Dimmu Borgir

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="is">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>iswiki</dbname>
    <base>https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Miðill</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Kerfissíða</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Spjall</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Notandi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Notandaspjall</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipediaspjall</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Mynd</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Myndaspjall</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">Melding</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Meldingarspjall</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Snið</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Sniðaspjall</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hjálp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hjálparspjall</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Flokkur</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Flokkaspjall</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Gátt</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Gáttaspjall</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Dimmu Borgir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>769</id>
    <revision>
      <id>1951933</id>
      <parentid>1921856</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:29:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Breiðskífur */</comment>
      <origin>1951933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2592" sha1="sg9a8wo37uk8u84vgukb16pnr4ye4ve" xml:space="preserve">[[Mynd:DimmuBorgirTuska2005.jpg|thumb|right|250px|Tónleikar með Dimmu Borgir árið 2005]]
'''Dimmu Borgir''' er sinfónísk [[black metal]] [[hljómsveit]] frá [[Noregur|Noregi]]. Hljómsveitin var upphaflega stofnuð í Jessheim í [[Akurshús]] í [[Noregur|Noregi]] árið [[1993]] af Shagrath, Silenoz og Tjodlav. Sveitin gaf skömmu síðar út smáskífu sem bar nafnið ''Inn I Evighetens Mørke'' ([[1994]]). Þessi stutta breiðskífa seldist upp á vikum og sveitin gaf stuttu seinna út breiðskífuna ''For All Tid'' ([[1994]]).

Hljómsveitin þróaðist úr hráum svartmálmi yfir í melódískari átt með fleiri meðlimum og hefur haft sinfóníur og kóra í tónlist sinni.

Dimmu Borgir heita eftir hraunmyndununum [[Dimmuborgir|Dimmuborgum]] nálægt [[Mývatn]]i.

== Meðlimir ==
* ''Shagrath (Stian Thoresen)'' - Söngur (1993-) 
* ''Silenoz (Sven Atle Kopperud)'' - Gítar (1993-) 

===Tónleikameðlimir===
*Daray (Dariusz Brzozowski) – Trommur (2008–)
*Gerlioz (Geir Bratland) – Hljómborð, hljóðgervlar (2010–)
*Victor Brandt – Bassi (2018–)
*Kjell Åge &quot;Damage&quot; Karlsen - Gítar (2025-)

=== Fyrrverandi meðlimir ===
* ''Galder (Thomas Rune Andersen)'' - Gítar (2001-2024) 
* ''Mustis (Øyvind Johan Mustaparta)'' - Hljómborð (1998-2009) 
* ''ICS Vortex (Simen Hestnaes)'' - Bassi og bakraddir (2000-2009) 
* ''Archon (Lars Haider)'' - Gítar (2000-2000)
* ''Tjodalv (Kenneth Åkesson)'' - Trommur (1993-1999)
* ''Astennu (Jamie Stinson)'' - Gítar (1997-2000)
* ''Nagash (Stian Arnesen)'' - Bassi (1997-1999)
* ''Jens Petter'' - Gítar (1996-1997)
* ''Brynjard Tristan'' - Bassi (1993-1996)
* ''Stian Aarstad'' - Hljómborð (1993-1997)
* ''Nicholas Barker'' - Trommur (1999-2004)

== Útgefið efni ==
=== Breiðskífur ===
* ''[[Inn I Evighetens Mørke]]'' - ([[1994]])
* ''[[For All Tid]]'' - ([[1994]]) (endurútg. [[1997]])
* ''[[Stormblåst]]'' - ([[1996]]) (endurútg. 2005)
* ''[[Devil's Path]]'' - ([[1996]])
* ''[[Enthrone Darkness Triumphant]]'' - ([[1997]]) (endurútg. [[2002]])
* ''[[Spiritual Black Dimensions]]'' - ([[1999]]) (endurútg. [[2004]])
* ''[[Puritanical Euphoric Misanthropia]]'' - ([[2001]])
* ''[[Death Cult Armageddon]]'' - ([[2003]])
* ''[[In Sorte Diaboli]]'' - ([[2007]])
* ''[[Abrahadabra]]'' - ([[2010]])
* ''[[Eonian]]'' - ([[2018]])
* ''[[Grand Serpent Rising]]'' - ([[2026]])

===Annað===
* ''Inspiratio Profanus'' (2023) Ábreiðuplata

== Tengill ==
* [http://www.dimmu-borgir.com Heimasíða Dimmu Borga]

{{s|1993}}
[[Flokkur:Norskar hljómsveitir]]
[[Flokkur:Norskar þungarokkshljómsveitir]]</text>
      <sha1>sg9a8wo37uk8u84vgukb16pnr4ye4ve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hegningarhúsið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1020</id>
    <revision>
      <id>1951960</id>
      <parentid>1865349</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T21:52:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4494" sha1="01qkqg4wvqmdvwvett8gxct957l4rz7" xml:space="preserve">[[Mynd:Iceland-Reykjavik-Skolavordustigur-Prison-2.jpg|thumb|300px|Hegningarhúsið við Skólavörðustíg í [[Reykjavík]]]]
[[Mynd:Hegningarhúsið Exercise Yard.jpg|thumb|Garðurinn við húsið.]]
'''Hegningarhúsið''' við [[Skólavörðustígur|Skólavörðustíg 9]] (oft kallað '''Nían''' eða '''Hegnó''' og hér áður fyrr '''tugthúsið'''&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2323104 Hegningarhúsið; úr grein í Eimreiðinni 1900]&lt;/ref&gt;, '''fangahúsið''' eða '''Steinninn'''&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=410988&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 Morgunblaðið 1948]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;) var [[fangelsi]] rekið af [[Fangelsismálastofnun]]. Síðast var það notað sem móttökufangelsi, þar sem fangar dvöldu í stutta stund þegar þeir hófu afplánun dóma. Þann [[1. júní]] [[2016]] var starfsemi hegningarhússins hætt.

==Saga==
Hegningarhúsið er hlaðið [[steinhús]] reist [[ár]]ið [[1872]] af [[Páll Eyjólfsson|Páli Eyjólfssyni]] gullsmið. Húsið var friðað [[18. ágúst]] árið [[1978]] samkvæmt 1. málsgrein 26. og 27. greinar [[þjóðminjar|þjóðminjalaga]] nr. 52/[[1969]] og tekur friðunin til ytra borðs þess ásamt [[álma|álmum]] til beggja hliða og anddyri með stiga. [[Hæstiréttur Íslands|Hæstiréttur]] var þar til húsa á árunum [[1920]] – [[1949]].

Í hegningarhúsinu voru sextán fangaklefar, litlir og þröngir og [[loftræsting]] léleg. Fangaklefarnir voru auk þess án salernis og handlaugar. Á efri hæð voru skrifstofur og salur sem áður hýsti bæjarþingsstofuna, [[LAndsyfirréttur|Landsyfirrétt]] og síðar [[Hæstiréttur|Hæstarétt]] þar til hann flutti í nýbyggingu við Lindargötu árið [[1947]].

Árið [[2020]] hófust endurbætur á húsinu og stefnt er að opna það fyrir almenningi. &lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frett/2020/04/29/um-342-milljonir-i-fyrstu-endurbaetur-a-hegningarhusinu Um 342 milljónir í fyrstu endurbætur á Hegningarhúsinu] Rúv, skoðað 29. apríl 2020&lt;/ref&gt;

==Eitt og annað==
*Orðin ''steinn'' eða ''grjót'' í merkingunni fangelsi, og sem oftast eru höfð með greini: '''steininn''' eða '''grjótið''' eru tilkomin vegna Hegningarhúsins á Skólavörðustíg, enda hlaðið hús úr íslensku [[hraungrýti]]. 
*Hin ímyndaða áhöfn á [[Mb. Rosinn|Mb. Rosanum]] var stungið inn í Níuna (þ.e.a.s. Hegningarhúsið), eins segir í samnefndu lagi á plötu [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]], [[Ísbjarnarblús]]. &lt;ref&gt;[http://www.bubbi.is/index.php?id=5&amp;option=com_content&amp;task=view Mb. Rosinn; af Bubbi.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

==Tengt efni==
*[[Fangelsismálastofnun ríkisins]]
*[[Listi yfir fangelsi á Íslandi]]

==Tilvísanir==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;{{reflist}}&lt;/div&gt;

==Tenglar==
*[http://www.fangelsi.is/fangelsi-rikisins/hegningarhusid/ Upplýsingar um Hegningarhúsið á heimasíðu Fangelsismálastofnunnar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140511152001/http://www.fangelsi.is/fangelsi-rikisins/hegningarhusid/ |date=2014-05-11 }}
*[http://www.visir.is/apps/pbcs.dll/article?AID=/20060818/FRETTIR01/60818056/1091 ''Hegningarhúsið stenst ekki undanþáguskilyrði''; af Vísi.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930185515/http://www.visir.is/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20060818%2FFRETTIR01%2F60818056%2F1091 |date=2007-09-30 }}
*[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3282319 ''Fyrsti fanginn kom í Hegningarhúsið fyrir 80 árum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1955] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201016/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3282319 |date=2016-03-05 }}
*[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3272022 ''Kaflar úr sögu Hegningarhússins í Reykjavík''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1936] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194424/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3272022 |date=2016-03-05 }}
*[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3272033 ''Kaflar úr sögu Hegningarhússins í Reykjavík''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1936]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
*[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2323104 ''Hegningarhúsið''; úr grein í Eimreiðinni 1900]

{{Friðuð hús í Reykjavík}}
{{coord|64|8|43.84|N|21|55|53.14|W|display=title}}
[[Flokkur:Byggingar í Reykjavík]]
[[Flokkur:Fangelsi á Íslandi]]
[[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]]
{{s|1872}}</text>
      <sha1>01qkqg4wvqmdvwvett8gxct957l4rz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hið íslenska bókmenntafélag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1528</id>
    <revision>
      <id>1951988</id>
      <parentid>1901014</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:10:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7539" sha1="lanuqjqsydhet5sgfwq46wka6ppt5fl" xml:space="preserve">'''Hið íslenska bókmenntafélag''' er [[Ísland|íslenskt]] bókaforlag sem var stofnað árið [[1816]]. Félagið hefur gefið út mörg rit frá stofnun, þá helst íslensk en helst er það þekkt fyrir fræðiritið (áður fréttamiðill) ''[[Skírnir - Tímarit Hins íslenzka Bókmenntafélags|Skírni]]'' sem hefur verið gefið út síðan [[1827]]. ''Skírnir'' er elsta tímarit á [[Norðurlönd]]um.

Hið íslenska bókmenntafélag var upphaflega stofnað af [[Bjarni Thorarensen|Bjarna Thorarensen]], [[Bjarni Thorsteinsson|Bjarna Thorsteinssyni]], [[Árni Helgason (f. 1777)|Árna Helgasyni]] og [[Rasmus Kristján Rask|Rasmusi Kristjáni Rask]]. [[Hið íslenska lærdómslistafélag]] var formlega sameinað Hinu íslenska bókmenntafélagi árið [[1818]].

Um skeið var [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] forseti þess og var hann þess vegna jafnan kallaður Jón forseti. Núverandi forseti félagsins er [[Ármann Jakobsson]], íslenskuprófessor.

== Saga ==
=== Stofnun ===
Árið 1813 kom danski málfræðingurinn [[Rasmus Kristján Rask]] til Íslands. Eftir veru sína á landinu taldi hann ljóst að ekki yrði talað íslenskt orð í Reykjavík að hundrað árum liðnum og tungan útdauð með öllu í landinu eftir 200 ár. Taldi hann vænlegast að stofna félag meðal Íslendinga, sem skyldi efla og styðja bókmenntir þeirra, vera til varnar og viðhalds íslenskrar tungu og styrkja almenna menntun. Í samráði við biskup samdi Rask boðsbréf árið 1815, þar sem gerð er grein fyrir hversu hinu fyrirhugaða félagi skuli vera háttað, það var síðan sent til allra prófasta landsins. Áður en [[Rasmus Kristján Rask]] fór af landinu hafði hann mælst til þess við séra [[Árni Helgason (f. 1777)|Árna Helgason]] að hann tæki að sér að verða forseti félagsins. 

Eftir að [[Rasmus Kristján Rask]] kom aftur til Kaupmannahafnar, átti hann frumkvæðið að því að stofnað væri sams konar félag og hið íslenska, sem bæði Íslendingar í Kaupmannahöfn og Danir gengju í. Á fundi í [[Þrenningarkirkjan|Þrenningarkirkjunni]] í Kaupmannahöfn, hinn 30. mars 1816 var félagið formlega stofnað í Danmörku. Eftir að forsvarsmenn félagsins á Íslandi, einkum séra [[Árni Helgason (f. 1777)|Árni Helgason]], spurðu af stofnun félagsins í Danmörku kölluðu þeir menn til fundar í Reykjavík 1. ágúst 1816. Þar var lagt fram lagafrumvarpið sem komið fram á fundinum í Kaupmannahöfn en ályktun um það var frestað til næsta fundar. Sá fundur var haldinn 15. ágúst 1816 í Reykjavík og þar var samþykkt lagafrumvarpið og um leið ákveðið að félögin skyldu sameinast og vera tvær deildir í einu félagi er heita skyldi Hið íslenska bókmenntafélag. Þá fyrst er unnt að segja að félagið væri að fullu stofnað, þótt ekki væri endanlega frá lögum gengið fyrr en árið 1818.
&lt;ref&gt;Sigurður Líndal, ''Hið íslenska bókmenntafélag - Söguágrip'' (1969) : 13-19&lt;/ref&gt;.

=== Lærdómsritin ===
{{aðalgrein|Listi yfir rit í ritöðinni Lærdómsrit Bókmenntafélagsins‎}}
Frá árinu 1970 hefur bókmenntafélagið gefið út ritröðina Lærdómsrit Hins íslenzka bókmenntafélags. Í ritröðinni eiga að vera sígild fræðirit, „tímamótaverk í sögu mannlegrar hugsunar“ og önnur fræðileg rit sem þykja framúrskarandi góð og „sem hlotið hafa skýlaust lof“. Þótt ætlunin með ritröðinni hafi ekki verið að geyma fagurbókmenntir hefur eigi að síður myndast hefð fyrir því að gefa út þýðingar á ýmsum bókmenntum fornaldar sem lærdómsrit, enda teljast þau oftar en ekki tímamótaverk í sögu mannlegrar hugsunar. Flest eru ritin þýðingar úr erlendum málum en einnig eru nokkur rit íslensk. Ritin eru nú orðin 106 talsins. ''[[Andkristur]]'' eftir [[Friedrich Nietzsche]], ''[[Skynsemin í sögunni]]'' eftir [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel]] og ''[[Öld gensins]]'' eftir [[Evelyn Fox Keller]] voru gefin út í árslok 2023.

Lærdómsritin voru um margt nýlunda í íslenskri bókaútgáfu, ekki síst vegna ritstjórnar ritraðarinnar og þeirrar ritstjórnarstefnu að hver þýðing skyldi unnin af sérfróðum manni og lesin yfir af minnst tveimur öðrum sérfróðum mönnum. Ítarlegur inngangur er að hverju riti og skýringar aftanmáls.

Stofnandi ritraðarinnar var [[Þorsteinn Gylfason]] sem ritstýrði henni til ársins 1997. [[Þorsteinn Hilmarsson]] aðstoðaði við ritstjórn lærdómsritanna frá 1985 og var aðstoðarritstjóri 1989–1997. [[Vilhjálmur Árnason (heimspekingur)|Vilhjálmur Árnason]] tók við ritstjórninni 1997, en núverandi ritstjóri er [[Jón Ólafsson (heimspekingur)|Jón Ólafsson]].

== Forsetar ==
===Reykjavíkurdeild===
* [[Árni Helgason (f. 1777)|Árni Helgason]], stiftsprófastur (1816 – 1848)
* [[Pétur Pétursson (biskup)|Pétur Pétursson]], prófessor, síðar biskup (1848 – 1868)
* [[Jón Þorkelsson (f. 1822)|Jón Þorkelsson]], rektor (1868 – 1877)
* [[Magnús Stephensen (f. 1836)|Magnús Stephensen]], yfirdómari, síðar landshöfðingi (1877 – 1884)
* Jón Þorkelsson (2) (1844)
* [[Björn Jónsson]], ritstjóri (1884 – 1894)
* [[Björn M. Ólsen]], rektor (1894 – 1900)
* [[Eiríkur Briem]], prófessor (1900 – 1904)
* [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristján Jónsson]], dómsstjóri (1904 – 1909)
* [[Björn M. Ólsen]] (2) (1909 – 1912)

===Kaupmannahafnardeild===
* [[Rasmus Kristján Rask]], prófessor (1816)
* [[Bjarni Thorsteinsson|Bjarni Þorsteinsson]], fulltrúi, síðar amtmaður (1816 – 1819) 
* [[Finnur Magnússon |Finnur Magnússon]], prófessor (1819 – 1820)
* Bjarni Þorsteinsson (2) (1820 – 1821)
* [[Finnur Magnússon |Finnur Magnússon]] (2) (1821 – 1827)
* [[Rasmus Kristján Rask]] (2) (1827 – 1831)
* [[Þorgeir Guðmundsson]], yfirkennari, síðar prestur (1831 – 1839)
* [[Finnur Magnússon |Finnur Magnússon]] (3) (1839 – 1847)
* [[Brynjólfur Pétursson]], stjórnardeildarforseti (1848 – 1851)
* [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]], alþingismaður (1851 – 1879)
* [[Sigurður L. Jónasson]], skrifari (1880 – 1885)
* [[Ólafur Halldórsson (f. 1855)|Ólafur Halldórsson]], skrifstofustjóri (1885 – 1904)
* [[Valtýr Guðmundsson]], dósent (1904 – 1905)
* [[Þorvaldur Thoroddsen]], prófessor (1905 – 1911)

===Eftir sameiningu deilda===
* [[Björn M. Ólsen]] (3) (1912 – 1918)
* [[Jón Þorkelsson (f. 1859)|Jón Þorkelsson]], þjóðskjalavörður (1918 – 1924)
* [[Guðmundur Finnbogason]], landsbókavörður (1924 – 1943)
* [[Matthías Þórðarson (þjóðminjavörður)|Matthías Þórðarson]], þjóðminjavörður (1943 – 1961) 
* [[Einar Ól. Sveinsson]], prófessor (1961 – 1967)
* [[Sigurður Líndal (f. 1931)|Sigurður Líndal]], lagaprófessor. (1967 – 2015)
* [[Jón Sigurðsson (f. 1941)|Jón Sigurðsson]], fv. seðlabankastjóri og ráðherra (2015 – 2022 )
* [[Ármann Jakobsson]], prófessor og rithöfundur (2022 – )
&lt;ref&gt;Sigurður Líndal, ''Hið íslenska bókmenntafélag - Söguágrip'' (1969) : 48&lt;/ref&gt;.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.hib.is Vefsíða ''Hins íslenska bókmenntafélags'']
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3292576 ''Hið íslenska bókmenntafélag''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1969]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Félag íslenskra bókaútgefenda}}
[[Flokkur:Íslensk bókaforlög]]
{{s|1816}}</text>
      <sha1>lanuqjqsydhet5sgfwq46wka6ppt5fl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Potturinn</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1746</id>
    <revision>
      <id>1951966</id>
      <parentid>1950828</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:19:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Schlurcher</username>
        <id>7895</id>
      </contributor>
      <comment>Bot Request for SchlurcherBot</comment>
      <origin>1951966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62898" sha1="1vcq2tg3mxsvtj1jkfa7qez7uy1cxwb" xml:space="preserve">&lt;!-- Skiljið þessa línu eftir --&gt;{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__

== Pilibhit-tígursfriðlandið ==

I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC)
: I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC)

== 25 ára afmæli Wikipedíu  15. janúar 2026 ==

þann 15. janúar næstkomandi verður  25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð?  Eða baka afmælisköku?

Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað)  sem byrjaði rúmlega kl. 16  það gæti tengst fyrirhuguðu &quot;A 15-minute pre-party&quot; sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis.

Hér er nánar um þann viðburð:

[[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]]

@salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC)

:Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-24148-9|&amp;#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC)
:Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni:  [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia]
:Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC)
::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC)
::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC)
: Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið.
--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC)

:Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag.  Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og  t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum.  Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar  [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC)

== Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. ==

Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra.
Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]].
Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC)

:Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC)
::Takk fyrir svarið.
::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC)
:::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC)
::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC)
:::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC)
::::::Oki. Þá gerum við það ekki.
::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC)

== Report concerning User:~2026-17683-2 ==
[[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC)

:{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC)

== Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. ==

Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu.


Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: 

Edda Björg Eyjólfsdóttir 

Sverðið í steininum 

Svampur Sveinsson


Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju.

[[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC)
:''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Misvísandi upplýsingar ==

Góðan daginn.

Rak augun í eftirfarandi:

Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni &quot;Hlaupár – Wikipedia&quot;:

''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.''


Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“

''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.'''''


Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf.

Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC)
: Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir ==

það er mikið að  greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi.

Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC)
: Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Úrelt orðanotkun   ==

Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-49679-3|&amp;#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC)

:Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC)

== Report concerning User:LI Mintian ==
[[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &amp;ndash; Long-term abuse &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC)

== Report concerning User:~2026-92643-0 ==
[[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC)

== Þýddir kvikmyndatitlar ==

Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. 

Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC)

:Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC)
::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC)
:::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC)
::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC)
:::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC)
::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku.
::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC)
: Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC)
::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC)
:::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi.
:::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC)
::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar &quot;listrænna&quot; kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC)
:::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC)
::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara &quot;Titill er bandarísk kvikmynd&quot;. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC)
:::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC)

== Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] ==

Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda.

=== 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál&quot; ===

Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]:

* Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi.
* Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima.
* Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna.

[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af&quot; en TKSnaevarr krefst „hrósað.&quot; Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun.

Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]].

=== 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) ===

Tímaröð atburða 21. febrúar 2026:

# Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi.
# [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum.
# Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''.
# Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað&quot; — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um.

Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð.

Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''&quot;editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved&quot;''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar&quot;''.

Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi.

Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur.

=== Beiðni ===

# Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál&quot; með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]].
# Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir.
# Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni.

Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC)

:Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC)

:@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst.

Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit:
@[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC)

Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál&quot; verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru:

* '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu.
* '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða.
* '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum.
* '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað&quot; er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi&quot; við ríkisstjórnir.
* '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima.

Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC)

:Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir.
:Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér  atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa  í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: &quot;Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... 
:Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja  hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. 
:Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin  &quot;samkvæmt Gunnari Smára...&quot; er  viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. 
:Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar &quot;Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér&quot;  komi setning eins og &quot;Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......&quot;  Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði  og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein)  það er bara rugl að hafa með að einhver sem &quot;hafi verið virk innan flokksins&quot; hafi sagt af sér.  [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC)
::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum.
::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi.
::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar.
::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. &quot;harðstjórnarríki&quot;)  endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC)
:Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður.
:WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar.
:Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning.
:WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær.
:WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er.
:Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana.
:Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast.
:Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC)
::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur&quot; — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu.
::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra.
::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC)

'''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál&quot; í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær:

# Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður).
# Breytti „hrósað&quot; í „rætt hvað megi læra af&quot; — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu.
# Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður&quot; sem var tekin úr samhengi.
# Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi.

Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur.

Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC)

:Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC)
:Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. 
:Breytingarnar sem ég gerði voru ekki &quot;í eigin þágu&quot;, heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. 
:En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins &quot;hrósa&quot; gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn &quot;blinda aðdáun&quot;, sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur.
:Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið:
:: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.''
:og 
:: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna''
:Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' 
:Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang.
:Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC)
::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC)
::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn''
::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC)

== Report concerning User:Ormur12345 ==
[[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &amp;ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&amp;diff=prev&amp;oldid=1949779 &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC)

== Tillaga um fjöldaeyðingu ==

Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC)

:Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC)
::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC)
:::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC)
:::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC)
:::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig.
:::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC)
::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC)
:::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC)
::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC)

== Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia  ==

Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega.  [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC)
: Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC)
:Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])&lt;/bdi&gt; 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==

Appologies for posting in English. Also, I could not locate a dedicated page for bot request in {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}, so I am posting here. Please direct me to the correct page if one exists. Thank you.

* '''Bot name''': [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]]
* '''Bot operator''': [[commons:User:SchlurcherBot]]
* '''Bot task''': Automatically convert links from &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt; (secure protocol migration)
* '''Technical details''': Please see [[metawiki:User:SchlurcherBot|meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects:''': [[metawiki:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[:w:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[:w:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[:w:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[:w:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[:w:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[:w:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[metawiki:Special:CentralAuth/SchlurcherBot|sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you.</text>
      <sha1>1vcq2tg3mxsvtj1jkfa7qez7uy1cxwb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951990</id>
      <parentid>1951966</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snævar</username>
        <id>16586</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bot Flag Request for {{ns:User}}:SchlurcherBot */ moving</comment>
      <origin>1951990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61153" sha1="5yeq5mq86uhl8o9hog2yt66iv66tmvw" xml:space="preserve">&lt;!-- Skiljið þessa línu eftir --&gt;{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__

== Pilibhit-tígursfriðlandið ==

I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC)
: I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC)

== 25 ára afmæli Wikipedíu  15. janúar 2026 ==

þann 15. janúar næstkomandi verður  25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð?  Eða baka afmælisköku?

Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað)  sem byrjaði rúmlega kl. 16  það gæti tengst fyrirhuguðu &quot;A 15-minute pre-party&quot; sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis.

Hér er nánar um þann viðburð:

[[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]]

@salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC)

:Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-24148-9|&amp;#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC)
:Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni:  [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia]
:Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC)
::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC)
::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC)
: Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið.
--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC)

:Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag.  Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og  t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum.  Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar  [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC)

== Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. ==

Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra.
Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]].
Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC)

:Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC)
::Takk fyrir svarið.
::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC)
:::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC)
::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC)
:::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC)
::::::Oki. Þá gerum við það ekki.
::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC)

== Report concerning User:~2026-17683-2 ==
[[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC)

:{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC)

== Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. ==

Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu.


Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: 

Edda Björg Eyjólfsdóttir 

Sverðið í steininum 

Svampur Sveinsson


Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju.

[[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC)
:''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC)

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Misvísandi upplýsingar ==

Góðan daginn.

Rak augun í eftirfarandi:

Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni &quot;Hlaupár – Wikipedia&quot;:

''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.''


Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“

''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.'''''


Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf.

Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC)
: Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC)

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir ==

það er mikið að  greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi.

Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC)
: Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Úrelt orðanotkun   ==

Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&amp;#126;2026-49679-3|&amp;#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&amp;#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC)

:Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC)

== Report concerning User:LI Mintian ==
[[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &amp;ndash; Long-term abuse &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC)

== Report concerning User:~2026-92643-0 ==
[[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &amp;ndash; Vandalism &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC)

== Þýddir kvikmyndatitlar ==

Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. 

Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC)

:Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC)
::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC)
:::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC)
::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC)
:::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC)
::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku.
::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC)
: Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC)
::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC)
:::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi.
:::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC)
::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar &quot;listrænna&quot; kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC)
:::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC)
::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara &quot;Titill er bandarísk kvikmynd&quot;. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC)
:::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC)

== Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] ==

Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda.

=== 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál&quot; ===

Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]:

* Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi.
* Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima.
* Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna.

[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af&quot; en TKSnaevarr krefst „hrósað.&quot; Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun.

Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]].

=== 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) ===

Tímaröð atburða 21. febrúar 2026:

# Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi.
# [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum.
# Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''.
# Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað&quot; — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um.

Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð.

Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''&quot;editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved&quot;''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar&quot;''.

Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi.

Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur.

=== Beiðni ===

# Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál&quot; með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]].
# Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir.
# Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni.

Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC)

:Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC)

:@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst.

Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit:
@[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC)

Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál&quot; verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru:

* '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu.
* '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða.
* '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum.
* '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað&quot; er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi&quot; við ríkisstjórnir.
* '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima.

Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC)

:Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir.
:Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér  atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa  í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: &quot;Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... 
:Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja  hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. 
:Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin  &quot;samkvæmt Gunnari Smára...&quot; er  viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. 
:Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar &quot;Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér&quot;  komi setning eins og &quot;Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......&quot;  Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði  og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein)  það er bara rugl að hafa með að einhver sem &quot;hafi verið virk innan flokksins&quot; hafi sagt af sér.  [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC)
::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum.
::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi.
::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar.
::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. &quot;harðstjórnarríki&quot;)  endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC)
:Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður.
:WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar.
:Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning.
:WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær.
:WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er.
:Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana.
:Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast.
:Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC)
::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur&quot; — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu.
::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra.
::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC)

'''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál&quot; í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær:

# Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður).
# Breytti „hrósað&quot; í „rætt hvað megi læra af&quot; — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu.
# Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður&quot; sem var tekin úr samhengi.
# Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi.

Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur.

Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC)

:Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC)
:Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. 
:Breytingarnar sem ég gerði voru ekki &quot;í eigin þágu&quot;, heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. 
:En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins &quot;hrósa&quot; gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn &quot;blinda aðdáun&quot;, sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur.
:Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið:
:: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.''
:og 
:: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna''
:Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' 
:Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang.
:Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC)
::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC)
::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn''
::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC)

== Report concerning User:Ormur12345 ==
[[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &amp;ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&amp;diff=prev&amp;oldid=1949779 &lt;small&gt;[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]&lt;/small&gt; --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC)

== Tillaga um fjöldaeyðingu ==

Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC)

:Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC)
::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC)
:::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC)
:::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC)
:::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig.
:::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC)
::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC)
:::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC)
::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC)

== Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia  ==

Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega.  [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC)
: Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC)
:Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC)

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])&lt;/bdi&gt; 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] ==
:Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC)</text>
      <sha1>5yeq5mq86uhl8o9hog2yt66iv66tmvw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hringur (rúmfræði)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1960</id>
    <revision>
      <id>1952037</id>
      <parentid>1784638</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T03:04:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1982" sha1="ob4pdxyb4kkquasjkac0zlj12mz9irt" xml:space="preserve">[[Mynd:Hringur-1.svg|thumb|right|Skýringarmynd sem sýnir miðju, þvermál og geisla hrings.]]
'''Hringur''' er [[rúmfræði]]legt [[hugtak]], sem á við [[tvívídd|tvívíðan]], [[stærðfræði]]legan [[ferill (stærðfræði)|feril]], sem er þannig að allir [[punktur|punktar]] hans eru í sömu fjarlægð frá tilteknum punkti, sem kallast [[miðpunktur]] hringsins. Í sumum tilvikum er orðið hringur látið tákna ferilinn og allt svæðið innan hans en betra heiti á því er hringskífa. Hringur er [[sértilvik]] af [[sporbaugur|sporbaug]], þar sem [[brennipunktur|brennipunktarnir]] eru einn og sami punturinn. Hringur er einnig keilusnið sem fæst með því að sníða keilu með plani sem hornrétt er á ás keilunnar.

Jafna hrings með miðju í punktinum (''h'',''k'') í [[kartesískt hnitakerfi|kartesísku hnitakerfi]] er 

:&lt;math&gt;(x-h)^2 + (y-k)^2 = r^2&lt;/math&gt;

þar sem ''r'' táknar [[radíus|geisla]] hringsins. [[Jafna|Jöfnuna]] má umrita á ýmsa vegu, til dæmis á forminu 

:&lt;math&gt;x^2 - 2(xh+yk) + y^2 + h^2 + k^2 - r^2 = 0&lt;/math&gt;.

Jafna hrings í [[pólhnit]]um er 
:&lt;math&gt; r = a&lt;/math&gt;
þar sem ''r'' er breytan r í pólhnitum og ''a'' er geisli hringsins.

[[Flatarmál]] hrings er stærð þess [[svæði]]s sem afmarkast innan hringferilsins. Jafna þess er

:&lt;math&gt;F = \pi\cdot r^2&lt;/math&gt;

þar sem ''r'' er geislinn.

[[Ummál]] hrings er lengd sjálfs ferilsins. Jafnan er

:&lt;math&gt;U = 2\cdot\pi\cdot r&lt;/math&gt;.

== Formúlur ==

=== Flatarmál hringgeira ===

Flatarmál hringgeira er [[radíus]] í öðru veldi sinnum [[pí]] sinnum gráðu geirans (x) deilt með 360.
:&lt;math&gt;F = r^2\cdot\pi\cdot \frac{x} {360} &lt;/math&gt;

== Tengt efni ==

* [[Einingarhringur]]
* [[Kúla]]

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=424963&amp;pageSelected=37&amp;lang=0 ''Geómetría Dana á víkingaöld''; grein í Morgunblaðinu 1982]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

[[Flokkur:Rúmfræði]]
[[Flokkur:Evklíðsk rúmfræði]]</text>
      <sha1>ob4pdxyb4kkquasjkac0zlj12mz9irt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hannes Finnsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3215</id>
    <revision>
      <id>1951954</id>
      <parentid>1882920</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T19:07:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="sfi88f5x6at0gv3sewg2xlng6bcpe5l" xml:space="preserve">'''Hannes Finnsson''' (f. [[8. maí]] [[1739]] í [[Reykholt]]i í [[Borgarfjörður|Borgarfirði]]– [[4. ágúst]] [[1796]])  var íslenskur biskup og fræðimaður. Var hann sonur prestshjónanna þar, séra [[Finnur Jónsson (biskup)|Finns Jónssonar]], sem síðar varð biskup í [[Skálholt]]i, og [[Guðríður Gísladóttir|Guðríðar Gísladóttur]].

Hannes útskrifaðist aðeins 16 ára úr [[Skálholtsskóli|Skálholtsskóla]] vorið [[1755]] og hélt þegar um sumarið til [[guðfræði]]náms við [[Kaupmannahafnarháskóli|Hafnarháskóla]].  Reyndi hann þar að auki að kynnast sem flestum greinum, einkum [[náttúruvísindi|náttúruvísindum]], [[þjóðhagfræði]] og [[stærðfræði]], auk norrænna fræða. Náði hann einnig góðri kunnáttu í [[latína|latínu]], [[forngríska|grísku]], [[hebreska|hebresku]], [[franska|frönsku]] og [[þýska|þýsku]]. Embættispróf í [[guðfræði]] tók hann [[1763]]. Á þeim 12 árum, sem Hannes dvaldist samfleytt í [[Kaupmannahöfn]], kynntist hann mörgum helstu fræðimönnum [[Danmörk|Danmerkur]] og velunnurum þeirra. Komst hann í einstaka aðstöðu til grúsks og fræðastarfa og nýtti hann sér það samviskusamlega.

[[1767]] sneri Hannes heim í Skálholt til aðstoðar föður sínum við ýmis fræðistörf og var þar næstu 3 árin. [[1770]] hélt hann aftur til Kaupmannahafnar og dvaldi þar næstu 7 árin við störf í íslenskum fræðum, m.a. útgáfu á fornritum og þeirri miklu kirkjusögu, sem faðir hans hafði sett saman. Á þessum árum gerði hann ferð til [[Stokkhólmur|Stokkhólms]] að skoða handrit og er ferðasagan til á prenti. 

Hannes var vígður aðstoðarbiskup til Skálholts [[1777]] af [[Ludvig Harboe|Harboe]] Sjálandsbiskupi. Finnur biskup var farinn að eldast og vildi fá soninn sér til halds og trausts með það fyrir augum, að hann yrði síðar eftirmaður hans. Finnur lét af embætti árið [[1785]] og var Hannes þá einn biskup. Árið áður höfðu Suðurlandsskjálftar lagt Skálholtsstað meira og minna í rúst og var nú svo komið, að flytja átti biskupsstólinn til Reykjavíkur. Hannes keypti þá Skálholtsstað og fékk að sitja þar áfram sem hann og gerði til æviloka. 
 
Hannes var tvígiftur. Fyrri kona hans var Þórunn [[Ólafur Stefánsson stiftamtmaður|Ólafsdóttir Stefánssonar]] stiftamtmanns en hún dó í [[bólusótt|bólunni]] [[1786]]. Tveir synir þeirra dóu ungir. [[1789]] kvæntist hann [[Valgerður Jónsdóttir biskupsfrú|Valgerði Jónsdóttur]] sýslumanns frá Móeiðarhvoli. Fjögur börn þeirra komust öll á legg og er af þeim komin Finsen-ættin (Hannes hafði kallað sig ''Finsen'' á Kaupmannahafnarárum sínum).

Á síðustu æviárunum skrifaði Hannes tvö merkustu rit sín: ''Um mannfækkun af hallærum á Íslandi'' og ''Kvöldvökur''. 

Hannes dó hinn [[4. ágúst]] [[1796]] í Skálholti eftir skyndileg veikindi.

==Verk==
*[[Um mannfækkun af hallærum á Íslandi]]
*[[Kvöldvökur]]

==Tenglar==
* ''Stocksholms-Rella av Hannes Finnsson'' utgiven av Arvid Hj. Uggla, biografisk skiss av Jón Helgason. På svenska 1935 av Samfundet Sverige-Island. (Lars Hökerbergs Förlag)

== Heimildir ==
* [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041004123033/www.akademia.is/18.oldin/fyrirlestrar.asp?kenni=hannes Hannesarþing 20.4.1996]
* [http://baekur.is/bok/000147618/AEfisaga_Hannesar_Finnssonar Æfisaga Hannesar Finnssonar á bækur.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| frá = 1785
| til = 1796
| fyrir = [[Finnur Jónsson (biskup)|Finnur Jónsson]]
| titill = [[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskup]]
| eftir = [[Geir Vídalín]]
}}
{{Töfluendir}}
{{Skálholtsbiskupar}}

[[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]]
[[Flokkur:Skálholtsbiskupar]]
{{fd|1739|1796}}</text>
      <sha1>sfi88f5x6at0gv3sewg2xlng6bcpe5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hlíðarendi (Fljótshlíð)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3915</id>
    <revision>
      <id>1952005</id>
      <parentid>1880231</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:16:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1788" sha1="cc85plklxz7pnl8h8zhia8p07tlcvjl" xml:space="preserve">[[Mynd:Hliðarendi02.jpg|thumb|Hlíðarendi.]]
[[Mynd:Hlíðarendi, Fljótshlíð. (4558938814).jpg|thumb|Gamli bærinn á Hlíðarenda í kringum aldamótin 1900.]]
'''Hlíðarendi''' er [[sveitabær]] í [[Fljótshlíð]] í [[Rangárvallasýsla|Rangárvallasýslu]]. Bærinn hefur lengst af verið mikið höfðingjasetur og [[sýslumaður|sýslumannssetur]] um margra [[öld|alda]] skeið. [[Hlíðarendakirkja|Kirkja var á Hlíðarenda]] fram til [[1802]] en þá var hún flutt að [[Teigur (Fljótshlíð)|Teigi]]. Árið [[1896]] voru svo kirkjur á Teigi og [[Eyvindarmúli|Eyvindarmúla]] lagðar af en ný kirkja reist á Hlíðarenda árið eftir. 

Einn þekktasti ábúandi Hlíðarenda var trúlega [[Gunnar Hámundarson]] sem kom fram í [[Njála|Njálu]]. Aðrir þekktir ábúendur þar voru [[Vísi-Gísli]] sem stundaði þar tilraunir í [[matjurtaræktun]] og skáldið [[Bjarni Thorarensen]].

[[Þorlákur helgi]] fæddist árið [[1133]] á Hlíðarenda. Kirkja á bænum var helguð honum.

== Ítarefni ==
* Jón Skagan: ''Saga Hlíðarenda í Fljótshlíð'', Reykjavík 1973.
* Oddgeir Guðjónsson: &quot;Fljótshlíð&quot;, ''Sunnlenskar byggðir IV'', bls. 400, Búnaðarsamband Suðurlands 1982.

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3297370 ''Hlíðarendi og goðsögnin''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201042/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3297370 |date=2016-03-05 }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3297378 ''Hlíðarendi og goðsögnin''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur|ísland|landafræði}}

[[Flokkur:Fljótshlíð]]
[[Flokkur:Kirkjustaðir í Rangárvallasýslu]]</text>
      <sha1>cc85plklxz7pnl8h8zhia8p07tlcvjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hallgerður Höskuldsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4084</id>
    <revision>
      <id>1951945</id>
      <parentid>1653882</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4034" sha1="qnjstwpbprogfrzp6fub6v7rhtchxyo" xml:space="preserve">'''Hallgerður Höskuldsdóttir''' ([[10. öld]]) var þekkt undir nafninu ''Hallgerður langbrók'', að líkindum vegna þess að hún hefur verið hávaxin og leggjalöng, eða að nafn hennar hafi verið ranglega skráð sem langbrók í stað langbrok sem þýðir langt hár.

Hallgerður var dóttir [[Höskuldur Dala-Kollsson|Höskuldar Dala-Kollssonar]] og konu hans, Jórunnar Bjarnardóttur, sem bjuggu á [[Höskuldsstaðir (Laxárdal)|Höskuldsstöðum í Laxárdal]] í Dalasýslu. Hún var systir þeirra [[Þorleikur Höskuldsson|Þorleiks]] og [[Ólafur pái Höskuldsson|Ólafs páa]], en frá sonum þeirra, [[Bolli Þorleiksson|Bolla]] og [[Kjartan Ólafsson (Laxdælu)|Kjartani]], segir í [[Laxdæla saga|Laxdæla sögu]]. Hallgerður þótti kvenna fríðust, en var að sama skapi geðstór og óstýrilát. Fóstri hennar hét [[Þjóstólfur]] og var hann vígamaður mikill.

Hallgerður var ung að árum er faðir hennar gifti hana að henni forspurðri og líkaði henni það stórilla. Fyrsti maður hennar var [[Þorvaldur Ósvífursson]] er bjó undir Felli á Meðalfellsströnd ([[Staðarfell]]i á [[Fellsströnd]]). Hann sló Hallgerði utan undir er hún sakaði hann um nísku og fyrir það drap Þjóstólfur hann. Síðar giftist hún [[Glúmur Óleifsson|Glúmi Óleifssyni]], en bræður hans voru Ragi og [[Þórarinn Ragabróðir Óleifsson|Þórarinn]] lögsögumaður. Bjuggu þau á [[Varmilækur (Borgarfirði)|Varmalæk]] í [[Borgarfjörður|Borgarfirði]]. Dóttir þeirra hét [[Þorgerður Glúmsdóttir]] og varð hún húsfreyja á [[Grjótá í Fljótshlíð]], gift [[Þráinn Sigfússon|Þráni Sigfússyni]], sem [[Skarphéðinn Njálsson|Skarphéðinn]] drap og var móðir [[Höskuldur Þráinsson|Höskuldar Hvítanessgoða]]. Hallgerður og Glúmur unnust mjög en þó sló Glúmur hana kinnhest og fyrir það drap Þjóstólfur hann einnig þó svo að Hallgerður bæði honum griða.

Hallgerður skipti löndum við Þórarin mág sinn, hann fékk Varmalæk en hún [[Laugarnes]] við [[Reykjavík]]. Nokkru síðar giftist hún [[Gunnar Hámundarson|Gunnari Hámundarsyni]] á Hlíðarenda og var húsfreyja þar. „Af henni mun standa allt hið illa er hún kemur austur hingað“ sagði [[Njáll á Bergþórshvoli]] við Gunnar um þann ráðahag. Eitt vor varð þurrð í búi þeirra Hlíðarendahjóna og sendi Hallgerður þá [[Melkólfur|Melkólf þræl]] til að stela í [[Kirkjubær á Rangárvöllum|Kirkjubæ á Rangárvöllum]], en þar hafði hann verið áður og þekkti öll húsakynni. Er Gunnar komst að þessu sló hann Hallgerði kinnhest og kvaðst ekki vilja vera [[þjófsnautur]]. Þennan kinnhest mundi hún honum er hún neitaði að gefa honum lokk úr hári sínu áður en hann var veginn. Hefur það verið túlkað á ýmsa vegu af [[Bókmenntafræði|bókmenntafræðingum]]. Synir Gunnars og Hallgerðar voru Grani og Högni og var Högni vinur Skarphéðins, en Grani ekki.

Eftir víg Gunnars fór Hallgerður að Grjótá til Þorgerðar dóttur sinnar. Síðar fluttist hún að [[Laugarnes]]i við Reykjavík, sem var eignarjörð hennar eftir Glúm mann sinn. Þar bjó hún um nokkurt skeið og dó þar nokkru eftir [[Kristnitaka|kristnitöku]]. [[Hallgerðarleiði]] hét þúst eða stór þúfa, sem nú er horfin undir gatnamót Kleppsvegar og Laugarnesvegar. Henni fylgdi sú sögn að þar lægi Hallgerður grafin, en einnig er til sú sögn að legstaður hennar sé í Laugarneskirkjugarði. Þegar grafið var í þúfuna árið [[1921]] fannst þar gjallhaugur og einhverjar hleðslur.

==Tengt efni==
*[[Brennu-Njáls saga]]
&lt;!--- [http://www.snerpa.is/net/isl/njala.htm Texti Brennu-Njáls sögu] ---&gt;

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=417199&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Hallgerður langbrók''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1941]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

[[Flokkur:Persónur Íslendingasagna]]
[[Flokkur:Brennu-Njáls saga]]
[[Flokkur:Konur í Íslendingasögum]]</text>
      <sha1>qnjstwpbprogfrzp6fub6v7rhtchxyo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bubbi Morthens</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4478</id>
    <revision>
      <id>1951912</id>
      <parentid>1927694</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T16:22:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23172" sha1="t1f0jc76f3bitiuvjoerc15givnym5b" xml:space="preserve">{{Tónlistarfólk
| heiti           = Bubbi Morthens
| mynd            = Bubbi Morthens (285001430).jpg
| mynd_texti      = Bubbi Morthens árið 2006
| mynd_stærð      = 250
| fæðingarnafn    = Ásbjörn Kristinsson Morthens
| fæðingardagur   = {{fæðingardagur og aldur|1956|6|6}}
| fæðingarstaður  = [[Reykjavík]], [[Ísland]]
| hljóðfæri       = {{Hlist|Rödd|gítar|munnharpa}}
| stefna          = {{Hlist|[[Rokk]]|[[blús]]}}
| starf           = {{Hlist|Tónlistarmaður|lagahöfundur}}
| ár              = 1979–í dag
| útgefandi       = {{Hlist|Iðunnn|Steinar|Safarí|[[Gramm (útgáfa)|Gramm]]|Mistlur|Geisli|[[Sena|Skífan]]|[[Mál og menning]]|[[Sena]]|Blindsker}}
| vefsíða         = {{URL|bubbi.is}}
}}
[[Mynd:bubbi-mortens_DSC02704.jpg|thumb|Bubbi Morthens, Laugardal (2007).]]
'''Ásbjörn Kristinsson Morthens''' (f. 6. júní 1956), oftast nefndur '''Bubbi Morthens''', er [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]]. Móðir hans var dönsk og pabbi hans hálfíslenskur og hálfnorskur.

Bubbi hefur verið þekktur í íslensku tónlistarlífi síðan á 9. áratugnum. Hann hefur verið meðlimur í ýmsum hljómsveitum, þekktastar eru [[Utangarðsmenn]] og [[Egó (hljómsveit)|Egó]], en lengst af hefur hann verið einn með gítarinn sem trúbador. Bubbi hefur í gegnum tíðina selt fleiri plötur á Íslandi en nokkur annar tónlistarmaður. Bubbi hélt tónleika sem voru kallaðir „[[Bubbi 06.06.06|06.06.06]]“ árið 2006 og voru teknir upp til útgáfu á DVD.

Bubbi kemur úr fjölskyldu listamanna. Pabbi hans, Kristinn Morthens, var myndlistarmaður. Föðurbróðir Bubba, [[Haukur Morthens]], var frægur söngvari. Eldri bróðir Bubba, Þorlákur Morthens, oftast kallaður [[Tolli]], var söngvari á áttunda og níunda áratug síðustu aldar en er núna myndlistarmaður.

== Æska ==

=== Fjölskylda ===
Ásbjörn Kristinsson Morthens fæddist þann 6. júní 1956 í Reykjavík. Hann er sonur hjónanna Grethe Skotte Pedersen (1928–1982), húsmóður og listakonu, og Kristins Morthens (1917–2002), listamanns. Grethe var dönsk og Kristinn hálfnorskur og hálfíslenskur. Ásbjörn er yngstur fjögurra bræðra. Eldri bræður hans eru þeir Arthur Morthens (1948–2016)&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/6783092?iabr=on#page/n63/mode/1up ''Minningar – Arthur Morthens''], Morgunblaðið, 18. ágúst 2016, bls. 64&lt;/ref&gt;, Sveinn Allan Morthens (* 1951) og Þorlákur (Tolli) Morthens (* 1953). Ásbjörn og fjölskyldan bjuggu fyrstu fjögur ár Ásbjarnar á þriðju hæð Barónstígs 43, en fluttu síðan um vorið 1960 í blokk við Gnoðarvoginn.

=== Ísland ===
Ásbjörn byrjaði menntun sína hér á landi í tímakennslu hjá [[Árelíus Níelsson|séra Árelíusi Níelssyni]] og segir að hann og Árelíus hafi orðið miklir vinir. Þorleifur Guðjónsson, sem átti eftir að spila með Ásbirni í Egóinu tveimur áratugum eða svo seinna, var einnig í tímakennslu hjá Árelíusi. Eftir tímakennsluna hjá Árelíusi fór Ásbjörn í [[Vogaskóli|Vogaskóla]]. Í ævisögu sinni frá 1990, sem Silja Aðalsteinsdóttir ritaði, talaði hann um hvernig honum var strítt í skóla fyrir talerfiðleika sína. &lt;blockquote&gt;Ég var smámæltur, gat ekki sagt 2 eðlilega og var sendur til talkennara. Ég mætti stíft, skrópaði ekki eitt einasta skipti. Mér var strítt á því að vera að læra að tala, en ég tók því með ró. Ég vissi að það yrði tímabundið.&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/1737634?iabr=on#page/n3/mode/2up ''Kveið fyrir að vakna og fara í skólann''], Morgunblaðið – Morgunblaðið C, 3. febrúar 1991, bls. 4–5&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;

=== Danmörk ===
Árið 1971, þegar Ásbjörn var 15 ára, flutti hann með mömmu sinni og frænda sínum Bergþóri, sem átti eftir að vera með honum í Egóinu, til [[Danmörk|Danmerkur]]. Þegar þangað var komið sendi mamma Ásbjarnar hann og Bergþór í heimavistarskóla í [[Fredericia]] á [[Jótland|Jótlandi]]. Í fyrrnefndri ævisögu sinni talaði Ásbjörn um skólavistina.&lt;blockquote&gt;Mömmu var sagt að þetta var afskaplega góður skóli, en hann reyndist vera beint út úr sögu fyrir Charles Dickens. Menn urðu að vera í skólabúningum, öllum var troðið í kapellu á hverjum morgni til að syngja sálma, krakkarnir voru barðir á fingurna með spanskreyr fyrir minnstu yfirsjónir, hífðir upp á eyrunum og agaðir út í eitt með eilífum hótunum.&lt;/blockquote&gt;Vist Bubba í þessum skóla endaði svo einn dag þegar frændi hans, Bergþór, og vinur hans voru á leið í skólann og keyrt var á þá. Bergþór slapp vel, en hinn strákurinn meiddist illa. Þegar þeir komu svo í skólann var þeim refsað fyrir að koma skólanum í vandræði. Bergþór sagði Ásbirni frá þessu öllu og Ásbjörn hringdi í Grethe, móður sína. Þegar hann rak söguna í ævisögu sinni frá 1990, talaði Ásbjörn um þegar umsjónarkennari strákanna labbaði inn á vist þegar Grethe var að hlúa að strákunum.&lt;blockquote&gt;Mamma segir við hann: &quot;Ég fer með syni mína héðan í dag. Ég ætla ekki að kæra ykkur, en ég held að þið ættuð að hringja á sjúkrabíl handa þessum dreng.&quot; Þá segir kennarinn – hann kenndi okkur smíði: &quot;Hvis de ikke opfører sig ordentlig så giv dem bare nogen øretæver! – ef þeir haga sér ekki skikkanlega skaltu bara löðrunga þá.&quot; Þá labbaði mamma að honum, kerrti hnakkann og sagði &quot;það segir enginn hvernig ég el upp mín börn mín. Og ef einhver á skilið löðrung, þá ert það þú!&quot; Hann varð alveg eins og aumingi.&lt;/blockquote&gt;Núna þegar að strákarnir voru fluttir út af heimavistinni og inn á mömmu Bubba, sem leigði íbúð í [[Árósar|Árósum]], þurfti Grethe að finna stærra húsnæði fyrir þau þrjú. Að lokum fluttu þau inn í íbúð sem Pétur Hauksson, sonur Hauks D. Þórðarssonar, yfirlæknis á Reykjalundi, og kærasta hans áttu.

== Einkalíf ==
{{hreingera}}
=== Hjónabönd og börn ===
Bubbi hefur verið giftur þrisvar sinnum. Hann var giftur fyrstu eiginkonu sinni, Ingu Sólveigu Friðjónsdóttur ljósmyndara, frá 1980 til 1984.&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/5480663?iabr=on#page/n9/mode/2up ''Stormasöm ár með rokkstjörnu Íslands''], DV, 16. október 2004, bls. 10–11&lt;/ref&gt; Hann samdi ''[[Kona (breiðskífa)|Konu]]'', fyrstu skilnaðarplötu sína, um Ingu. Hann var giftur annari eiginkonu sinni, Brynju Gunnarsdóttur, fyrrverandi bankastarfsmaður og núverandi eigandi útfarastofu, frá 1988 til 2004. Þau eignuðust þrjú börn saman: Hörð (* 1990); Grétu (* 1992) og Brynjar Úlf (* 1998). Bubbi samdi ''[[Ást (breiðskífa)|Ást]]'' og ''[[...í sex skrefa fjarlægð frá paradís]]'', aðra og þriðju skilnaðarplötuna sína, um Brynju. Bubbi giftist þriðju og núverandi eiginkonu sinni, Hrafnhildi Hafsteinsdóttur, 7. júní 2008 og þau eiga tvö börn saman: Dögun París (* 2009) og Aþenu Lind (* 2012).&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/4274551?iabr=on#page/n28/mode/1up ''Að viðurkenna ósigur minn er stærsti sigur lífs míns''], Fréttablaðið, 20. maí 2009, bls. 5 (sérblað „Blaðið“)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/5771205?iabr=on#page/n31/mode/1up ''Draumur í Kjós''], Fréttablaðið, 15. júní 2012, bls. 6–8 (sérblað „Lífið“)&lt;/ref&gt;

=== Neysla ===
Bubbi hefur talað mjög opinberlega um neyslu sína sem hann glímdi við frá barnæsku til 1985. Það gerði hann t.d. í laginu ''Manstu'' af plötunni ''[[Dögun (breiðskífa)|Dögun]]'' (1987) og í ''Bubbi'', fyrstu ævisögu sinni sem [[Silja Aðalsteinsdóttir]] skrifaði árið 1990.

Eftir að Bubbi fór í meðferð 15. janúar 1985 hélst hann edrú. Í viðtali við [[Alþýðublaðið]] um ljóðaplötu sína frá 1996, ''[[Hvíta hliðin á svörtu]]'', sagði hann að það væri „rökkur í ljóðunum“ og að þau fjalli að stórum hluta um eiturlyf.&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/3347561?iabr=on#page/n4/mode/1up ''Djöfull mikið plastík í poppinu''], Alþýðublaðið, 22. maí 1996, bls. 5&lt;/ref&gt; Í ljóði úr ''Öskraðu gat á myrkrið'' (2015) talaði Bubbi um fyrstu kynni sín af kókaíni.

Árið 2001 tók Bubbi þátt í átaki gegn fikiniefnum þar sem hann fór í skóla til að tala við nemendur og foreldra um sína reynslu af fikniefnaneyslu.&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/2442067?iabr=on#page/n3/mode/1up ''Veldu rétt í minningu látinna vina''], Dagur–Helgarútgáfa, 17. mars 2001, bls. 28&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/7350966?iabr=on#page/n67/mode/1up ''Landsliðsmaður í lygi''], Morgunblaðið, 5. nóvember 2020, bls. 68&lt;/ref&gt;

=== Ameríkuferð ===
Snemma árs 1984 fór Bubbi ásamt vini sínum og fyrrverandi Utangarðsmanni Danna Pollock út til [[Los Angeles]]. Pælingin með ferðinni var upprunalega að stofna nýja hljómsveit. Eiginkona Bubba á þessum tíma, Inga Sólveig Friðjónsdóttir, var úti í Los Angeles að læra ljósmyndun. Þegar Bubba bar að garði var Inga byrjuð að slá sér upp með öðrum manni, eins og Bubbi segir í ævisögu sinni frá 1990. Bubbi var djúpt í neyslu á þessum tíma og, þegar heim var komið aftur, var hann búinn með mestalla peningana sem hann hafði farið út með.&lt;blockquote&gt;Ég fór með honum til LA og San Fransisco þar sem konan hans var. Þetta var bara flipp í raun og veru. Hann talaði um að fara í stúdíó og ég fór með einhverja gítara en þeir voru aldrei notaðir og það varð ekkert af því. Hann var bara að elta konuna og kókið.&lt;small&gt;Danny Pollock (Bubbi Morthens: Ferillinn í fjörutíu ár, 2020)&lt;/small&gt;&lt;/blockquote&gt;

Á meðan hann var úti bauðst Bubba aðalhlutverk í stórmynd um goðið [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]].&lt;blockquote&gt;Aldrei fékk ég að sjá handrit að kvikmyndinni, en þegar ég fékk loksins að sjá grunn að handriti varð ég skelkaður. Þetta reyndist vera þriðja flokks ævintýra- og ofbeldismynd. Þegar myndin byrjar átti Þór að sitja uppi á himnum með hinum guðunum, en svo fær hann leyfi til að fara niður til jarðar í einn dag. Hann lendir vitaskuld í Los Angeles, í gervi manns en með yfirnáttúrulega hæfileika. Svo kynnist hann stúlku í hvelli og skemmtir sér svo vel að hann neitar að koma til baka og fellur í ónáð hjá Óðni! Inn í þetta átti að koma pönktónlist og svo átti ég að fara með Völuspá á íslensku! Algert Rugl, maður.&lt;/blockquote&gt;

== Þátttaka í mótmælum ==
Bubbi Morthens tók virkan þátt í ýmsum mótmælafundum veturinn 2008–9. Aðeins tveimur dögum eftir ávarp [[Geir H. Haarde|Geirs H. Haarde]] þann 6. október boðaði Bubbi til einna fyrstu mótmælanna vegna bankahrunsins. Þann 8. október 2008 boðaði hann til samstöðutónleika á [[Austurvöllur|Austurvelli]]. Yfirskrift tónleikanna var „krónan er fallin“ og mættu um 300 manns á tónleikana. Hljómsveitin [[Stríð og Friður]] spilaði með Bubba á tónleikunum og þar hljómaði lagið ''Ein stór fjölskylda'' í frumflutningi Bubba. Samkvæmt [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] einkenndi ládeyða stemmninguna á Austurvelli þennan dag, en lagið var bjartsýnisóður til þjóðarinnar. Fólk mætti með skilti með trúarlegum boðskap og hægt var að kaupa boli með áletruninni „Bankanum þínum er sama um þig“.&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/4201399?iabr=on#page/n41/mode/1up ''Ládeyða á Austurvelli''], Morgunblaðið, 9. október 2008, bls. 42&lt;/ref&gt;

Þann 10. nóvember 2008 sungu [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] og Bubbi saman á blaðamannafundi til að vekja athygli á samstöðutónleikum sem haldnir voru í [[Laugardalshöll]] þann 16. nóvember&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/4203696?iabr=on#page/n20/mode/1up ''Af öllu hjarta''], Morgunblaðið, 11. nóvember 2008, bls. 21&lt;/ref&gt;. Björn og Bubbi sungu lagið ''Er völlur grær''. Hugmyndin að tónleikunum kom frá Bubba og sá Lára Ómarsdóttir um kynningarmál fyrir tónleikana&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/4010191?iabr=on#page/n31/mode/1up ''Lára til liðs við Bubba''], Fréttablaðið, 11. nóvember 2008, bls. 20&lt;/ref&gt;. Allir gáfu vinnu sína við tónleikana, en Bubbi sagði að til af tónleikunum yrði þá vantaði 1,5 milljón krónur fyrir rafmagni og þrifum frá [[Reykjavíkurborg]].&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/4203467?iabr=on#page/n47/mode/1up ''Bubbi ákveðinn í að halda tónleika''], Morgunblaðið, 7. nóvember 2008, bls. 42&lt;/ref&gt; Þeir peningar komu ekki frá Reykjavíkurborg, en tónleikarnir voru samt haldnir. Þeir báru yfirskriftina „Áfram með lífið“. Aðgangseyrir var ókeypis og meðal þeirra sem komu fram ásamt Bubba voru [[Baggalútur (hljómsveit)|Baggalútur]], [[Lay Low]], [[Sálin hans Jóns míns (hljómsveit)|Sálin hans Jóns míns]], [[HAM (hljómsveit)|Ham]], [[Ragnheiður Gröndal]], [[Stuðmenn]], Buff og [[Nýdönsk]].&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/4204139?iabr=on#page/n39/mode/1up ''Hlýleg stemning á samstöðutónleikum''], Morgunblaðið, 17. nóvember 2008, bls. 40&lt;/ref&gt;

23. maí 2009 héldu [[Hagsmunasamtök heimilanna]] samstöðufund á sérstökum útifundi á Austurvelli til að minna á það „neyðarástand“ sem þá var uppi í íslensku þjóðfélagi. Um fjögur hundruð manns mættu samkvæmt lögreglu. Hljómsveitin [[Egó (hljómsveit)|Egó]] með Bubba í fararbroddi spilaði nokkur lög á tónleikunum.&lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/5253581?iabr=on#page/n10/mode/1up ''Vilja enga ölmusu, heldur leiðréttingu''], Morgunblaðið, 25. maí 2009, bls. 11&lt;/ref&gt;

== Tónlist ==
=== Breiðskífur ===
* ''[[Ísbjarnarblús]]'' (1980)
* ''[[Plágan]]'' (1981)
* ''[[Fingraför (breiðskífa)|Fingraför]]'' (1983)
* ''[[Ný spor]]'' (1984)
* ''[[Kona (breiðskífa)|Kona]]'' (1985)
* ''[[Frelsi til sölu]]'' (1986)
* ''[[Dögun (breiðskífa)|Dögun]]'' (1987)
* ''[[Serbian Flower]]'' (1988)
* ''[[Bláir draumar]]'' með [[Megas]]i (1988)
* ''[[Nóttin langa]]'' (1989)
* ''[[Sögur af landi]]'' (1990)
* ''[[Von (breiðskífa)|Von]]'' (1992)
* ''[[Lífið er ljúft]]'' (1993)
* ''[[3 heimar]]'' (1994)
* ''[[Í skugga Morthens]]'' (1995)
* ''[[Allar áttir]]'' (1996)
* ''[[Hvíta hliðin á svörtu]]'' (1996)
* ''[[Trúir þú á engla]]'' (1997)
* ''[[Arfur (breiðskífa)|Arfur]]'' (1998)
* ''[[Bellman]]'' (2000)
* ''[[Nýbúinn]]'' (2001)
* ''[[Sól að morgni]]'' (2002)
* ''[[1000 kossa nótt]]'' (2003)
* ''[[Tvíburinn]]'' (2004)
* ''[[Ást (breiðskífa)|Ást]]'' (2005)
* ''[[...í sex skrefa fjarlægð frá paradís]]'' (2005)
* ''[[Lögin mín]]'' (2006)
* ''[[Bláir]]'' (2006)
* ''[[Fjórir naglar]]'' (2008)
* ''[[Sólskuggarnir|Ég trúi á þig]]'' (2011) (Sena)
* ''[[Sólskuggarnir|Þorpið]]'' (2012) (Sena)
* ''[[Stormurinn]]'' (2013) (Sena)
* ''[[Æsku minnar jól]]'' (2013) (Sena)
* ''[[18 Konur]]'' (2015)
* ''[[Tungumál (plata)|Túngumál]]'' (2017)
* ''[[Regnbogans stræti]]'' (2019)
* ''Sjálfsmynd'' (2021)
* ''[[Ljós og skuggar]]'' (2023)
* ''[[Dansaðu]]'' (2024)
* ''[[Ég er ekki sá sem þú heldur ég er sá sem ég er]]'' (2026)

=== Smáskífur ===
* ''[[Skapar fegurðin hamingjuna]]'' (1987)
* ''[[Moon In The Gutter]]'' (1988)
* ''[[56 (smáskífa)|56]]'' (1988)
* ''[[Blómið|Hver er næstur]]'' (1989)
* ''[[Mér líkar það]]'' (1999)
* ''Nei nei nei – Tjáningarfrelsi'' (2004)
* ''Ég er kominn heim'' (2008)
* ''[[Bubbi og Stórsveit Reykjavíkur|Ísbjarnarblús]]'' (smáskífa fyrir Bubba og Stórsveit Reykjavíkur, 2008)
* ''Sól bros þín'' (smáskífa fyrir Túngumál, 2017)
* ''Ég hef enga skoðun'' (smáskífa fyrir Tungumál, 2017)
* ''Ég rata ekki heim'' (2018)
* ''Gamalt vor'' (2018)
* ''Velkomin'' (smáskífa fyrir Regnbogans stræti, 2020)
* ''Án þín'' (smáskífa fyrir Regnbogans stræti, 2019, með [[Katrín Halldóra Sigurðardóttir|Katrínu Halldóru]])
* ''Límdu saman heiminn minn'' (smáskífa fyrir Regnbogans stræti, 2019)
* ''Regnbogans stræti'' (smáskífa fyrir Regnbogans stræti, 2019)
* ''Skríða'' (smáskífa fyrir Regnbogans stræti, 2020)
* ''Þöggun'' (2020, með [[Hjálmar (hljómsveit)|Hjálmum]])
* ''[[Sól rís]]'' (smáskífa fyrir Sjálfsmynd, 2020)
* ''[[Á horni hamingjunnar]]'' (smáskífa fyrir Sjálfsmynd, 2021)
* ''Ástrós'' (smáskífa fyrir Sjálfsmynd, 2021, með [[Bríet (söngkona)|BRÍETI]])
* ''Ennþá er tími'' (smáskífa fyrir Sjálfsmynd, 2021)
* ''Ertu góður?'' (smáskífa fyrir Sjálfsmynd, 2021)
* ''Sunnudagur (með laugardagskvöld í fanginu)'' (2022)
* ''[[Tárin falla hægt]]'' (með [[Auður (tónlistarmaður)|Auði]], 2022)

=== Safnplötur ===
* ''[[Línudans (breiðskífa)|Línudans]]'' (1983)
* ''[[Sögur 1980-1990 (safnplata)|Sögur 1980–1990]]'' (1999)
* ''[[Sögur II 1990-2000 (safnplata)|Sögur II 1990–2000]]'' (2000)
* ''[[Blindsker (Safnplata)|Blindsker]]'' (safnplata í tilefni [[Blindsker (heimildarmynd)|samnefndrar heimildarmyndar]] um Bubba) (2004)
* ''[[Góð verk 07]]'' (safnplata) (2007)
* ''[[Sögur af ást, landi og þjóð 1980-2010]]'' (2010)
* ''[[06.06.16]]'' (2016)
* ''[[Sól rís 1980-2020]]'' (2020)

=== Tónleikaplötur ===
* ''[[Blús fyrir Rikka]]'' (1986)
* ''[[Ég er]]'' (1991)
* ''[[Bubbi 06.06.06]]'' (tónleikaplata) (2006)
* ''[[Bubbi og Stórsveit Reykjavíkur]]'' (2008)
* ''[[Bubbi og Dimma]]'' (tónleikaplata, hljómsveitin [[Dimma (hljómsveit)|Dimma]] spilar undir) (2015)
* ''[[Minnismerki (breiðskífa)|Minnismerki]]'' (2016) Með Dimmu

=== Fleiri lög ===
* ''Ástardraumur'' (ásamt Bjarna Tryggvasyni), platan ''Mitt líf, bauðs eitthvað betra?'' (Bjarni Tryggvason, 1986)
* ''I hennes sovrum'' (kassagítar), platan ''Tiggarens tal'' (Imperiet, 1988) 
* ''Hrikaleg'', ''Og augun opnast'', ''Allur lurkum laminn'' og ''Vakandi, sofandi'', platan ''Og augun opnast'' ([[Hilmar Oddsson]], 1989) 
* ''Hve lengi?'' (með Sævari Sverrissyni), platan ''Andartak'' (Rafn Jónsson „Rabbi“, 1991) 
* ''Uppgjörið'' (með [[Orri Harðarson|Orra Harðarsyni]]), platan ''Stóri draumurinn'' (Orri Harðarson, 1994) 
* ''Gott líf'' (með [[Ragnar Bjarnason|Ragnari Bjarnasyni]], [[Kristján Kristjánsson (f. 1956)|KK]] og Borgardætrum), platan ''Bitte nú'' (Borgardætur, 1995) 
* ''Gemmér'' og ''Matarhlé'', platan ''[[Litla hryllingsbúðin (söngleikur)#1999|Litla hryllingsbúðin]]'' (úr söngleik, 1999) 
* ''Fæstir fá það frítt (kvittaðu fyrir lífsstílin)'' (ásamt [[Rúnar Júlíusson|Rúnari Júlíussyni]]), platan ''Með stuð í hjarta'' (Rúnar Júlíusson, 1996) 
* ''Maður og hvalur'', platan ''Kóróna Landsins'' ([[Ómar Ragnarsson]], 2003) 
* ''Hæ hoppsa-sí'', platan ''Jameson'' ([[Papar (hljómsveit)|Papar]], 2011)
* ''Það er gott að elska'' (með [[Björgvin Halldórsson|Björgvini Halldórssyni]]), platan ''Dúett 3'' (Björgvin Halldórsson, 2013)
* ''Braggablús'', platan ''Tíminn líður hratt'' ([[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], 2015)
* ''Flýg'', platan ''Undrabarnið'' (Haki, 2021)

== [[GCD]] (með [[Rúnar Júlíusson|Rúnari Júlíussyni]]) ==
Árið 1991 var Bubbi byrjaður að verða tíður gestur [[Rúnar Júlíusson|Rúnars Júlíussonar]] á heimili hins síðarnefnda í Keflavík. Þar töluðu þeir um tónlist, sömdu tónlist og unnu að tónlist. Ásamt Bubba í þessum heimsóknum var Óttar Felix Hauksson, athafnamaður og fyrrum söngvari hljómsveitarinnar [[Flosi og Pops - Það er svo geggjað|Pops]]. Rúnar hafði flutt með Bubba tvö [[Hljómar|Hljómalög]] á útgáfutónleikum plötu Bubba ''Sögur af landi'' á skemmtistaðnum Ömmu Lú í desember árið áður, ásamt því að hafa komið fram á Þorláksmessutónleikum Bubba. Í æsku hafði Rúnar verið hálfgert átrúnaðargoð Bubba, svo það að vinna með Rúnari var draumur hjá Bubba. Úr heimsóknunum kom fram hljómsveitin GCD. Nafnið kom frá þeim hljómum sem oftast voru notaðir í lögum sveitarinnar, að sögn Óttars. Sveitin gaf út þrjár breiðskífur á fjórum árum, en Bubbi og Rúnar áttu eftir að vinna meira saman í framtíðinni. Eftir andlát Rúnars árið 2008 kom sonur Rúnars, Júlíus, í stað föðurs síns og söng til dæmis með sveitinni á [[Ljósanótt]] í Keflavík 2009.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2020/02/12/gcd/ |title=GCD (1991–1995) |first=Helgi |last=J |date=2020-02-12 |website=Glatkistan |access-date=2024-12-20}}&lt;/ref&gt;
* GCD (1991)
* [[Svefnvana]] (1993)
* Teika (1995)
* Mýrdalssandur (safnplata) (2002)

== Hljómsveitir (í tímaröð) ==
* [[Utangarðsmenn]] (1980–1981) (2000) (2006)
* [[Egó (hljómsveit)|Egó]] (1981–1984) (2004–?)
* [[Das Kapital (hljómsveit)|Das Kapital]] (1984) (2006)
* MX-21 (1986–1987) (2006)
* [[Blómið]] (1989)
* [[GCD]] (1991–1995) (2006)
* [[Stríð og Friður]] (2001–)
* [[Sólskuggarnir]] (2011)
* [[Spaðadrottningarnar]] (2015)

== Bækur ==
* Bubbi (skrifuð af [[Silja Aðalsteinsdóttir|Silju Aðalsteinsdóttur]], 1990)
* Rúmið hans Árna (fyrsta bók Bubba sem rithöfundur, 1994)
* BOX (skrifuð af Bubba og Sverri Agnarssyni, 1998)
* Djúpríkið (gerð af Bubba og breska rithöfundinum Robert Jackson, 2004)
* Ballaðan um Bubba Morthens (skrifuð af Bubba í samstarfi við Jóni Atla Jónassyni, 2006)
* Að kasta flugu í straumvatn er að tala við Guð (skrifuð af Bubba, 2007)
* Áin (skrifuð af Bubba, 2009)
* Bubbi – Samtalsbók (skrifuð af Árna Árnasyni, 2010)
* Veiðisögur Bubba (skrifuð af Bubba, 2011)
* Bubbi Morthens: Ferillinn í fjörutíu ár (skrifuð af Árna Matthíassyni, 2020)

=== Ljóðabækur ===
* Net (2008)
* Öskraðu gat á myrkrið (2015)
* Hreistur (2017)
* Rof (2018)
* Velkominn (2019)
* Orð, ekkert nema orð (2021)
* Föðurráð (2024)

== Kvikmyndir, söngleikir og sjónvarpsþættir ==
* [[Rokk í Reykjavík]] (1982) – birtist í fararbroddi [[Egó (hljómsveit)|Egósins]]
* Kvöldstund með listamanni (1986) – [[Megas]] tekur viðtal við Bubba.
* Kvöldstund með listamanni (1987) – Bubbi tekur viðtal við Megas.
* Bubbi, [[Hörður Torfason]] og Megas: Hljómleikar í [[Háskólabíó|Háskólabíói]] (1988) – Upptaka frá tónleikum sem Bubbi, Hörður Torfason og Megas héldu gegn [[Alnæmi|eyðni]] 30. nóvember 1988.
* Carmen Negra (1998) – Söngleikur frumsýndur í Íslensku óperunni. Bubbi syngur hlutverk hermannsins Remendado.
* Litla hryllingsbúðin (1999) – Bubbi syngur hlutverk plöntunnar.
* Blindsker (2004) – Heimildarmynd um ævi Bubba.
* Bubbi og Stórsveit Reykjavíkur (2008) – Upptaka frá tónleikum Bubba og Stórsveit Reykjavíkur sem haldnir voru 4. Janúar sama ár
* Áin – Ættbálkurinn á bakkanum (2009) – Heimildarmynd um laxveiði
* Ísland Got Talent (2014) – Raunveruleikaþættir byggðir á Got Talent þáttunum

== Tenglar ==
* [https://bubbi.is/ Vefsíða Bubba]
* [https://gamli.bubbi.is/index.php Fyrrverandi vefsíða Bubba]

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Bubbi Morthens| ]]
{{f|1956}}
[[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Íslenskir söngvarar]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]</text>
      <sha1>t1f0jc76f3bitiuvjoerc15givnym5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Air Iceland Connect</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4521</id>
    <revision>
      <id>1951887</id>
      <parentid>1774447</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:58:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-18775-46</username>
        <id>114916</id>
      </contributor>
      <origin>1951887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2393" sha1="3dr494qkojr3ztjrubdihnb6zc8q2vh" xml:space="preserve">{{Fyrirtæki
| merki =
| nafn = Air Iceland Connect/Icelandair
| gerð = [[Flugfélag]]
| stofnað = 1997
| aflagt = 2021
| slagorð = Skemmtum okkur innanlands
| staðsetning = Reykjavíkurflugvöllur
| lykilmenn = [[Árni Gunnarsson]],  [[framkvæmdastjóri]]
| starfsemi = [[Áætlunarflug]], [[fraktflug]], [[leiguflug]]
| starfsmenn = 250&lt;ref&gt;[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20061114194533/www.flugfelag.is/Forsida/FlugfelagIslands/UmFlugfelagIslands/ Um Flugfélag Íslands, www.flugfelag.is] &lt;/ref&gt;
| vefur = https://www.airicelandconnect.is/
}}
'''Air Iceland Connect''' var íslenskt [[flugfélag]], sem stofnað var í kjölfar samruna innanlandsflugs [[Flugleiðir|Flugleiða]] og [[Flugfélag Norðurlands|Flugfélags Norðurlands]]. Upprunalega nafn félagsins var Flugfélag Íslands en því var breytt árið 2017. Fyrirtækið var rekstrareining innan [[FL Group]] en er í dag hluti af [[Icelandair Group]]. Árið 2021 var ákveðið að fella merki og vef félagsins undir Icelandair.&lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frett/2021/03/09/air-iceland-connect-fer-undir-merki-icelandair Air Iceland Connect fer undir merki Icelandair
] Rúv, skoðað 9. mars, 2021.&lt;/ref&gt;

Meirihluti flugferða eru á milli Reykjavíkur, [[Akureyri|Akureyrar]], [[Egilsstaðir|Egilsstaða]] og [[Ísafjörður (Skutulsfirði)|Ísafjarðar]]. 

==Áfangastaðir==
[[Mynd:Fokker50onReykjavikAirport.jpg|200px|thumb|right|Ein [[Fokker 50]] [[flugvél|véla]] félagsins á [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvelli]] þann 3. febrúar 2003.]]

(Áfangastaðir árið 2020)
Frá Reykjavík til:	              
* Akureyrar	   	              
* Egilsstaða	 	              
* Ísafjarðar	              
*Vestmannaeyja	              
* Kulusuk {{GRL}}	 
* Narsarsuaq {{GRL}}	
* Nuuk {{GRL}}
* Ilulissat {{GRL}}
* Nerlerit Inaat {{GRL}}
* [[Tórshavn]] (Fær) samstarf við [[Atlantic Airways]] (Flug til Færeyja var í samvinnu við flugfélagið [[Atlantic Airways]], flogið var frá Keflavíkurflugvelli.)

===Flug frá Akureyri===
Flug til Grímseyjar, Þórshafnar og Vopnarfjarðar var framkvæmt af flugfélaginu [[Norlandair]]
* Grímsey  
* Þórshöfn
* Vopnafjörður

==Flugfloti==
* 6 [[Fokker F50|Fokker 50]]
* 3 Bombardier Dash 8-202
* 3 Bombardier Q400

==Tilvísanir==
&lt;references /&gt;

{{Stubbur|fyrirtæki}}
[[Flokkur:Íslensk flugfélög]]
{{Íslensk flugfélög}}
{{Sa|1997|2021}}</text>
      <sha1>3dr494qkojr3ztjrubdihnb6zc8q2vh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951891</id>
      <parentid>1951887</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T14:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2392" sha1="gvd1s3s5ij1b626lfg3oc4rvzw7zca9" xml:space="preserve">{{Fyrirtæki
| merki =
| nafn = Air Iceland Connect/Icelandair
| gerð = [[Flugfélag]]
| stofnað = 1997
| aflagt = 2021
| slagorð = Skemmtum okkur innanlands
| staðsetning = Reykjavíkurflugvöllur
| lykilmenn = [[Árni Gunnarsson]],  [[framkvæmdastjóri]]
| starfsemi = [[Áætlunarflug]], [[fraktflug]], [[leiguflug]]
| starfsmenn = 250&lt;ref&gt;[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20061114194533/www.flugfelag.is/Forsida/FlugfelagIslands/UmFlugfelagIslands/ Um Flugfélag Íslands, www.flugfelag.is] &lt;/ref&gt;
| vefur = https://www.airicelandconnect.is/
}}
'''Air Iceland Connect''' var íslenskt [[flugfélag]], sem stofnað var í kjölfar samruna innanlandsflugs [[Flugleiðir|Flugleiða]] og [[Flugfélag Norðurlands|Flugfélags Norðurlands]]. Upprunalega nafn félagsins var Flugfélag Íslands en því var breytt árið 2017. Fyrirtækið var rekstrareining innan [[FL Group]] en er í dag hluti af [[Icelandair Group]]. Árið 2021 var ákveðið að fella merki og vef félagsins undir Icelandair.&lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frett/2021/03/09/air-iceland-connect-fer-undir-merki-icelandair Air Iceland Connect fer undir merki Icelandair] Rúv, skoðað 9. mars, 2021.&lt;/ref&gt;

Meirihluti flugferða eru á milli Reykjavíkur, [[Akureyri|Akureyrar]], [[Egilsstaðir|Egilsstaða]] og [[Ísafjörður (Skutulsfirði)|Ísafjarðar]]. 

==Áfangastaðir==
[[Mynd:Fokker50onReykjavikAirport.jpg|200px|thumb|right|Ein [[Fokker 50]] [[flugvél|véla]] félagsins á [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvelli]] þann 3. febrúar 2003.]]

(Áfangastaðir árið 2020)
Frá Reykjavík til:	              
* Akureyrar	   	              
* Egilsstaða	 	              
* Ísafjarðar	              
*Vestmannaeyja	              
* Kulusuk {{GRL}}	 
* Narsarsuaq {{GRL}}	
* Nuuk {{GRL}}
* Ilulissat {{GRL}}
* Nerlerit Inaat {{GRL}}
* [[Tórshavn]] (Fær) samstarf við [[Atlantic Airways]] (Flug til Færeyja var í samvinnu við flugfélagið [[Atlantic Airways]], flogið var frá Keflavíkurflugvelli.)

===Flug frá Akureyri===
Flug til Grímseyjar, Þórshafnar og Vopnarfjarðar var framkvæmt af flugfélaginu [[Norlandair]]
* Grímsey  
* Þórshöfn
* Vopnafjörður

==Flugfloti==
* 6 [[Fokker F50|Fokker 50]]
* 3 Bombardier Dash 8-202
* 3 Bombardier Q400

==Tilvísanir==
&lt;references /&gt;

{{Stubbur|fyrirtæki}}
[[Flokkur:Íslensk flugfélög]]
{{Íslensk flugfélög}}
{{Sa|1997|2021}}</text>
      <sha1>gvd1s3s5ij1b626lfg3oc4rvzw7zca9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heróín</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5687</id>
    <revision>
      <id>1951982</id>
      <parentid>1493634</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="739" sha1="2yk42cxzc94uxwevfvtja0vibwg4003" xml:space="preserve">[[Mynd:Heroin - Heroine.svg|thumb|300px|right|Heróín]]
'''Heróín''' var fyrst búið til úr [[morfín]]i árið [[1874]]. Heróín er tilheyrir svokölluðum &quot;hörðum&quot; efnum, efnum þar sem einstaklingurinn myndar mikið þol og sláandi [[fráhvarfseinkenni]] þegar töku efnisins er hætt. Heróín veldur miklum líkamlegum áhrifum og alvarlegum fráhvarfseinkennum þegar inntöku efnisins er hætt.

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=435405&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 ''Hinir ungu ríku - og heróínið''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1983] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194857/http://timarit.is/?issueID=435405&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 |date=2016-03-05 }}

{{stubbur}}

[[Flokkur:Vímuefni]]</text>
      <sha1>2yk42cxzc94uxwevfvtja0vibwg4003</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fögur hugsun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5844</id>
    <revision>
      <id>1951870</id>
      <parentid>1781710</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1370" sha1="jdeckno74msg97jdcke2tmmvlv41rq6" xml:space="preserve">{{Kvikmynd 
|  nafn             = Fögur hugsun
|  plagat          = Abeautifulmindposter.jpg 
|  upprunalegt heiti =A Beautiful Mind
|  leikstjóri       = [[Ron Howard (leikstjóri)|Ron Howard]] 
|  framleiðandi       = [[Brian Grazer]]&lt;br /&gt;Ron Howard 
|  handritshöfundur         = [[Sylvia Nasar]] (bók)&lt;br /&gt;[[Akiva Goldsman]] 
|  leikarar       = [[Russell Crowe]]&lt;br /&gt;[[Ed Harris]]&lt;br /&gt;[[Jennifer Connelly]]&lt;br /&gt;[[Paul Bettany]] 
|  dreifingaraðili    = [[Universal Pictures]] 
|  útgáfudagur   = {{USA}} [[21. desember]] [[2001]] &lt;br /&gt;{{ISL}} [[1. mars]] [[2002]]
|  sýningartími        = 135 mín. 
|  aldurstakmark = [[Mynd:Flag of the United States.svg|22px|MPAA: Rated PG-13 for intense thematic material, sexual content and a scene of violence.]] PG-13 &lt;br /&gt; [[Mynd:Flag of Iceland.svg|22px|Kvikmyndaskoðun]] 12
|  tungumál = [[enska]] 
|  ráðstöfunarfé         = $60.000.000 
|  framhald af   =
|  framhald      =
|  verðlaun         =    
Akiva Goldsman]]
|  imdb_id        = 0268978 |
}}

'''''Fegurð hugans''''' eða '''''Fögur hugsun''''' (''A Beautiful Mind'') er [[kvikmynd]] sem fjallar um ævi [[stærðfræði]]ngsins, [[hagfræði]]ngsins og nóbelsverðlaunahafans [[John Nash]].

{{stubbur|kvikmynd}}
{{K|2001}}
[[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]]
[[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]]</text>
      <sha1>jdeckno74msg97jdcke2tmmvlv41rq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mjólk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8075</id>
    <revision>
      <id>1952088</id>
      <parentid>1885167</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>1952088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7412" sha1="44uu0nsbfdl2hpelf9pe0qrwzx1oe2p" xml:space="preserve">{{Skilaboð
| gerð  = heimildir
| texti = '''[[Wikipedia:Heimildir|Heimildir]] skortir fyrir staðhæfingum í þessari grein.'''&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Ef þú vilt bæta við heimild vinsamlegast bættu þeim við undir nýrri fyrirsögn („Heimildir“) eða skildu eftir athugasemd á [[{{TALKPAGENAME}}|spjallsíðunni]].&lt;/small&gt;
}}
[[Mynd:Milk glass.jpg|thumb|Mjólk í [[glas]]i.]]
&lt;onlyinclude&gt;
'''Mjólk''' er næringarríkur [[vökvi]] sem kvenkyns [[spendýr]] framleiða í [[mjólkurkirtill|mjólkurkirtlum]] og sem ungviði kemst að með því að sjúga [[speni|spena]] móður sinnar{{heimild vantar}}. Undantekning frá þessu eru [[nefdýr]] sem eru án spena, en seytla þess í stað mjólkinni út úr [[hola|holum]] á [[kviður|kvið]] sér{{heimild vantar}}.

Orðið er einnig notað yfir safa úr jurtaríkinu, svo sem kókosmjólk&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://skemman.is/handle/1946/33796|titill=Samanburður á heimagerðum kefír búinn til úr mismunandi tegundum af mjólk|höfundur=Kara Gautadóttir|útgefandi=Háskólinn á Akureyri|mánuður=|ár=2019|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}&lt;/ref&gt;.

== Innihald ==
{{næringargildi| name=Nýmjólk| kJ=280 | protein=3,4 g | fat=3,9 g | carbs=4,5 g |  calcium_mg=114|riboflavin_mg=0.16|phosphorus_mg=95| right=1 | source=[http://www.ms.is/Vorur/Drykkjarvorur/Hvit-mjolk/53/default.aspx Umfjöllun um nýmjólk á vef Mjólkursamsölunnar]}}
Dæmi um innihald kúamjólkur er 85 til 90% [[vatn]], 1,5 til 4,0% mjólkur[[fita]], 3,5% mjólkur[[prótein]] (ost- og mysuprótein), 4,5% [[kolvetni]] og 0,7% [[steinefni]]. Þá inniheldur hún [[hormón]] og [[vítamín]] sem ungviðið þarfnast til að dafna. Í [[broddmjólk]] eru próteinsameindirnar mun lengri en í venjulegri hrámjólk og nýtast jórturdýrum best fyrsta sólarhringinn þar sem slímhúð þarmanna er „opnari“ þá en síðar á æviskeiðinu.

=== Mjólkurfita ===
Mjólkurfitan myndar kúlur og í hverjum lítra af kúamjólk eru um 3 til 4 milljónir slíkra kúlna. Það er hagur mjólkurvinnslunnar að hafa þessar fitukúlur sem stærstar þar sem það er auðveldara að skilja þær frá [[Undanrenna|undanrennu]] eftir því sem þær eru stærri. Erfitt hefur reynst að strokka [[smjör]] hafi mjólk skemmst eða hún innihaldi hátt hlutfall [[Fríar fitusýrur|frírra fitusýra]]. Mjólkurfitan hefur einnig áhrif á bragð mjólkurvara og hún ber með sér fituleysanlegu vítamínin [[A-vítamín|A-]], [[D-vítamín|D-]], [[E-vítamín|E-]] og [[K-vítamín]].

Í kúamjólk er hörð fita sem er þekktur áhættuvaldur í tengslum við hjarta- og æðasjúkdóma&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1258#|titill=Er mjólk holl?|höfundur=Björn Sigurður Gunnarsson|útgefandi=Vísindavefurinn|mánuður=|ár=2001|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.landlaeknir.is/servlet/file/store93/item11539/Transfitusyrur_jet_fyrir-netid-EG.pdf|titill=Upplýsingar um transfitusýrur|höfundur=Landlæknir|útgefandi=|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}&lt;/ref&gt;.

=== Mjólkurprótein ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;float:right;&quot;
|+Efnainnihald mjólkur nokkurra tegunda (%)
!Tegund
!Vatn
!Fita
!Pró{{shy}}tein
!Mjólkur{{shy}}sykur
!Stein{{shy}}efni (aska)
|-
|Kona || 87,4 || 3,8 || 1,6 || 7,0 || 0,2
|-
|Kýr || 87,2 || 3,9 || 3,3 || 4,9 || 0,7
|-
|Geit || 87,0 || 3,3 || 2,9 || 4,3 || 0,9
|-
|Hryssa || 89,0 || 1,6 || 2,7 || 6,2 || 0,5
|-
|Ær || - || 6,2 || 5,7 || - || - 
|}
Mjólkurprótein í mjólk skiptist í ostprótein ([[kaseín]]), sem er um 74 til 80%, og mysuprótein. Mjólkurpróteinin innihalda allar [[Amínósýra|amínósýrur]] sem teljast lífsnauðsynlegar manninum (þær sem hann framleiðir ekki sjálfur){{heimild vantar}}. Við hitun falla próteinin út, eða hlaupa, og þarfnast mysupróteinið mun minni hitunar en kasein{{heimild vantar}}. Við ofhitun mjólkur til ostagerðar getur osthlaupið bundið í sig of mikið vatn en þá skemmist osturinn{{heimild vantar}}.

Í súrri mjólk, þ.e. við um það bil pH 4,6, fellur kaseinið út og myndar samhangandi hlaup{{heimild vantar}}.

=== Mjólkursykur ===
Mjólkursykur er [[sykrungur]] og finnst einungis í mjólk en magn hans fylgir mjólkurmagninu sem dýrið framleiðir{{heimild vantar}}. Mjólkursykur brotnar niður við sýringu mjólkurinnar{{heimild vantar}}.

Um 70% mannfólks þolir illa á kúamjólk á fullorðinsárum sökum mjólkursykursóþols&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1259|titill=Eru mjólkurvörur nauðsynlegar fyrir mannfólkið, þegar önnur spendýr hætta að neyta þeirra um leið og þau hætta á spena?|höfundur=Björn Sigurður Gunnarsson|útgefandi=Vísindavefurinn|mánuður=|ár=2001|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}&lt;/ref&gt;.

=== Vítamín ===
Bæði vatns- og fituleysanleg vítamín finnast í mjólk en þau helstu eru A-, B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;-, og B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-vítamín{{heimild vantar}}.

=== Steinefni ===
Mjólk er [[kalk]]rík en hún inniheldur einnig [[natríum]], [[kalí]] og [[magnesíum]]{{heimild vantar}}. Natríum-innihald stígur við [[Júgurbólga|júgurbólgu]]{{heimild vantar}}.

=== Hormónar ===
Í kúamjólk eru hormónar, svo sem [[estrógen]] og prógesterón&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4524299/|titill=Hormones in Dairy Foods and Their Impact on Public Health - A Narrative Review Article|höfundur=Hassan Malekinejad|útgefandi=Iranian Public Health Association &amp; Tehran University of Medical Sciences|mánuður=|ár=2015|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}&lt;/ref&gt;.

== Brjóstamjólk ==
Flestar mæður gefa börnum sínum brjóstamjólk fyrstu [[mánuður|mánuðina]] frá [[fæðing]]u, jafnvel lengur en tvö ár í sumum tilfellum, en oft er skipt yfir í sérstaka [[barnamjólk]] (þurrmjólk) í áföngum eða hún notuð samhliða móðurmjólkinni{{heimild vantar}}. Á endanum er barnið fært um að drekka „venjulega mjólk“ úr búðum, þ.e. [[kúamjólk]]{{heimild vantar}}. Á [[Ísland]]i er mjög algengt að fólk drekki mjólk fram eftir aldri, en víða annars staðar er það ekki venjan, og fólk jafnvel missir getuna til að brjóta niður [[Laktósi|laktósann]] í mjólkinni með aldrinum, þetta nefnist [[mjólkuróþol]]{{heimild vantar}}. Sumt fólk þjáist af [[mjólkurofnæmi]]{{heimild vantar}}. 

[[Kaplamjólk]] og [[Asni|ösnumjólk]] líkjast mjög brjóstamjólk að efnainnihaldi og valda síður óþoli en kúamjólk{{heimild vantar}}. Á Íslandi er kaplamjólk stundum notuð handa ungbörnum sem þola ekki kúamjólk og um skeið var kaplamjólk frá [[Búland (Austur-Landeyjum)|Búlandi]] í [[Austur-Landeyjar|Austur-Landeyjum]] seld í Hagkaupum{{heimild vantar}}. Erlendis er bæði kaplamjólk og ösnumjólk stundum notuð handa ungbörnum sem þola aðra mjólk illa{{heimild vantar}}.

== Mjólkurafurðir ==
Stærsti mjólkur[[framleiðandi]] á [[Ísland]]i er [[Mjólkursamsalan]] í [[Reykjavík]]{{heimild vantar}}.

== Tengt efni ==
* [[Orkuleiðrétt mjólk]] (OLM)
* [[Kókómjólk]]
* [[Sojamjólk]]
* [[Kaplamjólk]]
* [[Rjómi]]

== Tenglar ==
{{commonscat|Milk|mjólk}}
* {{Vísindavefurinn|1258|Er mjólk holl?}}
* {{Vísindavefurinn|3793|Af hverju drekkum við mjólk úr kúm en ekki hestum?}}

[[Flokkur:Mjólk| ]]</text>
      <sha1>44uu0nsbfdl2hpelf9pe0qrwzx1oe2p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stanley Kubrick</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8549</id>
    <revision>
      <id>1952023</id>
      <parentid>1949430</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kvikmyndaskrá */</comment>
      <origin>1952023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5343" sha1="skrgphbmi2xvc9e3k9ziij6alnc5mik" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Stanley Kubrick
| mynd               = Stanley Kubrick in Dr. Strangelove Trailer (4) Cropped.jpg
| mynd_texti         = Stanley Kubrick árið 1964.
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1928|07|26}}
| fæðingarstaður     = [[New York-borg]] í Bandaríkjunum
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|1999|03|7|1928|07|26}}
| dánarstaður        = Childwickbury í [[Hertfordshire]] á Englandi
| starf              = {{hlist|Kvikmyndagerðarmaður|Ljósmyndari}}
| maki               = {{g|Toba Metz|1948|1951}}&lt;br&gt;{{g|Ruth Sobotka|1955|1957}}&lt;br&gt;​{{g|Christiane Harlan|1958}}​
| börn               = 2
| undirskrift        = Stanley_Kubrick_Signature.svg
}}

'''Stanley Kubrick''' (26. júlí 1928 – 7. mars 1999) var [[BNA|bandarískur]] [[kvikmyndaleikstjóri]]. Myndir hans eru taldar hafa markað tímamót í [[Kvikmyndasaga|kvikmyndasögu]] [[20. öldin|20. aldar]]. Notkun hans á klassískri tónlist í myndum sínum einkenndi stíl hans. Meðal þekktustu mynda hans eru ''[[Dr. Strangelove]]'' (1964), ''[[2001: Geimferðin langa]]'' (1968) og ''[[A Clockwork Orange (kvikmynd)|A Clockwork Orange]]'' (1971).

== Kvikmyndaskrá ==
;Stuttar heimildarmyndir
* ''[[Day of the Fight]]'' (1951)
* ''[[Flying Padre]]'' (1951)
* ''[[The Seafarers]]'' (1953)

;Kvikmyndir
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- &quot;
! Ár !! Upprunalegur titill 
!Íslenskur titill!! Verðlaun/Afhendingar
|-
| 1953 || ''[[Fear and Desire]]'' 
| ||
|-
| 1955 || ''[[Killer's Kiss]]'' 
| ||
|-
| 1956 || ''[[The Killing]]'' 
| || Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta kvikmyndin
|-
| 1957 || ''[[Paths of Glory]]'' 
|''Frægðarbrautin'' eða ''Vegir dýrðarinnar''|| Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta kvikmyndin
|-
| 1960 || ''[[Spartacus (kvikmynd frá 1960)|Spartacus]]'' 
| || Tilnefnd fyrir 6 Óskarsverðlaun, vann 4: '''Besti leikari í aukahlutverki, Besta Listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besta búningahönnun'&lt;nowiki/&gt;'', Besta klipping, Besta tónlist &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 6 Golden Globe, Vann 1: '''''&lt;nowiki/&gt;''Besta Drama myndin'', Besti Drama leikari, Besti leikstjóri, Besta frumsamda lagið, Besti leikari í aukahlutverki &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta myndin.
|-
| 1962 || colspan=&quot;2&quot; | ''[[Lolita (kvikmynd frá 1962)|Lolita]]'' || Tilnefnd fyrir Óskarsverðlaun: Besta handrit byggt á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 5 Golden Globe, Vann 1: '''Besti nýkomandi – kvennhlutverki''', Besti drama leikari, Besta drama leikkonan, Besti leikstjóri, Besti leikari í aukahlutverki &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir BAFTA: Best leikari
|-
| 1964 || ''[[Dr. Strangelove|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb]]'' 
|''Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna''|| Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun:Besti leikari, Besti leikari, Besta myndin, Besta handrit á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 6 BAFTA, Vann 3: '''Besta breska listræna stjórnunin, Besta breska myndin, Besta myndin''', Besti breski leikarinn, Besta breska handritið, Besti erlenti leikarinn
|-
| 1968 || ''2001: A Space Odyssey'' 
|''[[2001: Geimferðin langa]]''|| Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun, Vann 1 : '''Bestu tæknibrellur''', Besti leikstjórinn, Besta listræna stjórnun, Besta frumsanda handrit &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 4 BAFTA, Vann 3: '''Besta listræna stjórnun, Besta myndataka, Besta hljóðið''', Besta myndin
|-
| 1971 || ''[[A Clockwork Orange (kvikmynd)|A Clockwork Orange]]'' 
| ''Vélgengt glóaldin'' || Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun: Besti leikstjórin, Besta klipping, Besta myndin, Besta handritið byggt á áður útgefnu efni  &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 3 Golden Globe: Besta leikstjórn, Besta Drama myndin, Besti Drama leikari &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 7 BAFTA: Besta listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besti leikstjórin, Besta myndin, Besta klipping, Besta handritið, Besta hljóðið
|-
| 1975 || colspan=&quot;2&quot; | ''[[Barry Lyndon]]'' || Tilnefnd fyrir 7 Óskarsverðlaun, Vann 4: '''Besta listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besta búningahönnun, Best frumsamda lag''', Besti leikstjóri, Besta myndin, Besta handrit byggt á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 2 Golden Globe: Besti leikstjóri, Besta Drama myndin &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 5 BAFTA, Vann 2: '''Besta myndatakan, Besti leikstjórin''', Besta listræna stjórnun, Besta búningahönnun, Besta myndin
|-
| 1980 || ''[[The Shining (kvikmynd)|The Shining]]'' 
|''[[The Shining (kvikmynd)|Hinir skyggnu]]''||
|-
| 1987 || ''[[Skothylkið|Full Metal Jacket]]'' 
|''[[Skothylkið]]''|| Tilnefnd fyrir Óskarsverðlaun: Besta handrit byggt á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir Golden Globe: Besti leikari í aukahlutverki &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 2 BAFTA: Best hljóðið, Bestu tæknibrellur
|-
| 1999 || ''[[Gallokuð augu|Eyes Wide Shut]]'' 
| ''Gallokuð augu'' eða ''Steinblindur'' || Tilnefnd fyrir Golden Globe: Besta frumsamda lagið
|}

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=436392&amp;pageSelected=6&amp;lang=0 ''Síðasti risinn''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999]
* [http://www.timarit.is/?issueID=436394&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 ''Leikstjóri aldarinnar''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999]
{{Stubbur|æviágrip}}

{{fde|1928|1999|Kubrick, Stanley}}

[[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar|Kubrick, Stanley]]</text>
      <sha1>skrgphbmi2xvc9e3k9ziij6alnc5mik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952024</id>
      <parentid>1952023</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kvikmyndaskrá */</comment>
      <origin>1952024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5320" sha1="7le74blk460e5tfuhiwj6je0a63i0yy" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn               = Stanley Kubrick
| mynd               = Stanley Kubrick in Dr. Strangelove Trailer (4) Cropped.jpg
| mynd_texti         = Stanley Kubrick árið 1964.
| fæðingardagur      = {{fæðingardagur|1928|07|26}}
| fæðingarstaður     = [[New York-borg]] í Bandaríkjunum
| dánardagur         = {{dánardagur og aldur|1999|03|7|1928|07|26}}
| dánarstaður        = Childwickbury í [[Hertfordshire]] á Englandi
| starf              = {{hlist|Kvikmyndagerðarmaður|Ljósmyndari}}
| maki               = {{g|Toba Metz|1948|1951}}&lt;br&gt;{{g|Ruth Sobotka|1955|1957}}&lt;br&gt;​{{g|Christiane Harlan|1958}}​
| börn               = 2
| undirskrift        = Stanley_Kubrick_Signature.svg
}}

'''Stanley Kubrick''' (26. júlí 1928 – 7. mars 1999) var [[BNA|bandarískur]] [[kvikmyndaleikstjóri]]. Myndir hans eru taldar hafa markað tímamót í [[Kvikmyndasaga|kvikmyndasögu]] [[20. öldin|20. aldar]]. Notkun hans á klassískri tónlist í myndum sínum einkenndi stíl hans. Meðal þekktustu mynda hans eru ''[[Dr. Strangelove]]'' (1964), ''[[2001: Geimferðin langa]]'' (1968) og ''[[A Clockwork Orange (kvikmynd)|A Clockwork Orange]]'' (1971).

== Kvikmyndaskrá ==
;Stuttar heimildarmyndir
* ''[[Day of the Fight]]'' (1951)
* ''[[Flying Padre]]'' (1951)
* ''[[The Seafarers]]'' (1953)

;Kvikmyndir
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- &quot;
! Ár !! Upprunalegur titill 
!Íslenskur titill!! Verðlaun/Afhendingar
|-
| 1953 || ''[[Fear and Desire]]'' 
| ||
|-
| 1955 || ''[[Killer's Kiss]]'' 
| ||
|-
| 1956 || ''[[The Killing]]'' 
| || Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta kvikmyndin
|-
| 1957 || ''[[Paths of Glory]]'' 
|''Frægðarbrautin'' eða ''Vegir dýrðarinnar''|| Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta kvikmyndin
|-
| 1960 || ''[[Spartacus (kvikmynd frá 1960)|Spartacus]]'' 
| || Tilnefnd fyrir 6 Óskarsverðlaun, vann 4: '''Besti leikari í aukahlutverki, Besta Listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besta búningahönnun'&lt;nowiki/&gt;'', Besta klipping, Besta tónlist &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 6 Golden Globe, Vann 1: '''''&lt;nowiki/&gt;''Besta Drama myndin'', Besti Drama leikari, Besti leikstjóri, Besta frumsamda lagið, Besti leikari í aukahlutverki &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta myndin.
|-
| 1962 || colspan=&quot;2&quot; | ''[[Lolita (kvikmynd frá 1962)|Lolita]]'' || Tilnefnd fyrir Óskarsverðlaun: Besta handrit byggt á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 5 Golden Globe, Vann 1: '''Besti nýkomandi – kvennhlutverki''', Besti drama leikari, Besta drama leikkonan, Besti leikstjóri, Besti leikari í aukahlutverki &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir BAFTA: Best leikari
|-
| 1964 || ''[[Dr. Strangelove|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb]]'' 
|''Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna''|| Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun:Besti leikari, Besti leikari, Besta myndin, Besta handrit á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 6 BAFTA, Vann 3: '''Besta breska listræna stjórnunin, Besta breska myndin, Besta myndin''', Besti breski leikarinn, Besta breska handritið, Besti erlenti leikarinn
|-
| 1968 || ''2001: A Space Odyssey'' 
|''[[2001: Geimferðin langa]]''|| Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun, Vann 1 : '''Bestu tæknibrellur''', Besti leikstjórinn, Besta listræna stjórnun, Besta frumsanda handrit &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 4 BAFTA, Vann 3: '''Besta listræna stjórnun, Besta myndataka, Besta hljóðið''', Besta myndin
|-
| 1971 || ''[[A Clockwork Orange (kvikmynd)|A Clockwork Orange]]'' 
| ''Vélgengt glóaldin'' || Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun: Besti leikstjórin, Besta klipping, Besta myndin, Besta handritið byggt á áður útgefnu efni  &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 3 Golden Globe: Besta leikstjórn, Besta Drama myndin, Besti Drama leikari &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 7 BAFTA: Besta listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besti leikstjórin, Besta myndin, Besta klipping, Besta handritið, Besta hljóðið
|-
| 1975 || colspan=&quot;2&quot; | ''[[Barry Lyndon]]'' || Tilnefnd fyrir 7 Óskarsverðlaun, Vann 4: '''Besta listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besta búningahönnun, Best frumsamda lag''', Besti leikstjóri, Besta myndin, Besta handrit byggt á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 2 Golden Globe: Besti leikstjóri, Besta Drama myndin &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 5 BAFTA, Vann 2: '''Besta myndatakan, Besti leikstjórin''', Besta listræna stjórnun, Besta búningahönnun, Besta myndin
|-
| 1980 || ''[[Duld (kvikmynd)|The Shining]]'' 
|''[[Duld (kvikmynd)|Duld]]''||
|-
| 1987 || ''[[Skothylkið|Full Metal Jacket]]'' 
|''[[Skothylkið]]''|| Tilnefnd fyrir Óskarsverðlaun: Besta handrit byggt á áður útgefnu efni &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir Golden Globe: Besti leikari í aukahlutverki &lt;br /&gt; Tilnefnd fyrir 2 BAFTA: Best hljóðið, Bestu tæknibrellur
|-
| 1999 || ''[[Gallokuð augu|Eyes Wide Shut]]'' 
| ''Gallokuð augu'' eða ''Steinblindur'' || Tilnefnd fyrir Golden Globe: Besta frumsamda lagið
|}

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=436392&amp;pageSelected=6&amp;lang=0 ''Síðasti risinn''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999]
* [http://www.timarit.is/?issueID=436394&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 ''Leikstjóri aldarinnar''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999]
{{Stubbur|æviágrip}}

{{fde|1928|1999|Kubrick, Stanley}}

[[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar|Kubrick, Stanley]]</text>
      <sha1>7le74blk460e5tfuhiwj6je0a63i0yy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kúveit</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10950</id>
    <revision>
      <id>1952053</id>
      <parentid>1950624</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T05:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1159</id>
      </contributor>
      <comment>Skráin Al_Hamra_Tower.jpg var fjarlægð og henni eytt af Commons af [[c:User:Krd|Krd]] vegna þess að [[:c:Commons:Deletion requests/File:Al Hamra Tower.jpg|]]</comment>
      <origin>1952053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31525" sha1="nyupsxia6aa0yrfpg07lchhwnevqpz7" xml:space="preserve">{{Land
| nafn = Kúveitríki
| nafn_á_frummáli         = دولة الكويت&lt;br /&gt;Dawlat al Kuwayt
| fáni                    = Flag of Kuwait.svg
| skjaldarmerki           =Emblem of Kuwait.svg
| nafn_í_eignarfalli      = Kúveit
| kjörorð                 =  الله، الوطن، الأمير
| kjörorð_tungumál        = arabíska
| kjörorð_þýðing          = Guð, þjóðin, emírinn
| þjóðsöngur              = [[Al-Nasheed Al-Watani]]
| staðsetningarkort       = KWT_orthographic.svg
| höfuðborg               = [[Kúveitborg]]
| tungumál                = [[arabíska]]
| stjórnarfar             = [[Þingbundin konungsstjórn]]
| titill_leiðtoga1        = [[Emír Kúveit|Emír]]
| titill_leiðtoga2        = [[Forsætisráðherra Kúveit|Forsætisráðherra]]
| nafn_leiðtoga1          = [[Mishal Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]]
| nafn_leiðtoga2          = [[Ahmad Al-Abdullah Al-Sabah]]
| staða                   = [[Sjálfstæði]]
| atburður1               = frá [[Bretland]]i
| dagsetning1             = [[19. júní]] [[1961]]
| flatarmál               = 17.818
| stærðarsæti             = 152
| hlutfall_vatns          = 0
| mannfjöldasæti          = 128
| fólksfjöldi             = 4.985.716
| íbúar_á_ferkílómetra    = 200,2
| mannfjöldaár            = 2025
| VLF_ár                  = 2025
| VLF_sæti                = 74
| VLF                     = 260,5
| VLF_á_mann              = 50.960
| VLF_á_mann_sæti         = 40
| VÞL_ár                  = 2023
| VÞL                     = {{hækkun}} 0.852
| VÞL_sæti                = 52
| gjaldmiðill             = [[kúveiskur dínar]] (KWD)
| tímabelti               = [[UTC+3]]
| tld                     = kw
| símakóði                = 965
}}

'''Kúveit''' ([[arabíska]] دولة الكويت‎) er land við strönd [[Persaflói|Persaflóa]] með landamæri að [[Írak]] og [[Sádí-Arabía|Sádí-Arabíu]]. 90% [[útflutningstekjur|útflutningstekna]] koma af [[hráolía|olíu]]. Íbúafjöldi landsins var talinn vera um 4,3 milljónir árið 2022 en innan við helmingur íbúa eru kúveiskir ríkisborgarar. Yfir helmingur íbúa eru erlendir verkamenn og innflytjendur. 

Til eru menjar um byggð í Kúveit frá [[Ubaid-tímabilið|Ubaid-tímabilinu]] (um 6000-3800 f.Kr.). Elstu merki um [[siglingar]] með [[segl]]um hafa fundist þar. Árið [[224]] varð Kúveit hluti af veldi [[Sassanídar|Sassanída]] en árið [[633]] sigraði [[Rasídakalífatið]] Sassanída í [[Keðjuorrustan|Keðjuorrustunni]] við borgina [[Kazima]] í Kúveit. Kúveitborg var stofnuð árið [[1613]]. Árið [[1716]] settist ættbálkurinn [[Bani Utbah]] þar að og um miðja öldina var [[Sabah bin Jaber]] kjörinn [[sjeik]]. Á [[18. öldin|18. öld]] blómstraði Kúveit sem miðstöð siglinga og verslunar milli [[Indland]]s, [[Múskat (borg)|Múskat]], [[Bagdad]] og [[Arabía|Arabíu]]. Kúveitborg varð líka miðstöð [[skipasmíði|skipasmíða]] við Persaflóa. Á síðari hluta [[19. öldin|19. aldar]] var Kúveitborg kölluð „[[Marseille]] Persaflóa“. Í upphafi [[20. öldin|20. aldar]] beittu [[Bretland|Bretar]] landið viðskiptaþvingunum vegna stuðnings sjeiksins við [[Tyrkjaveldi]] og árið [[1919]] hóf [[Ibn Sád]] [[stríð Kúveits og Najd]] þar sem hann vildi leggja landið undir sig. Eftir [[Síðari heimsstyrjöld]] blómstraði Kúveit á ný vegna [[hráolía|olíuútflutnings]] og þótti bera af öðrum [[arabalönd]]um í frjálslyndum viðhorfum. Árið [[1990]] gerði [[Írak]] [[innrás Íraks í Kúveit|innrás]] sem hratt [[Fyrra Persaflóastríðið|Fyrra Persaflóastríðinu]] af stað. 

Líkt og flest önnur Arabaríki við Persaflóa er Kúveit [[emírat]]. [[Emír Kúveit]] er meðlimur [[Sabah-ætt]]ar sem hefur ríkt yfir svæðinu frá 18. öld. Ættin ræður öllu í stjórn landsins, sem hefur verið lýst sem [[alræðisríki]].&lt;ref name=autocracy&gt;{{Cite web|title=Polity IV Country Report 2010: Kuwait|url=https://www.systemicpeace.org/polity/Kuwait2010.pdf|publisher=Center for Systemic Peace|access-date=15 January 2021|archive-date=26 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230226175203/https://www.systemicpeace.org/polity/Kuwait2010.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[Súnní íslam]] er opinber trúarbrögð í Kúveit, sérstaklega [[Maliki-skólinn]]. Kúveit er [[hátekjuland]] sem á sjöttu stærstu olíubirgðir heims. Landið er í fararbroddi á sviði menningar og lista, og hefur verið áberandi í framleiðslu afþreyingarefnis í heimshlutanum.&lt;ref name=&quot;cliv&quot;&gt;{{cite book|first=Clive|last=Holes|url=https://books.google.com/books?id=8E0Rr1xY4TQC&amp;pg=PA75|title=Modern Arabic: Structures, Functions, and Varieties|date=2004|page=75|publisher=Georgetown University Press|isbn=978-1-58901-022-2}}&lt;/ref&gt; Kúveit er stofnaðili að [[Persaflóasamstarfsráðið|Persaflóasamstarfsráðinu]], og á líka aðild að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]], [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] og [[Samtök olíuframleiðsluríkja|Samtökum olíuframleiðsluríkja]].

== Heiti ==
Nafn landsins, Kúveit, kemur úr [[kúveisk arabíska|kúveiskri arabísku]] sem smækkað form af {{lang|ar|كوت|rtl=yes}} ''Kut'' eða ''Kout'' sem merkir „virki við vatnið“.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Peck |first1=Malcolm |title=The A to Z of the Gulf Arab States |date=1997 |publisher=Scarecrow Press |page=167 |isbn=978-1-4617-3190-0 |url=https://books.google.com/books?id=PguBHE07e6IC&amp;dq=kuwait+dictionary&amp;pg=PA176}}&lt;/ref&gt; Kúveit merkir því „lítið virki við sjóinn“. Landið dregur nafn sitt af Kúveitborg. Hún var áður fiskiþorp sem hét [[Kureyn]], en fékk núverandi nafn eftir að [[Bani Utbah]]-ættbálkurinn náði þar völdum 1718 og stofnað [[Sjeikdæmið Kúveit]] árið 1752 undir [[Emírsdæmi Bani Khalid]]-ættbálksins sem náði yfir vesturströnd Persaflóa.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Anscombe |first=Frederick F. |title=The Ottoman Gulf : the creation of Kuwait, Saudi Arabia, and Qatar |url=https://archive.org/details/ottomangulfcreat0000ansc |date=1997 |publisher=Columbia University Press |isbn=0-231-10838-9 |location=New York |oclc=36621924}}&lt;/ref&gt; Frá 1961 hefur opinbert heiti landsins verið دَوْلَةُ الكويت ''Dawlat al-Kuwayt'' „Kúveitríki“. 

== Landfræði ==
[[File:Satellite image of Kuwait in November 2001.jpg|thumb|upright=1.0|Gervihnattarmynd af Kúveit.]]
Kúveit er staðsett innst í [[Persaflói|Persaflóa]] við norðausturhorn [[Arabíuskagi|Arabíuskaga]] og er eitt af minnstu löndum heims. Landið er milli 28. og 31. breiddargráðu norður og 46. og 49. lengdargráðu austur. Landið er að mestu láglent og hæsti punktur þess, [[Mutla-hryggur]], er aðeins 306 metra yfir sjávarmáli.&lt;ref name=cia&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |title=Kuwait |website=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |date=10 April 2015 |access-date=24 January 2021 |archive-date=10 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072824/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/kuwait/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

Tíu eyjar tilheyra Kúveit.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/eb/topic-82709/Bubiyan |archive-url=https://archive.today/20081210093103/http://www.britannica.com/eb/topic-82709/Bubiyan |archive-date=10 December 2008 |title=Bubiyan (island, Kuwait) |access-date=28 June 2010}}&lt;/ref&gt; Sú stærsta er [[Bubiyan-eyja]] sem er 860 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; og tengist meginlandinu um 2380 metra langa brú.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000613 |title=Structurae [en]: Bubiyan Bridge (1983) |website=En.structurae.de |date=19 October 2002 |access-date=28 June 2010 |archive-date=28 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110428185717/http://en.structurae.de/structures/data/index.cfm?ID=s0000613 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; 0,6% af landi Kúveit er talið ræktanlegt&lt;ref name=cia /&gt; og gróður vex á stangli meðfram 499 km langri strandlengjunni.&lt;ref name=cia /&gt; [[Kúveitborg]] stendur við [[Kúveitflói|Kúveitflóa]], sem er náttúruleg höfn.

[[Burgan-olíuvinnslusvæðið]] í Kúveit býr yfir um 70 milljörðum tunna af staðfestum olíubirgðum. Þegar Íraksher kveikti [[olíueldarnir í Kúveit|olíueldana í Kúveit]] árið 1991 voru yfir 500 olíuvötn búin til sem náðu yfir samanlagða 35,7 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|first=Daniel |last=Pendick |title=Kuwaiti Oil Lakes |encyclopedia=Encarta |url=http://encarta.msn.com/sidebar_761594234/Kuwaiti_Oil_Lakes.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101114016/http://encarta.msn.com/sidebar_761594234/Kuwaiti_Oil_Lakes.html |archive-date=1 November 2009 }}&lt;/ref&gt; Jarðvegsmengun vegna olíu og sóts í kjölfar eldanna gerðu austur- og suðausturhluta Kúveits óbyggilega. Sandur og olíuleifar breyttu stórum hluta af eyðimörkinni í hálfgert [[malbik]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www1.american.edu/ted/kuwait.htm |title=The Economic and Environmental Impact of the Gulf War on Kuwait and the Persian Gulf |work=American.edu |access-date=28 June 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100729024343/http://www1.american.edu/TED/KUWAIT.HTM |archive-date=29 July 2010}}&lt;/ref&gt; Olíulekar í [[Persaflóastríðið (1991)|Persaflóastríðinu]] höfðu líka neikvæð áhrif á hafið undan strönd Kúveit.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia |title=Kuwait (country) |encyclopedia=Encarta |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761563200_2/Kuwait_(country).html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091021011805/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761563200_2/Kuwait_(country).html |archive-date=21 October 2009 }}&lt;/ref&gt;

== Stjórnmál ==
[[File:Seifpalace.jpg|thumb|[[Seif-höll]], upprunalegt stjórnarsetur Kúveit.]]
Kúveit er [[emírat]] (furstadæmi).&lt;ref name=loc/&gt; [[Emír Kúveit]] er þjóðhöfðingi. Hann er af [[Sabah-ætt]] sem ríkir yfir landinu. Stjórn landsins er í höndum [[Ríkisstjórn Kúveit|skipaðrar ríkisstjórnar]]. Samkvæmt [[Polity-gagnaröðin]]ni&lt;ref name=autocracy/&gt;  og [[lýðræðisvísitala Economist|lýðræðisvísitölu Economist]]&lt;ref name=autocracy2&gt;{{Cite news|date=22 January 2020|title=Global democracy has another bad year|newspaper=The Economist|url=https://www.economist.com/graphic-detail/2020/01/22/global-democracy-has-another-bad-year|access-date=15 January 2021|issn=0013-0613|archive-date=23 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210323135217/https://www.economist.com/graphic-detail/2020/01/22/global-democracy-has-another-bad-year|url-status=live}}&lt;/ref&gt; er Kúveit skilgreint sem [[alræði]]sríki.

Framkvæmdavaldið er í höndum ríkisstjórnarinnar. Emírinn skipar forsætisráðherra, sem síðan velur ráðherrana. Síðustu áratugi hafa mörg stefnumál ríkisstjórnar Kúveit verið gagnrýnd sem tilraunir til [[lýðfræðihagræðing]]ar,&lt;ref name=demographic_engineering&gt;{{cite web|url=https://carnegieendowment.org/posts/2023/07/turning-points-the-junior-fellows-compendium?lang=en#chapter4|title=Kuwait's Stateless Stalemate: How the Weaponization of Citizenship Transformed State and Society|author=Mohammad Al-Mailam|work=[[Carnegie Endowment for International Peace|Carnegie Endowment]]|date=July 2023}}&lt;/ref&gt; sérstaklega í tengslum við ríkisfangslausa [[Bedúnar|Bedúna]] og veitingu ríkisborgararéttar.&lt;ref name=demographic_engineering/&gt;

Emírinn skipar dómara landsins. [[Stjórnarskrá Kúveit]] var samþykkt árið 1962.&lt;ref name=lse&gt;{{cite web|url=http://eprints.lse.ac.uk/65693/1/39_MichaelHerb.pdf|title=The origins of Kuwait's National Assembly|work=[[London School of Economics]]|page=7|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161116225625/http://eprints.lse.ac.uk/65693/1/39_MichaelHerb.pdf|archive-date=16 November 2016}}&lt;/ref&gt; Stjórnlagaréttur úrskurðar um það hvort lög og tilskipanir samræmist stjórnarskránni.

Löggjafarvaldið liggur hjá emírnum. Áður var það í höndum [[Kúveiska þingið|kúveiska þingsins]]. Samkvæmt 107. grein stjórnarskrárinnar hefur emírinn vald til að leysa upp þing og kalla til kosninga innan tveggja mánaða.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Kuwait|first=Government of|url=https://en.wikisource.org/wiki/Kuwait_Constitution#Article_107_%5BDissolution%5D|title=Kuwait Constitution|access-date=12 September 2021|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404221140/https://en.wikisource.org/wiki/Kuwait_Constitution#Article_107_%5BDissolution%5D|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Emírinn hefur fellt úr gildi ýmsar greinar stjórnarskrárinnar í þrjú skipti: 29. ágúst 1976 í valdatíð [[Sabah Al-Salim Al-Sabah]], 3. júlí 1986 í valdatíð [[Jaber Al-Ahmad Al-Sabah]], og 10. maí 2024 í valdatíð [[Mishal Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah]].&lt;ref name=loc&gt;{{Cite encyclopedia|last=Crystal|first=Jill|title=Kuwait: Constitution|editor-last=Metz|editor-first=Helen Chapin|editor-link=Helen Chapin Metz|url=https://www.loc.gov/resource/frdcstdy.persiangulfstate00metz_0|encyclopedia=Persian Gulf states : country studies|date=1994|publisher=[[Federal Research Division]], [[Library of Congress]]|isbn=0-8444-0793-3|edition=3rd|pages=84–86|oclc=29548413|access-date=20 March 2021|archive-date=17 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201017082028/https://www.loc.gov/resource/frdcstdy.persiangulfstate00metz_0/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Samkvæmt alþjóðastofnuninni [[International IDEA]] er Kúveit fyrir neðan miðju þegar kemur að lýðræðislegum stjórnháttum almennt. Helstu veikleikar landsins snúa að fulltrúalýðræði, sanngjörnum kosningum, virku þingi og almennum kosningarétti.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kuwait {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/country/kuwait |access-date=2025-09-29 |website=www.idea.int |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Global State of Democracy Indices {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/gsod-indices |access-date=2025-09-29 |website=www.idea.int}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Home {{!}} The Global State of Democracy |url=https://www.idea.int/democracytracker/ |access-date=2025-09-29 |website=www.idea.int}}&lt;/ref&gt; Hugveitan [[Freedom House]] gaf landinu áður einkunnina „frjálst að hluta“ í könnuninni [[Freedom in the World]].&lt;ref name=FH2011&gt;{{cite web |url=http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2011/kuwait |title=Freedom in the World: Kuwait |year=2011 |publisher=Freedom House |access-date=25 June 2012 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130307034630/http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2011/kuwait |archive-date=7 March 2013}}&lt;/ref&gt; Kúveit var líka áður lýst sem [[herraræði]].&lt;ref&gt;{{cite journal|last=Selvik|first=Kjetil|title=Elite Rivalry in a Semi-Democracy: The Kuwaiti Press Scene|journal=Middle Eastern Studies|date=2011|volume=47|issue=3|page=478|doi=10.1080/00263206.2011.565143|s2cid=154057034|url=https://www.academia.edu/2904861|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806181800/http://www.academia.edu/2904861/Elite_Rivalry_in_a_Semi-Democracy_The_Kuwaiti_Press_Scene|archive-date=6 August 2017}}&lt;/ref&gt;

Pólitískur óstöðugleiki í Kúveit hefur haft neikvæð áhrif á efnahagsþróun og uppbyggingu innviða.&lt;ref name=&quot;corruption_kuwait_royals&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2014/05/08/kuwaits-royals-are-taking-their-feuds-public/|title=Kuwait's royals are taking their feuds public|date=8 May 2014|newspaper=[[Washington Post]]|access-date=20 August 2021|archive-date=18 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230318113230/https://www.washingtonpost.com/news/monkey-cage/wp/2014/05/08/kuwaits-royals-are-taking-their-feuds-public/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;economic4&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/kuwaits-fiscal-crisis-requires-bold-reforms/|title=Kuwait's fiscal crisis requires bold reforms|date=18 November 2020|website=[[Atlantic Council]]|first=Ahmed|last=Helal|access-date=17 July 2021|archive-date=8 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230608192857/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/menasource/kuwaits-fiscal-crisis-requires-bold-reforms/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;toolate&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.euromoney.com/article/28gk87i7dpxgv6dhweznk/capital-markets/financial-markets-is-it-too-late-for-kuwait|title=Financial markets: Is it too late for Kuwait?|date=30 April 2021|first=Eric|last=Ellis|website=[[Euromoney]]|access-date=17 July 2021|archive-date=28 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328125250/https://www.euromoney.com/article/28gk87i7dpxgv6dhweznk/capital-markets/financial-markets-is-it-too-late-for-kuwait|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kúveit er oft lýst sem [[renturíki]] þar sem valdafjölskyldan notar tekjur af olíusölu til að kaupa sér samþykki íbúa. Yfir 70% af útgjöldum ríkisins eru laun og styrkir.&lt;ref name=&quot;fitch&quot;&gt;{{cite web|title=Fitch Revises Kuwait's Outlook to Negative; Affirms at 'AA'|work=[[Fitch Ratings]]|url=https://www.fitchratings.com/research/sovereigns/fitch-revises-kuwait-outlook-to-negative-affirms-at-aa-02-02-2021|date=2 February 2021|access-date=9 June 2021|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920171539/https://www.fitchratings.com/research/sovereigns/fitch-revises-kuwait-outlook-to-negative-affirms-at-aa-02-02-2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Kúveit er með hæsta launareikning Persaflóaríkjanna, þar sem laun opinberra starfsmanna nema 12,4% af landsframleiðslu.&lt;ref name=&quot;undermine_reforms&quot;&gt;{{cite web|url=https://mei.edu/publications/kuwaits-fractious-politics-undermine-much-needed-fiscal-measures|title=Kuwait's fractious politics undermine much-needed fiscal measures|date=11 March 2021|website=MEI|access-date=17 July 2021|archive-date=27 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327163000/https://www.mei.edu/publications/kuwaits-fractious-politics-undermine-much-needed-fiscal-measures|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Í Kúveit njóta konur einna mesta frelsis miðað við önnur ríki Mið-Austurlanda. Árin 2014 og 2015 var Kúveit í fyrsta sæti meðal Arabaríkja í skýrslunni [[Global Gender Gap Report]].&lt;ref name=&quot;hgh&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=2405039&amp;language=en|title=Kuwait highest in closing gender gap: WEF|access-date=15 June 2016|archive-date=11 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161011005918/http://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=2405039&amp;language=en|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wid&quot;&gt;{{cite web|url=http://widgets.weforum.org/gender-gap-report-2014/#mena|title=The Global Gender Gap Index 2014 – World Economic Forum|publisher=World Economic Forum|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414040242/http://widgets.weforum.org/gender-gap-report-2014/#mena|archive-date=14 April 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wef&quot;&gt;{{cite web|url=http://reports.weforum.org/global-gender-gap-report-2015/the-global-gender-gap-index-results-in-2015/|title=Global Gender Gap Index Results in 2015|work=Global Gender Gap Report 2015 |publisher=World Economic Forum|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160605193255/http://reports.weforum.org/global-gender-gap-report-2015/the-global-gender-gap-index-results-in-2015/|archive-date=5 June 2016}}&lt;/ref&gt; Árið 2013 tóku 53% kúveiskra kvenna þátt í atvinnulífinu,&lt;ref name=&quot;gend&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2013/cr13337.pdf|title=Kuwait: Selected Issues|page=17|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20141030072718/http://www.imf.org/external/pubs/ft/scr/2013/cr13337.pdf|archive-date=30 October 2014}}&lt;/ref&gt; þar sem þær voru fleiri en kúveiskir karlar.&lt;ref name=&quot;gnw&quot;&gt;{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/kuwait/kuwait-leads-gulf-states-in-women-in-workforce-1.1705940|title=Kuwait leads Gulf states in women in workforce|work=Gulf News|date=8 April 2016 |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160514103256/http://gulfnews.com/news/gulf/kuwait/kuwait-leads-gulf-states-in-women-in-workforce-1.1705940|archive-date=14 May 2016}}&lt;/ref&gt; Kúveit var þannig með mestu atvinnuþátttöku kvenna af öllum Persaflóaríkjunum.&lt;ref name=gnw/&gt;&lt;ref name=gend/&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=BfZR8SNg0bwC&amp;pg=PA43|title=Kuwait: Selected Issues and Statistical Appendix|editor=[[International Monetary Fund]] |year=2012|page=43|isbn=978-1-4755-2741-4|last1=Fund|first1=International Monetary|publisher=International Monetary Fund }}&lt;/ref&gt; Samkvæmt vísitölunni [[Social Progress Index]] er Kúveit í fyrsta sæti landa eftir félagslegum framförum í Arabaheiminum og meðal íslamskra landa, og annað hæsta landið í Mið-Austurlöndum, á eftir Ísrael.&lt;ref name=&quot;socialprogress&quot;&gt;{{cite web|title=Social Progress Index|url=https://www.socialprogress.org/index/global/results|publisher=The Social Progress Imperative|access-date=22 March 2021|archive-date=3 May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220503073115/https://www.socialprogress.org/index/global/results/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; Stjórnmálaþátttaka kvenna er þó mjög takmörkuð.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.academia.edu/1271909|publisher=Academia.edu|title=Women and the Malleability of the Kuwaiti Diwaniyya|first=Lindsey|last=Stephenson|year=2011|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806162420/http://www.academia.edu/1271909/Women_and_the_Malleability_of_the_Kuwaiti_Diwaniyya|archive-date=6 August 2017}}&lt;/ref&gt; [[Kosningaréttur kvenna]] í Kúveit náðist í gegn árið 2005, eftir margar misheppnaðar fyrri tilraunir.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kuwaiti-women-struggle-suffrage-blue-revolution-2002-2005|title=Kuwaiti women struggle for suffrage (Blue Revolution), 2002–2005 {{!}} Global Nonviolent Action Database|website=nvdatabase.swarthmore.edu|access-date=2023-04-13|archive-date=26 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190826163906/https://nvdatabase.swarthmore.edu/content/kuwaiti-women-struggle-suffrage-blue-revolution-2002-2005|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

===Landstjóraumdæmi===
Kúveit skiptist í sex landstjóraumdæmi. Hvert umdæmi skiptist svo í fimm kjördæmi. 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! colspan=&quot;25&quot;  style=&quot;background:#fff; width:80%; vertical-align:top;&quot;| [[Image:Kuwait governorates english.png|300px|Landstjóraumdæmi Kúveit]]
|-  style=&quot;text-align:center; background:#ccc;&quot;
! Landstjóraumdæmi
! Fjöldi kúveiskra ríkisborgara
|-
|| [[Hawalli-umdæmi]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| 213.025
|-
|| [[Al Asimah-umdæmi]]&lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt; (höfuðborg) || style=&quot;text-align:right;&quot;| 232.727 
|-
|| [[Al Farwaniyah-umdæmi]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| 224.535
|-
|| [[Al Jahra-umdæmi]]&lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt; || style=&quot;text-align:right;&quot;| 167.404 
|-
|| [[Al Ahmadi-umdæmi]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| 262.178
|-
|| [[Mubarak Al-Kabeer-umdæmi]] || style=&quot;text-align:right;&quot;| 142.374
|- style=&quot;background: #CCC;&quot;
| Alls|| style=&quot;text-align:right;&quot;| '''1.242.499'''
|- 
| style=&quot;text-align:left;&quot; colspan=&quot;2&quot;|Heimild: [http://stat.paci.gov.kw/englishreports/ 2013 Population Census – The Public Authority for Civil Information Statistical Reports] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313222900/http://stat.paci.gov.kw/englishreports/ |date=2014-03-13 }}
|}
* &lt;sup&gt;a&lt;/sup&gt; með eyjunum [[Failaka]], [[Miskan]] og [[Auhah]]
* &lt;sup&gt;b&lt;/sup&gt; með eyjunum [[Warbah]] og [[Bubiyan]]

== Efnahagslíf ==
Kúveit er auðugt olíuframleiðsluríki.&lt;ref name=&quot;diver&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2116.html#ku|title=The World Factbook|publisher=CIA Factbook|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220152239/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2116.html#ku|archive-date=20 December 2016}}&lt;/ref&gt; Opinber gjaldmiðill landsins er [[kúveiskur dínar]]. Kúveit situr ofarlega á ýmsum mælikvörðum sem byggjast á framleiðslu á mann.&lt;ref name=usatoday&gt;{{cite web|first=Grant|last=Suneson|url=https://www.usatoday.com/story/money/2019/07/07/richest-countries-in-the-world/39630693/|title=These are the 25 richest countries in the world|website=[[USA Today]]|date=7 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=worldbank&gt;{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD?most_recent_value_desc=true|title=GDP per capita (current US$)|website=World Bank|access-date=4.12.2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/real-gdp-per-capita/country-comparison/|title=Real GDP per capita|website=CIA World Factbook|access-date=4.12.2025|archive-date=2024-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20241211230906/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/real-gdp-per-capita/country-comparison/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Árið 2021 var Kúveit það ríki í heimshlutanum sem var mest háð olíu, með veikustu innviði og hlutfallslega minnsta efnahagslega fjölbreytni.&lt;ref name=&quot;economic4&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;toolate&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;least_developed&quot;&gt;{{cite web|date=15 February 2021|title=Expat Exodus Adds To Gulf Region's Economic Diversification|url=https://www.spglobal.com/ratings/en/research/articles/210215-expat-exodus-adds-to-gulf-region-s-economic-diversification-challenges-11800970|website=[[S&amp;P Global]]|access-date=19 September 2021|archive-date=1 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401195545/https://www.spglobal.com/ratings/en/research/articles/210215-expat-exodus-adds-to-gulf-region-s-economic-diversification-challenges-11800970|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Árið 2019 var Írak helsti útflutningsmarkaður Kúveits og matur/landbúnaðarvörur voru 94,2% af útflutningsvörum.&lt;ref name=hktdc&gt;{{cite web|url=https://research.hktdc.com/en/article/MzU3OTgyNjcw|title=Kuwait: Market Profile|date=30 April 2021|website=[[Hong Kong Trade Development Council]]}}&lt;/ref&gt; Á alþjóðavísu eru helstu útflutningsvörur Kúveits jarðefnaeldsneyti, þar á meðal olía (89,1% af heildarútflutningi), flugvéla- og geimskipaeldsneyti (4,3%), lífræn efni (3,2%), plast (1,2%), járn og stál (0,2%), gimsteinar og eðalmálmar (0,1%), vélar og tölvur (0,1%), ál (0,1%), kopar (0,1%), og salt, brennisteinn, steinn og sement (0,1%).&lt;ref name=exports&gt;{{Cite web|url=https://www.worldstopexports.com/kuwaits-top-10-exports/|title=Kuwait's Top Exports 2022|website=www.worldstopexports.com}}&lt;/ref&gt; Kúveit var stærsti útflytjandi vetniskolefna með [[súlfónat]]i, [[nítrat]]i eða [[nítrósat]]i árið 2019.&lt;ref name=exports1&gt;{{cite web|url=https://oec.world/en/profile/country/kwt|title=Kuwait|website=The Observatory of Economic Complexity}}&lt;/ref&gt;

Á síðustu áratugum hefur Kúveit leitast við að hafa aukna stjórn á erlendu vinnuafli vegna öryggissjónarmiða. Þannig þurfti verkafólk frá [[Georgía|Georgíu]] að gangast undir öryggisskimun við umsókn um dvalarleyfi, og bannað var að flytja verkafólk til heimilisstarfa frá [[Gínea-Bissá|Gíneu-Bissá]] og [[Víetnam]].&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Citing Security Concerns, Kuwait Bans Entry to These Nationalities| work = Al Bawaba| access-date = 8 November 2018| date = 8 November 2018| url = https://www.albawaba.com/business/citing-security-concerns-kuwait-bans-entry-these-nationalities-1210600}}&lt;/ref&gt; Verkafólk frá [[Bangladess]] hefur líka verið bannað.&lt;ref&gt;{{Cite web| title = Kuwait Re-Activates Ban on Bangladeshi Workers| work = Al Bawaba| access-date = 8 November 2018| date = 5 March 2018| url = https://www.albawaba.com/news/kuwait-re-activates-ban-bangladeshi-workers-1097934}}&lt;/ref&gt; Í apríl 2019 bætti Kúveit Eþíópíu, Búrkína Fasó, Bútan, Gíneu og Gíneu-Bissaú á lista yfir bönnuð lönd sem við það urðu alls 20. Samkvæmt rannsóknarstofnuninni Migrant Rights (nú MRRORS) stöfuðu þessi bönn af því að löndin reka ekki sendiráð eða vinnumálastofnanir í Kúveit.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/70-of-domestic-workers-in-kuwait-have-expired-contracts-1.75626878|title = 70% of domestic workers in Kuwait have expired contracts| date=2 December 2020 }}&lt;/ref&gt; Eftir 2021 var þessum bönnum að mestu aflétt.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/new-domestic-workers-allowed-entry-into-kuwait-starting-jan-17-1.1610444384997|title=New domestic workers allowed entry into Kuwait starting Jan 17|website=Gulf News|date=12. janúar 2021}}&lt;/ref&gt; [[Kafala-kerfið]] þar sem verkafólk er bundið vinnuveitanda sínum og missir öll réttindi um leið og það missir vinnuna, hefur oft verið gagnrýnt, en er enn undirstaða dvalarleyfa verkafólks í landinu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hrw.org/news/2025/06/15/kuwaits-exit-permit-requirement-puts-migrant-workers-at-risk|title=Kuwait’s Exit Permit Requirement Puts Migrant Workers at Risk|author=Michael Page|date=15. júní 2025|website=Human Rights Watch}}&lt;/ref&gt;

== Menning ==
===Íþróttir===
[[Knattspyrna]] er vinsælasta íþróttagreinin í Kúveit. Gullöld karlalandsliðs þjóðarinnar var undir lok áttunda áratugarins og í byrjun þess níunda. Liðið rataði á verðlaunapall í Asíukeppninni þrisvar í röð frá 1976 til 1984, þar af sem meistarar árið 1980. Kúveit komst í fyrsta og eina sinn í úrslitakeppni HM [[Heimsmeistaramót_landsliða_í_knattspyrnu_karla_1982|á Spáni 1982]], þar sem liðið gerði jafntefli við [[Tékkóslóvakía|Tékkóslóvakíu]].

Talsverð hefð er fyrir [[handknattleikur|handknattleik]] í Kúveit og er karlalandsliðið eitt það sigursælasta í Asíu og hefur margoft keppt í úrslitakeppni HM og á [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikunum]]. Kúveit hefur fjórum sinnum unnið Asíuleikana í handbolta karla en einungis [[Suður-Kórea]] hefur gert betur.

Kúveit hefur keppt á Ólympíuleikum frá því í [[Sumarólympíuleikarnir_1984|Mexíkóborg 1986]]. Fyrsti íþróttamaðurinn frá Kúveit steig á verðlaunapall í [[Sumarólympíuleikarnir_1992|Barcelona 1992]] og hlaut brons í [[tækvondó]], en þar sem tækvondó var einungis sýningargrein á leikunum teljast þau verðlaun ekki með. [[Skotfimi|Skotíþróttamaðurinn]] [[Fehaid Al-Deehani]] vann til bronsverðlauna á leikunum í [[Sumarólympíuleikarnir_2000|Sidney 2000]] og [[Sumarólympíuleikarnir_2012|Lundúnum 2012]]. Það teljast einu formlega viðurkenndu verðlaun Kúveit á Ólympíuleikum. Vegna óstjórnar hjá Ólympíunefnd Kúveit var íþróttafólki landsins ekki heimilað að taka þátt undir sínum merkjum í [[Sumarólympíuleikarnir_2016|Ríó 2016]] heldur kepptu þau sem óháðir íþróttamenn. Fehaid Al-Deehani vann til gullverðlauna og varð þannig fyrsti óháði íþróttamaðurinn til að fá gull á Ólympíuleikum. Landi hans [[Abdullah Al-Rashidi]] fékk brons í skotfimi á sömu leikum. Verðlaununum var vel fagnað í Kúveit og líta heimamenn á þau sem fyrstu gullverðlaun landsins hvað sem bókum Alþjóðaólympíunefndarinnar líður.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{Stubbur|landafræði}}
{{Arababandalagið}}
{{Samtök olíuútflutningsríkja}}
{{Asía}}
[[Flokkur:Kúveit]]</text>
      <sha1>nyupsxia6aa0yrfpg07lchhwnevqpz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hermann Hesse</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11371</id>
    <revision>
      <id>1951978</id>
      <parentid>1779292</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:27:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5870" sha1="0uaojfzfzmkdardm08ber556snzfyrv" xml:space="preserve">{{Rithöfundur
 | nafn             = Hermann Hesse
 | mynd             = Hermann Hesse 1927 Photo Gret Widmann.jpg
 | myndastærð       = 200px
 | myndalýsing      = 
 | dulnefni         = [[Emil Sinclair]]&lt;br /&gt;
 | fæðingardagur    = {{Fæðingardagur|1877|7|2}}
 | fæðingarstaður   = [[Calw]], Konungsríkið [[Württemberg]], [[Þýska keisaraveldið]]
 | dauðadagur       = 9 ágúst 1962
 | dauðastaður      = [[Montagnola]], [[Ticino]], Sviss
 | starf            = Skáldsagnahöfundur&lt;br /&gt;Smásagnahöfundur&lt;br /&gt;
 | þjóðerni         =  [[Sviss|Svissneskur]] og þýskur
 | virkur           = 
 | tegund           = [[Fantasía|Fantasíur]]&lt;br /&gt;[[Heimspeki]]&lt;br /&gt;Ljóðskáld
 | umfangsefni      = 
 | stefna           = 
 | frumraun         = 
 | undiráhrifumfrá  = [[Plato]], [[Baruch Spinoza|Spinoza]], [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[Arthur Schopenhauer|Schopenhauer]], [[Søren Kierkegaard|Kierkegaard]], [[Julius Evola]], [[Friedrich Nietzsche|Nietzsche]], [[J.P. Jacobsen]], [[Jacob Burckhardt|Burckhardt]], [[Indian philosophy]], [[Chinese philosophy]], [[Carl Jung]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1946/hesse-autobio.html|title=Hermann Hesse autobiography|work=Nobelprize.org|accessdate=2007-07-16|archive-date=2007-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070706121906/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1946/hesse-autobio.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 | varáhrifavaldur  = 
 | undirskrift      = Hesse Signature.svg
 | vefsíða          = 
 | neðanmálsgreinar = 
}}

[[Mynd:Hermann Hesse 2.jpg|243px|thumb|Hermann Hesse]]
'''Hermann Hesse''' ([[2. júlí]] [[1877]] í [[Calw]] í [[Þýskaland]]i – [[9. ágúst]] [[1962]] í [[Montagnola]] í [[Sviss]]) var [[Þýskaland|þýskur]] rithöfundur. Hann hlaut [[bókmenntaverðlaun Nóbels]] árið [[1946]]. Þorsteinn frá Hamri hefur þýdd þrjú ljóð eftir Hermann Hesse en þau eru Öllum dauða, Erfiðir tímar og Yfir akurinn og birtust þau í ljóðabókinni Spjótalög á spegil sem Iðunn gaf út árið 1982. Bókin Sléttuúlfurinn kom út á íslensku árið 1998 hjá bókaforlaginu Ormstungu.

==Ritverk==
[[File:Demian Erstausgabe.jpg|thumb|''[[Demian]],'' 1919]]
* (1899) ''Eine Stunde hinter Mitternacht''. Novella.
* (1900) ''Hermann Lauscher''
* (1904) ''Peter Camenzind''
* (1906) ''Unterm Rad'' (''Beneath the Wheel''; einnig gefin út sem ''The Prodigy'')
* (1908) ''Freunde''. Novella.
* (1910) ''Gertrud''
* (1913) ''Aus Indien'' (''Out of India'')
* (1914) ''In the Old Sun''
* (1914) ''Roßhalde''   (''Rosshalde'')
* (1915) ''Knulp''. (Einnig gefin út sem ''Three Tales from the Life of Knulp'')
* (1916) ''Schön ist die Jugend''. Novella.
* (1919) ''Strange News from Another Star''. (Upphaflega gefin út sem ''Märchen'' Safn smásagna gefið út á milli 1913 og 1918.
* (1919) ''Demian'' (útgefin undir rithöfundarnafninu Emil Sinclair)
* (1919) ''Klein und Wagner'' (''Klein and Wagner'')
* (1920) ''Blick ins Chaos'' (''A Glimpse into Chaos'')
* (1920) ''Klingsors letzter Sommer'' (''Klingsor's Last Summer'')
* (1920) ''Wandering'' (notes and sketches)
* (1922) ''Siddhartha''
* (1927) ''Der Steppenwolf'' (''Steppenwolf'')
* (1930) ''Narziß und Goldmund'' (''Narcissus and Goldmund''; einnig útgefin sem ''Death and the Lover'')
* (1932) ''Die Morgenlandfahrt'' (''Journey to the East'')
* (1943) ''Das Glasperlenspiel'' (''The Glass Bead Game''; einnig útgefin sem ''Magister Ludi'')
* (1970) ''Poems'' (21 ljóð rituð á milli 1899 og 1921)
* (1971) ''If the War Goes On'' (ritgerðir og önnur verk)
* (1972) ''Stories of Five Decades'' (23 sögur frá 1899 til 1948)
* (1979) ''Hours in the Garden and Other Poems '' (skrifuð á sama tímabili og The Glass Bead Game)

=== Bíómyndir eftir ritum  ===
* (1966) ''El lobo estepario'' (byggð á ''Steppenwolf'')
* (1971) ''Zachariah'' (byggð á ''Siddartha'')
* (1972) ''Siddhartha''
* (1974) ''Steppenwolf ''
* (1981) ''[[Kinderseele#Film, TV or theatrical adaptations|Kinderseele]]''
* (1989) ''Francesco''
* (1996) ''Ansatsu'' (byggt á ''Demian'')
* (2003) ''Poem: I Set My Foot Upon the Air and It Carried Me''
* (2003) ''Siddhartha''
* (2012) ''Die Heimkehr''


== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=419537&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Skáldið''; smásaga eftir Hermann Hesse; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1970]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435876&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 ''Bréf til ungs skálds'' eftir Hermann Hesse; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1992]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4989846 Hermann Hesse, Á brattann, Dvöl, 1. Tölublað (01.01.1948), Bls. 17]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2747544 Hermann Hesse, Þjóðviljinn, Jólin 1946 (22.12.1946), Bls. 43]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1076035 Hið nýja Nóbelsskáld, Alþýðublaðið, 264. Tölublað (29.11.1946), Bls, 3]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4701165 Hermann Hesse, Evrópumaðurinn, Heimilisblaðið, 3.-4. Tölublað (01.03.1947), Bls. 50]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3543295 Hermann Hesse, Frá annarri stjörnu, Vísir Sunnudagsblað, 7. blað - Páskadagur (05.04.1942), Bls. 7]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4364824 Hermann Hesse, Örðug leið, Fálkinn, 30. Tölublað (25.07.1947), Bls. 8]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3309680 Hermann Hesse, Bréf til ungs skálds, Lesbók Morgunblaðsins, 29. tölublað (29.08.1992), Bls.10]

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Stubbur|æviágrip}}
{{fde|1877|1962|Hesse, Hermann}}
{{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}}
[[Flokkur:Þýskir rithöfundar|Hesse, Hermann]]
[[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels|Hesse, Hermann]]</text>
      <sha1>0uaojfzfzmkdardm08ber556snzfyrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Álandseyjar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11445</id>
    <revision>
      <id>1952103</id>
      <parentid>1903649</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41369" sha1="bcoh07fb1dvszil8fw6nrs075jfyoye" xml:space="preserve">{{Land
| nafn = Álandseyjar
|nafn_á_frummáli=Åland&lt;br /&gt;Ahvenanmaa
|nafn_í_eignarfalli=Álandseyja
|fáni=Flag_of_Åland.svg
|skjaldarmerki=Coat of arms of Åland.svg
|staðsetningarkort=Ahvenanmaa_sijainti_Suomi.svg
|þjóðsöngur=[[Ålänningens sång]]
|tungumál=[[sænska]]
|höfuðborg=[[Maríuhöfn]]
|stjórnarfar=[[Sjálfstjórnarhérað]]
|titill_leiðtoga1=[[Forsætisráðherra Álandseyja|Forsætisráðherra]]
|titill_leiðtoga2=[[Landstjóri Álandseyja|Landstjóri]]
|nafn_leiðtoga1=[[Katrin Sjögren]]
|nafn_leiðtoga2=[[Marine Holm-Johansson]]
|staða=[[Sjálfstjórnarhérað]]
|staða_athugasemd=innan [[Finnland]]s
|atburður1=Heimastjórn
|dagsetning1=7. maí 1920
|atburður2 = [[Álandseyjasamningurinn]]
|dagsetning2 = 20. október 1921
|atburður3=Héraðsþing
|dagsetning3=9. júní 1922
|ESBaðild=1. janúar 1995
|flatarmál=1.583
|fólksfjöldi= 30.710
|mannfjöldaár=2024
|íbúar_á_ferkílómetra=19,76
|VLF=1,747
|VLF_ár = 2021
|VLF_á_mann = 46.974
|VÞL = {{hækkun}} 0.937
|VÞL_ár = 2022
|gjaldmiðill=[[evra]] €
|tímabelti=[[UTC+2]] (UTC+3 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]])
|tld=ax
|símakóði=358 18
}}
'''Álandseyjar''' eða '''Áland''' ([[sænska]]: ''Åland''; [[finnska]]: ''Ahvenanmaa'') eru [[sjálfstjórnarsvæði]] undir [[Finnland|finnskum]] yfirráðum á [[Eystrasalt]]i undan strönd Finnlands.&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|1536|Hvaða landi tilheyra Álandseyjar?}}&lt;/ref&gt; Álandseyjar telja í heildina um 6.500 [[eyja]]r og [[sker]] en hinir [[Sænska|sænskumælandi]] íbúar búa langflestir á stærstu eyjunni, [[Fasta Åland]].&lt;ref&gt;{{vísindavefurinn|31969|Hvað getur þú sagt mér um Álandseyjar?}}&lt;/ref&gt; Það var samkvæmt ákvörðun [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalagsins]] árið [[1921]] sem Álandseyjar fengu sjálfsstjórn en áður höfðu íbúar eyjanna sóst eftir því að segja skilið við Finnland og verða hluti af Svíþjóð. Opinbert tungumál á eyjunum er sænska og höfuðborgin er [[Maríuhöfn]].

Álandseyjar eru eyjaklasi við mynni [[Helsingjabotn]]s í Eystrasalti, við strönd Finnlands. Stærsta eyjan er [[Fasta Åland]] þar sem 90% íbúanna búa.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.osterholm.info/aland/index.html|title=The Aland Islands|date=9 May 2012|website=Osterholm.info|access-date=26 October 2017|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20120509120701/http://www.osterholm.info/aland/index.html|archive-date=9 May 2012}}&lt;/ref&gt; Auk hennar eru um 6.500 eyjar og sker austan við stærstu eyjuna.&lt;ref name=&quot;readersnatural&quot;&gt;{{Cite book|title=Natural Wonders of the World|url=https://archive.org/details/naturalwondersof00sche|publisher=Reader's Digest Association, Inc|year=1980|isbn=0-89577-087-3|editor-last=Scheffel|editor-first=Richard L.|location=United States of America|page=[https://archive.org/details/naturalwondersof00sche/page/n6 3]|editor-last2=Wernet|editor-first2=Susan J.}}&lt;/ref&gt; Aðeins 60-80 eyjar eru byggðar. [[Roslagen]] í Svíþjóð liggur 38 km vestan við Fasta Åland, en í austri nær eyjaklasinn alveg að strönd Finnlands í [[Skerjagarðshaf]]i. Vestan við Álandseyjar er óbyggða skerið [[Märket]] sem skiptist í tvennt milli Finnlands og Svíþjóðar. Ferjur ganga frá Maríuhöfn til [[Turku]] í Finnlandi og [[Stokkhólmur|Stokkhólms]] í Svíþjóð.

Álandseyjar eru sjálfstjórnarsvæði og hafa því [[stjórn Álandseyja|eigin stjórn]] sem fer með hluta þess valds sem [[finnska ríkisstjórnin]] fer með annars staðar. Eyjarnar eru herlaust og hlutlaust svæði eftir friðarsamninga í kjölfar [[Álandseyjastríðið|Álandseyjastríðsins]] um miðja 19. öld.&lt;ref name=&quot;demilitarisation&quot;&gt;{{cite web|url= https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1918/03/24/121603852.pdf|title= Uneasy Sweden and the Menace of Prussianism; An Analysis of the Scandinavian Situation in View of Kaiser's Reported Ambition to Make the Baltic a German Lake|website= Query.nytimes.com|access-date= 26 October 2017}}&lt;/ref&gt; Árið 2022 var haldið upp á 100 ára afmæli sjálfstjórnar á eyjunum.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nordiclabourjournal.org/nyheter/news-2021/article.2021-06-16.9273848238|title=100 years of autonomy: Åland celebrates|publisher=[[Nordic Labour Journal]]|access-date=30 June 2021|archive-date=1 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210701063137/www.nordiclabourjournal.org/nyheter/news-2021/article.2021-06-16.9273848238|url-status=live|last = Forsgård | first = Helena | date = 29 June 2021}}&lt;/ref&gt; Sumir Álendingar vilja kljúfa sig frá Finnlandi og gerast sjálfstætt land. Stjórnmálaflokkurinn Ålands Framtid eða [[Framtíð Álandseyja]] berst hart fyrir því, en fékk aðeins einn þingmann af 30 í kosningum árið 2019.

== Heiti ==
Uppruni heitis eyjanna er [[frumnorræna]] orðið *''Ahvaland'' dregið af orðinu yfir [[vatn]] eða [[á (vatn)|á]]. [[Frumgermanska]] orðið ''ahwō'' er skylt latneska orðinu ''aqua'' sem merkir „vatn“. Í norrænu varð þetta Áland og síðan Åland í sænsku, þótt ár séu ekki áberandi í landslagi Álandseyja. [[Finnska]] og [[eistneska]] heitið yfir eyjarnar, ''Ahvenanmaa'' og ''Ahvenamaa'', hafa verið tengd við [[aborri|aborra]] (''ahvenet'').&lt;ref&gt;Virrankoski, Pentti (2001). {{lang|fi|Suomen historia. Ensimmäinen osa}}. SKS. {{ISBN|951-746-321-9}}. p. 59.&lt;/ref&gt; Til er tilgáta sem gengur út frá því að finnska heitið sé það upprunalega, og norræna heitið dregið af því.&lt;ref name=&quot;Hulden&quot;&gt;Lars Hulden (2001) ''Finlandssvenska bebyggelsenamn''; Svenska litteratursällskapet i Finland. {{ISBN|951-583-071-0}}.&lt;/ref&gt;

Hugsanlega vísaði [[Pliníus eldri]] til eyjanna þegar hann minntist árið 77 á eyjar þar sem íbúarnir lifðu af [[hafrar|höfrum]],&lt;ref name=&quot;Pliny&quot;&gt;Pliny the Elder ''The Natural History''; Book IV, Chapter 27.&lt;/ref&gt; þar sem latneska orðið yfir hafra er ''avena''.

Opinbert heiti eyjanna er ''Landskapet Åland'' sem merkir „landshlutinn“ eða „héraðið Áland“.

== Saga == 
=== Forsaga ===
Fyrir um 18.000 árum gekk [[Weichsel-skeiðið]] yfir [[Skandinavía|Skandinavíu]] þar sem þykkur ís lagðist yfir löndin. Þessi ís hopaði frá því fyrir um 9000 árum. Fyrir um 8000 árum risu hæstu hæðir eyjanna úr [[Eystrasalt]]i. Yfirborð sjávar hækkaði og lækkaði næstu aldirnar, en [[landbrú]] myndaðist aldrei til Álandseyja, þannig að fyrstu [[maður|mennirnir]] komu þangað með [[bátur|bátum]]. Land Álandseyja heldur áfram að rísa um nokkra millimetra á ári.

Elstu ummerki um mannabyggð á eyjunum eru frá [[nýsteinöld]], um 4000 f.Kr. [[Gatamenningin]] og síðan [[Kambamenningin]] barst þangað á 3. árþúsundinu f.o.t. Helsta veiðidýr íbúa var [[vöðuselur]]. [[Kvikfjárrækt]] hófst á [[bronsöld]] og sex [[hæðavirki]] frá [[járnöld]] hafa fundist á eyjunum. Fjölmörg [[kuml]] frá [[víkingaöld]] hafa fundist á Fasta Åland sem gefa þétta búsetu til kynna. Arabísk mynt hefur fundist þar sem bendir til þátttöku íbúa í [[víkingaferð]]um í [[Austurvegur|Austurveg]].&lt;ref&gt;{{vefheimild|titill = Järnåldern på Åland|url = http://www.kansallismuseo.fi/sv/nationalmuseum/undervisning/undervisningspaket/forhistoria/information/jarnaldern/jarn8|verk = |skoðað= 2015-09-05|vefsíða= Museiverket}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{vefheimild|titill = Stenåldern på Åland|url = http://www.kansallismuseo.fi/sv/nationalmuseum/undervisning/undervisningspaket/forhistoria/information/stenaldern/sten11|verk = |skoðað= 2015-09-05|vefsíða= Museiverket}}&lt;/ref&gt;

=== Miðaldir ===
Álendingar tóku [[kristni]] snemma á 11. öld og fyrstu timburkirkjurnar voru reistar á þeim tíma. Hugsanlega lagði [[Eiríkur helgi]] Svíakonungur eyjarnar undir Svíþjóð, en samkvæmt öðrum heimildum voru eyjarnar þegar orðnar hluti af Svíþjóð í valdatíð hans. Fyrstu steinkirkjurnar voru svo reistar á 14. og 15. öld. Álandseyjar urðu hluti af [[Ábæjarbiskupsdæmi]], en [[Ragnvaldur 2.]] biskup frá 1309 til 1321 var álenskur. Eyjunum var skipt í þriðjunga með eigin dómþing og landsþing er nefnt í [[Saltvik]] frá 1322. Bygging [[Kastelholmshöll|Kastelholmshallar]] hófst á 9. áratug 14. aldar. Kastalinn er fyrst nefndur í heimildum frá 1388.&lt;ref name=&quot;Richards&quot;&gt;{{cite book|last=Richards|first=Sir James Maude |title=800 years of Finnish architecture|url=https://books.google.com/books?id=q11QAAAAMAAJ&amp;q=Kastelholm+Castle|year=1978|publisher=David &amp; Charles|isbn=0715375121|page=15}}&lt;/ref&gt; Í kastalanum bjó hallar[[fógeti]] sem heyrði formlega undir höfuðsmanninn í [[Ábæjarhöll]]. [[Lögmaður]] Austurlands (stærstur hluti Finnlands) hafði lögsögu á eyjunum, en frá 1435 lögmaður Norður-Finna.

Um miðja 15. öld var [[regla heilags Frans|Fransiskanaklaustur]] stofnað á eyjunum. Átök innan [[Kalmarsambandið|Kalmarsambandsins]] í kringum yfirráð yfir Svíþjóð leiddu til þess að Danir lögðu Kastelholmshöll og eyjarnar undir sig 1507 með flota undir stjórn [[Søren Norby]]. [[Gústaf Vasa]] frelsaði svo eyjarnar undan hernámi Dana árið 1523, sem markar endalok miðalda og upphaf nýaldar í sögu eyjanna.

=== Nýöld ===
Á 16. og 17. öld voru Álandseyjar ýmist sjálfstætt [[lén]] eða hluti af stærra léni sem tilheyrði ýmist krúnunni eða lénsmönnum Svíakonungs. Haustið 1571 hélt [[Jóhann 3. Svíakonungur|Jóhann hertogi]] bróður sínum, [[Eiríkur 14.|Eiríki 14.]], og konu hans, [[Karin Månsdotter]], föngnum í Kastelholmshöll. Árið 1634 var stjórnsýslu Finnlands breytt og Álandseyjar urðu hluti af [[Suðvestur-Finnland]]i. Árið 1638 var póstleiðin frá Stokkhólmi til Åbo lögð um Álandseyjar í valdatíð [[Kristín Svíadrottning|Kristínar Svíadrottningar]]. Frá 1666 til 1670 voru níu konur dæmdar á bálið í [[nornaréttarhöld]]um á Álandseyjum.

[[Rússland|Rússar]] lögðu Álandseyjar undir sig í [[Norðurlandaófriðurinn mikli|norðurlandaófriðnum mikla]] 1713 til 1721 og notuðu eyjarnar sem bækistöð fyrir herfarir gegn Svíþjóð. Flestir íbúar flúðu til Svíþjóðar. [[Álandseyjaráðstefnan]] var árangurslaus friðarráðstefna á Álandseyjum 1718-1719. [[Orrustan í Föglöfjärd]] var minni háttar sjóorrusta sem fór fram við eyjarnar 1720. Eftir friðarsamninga í Nystad, þar sem Rússar fengu hluta [[Kirjálaeiðið|Kirjálaeiðisins]], sneru Álendingar aftur heim. Þegar [[Hattastríðið]] braust út 1741 lögðu Rússar eyjarnar aftur undir sig 1742 með þeim afleiðingum að íbúar þurftu aftur að flýja. Í mars árið eftir lagði sænski [[skerjagarðsflotinn]] eyjarnar aftur undir sig. Átökunum lauk með [[friðarsamningurinn í Åbo|friðarsamningnum í Åbo]] í ágúst 1743.

=== Rússnesk yfirráð ===
Þegar [[finnska stríðið]] braust út milli Svíþjóðar og Rússlands árið 1808 lagði rússneskur floti eyjarnar undir sig án mótspyrnu. Þann 19. mars 1808 gerðu bændur á eyjunum uppreisn gegn hernámsliðinu og Svíar sendu liðsauka. Þann 9. maí fór [[orrustan um Kumlinge]] fram þar sem Svíar unnu sigur. Um vorið gaf konungur skipun um að rýma austari eyjarnar og rífa þar byggingar sem gætu nýst hernámsliði Rússa. [[Georg Carl von Döbeln]] var settur yfir varnir eyjanna og sagt að verja þær hvað sem það kostaði. Þegar [[Karl 13.]] komst til valda með stjórnarbyltingu var von Döbeln kallaður aftur og Rússar hröktu sænska varnarliðið burt vorið 1809. Þegar stríðinu lauk árið eftir urðu eyjarnar hluti af [[Stórhertogadæmið Finnland|Stórhertogadæminu Finnlandi]] innan [[Rússaveldi]]s.

Árið 1836 hófu Rússar að reisa [[Bomarsundsvirki]] á Álandseyjum. Þegar [[Krímstríðið]] braust út kom bresk-franskur floti til Álandseyja 21. júní 1854 og hóf skothríð á virkið sem enn var óklárað. Rússneska setuliðið gafst upp í ágúst. Bretar buðu Svíum að taka við stjórn eyjanna, en Svíar höfnuðu því þar sem stríðið stóð enn yfir. Virkið var því eyðilagt með sprengiefni í september.

Í [[Friðarsamningarnir í París 1856|friðarsamningnum í París 1856]] var kveðið á um að eyjarnar væru herlaust svæði. Virkið var því aldrei endurreist og árið 1861 var Maríuhöfn stofnuð af [[Alexander 2. Rússakeisari|Alexander 2. Rússakeisara]] sem höfuðborg eyjanna. Þar var stofnaður stýrimannaskóli 1861 og útgerðarfélög komu sér þar fyrir. Maríuhöfn varð líka vinsæll baðstaður á seinni hluta 19. aldar. Ritstjórinn [[Julius Sundblom]] stofnaði fyrsta dagblað Álandseyja, ''[[Tidningen Åland]]''. Hann leiddi síðar baráttu fyrir sameiningu við Svíþjóð.

Í [[fyrri heimsstyrjöld]] hófu Rússar að reisa hernaðarmannvirki á Álandseyjum árið 1916. Þegar Finnland lýsti yfir sjálfstæði í desember 1917 lýsti Sundblom því yfir að Finnland ætti að vera frjálst og Álandseyjar sænskar.&lt;ref&gt;{{webbref|url=http://www.julius.ax/om-julius-sundblom/politikern-julius|titel=Politikrn Julius|utgivare=http://www.julius.ax|förnamn=Dan efternamn=Nordman|språk=svenska|hämtdatum=18 oktober 2023}}&lt;/ref&gt; 95% myndugra Álendinga undirrituðu undirskriftalista sem afhentur var [[Gústaf 5.]] um að Svíar tækju við stjórn eyjanna. Á móti var [[Álandseyjanefndin]] stofnuð af nokkrum Álendingum í Helsinki og setti fram kröfu um aukið sjálfsforræði eyjanna innan Finnlands. Í [[Finnska borgarastyrjöldin|finnsku borgarastyrjöldinni]] [[Álandseyjaherförin|sendu Svíar her]] til að verja íbúa eyjanna, en skömmu síðar kom þýskur her til eyjanna. Sænska liðið hörfaði þá aftur til Svíþjóðar. 

=== Álandseyjamálið og seinna stríð ===
Árið 1919 var annar undirskriftalisti sendur sem leiddi til spennu milli Finnlands og Svíþjóðar. [[Julius Sundblom]] og [[Carl Björkman]], leiðtogar [[Álandseyjahreyfingin|Álandseyjahreyfingarinnar]], voru dæmdir í fangelsi fyrir landráð. [[Álandseyjamálið]] var tekið fyrir á fundi [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalagsins]] í júní 1920. Árið eftir kvað bandalagið upp þann úrskurð að eyjarnar ættu að heyra undir Finnland, en fengju að halda tungumáli sínu, yrðu herlaust svæði og fengju aukna sjálfstjórn. Það tók þannig undir málstað Álandseyjanefndarinnar fremur en Álandseyjahreyfingarinnar. Í október 1921 var [[Álandseyjasamningurinn]] undirritaður af fulltrúum Finnlands og Svíþjóðar og átta annarra ríkja. 

Á millistríðsárunum tóku flestar útgerðir vélknúin skip í notkun, þannig að [[seglskip]] urðu hagstæð kaup. Álenski útgerðarmaðurinn [[Gustaf Erikson]] keypti stór seglskip til að sinna kornflutningum milli Evrópu og Ástralíu. Á 3. áratugnum var útgerð hans sú stærsta á Norðurlöndunum, en [[kreppan mikla]] kom illa við útgerðirnar á eyjunum. Eftir andlát Eriksons 1951 var seglskipinu ''[[Pommern (seglskip)|Pommern]]'' breytt í safnskip.&lt;ref&gt;{{Webbref|url = http://www.seaborne-fartygsmagasinet.com/Gustaf_Eikson_ENGLISH.pdf|titel = The King of Canvas|hämtdatum = 2015-09-16|utgivare = Sjöhistoriska}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Webbref|titel = ERIKSON, Gustaf|url = http://www.blf.fi/artikel.php?id=5761|verk = Biografiskt lexikon för Finland|hämtdatum = 2015-09-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Webbref|titel = Ålands sjöfartsmuseum - en kort historik|url = http://www.sjofartsmuseum.ax/sv/om-museet-huvud/historik|verk = |hämtdatum = 2015-09-17|förnamn = |efternamn = |utgivare = Ålands sjöfartsmuseum|arkivurl = https://web.archive.org/web/20160116050026/http://www.sjofartsmuseum.ax/sv/om-museet-huvud/historik|arkivdatum = 2016-01-16}}&lt;/ref&gt;

Í [[vetrarstríðið|vetrarstríðinu]] sendu Finnar setulið til að verja eyjarnar og komu fyrir [[tundurdufl]]um umhverfis þær. Heimavarnarlið var stofnað með um 700 mönnum. Þegar stríðinu lauk árið 1940 fengu Sovétmenn leyfi til að stofna sendiráð á eyjunum til að tryggja að Finnar stæðu við brottflutninga herliðs þaðan. Þegar [[framhaldsstríðið]] braust út 1941 sneru finnskir hermenn aftur til eyjanna. Þegar stríðinu lauk voru þeir aftur kallaðir heim.&lt;ref name=&quot;Demilitarisering&quot;&gt;{{Webbref|url = http://www.regeringen.ax/sites/www.regeringen.ax/files/attachments/page/alands-demilitarisering-och-neutralisering.pdf|titel = Ålands demilitarisering och neutralisering|hämtdatum = 2015-09-17|utgivare = Ålands landskapsregering}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Webbref|titel = Åland|url = http://www.uppslagsverket.fi/bin/view/Uppslagsverket/Aaland|verk = Uppslagsverket Finland|hämtdatum = 2015-09-17|arkivurl = https://web.archive.org/web/20150929032247/http://www.uppslagsverket.fi/bin/view/Uppslagsverket/Aaland|arkivdatum = 2015-09-29}}&lt;/ref&gt;

Floti Álandseyja varð fyrir miklum skakkaföllum í stríðinu. 13 gufuskip og þrjú seglskip fórust og með þeim 88 sjómenn.&lt;ref name=&quot;Sjöhistorisk årsskrift&quot;&gt;{{Webbref|url = http://www.leif-80.se/sartryck.pdf|titel = Särtryck ur tidskriften Sjöhistorisk årsskrift förÅland|hämtdatum = 2015-09-19|författare = Rolf Fellman|efternamn = |förnamn = |arkivurl = https://web.archive.org/web/20150928183850/http://www.leif-80.se/sartryck.pdf|arkivdatum = 2015-09-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Webbref|titel = Historiens Åland|url = http://www.alandsmuseum.ax/historiens-aland/|verk = |hämtdatum = 2015-09-17|utgivare = Ålands museum|arkivurl = https://web.archive.org/web/20150726211956/http://www.alandsmuseum.ax/historiens-aland/|arkivdatum = 2015-07-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Webbref|titel = En stad byggd kring sjöfart|url = http://www.visitaland.com/articles/sjofart/|hämtdatum = 2015-09-17|verk = Visit Åland|arkivurl = https://web.archive.org/web/20150928030156/http://www.visitaland.com/articles/sjofart/|arkivdatum = 2015-09-28}}&lt;/ref&gt;

=== Eftirstríðsárin ===
Eftir stríð voru ný lög um sjálfstjórn á Álandseyjum samþykkt 1951 með hliðsjón af friðarsamningunum 1947. Álandseyjar fengu eigið þing og eiginn fána 1952. Árið 1970 urðu Álandseyjar sjálfstæður aðili að [[Norðurlandaráð]]i, með tvo fulltrúa af 87 í ráðinu. Fyrstu frímerki Álandseyja voru gefin út 1984.&lt;ref&gt;{{vefheimild|titill = Åland i Nordiska rådet|url = http://www.lagtinget.ax/text.con?iPage=26|skoðað = 2015-09-20|vevsíða = Ålands lagting}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{vefheimild|titill=Postverksamhetens utveckling på Åland |url=http://www.posten.ax/department.con?iPage=43&amp;m=74 |verk= |skoðað=2015-09-20 |vefsíða=Posten Åland |safnslóð=https://web.archive.org/web/20151028171103/http://www.posten.ax/department.con?iPage=43&amp;m=74 |safndags=2015-10-28 }}&lt;/ref&gt; Stjórnarbyggingin, [[Självstyrelsegården]], var reist árið 1979.

Árið 1959 var nýtt ferjufyrirtæki stofnað í Maríuhöfn, [[Viking Line|Ab Vikinglinjen]], en fljótlega tóku fleiri sænsk og finnsk fyrirtæki að reka ferjusiglingar til Álandseyja. Árið 1971 hóf álenska fyrirtækið [[Birka Cruises AB]] siglingar frá Maríuhöfn, en það hætti starfsemi vegna [[Kórónaveirufaraldurinn|Kórónaveirufaraldursins]] 2020. Árið 1966 var opinbera fyrirtækið [[Ålands Penningautomatförening]] (Paf) stofnað með þátttöku ýmissa góðgerðasamtaka á Álandseyjum og með einkaleyfi á rekstri [[spilakassi|spilakassa]] um borð í álenskum ferjum. 

Í tengslum við Evrópusambandsaðild Svíþjóðar og Finnlands 1995, voru tvær þjóðaratkvæðagreiðslur um aðild haldnar á Álandseyjum. Aðild var samþykkt með miklum meirihluta með fyrirvara um tilteknar undanþágur, sérstaklega varðandi réttinn til búsetu á eyjunum. Álandseyjar urðu því hluti af Evrópusambandinu 1995 og 2002 tók [[evra]]n við af [[finnskt mark|finnska markinu]] sem gjaldmiðill á eyjunum.

== Landfræði ==
[[File:Topographic map of Åland.svg|thumb|upright=1.4|Hæðakort af Álandseyjum sem sýnir mörk sveitarfélaga.]]
[[File:Vandring Åland.jpg|thumb|left|Göngufólk á Álandseyjum.]]
Álandseyjar liggja á hernaðarlega mikilvægum stað þar sem þær liggja nálægt innsiglingunni að [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] og við mynni bæði [[Helsingjabotn]]s og [[Kirjálabotn]]s.

Nær 300 byggilegar eyjar tilheyra eyjaklasanum, en aðeins 60-80 þeirra eru í byggð. Afgangurinn eru um 6200 sker og eyjur með berum klöppum.&lt;ref name=&quot;readersnatural&quot; /&gt; Eyjaklasinn tengist eyjaklasanum [[Åboland]] sem liggur austan megin við hann, meðfram suðvesturströnd Finnlands. Saman mynda þeir [[Skerjagarðshaf]]. Vestan við Álandseyjar er [[Álandshaf]] og í norðri er [[Helsingjabotn]].

[[File:Degersand.JPG|thumb|Degersand-strönd á [[Eckerö]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.worldbeachguide.com/finland/degersand.htm|title=Degersand Beach / Finland|first=Copyright-The World Beach|last=Guide|website=World Beach Guide}}&lt;/ref&gt;]]
Eyjarnar eru að mestu grýttar og jarðvegur er lítill eftir að jökulísinn fór þar yfir við lok síðustu ísaldar.&lt;ref name=&quot;readersnatural&quot; /&gt; Á eyjunum eru mörg engi þar sem býr mikill fjöldi ólíkra tegunda skordýra, eins og fiðrildið ''[[Melitaea cinxia]]''.

[[File:SoedraLinjen 15.jpg|thumb|left|Kindur á beit á lítilli eyju.]]
Álandseyjar ná yfir 1527 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; landsvæði.&lt;ref name=&quot;Statfin&quot;&gt;{{cite web|title=Statistical Yearbook of Finland 2016|page=505|access-date=2017-02-07|url=http://www.stat.fi/tup/julkaisut/tiedostot/julkaisuluettelo/yyti_stv_201600_2016_16179_net.pdf|website=Stat.fi|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211080945/http://www.stat.fi/tup/julkaisut/tiedostot/julkaisuluettelo/yyti_stv_201600_2016_16179_net.pdf|archive-date=11 February 2017}}&lt;/ref&gt; Níutíu prósent íbúa búa á eyjunni [[Fasta Åland]] sem er langstærst. Erfitt er að áætla stærð hennar vegna þess hvað hún er óregluleg í laginu, en hún er talin vera frá 740 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;readersnatural&quot; /&gt; að 879 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=EsWT8Ukcq48C&amp;q=aland&amp;pg=PA251|title=Biodiversity and Climate Change: Reports and Guidance Developed Under the Bern Convention|last=Europe|first=Council of|date=2012-01-01|publisher=Council of Europe|isbn=9789287170590|page=251|language=en}}&lt;/ref&gt; að yfir 1010 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, eftir því hvað talið er með. Á eyjunni eru nokkrar hafnir.

Í [[Álandseyjadeilunni]] notuðu deiluaðilar kortagerð til að undirbyggja kröfur sínar. Á sænska kortinu var stærsta byggða eyjan mest áberandi, en mörgum skerjum var sleppt. Á finnska kortinu var stærð ýmissa smáeyja og skerja ýkt. Á sænska kortinu virtust eyjarnar nær Svíþjóð en Finnlandi, meðan finnska kortið lagði áherslu á samfellu eyjaklasans við meginlandið á Finnlandi, en stærra bil var frá eyjaklasanum til Svíþjóðar hinum megin. Ein útkoman úr þessu er að gjarnan er talað um „6000 sker“ í kjölfarið á lausn deilunnar.

Á Álandseyjum lifa margar dýrategundir sem ekki eru upprunnar á eyjunum. [[Elgur]] og ýmsar tegundir dádýra voru flutt þangað á 20. öld.

== Stjórnmál ==
[[File:Ålands lagting.jpg|thumb|[[Þing Álandseyja]].]]
Stjórn Álandseyja er í samræmi við lög um sjálfstjórn Álandseyja og alþjóðlega samninga. Þessir samningar tryggja sjálfstjórn eyjanna innan Finnlands, sem fer með fullveldi þar, auk þess að tryggja að þær séu herlaust svæði. Stjórn Álandseyja er í höndum [[Landshlutastjórn Álandseyja|landshlutastjórnar]] sem ber ábyrgð gagnvart [[Löngþing Álandseyja|lögþingi Álandseyja]]. Landstjóri er fulltrúi finnsku ríkisstjórnarinnar. Að auki eiga Álandseyjar einn fastan fulltrúa á finnska þinginu.

Álandseyjar eru með eigin [[fáni Álandseyja|fána]] og hafa gefið út eigin frímerki frá 1984.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alandstamps.com/en/products/stamps/product-catalogue-1984-2014 |title=Product catalogue |website=Aland Stamps |access-date=10 February 2017 |archive-date=11 febrúar 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170211081247/http://www.alandstamps.com/en/products/stamps/product-catalogue-1984-2014 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Eyjarnar eru með eigin lögreglulið og eru með aukaaðild að [[Norðurlandaráð]]i.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.eurotrib.com/story/2007/11/7/53338/0615 |title=The 2007 Session of the Nordic Council |date=2007 |website=European Tribune |access-date=10 February 2017 }}&lt;/ref&gt; Álandseyjar eru herlaust svæði og íbúar eru undanþegnir [[herskylda|herskyldu]]. Þótt sjálfstæði Álandseyja sé eldra en núverandi [[héruð Finnlands]], fer stjórn Álandseyja með sömu verkefni og finnsku héraðsráðin fara með. [[Póstþjónusta Álandseyja]] sér um póstþjónustu á eyjunum og er aðili að [[Samstarfsráð lítilla evrópskra póstþjónusta|Samstarfsráði lítilla evrópskra póstþjónusta]]. Radíóamatörar líta á Álandseyjar sem sérstakan aðila og þær hafa sitt eigið [[kallmerki]] sem gefið er út af Finnlandi: &lt;code&gt;OH0&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;OF0&lt;/code&gt; og &lt;code&gt;OG0&lt;/code&gt; (síðasti stafurinn er núll).&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://rsgb.org/main/operating/licensing-novs-visitors/international-prefixes/ |title=International Prefixes |publisher=Radio Society of Great Britain |access-date= 10 February 2017}}&lt;/ref&gt;

Álandseyjar eiga einn fulltrúa á [[finnska þingið|finnska þinginu]]. Stjórnmálaflokkar á Álandseyjum eru ólíkir flokkum á meginlandinu.

[[Heimaskóli|Heimaskólar]], sem voru í reynd bannaðir í Svíþjóð árið 2011, eru leyfðir samkvæmt finnskum lögum. Vegna nálægðar Álandseyja og þar sem þær eru sænskumælandi, hafa nokkrar fjölskyldur sem kjósa heimaskóla flutt frá Svíþjóð til Álandseyja. Meðal þeirra var Jonas Himmelstrand, forseti sænsku heimaskólasamtakanna.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Allt fler hemundervisare flyttar till Åland |url=http://www.alandstidningen.ax/nyheter/allt-fler-hemundervisare |website=Ålandstidningen |access-date=12 August 2015 |archive-date=23 febrúar 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170223031148/http://www.alandstidningen.ax/nyheter/allt-fler-hemundervisare/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Eftir endurbætur kosningalaga ætluðu Álandseyjar að heimila netkosningu fyrir fjarstadda kjósendur í þingkosningum 2019 og hugðist heimila öllum kjósendum að nýta sér netkosningu fyrir næstu kosningar 2023.&lt;ref&gt;[https://doi.org/10.31235/osf.io/5zr2e Krimmer, R., Duenas-Cid, D., Krivonosova, I., Serrano, R. A., Freire, M., &amp; Wrede, C. (2019, September 27). Nordic Pioneers: facing the first use of Internet Voting in the Åland Islands (Parliamentary Elections 2019).]&lt;/ref&gt; Hætt var við þetta á síðustu stundu vegna efasemda um öryggi kerfisins.&lt;ref&gt;{{Cite book|chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007%2F978-3-030-60347-2_3|chapter=Tripped at the Finishing Line: The Åland Islands Internet Voting Project|first1=David|last1=Duenas-Cid|first2=Iuliia|last2=Krivonosova|first3=Radu|last3=Serrano|first4=Marlon|last4=Freire|first5=Robert|last5=Krimmer|title=Electronic Voting|series=Lecture Notes in Computer Science|editor-first1=Robert|editor-last1=Krimmer|editor-first2=Melanie|editor-last2=Volkamer|editor-first3=Bernhard|editor-last3=Beckert|editor-first4=Ralf|editor-last4=Küsters|editor-first5=Oksana|editor-last5=Kulyk|editor-first6=David|editor-last6=Duenas-Cid|editor-first7=Mihkel|editor-last7=Solvak|date=7 May 2020|volume=12455|publisher=Springer International Publishing|pages=36–49|via=Springer Link|doi=10.1007/978-3-030-60347-2_3|isbn=978-3-030-60346-5|s2cid=221911723}}&lt;/ref&gt;

Einn flokkur aðskilnaðarsinna, [[Framtíð Álandseyja]], býður fram með þá stefnu að Álandseyjar verði sjálfstætt ríki.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://newsnowfinland.fi/editors-pick/viva-aland-independence-dream-not-dead-but-more-autonomy-comes-first |title=Viva Åland! Independence Dream Not Dead, But More Autonomy Comes First |access-date=2023-04-16 |archive-date=2021-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120030827/https://newsnowfinland.fi/editors-pick/viva-aland-independence-dream-not-dead-but-more-autonomy-comes-first |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://yle.fi/uutiset/osasto/news/wednesdays_papers_alands_separatists_take_heart_housing_market_warning_and_pig_farm_vaccinations/9864858|title=Wednesday's papers: Åland's separatists take heart, housing market warning and pig farm vaccinations|website=Yle Uutiset|date=4 October 2017}}&lt;/ref&gt;

=== Sveitarfélög ===
{|
|
* [[Brändö]]
* [[Eckerö]]
* [[Finström]]
* [[Föglö]]
|
* [[Geta, Åland|Geta]]
* [[Hammarland]]
* [[Jomala]]
* [[Kumlinge]]
|
* [[Kökar]]
* [[Lemland]]
* [[Lumparland]]
* [[Maríuhöfn]]
|
* [[Saltvik]]
* [[Sottunga]]
* [[Sund, Åland|Sund]]
* [[Vårdö]]
|}

== Efnahagslíf ==
[[File:Mariehamn Airport.jpg|thumb|right|[[Maríuhafnarflugvöllur]].]]
Siglingar, verslun og ferðaþjónusta eru helstu atvinnugreinar á eyjunum. Siglingar standa undir um 40% af efnahagslífinu. Nokkur alþjóðleg skipafélög eru með höfuðstöðvar á Álandseyjum. Fyrir utan þessi félög eru flest fyrirtæki á eyjunum lítil með innan við 10 starfsmenn. Fiskveiðar og landbúnaður eru mikilvægar atvinnugreinar sem tengjast matvælavinnslu á eyjunum. Nokkur áberandi tæknifyrirtæki eru staðsett þar. Vindorkuver hafa vaxið síðustu ár og stefna á að snúa innflutningi á heildarorku í útflutning á næstu árum. Árið 2022 fékkst 41% af allri orkunotkun Álandseyja úr vindorku.&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://www.asub.ax/en/statistics/environment-and-energy|titill=Environment and energy|vefsíða=ÅSUB|skoðað=12.8.2023}}&lt;/ref&gt;

Helstu hafnir á eyjunum eru vesturhöfnin í [[Maríuhöfn]], [[Berghamn (Álandseyjum)|Berghamn]] og [[Långnäs]] á aðaleyjunni. Aðeins fjórir þjóðvegir eru á Fasta Åland: [[Þjóðvegur 1 (Álandseyjum)|Þjóðvegur 1]] frá Maríuhöfn til [[Eckerö]], [[Þjóðvegur 2 (Álandseyjum)|Þjóðvegur 2]] frá Maríhöfn til [[Sund (Álandseyjum)|Sund]], [[Þjóðvegur 3 (Álandseyjum)|Þjóðvegur 3]] frá Maríuhöfn til [[Lumparland]], og [[Þjóðvegur 4 (Álandseyjum)|Þjóðvegur 4]] frá [[Finström]] til [[Geta (Álandseyjum)|Geta]].

Maríuhöfn var heimahöfn síðustu stóru úthafskaupskipanna sem notuðust við segl. Síðustu verkefni þeirra voru að flytja hveiti frá Ástralíu til Bretlands sem álandseyski útgerðarmaðurinn [[Gustaf Erikson]] hélt áfram til 1947 ([[kornkapphlaupið]]). Skipin fóru aðeins eina ferð til og frá Suður-Ástralíu og til Bretlands á ári, en voru svo tekin í slipp á Álandseyjum þess á milli. Eitt af þessum skipum, ''[[Pommern (skip)|Pommern]]'', er núna [[safnskip]] í Maríhöfn.

Finnland fékk undanþágu fyrir Álandseyjar undan afnámi fríhafnarverslunar á ferjum sem ferðast milli áfangastaða innan Evrópusambandsins innan [[Virðisaukasvæði Evrópusambandsins|Virðisaukasvæðis Evrópusambandsins]]. Samkvæmt undanþágunni er takmörkuð virðisaukaskattfrjáls verslun heimiluð á ferjum sem ganga milli Svíþjóðar og Finnlands, ef þær stoppa í Maríhöfn eða Långnäs, og á [[Maríuhafnarflugvöllur|Maríuhafnarflugvelli]]. Undanþágan gerði Álandseyjar að sérstöku skattsvæði, sem þýðir að innheimta þarf toll á vörum sem fluttar eru til eyjanna. Tvær milljónir ferðamanna heimsækja Álandseyjar árlega, en flestir þeirra stoppa bara í tvo tíma þar til ferjan snýr aftur eða farþegar fara úr einu skipi í annað.&lt;ref&gt;[http://www.nordiclabourjournal.org/i-fokus/in-focus-2019/sustainable-tourism/article.2019-06-26.4591163555 Åland: many travellers, far fewer overnighters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210815215322/http://www.nordiclabourjournal.org/i-fokus/in-focus-2019/sustainable-tourism/article.2019-06-26.4591163555 |date=15 August 2021 }}, ''Nordic Labour Journal'', 27 June 2019&lt;/ref&gt;

Atvinnuleysi á Álandseyjum var 4,6% árið 2024.&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://pxweb.asub.ax/PXWeb/pxweb/en/Statistik/Statistik__AR__Arbetsl%c3%b6shet/AR004.px/table/tableViewLayout1/?loadedQueryId=2ec071d3-5bc1-49bd-b632-936ec8bf84fe&amp;timeType=from&amp;timeValue=2000|vefsíða=Åsub|titill=Unemployed jobseekers by month, year, unemployment measurement and municipality}}&lt;/ref&gt; Atvinnuhlutfall var 79,8% 2011 og 84,2% árið 2021.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://statfin.stat.fi:443/PxWeb/sq/fe49a22d-fa62-4219-aa18-20b7e78da220|title=Saved query for employment statistics 2011–2021|website=[[stat.fi]]}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

[[File:Ålandsbanken, Mariehamn, 2019 (01).jpg|thumb|right|[[Álandsbanki]] við Nygatan í Maríuhöfn.]]
Finnska ríkið innheimtir skatta og gjöld á Álandseyjum. Þingi Álandseyja er í staðinn úthlutað ákveðinni upphæð árlega sem nemur 0,5% af heildartekjum stjórnarinnar, fyrir utan lán. Áður var það þannig að ef upphæðin sem greidd var til finnska ríkisins fór yfir 0,5%, gekk umframupphæðin til þings Álandseyja,&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.lagtinget.ax/text.con?iPage=32&amp;m=167|title= Lagtingets uppgifter|date= 22 October 2015|website= Lagtinget.ax|access-date= 26 October 2017|archive-date= 2 October 2015|archive-url= https://web.archive.org/web/20151002063258/http://www.lagtinget.ax/text.con?iPage=32&amp;m=167|url-status= live}}&lt;/ref&gt; en þetta fyrirkomulag var lagt niður eftir 2020.&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=https://www.regeringen.ax/ekonomi/finansiering-offentliga-aland/statens-roll-alandska-samhallsekonomin|titill=Statens roll i den åländska samhällsekonomin|skoðað=19.4.2024}}&lt;/ref&gt; Árið 2010 var heildarupphæð skatta sem íbúar Álandseyja greiddu 0,7% af heildarskatttekjum Finnlands.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.ambetsverket.ax/files/d_10_11_04_1_201211_skattegorelsebeslut_2010.pdf|date= 13 March 2013|access-date= 26 October 2017|url-status= bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20130313205638/http://www.ambetsverket.ax/files/d_10_11_04_1_201211_skattegorelsebeslut_2010.pdf|title=Om landskapet Åland tillkommande skattegottgörelse för 2010|archive-date= 13 March 2013}}&lt;/ref&gt;

Eini löglegi gjaldmiðillinn á eyjunum er [[evra]] (eins og annars staðar í Finnlandi) þótt flest fyrirtæki á Álandseyjum taki líka við [[sænsk króna|sænskum krónum]].&lt;ref&gt;
{{Citation|last1= Symington|first1= Andy|last2= Bain|first2= Carolyn|last3 = Bonetto|first3 = Cristian|last4 = Ham|first4 = Anthony|last5= Kaminski|first5= Anna| name-list-style = amp| title = Scandinavia| publisher  = [[Lonely Planet]]| year = 2013}}&lt;/ref&gt; Samkvæmt [[Eurostat]] árið 2006 voru Álandseyjar 20. auðugasta hérað Evrópusambandsins (af 268) og það auðugasta á Finnlandi. Verg landsframleiðsla á mann var 47% yfir meðaltali Evrópusambandsins.&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-CD-07-001-13/EN/KS-CD-07-001-13-EN.PDF|title=Europe's Regions|date= 20 August 2012|access-date= 26 October 2017|url-status= bot: unknown|archive-url= https://web.archive.org/web/20120820071236/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_OFFPUB/KS-CD-07-001-13/EN/KS-CD-07-001-13-EN.PDF|archive-date= 20 August 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title= Ahvenanmaa on EU:n 20. vaurain alue|url= http://www.hs.fi/talous/artikkeli/Ahvenanmaa+on+EUn+20+vaurain+alue/1135243664753|work= [[Helsingin Sanomat]]|date= 19 February 2009|access-date= 19 July 2009|archive-date= 8 November 2011|archive-url= https://web.archive.org/web/20111108121520/http://www.hs.fi/talous/artikkeli/Ahvenanmaa+on+EUn+20+vaurain+alue/1135243664753|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

[[Álandsbanki]] er með höfuðstöðvar á eyjunni og stjórn Álandseyja á veðmálafyrirtækið [[Paf (fyrirtæki)|Paf]] sem er með höfuðstöðvar í Maríuhöfn.

[[Kórónaveirufaraldurinn]] olli skarpari niðursveiflu í efnahagslífi Álandseyja en í Svíþjóð eða Finnlandi. Síðan þá hefur hagkerfi eyjanna verið að rétta sig af.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.asub.ax/sv/statistik/ekonomisk-oversikt-hosten-2020 |title=Ekonomisk översikt hösten 2020 &amp;#124; Ålands statistik- och utredningsbyrå |language=sv |publisher=Asub.ax |date=9 October 2020 |accessdate=30 June 2022 |archive-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220522010235/https://www.asub.ax/sv/statistik/ekonomisk-oversikt-hosten-2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

== Íbúar ==
Flestir íbúar Álandseyja tala [[sænska|sænsku]] (eina [[opinbert tungumál|opinbera málið]]) sem [[móðurmál]]. Árið 2021 kváðust 86% íbúa hafa sænsku að móðurmáli meðan innan við 5% töluðu [[finnska|finnsku]].&lt;ref&gt;{{vefheimild|titill=Befolkning 31.12.2000-2022 efter år, ålder, språk och kön|url=https://pxweb.asub.ax/PXWeb/pxweb/sv/Statistik/Statistik__BE__Befolkningens%20storlek%20och%20struktur/BE007.px/|vefsíða=Åsub|skoðað=19.4.2023}}&lt;/ref&gt; Kennslumál í opinberum skólum er sænska, en annars staðar í Finnlandi eru bæði málin notuð í sveitarfélögum þar sem margir eiga sænsku að móðurmáli. [[Álenska]] er staðbundin mállýska á Álandseyjum.

Uppruni Álendinga og álensku er umdeildur og oft viðkvæmt umræðuefni. Álendingar eru ýmist taldir með [[Svíar|Svíum]] eða [[Finnlands-Svíar|Finnlands-Svíum]], en mállýskan er talin líkari [[upplenska|upplensku]] í Svíþjóð en [[finnlandssænska|finnlandssænsku]] og flestir Álendingar gera greinarmun á sjálfum sér og Finnlands-Svíum.

Samkvæmt [[lög um ríkisborgararétt á Álandseyjum|lögum um ríkisborgararétt á Álandseyjum]] er byggðaréttur (sænska: ''hembygdsrätt'') forsenda fyrir kosningarétti og kjörgengi á þingi Álandseyja, eða eignarhald á landi á óskipulögðum svæðum á Álandseyjum.&lt;ref name=&quot;FINLEX&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.finlex.fi/en/laki/kaannokset/1991/en19911144.pdf |title=Act on the Autonomy of Åland |date=1991 |website=Finlex |access-date=25 January 2017 |archive-date=16 febrúar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216134355/https://www.finlex.fi/en/laki/kaannokset/1991/en19911144.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

17,3% Álendinga eru upprunnin utanlands, sem er með því mesta sem gerist í Finnlandi. Flestir eru frá Svíþjóð, en 7% Álendinga eru fædd í Svíþjóð. Á eyjunum eru líka samfélög Rúmena og Letta.&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://pxnet2.stat.fi/PXWeb/pxweb/fi/StatFin/StatFin__vrm__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11rt.px/ | title=Väestö 31.12. Muuttujina Maakunta, Taustamaa, Sukupuoli, Ikä, Syntyperä, Vuosi ja Tiedot | access-date=2023-04-28 | archive-date=2022-04-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220415184307/https://pxnet2.stat.fi/PXWeb/pxweb/fi/StatFin/StatFin__vrm__vaerak/statfin_vaerak_pxt_11rt.px/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== Menning ==
[[Mynd:2018-08-28_Åland_by_Olaf_Kosinsky_7531.jpg|thumb|right|Vindmylla á Álandseyjum.]]
Meðal þess sem einkennir samfélagið á Álandseyjum eru [[maístöng|maístengur]] sem reistar eru með viðhöfn í hverju þorpi. Stengurnar eru skreyttar með greinum og borðum í fánalitum Álandseyja. Þessa siðar er fyrst getið í heimildum frá 1795.&lt;ref&gt;Kjell Ekström: ''Åland - skärgård i Östersjön.'' Mariehamn 2006, bls. 90.&lt;/ref&gt; Litlar [[vindmylla|vindmyllur]] frá 18. og 19. öld eru víða sjáanlegar. Um 100 slíkar myllur hafa varðveist, en upprunalega var vindmylla á hverjum bæ.&lt;ref&gt;Kurt-Viking Abrahamsson: ''Åländska kulturlandskap.'' Ålands Kulturstiftelse, 2011, ISBN 978-952-9848 -21- 8, bls. 92.&lt;/ref&gt;

Menningarlíf á Álandseyjum er drifið áfram af félagasamtökum sem njóta styrkja frá ríkisreknu fjárhættuspilafyrirtæki Álandseyja ([[Paf (fyrirtæki)|Paf]]) sem einnig rekur spilakassa um borð í ferjum á Eystrasalti. Annar stór stuðningsaðili menningarstarfsemi á Álandseyjum er [[Norræna stofnunin á Álandseyjum]] sem er styrkt af [[norræna ráðherranefndin|norrænu ráðherranefndinni]]. [[Ålands Museum]] er byggðasafn eyjanna og rekur meðal annars húsasafnið [[Jan Karlsgården]]. Fullreiðaskipið ''[[Pommern (skip)|Pommern]]'' er [[safnskip]] á Álandseyjum. [[Ålands musikinstitut]] er tónlistarskóli, en margir kórar og hljómsveitir starfa á eyjunum. Talið er að sænska vögguvísan „[[Vem kan segla förutan vind?]]“ sé upprunnin á Álandseyjum.

Listmálarinn [[Karl Emanuel Jansson]] var frá bænum [[Finström]] á Álandseyjum. Þekktustu rithöfundar Álandseyja eru [[Anni Blomqvist]], [[Sally Salminen]] og [[Ulla-Lena Lundberg]], sem allar hafa gefið út skáldsögur sem lýsa lífi á eyjunum. Kvikmynd var gerð eftir sögu Salminen, ''Katrina'', árið 1943 og sjónvarpsþættir eftir bókum Blomqvist um „Stormskers-Mæju“ á 8. áratug 20. aldar. Finnska kvikmyndin ''[[Brúður djöfulsins]]'' frá 2016 byggist á [[nornaréttarhöldin í Kastelholm|nornaréttarhöldunum í Kastelholm]] á Álandseyjum á 17. öld.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [https://www.aland.ax/ Opinber vefur]
* [http://www.regeringen.ax/ Ríkisstjórn Álandseyja]
* [https://www.norden.org/is/upplysingar/stadreyndir-um-alandseyjar Tölfræðiupplýsingar um Álandseyjar á Norden.org]

{{Norðurlandaráð}}
{{Evrópa}}

[[Flokkur:Álandseyjar| ]]
[[Flokkur:Héruð Finnlands]]</text>
      <sha1>bcoh07fb1dvszil8fw6nrs075jfyoye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Henry Morton Stanley</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12002</id>
    <revision>
      <id>1951977</id>
      <parentid>1493922</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:17:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2879" sha1="3g5jj2sq4lcohi6i5ie3eqfude51mf8" xml:space="preserve">[[Mynd:Henry Morton Stanley.jpg|thumb|right|Henry Morton Stanley úr ''History of the World'', [[1902]]. ]]
Sir '''Henry Morton Stanley''' ([[29. janúar]] [[1841]] – [[10. maí]] [[1904]]) var [[BNA|bandarískur]] [[blaðamaður]] og [[landkönnuður]] af [[Wales|velskum]] uppruna. Hann varð frægur fyrir leiðangra sína til [[Afríka|Afríku]], fund sinn með [[David Livingstone]] [[1871]] og ferð sína eftir [[Kongófljót]]i frá upptökum þess við [[Tanganjikavatn]] í [[Austur-Afríka|Austur-Afríku]] til ósanna við [[Atlantshaf]].

Stanley barðist með báðum aðilum í [[Þrælastríðið|Þrælastríðinu]] og gerðist eftir það blaðamaður á ''[[New York Herald]]'' [[1867]]. Eftir ferð og greinaskrif frá [[Mið-Austurlönd]]um, fékk hann það verkefni að finna [[David Livingstone]] sem enginn vissi þá hvað orðið hefði af. Stanley lagði upp frá [[Sansibar]] með gríðarlegan útbúnað þar sem ekkert var til sparað. Fundum þeirra bar saman í bænum [[Ujiji]] á bökkum [[Tanganjikavatn]]s [[10. nóvember]] [[1871]] þar sem hann sagðist hafa mælt hina frægu setningu „Doktor Livingstone, vænti ég?“ („''Dr. Livingstone, I presume?''“).

''New York Herald'' og ''[[Daily Telegraph]]'' fjármögnuðu annan leiðangur Stanleys [[1874]], til að finna upptök [[Hvíta Níl|Hvítu Nílar]], sem Livingstone taldi vera fljótið [[Lualaba]], en [[John Hanning Speke]] hafði talið vera [[Viktoríuvatn]]. Ferð Stanleys staðfesti að engin tenging var milli Tanganjikavatns og Nílar, og með því að sigla umhverfis Viktoríuvatn á [[gufuskip|gufuknúnum báti]] sínum ''Lady Alice'' komst hann að því að vatnið var gríðarstórt og að eina áin sem úr því rennur að ráði rann um [[Ripponfossar|Ripponfossa]] þaðan sem hún rennur í [[Albertsvatn]]. Stanley staðfesti þar með að hugmyndir Spekes um upptök Nílar væru réttar. Eftir þessa ferð hélt hann leiðangrinum áfram með því að reyna að sigla eftir Lualabafljóti. Hann kom að ósum Kongófljóts við [[Boma]] [[12. ágúst]] [[1877]]. Leiðangurinn hafði þá staðið í hartnær þúsund daga og nánast enginn eftir lifandi af þeim sem lagt höfðu upp með honum. 


== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=420028&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Djarfasta ferð Stanleys''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1975]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=420029&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Djarfasta ferð Stanleys''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1975] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190701101533/http://timarit.is/?issueID=420029&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 |date=2019-07-01 }}

{{Stubbur|æviágrip}}

{{fde|1841|1904|Stanley, Henry Morton}}

[[Flokkur:Bandarískir landkönnuðir|Stanley, Henry Morton]]
[[Flokkur:Könnun Afríku|Stanley, Henry Morton]]</text>
      <sha1>3g5jj2sq4lcohi6i5ie3eqfude51mf8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Háifoss</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12683</id>
    <revision>
      <id>1952051</id>
      <parentid>1948308</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T04:34:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1360" sha1="a32gbz9l962o97h14f2thjcnj1g7i2t" xml:space="preserve">[[Mynd:Haifoss fall in Iceland 2005.JPG|right|thumb|Háifoss að sumri til.]]
[[Mynd:Háifoss.png|thumb|right|Staðsetning Háafoss]]
'''Háifoss''' er [[foss]] í [[Fossárdalur|Fossárdal]] á [[Ísland]]i, innst í [[Þjórsárdalur|Þjórsárdal]], sem lengi var talinn vera annar hæsti foss [[land]]sins, 122 [[metri|metrar]] á hæð.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_haifoss.htm|titill=Háifoss í Þjórsárdal|mánuðurskoðað=24. desember|árskoðað=2006}}&lt;/ref&gt; Við hlið hans er fossinn [[Granni]], en nafnið er dregið af nágrenninu við Háafoss. Nýrri mælingar sýna að [[Hengifoss]] er hærri (128 metrar).

Háifoss var friðaður árið 2020. &lt;ref&gt;[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/30/gjain_haifoss_og_hjalparfoss_fridlyst/ Gjáin, Háifoss og Hjálparfoss friðlýst] Mbl.is, skoðað 21. mars 2021&lt;/ref&gt;

== Tengt efni ==
* [[Þjórsárdalur]]
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2323733&amp;lang=is&amp;navsel=666 ''Hávifoss''; grein í Eimreiðinni 1902] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423151424/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2323733&amp;lang=is&amp;navsel=666 |date=2017-04-23 }}

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

{{náttúruvætti}}
{{Fossar á Íslandi}}

[[Flokkur:Fossar á Íslandi]]
[[Flokkur:Þjórsárdalur]]
[[Flokkur:Friðlýst svæði á Íslandi]]</text>
      <sha1>a32gbz9l962o97h14f2thjcnj1g7i2t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Rapparar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>13165</id>
    <revision>
      <id>1951995</id>
      <parentid>1423100</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="kps8brbxcauckma1gb8clo2a87tnz6a" xml:space="preserve">{{CommonsCat|Rappers}}

[[Flokkur:Rapp]]</text>
      <sha1>kps8brbxcauckma1gb8clo2a87tnz6a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hornhöfði</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13657</id>
    <revision>
      <id>1952018</id>
      <parentid>1932593</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:55:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="795" sha1="3lj0g5pa8zvctz3vr2pau39fljg66nf" xml:space="preserve">{{hnit|55|58|48|s|067|17|21|W|display=title|region:CL}}

[[Mynd:CapeHorn.jpg|thumb|300px|Hornhöfði séður frá sjó]]
[[Mynd:CapeHornDetailMap.png|thumb|300px|]]
'''Hornhöfði''' er [[höfði]] sem venjulega er talinn [[suður|syðsti]] hluti [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]], en ástæðan fyrir vafanum er sú að höfðinn er á [[eyja|eyju]] í [[Eldland]]s[[eyjaklasi|eyjaklasanum]] ([[Tierra del Fuego]]), [[Frowardhöfði]] er hinsvegar syðsti hluti [[meginland]]s Suður-Ameríku. Höfðinn afmarkar [[Drakesund]] til [[norður]]s.

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=435342&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 ''Svona fór um sjóferð þá''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1982]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

[[Flokkur:Höfðar]]
[[Flokkur:Landafræði Síle]]</text>
      <sha1>3lj0g5pa8zvctz3vr2pau39fljg66nf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heródótos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14047</id>
    <revision>
      <id>1951981</id>
      <parentid>1907638</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:39:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2657" sha1="57sdt1phmg35mmwh468di26hx3l51bf" xml:space="preserve">[[Mynd:Herodotus_Massimo_Inv124478.jpg|thumb|Heródótos frá Halikarnassos.]]

'''Heródótos frá [[Halikarnassos]]''' (um [[490 f.Kr.|490]] – 425 f.Kr.) var [[Grikkland hið forna|forngrískur]] [[Forngrísk sagnaritun|sagnaritari]] sem ritaði um sögu [[Persastríðin|Persastríðanna]]. Heródótos hefur bæði verið nefndur „faðir sagnfræðinnar“ (af [[Cíceró]]) og „faðir lyga“. Hann er gjarnan talinn fyrstur manna til að reyna að sannprófa sögulegar staðreyndir. Forverar Heródótosar voru svokallaðir „lógógrafar“ sem viðuðu að sér sögulegum fróðleik af ýmsu tagi, ekki síst staðbundnum fróðleik, svo sem um sögu tiltekinnar borgar frá upphafi hennar, og gjarnan var sá fróðleikur blandaður goðsögnum. Heródótos markar tímamót að því leyti að í söguritun hans felst úrvinnsla af því tagi sem gjarnan er talin forsenda [[sagnfræði]] á síðari tímum. Heródótos leitast þannig við að tvinna saman ýmsa frásöguþræði, til að mynda atburðarás í Asíu og Evrópu, sem síðar tengjast, og greinir orsakir og afleiðingar í framrás sögunnar. Auk þess vann hann með heimildir á gagnrýninn hátt, enda þótt sagnfræðileg nákvæmni verks hans um Persastríðin hafi verið dregin í efa og sumir (til að mynda [[Þúkýdídes]]) vilji flokka hann með áðurnefndum „lógógröfum“ fremur en sem föður sagnfræðinnar.

== Heimildir og ítarefni ==
* Guðmundur J. Guðmundsson, „Grísk sagnaritun frá Hekateosi til Pólýbíosar“ hjá Sigurði A. Magnússyni, Kristjáni Árnasyni og Ástráði Eysteinssyni (ritstj.), ''Grikkland ár og síð'' (Hið íslenzka bókmenntafélag, 1991).
* Hornblower, Simon (ritstj.), ''Greek Historiography'' (Oxford: Clarendon Press, 1994).
* Luce, T.J., ''The Greek Historians'' (London: Routledge, 1997).
* Marincola, John (ritstj.), ''A Companion to Greek and Roman Historiography'' (Oxford: Blackwell, 2007).
* Romm, James, ''Herodotus'' (New Haven: Yale University Press, 1998).

== Tengt efni ==
* [[Hekatajos]]
* [[Pólýbíos]]
* [[Xenofon]]
* [[Þúkýdídes]]

== Tenglar ==
* {{Vísindavefurinn|61412|Hver var Heródótos frá Halikarnassos?}}
* [http://classics.mit.edu/Herodotus/history.html The History of Herodotus] hjá The Internet Classics Archive (ensk þýðing eftir George Rawlinson)
* [http://www.timarit.is/?issueID=435358&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 Heródótos frá Halíkarnassos; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1982]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{stubbur|fornfræði|sagnfræði}}
{{fd|490 f.Kr.|425 f.Kr.}}

[[Flokkur:Forngrískir sagnaritarar]]
[[Flokkur:Persastríðin]]</text>
      <sha1>57sdt1phmg35mmwh468di26hx3l51bf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listi yfir íslensk eiginnöfn karlmanna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16267</id>
    <revision>
      <id>1951917</id>
      <parentid>1945538</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>Nýtt nafn</comment>
      <origin>1951917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50559" sha1="emei01te75endszx5jc17p163pmefpu" xml:space="preserve">Eftirfarandi er '''listi yfir íslensk [[eiginnafn|eiginnöfn]] [[karlmaður|karlmanna]]''':

== A ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Aage]]
* [[Aaron]]
* [[Abel (mannsnafn)|Abel]]
* [[Abner]]
* [[Abraham (mannsnafn)|Abraham]]
* [[Absalon]]
* [[Adam (mannsnafn)|Adam]]
* [[Addi]]
* [[Adel]]
* [[Adil]]
* [[Adíel]]
* [[Adolf]]
* [[Adolph]]
* [[Adólf]]
* [[Adrian mannsnafn|Adrian]]
* [[Adrían]]
* [[Adríel]]
* [[Adser]]
* [[Aðalberg]]
* [[Aðalbergur]]
* [[Aðalbert]]
* [[Aðalbjörn]]
* [[Aðalborgar]]
* [[Aðalbrandur]]
* [[Aðalbrikt]]
* [[Aðalgeir]]
* [[Aðaljón]]
* [[Aðalmundur]]
* [[Aðalpétur]]
* [[Aðalráður]]
* [[Aðalsteinn]]
* [[Aðalsveinn]]
* [[Aðalvíkingur]]
* [[Aðils]] &lt;!--- í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran sem karlmannsnafn ---&gt;
* [[Aðlis]] 
* [[Aðólf]]
* [[Aggi]]
* [[Agnar]]
* [[Agni]]
* [[Aksel]]
* [[Alan]]
* [[Alberg]]
* [[Albert]]
* [[Albínus]]
* [[Aldan]]
* [[Aldar]]
* [[Aldur]]
* [[Alejandro]]
* [[Alex]]
* [[Alexander (mannsnafn)|Alexander]]
* [[Alexíus]]
* [[Alf]]
* [[Alfinnur]]
* [[Alfons]]
* [[Alfred]]
* [[Alfreð]]
* [[Algeir]]
* [[Ali]]
* [[Allan]]
* [[Allen]]
* [[Alli]]
* [[Almar]]
* [[Almarr]]
* [[Alrekur]]
* [[Alsteinn]]
* [[Alvar]]
* [[Alvin]]
* [[Amil]]
* [[Amir]]
* [[Amír]]
* [[Amon (mannsnafn)|Amon]]
* [[Amor (mannsnafn)|Amor]]
* [[Amos]]
* [[Analíus]]
* [[Ananías]]
* [[Anders]]
* [[Andór]]
* [[Andrean]]
* [[Andreas]]
* [[Andrei]]
* [[Andres]]
* [[André]]
* [[Andrés]]
* [[Andri]]
* [[Anes]]
* [[Anfinn]]
* [[Angantýr]]
* [[Angi]]
* [[Angus (mannsnafn)|Angus]]
* [[Anilíus]]
* [[Annalíus]]
* [[Annar]]
* [[Annarr]]
* [[Annas]]
* [[Annel]]
* [[Annes (mannsnafn)|Annes]]
* [[Annilíus]]
* [[Annmar]]
* [[Annó]]
* [[Annþór]]
* [[Anor]]
* [[Anteo]]
* [[Anthony]]
* [[Anton]]
* [[Antonio]]
* [[Antoníus]]
* [[António]]
* [[Antóníus]]
* [[Apollo (mannsnafn)|Apollo]]
* [[Aralíus]]
* [[Aran]]
* [[Arelius]]
* [[Arelíus]]
* [[Arent]]
* [[Ares (mannsnafn)|Ares]]
* [[Ari]]
* [[Arilíus]]
* [[Arin]]
* [[Arinbjörn]]
* [[Arían]]
* [[Aríel]]
* [[Aríus (mannsnafn)|Aríus]]
* [[Armand]]
* [[Armandó]]
* [[Arnald]]
* [[Arnaldur]]
* [[Arnar]]
* [[Arnberg]]
* [[Arnbergur]]
* [[Arnbjörn]]
* [[Arndór]]
* [[Arne]]
* [[Arnes]]
* [[Arnfinnur]]
* [[Arnfreyr]]
* [[Arngarður]]
* [[Arngeir]]
* [[Arngils]]
* [[Arngnýr]]
* [[Arngrímur]]
* [[Arnkell]]
* [[Arnlaugur]]
* [[Arnleifur]]
* [[Arnljótur]]
* [[Arnmóður]]
* [[Arnmundur]]
* [[Arnoddur]]
* [[Arnold]]
* [[Arnór]]
* [[Arnsteinn]]
* [[Arntýr]]
* [[Arnúlfur]]
* [[Arnviður]]
* [[Arnþór]]
* [[Aron]]
* [[Arslan]]
* [[Art]]
* [[Arthur]]
* [[Arthúr]]
* [[Artúr]]
* [[Arún]]
* [[Arvið]]
* [[Arviður]]
* [[Asael]]
* [[Asarías]]
* [[Askalon]]
* [[Askur (mannsnafn)|Askur]]
* [[Aspar]]
* [[Athanasius]]
* [[Athen]]
* [[Atlas (mannsnafn)|Atlas]]
* [[Atli (mannsnafn)|Atli]]
* [[Aubert]]
* [[Auðar]]
* [[Auðberg]]
* [[Auðbergur]]
* [[Auðbert]]
* [[Auðbjörn]]
* [[Auðgeir]]
* [[Auðgísl]]
* [[Auðjón]]
* [[Auðkell]]
* [[Auðmundur]]
* [[Auðólfur]]
* [[Auðun]]
* [[Auðunn]]
* [[Auður (mannsnafn)|Auður]]
* [[August]]
* [[Augustinus]]
* [[Austar]]
* [[Austin (mannsnafn)|Austin]]
* [[Austmann]]
* [[Austmar]]
* [[Austri (mannsnafn)|Austri]]
* [[Axel]]
* [[Aþanasíus]]
{{div col end}}

== Á ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ágúst (mannsnafn)|Ágúst]]
* [[Ágústus (mannsnafn)|Ágústus]]
* [[Ágústínus (mannsnafn)|Ágústínus]]
* [[Áki]]
* [[Álfar (mannsnafn)|Álfar]]
* [[Álfgeir]]
* [[Álfgrímur]]
* [[Álfkell]]
* [[Álfur (mannsnafn)|Álfur]]
* [[Álfþór]]
* [[Ámundi]]
* [[Ámundínus]]
* [[Án]]
* [[Árbjartur]]
* [[Árbjörn]]
* [[Árelíus]]
* [[Árgeir]]
* [[Árgils]]
* [[Ári]]
* [[Árilíus]]
* [[Ármann]]
* [[Árnborg]]
* [[Árnes (mannsnafn)|Árnes]]
* [[Árni]]
* [[Árnibjörn]]
* [[Árnmar]]
* [[Árnþór]]
* [[Ársæll]]
* [[Ás (mannsnafn)|Ás]]
* [[Ásar]]
* [[Ásberg]]
* [[Ásbergur]]
* [[Ásbjörn]]
* [[Ásbrandur]]
* [[Ásdór]]
* [[Ásgautur]]
* [[Ásgeir]]
* [[Ásgils]]
* [[Ásgrímur]]
* [[Ási]]
* [[Áskell]]
* [[Áslaugur]]
* [[Áslákur]]
* [[Ásmar]]
* [[Ásmundur]]
* [[Ásröður]]
* [[Áss]]
* [[Ástberg]]
* [[Ástbjartur]]
* [[Ástbjörn]]
* [[Ástfastur]]
* [[Ástgeir]]
* [[Ásti]]
* [[Ástmann]]
* [[Ástmar]]
* [[Ástmundur]]
* [[Ástráður]]
* [[Ástríkur (mannsnafn)|Ástríkur]]
* [[Ástsæll]]
* [[Ástvald]]
* [[Ástvaldur]]
* [[Ástvar]]
* [[Ástvin]]
* [[Ástþrúr]]
* [[Ástþór]]
* [[Ásvaldur]]
* [[Ásvarður]]
* [[Ásólfur]]
* [[Ásþór]]
{{div col end}}

== B ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Baddi]]
* [[Baggi (mannsnafn)|Baggi]]
* [[Baggio]]
* [[Baldur (mannsnafn)|Baldur]]
* [[Baldvin]]
* [[Baldwin]]
* [[Baltasar]]
* [[Baltazar]]
* [[Bambi (nafn)|Bambi]]
* [[Bambus (mannsnafn)|Bambus]]
* [[Barði (nafn)|Barði]]
* [[Barri]]
* [[Bartolomeus]]
* [[Bassi (mannsnafn)|Bassi]]
* [[Bastían]]
* [[Baugur (mannsnafn)|Baugur]]
* [[Baui]]
* [[Bárður]]
* [[Beggi]]
* [[Beinir]]
* [[Beinteinn]]
* [[Beitir]]
* [[Bekan]]
* [[Bendt]]
* [[Benedikt]]
* [[Benidikt]]
* [[Benjamin]]
* [[Benjamín]]
* [[Benni]]
* [[Benno]]
* [[Benny]]
* [[Benoný]]
* [[Benóní]]
* [[Benóný]]
* [[Bent]]
* [[Benteinn]]
* [[Bentley]]
* [[Benvý]]
* [[Berent]]
* [[Berg (mannsnafn)|Berg]]
* [[Bergfinn]]
* [[Bergfinnur]]
* [[Berghreinn]]
* [[Bergjón]]
* [[Bergkvist]]
* [[Bergmann]]
* [[Bergmar]]
* [[Bergmundur]]
* [[Bergsteinn]]
* [[Bergsveinn]]
* [[Bergur]]
* [[Bergúlfur]]
* [[Bergvin]]
* [[Bergþór]]
* [[Bernhard]]
* [[Bernharð]]
* [[Bernharður]]
* [[Berni]]
* [[Bernódus]]
* [[Bernótus]]
* [[Bernt]]
* [[Bersi]]
* [[Bertel]]
* [[Berthold]]
* [[Berti]]
* [[Bertil]]
* [[Bertila]]
* [[Bertram]]
* [[Bessi]]
* [[Betúel]]
* [[Bill]]
* [[Birgir]]
* [[Birkir]]
* [[Birmir]]
* [[Birningur]]
* [[Birnir (mannsnafn)|Birnir]]
* [[Birtingur (mannsnafn)|Birtingur]]
* [[Birtir]]
* [[Bíi]]
* [[Bjargar]]
* [[Bjargmundur]]
* [[Bjargsteinn]]
* [[Bjargvin]]
* [[Bjargþór]]
* [[Bjarkan]]
* [[Bjarkar]]
* [[Bjarki]]
* [[Bjarmar]]
* [[Bjarmi]]
* [[Bjarnar]]
* [[Bjarnfinnur]]
* [[Bjarnfreður]]
* [[Bjarnfriður]]
* [[Bjarnharður]]
* [[Bjarnhéðinn]]
* [[Bjarni]]
* [[Bjarnlaugur]]
* [[Bjarnleifur]]
* [[Bjarnólfur]]
* [[Bjarnsteinn]]
* [[Bjarnvin]]
* [[Bjarnþór]]
* [[Bjartman]]
* [[Bjartmann]]
* [[Bjartmar]]
* [[Bjartur]]
* [[Bjartþór]]
* [[Bjólan]]
* [[Bjólfur (mannsnafn)|Bjólfur]]
* [[Björgmundur]]
* [[Björgólfur]]
* [[Björgúlfur]]
* [[Björgvin (mannsnafn)|Björgvin]]
* [[Björn (mannsnafn)|Björn]]
* [[Björnleifur]]
* [[Björnólfur]]
* [[Björnúlfur]]
* [[Blake]]
* [[Blansíflúr]]
* [[Blár (mannsnafn)|Blár]]
* [[Bliki]]
* [[Blíður]]
* [[Blængur]]
* [[Blær]]
* [[Blævar]]
* [[Bo]]
* [[Boði]]
* [[Bogi (nafn)|Bogi]]
* [[Bolli (mannsnafn)|Bolli]]
* [[Bond]]
* [[Borgar]]
* [[Borgúlfur]]
* [[Borgþór]]
* [[Bóas]]
* [[Bói]]
* [[Bótólfur]]
* [[Bragi (mannsnafn)|Bragi]]
* [[Brandr]]
* [[Brandur (nafn)|Brandur]]
* [[Breki]]
* [[Bresi]]
* [[Brestir]]
* [[Brettingur]]
* [[Brimar]]
* [[Brimi]]
* [[Brimir]]
* [[Brimþór]]
* [[Brími]]
* [[Brímir]]
* [[Brjánn]]
* [[Broddi]]
* [[Bruno]]
* [[Brúno]]
* [[Brúnó]]
* [[Bryngeir]]
* [[Brynjar]]
* [[Brynjarr]]
* [[Brynjólfur]]
* [[Brynjúlfur]]
* [[Brynjýlfur]]
* [[Brynleifur]]
* [[Brynmar]]
* [[Brynsteinn]]
* [[Bryntýr]]
* [[Brynþór]]
* [[Bubbi (mannsnafn)|Bubbi]]
* [[Buck]]
* [[Burkni (mannsnafn)|Burkni]]
* [[Búálfur]]
* [[Búi]]
* [[Búri (nafn)|Búri]]
* [[Bylur]]
* [[Bæring]]
* [[Bæringur]]
* [[Bæron]]
* [[Bæssam]]
* [[Böðvar]]
* [[Börkur (nafn)|Börkur]]
{{div col end}}

== C ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Camillus]]
* [[Carl]]
* [[Cecil]]
* [[Celin]]
* [[Cesar]]
* [[Charles]]
* [[Charlie]]
* [[Chefas]]
* [[Chris]]
* [[Christian]]
* [[Christopher]]
* [[Claus]]
* [[Clausinus]]
* [[Cristiano]]
* [[Cyrus]]
* [[Cýrus]]
* [[Cæsar]]
{{div col end}}

== D ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Daði]]
* [[Daðmar]]
* [[Dagbjartur]]
* [[Dagfari]]
* [[Dagfinnur]]
* [[Daggeir]]
* [[Dagmann]]
* [[Dagnýr]]
* [[Dagóbert]]
* [[Dagstyggur]]
* [[Dagur (mannsnafn)|Dagur]]
* [[Dagvin]]
* [[Dagþór]]
* [[Dalbert]]
* [[Dalhoff]]
* [[Dalí]]
* [[Dalli]]
* [[Dalmann]]
* [[Dalmar]]
* [[Dalur (mannsnafn)|Dalur]]
* [[Dalvin]]
* [[Damaskus (mannsnafn)|Damaskus]]
* [[Damíen]]
* [[Damjan]]
* [[Damon]]
* [[Dan]]
* [[Danelíus]]
* [[Daniel]]
* [[Danilíus]]
* [[Danival]]
* [[Daníel (mannsnafn)|Daníel]]
* [[Daníval]]
* [[Dante (mannsnafn)|Dante]]
* [[Daríus]]
* [[Darri]]
* [[Davið]]
* [[Davíð]]
* [[Deimos (mannsnafn)|Deimos]]
* [[Demas]]
* [[Demus]]
* [[Dengsi]]
* [[Deníel]]
* [[Dennis]]
* [[Dexter]]
* [[Diddi]]
* [[Diðrik]]
* [[Diego (mannsnafn)|Diego]]
* [[Diljar]]
* [[Ditleif]]
* [[Ditlev]]
* [[Dittó]]
* [[Díar]]
* [[Díbus]]
* [[Dímítrí]]
* [[Dímon (mannsnafn)|Dímon]]
* [[Dínus]]
* [[Díon]]
* [[Díómedes (mannsnafn)|Díómedes]]
* [[Dísmundur]]
* [[Doddi]]
* [[Dofri (mannsnafn)|Dofri]]
* [[Dolli]]
* [[Dominik]]
* [[Donald]]
* [[Dorri]]
* [[Dómald]]
* [[Dómaldi]]
* [[Dómaldur]]
* [[Dónald]]
* [[Dónaldur]]
* [[Dór]]
* [[Dóri]]
* [[Dósíþeus]]
* [[Dósóþeus]]
* [[Draumur (mannsnafn)|Draumur]]
* [[Draupnir (mannsnafn)|Draupnir]]
* [[Dreki (nafn)|Dreki]]
* [[Drengur (nafn)|Drengur]]
* [[Dreyfus]]
* [[Drómi]]
* [[Dufgus]]
* [[Dufþakur]]
* [[Dugfús]]
* [[Dúi]]
* [[Dúni]]
* [[Dúnn (mannsnafn)|Dúnn]]
* [[Dvalinn]]
* [[Dylan]]
* [[Dynþór]]
* [[Dýri]]
* [[Dýrmundur]]
* [[Döggvi]]
{{div col end}}

== Ð ==
== E ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ebbi]]
* [[Ebenes]]
* [[Ebeneser]]
* [[Ebenezer]]
* [[Ebenhard]]
* [[Ebenharð]]
* [[Eberg]]
* [[Eberhard]]
* [[Eberhardt]]
* [[Eberharð]]
* [[Eddi]]
* [[Edgar]]
* [[Edilon]]
* [[Edílon]]
* [[Edor]]
* [[Edvald]]
* [[Edvard]]
* [[Edvarð]]
* [[Edvin]]
* [[Edward]]
* [[Edwin]]
* [[Eðvald]]
* [[Eðvar]]
* [[Eðvard]]
* [[Eðvarð]]
* [[Efraím]]
* [[Eggert]]
* [[Eggþór]]
* [[Egidíus]]
* [[Egill]]
* [[Eiðar (mannsnafn)|Eiðar]]
* [[Eiður]]
* [[Eikar]]
* [[Eilert]]
* [[Eilífur]]
* [[Einar]]
* [[Einbjörn]]
* [[Einir (mannsnafn)|Einir]]
* [[Einvarður]]
* [[Einþór]]
* [[Eir]]
* [[Eiríkur]]
* [[Eivin]]
* [[Ekkó]]
* [[Ektor]]
* [[Elberg]]
* [[Elbert]]
* [[Eldar]]
* [[Eldbjartur]]
* [[Eldgrímur]]
* [[Eldhamar]]
* [[Eldjárn]]
* [[Eldmar]]
* [[Eldon]]
* [[Eldór]]
* [[Eldur (mannsnafn)|Eldur]]
* [[Elenmundur]]
* [[Elentínus]]
* [[Eleseus]]
* [[Elfar]]
* [[Elfráður]]
* [[Elias (mannsnafn)|Elias]]
* [[Elidon]]
* [[Elimar]]
* [[Elimundur]]
* [[Elinbergur]]
* [[Elinbjörn]]
* [[Eliníus]]
* [[Elinór]]
* [[Elio]]
* [[Elis (mannsnafn)|Elis]]
* [[Elí]]
* [[Elía (mannsnafn)|Elía]]
* [[Elían]]
* [[Elías]]
* [[Elíden]]
* [[Elíesar]]
* [[Elíeser]]
* [[Elífas]]
* [[Elímar]]
* [[Elímundur]]
* [[Elínberg]]
* [[Elínbergur]]
* [[Elínes]]
* [[Elíngunn]]
* [[Elínmundur]]
* [[Elínór]]
* [[Elínus]]
* [[Elíott]]
* [[Elís (mannsnafn)|Elís]]
* [[Elísar]]
* [[Elísberg]]
* [[Elíseus]]
* [[Elívarð]]
* [[Eljar]]
* [[Ellert]]
* [[Elli]]
* [[Elliðagrímur]]
* [[Elliði]]
* [[Elling]]
* [[Elliott]]
* [[Ellíot]]
* [[Ellís]]
* [[Elmar]]
* [[Elmer]]
* [[Elvar]]
* [[Elvin]]
* [[Elvis]]
* [[Emanuel]]
* [[Emanúel]]
* [[Embrek]]
* [[Emerald]]
* [[Emil]]
* [[Emilius]]
* [[Emill]]
* [[Emir]]
* [[Emíl]]
* [[Emír (mannsnafn)|Emír]]
* [[Emmanúel]]
* [[Emmi]]
* [[Engilbert]]
* [[Engilbjartur]]
* [[Engilbrikt]]
* [[Engilhart]]
* [[Engiljón]]
* [[Engill (mannsnafn)|Engill]]
* [[Enok]]
* [[Eragon (mannsnafn)|Eragon]]
* [[Erasmus (mannsnafn)|Erasmus]]
* [[Eric]]
* [[Erik]]
* [[Erlar]]
* [[Erlendur]]
* [[Erling]]
* [[Erlingur]]
* [[Ermenrekur]]
* [[Erminrekur]]
* [[Ernest]]
* [[Ernestó]]
* [[Ernir (mannsnafn)|Ernir]]
* [[Ernst]]
* [[Eron]]
* [[Eros]]
* [[Erpur (nafn)|Erpur]]
* [[Esajas]]
* [[Esekíel]]
* [[Esi]]
* [[Esjar]]
* [[Eskil]]
* [[Eskur]]
* [[Esmar]]
* [[Esra]]
* [[Estefan]]
* [[Evald]]
* [[Evan]]
* [[Evert]]
* [[Evgenius]]
* [[Evgeníus]]
* [[Evin]]
* [[Evían]]
* [[Eyberg]]
* [[Eydór]]
* [[Eygrímur]]
* [[Eyjar]]
* [[Eyjólfur]]
* [[Eykam]]
* [[Eylaugur]]
* [[Eyleifur]]
* [[Eylert]]
* [[Eymar]]
* [[Eymir]]
* [[Eymundur]]
* [[Eyríkur]]
* [[Eysteinn]]
* [[Eyvar]]
* [[Eyvindur]]
* [[Eyþór]]
* [[Ezra]]
{{div col end}}

== É ==

* [[Éljagrímur]]
* [[Ésú]]
{{div col end}}

== F ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Fabían]]
* [[Fabrisíus]]
* [[Falgeir]]
* [[Falur (nafn)|Falur]]
* [[Fannar]]
* [[Fannberg]]
* [[Fanngeir]]
* [[Fannþór]]
* [[Fáfnir (mannsnafn)|Fáfnir]]
* [[Fálki (mannsnafn)|Fálki]]
* [[Felix]]
* [[Fengur]]
* [[Fenix]]
* [[Fenrir]]
* [[Ferdinand]]
* [[Ferdínand]]
* [[Fertram]]
* [[Feykir]]
* [[Filip]]
* [[Filippus]]
* [[Filpó]]
* [[Finn]]
* [[Finnbjörn]]
* [[Finnbogi]]
* [[Finngeir]]
* [[Finni]]
* [[Finnjón]]
* [[Finnlaugur]]
* [[Finnur]]
* [[Finnvarður]]
* [[Fífill (mannsnafn)|Fífill]]
* [[Fíus]]
* [[Fjalar]]
* [[Fjalarr]]
* [[Fjarki]]
* [[Fjólar]]
* [[Fjólmundur]]
* [[Fjölnir]]
* [[Fjölvar]]
* [[Fjörnir]]
* [[Flati]]
* [[Flemming]]
* [[Flosi]]
* [[Flóki]]
* [[Flórent]]
* [[Flórentínus]]
* [[Flóres]]
* [[Flóvent]]
* [[Folmar]]
* [[Folmer]]
* [[Forni]]
* [[Fornjótur]]
* [[Foss (mannsnafn)|Foss]]
* [[Fossmar]]
* [[Foster]]
* [[Fox (mannsnafn)|Fox]]
* [[Fólki]]
* [[Framar]]
* [[Frances]]
* [[Francis]]
* [[Frank]]
* [[Franklin]]
* [[Franklín]]
* [[Frans]]
* [[Franz]]
* [[Fránn]]
* [[Frár]]
* [[Frederik]]
* [[Freybjörn]]
* [[Freygarður]]
* [[Freymann]]
* [[Freymar]]
* [[Freymóður]]
* [[Freymundur]]
* [[Freyr (mannsnafn)|Freyr]]
* [[Freysi]]
* [[Freysteinn]]
* [[Freyviður]]
* [[Freyþór]]
* [[Friðálv]]
* [[Friðberg]]
* [[Friðbergel]]
* [[Friðbergur]]
* [[Friðbert]]
* [[Friðbjartur]]
* [[Friðbjörn]]
* [[Friðfinnur]]
* [[Friðgeir]]
* [[Friðjón]]
* [[Friðlaugur]]
* [[Friðleifur]]
* [[Friðmann]]
* [[Friðmar]]
* [[Friðmundur]]
* [[Friðrekur]]
* [[Friðrik]]
* [[Friðríkur]]
* [[Friðsemel]]
* [[Friðsteinn]]
* [[Friðsveinn]]
* [[Friður (mannsnafn)|Friður]]
* [[Friðvin]]
* [[Friðþjófur]]
* [[Friðþór]]
* [[Friedrich]]
* [[Frits]]
* [[Fritz]]
* [[Fríðar]]
* [[Fríðsteinn]]
* [[Frímann]]
* [[Frosti]]
* [[Frostúlfur]]
* [[Fróði]]
* [[Fróðmar]]
* [[Funi]]
* [[Fúsi]]
* [[Fylkir]]
* [[Fædon]]
{{div col end}}

== G ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Gabriel]]
* [[Gabríel (mannsnafn)|Gabríel]]
* [[Gaddi]]
* [[Gael]]
* [[Galdur (mannsnafn)|Galdur]]
* [[Galti]]
* [[Gamalíel]]
* [[Gamli]]
* [[Gandri]]
* [[Garðar (mannsnafn)|Garðar]]
* [[Garður (mannsnafn)|Garður]]
* [[Garibaldi (nafn)|Garibaldi]]
* [[Garíbaldi]]
* [[Garpur]]
* [[Garri]]
* [[Gaston]]
* [[Gaui]]
* [[Gaukur (mannsnafn)|Gaukur]]
* [[Gauti]]
* [[Gautrekur]]
* [[Gautur]]
* [[Gautviður]]
* [[Gáki]]
* [[Geimar]]
* [[Geir]]
* [[Geirarður]]
* [[Geirfinnur]]
* [[Geirharður]]
* [[Geirhjörtur]]
* [[Geirhvatur]]
* [[Geiri]]
* [[Geirlaugur]]
* [[Geirleifur]]
* [[Geirmar]]
* [[Geirmundur]]
* [[Geirólfur]]
* [[Geirröður]]
* [[Geirtryggur]]
* [[Geirvaldur]]
* [[Geirþjófur]]
* [[Geisli (mannsnafn)|Geisli]]
* [[Gellir]]
* [[Georg]]
* [[George]]
* [[Gerald]]
* [[Gerðar]]
* [[Gerhard]]
* [[Geri]]
* [[Gert]]
* [[Gestar]]
* [[Gestmundur]]
* [[Gestur]]
* [[Gideon]]
* [[Gilbert]]
* [[Gilbrikt]]
* [[Gill]]
* [[Gilmar]]
* [[Gils]]
* [[Giselerus]]
* [[Gissur]]
* [[Gizur]]
* [[Gídeon]]
* [[Gígjar]]
* [[Gígur]]
* [[Gísli]]
* [[Gjúki]]
* [[Gladstone]]
* [[Glói]]
* [[Glúmur]]
* [[Gneisti]]
* [[Gnúpur]]
* [[Gnýr]]
* [[Goði (mannsnafn)|Goði]]
* [[Goðmundur]]
* [[Gordon]]
* [[Gosi (mannsnafn)|Gosi]]
* [[Gottfred]]
* [[Gottfreð]]
* [[Gottfrið]]
* [[Gottlieb]]
* [[Gottlif]]
* [[Gottskálk]]
* [[Gottsveinn]]
* [[Gottsvin]]
* [[Góði]]
* [[Góðmann]]
* [[Gói]]
* [[Grani]]
* [[Grankell]]
* [[Grámann]]
* [[Gregor]]
* [[Greipur]]
* [[Greppur]]
* [[Gretar]]
* [[Grettir (mannsnafn)|Grettir]]
* [[Grétar]]
* [[Grímar]]
* [[Grímkell]]
* [[Grímlaugur]]
* [[Grímnir]]
* [[Grímólfur]]
* [[Grímur]]
* [[Grímúlfur]]
* [[Grjótgarður]]
* [[Guðberg]]
* [[Guðbergur]]
* [[Guðbert]]
* [[Guðbjarni]]
* [[Guðbjartur]]
* [[Guðbjörn]]
* [[Guðbrandur]]
* [[Guðfinnur]]
* [[Guðfreður]]
* [[Guðfriður]]
* [[Guðgeir]]
* [[Guðjón]]
* [[Guðlaugur]]
* [[Guðleifur]]
* [[Guðleikur]]
* [[Guðliði]]
* [[Guðmann]]
* [[Guðmar]]
* [[Guðmon]]
* [[Guðmundur]]
* [[Guðni]]
* [[Guðníus]]
* [[Guðnýr]]
* [[Guðráður]]
* [[Guðrúníus]]
* [[Guðrúnn]]
* [[Guðröður]]
* [[Guðstein]]
* [[Guðsteinn]]
* [[Guðsveinn]]
* [[Guðvaldur]]
* [[Guðvalínus]]
* [[Guðvarður]]
* [[Guðveigur]]
* [[Guðvin]]
* [[Guðþór]]
* [[Gulli]]
* [[Gumi]]
* [[Gunnar]]
* [[Gunnberg]]
* [[Gunnbjörn]]
* [[Gunndór]]
* [[Gunngeir]]
* [[Gunnhallur]]
* [[Gunnhvatur]]
* [[Gunni]]
* [[Gunnlaugur]]
* [[Gunnleifur]]
* [[Gunnólfur]]
* [[Gunnóli]]
* [[Gunnröður]]
* [[Gunnsteinn]]
* [[Gunnvaldur]]
* [[Gunnvant]]
* [[Gunnþór]]
* [[Gustav]]
* [[Gutti]]
* [[Guttormur]]
* [[Gústaf]]
* [[Gústav]]
* [[Gústi]]
* [[Gylfi]]
* [[Gyrðir]]
* [[Gýgjar]]
* [[Gýmir]]
{{div col end}}

== H ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Haddi]]
* [[Haddur]]
* [[Hafberg]]
* [[Hafgnýr]]
* [[Hafgrímur]]
* [[Hafliði]]
* [[Hafnar]]
* [[Hafni]]
* [[Hafsjór]]
* [[Hafsteinn]]
* [[Haftýr]]
* [[Hafþór]]
* [[Hagalín]]
* [[Hagbarð]]
* [[Hagbarður]]
* [[Hagbert]]
* [[Haki (mannsnafn)|Haki]]
* [[Hakim]]
* [[Halberg]]
* [[Hallageir]]
* [[Hallberg]]
* [[Hallbergur]]
* [[Hallbert]]
* [[Hallbjörn]]
* [[Halldór]]
* [[Hallfreð]]
* [[Hallfreður]]
* [[Hallgarður]]
* [[Hallgeir]]
* [[Hallgils]]
* [[Hallgrímur]]
* [[Halli]]
* [[Hallkell]]
* [[Hallmann]]
* [[Hallmar]]
* [[Hallmundur]]
* [[Hallsteinn]]
* [[Hallur]]
* [[Hallvarður]]
* [[Hallþór]]
* [[Hamall]]
* [[Hamar (mannsnafn)|Hamar]]
* [[Hannes]]
* [[Hannibal (mannsnafn)|Hannibal]]
* [[Hans]]
* [[Harald]]
* [[Haraldur (nafn)|Haraldur]]
* [[Harboe]]
* [[Haron]]
* [[Harpagus]]
* [[Harri]]
* [[Harry]]
* [[Harrý]]
* [[Hartmann]]
* [[Hartvig]]
* [[Hauksteinn]]
* [[Haukur (mannsnafn)|Haukur]]
* [[Haukvaldur]]
* [[Hákon]]
* [[Háleygur]]
* [[Hálfdan]]
* [[Hálfdán]]
* [[Hámundur]]
* [[Hárekur]]
* [[Hárlaugur]]
* [[Háski (mannsnafn)|Háski]]
* [[Hásteinn]]
* [[Hávar]]
* [[Hávarður]]
* [[Hávarr (mannsnafn)|Hávarr]]
* [[Hector]]
* [[Heiðar]]
* [[Heiðarr]]
* [[Heiðberg]]
* [[Heiðbert]]
* [[Heiðbjartur]]
* [[Heiðdal]]
* [[Heiðimann]]
* [[Heiðlindur]]
* [[Heiðmann]]
* [[Heiðmar]]
* [[Heiðmarr]]
* [[Heiðmundur]]
* [[Heiðrekur]]
* [[Heiðsteinn]]
* [[Heiður]]
* [[Heikir]]
* [[Heilmóður]]
* [[Heimir]]
* [[Hein]]
* [[Heinrekur]]
* [[Heinrich]]
* [[Heinz]]
* [[Heisi]]
* [[Hektor (nafn)|Hektor]]
* [[Helgeir]]
* [[Helgi]]
* [[Helgimundur]]
* [[Helgmundur]]
* [[Hellert]]
* [[Helmuth]]
* [[Helmút]]
* [[Helvitus]]
* [[Hemingur]]
* [[Hemmert]]
* [[Hemming]]
* [[Hendrich]]
* [[Hendrik]]
* [[Hendrix]]
* [[Henkel]]
* [[Henning]]
* [[Henrik]]
* [[Henry]]
* [[Henrý]]
* [[Herberg]]
* [[Herbergur]]
* [[Herbert]]
* [[Herbjörn]]
* [[Herbrandur]]
* [[Herfinnur]]
* [[Hergarð]]
* [[Hergeir]]
* [[Hergill]]
* [[Hergils]]
* [[Herjólfur (mannsnafn)|Herjólfur]]
* [[Herkúles (mannsnafn)|Herkúles]]
* [[Herlaugur]]
* [[Herleifur]]
* [[Herluf]]
* [[Hermann]]
* [[Hermanníus]]
* [[Hermóður]]
* [[Hermundur]]
* [[Hernit]]
* [[Hersir]]
* [[Hersteinn]]
* [[Hersveinn]]
* [[Herúlfur]]
* [[Hervald]]
* [[Hervar]]
* [[Hervarður]]
* [[Hervin]]
* [[Héðinn]]
* [[Hierónýmus]]
* [[Hilaríus]]
* [[Hilbert]]
* [[Hildar]]
* [[Hildiberg]]
* [[Hildibergur]]
* [[Hildibjartur]]
* [[Hildibrandur]]
* [[Hildigeir]]
* [[Hildiglúmur]]
* [[Hildiguðröður]]
* [[Hildigunnar]]
* [[Hildimar]]
* [[Hildimundur]]
* [[Hildingur]]
* [[Hildir]]
* [[Hildiþór]]
* [[Hildmann]]
* [[Hilkér]]
* [[Hilmar]]
* [[Hilmir]]
* [[Himinljómi]]
* [[Himri]]
* [[Hinrik]]
* [[Híram]]
* [[Hjallkár]]
* [[Hjalmar]]
* [[Hjaltalín (mannsnafn)|Hjaltalín]]
* [[Hjalti]]
* [[Hjarnar]]
* [[Hjálmar (mannsnafn)|Hjálmar]]
* [[Hjálmgeir]]
* [[Hjálmtýr]]
* [[Hjálmur]]
* [[Hjálmþór]]
* [[Hjörleifur]]
* [[Hjörmundur]]
* [[Hjörtur (mannsnafn)|Hjörtur]]
* [[Hjörtþór]]
* [[Hjörvar]]
* [[Hleiðar]]
* [[Hleinar]]
* [[Hlégestur]]
* [[Hlénharður]]
* [[Hlér]]
* [[Hlinberg]]
* [[Hlini]]
* [[Hlíðar (mannsnafn)|Hlíðar]]
* [[Hlíðberg]]
* [[Hlífar]]
* [[Hljómur]]
* [[Hlújárn]]
* [[Hlynur (mannsnafn)|Hlynur]]
* [[Hlöðmundur]]
* [[Hlöður]]
* [[Hlöðvarður]]
* [[Hlöðver]]
* [[Hnefill]]
* [[Hnikar]]
* [[Hnikarr]]
* [[Holberg]]
* [[Holemíus]]
* [[Holgeir]]
* [[Holger]]
* [[Holti]]
* [[Hólm]]
* [[Hólmar]]
* [[Hólmberg]]
* [[Hólmbert]]
* [[Hólmfastur]]
* [[Hólmfreð]]
* [[Hólmgeir]]
* [[Hólmgrímur]]
* [[Hólmjárn]]
* [[Hólmkell]]
* [[Hólmsteinn]]
* [[Hólmtryggur]]
* [[Hólmþór]]
* [[Hóseas]]
* [[Hrafn (mannsnafn)|Hrafn]]
* [[Hrafnar (mannsnafn)|Hrafnar]]
* [[Hrafnbergur]]
* [[Hrafnkell]]
* [[Hrafntýr]]
* [[Hrafnþór]]
* [[Hrannar]]
* [[Hrappur]]
* [[Hraunar]]
* [[Hreggviður]]
* [[Hreiðar]]
* [[Hreiðmar]]
* [[Hreimur]]
* [[Hreinn]]
* [[Hringur (mannsnafn)|Hringur]]
* [[Hrímir]]
* [[Hrímnir]]
* [[Hrollaugur]]
* [[Hrolleifur]]
* [[Hróaldur]]
* [[Hróar]]
* [[Hróbjartur]]
* [[Hróðgeir]]
* [[Hróðmar]]
* [[Hróðólfur]]
* [[Hróðvar]]
* [[Hrói]]
* [[Hrólfur (mannsnafn)|Hrólfur]]
* [[Hrómundur]]
* [[Hrútur]]
* [[Hrymur]]
* [[Hrærekur (mannsnafn)|Hrærekur]]
* [[Hubert]]
* [[Hugberg]]
* [[Hugbert]]
* [[Hugglaður]]
* [[Hugi (mannsnafn)|Hugi]]
* [[Huginn (mannsnafn)|Huginn]]
* [[Hugleikur (mannsnafn)|Hugleikur]]
* [[Hugmóður]]
* [[Hugo]]
* [[Hugó]]
* [[Huldar]]
* [[Hunter]]
* [[Huxley]]
* [[Húbert]]
* [[Húgó]]
* [[Húmi]]
* [[Húnbjörn]]
* [[Húnbogi]]
* [[Húni]]
* [[Húnn]]
* [[Húnröður]]
* [[Hvannar]]
* [[Hyltir]]
* [[Hylur]]
* [[Hymir (mannsnafn)|Hymir]]
* [[Hængur (mannsnafn)|Hængur]]
* [[Hænir (mannsnafn)|Hænir]]
* [[Höður (mannsnafn)|Höður]]
* [[Högni]]
* [[Hörður]]
* [[Höskuldur]]
{{div col end}}

== I ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ibsen]]
* [[Ikkaboð]]
* [[Ilías]]
* [[Ilíes]]
* [[Illíes]]
* [[Illugi]]
* [[Immanúel]]
* [[Indíus]]
* [[Indriði]]
* [[Ingberg]]
* [[Ingbert]]
* [[Ingebrekt]]
* [[Ingi]]
* [[Ingiber]]
* [[Ingiberg]]
* [[Ingibergur]]
* [[Ingibert]]
* [[Ingibjartur]]
* [[Ingibjörn]]
* [[Ingigeir]]
* [[Ingileifur]]
* [[Ingimagn]]
* [[Ingimar]]
* [[Ingimundur]]
* [[Ingivaldur]]
* [[Ingiþór]]
* [[Ingjaldur]]
* [[Ingmar]]
* [[Ingólfur]]
* [[Ingvaldur]]
* [[Ingvar]]
* [[Ingvi]]
* [[Ingþór]]
* [[Inuk (mannsnafn)|Inuk]]
* [[Irlaugur]]
* [[Isak]]
* [[Ismael]]
* [[Issa (mannsnafn)|Issa]]
* [[Issi (mannsnafn)|Issi]]
* [[Ivan]]
* [[Ivar]]
{{div col end}}

== Í ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ían]]
* [[Íbe]]
* [[Ígor]]
* [[Íkaboð]]
* [[Íkarus (mannsnafn)|Íkarus]]
* [[Ími]]
* [[Ímir]]
* [[Írenus]]
* [[Ísak]]
* [[Ísar]]
* [[Ísarr]]
* [[Ísbjörn (mannsnafn)|Ísbjörn]]
* [[Íseldur]]
* [[Ísfeld]]
* [[Ísgeir]]
* [[Ísidór]]
* [[Ísleifur]]
* [[Ísleikur]]
* [[Ísmael]]
* [[Ísmar]]
* [[Ísólfur]]
* [[Ísrael (mannsnafn)|Ísrael]]
* [[Íunnarð]]
* [[Ívan]]
* [[Ívar]]
{{div col end}}

== J ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Jack]]
* [[Jacob]]
* [[Jafet]]
* [[Jagger]]
* [[Jaki]]
* [[Jakob]]
* [[Jakop]]
* [[James]]
* [[Jamil]]
* [[Jan]]
* [[Jannes]]
* [[Janus]]
* [[Janúaríus]]
* [[Jared]]
* [[Jarfi (mannsnafn)|Jarfi]]
* [[Jarl (nafn)|Jarl]]
* [[Jarpi (mannsnafn)|Jarpi]]
* [[Jason (nafn)|Jason]]
* [[Jasper]]
* [[Javí]]
* [[Járngeir]]
* [[Járngrímur]]
* [[Játgeir]]
* [[Játmundur]]
* [[Játvarður]]
* [[Jedrosky]]
* [[Jelídoni]]
* [[Jenni]]
* [[Jennþór]]
* [[Jens]]
* [[Jeremías]]
* [[Jes]]
* [[Jesper]]
* [[Jess]]
* [[Jessi]]
* [[Jim]]
* [[Job (mannsnafn)|Job]]
* [[Jochum]]
* [[Johan]]
* [[John]]
* [[Jokkum]]
* [[Jonathan]]
* [[Jones]]
* [[Jonni]]
* [[Joseph]]
* [[José]]
* [[Joshua]]
* [[Jóab]]
* [[Jóakim]]
* [[Jóann]]
* [[Jóas]]
* [[Jóel]]
* [[Jóhann]]
* [[Jóhannes]]
* [[Jói]]
* [[Jójada]]
* [[Jómar]]
* [[Jómundur]]
* [[Jón (mannsnafn)|Jón]]
* [[Jónadab]]
* [[Jónar]]
* [[Jónas]]
* [[Jónatan]]
* [[Jónberg]]
* [[Jónbjarni]]
* [[Jónbjörn]]
* [[Jóndór]]
* [[Jóngeir]]
* [[Jónhallur]]
* [[Jónharður]]
* [[Jónmar]]
* [[Jónmundur]]
* [[Jónsi (mannsnafn)|Jónsi]]
* [[Jónsteinn]]
* [[Jónþór]]
* [[Jóram]]
* [[Jórmann]]
* [[Jórmundur]]
* [[Jósafat]]
* [[Jósavin]]
* [[Jósef]]
* [[Jósefus]]
* [[Jósep]]
* [[Jósi]]
* [[Jósías]]
* [[Jóst]]
* [[Jósteinn]]
* [[Jósúa]]
* [[Jóvin]]
* [[Juel]]
* [[Julian]]
* [[Jurin]]
* [[Justin]]
* [[Júlí (mannsnafn)|Júlí]]
* [[Júlían]]
* [[Júlíanus]]
* [[Júlínus]]
* [[Júlíus]]
* [[Júni]]
* [[Júní (mannsnafn)|Júní]]
* [[Júníus]]
* [[Júnus]]
* [[Júrek]]
* [[Júst]]
* [[Jöklar (mannsnafn)|Jöklar]]
* [[Jökli]]
* [[Jökull (mannsnafn)|Jökull]]
* [[Jörfi (mannsnafn)|Jörfi]]
* [[Jörgen]]
* [[Jörin]]
* [[Jörmundur]]
* [[Jörn]]
* [[Jörri]]
* [[Jörundur]]
* [[Jörvar]]
* [[Jörvi]]
* [[Jötunn (mannsnafn)|Jötunn]]
{{div col end}}

== K ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kaffónas]]
* [[Kai]]
* [[Kaín]]
* [[Kaj]]
* [[Kakali]]
* [[Kaktus (mannsnafn)|Kaktus]]
* [[Kaldi]]
* [[Kaleb]]
* [[Kaleo (mannsnafn)|Kaleo]]
* [[Kali (mannsnafn)|Kali]]
* [[Kalli]]
* [[Kalman]]
* [[Kalmann]]
* [[Kalmar (mannsnafn)|Kalmar]]
* [[Kamal]]
* [[Kamillus]]
* [[Kamilus]]
* [[Kani]]
* [[Kappi]]
* [[Kaprasíus]]
* [[Karabaldi]]
* [[Kareem]]
* [[Karel]]
* [[Karfi (mannsnafn)|Karfi]]
* [[Karim]]
* [[Karkur]]
* [[Karl (mannsnafn)|Karl]]
* [[Karlamagnús (mannsnafn)|Karlamagnús]]
* [[Karlemil]]
* [[Karles]]
* [[Karli (mannsnafn)|Karli]]
* [[Karlsberg]]
* [[Karma (mannsnafn)|Karma]]
* [[Karsten]]
* [[Karvel]]
* [[Kaspar]]
* [[Kasper]]
* [[Kaspían]]
* [[Kasten]]
* [[Kastian]]
* [[Kastíel]]
* [[Kastor]]
* [[Katarínus]]
* [[Kató]]
* [[Katrínus]]
* [[Kálfar]]
* [[Kálfur (mannsnafn)|Kálfur]]
* [[Kár]]
* [[Kári]]
* [[Kefas]]
* [[Keli]]
* [[Kenny]]
* [[Keran]]
* [[Ketilbjörn]]
* [[Ketill (karlmannsnafn)|Ketill]]
* [[Kiddi]]
* [[Kilían]]
* [[Kiljan]]
* [[Kim]]
* [[Kinan]]
* [[Kíran]]
* [[Kjalar]]
* [[Kjallakur]]
* [[Kjaran]]
* [[Kjartan]]
* [[Kjarval (mannsnafn)|Kjarval]]
* [[Kjárr]]
* [[Kjerúlf]]
* [[Kjói (mannsnafn)|Kjói]]
* [[Klaki (mannsnafn)|Klaki]]
* [[Klaus]]
* [[Kláus]]
* [[Kleifar]]
* [[Klemens]]
* [[Klement]]
* [[Klemenz]]
* [[Kleófas]]
* [[Klettur]]
* [[Klængur]]
* [[Knud]]
* [[Knútur]]
* [[Knörr (mannsnafn)|Knörr]]
* [[Knöttur]]
* [[Koðran]]
* [[Koðrán]]
* [[Koggi]]
* [[Kolbeinn]]
* [[Kolbjörn]]
* [[Kolfinnur]]
* [[Kolgrímur]]
* [[Kollgrímur]]
* [[Kolli (mannsnafn)|Kolli]]
* [[Kolmar]]
* [[Kolskeggur]]
* [[Kolur]]
* [[Kolviður (mannsnafn)|Kolviður]]
* [[Konrad]]
* [[Konráð]]
* [[Konráður]]
* [[Konstantín]]
* [[Konstantínus]]
* [[Kormákur]]
* [[Kornelíus]]
* [[Korri (mannsnafn)|Korri]]
* [[Kort (mannsnafn)|Kort]]
* [[Kópur]]
* [[Kórekur]]
* [[Kraki (mannsnafn)|Kraki]]
* [[Krákur (mannsnafn)|Krákur]]
* [[Kris (mannsnafn)|Kris]]
* [[Kristall (mannsnafn)|Kristall]]
* [[Kristan]]
* [[Kristberg]]
* [[Kristbergur]]
* [[Kristbjarni]]
* [[Kristbjörn]]
* [[Kristbrandur]]
* [[Kristdór]]
* [[Kristens]]
* [[Krister]]
* [[Kristfinnur]]
* [[Kristgeir]]
* [[Kristian]]
* [[Kristinn]]
* [[Kristíníus]]
* [[Kristínus]]
* [[Kristján]]
* [[Kristjón]]
* [[Kristlaugur]]
* [[Kristleifur]]
* [[Kristmann]]
* [[Kristmar]]
* [[Kristmundur]]
* [[Kristofer]]
* [[Kristó]]
* [[Kristóbert]]
* [[Kristófer]]
* [[Kristóníus]]
* [[Kristrúnus]]
* [[Kristvaldur]]
* [[Kristvarður]]
* [[Kristvin]]
* [[Kristþór]]
* [[Krummi (mannsnafn)|Krummi]]
* [[Kubbur]]
* [[Kuggi]]
* [[Kusi]]
* [[Kvasir (mannsnafn)|Kvasir]]
* [[Kveldúlfur (nafn)|Kveldúlfur]]
{{div col end}}

== L ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Lafrans]]
* [[Lafranz]]
* [[Laki (mannsnafn)|Laki]]
* [[Lambert]]
* [[Lambi]]
* [[Landbjartur]]
* [[Lars]]
* [[Laufar]]
* [[Laugi]]
* [[Lauritz]]
* [[Lazarus]]
* [[Láki]]
* [[Lár]]
* [[Lárensíus]]
* [[Lárent]]
* [[Lárentíus]]
* [[Lárentsínus]]
* [[Lárenz]]
* [[Lárenzíus]]
* [[Lárus]]
* [[Lee]]
* [[Leiðólfur]]
* [[Leif]]
* [[Leifr]]
* [[Leifur]]
* [[Leiknir]]
* [[Lenhard]]
* [[Lennon]]
* [[Leo]]
* [[Leon]]
* [[Leonard]]
* [[Leonardo]]
* [[Leonardó]]
* [[Leonel]]
* [[Leonhard]]
* [[Leonharður]]
* [[Leopold]]
* [[Leó]]
* [[Leóharður]]
* [[Leónard]]
* [[Leónardó]]
* [[Leónharður]]
* [[Leópold]]
* [[Leví]]
* [[Levý]]
* [[Lénharður]]
* [[Lér]]
* [[Liam]]
* [[Liforíus]]
* [[Liljan]]
* [[Liljar]]
* [[Liljus]]
* [[Lindar]]
* [[Lindberg]]
* [[Lindi]]
* [[Lingþór]]
* [[Link]]
* [[Linnar]]
* [[Linnet]]
* [[Linnæus]]
* [[Litríkur]]
* [[Livius (mannsnafn)|Livius]]
* [[Líam]]
* [[Líbertín]]
* [[Lífgjarn]]
* [[Líkafrón]]
* [[Línberg]]
* [[Líni]]
* [[Líonel]]
* [[Líó]]
* [[Líus]]
* [[Ljóni]]
* [[Ljósálfur]]
* [[Ljótur]]
* [[Ljúfur]]
* [[Loðinn]]
* [[Loðmundur (mannsnafn)|Loðmundur]]
* [[Loðvík]]
* [[Loftur]]
* [[Logar]]
* [[Logi]]
* [[Loki (mannsnafn)|Loki]]
* [[Lorens]]
* [[Lorentz (mannsnafn)|Lorentz]]
* [[Lorenz]]
* [[Louis]]
* [[Lói (mannsnafn)|Lói]]
* [[Lóni]]
* [[Lórens]]
* [[Lórenz]]
* [[Lótus (mannsnafn)|Lótus]]
* [[Luca]]
* [[Lucas]]
* [[Ludvig]]
* [[Luka]]
* [[Lundberg]]
* [[Lundi (mannsnafn)|Lundi]]
* [[Lúðvíg]]
* [[Lúðvík]]
* [[Lúgó]]
* [[Lúis]]
* [[Lúkas]]
* [[Lúsifer]]
* [[Lúter]]
* [[Lúther (mannsnafn)|Lúther]]
* [[Lydo]]
* [[Lyngar]]
* [[Lyngþór]]
* [[Lýður]]
* [[Lýsimundur]]
* [[Lýtingur (mannsnafn)|Lýtingur]]
{{div col end}}

== M ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Mads]]
* [[Maggi]]
* [[Magnfreð]]
* [[Magngeir]]
* [[Magni]]
* [[Magnús]]
* [[Magnþór]]
* [[Majas]]
* [[Makan]]
* [[Malaleel]]
* [[Malcolm]]
* [[Malfinnur]]
* [[Malfred]]
* [[Malmfreð]]
* [[Manasses]]
* [[Manfred]]
* [[Manfreð]]
* [[Manilíus]]
* [[Manuel (mannsnafn)|Manuel]]
* [[Manúel]]
* [[Mar (mannsnafn)|Mar]]
* [[Marbjörn]]
* [[Marcus]]
* [[Marel (mannsnafn)|Marel]]
* [[Marelíus]]
* [[Margeir]]
* [[Margrímur]]
* [[Mari]]
* [[Marijón]]
* [[Marino]]
* [[Marinó]]
* [[Maris]]
* [[Maríanus]]
* [[Marías]]
* [[Marínó]]
* [[Maríon]]
* [[Marís]]
* [[Maríus (mannsnafn)|Maríus]]
* [[Marjas]]
* [[Marjón]]
* [[Mark (mannsnafn)|Mark]]
* [[Markó]]
* [[Markús]]
* [[Markþór]]
* [[Marley]]
* [[Marlon]]
* [[Maron]]
* [[Marri]]
* [[Mars (mannsnafn)|Mars]]
* [[Marselíus]]
* [[Marsellíus]]
* [[Marsilíus]]
* [[Marsíus]]
* [[Marsveinn]]
* [[Marteinn]]
* [[Martel]]
* [[Marten]]
* [[Marthen]]
* [[Martin]]
* [[Martinius]]
* [[Martz]]
* [[Marvin]]
* [[Marz]]
* [[Marzellíus]]
* [[Marzilíus]]
* [[Marþór]]
* [[Matador (mannsnafn)|Matador]]
* [[Mateo]]
* [[Mateó]]
* [[Matheo]]
* [[Matheó]]
* [[Mathías]]
* [[Mats]]
* [[Matteó]]
* [[Mattheó]]
* [[Matthías]]
* [[Matti]]
* [[Mattías]]
* [[Mauritz]]
* [[Max]]
* [[Maximíli]]
* [[Maximus]]
* [[Málfreð]]
* [[Málgeir]]
* [[Máni (mannanafn)|Máni]]
* [[Már]]
* [[Mári (mannsnafn)|Mári]]
* [[Márus]]
* [[Meinert]]
* [[Mekkinó]]
* [[Melankton]]
* [[Melkíor]]
* [[Melkjör]]
* [[Melkormur]]
* [[Melkólmur]]
* [[Melrakki (mannsnafn)|Melrakki]]
* [[Mensalder]]
* [[Merkúr (mannsnafn)|Merkúr]]
* [[Merlin]]
* [[Methúsalem]]
* [[Metúsalem]]
* [[Meyland]]
* [[Meyvant]]
* [[Michael]]
* [[Miðrik]]
* [[Miguel]]
* [[Mikael (mannsnafn)|Mikael]]
* [[Mikill]]
* [[Mikjáll]]
* [[Mikkael]]
* [[Mikkel]]
* [[Mikki]]
* [[Milan (mannsnafn)|Milan]]
* [[Mildinberg]]
* [[Milli]]
* [[Milo]]
* [[Mindelberg]]
* [[Mio]]
* [[Miró]]
* [[Mías]]
* [[Mílan]]
* [[Míló]]
* [[Mímir (mannanafn)|Mímir]]
* [[Míó]]
* [[Mír (mannsnafn)|Mír]]
* [[Mjöllnir]]
* [[Mjölnir (nafn)|Mjölnir]]
* [[Moli]]
* [[Mordekaí]]
* [[Morgan]]
* [[Moritz]]
* [[Morri]]
* [[Mortan]]
* [[Morten]]
* [[Mosi (mannsnafn)|Mosi]]
* [[Movel]]
* [[Móberg (mannsnafn)|Móberg]]
* [[Móði (mannsnafn)|Móði]]
* [[Mói]]
* [[Móri (mannsnafn)|Móri]]
* [[Mórits]]
* [[Móritz]]
* [[Móses (nafn)|Móses]]
* [[Muggi (mannsnafn)|Muggi]]
* [[Muggur (nafn)|Muggur]]
* [[Mummi]]
* [[Muni]]
* [[Muninn (mannsnafn)|Muninn]]
* [[Múhameð]]
* [[Múli]]
* [[Múr]]
* [[Myrkár]]
* [[Myrktýr]]
* [[Myrkvar]]
* [[Myrkvi]]
* [[Mýrkjartan (mannsnafn)|Mýrkjartan]]
* [[Mörður (nafn)|Mörður]]
{{div col end}}

== N ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Nansen]]
* [[Napóleon]]
* [[Narfi (mannsnafn)|Narfi]]
* [[Natan]]
* [[Natanael]]
* [[Nataníel]]
* [[Nathan]]
* [[Nathanael]]
* [[Nathaníel]]
* [[Náttfari (mannsnafn)|Náttfari]]
* [[Nátthrafn]]
* [[Náttmörður]]
* [[Náttúlfur]]
* [[Nefel]]
* [[Nehemíe]]
* [[Neisti]]
* [[Nenni]]
* [[Neó]]
* [[Neptúnus (mannsnafn)|Neptúnus]]
* [[Neró (mannsnafn)|Neró]]
* [[Nicolai]]
* [[Nicolaj]]
* [[Nicolas]]
* [[Nieljohníus]]
* [[Niels]]
* [[Nikanor]]
* [[Nikolai]]
* [[Nikolaj]]
* [[Nikolas]]
* [[Nikódemus]]
* [[Nikulás]]
* [[Niljohnius]]
* [[Nils]]
* [[Ninni]]
* [[Nisbel]]
* [[Níeljohníus]]
* [[Níels]]
* [[Níls]]
* [[Njáll]]
* [[Njörður (mannsnafn)|Njörður]]
* [[Noah]]
* [[Noel]]
* [[Nonni]]
* [[Norbert]]
* [[Nordenskjöld]]
* [[Norðmann]]
* [[Normann]]
* [[Nóam]]
* [[Nóel]]
* [[Nói]]
* [[Nólan]]
* [[Nóni]]
* [[Nóri]]
* [[Nóvember (mannsnafn)|Nóvember]]
* [[Nurmann]]
* [[Númi]]
* [[Núpan]]
* [[Núpur]]
* [[Núri]]
* [[Nýjón]]
* [[Nýmundur]]
* [[Nývarð]]
* [[Nævel]]
* [[Nökkvi (nafn)|Nökkvi]]
{{div col end}}

== O ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Octavius]]
* [[Oddberg]]
* [[Oddbergur]]
* [[Oddbjörn]]
* [[Oddfinnur]]
* [[Oddfreður]]
* [[Oddfreyr]]
* [[Oddgeir]]
* [[Oddgnýr]]
* [[Oddi (mannsnafn)|Oddi]]
* [[Oddkell]]
* [[Oddleifur]]
* [[Oddmar]]
* [[Oddmundur]]
* [[Oddnýr]]
* [[Oddsteinn]]
* [[Oddur]]
* [[Oddvar]]
* [[Oddþór]]
* [[Oktavíanus]]
* [[Oktavías]]
* [[Oktavíus]]
* [[Októ]]
* [[Október]]
* [[Októvíus]]
* [[Ola]]
* [[Olaf]]
* [[Olai]]
* [[Olav]]
* [[Olavur]]
* [[Ole]]
* [[Olgeir]]
* [[Oliver]]
* [[Olivert]]
* [[Olli]]
* [[Omar]]
* [[Omel]]
* [[Orfeus]]
* [[Ormar (mannsnafn)|Ormar]]
* [[Ormarr]]
* [[Ormsvíkingur]]
* [[Ormur (mannsnafn)|Ormur]]
* [[Orri]]
* [[Orvar]]
* [[Oswald]]
* [[Othar]]
* [[Otkell]]
* [[Otri]]
* [[Otti]]
* [[Ottó]]
* [[Ottóníus]]
* [[Otur (mannsnafn)|Otur]]
* [[Otúel]]
* [[Ove]]
{{div col end}}

== Ó ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Óbeð]]
* [[Óbi]]
* [[Óðinn (mannsnafn)|Óðinn]]
* [[Óður (mannsnafn)|Óður]]
* [[Ófeigur]]
* [[Ói]]
* [[Ólaf]]
* [[Ólafur]]
* [[Óli]]
* [[Ólifer]]
* [[Óliver]]
* [[Ólífer]]
* [[Ólíver]]
* [[Ómar]]
* [[Ómi]]
* [[Ónar (mannsnafn)|Ónar]]
* [[Ónarr]]
* [[Ónesímus]]
* [[Óri]]
* [[Óríon (mannsnafn)|Óríon]]
* [[Óræki]]
* [[Órækja]]
* [[Óskar]]
* [[Ósvald]]
* [[Ósvaldur]]
* [[Ósvífur]]
* [[Óttar]]
* [[Óttarr]]
{{div col end}}

== P ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Palli]]
* [[Pantaleon]]
* [[Panti]]
* [[Paolo]]
* [[Parelis]]
* [[Parmes]]
* [[Patrek]]
* [[Patrekur]]
* [[Patrick]]
* [[Patrik]]
* [[Patti (mannsnafn)|Patti]]
* [[Paul]]
* [[Pálínus]]
* [[Páll]]
* [[Pálmar (mannsnafn)|Pálmar]]
* [[Pálmi]]
* [[Peder]]
* [[Pedró]]
* [[Per]]
* [[Peter]]
* [[Petter]]
* [[Pétur]]
* [[Philip]]
* [[Pírati]]
* [[Pjetur]]
* [[Plató]]
* [[Plútó]]
* [[Pólistator]]
* [[Preben]]
* [[Príor (mannsnafn)|Príor]]
{{div col end}}

== Q ==
{{div col|colwidth=12em}}
{{div col end}}

== R ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Raben]]
* [[Rafael (mannsnafn)|Rafael]]
* [[Rafn]]
* [[Rafnar]]
* [[Rafnkell]]
* [[Ragnar]]
* [[Ragnvald]]
* [[Ragúel (mannsnafn)|Ragúel]]
* [[Raknar]]
* [[Ram]]
* [[Ramses]]
* [[Randver]]
* [[Rannver]]
* [[Rasmus]]
* [[Ray]]
* [[Ráðgeir]]
* [[Ráðvarður]]
* [[Ránar]]
* [[Rebekk]]
* [[Refur (mannsnafn)|Refur]]
* [[Regin]]
* [[Reginbald]]
* [[Reginbaldur]]
* [[Reginn]]
* [[Reidar]]
* [[Reifnir]]
* [[Reimar]]
* [[Reinald]]
* [[Reinar]]
* [[Reinhard]]
* [[Reinhardt]]
* [[Reinharður]]
* [[Reinhart]]
* [[Reinhold]]
* [[Reinholdt]]
* [[Reinholt]]
* [[Remek]]
* [[Remigius]]
* [[Rex]]
* [[Rey]]
* [[Reykdal]]
* [[Reykjalín]]
* [[Reymar]]
* [[Reynald]]
* [[Reynar]]
* [[Reynarð]]
* [[Reynir (mannsnafn)|Reynir]]
* [[Reyr (mannsnafn)|Reyr]]
* [[Richard]]
* [[Richarð]]
* [[Richarður]]
* [[Riggarð]]
* [[Rikard]]
* [[Rikhard]]
* [[Rikharð]]
* [[Rikharður]]
* [[Rikki]]
* [[River]]
* [[Ríkarð]]
* [[Ríkarður]]
* [[Ríkhard]]
* [[Ríkharð]]
* [[Ríkharður]]
* [[Rínar]]
* [[Ríó]]
* [[Roald]]
* [[Robert (mannsnafn)|Robert]]
* [[Roland]]
* [[Rolf]]
* [[Rolland]]
* [[Rollent]]
* [[Ronald]]
* [[Rongvuð]]
* [[Rotgeir]]
* [[Róar]]
* [[Róbert]]
* [[Rói]]
* [[Rólant]]
* [[Róman]]
* [[Rómeó]]
* [[Rósant]]
* [[Rósar]]
* [[Rósberg]]
* [[Rósbjörn]]
* [[Rósenberg]]
* [[Rósenkarr]]
* [[Rósi]]
* [[Rósinant]]
* [[Rósinberg]]
* [[Rósinbert]]
* [[Rósinkar]]
* [[Rósinkrans]]
* [[Rósinkranz]]
* [[Rósleifur]]
* [[Rósmann]]
* [[Rósmar]]
* [[Rósmundur]]
* [[Rudolf]]
* [[Runeberg]]
* [[Runi]]
* [[Runólfur]]
* [[Rustikus]]
* [[Rúbar]]
* [[Rúben]]
* [[Rúdólf]]
* [[Rúnar]]
* [[Rúni]]
* [[Rúrik (mannsnafn)|Rúrik]]
* [[Rútur]]
* [[Röðull (mannsnafn)|Röðull]]
* [[Röggi]]
* [[Rögnvald]]
* [[Rögnvaldur]]
* [[Rögnvar]]
* [[Rökkvi]]
* [[Röskvi]]
{{div col end}}

== S ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Safír (mannsnafn)|Safír]]
* [[Sakarias]]
* [[Sakarías]]
* [[Sakkeus]]
* [[Salberg]]
* [[Salgeir]]
* [[Sali]]
* [[Salma]]
* [[Salmann]]
* [[Salmar]]
* [[Salómon]]
* [[Salvador (mannsnafn)|Salvador]]
* [[Salvadór]]
* [[Salvar]]
* [[Samir]]
* [[Sammi]]
* [[Sammy]]
* [[Samson (mannsnafn)|Samson]]
* [[Samúel]]
* [[Sandel]]
* [[Sandri]]
* [[Sandur (nafn)|Sandur]]
* [[Santos (mannsnafn)|Santos]]
* [[Sasha]]
* [[Sasi]]
* [[Saxi]]
* [[Scott]]
* [[Sean]]
* [[Sebastian]]
* [[Sebastían]]
* [[Sefrín]]
* [[Seifur (mannsnafn)|Seifur]]
* [[Seimur]]
* [[Semingur]]
* [[September]]
* [[Septimius]]
* [[Septimus]]
* [[Sesar (mannsnafn)|Sesar]]
* [[Sesil]]
* [[Sesselíus]]
* [[Severin]]
* [[Sigarr]]
* [[Sigberg]]
* [[Sigbergur]]
* [[Sigbert]]
* [[Sigbjartur]]
* [[Sigbjörn]]
* [[Sigdór]]
* [[Sigfastur]]
* [[Sigfinnur]]
* [[Sigfred]]
* [[Sigfreð]]
* [[Sigfreður]]
* [[Sigfríð]]
* [[Sigfús]]
* [[Siggeir]]
* [[Siggi]]
* [[Sighjörtur]]
* [[Sighvatur]]
* [[Sigjón]]
* [[Siglaugur]]
* [[Sigmann]]
* [[Sigmar]]
* [[Sigmund]]
* [[Sigmundur]]
* [[Signar]]
* [[Sigri]]
* [[Sigríkur]]
* [[Sigsteinn]]
* [[Sigtryggur]]
* [[Sigtýr]]
* [[Sigur]]
* [[Sigurbaldur]]
* [[Sigurberg]]
* [[Sigurbergur]]
* [[Sigurbert]]
* [[Sigurbjarni]]
* [[Sigurbjartur]]
* [[Sigurbjörn]]
* [[Sigurbogi]]
* [[Sigurbrandur]]
* [[Sigurd]]
* [[Sigurdagur]]
* [[Sigurdór]]
* [[Sigurdreyr]]
* [[Sigurdör]]
* [[Sigurð]]
* [[Sigurður]]
* [[Sigurfinnur]]
* [[Sigurfús]]
* [[Sigurgarðar]]
* [[Sigurgarður]]
* [[Sigurgeir]]
* [[Sigurgestur]]
* [[Sigurgissur]]
* [[Sigurgísli]]
* [[Sigurgrímur]]
* [[Sigurgunnar]]
* [[Sigurhannes]]
* [[Sigurhans]]
* [[Sigurhelgi]]
* [[Sigurhjörtur]]
* [[Sigurhörður]]
* [[Siguringi]]
* [[Sigurjens]]
* [[Sigurjón]]
* [[Sigurkarl]]
* [[Sigurkrans]]
* [[Sigurlaugur]]
* [[Sigurlás]]
* [[Sigurleifur]]
* [[Sigurliði]]
* [[Sigurlinni]]
* [[Sigurlíni]]
* [[Sigurlínus]]
* [[Sigurljótur]]
* [[Sigurlogi]]
* [[Sigurmagnús]]
* [[Sigurmann]]
* [[Sigurmar]]
* [[Sigurmáni]]
* [[Sigurmon]]
* [[Sigurmundi]]
* [[Sigurmundur]]
* [[Sigurnýas]]
* [[Sigurnýás]]
* [[Sigurnýjas]]
* [[Siguroddur]]
* [[Siguróli]]
* [[Sigurpáll]]
* [[Sigurrann]]
* [[Sigurríkur]]
* [[Sigurrín]]
* [[Sigurrúnn]]
* [[Sigursteindór]]
* [[Sigursteinn]]
* [[Sigursturla]]
* [[Sigursveinn]]
* [[Sigursæll]]
* [[Sigurtryggvi]]
* [[Sigurvald]]
* [[Sigurvaldi]]
* [[Sigurvaldur]]
* [[Sigurvarður]]
* [[Sigurvin]]
* [[Sigurþór]]
* [[Sigurörn (mannsnafn)|Sigurörn]]
* [[Sigvaldi]]
* [[Sigvard]]
* [[Sigvarð]]
* [[Sigvarður]]
* [[Sigvin]]
* [[Sigþór]]
* [[Silli]]
* [[Sindri]]
* [[Símon]]
* [[Sírnir]]
* [[Sírus]]
* [[Sívar]]
* [[Sjafnar]]
* [[Sjöundi]]
* [[Skafti]]
* [[Skapti]]
* [[Skarphéðinn]]
* [[Skefill]]
* [[Skeggi]]
* [[Skellir]]
* [[Skíði (mannsnafn)|Skíði]]
* [[Skírnir (mannsnafn)|Skírnir]]
* [[Skjöldur]]
* [[Skorri]]
* [[Skrýmir]]
* [[Skröggur]]
* [[Skuggi]]
* [[Skúli]]
* [[Skúmur (mannsnafn)|Skúmur]]
* [[Skúta (nafn)|Skúta]]
* [[Skær]]
* [[Skæringur]]
* [[Smári (mannsnafn)|Smári]]
* [[Smiður]]
* [[Smyrill (mannsnafn)|Smyrill]]
* [[Snjókaldur]]
* [[Snjóki]]
* [[Snjólaugur]]
* [[Snjólfur]]
* [[Snorri]]
* [[Snæbjartur]]
* [[Snæbjörn]]
* [[Snæhólm]]
* [[Snælaugur]]
* [[Snælundur]]
* [[Snær (nafn)|Snær]]
* [[Snæringur]]
* [[Snævar]]
* [[Snævarr]]
* [[Snæþór]]
* [[Soffanías]]
* [[Soffías]]
* [[Soffónías]]
* [[Sonny]]
* [[Sophanías]]
* [[Sophus]]
* [[Soren]]
* [[Sotti]]
* [[Sófanías]]
* [[Sófonías]]
* [[Sófónías]]
* [[Sófus]]
* [[Sófús]]
* [[Sókrates (mannsnafn)|Sókrates]]
* [[Sólar]]
* [[Sólarr]]
* [[Sólberg]]
* [[Sólbergur]]
* [[Sólbjartur]]
* [[Sólbjörn (mannsnafn)|Sólbjörn]]
* [[Sólhrafn]]
* [[Sólimann]]
* [[Sólmar]]
* [[Sólmáni]]
* [[Sólmundur]]
* [[Sólmyrkvi (mannsnafn)|Sólmyrkvi]]
* [[Sólon (nafn)|Sólon]]
* [[Sólólfur]]
* [[Sólsteinn]]
* [[Sólúlfur]]
* [[Sólveigur]]
* [[Sólver]]
* [[Sólvin]]
* [[Spakur]]
* [[Spartakus (mannsnafn)|Spartakus]]
* [[Sporði]]
* [[Spói (mannsnafn)|Spói]]
* [[Sprettur]]
* [[Stanley (nafn)|Stanley]]
* [[Stapi (mannsnafn)|Stapi]]
* [[Stari (mannsnafn)|Stari]]
* [[Starkaður]]
* [[Starri (mannsnafn)|Starri]]
* [[Steðji (mannsnafn)|Steðji]]
* [[Stefan]]
* [[Stefán]]
* [[Stefnir (mannsnafn)|Stefnir]]
* [[Steinar]]
* [[Steinarr]]
* [[Steinberg]]
* [[Steinbergur]]
* [[Steinbjörn]]
* [[Steinbogi]]
* [[Steindór]]
* [[Steinfinnur]]
* [[Steingrímur]]
* [[Steini]]
* [[Steinkell]]
* [[Steinleifur]]
* [[Steinmann]]
* [[Steinmar]]
* [[Steinmóður]]
* [[Steinn (mannsnafn)|Steinn]]
* [[Steinólfur]]
* [[Steinröður]]
* [[Steinvarður]]
* [[Steinþór]]
* [[Stirnir]]
* [[Stígur]]
* [[Stormar]]
* [[Stormur (mannsnafn)|Stormur]]
* [[Stórólfur]]
* [[Straumur (mannsnafn)|Straumur]]
* [[Sturla]]
* [[Sturlaugur]]
* [[Sturri]]
* [[Styr]]
* [[Styrbjörn]]
* [[Styrkár]]
* [[Styrkur]]
* [[Styrmir]]
* [[Styrr]]
* [[Sumarliði]]
* [[Sumarsveinn]]
* [[Sumarvin]]
* [[Súddi]]
* [[Svafar]]
* [[Svafmundur]]
* [[Svali (mannanafn)|Svali]]
* [[Svalur]]
* [[Svan]]
* [[Svanberg]]
* [[Svanbergur]]
* [[Svanbjörn]]
* [[Svanfreð]]
* [[Svangeir]]
* [[Svanhild]]
* [[Svanhólm]]
* [[Svani]]
* [[Svanlaugur]]
* [[Svanmundur]]
* [[Svanur (nafn)|Svanur]]
* [[Svanþór]]
* [[Svarthöfði (mannsnafn)|Svarthöfði]]
* [[Svartur]]
* [[Svavar]]
* [[Svavmundur]]
* [[Sváfnir]]
* [[Sveinar]]
* [[Sveinberg]]
* [[Sveinbjartur]]
* [[Sveinbjörn]]
* [[Sveinjón]]
* [[Sveinlaugur]]
* [[Sveinmar]]
* [[Sveinn (nafn)|Sveinn]]
* [[Sveinungi]]
* [[Sveinungur]]
* [[Sveinþór]]
* [[Sven]]
* [[Svend]]
* [[Sverre]]
* [[Sverrir]]
* [[Svipdagur]]
* [[Svipmundur]]
* [[Svölnir]]
* [[Svörfuður]]
* [[Sylveríus]]
* [[Sýrus]]
* [[Sæberg]]
* [[Sæbergur]]
* [[Sæbjartur]]
* [[Sæbjörn]]
* [[Sæfinnur]]
* [[Sæfús]]
* [[Sæi]]
* [[Sælaugur]]
* [[Sæmann]]
* [[Sæmar]]
* [[Sæmi]]
* [[Sæmundur]]
* [[Sær]]
* [[Sævald]]
* [[Sævaldur]]
* [[Sævar]]
* [[Sævarður]]
* [[Sævarr]]
* [[Sævin]]
* [[Sæþór]]
* [[Sölmundur]]
* [[Sölvar]]
* [[Sölver]]
* [[Sölvi]]
* [[Sören]]
* [[Sörli]]
{{div col end}}

== T ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Tage]]
* [[Tandri]]
* [[Tangi]]
* [[Tanni]]
* [[Tarfur (mannsnafn)|Tarfur]]
* [[Tarón]]
* [[Teitur]]
* [[Teodor]]
* [[Teó]]
* [[Theadór]]
* [[Theo]]
* [[Theobald]]
* [[Theodor]]
* [[Theodór]]
* [[Theofilus]]
* [[Theó]]
* [[Theódór]]
* [[Theódórus]]
* [[Thiago]]
* [[Thomas]]
* [[Thor]]
* [[Thorberg]]
* [[Thorgeir]]
* [[Thorkil]]
* [[Thorleif]]
* [[Thorstein]]
* [[Thorsteinn]]
* [[Thorvald]]
* [[Thór]]
* [[Tili]]
* [[Tindar]]
* [[Tindri]]
* [[Tindur]]
* [[Tinni (mannsnafn)|Tinni]]
* [[Tistram]]
* [[Tíberíus (mannsnafn)|Tíberíus]]
* [[Tíbor]]
* [[Tími (mannsnafn)|Tími]]
* [[Tímon]]
* [[Tímoteus]]
* [[Tímóteus]]
* [[Tístran]]
* [[Tjaldur (mannsnafn)|Tjaldur]]
* [[Tjörfi]]
* [[Tjörvi]]
* [[Tobbi]]
* [[Tobías]]
* [[Toddi]]
* [[Todor]]
* [[Toggi]]
* [[Tolli (mannsnafn)|Tolli]]
* [[Tom]]
* [[Tonni]]
* [[Tor]]
* [[Torben]]
* [[Torfi]]
* [[Tóbías]]
* [[Tói]]
* [[Tóki]]
* [[Tómas]]
* [[Tór]]
* [[Tóti]]
* [[Trausti]]
* [[Tristan]]
* [[Trjámann]]
* [[Trostan]]
* [[Trúmann]]
* [[Tryggvi]]
* [[Tumas]]
* [[Tumi]]
* [[Tunis]]
* [[Túbal]]
* [[Tyrfingur (mannsnafn)|Tyrfingur]]
* [[Týli]]
* [[Týr (mannsnafn)|Týr]]
* [[Týri]]
{{div col end}}

== U ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ubbi]]
* [[Uggi (mannsnafn)|Uggi]]
* [[Ugluspegill (mannsnafn)|Ugluspegill]]
* [[Ulf]]
* [[Ullr]]
* [[Ullur (mannsnafn)|Ullur]]
* [[Ulrich]]
* [[Ulrik]]
* [[Ungi]]
* [[Uni]]
* [[Unnar]]
* [[Unnbjörn]]
* [[Unndór]]
* [[Unnsteinn]]
* [[Unnþór]]
* [[Urðar]]
* [[Uwe]]
* [[Uxi]]
{{div col end}}

== Ú ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Úddi]]
* [[Úlfar (mannsnafn)|Úlfar]]
* [[Úlfgeir]]
* [[Úlfgrímur]]
* [[Úlfhéðinn]]
* [[Úlfkell]]
* [[Úlfljótur (mannsnafn)|Úlfljótur]]
* [[Úlftýr]]
* [[Úlfur (mannsnafn)|Úlfur]]
* [[Úlrik]]
* [[Úranus (mannsnafn)|Úranus]]
{{div col end}}

== V ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Vagn]]
* [[Vakur]]
* [[Valberg]]
* [[Valbergur]]
* [[Valbjörn]]
* [[Valbrandur]]
* [[Valdemar]]
* [[Valdi]]
* [[Valdimar (nafn)|Valdimar]]
* [[Valdór]]
* [[Valent]]
* [[Valentín]]
* [[Valentínus]]
* [[Valgarð]]
* [[Valgarður]]
* [[Valgeir]]
* [[Valgrímur]]
* [[Validínus]]
* [[Valíant]]
* [[Valjón]]
* [[Vallaður]]
* [[Valmar]]
* [[Valmundur]]
* [[Valsteinn]]
* [[Valter]]
* [[Valtýr]]
* [[Valur (mannsnafn)|Valur]]
* [[Valves]]
* [[Valþór]]
* [[Vandill]]
* [[Varði]]
* [[Varmar]]
* [[Varmi (mannsnafn)|Varmi]]
* [[Varnó]]
* [[Vatnar]]
* [[Váli (mannsnafn)|Váli]]
* [[Vápni]]
* [[Veigar]]
* [[Veigur]]
* [[Ver (mannsnafn)|Ver]]
* [[Vermundur]]
* [[Verner]]
* [[Vernharð]]
* [[Vernharður]]
* [[Veróna (mannsnafn)|Veróna]]
* [[Vestar]]
* [[Vestarr]]
* [[Vestmar]]
* [[Vetle]]
* [[Vetur (mannsnafn)|Vetur]]
* [[Veturliði]]
* [[Vébjörn]]
* [[Végeir]]
* [[Vékell]]
* [[Vélaugur]]
* [[Vémundur]]
* [[Vésteinn]]
* [[Victor]]
* [[Viðar]]
* [[Viðjar]]
* [[Vigant]]
* [[Vigfús]]
* [[Viggó]]
* [[Vigkon]]
* [[Vignes]]
* [[Vignir]]
* [[Vigri]]
* [[Vigtýr]]
* [[Vigur (mannsnafn)|Vigur]]
* [[Vikar]]
* [[Viktor]]
* [[Vilberg]]
* [[Vilbergur]]
* [[Vilbert]]
* [[Vilbjörn]]
* [[Vilbogi]]
* [[Vilbrandur]]
* [[Vilfreð]]
* [[Vilgeir]]
* [[Vilhelm]]
* [[Vilhjálmur]]
* [[Vili (mannsnafn)|Vili]]
* [[Vilinberg]]
* [[Viljar]]
* [[Vilji]]
* [[Villads]]
* [[Villi]]
* [[Villiam]]
* [[Villy]]
* [[Vilmar]]
* [[Vilmenhart]]
* [[Vilmenhordt]]
* [[Vilmundur]]
* [[Vin]]
* [[Vincent]]
* [[Vindar (mannsnafn)|Vindar]]
* [[Vinfús]]
* [[Vinjar]]
* [[Virgar]]
* [[Virgil]]
* [[Virgill (mannsnafn)|Virgill]]
* [[Vitalis]]
* [[Víðar (mannsnafn)|Víðar]]
* [[Víðir (mannsnafn)|Víðir]]
* [[Vífill (mannsnafn)|Vífill]]
* [[Vígberg]]
* [[Víghvatur]]
* [[Víglundur]]
* [[Vígmar]]
* [[Vígmundur]]
* [[Vígsteinn]]
* [[Vígþór]]
* [[Víkingur (mannsnafn)|Víkingur]]
* [[Vítus]]
* [[Vívat]]
* [[Vogur (mannsnafn)|Vogur]]
* [[Vopni]]
* [[Vorm]]
* [[Vormar]]
* [[Vormur]]
* [[Vorsveinn]]
* [[Vöggur]]
* [[Völundur]]
* [[Vörður]]
* [[Vöttur]]
{{div col end}}

== W ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Walter]]
* [[Werner]]
* [[Wilhelm]]
* [[Willard]]
* [[William]]
* [[Willum]]
* [[Willy]]
{{div col end}}

== X ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Xander]]
* [[Xavier]]
* [[Xavíer]]
{{div col end}}

== Y ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ylfingur]]
* [[Ylur]]
* [[Ymir]]
* [[Ymur]]
* [[Yngvar]]
* [[Yngvi]]
* [[Yngvinn]]
* [[Yrkill]]
* [[Yrkir]]
{{div col end}}

== Ý ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ýmir (nafn)|Ýmir]]
* [[Ýrar]]
{{div col end}}

== Z ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Zachary]]
* [[Zakaría]]
* [[Zakarías]]
* [[Zar (mannsnafn)|Zar]]
* [[Zion]]
* [[Zophanías]]
* [[Zophonías]]
* [[Zófónías]]
* [[Zóphanías]]
* [[Zóphonías]]
{{div col end}}

== Þ ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Þangbrandur (mannsnafn)|Þangbrandur]]
* [[Þengill]]
* [[Þeofilus]]
* [[Þeódór]]
* [[Þeófílas]]
* [[Þeófílus]]
* [[Þeyr (mannsnafn)|Þeyr]]
* [[Þiðrandi]]
* [[Þiðrik]]
* [[Þinur (mannsnafn)|Þinur]]
* [[Þjálfi]]
* [[Þjóðann]]
* [[Þjóðar]]
* [[Þjóðbjörn]]
* [[Þjóðgeir]]
* [[Þjóðleifur]]
* [[Þjóðmar]]
* [[Þjóðólfur (nafn)|Þjóðólfur]]
* [[Þjóðrekur]]
* [[Þjóðvarður]]
* [[Þjóstar]]
* [[Þjóstólfur]]
* [[Þorberg]]
* [[Þorbergur]]
* [[Þorbjörn]]
* [[Þorbrandur]]
* [[Þorfinnur]]
* [[Þorgarður]]
* [[Þorgautur]]
* [[Þorgeir]]
* [[Þorgestur]]
* [[Þorgils]]
* [[Þorgísl]]
* [[Þorgnýr]]
* [[Þorgrímur]]
* [[Þorkell]]
* [[Þorketill]]
* [[Þorlaugur]]
* [[Þorlákur]]
* [[Þorleifur]]
* [[Þorleikur]]
* [[Þormar]]
* [[Þormóður (mannsnafn)|Þormóður]]
* [[Þormundur]]
* [[Þorri (mannsnafn)|Þorri]]
* [[Þorsteinn]]
* [[Þorvaldur]]
* [[Þorvar]]
* [[Þorvarður]]
* [[Þór (mannsnafn)|Þór]]
* [[Þórar]]
* [[Þórarinn]]
* [[Þórálfur]]
* [[Þórberg]]
* [[Þórbergur]]
* [[Þórbjarni]]
* [[Þórbjörn]]
* [[Þórdór]]
* [[Þórðbjörn]]
* [[Þórður]]
* [[Þórel]]
* [[Þórgnýr]]
* [[Þórgrímur]]
* [[Þórhaddur]]
* [[Þórhalli]]
* [[Þórhallur]]
* [[Þórhannes]]
* [[Þórhelgi]]
* [[Þóri]]
* [[Þórinn]]
* [[Þórir]]
* [[Þórjón]]
* [[Þórkell]]
* [[Þórketill]]
* [[Þórlaugur]]
* [[Þórleifur]]
* [[Þórlindur]]
* [[Þórlín]]
* [[Þórmann]]
* [[Þórmar]]
* [[Þórmundur]]
* [[Þóroddur]]
* [[Þórormur]]
* [[Þórólfur]]
* [[Þórr]]
* [[Þórsteinn]]
* [[Þórylfur]]
* [[Þórörn]]
* [[Þrastar]]
* [[Þráinn]]
* [[Þrándur]]
* [[Þróttur (mannsnafn)|Þróttur]]
* [[Þrúðmar]]
* [[Þrúður]]
* [[Þrútur]]
* [[Þrymir]]
* [[Þrymur]]
* [[Þröstur (mannsnafn)|Þröstur]]
* [[Þyrill]]
* [[Þyrnir (mannsnafn)|Þyrnir]]
{{div col end}}

== Æ ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ægedíus]]
* [[Ægileif]]
* [[Ægir (mannsnafn)|Ægir]]
* [[Æsir (nafn)|Æsir]]
* [[Ævar]]
* [[Ævarr]]
{{div col end}}

== Ö ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ögmundur]]
* [[Ögri]]
* [[Ölnir]]
* [[Ölver]]
* [[Ölvir]]
* [[Öndólfur]]
* [[Önundur]]
* [[Örlaugur]]
* [[Örlygur]]
* [[Örn (mannsnafn)|Örn]]
* [[Örnólfur]]
* [[Örvar]]
* [[Örvarr]]
* [[Össur]]
* [[Öxar]]
* [[Özur]]
{{div col end}}

== Tengt efni ==
* [[Íslenskt mannsnafn]]
* [[Listi yfir íslensk mannanöfn]]

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn?Stafrof=&amp;Nafn=&amp;Millinofn=on&amp;Samthykkt=yes|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}}
* [https://island.is/leit-i-mannanafnaskra &quot;Leit í mannanafnaskrá&quot;] Sótt 2. janúar 2025.
* Guðrún Kvaran, ''Nöfn Íslendinga'' (ný útgáfa), Forlagið, 2011, ISBN 978-9979-53-546-1

[[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn| ]]
[[Flokkur:Listar tengdir Íslandi|eiginnöfn karlmanna]]
[[Flokkur:Listar um samfélag og menningu|íslensk eiginnöfn karlmanna]]</text>
      <sha1>emei01te75endszx5jc17p163pmefpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listi yfir íslensk eiginnöfn kvenna</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16268</id>
    <revision>
      <id>1951918</id>
      <parentid>1945539</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>Ný nöfn</comment>
      <origin>1951918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56828" sha1="bxbhz2at6o3fmf78tt4z9ika6oh7b2w" xml:space="preserve">{{efnisyfirlit til hægri}}
Eftirfarandi er '''listi yfir íslensk [[eiginnafn|eiginnöfn]] [[kona|kvenna]]''':

== A ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Aagot]]
* [[Aaliyah]]
* [[Abba (nafn)|Abba]]
* [[Abel (mannsnafn)|Abel]]
* [[Abela]]
* [[Abelína]]
* [[Abigael]]
* [[Abígael]]
* [[Ada]]
* [[Adda]]
* [[Addbjörg]]
* [[Addlaug]]
* [[Addú]]
* [[Addý]]
* [[Adela]]
* [[Adele (mannsnafn)|Adele]]
* [[Adelía]]
* [[Adolfína]]
* [[Adriana]]
* [[Adríana]]
* [[Adríanna]]
* [[Aðalbjörg]]
* [[Aðalbjört]]
* [[Aðalborg]]
* [[Aðaldís]]
* [[Aðaley]]
* [[Aðalfríður]]
* [[Aðalgerður]]
* [[Aðalgunnur]]
* [[Aðalheiður]]
* [[Aðalrós]]
* [[Aðalsteina]]
* [[Aðalsteinunn]]
* [[Aðalveig]]
* [[Agata]]
* [[Agatha]]
* [[Agða]]
* [[Agga]]
* [[Agla]]
* [[Agna]]
* [[Agnborg]]
* [[Agnea]]
* [[Agnes (mannsnafn)|Agnes]]
* [[Agneta]]
* [[Agney]]
* [[Agok]]
* [[Ahelia]]
* [[Aisha]]
* [[Akira]]
* [[Akurrós]]
* [[Alaía]]
* [[Alanta]]
* [[Alba]]
* [[Alberta (mannsnafn)|Alberta]]
* [[Albertina]]
* [[Albertína]]
* [[Albína]]
* [[Albjört]]
* [[Alda (mannsnafn)|Alda]]
* [[Aldarrós]]
* [[Aldey]]
* [[Aldinborg (nafn)|Aldinborg]]
* [[Aldinía]]
* [[Aldína]]
* [[Aldís]]
* [[Aldísa]]
* [[Aldný]]
* [[Alena]]
* [[Aleta]]
* [[Aletta]]
* [[Alex]]
* [[Alexa]]
* [[Alexandra]]
* [[Alexandría (mannsnafn)|Alexandría]]
* [[Alexandrína]]
* [[Alexia]]
* [[Alexis]]
* [[Alexía]]
* [[Alexína]]
* [[Alexstrasa]]
* [[Alfa (mannsnafn)|Alfa]]
* [[Alfífa]]
* [[Alfoldína]]
* [[Alfreðsína]]
* [[Alfríður]]
* [[Algunda]]
* [[Alica]]
* [[Alice]]
* [[Alida]]
* [[Alisa]]
* [[Alía]]
* [[Alíana]]
* [[Alída]]
* [[Alífa]]
* [[Alína]]
* [[Alís]]
* [[Alísa]]
* [[Alíta]]
* [[Alla]]
* [[Allaug]]
* [[Alleif]]
* [[Alleifa]]
* [[Allý]]
* [[Alma]]
* [[Alpa]]
* [[Alparós (mannsnafn)|Alparós]]
* [[Alríður]]
* [[Alrún]]
* [[Althea]]
* [[Alva]]
* [[Alvilda]]
* [[Amadea]]
* [[Amal]]
* [[Amalía]]
* [[Amanda]]
* [[Amaníta]]
* [[Amarie]]
* [[Amelía]]
* [[Amilía]]
* [[Amira]]
* [[Amía]]
* [[Amína]]
* [[Amíra]]
* [[Amy]]
* [[Amý]]
* [[Ana]]
* [[Anais]]
* [[Analía]]
* [[Anastasia (mannsnafn)|Anastasia]]
* [[Anastasía (mannsnafn)|Anastasía]]
* [[Andra]]
* [[Andrá]]
* [[Andrea]]
* [[Andresa]]
* [[Andresína]]
* [[Andría]]
* [[Andríana]]
* [[Andrína]]
* [[Anelía]]
* [[Anetta]]
* [[Angela]]
* [[Angelía]]
* [[Angelíka]]
* [[Angelína]]
* [[Anika]]
* [[Anita]]
* [[Anitta]]
* [[Anída]]
* [[Aníka]]
* [[Anína]]
* [[Aníta]]
* [[Anja]]
* [[Ann]]
* [[Anna]]
* [[Annabella]]
* [[Annadís]]
* [[Annaína]]
* [[Annalisa]]
* [[Annalísa]]
* [[Annamaría]]
* [[Annarósa]]
* [[Anne]]
* [[Annelí]]
* [[Annetta]]
* [[Anney]]
* [[Annika]]
* [[Anní]]
* [[Annía]]
* [[Anníta]]
* [[Anný]]
* [[Anóra]]
* [[Antonetta]]
* [[Antonía]]
* [[Anya]]
* [[Appolína]]
* [[Apríl (mannsnafn)|Apríl]]
* [[Ara]]
* [[Arabella]]
* [[Araminta]]
* [[Ardís]]
* [[Ardúlín]]
* [[Arelly]]
* [[Arey]]
* [[Arianna]]
* [[Arinbjörg]]
* [[Aris]]
* [[Arisa]]
* [[Aría]]
* [[Aríaðna]]
* [[Aríana]]
* [[Aríanna]]
* [[Aríel]]
* [[Aríela]]
* [[Aríella]]
* [[Arín]]
* [[Arína]]
* [[Arís]]
* [[Arja]]
* [[Arkíta]]
* [[Armenía (mannsnafn)|Armenía]]
* [[Arna]]
* [[Arnbjörg (mannsnafn)|Arnbjörg]]
* [[Arnborg]]
* [[Arndís]]
* [[Arnea]]
* [[Arneiður]]
* [[Arney]]
* [[Arnfinna]]
* [[Arnfríður]]
* [[Arngerður]]
* [[Arngríma]]
* [[Arngunn]]
* [[Arngunnur]]
* [[Arnheiður]]
* [[Arnhildur]]
* [[Arnika]]
* [[Arnkatla]]
* [[Arnlaug]]
* [[Arnleif]]
* [[Arnlín]]
* [[Arnljót]]
* [[Arnodda]]
* [[Arnóra]]
* [[Arnórína]]
* [[Arnrós]]
* [[Arnrún]]
* [[Arntinna]]
* [[Arnþóra]]
* [[Arnþrúður]]
* [[Aronía]]
* [[Artemis (mannsnafn)|Artemis]]
* [[Asía (mannsnafn)|Asía]]
* [[Asírí]]
* [[Askalín]]
* [[Askja (mannsnafn)|Askja]]
* [[Assa (mannsnafn)|Assa]]
* [[Asta]]
* [[Astrid]]
* [[Astrónómía]]
* [[Atalía]]
* [[Atena]]
* [[Atfriður]]
* [[Athena]]
* [[Atla]]
* [[Atlanta (mannsnafn)|Atlanta]]
* [[Auðbjörg]]
* [[Auðbjört]]
* [[Auðdís]]
* [[Auðhildur]]
* [[Auðlín]]
* [[Auðna]]
* [[Auðný]]
* [[Auðrún]]
* [[Auður (mannsnafn)|Auður]]
* [[Aurora]]
* [[Ava]]
* [[Avantí]]
* [[Avelin]]
* [[Aveline]]
* [[Avelín]]
* [[Avía]]
* [[Axelía]]
* [[Axelína]]
* [[Axelma]]
* [[Ayah]]
* [[Aþena (mannsnafn)|Aþena]]
{{div col end}}

== Á ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ágota]]
* [[Ágústa]]
* [[Ágústína]]
* [[Álaug]]
* [[Álfa]]
* [[Álfdís]]
* [[Álfeiður]]
* [[Álfey]]
* [[Álfgerður]]
* [[Álfheiður]]
* [[Álfhildur]]
* [[Álfrós]]
* [[Álfrún]]
* [[Álfsdís]]
* [[Álfsól]]
* [[Álöf]]
* [[Ára]]
* [[Árbjörg]]
* [[Árbjört]]
* [[Árborg (mannsnafn)|Árborg]]
* [[Árbót]]
* [[Árdís]]
* [[Árelía]]
* [[Árey]]
* [[Árilía]]
* [[Árlaug]]
* [[Ármanía]]
* [[Ármanna]]
* [[Ármannía]]
* [[Ármey]]
* [[Árna]]
* [[Árnanía]]
* [[Árndís]]
* [[Árnetta]]
* [[Árney]]
* [[Árnheiður]]
* [[Árninna]]
* [[Árnný]]
* [[Árnía]]
* [[Árnína]]
* [[Árný]]
* [[Áróra]]
* [[Ársól]]
* [[Ársæl]]
* [[Árún]]
* [[Árveig]]
* [[Árvök]]
* [[Árþóra]]
* [[Ása]]
* [[Ásbjörg]]
* [[Ásborg]]
* [[Ásdís]]
* [[Ásfríður]]
* [[Ásgeira]]
* [[Ásgerður]]
* [[Áshildur]]
* [[Áskatla]]
* [[Ásla]]
* [[Áslaug]]
* [[Ásleif]]
* [[Ásmunda]]
* [[Ásný]]
* [[Ásrós]]
* [[Ásrún]]
* [[Ást (mannsnafn)|Ást]]
* [[Ásta]]
* [[Ástbjörg]]
* [[Ástbjört]]
* [[Ástborg]]
* [[Ástdís]]
* [[Ástey]]
* [[Ástfinna]]
* [[Ástfríður]]
* [[Ástgerður]]
* [[Ástheiður]]
* [[Ásthildur]]
* [[Ástína]]
* [[Ástlaug]]
* [[Ástmarý]]
* [[Ástmunda]]
* [[Ástný]]
* [[Ástríður]]
* [[Ástrós]]
* [[Ástrún]]
* [[Ástveig]]
* [[Ástý]]
* [[Ástþóra]]
* [[Ástþórunn]]
* [[Ástþrúður]]
* [[Ásvör]]
* [[Ásynja (mannsnafn)|Ásynja]]
* [[Ásþrúður]]
{{div col end}}

== B ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Baldey]]
* [[Baldína]]
* [[Baldrún]]
* [[Baldursbrá (mannsnafn)|Baldursbrá]]
* [[Baldvina]]
* [[Baldvinía]]
* [[Barbara]]
* [[Barbára]]
* [[Bassí]]
* [[Batanía]]
* [[Baþónía]]
* [[Bábó]]
* [[Bára]]
* [[Bárðdís]]
* [[Bárðlína]]
* [[Bárðný]]
* [[Beata]]
* [[Bebba]]
* [[Bedína]]
* [[Begga]]
* [[Bekkhildur]]
* [[Belinda]]
* [[Bella]]
* [[Benedikta]]
* [[Benediktína]]
* [[Bengta]]
* [[Benidikta]]
* [[Benía]]
* [[Beníta]]
* [[Benjamína]]
* [[Benna]]
* [[Benney]]
* [[Benný]]
* [[Benónía]]
* [[Bensína]]
* [[Benta]]
* [[Bentey]]
* [[Bentína]]
* [[Bera (nafn)|Bera]]
* [[Berga]]
* [[Bergdís]]
* [[Bergdögg]]
* [[Bergey]]
* [[Bergfríður]]
* [[Bergheiður]]
* [[Berghildur]]
* [[Bergína]]
* [[Berglaug]]
* [[Berglind]]
* [[Berglín]]
* [[Berglína]]
* [[Bergljót]]
* [[Bergmannía]]
* [[Bergmunda]]
* [[Bergný]]
* [[Bergrán]]
* [[Bergrín]]
* [[Bergrós]]
* [[Bergrún]]
* [[Bergsteina]]
* [[Bergsteinunn]]
* [[Bergsveina]]
* [[Bergveig]]
* [[Bergvina]]
* [[Bergþóra]]
* [[Bergþrúður]]
* [[Berit]]
* [[Bernadette]]
* [[Bernharðína]]
* [[Bernódía]]
* [[Bernólína]]
* [[Bersabe]]
* [[Berta]]
* [[Bertha]]
* [[Bertína]]
* [[Bertmarí]]
* [[Bessa]]
* [[Bessí]]
* [[Bessý]]
* [[Bestla (mannsnafn)|Bestla]]
* [[Beta (mannsnafn)|Beta]]
* [[Betanía]]
* [[Beth]]
* [[Betsý]]
* [[Betta]]
* [[Bettina]]
* [[Bettína]]
* [[Bettý]]
* [[Betúelína]]
* [[Betzý]]
* [[Bibíana]]
* [[Bil (mannanafn)|Bil]]
* [[Binna]]
* [[Binný]]
* [[Birgit]]
* [[Birgitta]]
* [[Birgný]]
* [[Birna (nafn)|Birna]]
* [[Birta (mannsnafn)|Birta]]
* [[Birtna]]
* [[Bíbí]]
* [[Bína]]
* [[Bjargdís]]
* [[Bjargey]]
* [[Bjargheiður]]
* [[Bjarghildur]]
* [[Bjarglaug]]
* [[Bjarglind]]
* [[Bjarkey]]
* [[Bjarklind]]
* [[Bjarma]]
* [[Bjarna]]
* [[Bjarnasigrún]]
* [[Bjarnasína]]
* [[Bjarnaþórey]]
* [[Bjarndís]]
* [[Bjarney]]
* [[Bjarnfríður]]
* [[Bjarngerður]]
* [[Bjarnheiður]]
* [[Bjarnhildur]]
* [[Bjarnína]]
* [[Bjarnlaug]]
* [[Bjarnlín]]
* [[Bjarnný]]
* [[Bjarnónía]]
* [[Bjarnrós]]
* [[Bjarnrún]]
* [[Bjarnveig]]
* [[Bjarný]]
* [[Bjarnþóra]]
* [[Bjarnþrúður]]
* [[Bjartdís]]
* [[Bjartey]]
* [[Bjartmey]]
* [[Björg]]
* [[Björgey]]
* [[Björgheiður]]
* [[Björghildur]]
* [[Björgólína]]
* [[Björgvina]]
* [[Björk (mannsnafn)|Björk]]
* [[Björndís]]
* [[Björney]]
* [[Björnfríður]]
* [[Björnína]]
* [[Björnlaug]]
* [[Björnlín]]
* [[Björnónía]]
* [[Björnveig]]
* [[Björný]]
* [[Björt]]
* [[Blaka]]
* [[Blanka]]
* [[Blanzeflór]]
* [[Bláey]]
* [[Bláklukka (mannsnafn)|Bláklukka]]
* [[Blíða]]
* [[Blín]]
* [[Blómey]]
* [[Blómhvít]]
* [[Blómlaug]]
* [[Blædís]]
* [[Blær]]
* [[Bobba]]
* [[Bodil]]
* [[Boga]]
* [[Bogdís]]
* [[Bogey]]
* [[Bogga]]
* [[Boghildur]]
* [[Borg (mannsnafn)|Borg]]
* [[Borga]]
* [[Borgdís]]
* [[Borghild]]
* [[Borghildur]]
* [[Borgný]]
* [[Borgrún]]
* [[Borgþóra]]
* [[Botnía (mannsnafn)|Botnía]]
* [[Bóel]]
* [[Bóletta]]
* [[Bót]]
* [[Bóthildur]]
* [[Braga (mannsnafn)|Braga]]
* [[Braghildur]]
* [[Branddís]]
* [[Brandís]]
* [[Brandþrúður]]
* [[Brá]]
* [[Brák]]
* [[Brettefa]]
* [[Bretteva]]
* [[Briet]]
* [[Brigget]]
* [[Brigida]]
* [[Brigit]]
* [[Brigitta]]
* [[Brim (mannsnafn)|Brim]]
* [[Brimdís]]
* [[Brimey]]
* [[Brimhildur]]
* [[Brimrún]]
* [[Brit]]
* [[Britt]]
* [[Britta]]
* [[Bría]]
* [[Bríana]]
* [[Bríanna]]
* [[Bríet (mannsnafn)|Bríet]]
* [[Broteva]]
* [[Brúney]]
* [[Bryndís]]
* [[Brynfríður]]
* [[Bryngerður]]
* [[Brynheiður]]
* [[Brynhildur]]
* [[Brynja (nafn)|Brynja]]
* [[Brynjólfína]]
* [[Brynjólfsína]]
* [[Brynný]]
* [[Brynveig]]
* [[Brynylfa]]
* [[Bubba]]
* [[Buffý]]
* [[Burkney]]
* [[Bylgja (mannsnafn)|Bylgja]]
* [[Böðvarrún]]
* [[Böðvína]]
{{div col end}}

== C ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Camilla]]
* [[Caritas]]
* [[Carla]]
* [[Carmen]]
* [[Casandra]]
* [[Cathinca]]
* [[Cecilia]]
* [[Cecilía]]
* [[Celina]]
* [[Ceres (mannsnafn)|Ceres]]
* [[Charlotta]]
* [[Charlotte (mannsnafn)|Charlotte]]
* [[Chloé]]
* [[Chrissie]]
* [[Christa]]
* [[Christel]]
* [[Christina]]
* [[Christine]]
* [[Clara]]
* [[Cleopatra (mannsnafn)|Cleopatra]]
{{div col end}}

== D ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Dadda]]
* [[Daða]]
* [[Daðey]]
* [[Daðína]]
* [[Daðný]]
* [[Dagbjörg]]
* [[Dagbjört]]
* [[Dagfinna]]
* [[Dagfríður]]
* [[Dagga]]
* [[Daggrós]]
* [[Dagheiður]]
* [[Dagmar]]
* [[Dagmey]]
* [[Dagný]]
* [[Dagrún]]
* [[Dalbjörk]]
* [[Daldís]]
* [[Daley]]
* [[Dalía]]
* [[Dalíla]]
* [[Dalla]]
* [[Dallilja]]
* [[Dalrós]]
* [[Dalrún]]
* [[Dana]]
* [[Danbjörg]]
* [[Daney]]
* [[Danfríður]]
* [[Danheiður]]
* [[Danhildur]]
* [[Dania]]
* [[Danía]]
* [[Daníela]]
* [[Daníelía]]
* [[Daníelína]]
* [[Daníella]]
* [[Danlína]]
* [[Dara]]
* [[Daría]]
* [[Davíða]]
* [[Davíðína]]
* [[Dawn]]
* [[Dáð]]
* [[Debora]]
* [[Debóra]]
* [[Deda]]
* [[Degen]]
* [[Delía]]
* [[Dendý]]
* [[Denný]]
* [[Diana]]
* [[Didda (mannsnafn)|Didda]]
* [[Diðrika]]
* [[Dilja]]
* [[Diljá]]
* [[Dilla]]
* [[Dillý]]
* [[Dimma (mannsnafn)|Dimma]]
* [[Dimmblá]]
* [[Dimmey]]
* [[Dissý]]
* [[Día]]
* [[Díana (mannsnafn)|Díana]]
* [[Díanna]]
* [[Dídí]]
* [[Díma]]
* [[Dína]]
* [[Dípa]]
* [[Dís (mannsnafn)|Dís]]
* [[Dísa]]
* [[Dísella]]
* [[Dodda]]
* [[Dollý (mannsnafn)|Dollý]]
* [[Dolma]]
* [[Donna]]
* [[Dordía]]
* [[Doris]]
* [[Dorothea]]
* [[Dóa]]
* [[Dómhildur]]
* [[Dóra]]
* [[Dórdís]]
* [[Dórey]]
* [[Dórhildur]]
* [[Dóris]]
* [[Dórothea]]
* [[Dórótea]]
* [[Dóróthe]]
* [[Dóróthea]]
* [[Dóróþea]]
* [[Dósóþea]]
* [[Drauma]]
* [[Draumey]]
* [[Draumrún]]
* [[Drisjana]]
* [[Drífa]]
* [[Drísíana]]
* [[Droplaug]]
* [[Drótt]]
* [[Drysíana]]
* [[Dröfn]]
* [[Dúa]]
* [[Dúfa (nafn)|Dúfa]]
* [[Dúna]]
* [[Dúnna]]
* [[Dúrra (mannsnafn)|Dúrra]]
* [[Dyljá]]
* [[Dynja]]
* [[Dýrborg]]
* [[Dýrfinna]]
* [[Dýrlaug]]
* [[Dýrleif]]
* [[Dýrley]]
* [[Dýrólína]]
* [[Dýrunn]]
* [[Dýrvin]]
* [[Dæja]]
* [[Dögg (nafn)|Dögg]]
* [[Dögun (mannsnafn)|Dögun]]
{{div col end}}

== E ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ebba]]
* [[Ebbertsína]]
* [[Ebonney]]
* [[Edda (mannsnafn)|Edda]]
* [[Eddý]]
* [[Edel]]
* [[Eden (mannsnafn)|Eden]]
* [[Edil]]
* [[Edit]]
* [[Edith]]
* [[Edla]]
* [[Edna]]
* [[Eðalrein]]
* [[Eðna]]
* [[Eðvaldína]]
* [[Eðvarðsína]]
* [[Efemia]]
* [[Efemía]]
* [[Egedia]]
* [[Egedía]]
* [[Eggertína]]
* [[Eggertsína]]
* [[Eggrún]]
* [[Eggþóra]]
* [[Egidía]]
* [[Egilína]]
* [[Egillína]]
* [[Egilsína]]
* [[Egla (mannsnafn)|Egla]]
* [[Eia]]
* [[Eidís]]
* [[Eiðbjörg]]
* [[Eiðný]]
* [[Eiðunn]]
* [[Eiðvör]]
* [[Eigrét]]
* [[Eik (mannsnafn)|Eik]]
* [[Eileif]]
* [[Eileiþía]]
* [[Eilíf]]
* [[Eina]]
* [[Einara]]
* [[Einarbjörg]]
* [[Einarðína]]
* [[Einarína]]
* [[Einarlína]]
* [[Einarsína]]
* [[Einbjörg]]
* [[Eindís]]
* [[Einey]]
* [[Einfríður]]
* [[Einhildur]]
* [[Einína]]
* [[Einrós]]
* [[Einrún]]
* [[Einsa]]
* [[Einstínveig]]
* [[Eir (mannsnafn)|Eir]]
* [[Eirdís]]
* [[Eirfinna]]
* [[Eiríka]]
* [[Eiríksína]]
* [[Eirný]]
* [[Eirún]]
* [[Eiva]]
* [[Eivör]]
* [[Ektalína]]
* [[Elba (mannsnafn)|Elba]]
* [[Eldbjörg]]
* [[Eldborg (mannsnafn)|Eldborg]]
* [[Elddís]]
* [[Eldey (mannsnafn)|Eldey]]
* [[Eldlilja (mannsnafn)|Eldlilja]]
* [[Eldmey]]
* [[Eldrós]]
* [[Eldrún]]
* [[Eldþóra]]
* [[Elea]]
* [[Eleana]]
* [[Eleina]]
* [[Elektra (nafn)|Elektra]]
* [[Elena]]
* [[Elená]]
* [[Elenborg]]
* [[Elenora]]
* [[Elenóra]]
* [[Eleonora]]
* [[Eleónóra]]
* [[Elfa]]
* [[Elfríð]]
* [[Elfur]]
* [[Elheiður]]
* [[Elika]]
* [[Elina]]
* [[Elinbjört]]
* [[Elinborg]]
* [[Elinóra]]
* [[Elinrós]]
* [[Elisabet]]
* [[Elisabeth]]
* [[Elise]]
* [[Elizabet]]
* [[Elizabeth]]
* [[Elía (mannsnafn)|Elía]]
* [[Elíana]]
* [[Elíanna]]
* [[Elíasína]]
* [[Elímunda]]
* [[Elín]]
* [[Elína]]
* [[Elíná]]
* [[Elínbet]]
* [[Elínbjörg]]
* [[Elínbjört]]
* [[Elínborg]]
* [[Elíndís]]
* [[Elíngunn]]
* [[Elíngunnur]]
* [[Elínheiður]]
* [[Elínora]]
* [[Elínóra]]
* [[Elínrós]]
* [[Elínveig]]
* [[Elírós]]
* [[Elís (mannsnafn)|Elís]]
* [[Elísa]]
* [[Elísabet]]
* [[Elísabeth]]
* [[Elísabjörg]]
* [[Elíveig]]
* [[Elíza]]
* [[Elízabet]]
* [[Elja]]
* [[Elka]]
* [[Ella]]
* [[Ellen]]
* [[Elley]]
* [[Ellisif]]
* [[Ellín]]
* [[Elly]]
* [[Ellý]]
* [[Elma]]
* [[Elna]]
* [[Elsa]]
* [[Elsabet]]
* [[Elsabjörg]]
* [[Elser]]
* [[Elsie]]
* [[Elsí]]
* [[Elspa]]
* [[Elsý]]
* [[Elúlía]]
* [[Elva]]
* [[Elvi]]
* [[Elvira]]
* [[Elví]]
* [[Elvíra]]
* [[Elvur]]
* [[Elvý]]
* [[Elvör]]
* [[Emanúela]]
* [[Embla (mannsnafn)|Embla]]
* [[Emelí]]
* [[Emelía]]
* [[Emelíana]]
* [[Emelína]]
* [[Emely]]
* [[Emelý]]
* [[Emeralda]]
* [[Emerentíana]]
* [[Emhild]]
* [[Emi]]
* [[Emilí]]
* [[Emilía]]
* [[Emilíana]]
* [[Emilíanna]]
* [[Emilína]]
* [[Emilý]]
* [[Emma]]
* [[Emmý]]
* [[Emý]]
* [[Enea]]
* [[Eneasa]]
* [[Eneka]]
* [[Engilberta]]
* [[Engilbertína]]
* [[Engilbjörg]]
* [[Engilbjört]]
* [[Engilborg]]
* [[Engilfríður]]
* [[Engilgerður]]
* [[Engilmaría]]
* [[Engilráð]]
* [[Engilrós]]
* [[Engla]]
* [[Engley]]
* [[Enika]]
* [[Eníta]]
* [[Enja]]
* [[Enóla]]
* [[Enya (mannsnafn)|Enya]]
* [[Epifanía]]
* [[Eres]]
* [[Erica (mannsnafn)|Erica]]
* [[Erika]]
* [[Erin]]
* [[Erla]]
* [[Erlen]]
* [[Erlenda]]
* [[Erlendína]]
* [[Erlendsína]]
* [[Erlinda]]
* [[Erlín]]
* [[Erlína]]
* [[Ermenga]]
* [[Erna]]
* [[Erykah]]
* [[Esí]]
* [[Esja (nafn)|Esja]]
* [[Eskja]]
* [[Esmeralda]]
* [[Estel]]
* [[Ester]]
* [[Esther]]
* [[Estiva]]
* [[Estífa]]
* [[Estíva]]
* [[Ethel]]
* [[Etilríður]]
* [[Etna (mannsnafn)|Etna]]
* [[Eufemia]]
* [[Eufemía]]
* [[Eugenia]]
* [[Eugenía]]
* [[Eulalía]]
* [[Eva (mannsnafn)|Eva]]
* [[Evelía]]
* [[Evelyn]]
* [[Evey]]
* [[Evfemía]]
* [[Evgenia]]
* [[Evgenía]]
* [[Evin]]
* [[Evíta]]
* [[Evlalía]]
* [[Evsebía]]
* [[Ey (mannsnafn)|Ey]]
* [[Eybjörg]]
* [[Eybjört]]
* [[Eyborg]]
* [[Eydís]]
* [[Eyð]]
* [[Eyðdís]]
* [[Eyfríður]]
* [[Eygerður]]
* [[Eygló]]
* [[Eygrét]]
* [[Eyhildur]]
* [[Eyja (mannsnafn)|Eyja]]
* [[Eyjalín]]
* [[Eyjólfa]]
* [[Eyjólfína]]
* [[Eyjólflína]]
* [[Eyjólfsína]]
* [[Eyleif]]
* [[Eyleifína]]
* [[Eylín]]
* [[Eylína]]
* [[Eyrarrós (mannsnafn)|Eyrarrós]]
* [[Eyríður]]
* [[Eyrós]]
* [[Eyrún]]
* [[Eyva]]
* [[Eyveig]]
* [[Eyvindína]]
* [[Eyvör]]
* [[Eyþóra]]
* [[Eyþrúður]]
{{div col end}}

== F ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Fanndís]]
* [[Fanney]]
* [[Fannhvít]]
* [[Fannlaug]]
* [[Fanny]]
* [[Fanný]]
* [[Febína]]
* [[Febrún]]
* [[Feldís]]
* [[Fema]]
* [[Ferdína]]
* [[Fernandína]]
* [[Fides]]
* [[Filipía]]
* [[Filippa]]
* [[Filippía]]
* [[Finna]]
* [[Finnbjörg]]
* [[Finnbjörk]]
* [[Finnboga]]
* [[Finnborg]]
* [[Finndís]]
* [[Finney]]
* [[Finnfríður]]
* [[Finnlaug]]
* [[Finnrós]]
* [[Finnsína]]
* [[Finnþóra]]
* [[Fía]]
* [[Fíasól]]
* [[Fídes]]
* [[Fídís]]
* [[Fífa (mannsnafn)|Fífa]]
* [[Fíóna]]
* [[Fjalldís]]
* [[Fjalley]]
* [[Fjara (mannsnafn)|Fjara]]
* [[Fjóla]]
* [[Flosrún]]
* [[Flóra (nafn)|Flóra]]
* [[Flóredína]]
* [[Flórentía]]
* [[Flórentína]]
* [[Flórída (mannsnafn)|Flórída]]
* [[Fold]]
* [[Folda]]
* [[Franka]]
* [[Fransiska]]
* [[Franzisca]]
* [[Franziska]]
* [[Frán]]
* [[Fregn]]
* [[Freya (mannsnafn)|Freya]]
* [[Freydís]]
* [[Freygerður]]
* [[Freyja (mannsnafn)|Freyja]]
* [[Freylaug]]
* [[Freyleif]]
* [[Frida]]
* [[Friðbjörg]]
* [[Friðbjörk]]
* [[Friðbjört]]
* [[Friðborg]]
* [[Friðdís]]
* [[Friðdóra]]
* [[Friðey]]
* [[Friðfinna]]
* [[Friðfríður]]
* [[Friðgerður]]
* [[Friðjóna]]
* [[Friðlaug]]
* [[Friðleif]]
* [[Friðlín]]
* [[Friðlína]]
* [[Friðmey]]
* [[Friðný]]
* [[Friðrika]]
* [[Friðrikka]]
* [[Friðrós]]
* [[Friðrún]]
* [[Friðsemd]]
* [[Friðveig]]
* [[Friðvör]]
* [[Friðþóra]]
* [[Frigg (mannsnafn)|Frigg]]
* [[Fríða]]
* [[Fríður]]
* [[Frímannía]]
* [[Frostrós]]
* [[Fróðný]]
* [[Frugit]]
* [[Frumrósa]]
* [[Frúgit]]
* [[Fura (mannsnafn)|Fura]]
* [[Fævý]]
* [[Föld]]
* [[Fönn]]
{{div col end}}

== G ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Gabriela]]
* [[Gabriella]]
* [[Gabríela]]
* [[Gabríella]]
* [[Gabríerla]]
* [[Gaja (mannsnafn)|Gaja]]
* [[Ganna]]
* [[Garbó]]
* [[Garða]]
* [[Gauja]]
* [[Gauthildur]]
* [[Gára]]
* [[Gefjun (mannsnafn)|Gefjun]]
* [[Gefn]]
* [[Geira]]
* [[Geirbjörg]]
* [[Geirborg]]
* [[Geirdís]]
* [[Geirfinna]]
* [[Geirfríður]]
* [[Geirhildur]]
* [[Geirína]]
* [[Geirlaug]]
* [[Geirlína]]
* [[Geirlöð]]
* [[Geirný]]
* [[Geirríður]]
* [[Geirrún]]
* [[Geirþóra]]
* [[Geirþrúður]]
* [[Georgía (mannsnafn)|Georgía]]
* [[Georgína]]
* [[Gerða]]
* [[Gerður]]
* [[Gestfríður]]
* [[Gestheiður]]
* [[Gestína]]
* [[Gestný]]
* [[Gestrún]]
* [[Gilla]]
* [[Gillý]]
* [[Gilslaug]]
* [[Gissunn]]
* [[Gissurína]]
* [[Gía]]
* [[Gígí]]
* [[Gígja]]
* [[Gísela]]
* [[Gísella]]
* [[Gísla]]
* [[Gíslalína]]
* [[Gíslanna]]
* [[Gísley]]
* [[Gíslheiður]]
* [[Gíslíana]]
* [[Gíslín]]
* [[Gíslína]]
* [[Gísllaug]]
* [[Gíslný]]
* [[Gíslólína]]
* [[Gíslrún]]
* [[Gíslunn]]
* [[Gíta]]
* [[Gjaflaug]]
* [[Gjóska (mannsnafn)|Gjóska]]
* [[Gjöll]]
* [[Gleymmérei]]
* [[Gloría]]
* [[Gloríant]]
* [[Gló]]
* [[Glóa]]
* [[Glóbjört]]
* [[Glódís]]
* [[Glóð]]
* [[Glóey (nafn)|Glóey]]
* [[Glóeý]]
* [[Glytta (mannsnafn)|Glytta]]
* [[Gná (mannsnafn)|Gná]]
* [[Gnádís]]
* [[Goðmunda]]
* [[Gola]]
* [[Gottfreða]]
* [[Gottfreðlína]]
* [[Góa (mannsnafn)|Góa]]
* [[Gógó]]
* [[Gratíana]]
* [[Grein (mannsnafn)|Grein]]
* [[Gret]]
* [[Greta]]
* [[Grethe]]
* [[Grélöð]]
* [[Grét]]
* [[Gréta]]
* [[Gríma (mannsnafn)|Gríma]]
* [[Grímbjörg]]
* [[Grímea]]
* [[Grímey]]
* [[Grímheiður]]
* [[Grímhildur]]
* [[Grímlaug]]
* [[Gríshildur]]
* [[Gró (mannsnafn)|Gró]]
* [[Gróa]]
* [[Grótta (mannsnafn)|Grótta]]
* [[Guðanna]]
* [[Guðarnleif]]
* [[Guðberta]]
* [[Guðbet]]
* [[Guðbil]]
* [[Guðbirna]]
* [[Guðbjartsína]]
* [[Guðbjörg]]
* [[Guðbjört]]
* [[Guðborg]]
* [[Guðbranda]]
* [[Guðbrandína]]
* [[Guðdís]]
* [[Guðfinna]]
* [[Guðfríður]]
* [[Guðjóna]]
* [[Guðjónía]]
* [[Guðjónína]]
* [[Guðjónsína]]
* [[Guðjóný]]
* [[Guðlaug]]
* [[Guðleif]]
* [[Guðlín]]
* [[Guðlína]]
* [[Guðmannía]]
* [[Guðmey]]
* [[Guðmund]]
* [[Guðmunda]]
* [[Guðmundía]]
* [[Guðmundína]]
* [[Guðmundsína]]
* [[Guðna]]
* [[Guðný]]
* [[Guðríður]]
* [[Guðrún]]
* [[Guðrúnbjörg]]
* [[Guðsteina]]
* [[Guðsteinn]]
* [[Guðvaldína]]
* [[Guðveig]]
* [[Guðvina]]
* [[Guja]]
* [[Gulla]]
* [[Gullbrá (mannsnafn)|Gullbrá]]
* [[Gullveig]]
* [[Gullý]]
* [[Gumma]]
* [[Gunilla]]
* [[Gunna]]
* [[Gunnarína]]
* [[Gunnbjörg]]
* [[Gunnbjört]]
* [[Gunnborg]]
* [[Gunndís]]
* [[Gunndóra]]
* [[Gunnella]]
* [[Gunnfinna]]
* [[Gunnfríður]]
* [[Gunnharða]]
* [[Gunnheiður]]
* [[Gunnhildur]]
* [[Gunnína]]
* [[Gunnjóna]]
* [[Gunnlaug]]
* [[Gunnleif]]
* [[Gunnlöð]]
* [[Gunnrún]]
* [[Gunnrúna]]
* [[Gunnur]]
* [[Gunnveig]]
* [[Gunnvör]]
* [[Gunný]]
* [[Gunnþóra]]
* [[Gunnþórunn]]
* [[Guría]]
* [[Gurrý]]
* [[Gúa]]
* [[Gúníta]]
* [[Gúrí]]
* [[Gústa]]
* [[Gústafa]]
* [[Gyða]]
* [[Gyðja (mannsnafn)|Gyðja]]
* [[Gyðríður]]
* [[Gyríður]]
* [[Gytta]]
* [[Gýríður]]
* [[Gæfa]]
* [[Gæflaug]]
{{div col end}}

== H ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Hadda]]
* [[Haddý]]
* [[Hafalda]]
* [[Hafbjörg]]
* [[Hafborg]]
* [[Hafdís]]
* [[Hafey]]
* [[Haffý]]
* [[Hafliða]]
* [[Hafliðína]]
* [[Haflína]]
* [[Hafný]]
* [[Hafrós]]
* [[Hafrún]]
* [[Hafsól]]
* [[Hafsteina]]
* [[Hafþóra]]
* [[Hagar (mannsnafn)|Hagar]]
* [[Halla]]
* [[Hallbera]]
* [[Hallbjörg]]
* [[Hallborg]]
* [[Halldís]]
* [[Halldóra]]
* [[Halley]]
* [[Hallfríður]]
* [[Hallgerður]]
* [[Hallgríma]]
* [[Hallgrímína]]
* [[Hallgrímsína]]
* [[Hallgunnur]]
* [[Hallkatla]]
* [[Hallný]]
* [[Hallótta]]
* [[Hallrún]]
* [[Hallveig]]
* [[Hallvör]]
* [[Hamína]]
* [[Hanna]]
* [[Hannah]]
* [[Hannesína]]
* [[Hanney]]
* [[Hannína]]
* [[Hannveig]]
* [[Hanný]]
* [[Hansa]]
* [[Hansborg]]
* [[Hansfríður]]
* [[Hansína]]
* [[Haralda]]
* [[Haraldína]]
* [[Haraldsína]]
* [[Harða]]
* [[Harley]]
* [[Harne]]
* [[Harpa (mannsnafn)|Harpa]]
* [[Hauður]]
* [[Haukrún]]
* [[Hákonía]]
* [[Hálfdanía]]
* [[Hávarðína]]
* [[Heba (mannsnafn)|Heba]]
* [[Hebba]]
* [[Hedda]]
* [[Hedí]]
* [[Heida]]
* [[Heidi]]
* [[Heiða]]
* [[Heiðbjörg]]
* [[Heiðbjörk]]
* [[Heiðbjört]]
* [[Heiðbrá]]
* [[Heiðdís]]
* [[Heiðlaug]]
* [[Heiðlóa (nafn)|Heiðlóa]]
* [[Heiðný]]
* [[Heiðrós]]
* [[Heiðrún]]
* [[Heiður]]
* [[Heiðveig]]
* [[Heiðvíg]]
* [[Heimlaug]]
* [[Hekla (mannsnafn)|Hekla]]
* [[Helen]]
* [[Helena (mannsnafn)|Helena]]
* [[Helga]]
* [[Helganna]]
* [[Helgey]]
* [[Heli]]
* [[Hella (mannsnafn)|Hella]]
* [[Helma]]
* [[Hendrikka]]
* [[Henný]]
* [[Henrietta]]
* [[Henrika]]
* [[Henríetta]]
* [[Hera (mannsnafn)|Hera]]
* [[Herbjörg]]
* [[Herbjört]]
* [[Herborg]]
* [[Herdís]]
* [[Herfríður]]
* [[Hergerður]]
* [[Herlaug]]
* [[Hermanía]]
* [[Hermannía]]
* [[Hermína]]
* [[Hermunda]]
* [[Heró]]
* [[Herríður]]
* [[Hersilía]]
* [[Herta]]
* [[Hertha]]
* [[Hervör]]
* [[Herþrúður]]
* [[Hild]]
* [[Hilda]]
* [[Hildegard]]
* [[Hildibjörg]]
* [[Hildigerður]]
* [[Hildigunnur]]
* [[Hildiríður]]
* [[Hildisif]]
* [[Hildís]]
* [[Hildur]]
* [[Hilja]]
* [[Hilma]]
* [[Himinbjörg]]
* [[Hind]]
* [[Hinrika]]
* [[Hinrikka]]
* [[Hippólýte]]
* [[Híramía]]
* [[Hjalta]]
* [[Hjaltey]]
* [[Hjaltína]]
* [[Hjaltlína]]
* [[Hjaltveig]]
* [[Hjálma]]
* [[Hjálmdís]]
* [[Hjálmey]]
* [[Hjálmfríður]]
* [[Hjálmgerður]]
* [[Hjálmhildur]]
* [[Hjálmrós]]
* [[Hjálmrún]]
* [[Hjálmveig]]
* [[Hjördís]]
* [[Hjörfríður]]
* [[Hjörleif]]
* [[Hjörleifa]]
* [[Hjörný]]
* [[Hjörtfríður]]
* [[Hjörtína]]
* [[Hjörtlaug]]
* [[Hjörtný]]
* [[Hjörtrós]]
* [[Hlaðgerður]]
* [[Hleiður]]
* [[Hlédís]]
* [[Hlíð]]
* [[Hlíf]]
* [[Hlín (mannsnafn)|Hlín]]
* [[Hlýja]]
* [[Hlökk]]
* [[Hneta (mannsnafn)|Hneta]]
* [[Hofdís]]
* [[Hóffý]]
* [[Hófí]]
* [[Hólmbjörg]]
* [[Hólmdís]]
* [[Hólmfríður]]
* [[Hólmgerður]]
* [[Hrafna]]
* [[Hrafnbjört]]
* [[Hrafnborg]]
* [[Hrafndís]]
* [[Hrafnea]]
* [[Hrafney]]
* [[Hrafnfífa]]
* [[Hrafngerður]]
* [[Hrafnheiður]]
* [[Hrafnhetta]]
* [[Hrafnhildur]]
* [[Hrafnkatla]]
* [[Hrafnlaug]]
* [[Hrafnrós]]
* [[Hrafnrún]]
* [[Hrafnsunna]]
* [[Hrafntinna (mannsnafn)|Hrafntinna]]
* [[Hrafnynja]]
* [[Hraundís]]
* [[Hrefna (mannanafn)|Hrefna]]
* [[Hreiðarsína]]
* [[Hreindís]]
* [[Hreingrét]]
* [[Hróbjörg]]
* [[Hróbjört]]
* [[Hróðbjörg]]
* [[Hróðný]]
* [[Hrólfdís]]
* [[Hróný]]
* [[Hrund]]
* [[Hröfn]]
* [[Hrönn]]
* [[Hugbjörg]]
* [[Hugbjört]]
* [[Hugborg]]
* [[Hugbót]]
* [[Hugdís]]
* [[Hugljúf]]
* [[Hugraun]]
* [[Hugrós]]
* [[Hugrún]]
* [[Huld]]
* [[Hulda (mannsnafn)|Hulda]]
* [[Hulddís]]
* [[Huldís]]
* [[Huldrún]]
* [[Húna]]
* [[Húnbjörg]]
* [[Húndís]]
* [[Húngerður]]
* [[Hvönn (mannsnafn)|Hvönn]]
* [[Hyrna]]
* [[Hyrrokkin]]
* [[Hædý]]
* [[Höbbý]]
* [[Hödd]]
* [[Högna]]
* [[Hörn]]
{{div col end}}

== I ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ida (nafn)|Ida]]
* [[Idda]]
* [[Iða (mannsnafn)|Iða]]
* [[Iðbjörg]]
* [[Iðja]]
* [[Iðunn (nafn)|Iðunn]]
* [[Ilmur]]
* [[Ilse]]
* [[Imba]]
* [[Imma]]
* [[Immý]]
* [[Ina]]
* [[Inda]]
* [[India]]
* [[Indiana (mannsnafn)|Indiana]]
* [[Indika]]
* [[Indí (mannsnafn)|Indí]]
* [[Indía]]
* [[Indíana]]
* [[Indíra]]
* [[Indlaug]]
* [[Indra]]
* [[Indriðína]]
* [[Indría]]
* [[Indríður]]
* [[Inga]]
* [[Ingaló (mannsnafn)|Ingaló]]
* [[Inganna]]
* [[Ingdís]]
* [[Ingeborg]]
* [[Inger]]
* [[Ingey]]
* [[Ingfinna]]
* [[Ingheiður]]
* [[Inghildur]]
* [[Ingibjörg]]
* [[Ingibjört]]
* [[Ingiborg]]
* [[Ingifinna]]
* [[Ingifríður]]
* [[Ingigerður]]
* [[Ingigunnur]]
* [[Ingilaug]]
* [[Ingileif]]
* [[Ingilín]]
* [[Ingilína]]
* [[Ingimagn]] &lt;!-- kvenmannsnafnið Ingimagn er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --&gt;
* [[Ingimaría]]
* [[Ingimunda]]
* [[Ingimundína]]
* [[Ingiríður]]
* [[Ingirós]]
* [[Ingirún]]
* [[Ingisól]]
* [[Ingiveig]]
* [[Ingólfa]]
* [[Ingólfína]]
* [[Ingrid]]
* [[Ingrún]]
* [[Ingunn]]
* [[Ingveldur]]
* [[Inna (mannsnafn)|Inna]]
* [[Irena]]
* [[Irene]]
* [[Irja]]
* [[Irma]]
* [[Irmelín]]
* [[Irmý]]
* [[Irpa]]
* [[Isabel]]
* [[Isabella]]
* [[Isadora]]
* [[Isidora]]
* [[Ivy]]
* [[Ivý]]
{{div col end}}

== Í ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ída]]
* [[Íena]]
* [[Ílena]]
* [[Íma]]
* [[Ína]]
* [[Ínes]]
* [[Ír]]
* [[Íren]]
* [[Írena]]
* [[Íris]]
* [[Írunn]]
* [[Ísabel]]
* [[Ísabella]]
* [[Ísadóra]]
* [[Ísafold (mannsnafn)|Ísafold]]
* [[Ísaka]]
* [[Ísakína]]
* [[Ísalind]]
* [[Ísalína]]
* [[Ísbjörg]]
* [[Ísbjört]]
* [[Ísbrá]]
* [[Ísdís]]
* [[Ísdögg]]
* [[Íselín]]
* [[Ísey]]
* [[Ísfjörð]]
* [[Ísfold]]
* [[Ísgerður]]
* [[Íshildur]]
* [[Ísidóra]]
* [[Ísis (mannsnafn)|Ísis]]
* [[Íslaug]]
* [[Ísleif]]
* [[Íslilja]]
* [[Ísmey]]
* [[Ísobel]]
* [[Ísold]]
* [[Ísól]]
* [[Ísrún]]
* [[Íssól]]
* [[Ísveig]]
* [[Ísvöld]]
* [[Ítalía (mannsnafn)|Ítalía]]
* [[Íunn]]
* [[Íva]]
* [[Ívalú]]
* [[Ívana]]
* [[Ívarlína]]
* [[Íviðja]]
* [[Ívör]]
{{div col end}}

== J ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Jael]]
* [[Jafeta]]
* [[Jafetína]]
* [[Jakey]]
* [[Jakobea]]
* [[Jakobía]]
* [[Jakobína]]
* [[Jakóba]]
* [[Jana]]
* [[Jane]]
* [[Janetta]]
* [[Janey]]
* [[Jannika]]
* [[Jara]]
* [[Jarðþrúður]]
* [[Jarla]]
* [[Jarún]]
* [[Jarþrúður]]
* [[Jasína]]
* [[Jasmin]]
* [[Jasmine]]
* [[Jasmín]]
* [[Járnbrá]]
* [[Járnfríður]]
* [[Járngerður]]
* [[Járnþrúður]]
* [[Jeanne]]
* [[Jelbjörg]]
* [[Jenetta]]
* [[Jenna]]
* [[Jenney]]
* [[Jenny]]
* [[Jenný]]
* [[Jensa]]
* [[Jensey]]
* [[Jensína]]
* [[Jessý]]
* [[Jonna]]
* [[Jonný]]
* [[Josefina]]
* [[Josephine]]
* [[Jovina]]
* [[Jóa]]
* [[Jóanna]]
* [[Jóbjörg]]
* [[Jóda]]
* [[Jódís]]
* [[Jóelína]]
* [[Jóey]]
* [[Jófinna]]
* [[Jófríður]]
* [[Jóga (mannsnafn)|Jóga]]
* [[Jóhanna]]
* [[Jóhanndína]]
* [[Jóhannesína]]
* [[Jóheiður]]
* [[Jólín]]
* [[Jóna]]
* [[Jónanna]]
* [[Jónasa]]
* [[Jónasína]]
* [[Jónassína]]
* [[Jónatanía]]
* [[Jónbjörg]]
* [[Jónbjört]]
* [[Jónborg]]
* [[Jóndís]]
* [[Jóndóra]]
* [[Jónea]]
* [[Jónesa]]
* [[Jóney]]
* [[Jónfríður]]
* [[Jóngerð]]
* [[Jóngerður]]
* [[Jónheiður]]
* [[Jónhildur]]
* [[Jóninna]]
* [[Jóní]]
* [[Jónía (mannsnafn)|Jónía]]
* [[Jónída]]
* [[Jónína]]
* [[Jónlína]]
* [[Jónný]]
* [[Jónsína]]
* [[Jónunna]]
* [[Jónveig]]
* [[Jóný]]
* [[Jóra]]
* [[Jóreiður]]
* [[Jóríður]]
* [[Jórlaug]]
* [[Jórunn]]
* [[Jósabet]]
* [[Jósabína]]
* [[Jósebína]]
* [[Jósefa]]
* [[Jósefín]]
* [[Jósefína]]
* [[Jósevæn]]
* [[Jósíana]]
* [[Judit]]
* [[Judith]]
* [[Julia]]
* [[Júdea]]
* [[Júdit]]
* [[Júlí (mannsnafn)|Júlí]]
* [[Júlía]]
* [[Júlíana]]
* [[Júlíanna]]
* [[Júlíetta]]
* [[Júlíhuld]]
* [[Júlína]]
* [[Júlírós]]
* [[Júna]]
* [[Júní (mannsnafn)|Júní]]
* [[Júnía]]
* [[Júníana]]
* [[Jústa]]
* [[Jökla (mannsnafn)|Jökla]]
* [[Jökulrós]]
* [[Jörgína]]
* [[Jörína]]
* [[Jörundína]]
{{div col end}}

== K ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Kaðlín]]
* [[Kaia]]
* [[Kaija]]
* [[Kaía]]
* [[Kaja]]
* [[Kala]]
* [[Kalla]]
* [[Kalmara]]
* [[Kamilla]]
* [[Kamí]]
* [[Kamma]]
* [[Kapitola]]
* [[Kapitóla]]
* [[Kapítóla (mannsnafn)|Kapítóla]]
* [[Kara]]
* [[Karen]]
* [[Karin]]
* [[Karitas]]
* [[Karí]]
* [[Karín]]
* [[Karína]]
* [[Karítas]]
* [[Karla]]
* [[Karlinna]]
* [[Karlína]]
* [[Karlotta]]
* [[Karlynja]]
* [[Karlý]]
* [[Karma (mannsnafn)|Karma]]
* [[Karmen]]
* [[Karna]]
* [[Karol]]
* [[Karolína]]
* [[Karó]]
* [[Karólín]]
* [[Karólína]]
* [[Karún]]
* [[Kassandra (mannsnafn)|Kassandra]]
* [[Kat (mannsnafn)|Kat]]
* [[Kata]]
* [[Katarína]]
* [[Kateri]]
* [[Katerína]]
* [[Katharina]]
* [[Kathinka]]
* [[Katinka]]
* [[Katla (mannsnafn)|Katla]]
* [[Katra]]
* [[Katrín]]
* [[Katrína]]
* [[Katý]]
* [[Kaya]]
* [[Kára]]
* [[Kárí]]
* [[Kellý]]
* [[Kendra]]
* [[Kenya (mannsnafn)|Kenya]]
* [[Ketilbjörg]]
* [[Ketilfríður]]
* [[Ketilríður]]
* [[Kiddý]]
* [[Kikka]]
* [[Kilja (mannsnafn)|Kilja]]
* [[Kira (mannsnafn)|Kira]]
* [[Kirsten]]
* [[Kirstín]]
* [[Kittý]]
* [[Kía]]
* [[Kíra]]
* [[Kjalvör]]
* [[Kjartanía]]
* [[Kjartína]]
* [[Kjerdís]]
* [[Kjölvör]]
* [[Kjördís]]
* [[Klara]]
* [[Klaría]]
* [[Kládía]]
* [[Kládína]]
* [[Klálína]]
* [[Klásína]]
* [[Klemensína]]
* [[Klementína]]
* [[Kleópatra (mannsnafn)|Kleópatra]]
* [[Klöpp (mannsnafn)|Klöpp]]
* [[Kneif]]
* [[Kolbjörg]]
* [[Kolbrá]]
* [[Kolbrún]]
* [[Koldís]]
* [[Kolfinna]]
* [[Kolfreyja]]
* [[Kolgríma]]
* [[Kolka]]
* [[Kolþerna (mannsnafn)|Kolþerna]]
* [[Kona (mannsnafn)|Kona]]
* [[Konkordía]]
* [[Konný]]
* [[Konráðína]]
* [[Konráðsína]]
* [[Konstantía (mannsnafn)|Konstantía]]
* [[Konstantína]]
* [[Korka]]
* [[Kormlöð]]
* [[Kornelía]]
* [[Kortrún]]
* [[Kóbra]]
* [[Kókó]]
* [[Kráka (mannsnafn)|Kráka]]
* [[Krista]]
* [[Kristbjörg]]
* [[Kristborg]]
* [[Kristdís]]
* [[Kristel]]
* [[Kristensa]]
* [[Kristey]]
* [[Kristfinna]]
* [[Kristfríður]]
* [[Kristgerður]]
* [[Kristin]]
* [[Kristine]]
* [[Kristinna]]
* [[Kristíana]]
* [[Kristíanna]]
* [[Kristín]]
* [[Kristína]]
* [[Kristínbjörg]]
* [[Kristjana]]
* [[Kristjána]]
* [[Kristjánína]]
* [[Kristjánsína]]
* [[Kristjóna]]
* [[Kristjúlía]]
* [[Kristlaug]]
* [[Kristlind]]
* [[Kristlín]]
* [[Kristmannía]]
* [[Kristmey]]
* [[Kristmunda]]
* [[Kristmundína]]
* [[Kristný]]
* [[Kristólín]]
* [[Kristólína]]
* [[Kristrós]]
* [[Kristrún]]
* [[Kristveig]]
* [[Kristvina]]
* [[Kristý]]
* [[Kristþóra]]
* [[Kría (mannsnafn)|Kría]]
* [[Krumma]]
* [[Kvenborg]]
* [[Kvika (mannsnafn)|Kvika]]
* [[Kýrunn]]
* [[Kýrunnur]]
* [[Kæja]]
{{div col end}}

== L ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Laila]]
* [[Laíla]]
* [[Lalía]]
* [[Lalíla]]
* [[Lana]]
* [[Lara]]
* [[Larsína]]
* [[Laufey (mannsnafn)|Laufey]]
* [[Laufheiður]]
* [[Laufhildur]]
* [[Lauga]]
* [[Laugey]]
* [[Laugheiður]]
* [[Lazaríana]]
* [[Lán (mannsnafn)|Lán]]
* [[Lára]]
* [[Lárensía]]
* [[Lárensína]]
* [[Lárentía]]
* [[Lárentína]]
* [[Lárenzína]]
* [[Láretta]]
* [[Lárey]]
* [[Lárusína]]
* [[Lea]]
* [[Leifey]]
* [[Leikný]]
* [[Leila]]
* [[Lein]]
* [[Lella]]
* [[Lena]]
* [[Leona]]
* [[Leonía]]
* [[Leonóra]]
* [[Leopoldína]]
* [[Leógerður]]
* [[Leóna]]
* [[Leónóra]]
* [[Lexí]]
* [[Leya]]
* [[Leyla]]
* [[Leynd]]
* [[Liisa]]
* [[Lilith (mannsnafn)|Lilith]]
* [[Lilja (mannsnafn)|Lilja]]
* [[Liljan]]
* [[Liljá]]
* [[Liljurós]]
* [[Liljurósa]]
* [[Lill]]
* [[Lilla]]
* [[Lilley]]
* [[Lillian]]
* [[Lillín]]
* [[Lilly]]
* [[Lillý]]
* [[Lillýana]]
* [[Lily]]
* [[Lilý]]
* [[Lind]]
* [[Linda]]
* [[Linddís]]
* [[Lindey]]
* [[Lindís]]
* [[Lingný]]
* [[Linnea]]
* [[Lisbet]]
* [[Lisbeth]]
* [[Lissie]]
* [[Lissý]]
* [[List (mannsnafn)|List]]
* [[Listalín]]
* [[Liv]]
* [[Líana]]
* [[Líba]]
* [[Líf (mannsnafn)|Líf]]
* [[Lífdís]]
* [[Lílú]]
* [[Lílý]]
* [[Lín (mannsnafn)|Lín]]
* [[Lína (mannsnafn)|Lína]]
* [[Línanna]]
* [[Línbjörg]]
* [[Líndís]]
* [[Líneik]]
* [[Líney]]
* [[Línhildur]]
* [[Lísa]]
* [[Lísabet]]
* [[Lísandra]]
* [[Lísbet]]
* [[Lísebet]]
* [[Lísibet]]
* [[Lív]]
* [[Ljóney]]
* [[Ljósbera]]
* [[Ljósbjörg]]
* [[Ljósbjört]]
* [[Ljósborg]]
* [[Ljósbrá]]
* [[Ljósunn]]
* [[Ljósynja]]
* [[Ljót (mannsnafn)|Ljót]]
* [[Ljótunn]]
* [[Ljúfa]]
* [[Lofn (mannsnafn)|Lofn]]
* [[Lofnheiður]]
* [[Loftey]]
* [[Loftfríður]]
* [[Lofthildur]]
* [[Lofthæna]]
* [[Loftrún]]
* [[Loftsína]]
* [[Loftveig]]
* [[Logey]]
* [[Lokbrá (mannsnafn)|Lokbrá]]
* [[Loreley]]
* [[Lotta]]
* [[Louisa]]
* [[Lousie]]
* [[Love]]
* [[Lovise]]
* [[Lovísa]]
* [[Lóa (mannsnafn)|Lóa]]
* [[Lóla (mannsnafn)|Lóla]]
* [[Lóley]]
* [[Lóreley]]
* [[Lórey]]
* [[Lórý]]
* [[Lucia]]
* [[Lucía]]
* [[Lucinda]]
* [[Lucy]]
* [[Lukka]]
* [[Luna]]
* [[Lundfríður]]
* [[Lussía]]
* [[Lúcinda]]
* [[Lúcía]]
* [[Lúðvíka]]
* [[Lúísa]]
* [[Lúlla]]
* [[Lúlley]]
* [[Lúna]]
* [[Lúsinda]]
* [[Lúsía]]
* [[Lúvísa]]
* [[Lydia]]
* [[Lydía]]
* [[Lynd]]
* [[Lyngheiður]]
* [[Lyngný]]
* [[Lýdía (nafn)|Lýdía]]
* [[Lýðgerður]]
* [[Lýra]]
* [[Læla]]
{{div col end}}

== M ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Maddý]]
* [[Magda]]
* [[Magdalena]]
* [[Magðalena]]
* [[Magga]]
* [[Maggey]]
* [[Maggí]]
* [[Maggý]]
* [[Magna]]
* [[Magnalín]]
* [[Magnbjörg]]
* [[Magndís]]
* [[Magnea]]
* [[Magnelja]]
* [[Magnes]]
* [[Magney]]
* [[Magnfríður]]
* [[Magnheiður]]
* [[Magnhildur]]
* [[Magnía]]
* [[Magnína]]
* [[Magnlaug]]
* [[Magnólía]]
* [[Magnúsa]]
* [[Magnúsína]]
* [[Magnússína]]
* [[Magný]]
* [[Magnþóra]]
* [[Maia]]
* [[Maía]]
* [[Maídís]]
* [[Maísól]]
* [[Maj]]
* [[Maja]]
* [[Majendína]]
* [[Majna]]
* [[Maken]]
* [[Malen]]
* [[Malena]]
* [[Malene]]
* [[Malika]]
* [[Malin]]
* [[Malía]]
* [[Malín]]
* [[Malína]]
* [[Malla]]
* [[Manasína]]
* [[Manda]]
* [[Manley]]
* [[Manuela]]
* [[Manúela]]
* [[Manúella]]
* [[Mara]]
* [[Mardís]]
* [[Mardöll]]
* [[Marel (mannsnafn)|Marel]]
* [[Marela]]
* [[Marella]]
* [[Maren (mannsnafn)|Maren]]
* [[Marey]]
* [[Marfríður]]
* [[Margaret]]
* [[Margit]]
* [[Margot]]
* [[Margret]]
* [[Margrét]]
* [[Margrjet]]
* [[Margunnur]]
* [[Marheiður]]
* [[Maria]]
* [[Marianne (mannsnafn)|Marianne]]
* [[Marie]]
* [[Marikó]]
* [[Marin]]
* [[Marinella]]
* [[Marion]]
* [[Mariska]]
* [[Marit]]
* [[Marí]]
* [[María (mannsnafn)|María]]
* [[Maríabet]]
* [[Maríam]]
* [[Marían]]
* [[Maríana]]
* [[Maríanna]]
* [[Maríel]]
* [[Maríella]]
* [[Maríjón]]
* [[Maríkó]]
* [[Marín]]
* [[Marína]]
* [[Marínella]]
* [[Maríon]]
* [[Marís]]
* [[Marísa]]
* [[Marísól]]
* [[Marít]]
* [[Maríuerla (nafn)|Maríuerla]]
* [[Marja]]
* [[Marjasína]]
* [[Markrún]]
* [[Markúsína]]
* [[Marla]]
* [[Marlaug]]
* [[Marlena]]
* [[Marlín]]
* [[Marlís]]
* [[Marólína]]
* [[Marsa]]
* [[Marselía]]
* [[Marselín]]
* [[Marselína]]
* [[Marsibil]]
* [[Marsilía]]
* [[Marsilína]]
* [[Marsý]]
* [[Marta]]
* [[Martha]]
* [[Martía]]
* [[Martína]]
* [[Marveig]]
* [[Mary]]
* [[Marý]]
* [[Marzibil]]
* [[Mathilda]]
* [[Matilda]]
* [[Matta]]
* [[Mattea]]
* [[Matthea]]
* [[Matthilda]]
* [[Matthildur]]
* [[Matthía]]
* [[Mattíana]]
* [[Mattína]]
* [[Mattý]]
* [[Maxima]]
* [[May]]
* [[Maya (mannsnafn)|Maya]]
* [[Mábil]]
* [[Málfríð]]
* [[Málfríður]]
* [[Málhildur]]
* [[Málmfríður]]
* [[Mánadís]]
* [[Mánarós]]
* [[Máney]]
* [[Mára]]
* [[Márey]]
* [[Meda]]
* [[Medea]]
* [[Medónía]]
* [[Mekkin]]
* [[Mekkín]]
* [[Mekkína]]
* [[Melinda]]
* [[Melissa]]
* [[Melía]]
* [[Melkjörína]]
* [[Melkorka]]
* [[Melódía (mannsnafn)|Melódía]]
* [[Melrós]]
* [[Menja]]
* [[Mensalderína]]
* [[Merkel]]
* [[Meryem]]
* [[Messíana]]
* [[Metónía]]
* [[Metta]]
* [[Mey]]
* [[Meyja]]
* [[Michell]]
* [[Mikaela]]
* [[Mikaelína]]
* [[Mikelína]]
* [[Mikkalín]]
* [[Mikkalína]]
* [[Milda]]
* [[Mildfríður]]
* [[Mildiríður]]
* [[Mildríður]]
* [[Milla]]
* [[Millý]]
* [[Minerva (mannsnafn)|Minerva]]
* [[Minna]]
* [[Minney]]
* [[Minnie]]
* [[Minning]]
* [[Minny]]
* [[Minný]]
* [[Miriam]]
* [[Mirja]]
* [[Mirjam]]
* [[Mirra]]
* [[Mist]]
* [[Mía]]
* [[Míkah]]
* [[Míla (mannsnafn)|Míla]]
* [[Mímósa (mannsnafn)|Mímósa]]
* [[Mínerva (nafn)|Mínerva]]
* [[Míra]]
* [[Míranda]]
* [[Mírey]]
* [[Míríel]]
* [[Mítra]]
* [[Mjaðveig]]
* [[Mjalldís]]
* [[Mjallfríð]]
* [[Mjallhvít (mannsnafn)|Mjallhvít]]
* [[Mjöll]]
* [[Mona]]
* [[Monika]]
* [[Moon]]
* [[Morgunsól]]
* [[Mortína]]
* [[Móa]]
* [[Módís]]
* [[Móeiður]]
* [[Móey]]
* [[Móheiður]]
* [[Móna]]
* [[Mónika]]
* [[Móníka]]
* [[Móra]]
* [[Munda]]
* [[Mundheiður]]
* [[Mundhildur]]
* [[Mundíana]]
* [[Mundína]]
* [[Munnveig]]
* [[Mylla]]
* [[Myríam]]
* [[Myrk (mannsnafn)|Myrk]]
* [[Myrkey]]
* [[Myrkrún]]
* [[Myrkva]]
* [[Myrra (mannsnafn)|Myrra]]
* [[Mýr]]
* [[Mýra]]
* [[Mýrdalína]]
* [[Mýrún]]
* [[Mæja]]
* [[Mæva]]
* [[Mörk (mannsnafn)|Mörk]]
{{div col end}}

== N ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Nadia]]
* [[Nadía]]
* [[Nadja]]
* [[Nahemía]]
* [[Nahómi]]
* [[Nala]]
* [[Nana]]
* [[Nancy (mannsnafn)|Nancy]]
* [[Naní]]
* [[Nanna]]
* [[Nannvör]]
* [[Nanný]]
* [[Nansý]]
* [[Naomí]]
* [[Naómí]]
* [[Nara]]
* [[Naranja]]
* [[Narfey]]
* [[Narfína]]
* [[Natalie]]
* [[Natalí]]
* [[Natalía]]
* [[Natasha]]
* [[Natasja]]
* [[Nathalia]]
* [[Nathalía]]
* [[Náð]]
* [[Náttey]]
* [[Náttfríður]]
* [[Náttrós]]
* [[Náttrún]]
* [[Náttsól]]
* [[Náttúra (mannsnafn)|Náttúra]]
* [[Nella]]
* [[Nellý]]
* [[Nenna]]
* [[Neríður]]
* [[Nicole]]
* [[Niðbjörg]]
* [[Nift]]
* [[Nikhildur]]
* [[Nikíta]]
* [[Nikoletta]]
* [[Nikólína]]
* [[Nikulína]]
* [[Ninja (mannsnafn)|Ninja]]
* [[Ninna]]
* [[Níelsa]]
* [[Níelsína]]
* [[Nína]]
* [[Níní]]
* [[Nísa]]
* [[Njála (mannsnafn)|Njála]]
* [[Njóla (nafn)|Njóla]]
* [[Nora]]
* [[Norma]]
* [[Nóa]]
* [[Nóla]]
* [[Nóra]]
* [[Nótt (mannsnafn)|Nótt]]
* [[Númína]]
* [[Núra]]
* [[Nýbjörg]]
* [[Nýdönsk (mannsnafn)|Nýdönsk]]
* [[Nönn]]
{{div col end}}

== O ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Obba]]
* [[Octavia]]
* [[Oda]]
* [[Odda]]
* [[Oddbjörg]]
* [[Oddey]]
* [[Oddfreyja]]
* [[Oddfríður]]
* [[Oddgerður]]
* [[Oddhildur]]
* [[Oddíða]]
* [[Oddlaug]]
* [[Oddleif]]
* [[Oddlína]]
* [[Oddný]]
* [[Oddrós]]
* [[Oddrún]]
* [[Oddveig]]
* [[Oddvör]]
* [[Oktavía]]
* [[Oktavíana]]
* [[Októína]]
* [[Októlína]]
* [[Októvía]]
* [[Októvína]]
* [[Olga]]
* [[Olgeirína]]
* [[Olivia]]
* [[Olivía]]
* [[Ollý]]
* [[Opía]]
* [[Ora (mannsnafn)|Ora]]
* [[Orka (mannsnafn)|Orka]]
* [[Ormheiður]]
* [[Ormhildur]]
* [[Orný]]
* [[Otkatla]]
* [[Otta]]
* [[Ottavía]]
* [[Ottóvía]]
{{div col end}}

== Ó ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Óda]]
* [[Óðný]]
* [[Ófelía]]
* [[Óla]]
* [[Ólafía]]
* [[Ólafína]]
* [[Ólavía]]
* [[Ólivía]]
* [[Ólína]]
* [[Ólöf]]
* [[Ósa]]
* [[Óshildur]]
* [[Ósk]]
* [[Ósklín]]
* [[Ótilía]]
* [[Ótta]]
* [[Óvidía]]
* [[Óvída]]
* [[Óvíða]]
* [[Óvína]]
{{div col end}}

== P ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Palla]]
* [[Palma (mannsnafn)|Palma]]
* [[Pamela]]
* [[Panpan]]
* [[Paradís (mannsnafn)|Paradís]]
* [[París (mannsnafn)|París]]
* [[Patricia]]
* [[Patrisía]]
* [[Pála]]
* [[Pálalma]]
* [[Páldís]]
* [[Páley]]
* [[Pálfríður]]
* [[Pálhanna]]
* [[Pálheiður]]
* [[Pálhildur]]
* [[Pálín]]
* [[Pálína]]
* [[Pálma]]
* [[Pálmey]]
* [[Pálmfríður]]
* [[Pálmía]]
* [[Pálmína]]
* [[Pálnía]]
* [[Pálný]]
* [[Pálrún]]
* [[Perla (mannsnafn)|Perla]]
* [[Perúndína]]
* [[Peta]]
* [[Petólína]]
* [[Petra]]
* [[Petrea]]
* [[Petriella]]
* [[Petría]]
* [[Petríana]]
* [[Petrín]]
* [[Petrína]]
* [[Petronella]]
* [[Petrónella]]
* [[Petrós]]
* [[Petrún]]
* [[Petrúnella]]
* [[Petúlína]]
* [[Pétrína]]
* [[Pétrós]]
* [[Pétrún]]
* [[Péturína]]
* [[Péturlína]]
* [[Pia]]
* [[Pía]]
* [[Polly]]
* [[Pollý]]
* [[Pomóna (mannsnafn)|Pomóna]]
* [[Pontisíana]]
* [[Potentiana]]
* [[Pría]]
{{div col end}}

== Q ==
{{div col|colwidth=12em}}
{{div col end}}

== R ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Rafney]]
* [[Rafnfríður]]
* [[Rafnhildur]]
* [[Raggý]]
* [[Ragna]]
* [[Ragnbjörg]]
* [[Ragndís]]
* [[Ragney]]
* [[Ragnfríður]]
* [[Ragnheiður]]
* [[Ragnhildur]]
* [[Ragný]]
* [[Rakel]]
* [[Ramóna]]
* [[Randalín]]
* [[Randeiður]]
* [[Randfríður]]
* [[Randheiður]]
* [[Randí]]
* [[Randíð]]
* [[Randíður]]
* [[Randveig]]
* [[Randý]]
* [[Ranka]]
* [[Rannva]]
* [[Rannveig]]
* [[Rasmusína]]
* [[Rayna]]
* [[Ráðhildur]]
* [[Rán (mannsnafn)|Rán]]
* [[Rea]]
* [[Rebekka]]
* [[Reginbjörg]]
* [[Regína (mannsnafn)|Regína]]
* [[Rei]]
* [[Rein]]
* [[Renata]]
* [[Reyla]]
* [[Reyn]]
* [[Reyndís]]
* [[Reynheiður]]
* [[Reynhildur]]
* [[Rikka]]
* [[Ripley]]
* [[Rita (mannsnafn)|Rita]]
* [[Ríkey (mannsnafn)|Ríkey]]
* [[Rín (mannsnafn)|Rín]]
* [[Rína]]
* [[Ríta]]
* [[Rjúpa (mannsnafn)|Rjúpa]]
* [[Roj]]
* [[Ronja]]
* [[Rorí]]
* [[Rose]]
* [[Rosemarie]]
* [[Roxanna]]
* [[Róberta]]
* [[Róbjörg]]
* [[Róm (mannsnafn)|Róm]]
* [[Róma]]
* [[Rómana]]
* [[Rómanía]]
* [[Rós (mannsnafn)|Rós]]
* [[Rósa]]
* [[Rósalilja]]
* [[Rósalind]]
* [[Rósalinda]]
* [[Rósalía]]
* [[Rósalín]]
* [[Rósamund]]
* [[Rósamunda]]
* [[Rósanna]]
* [[Rósbjörg]]
* [[Rósborg]]
* [[Róselía]]
* [[Róselína]]
* [[Rósella]]
* [[Rósey]]
* [[Rósfríð]]
* [[Rósfríður]]
* [[Róshildur]]
* [[Rósinbjörg]]
* [[Rósinda]]
* [[Rósinkar]] &lt;!-- kvenmannsnafnið Rósinkar er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --&gt;
* [[Rósinkara]]
* [[Rósinkransa]]
* [[Rósinlilja]]
* [[Rósída]]
* [[Róska (mannsnafn)|Róska]]
* [[Róslaug]]
* [[Róslind]]
* [[Róslinda]]
* [[Róslín]]
* [[Rósmary]]
* [[Rósmarý]]
* [[Rósmunda]]
* [[Rósný]]
* [[Rósrún]]
* [[Rósveldur]]
* [[Rósý]]
* [[Runhildur]]
* [[Runný]]
* [[Runólfína]]
* [[Rut]]
* [[Ruth]]
* [[Rúbý]]
* [[Rún]]
* [[Rúna]]
* [[Rúndís]]
* [[Rúnel]]
* [[Rúnhildur]]
* [[Rúnveldur]]
* [[Rúrí (mannsnafn)|Rúrí]]
* [[Rúrý]]
* [[Röfn]]
* [[Rögn]]
* [[Rögnvaldína]]
* [[Rökkurdís]]
* [[Rökkva]]
* [[Röskva]]
{{div col end}}

== S ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Saara]]
* [[Sabína]]
* [[Sabrína]]
* [[Safíra]]
* [[Saga (mannsnafn)|Saga]]
* [[Sakaría]]
* [[Sakra]]
* [[Sakura]]
* [[Salbjörg]]
* [[Saldís]]
* [[Salgerður]]
* [[Salín]]
* [[Salína]]
* [[Salka]]
* [[Salla]]
* [[Salma]]
* [[Salmagnía]]
* [[Salmanía]]
* [[Salný]]
* [[Salome]]
* [[Salomína]]
* [[Salóme]]
* [[Salrós]]
* [[Salvía]]
* [[Salvör]]
* [[Samúela]]
* [[Samúelína]]
* [[Samúlína]]
* [[Sandra]]
* [[Sanna]]
* [[Sanný]]
* [[Santía]]
* [[Sara]]
* [[Sarah]]
* [[Sarína]]
* [[Saxfríður]]
* [[Sál (mannsnafn)|Sál]]
* [[Seba]]
* [[Sefanía]]
* [[Selena (mannsnafn)|Selena]]
* [[Selina]]
* [[Selja (mannsnafn)|Selja]]
* [[Selka]]
* [[Selma]]
* [[Selmdís]]
* [[Senía]]
* [[Septemborg]]
* [[Septimius]]
* [[Septíma]]
* [[Septína]]
* [[Sera]]
* [[Serena]]
* [[Seselía]]
* [[Sesilía]]
* [[Sesselía]]
* [[Sesselja]]
* [[Sessilía]]
* [[Severína]]
* [[Shirley]]
* [[Siddý]]
* [[Sif (mannsnafn)|Sif]]
* [[Sigbjörg]]
* [[Sigbjört]]
* [[Sigborg]]
* [[Sigdís]]
* [[Sigdóra]]
* [[Sigfinna]]
* [[Sigfríð]]
* [[Sigfríður]]
* [[Sigfúsína]]
* [[Sigga]]
* [[Siggerður]]
* [[Siglinn]]
* [[Sigmunda]]
* [[Sigmundína]]
* [[Signa (mannsnafn)|Signa]]
* [[Signhild]]
* [[Signhildur]]
* [[Signý]]
* [[Sigrid]]
* [[Sigríður]]
* [[Sigrík]]
* [[Sigrún]]
* [[Sigrúnhildur]]
* [[Sigtryggvína]]
* [[Sigurást]]
* [[Sigurásta]]
* [[Sigurbára]]
* [[Sigurbirna]]
* [[Sigurbjörg]]
* [[Sigurbjört]]
* [[Sigurborg]]
* [[Sigurdís]]
* [[Sigurdóra]]
* [[Sigurdríf]]
* [[Sigurdrífa]]
* [[Sigurða]]
* [[Sigurðína]]
* [[Sigurey]]
* [[Sigurfinna]]
* [[Sigurfjóla]]
* [[Sigurfljóð]]
* [[Sigurfríð]]
* [[Sigurgeira]]
* [[Sigurgyða]]
* [[Sigurhanna]]
* [[Sigurhelga]]
* [[Sigurhildur]]
* [[Sigurína]]
* [[Sigurjóa]]
* [[Sigurjóna]]
* [[Sigurlaug]]
* [[Sigurleif]]
* [[Sigurlilja]]
* [[Sigurlinn]]
* [[Sigurlín]]
* [[Sigurlína]]
* [[Sigurlöð]]
* [[Sigurmey]]
* [[Sigurmunda]]
* [[Sigurnanna]]
* [[Sigurný]]
* [[Sigurósk]]
* [[Sigurpála]]
* [[Sigurpálína]]
* [[Sigurragna]]
* [[Sigurrós]]
* [[Sigurrósa]]
* [[Sigurrún]]
* [[Sigursteina]]
* [[Sigurunn]]
* [[Sigurvaldína]]
* [[Sigurvaldís]]
* [[Sigurvarðína]]
* [[Sigurveig]]
* [[Sigurvina]]
* [[Sigurþóra]]
* [[Sigurþórunn]]
* [[Sigvalda]]
* [[Sigvaldína]]
* [[Sigvarðína]]
* [[Sigvöld]]
* [[Sigyn (mannsnafn)|Sigyn]]
* [[Sigþóra]]
* [[Sigþrúður]]
* [[Silfa]]
* [[Silfá]]
* [[Silfra (mannsnafn)|Silfra]]
* [[Silfrún]]
* [[Silfur (mannsnafn)|Silfur]]
* [[Silja]]
* [[Silka]]
* [[Silkisif]]
* [[Silla]]
* [[Silley]]
* [[Silpha]]
* [[Silva]]
* [[Silvana]]
* [[Silvía]]
* [[Sirí]]
* [[Sirra]]
* [[Sirrey]]
* [[Sirrí]]
* [[Sirrý]]
* [[Sisa]]
* [[Sissa]]
* [[Siv]]
* [[Sivía]]
* [[Sía (mannsnafn)|Sía]]
* [[Símona]]
* [[Símonika]]
* [[Símonía]]
* [[Símonína]]
* [[Sína]]
* [[Sísí]]
* [[Sísý]]
* [[Síta]]
* [[Sjana]]
* [[Sjóborg]]
* [[Sjöfn (mannanafn)|Sjöfn]]
* [[Skaði (mannsnafn)|Skaði]]
* [[Skafta]]
* [[Skarlotta]]
* [[Skarpheiður]]
* [[Skjaldmey]]
* [[Skólastíka]]
* [[Skugga]]
* [[Skuld (mannsnafn)|Skuld]]
* [[Skúa]]
* [[Skúla]]
* [[Skúlína]]
* [[Smíta]]
* [[Snekkja]]
* [[Snjáfríður]]
* [[Snjáka]]
* [[Snjálaug]]
* [[Snjófríð]]
* [[Snjófríður]]
* [[Snjólaug]]
* [[Snorra]]
* [[Snót]]
* [[Snæbirna]]
* [[Snæbjörg]]
* [[Snæbjört]]
* [[Snæborg]]
* [[Snæbrá]]
* [[Snædís]]
* [[Snæfríð]]
* [[Snæfríður]]
* [[Snælaug]]
* [[Snærós]]
* [[Snærún]]
* [[Snæsól]]
* [[Soffía]]
* [[Soffý]]
* [[Sofia]]
* [[Sofie]]
* [[Sofía (mannsnafn)|Sofía]]
* [[Solveig]]
* [[Sonja]]
* [[Sonný]]
* [[Sophia]]
* [[Sophie]]
* [[Sófía (mannsnafn)|Sófía]]
* [[Sófonía]]
* [[Sól (mannsnafn)|Sól]]
* [[Sóla]]
* [[Sólbjörg]]
* [[Sólbjört]]
* [[Sólborg]]
* [[Sólbrá]]
* [[Sólbráð]]
* [[Sólbrún]]
* [[Sóldís]]
* [[Sóldögg (mannsnafn)|Sóldögg]]
* [[Sóley (mannsnafn)|Sóley]]
* [[Sólfríður]]
* [[Sólgerður]]
* [[Sólheiður]]
* [[Sólhild]]
* [[Sólhildur]]
* [[Sólín]]
* [[Sólkatla]]
* [[Sóllilja]]
* [[Sóllín]]
* [[Sólný]]
* [[Sólrós]]
* [[Sólrún]]
* [[Sólskríkja (mannsnafn)|Sólskríkja]]
* [[Sólveig]]
* [[Sólvör]]
* [[Sónata (mannsnafn)|Sónata]]
* [[Star (mannsnafn)|Star]]
* [[Stasía]]
* [[Stefana]]
* [[Stefanía]]
* [[Stefánný]]
* [[Steina (nafn)|Steina]]
* [[Steinbjörg]]
* [[Steinborg]]
* [[Steindís]]
* [[Steindóra]]
* [[Steiney]]
* [[Steinfríður]]
* [[Steingerður]]
* [[Steinhildur]]
* [[Steinína]]
* [[Steinka]]
* [[Steinlaug]]
* [[Steinný]]
* [[Steinríður]]
* [[Steinrós]]
* [[Steinrún]]
* [[Steinsa]]
* [[Steinunn]]
* [[Steinvör]]
* [[Steinþóra]]
* [[Steinþórunn]]
* [[Stella]]
* [[Sterling]]
* [[Stinne]]
* [[Stígheiður]]
* [[Stígrún]]
* [[Stína]]
* [[Stjarna (mannsnafn)|Stjarna]]
* [[Stjarney]]
* [[Stormey]]
* [[Strympa (mannsnafn)|Strympa]]
* [[Sturlína]]
* [[Styrgerður]]
* [[Sumarlaus]]
* [[Sumarlilja]]
* [[Sumarlín]]
* [[Sumarlína]]
* [[Sumarrós]]
* [[Sunna]]
* [[Sunnefa]]
* [[Sunneva]]
* [[Sunney]]
* [[Sunniva]]
* [[Sunníva]]
* [[Susan]]
* [[Susie]]
* [[Súla (mannsnafn)|Súla]]
* [[Súlamít]]
* [[Súlíma]]
* [[Súsan]]
* [[Súsanna]]
* [[Svafa]]
* [[Svala (mannsnafn)|Svala]]
* [[Svalrún]]
* [[Svana]]
* [[Svanbjörg]]
* [[Svanbjört]]
* [[Svanborg]]
* [[Svandís]]
* [[Svaney]]
* [[Svanfríð]]
* [[Svanfríður]]
* [[Svanheiður]]
* [[Svanhildur]]
* [[Svanhvít]]
* [[Svanlaug]]
* [[Svanrós]]
* [[Svanrún]]
* [[Svaný]]
* [[Svanþrúður]]
* [[Svava]]
* [[Svea]]
* [[Sveina]]
* [[Sveinbirna]]
* [[Sveinbjörg]]
* [[Sveinborg]]
* [[Sveindís]]
* [[Sveiney]]
* [[Sveinfríður]]
* [[Sveingerður]]
* [[Sveinhildur]]
* [[Sveininna]]
* [[Sveinína]]
* [[Sveinjóna]]
* [[Sveinlaug]]
* [[Sveinrós]]
* [[Sveinrún]]
* [[Sveinsína]]
* [[Sveinveig]]
* [[Sveiný]]
* [[Svendís]]
* [[Svenna]]
* [[Sverrey]]
* [[Sverrína]]
* [[Svía]]
* [[Svíalín]]
* [[Sylgja]]
* [[Sylva]]
* [[Sylvia]]
* [[Sylvía]]
* [[Sylvör]]
* [[Systa]]
* [[Sýrný]]
* [[Sýta]]
* [[Sæbjörg]]
* [[Sæbjört]]
* [[Sæborg]]
* [[Sæbrá]]
* [[Sædís]]
* [[Sædóra]]
* [[Sæfinna]]
* [[Sæfríður]]
* [[Sæhildur]]
* [[Sæla]]
* [[Sælaug]]
* [[Sælín]]
* [[Sæma]]
* [[Sæmey]]
* [[Sæmunda]]
* [[Sæmundína]]
* [[Sæmundsína]]
* [[Sæný]]
* [[Særós]]
* [[Særún]]
* [[Sæsól]]
* [[Sæunn]]
* [[Sævör]]
* [[Sölfína]]
* [[Sölva]]
* [[Sölvey]]
* [[Sölvína]]
* [[Sölvör]]
* [[Sörína]]
{{div col end}}

== T ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Tala (mannsnafn)|Tala]]
* [[Talitha]]
* [[Talía (nafn)|Talía]]
* [[Tamar]]
* [[Tamara]]
* [[Tanía]]
* [[Tanja]]
* [[Tanya]]
* [[Tara (mannsnafn)|Tara]]
* [[Taríel]]
* [[Tatiana]]
* [[Tatía]]
* [[Tatjana]]
* [[Tea]]
* [[Teitný]]
* [[Tekla]]
* [[Tekóa]]
* [[Telekía]]
* [[Telma]]
* [[Tenchi]]
* [[Tera]]
* [[Teresa]]
* [[Teresía]]
* [[Tereza]]
* [[Terra]]
* [[Thalia]]
* [[Thalía (mannsnafn)|Thalía]]
* [[Thea]]
* [[Theadóra]]
* [[Thelma]]
* [[Theodóra]]
* [[Theódína]]
* [[Theódóra]]
* [[Theresa]]
* [[Tildra (mannsnafn)|Tildra]]
* [[Timótea]]
* [[Tindra]]
* [[Tinna (mannsnafn)|Tinna]]
* [[Tirsa]]
* [[Tía]]
* [[Tíalilja]]
* [[Tíbrá]]
* [[Tína]]
* [[Tobía]]
* [[Todda]]
* [[Togíana]]
* [[Tomsína]]
* [[Torbjörg]]
* [[Torfey]]
* [[Torfheiður]]
* [[Torfhildur]]
* [[Tormóna]]
* [[Tóbý]]
* [[Tófa (mannsnafn)|Tófa]]
* [[Tóka]]
* [[Tómasína]]
* [[Tómína]]
* [[Tóta]]
* [[Tótla]]
* [[Trausta]]
* [[Tristana]]
* [[Trína]]
* [[Trú (mannsnafn)|Trú]]
* [[Tryggva]]
* [[Tryggvanía]]
* [[Tryggveig]]
* [[Tryggvína]]
* [[Týra]]
{{div col end}}

== U ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ugla (mannsnafn)|Ugla]]
* [[Ulla]]
* [[Una]]
* [[Undína (mannsnafn)|Undína]]
* [[Unna]]
* [[Unnbjörg]]
* [[Unndís]]
* [[Unnfríður]]
* [[Unnur]]
* [[Unnvör]]
* [[Urður (mannsnafn)|Urður]]
* [[Ursula]]
{{div col end}}

== Ú ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Úa]]
* [[Úlfa]]
* [[Úlfdís]]
* [[Úlfey]]
* [[Úlfheiður]]
* [[Úlfhildur]]
* [[Úlfrún]]
* [[Úlla]]
* [[Úlrika]]
* [[Úna]]
* [[Úndína]]
* [[Úranía]]
* [[Úrsúla]]
* [[Úrsúley]]
{{div col end}}

== V ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Vagna]]
* [[Vagnbjörg]]
* [[Vagnborg]]
* [[Vagnfríður]]
* [[Vaka (mannsnafn)|Vaka]]
* [[Vala]]
* [[Valbjörg]]
* [[Valbjörk]]
* [[Valbjört]]
* [[Valborg]]
* [[Valda]]
* [[Valdey]]
* [[Valdheiður]]
* [[Valdimara]]
* [[Valdimaría]]
* [[Valdína]]
* [[Valdís]]
* [[Valdný]]
* [[Valentína]]
* [[Valerí]]
* [[Valería]]
* [[Valey]]
* [[Valfríður]]
* [[Valgerða]]
* [[Valgerður]]
* [[Valgý]]
* [[Valhildur]]
* [[Valía]]
* [[Valka]]
* [[Valkyrja (mannsnafn)|Valkyrja]]
* [[Vallý]]
* [[Valný]]
* [[Valrós]]
* [[Valrún]]
* [[Valva]]
* [[Valý]]
* [[Valþrúður]]
* [[Vana]]
* [[Vanadís]]
* [[Vanda]]
* [[Vanja]]
* [[Varða (mannsnafn)|Varða]]
* [[Vasilia]]
* [[Vava]]
* [[Vár (mannsnafn)|Vár]]
* [[Vega]]
* [[Vegmey]]
* [[Veig]]
* [[Veiga]]
* [[Veigalín]]
* [[Venedía]]
* [[Venný]]
* [[Venus (mannsnafn)|Venus]]
* [[Vera (mannsnafn)|Vera]]
* [[Verna]]
* [[Veronica (mannsnafn)|Veronica]]
* [[Veronika]]
* [[Verónika]]
* [[Veróníka]]
* [[Veska]]
* [[Vetrarrós]]
* [[Vetrarsól]]
* [[Vébjörg]]
* [[Védís]]
* [[Véfreyja]]
* [[Végerður]]
* [[Vélaug]]
* [[Véný]]
* [[Vibeka]]
* [[Vibeke]]
* [[Vibekka]]
* [[Viborg (mannsnafn)|Viborg]]
* [[Victoria (mannsnafn)|Victoria]]
* [[Victoría]]
* [[Viðbekka]]
* [[Viðey (mannsnafn)|Viðey]]
* [[Viðja (mannsnafn)|Viðja]]
* [[Vigdís]]
* [[Vigfríður]]
* [[Vigfúsa]]
* [[Vigfúsína]]
* [[Vigga]]
* [[Viglín]]
* [[Viglís]]
* [[Vigný]]
* [[Viktoria]]
* [[Viktoría]]
* [[Vilbjörg]]
* [[Vilborg]]
* [[Vildís]]
* [[Vilfríður]]
* [[Vilgerður]]
* [[Vilhelmína]]
* [[Vilhjálmía]]
* [[Vilhjálmína]]
* [[Villa (mannsnafn)|Villa]]
* [[Villidína]]
* [[Villimey]]
* [[Vilma]]
* [[Vilmunda]]
* [[Vilmundína]]
* [[Vilný]]
* [[Vin]]
* [[Vinbjörg]]
* [[Vinný]]
* [[Vinsý]]
* [[Vinvelína]]
* [[Viola]]
* [[Virginía (mannsnafn)|Virginía]]
* [[Vivian]]
* [[Víbeka]]
* [[Víbekka]]
* [[Víf]]
* [[Vígborg]]
* [[Vígdögg]]
* [[Víggunnur]]
* [[Víóla (mannsnafn)|Víóla]]
* [[Víóletta]]
* [[Vísa (mannsnafn)|Vísa]]
* [[Víví]]
* [[Von (mannsnafn)|Von]]
* [[Voney]]
* [[Vopna]]
* [[Vordís]]
* [[Vorsól]]
* [[Værð]]
* [[Vök (mannsnafn)|Vök]]
* [[Völva (mannsnafn)|Völva]]
{{div col end}}

== W ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Wala]]
* [[Wanessa]]
* [[Winter]]
{{div col end}}

== X ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Xenia]]
* [[Xenía]]
{{div col end}}

== Y ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ylfa]]
* [[Ylfur]]
* [[Ylja]]
* [[Ylva]]
* [[Ynda]]
* [[Yndís]]
* [[Yngveldur]]
* [[Ynja]]
* [[Yrja]]
* [[Yrkja]]
* [[Yrsa]]
{{div col end}}

== Ý ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ýda]]
* [[Ýja]]
* [[Ýlfa]]
* [[Ýma]]
* [[Ýr (nafn)|Ýr]]
* [[Ýri]]
* [[Ýrr]]
* [[Ýrún]]
{{div col end}}

== Z ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Zíta]]
* [[Zoe]]
* [[Zophanía]]
* [[Zophía]]
* [[Zulima]]
{{div col end}}

== Þ ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Þalía]]
* [[Þeba (mannsnafn)|Þeba]]
* [[Þeódís]]
* [[Þeódóra]]
* [[Þingey (mannsnafn)|Þingey]]
* [[Þjóðbjörg]]
* [[Þjóðhildur]]
* [[Þjóðlaug]]
* [[Þoka (nafn)|Þoka]]
* [[Þollríður]]
* [[Þollý]]
* [[Þorbera]]
* [[Þorbirna]]
* [[Þorbjörg]]
* [[Þorbjörnsína]]
* [[Þorborg]]
* [[Þorbrá]]
* [[Þorfinna]]
* [[Þorfríður]]
* [[Þorgeira]]
* [[Þorgerður]]
* [[Þorgilsína]]
* [[Þorgríma]]
* [[Þorkatla]]
* [[Þorkelína]]
* [[Þorkelsína]]
* [[Þorlaug]]
* [[Þorlákína]]
* [[Þorláksía]]
* [[Þorláksína]]
* [[Þorleif]]
* [[Þorleifína]]
* [[Þorlfríður]]
* [[Þorsteina]]
* [[Þorsteinína]]
* [[Þorsteinsa]]
* [[Þorsteinsína]]
* [[Þorsteinunn]]
* [[Þorstína]]
* [[Þorvalda]]
* [[Þorvaldína]]
* [[Þorvarðína]]
* [[Þorvildur]]
* [[Þóra]]
* [[Þóranna]]
* [[Þórarinna]]
* [[Þórarna]]
* [[Þórbjörg]]
* [[Þórborg]]
* [[Þórdís]]
* [[Þórða]]
* [[Þórelfa]]
* [[Þórelfur]]
* [[Þórey]]
* [[Þórfríður]]
* [[Þórgunna]]
* [[Þórgunnur]]
* [[Þórhalla]]
* [[Þórhanna]]
* [[Þórheiður]]
* [[Þórhildur]]
* [[Þórína]]
* [[Þórkatla]]
* [[Þórlaug]]
* [[Þórleif]]
* [[Þórlín]]
* [[Þórlína]]
* [[Þórmunda]]
* [[Þórný]]
* [[Þórodda]]
* [[Þórólína]]
* [[Þórríður]]
* [[Þórrún]]
* [[Þórsteina]]
* [[Þórsteinunn]]
* [[Þórstína]]
* [[Þórunn]]
* [[Þórunnbjörg]]
* [[Þórunnborg]]
* [[Þórveig]]
* [[Þórvör]]
* [[Þrá]]
* [[Þruma (mannsnafn)|Þruma]]
* [[Þrúða]]
* [[Þrúður (mannsnafn)|Þrúður]]
* [[Þula (mannsnafn)|Þula]]
* [[Þura]]
* [[Þurí]]
* [[Þuríður]]
* [[Þurý]]
* [[Þúfa]]
* [[Þyra]]
* [[Þyrey]]
* [[Þyri]]
* [[Þyrí]]
* [[Þyrnirós (mannsnafn)|Þyrnirós]]
* [[Þýðrún]]
* [[Þöll (mannsnafn)|Þöll]]
{{div col end}}

== Æ ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ædís]]
* [[Ægileif]]
* [[Æja]]
* [[Æsa]]
* [[Æsgerður]]
* [[Æska]]
* [[Æstíva]]
* [[Ævi]]
* [[Æví]]
* [[Ævör]]
{{div col end}}

== Ö ==
{{div col|colwidth=12em}}
* [[Ögmunda]]
* [[Ögmundína]]
* [[Ögn (mannsnafn)|Ögn]]
* [[Ölrún]]
* [[Ölveig]]
* [[Ölvína]]
* [[Öndís]]
* [[Örbrún]]
* [[Örk]]
* [[Ösp (mannsnafn)|Ösp]]
* [[Össuría]]
* [[Össurína]]
* [[Össurlína]]
* [[Öxi (mannsnafn)|Öxi]]
{{div col end}}

== Tengt efni ==
* [[Íslenskt mannsnafn]]
* [[Listi yfir íslensk mannanöfn]]

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn?Stafrof=&amp;Nafn=&amp;Stulkur=on&amp;Samthykkt=yes|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}}
* [https://island.is/leit-i-mannanafnaskra &quot;Leit í mannanafnaskrá&quot;] Sótt 2. janúar 2025.
* Guðrún Kvaran, ''Nöfn Íslendinga'' (ný útgáfa), Forlagið, 2011, ISBN 978-9979-53-546-1

[[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn| ]]
[[Flokkur:Listar tengdir Íslandi|eiginnöfn kvenna]]
[[Flokkur:Listar um samfélag og menningu|íslensk eiginnöfn kvenmanna]]</text>
      <sha1>bxbhz2at6o3fmf78tt4z9ika6oh7b2w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helga Steinvör Baldvinsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19960</id>
    <revision>
      <id>1951970</id>
      <parentid>1858847</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1690" sha1="12iqogish9qyg2m5we334zuzkig4n3t" xml:space="preserve">'''Helga Steinvör Baldvinsdóttir''' ([[1858]] – [[23. október]] [[1941]]) var [[ísland|íslenskt]] [[ljóðskáld]] og [[Vesturfararnir|vesturfari]] best þekkt undir [[listamannsnafn]]inu '''Undína'''.

== Æviágrip ==
Hún var frá [[Litla-Ásgeirsá|Litlu-Ásgeirsá]] í [[Víðidalur (Húnaþingi)|Víðidal]] í [[Húnaþing]]i, dóttir Baldvins Helgasonar og Soffíu Jósafatsdóttur. Þau settust fyrst að í [[Rousseau]] í [[Muskoka]] í [[Ontario]] en síðar í [[Norður Dakota]]. Undína var tvígift, fyrri eiginmaðurinn var drykkfelldur og hún skildi við hann, sá síðari dó [[1904]]. Síðan bjó hún á vesturströndinni til dauðadags, síðustu árin í skjóli Sophiu dóttur sinnar.

Undína orti mest fyrir og um aldamótin, en lítið eftir það. Hún vakti verðskuldaða athygli bókmenntamanna vestra. Kvæði hennar eru einföld og ljóðræn, mörg þeirra [[ættjarðarljóð]]. Bestu ljóð hennar eru dapurleg og rómantísk, birta rótleysistilfinningu landnemanna á látlausan hátt. Heildarútgáfa á ljóðum hennar kom út [[1952]], ''[[Kvæði (Undína)|Kvæði]]''.

== Heimildir ==
* Viðar Hreinsson, {{Webarchive |url=https://vefsafn.is/is/20150307050014/http:/servefir.ruv.is/vesturfarar/personur.html |date=2015-03-07 |title=Íslandssöguvefurinn: Vesturfararnir}}

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=418004&amp;pageSelected=3&amp;lang=0 ''Skáldkonan Undína''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1950] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305200854/http://timarit.is/?issueID=418004&amp;pageSelected=3&amp;lang=0 |date=2016-03-05 }}

[[Flokkur:Íslenskar skáldkonur]]
[[Flokkur:Vestur-Íslendingar]]
{{fd|1858|1941}}</text>
      <sha1>12iqogish9qyg2m5we334zuzkig4n3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mysa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20375</id>
    <revision>
      <id>1952095</id>
      <parentid>1915850</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:19:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2213" sha1="j0qtnuscl5qhcwhw3wg1owyc9mukfg0" xml:space="preserve">[[Mynd:Súrmatur.jpg|thumb|right|Súrmatur í sýrðri mysu.]]
'''Mysa''' er [[vökvi]] síaður úr við [[skyr]]gerð eða úr hleyptri [[mjólk]] þegar gerður er [[ostur]]. Vökvinn er svo látinn gerjast til að úr honum verði [[sýra]], en hún hefur verið notuð á [[Ísland]]i til drykkjar og - fyrir tíma [[matarsalt]]s og [[kæliskápur|kæliskápa]] - til þess að varðveita mat. Var maturinn þá lagður í [[súr]] í þar til gerðum [[tunna|tunnum]] eða [[kerald|keröldum]]. Hann geymdist vel í mysunni, en slíkur matur er nefndur [[súrmatur]] og er enn vinsæll, einkum um [[þorri|þorrann]].&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1697720 Súrinn er gömul geymsluaðferð; grein í Morgunblaðinu 1989]&lt;/ref&gt; Áður fyrr var líka vinsælt að blanda sýrðri mysu saman við [[vatn]], og varð þá til svaladrykkur sem kallaðist [[sýra (drykkur)|sýrublanda]] og er sagður mjög leskjandi. 

Í mysu eru mjólkursýrugerlar sem kljúfa [[mjólkursykur]] og mynda [[Mjólkursýra|mjólkursýru]] sem gefa henni súra bragðið. Mysan er sögð holl, þar sem hún innihaldi mysuprótein sem stuðli að uppbyggingu [[Vöðvar|vöðva]] og lækki háan blóðþrýsting.&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3994664 Svalandi mysudrykkir; grein í Fréttablaðinu 2008]&lt;/ref&gt;

== Eitt og annað ==
* [[Sopi]] eða Mangó-Sopi var íslenskur mysudrykkur sem [[Mjólkursamsalan]] setti á markað árið 1980.
* [[Garpur (drykkur)|Garpur]] var vinsæll [[svaladrykkur]] sem kom á markað árið 1992 og var gerður úr mysu, [[Appelsína|appelsínu]]- og [[ananas]]safa.&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2598456 Nýr heilsudrykkur; grein í DV 1992]&lt;/ref&gt;
* Mysa er oft notuð sem staðgengill fyrir [[hvítvín]] í matreiðslu, t.d. í sósur og súpur. 
* Á ofanverðri [[20. öld]] stakk mjólkurfræðingur upp á því að Íslendingar ættu að gera áfengan drykk úr mysunni, svipaðan [[kampavín]]i.&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1630269 Mysu í stað bjórs; grein í Morgunblaðinu 1986]&lt;/ref&gt; 

==Sjá einnig==
*[[Mysuostur]]
== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;

{{Stubbur|matur}}

[[Flokkur:Mjólkurafurðir]]</text>
      <sha1>j0qtnuscl5qhcwhw3wg1owyc9mukfg0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Halldóra Bjarnadóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21043</id>
    <revision>
      <id>1951943</id>
      <parentid>1878961</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:25:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3745" sha1="1zdzqldix8x8eh8xa4ij6awikwu0bo9" xml:space="preserve">'''Halldóra Bjarnadóttir''' (fædd [[14. október]] [[1873]] að [[Ás (Vatnsdal)|Ási í Vatnsdal]] í [[Austur-Húnavatnssýsla|Austur-Húnavatnssýslu]], dó [[28. nóvember]] [[1981]] á [[Blönduós]]i) var skólastjóri barnaskólans á Akureyri, fyrsti formaður [[Samband norðlenskra kvenna|Sambands norðlenskra kvenna]] og ritstjóri tímaritsins [[Hlín (tímarit)|Hlínar]].

Foreldrar Halldóru voru Bjarni Jónasson bóndi á Hofi í Vatnsdal og Björg Jónsdóttir. Þau skildu og fór faðir hennar til [[Vesturfarar|Vesturheims]] árið [[1883]]. Halldóra fylgdi móður sinni og fluttu þær til [[Reykjavík|Reykjavíkur]] á heimili [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar þjóðsagnaritara]] sem var frændi hennar. Halldóra fékk áhuga á handavinnu og [[Heimilisiðnaður|heimilisiðnaði]] og fór til náms í [[Noregur|Noregi]] árið [[1896]] og lauk kennaraprófi þar árið [[1899]]. Hún fór þá til [[Ísland|Íslands]] og kenndi við [[Barnaskóli Reykjavíkur|barnaskólann í Reykjavík]] en sneri aftur til Noregs og var þar við kennslu [[1901]] til [[1908]] m.a. í bænum [[Moss]]. Árið 1908  kom hún til Íslands og gerðist skólastjóri [[Barnaskóli Akureyrar|Barnaskólans á Akureyri]].  

Halldóra leiddi framboðslista kvenna við [[Bæjarstjórnarkosningar_á_Akureyri#1921|bæjarstjórnarkosningarnar á Akureyri árið 1921]] og náði kjöri. Hún sagði hins vegar af sér bæjarfulltrúastarfinu tveimur árum síðar.

Halldóra flutti síðar til Reykjavíkur og varð stundakennari við [[Kennaraskóli Íslands|Kennaraskóla Íslands]] í handavinnu og ráðunautur almennings í heimilisiðnaði frá [[1922]].

Árið 1937 fór hún til Vesturheims og stóð þar fyrir mikilli heimilisiðnaðarsýningu á vegum [[Vestur-Íslendingar|Vestur-Íslendinga]]. Árið [[1946]] stofnaði Halldóra [[Tóvinnuskólinn á Svalbarði|Tóvinnuskólann á Svalbarði]] við Eyjafjörð og starfaði þar til ársins [[1955]]. Hún stóð fyrir sýningum á Íslandi og erlendis og var ritstjóri ársritsins [[Hlín]] en það rit kom fyrst út árið [[1917]].

Árið 1955 flutti Halldóra á ellideild Héraðshælisins á Blönduósi og dvaldi þar til dauðadags [[1981]]. Hún var eftir sem áður ritstjóri Hlínar og var einnig formaður Sambands norðlenskra kvenna og var mikilvirk í bréfaskrifum og ritaði Vefnaðarbókina sem koma út árið [[1966]].

Halldóra var kjörinn fyrsti heiðurborgari [[Blönduós|Blönduóss]] á 100 afmæli sínu.

Hún hlaut [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] árið [[1931]] og stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu árið [[1971]].

Halldóra  gaf eigur sínar og  safn hannyrða til heimilisiðnaðarsafns Sambands norðlenskra kvenna á Blönduósi.

== Heimildir ==
*''[https://baekur.is/bok/000021526/0/18/Artol_og_afangar_i_sogu_Bls_18 Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}', [[Kvennasögusafn Íslands]], [[Reykjavík]] [[1998]]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3138646 Nanna Ólafsdóttir, Halldóra Bjarnadóttir, heimilisráðunautur, Árbók Landsbókasafns Íslands - (01.01.1990), Bls. 35]
* [http://textile.is/halldorustofa/ Halldórustofa í Textílsetrinu á Blönduósi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150119060059/http://textile.is/halldorustofa/ |date=2015-01-19 }}
* Sr. Árni Sigurðsson minningarorð um Halldóru Bjarnadóttur

[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]]
{{fd|1873|1981}}
[[Flokkur:Íslenskar konur]]
[[Flokkur:Ritstjórar tímarita]]</text>
      <sha1>1zdzqldix8x8eh8xa4ij6awikwu0bo9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Napóleon Bónaparte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21339</id>
    <revision>
      <id>1952097</id>
      <parentid>1940969</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:25:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19054-86</username>
        <id>114940</id>
      </contributor>
      <origin>1952097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16176" sha1="347ug2ky7zojhbni1ubtya5dhbhtg20" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = [[Frakkakeisari]]
| ætt = [[Bonaparte-ætt]]
| skjaldarmerki = Grandes Armes Impériales (1804-1815)2.svg
| nafn = Napóleon 1.
| mynd = The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries, by Jacques-Louis David (1812) - National Gallery of Art (Samuel H. Kress Foundation) - 2.jpg
| skírnarnafn = Napoleone di Buonaparte
| fæðingardagur = [[15. ágúst]] [[1769]]
| fæðingarstaður = [[Ajaccio]], [[Korsíka]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakkland]]i
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1821|5|5|1769|8|15}}
| dánarstaður = [[Sankti Helena]]
| grafinn = Invalides-hvelfingin, París, Frakklandi
| ríkisár = [[18. maí]] [[1804]] – [[6. apríl]] [[1814]]; [[20. mars]] [[1815]] – [[22. júní]] [[1815]]
| undirskrift = Firma Napoleón Bonaparte.svg
| faðir = Carlo di Buonaparte
| móðir = Letizia Bonaparte
| maki = [[Joséphine de Beauharnais]] (1796–1810)&lt;br&gt;[[María Lovísa af Austurríki]] (1810–1821)
| titill_maka = Keisaraynja
| börn = [[Napóleon 2.]]
}}
'''Napóleon Bónaparte''' ([[franska]] '''Napoléon Bonaparte reið jóhann eldóri í gær fast +í rassin''') eða '''Napóleon 1.''' ([[15. ágúst]] [[1769]] – [[5. maí]] [[1821]]), nefndur hinn mikli, var [[herforingi]] í [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] og þjóðarleiðtogi [[Frakkland]]s, fyrst sem aðalræðismaður [[Fyrsta franska lýðveldið|franska lýðveldisins]] frá [[1799]] til [[1804]] og síðan sem [[Frakkakeisari]] og [[konungur Ítalíu]] til ársins [[1814]]. Hann var giftur tvisvar og átti soninn [[Napóleon 2.]] með [[María Lovísa af Austurríki|seinni konu sinni]]. Napóleon lagði mestalla Evrópu undir Frakka í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]] en var að endingu sigraður og sendur í [[útlegð]] til eyjarinnar [[Elba|Elbu]] árið 1814. Hann slapp þaðan og réði aftur yfir Frakklandi um stutt skeið árið [[1815]] þar til hann tapaði í [[orrustan við Waterloo|orrustunni við Waterloo]]. Hann lést árið [[1821]] í útlegð á bresku eyjunni [[Sankti Helena|Sankti Helenu]], ef til vill úr magakrabbameini.

== Almennt um Bonaparte ==
Napóleon Bonaparte eða Napoleone di Buonaparte eins og hann var upphaflega nefndur fæddist þann 15. ágúst árið 1769 og var hann af ítölskum ættum. Hann fæddist inn í fátæka aðalsfjölskyldu á eyjunni [[Korsíka|Korsíku]] í [[Miðjarðarhafið|Miðjarðarhafinu]], þar sem mikið var um fæðardeilur og blóðug átök. Eyjan sú í Miðjarðarhafinu er staðsett á milli Frakklands og Ítalíu en hefur verið hluti af Frakklandi síðan 1768 eða ári áður en að Napóleon fæddist.&lt;ref&gt;Hart-Davis, 2009: 304-305.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hvervarnapóleon&gt;{{Vísindavefurinn|6093|Hver var Napóleon Bónaparte og hvað gerði hann svona merkan?|höfundur=Stefán Gunnar Sveinsson|dags=28.7.2006|skoðað=22. apríl 2012}}&lt;/ref&gt; 

Napóleon var mikið fyrir nám og tók hann það upp aðeins 9 ára að aldri að læra frönsku í skóla til að undirbúa komandi ár tengd skólagöngu og losa sig við korsíska hreiminn. Aðeins fimmtán ára að aldri sótti hann um skólagöngu í herskólanum Brienne-le-Château í París og komst þar inn. Honum vegnaði mjög vel í námi og kláraði námið, sem talið er að hafa átt að vera til tveggja ára, á einungis einu ári. Ári eftir námið varð hann foringi fallbyssudeild í franska hernum, þá aðeins sextán ára gamall. Fyrsti sigur hans var í [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] þegar hann náði borginni Toulon úr höndum uppreisnarmanna frá Frakklandi en við bakið á þeim stóðu Bretar og Spánverjar. Eftir þetta var hann gerður að herforingja í innrásaher Frakka sem lagði undir sig Mílanó, Mantúa og fleiri ríki á Ítalíu.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;

Árið 1798 vildi Napóleon byrja innrás inn í [[Egyptaland]] sem var þá bresk nýlenda og Bretar voru á þessum tímum helsta ógn Frakklands. Þetta vildi hann gera til að trufla stríðsrekstur Breta. Þeim tókst þetta og sigruðu þeir Egypta en breski flotinn sigraði franska sjóherinn við Níl undir stjórn [[Horatio Nelson]]. Napóleon komst þó aftur til Frakklands þótt margir menn hans hafi látið lífið eða verið teknir til Bretlands sem fangar. Vel var tekið á móti honum í Frakklandi. Ríkistjórninn var léleg og spillt og árið 1802 gerði hann með hjálp bróðir síns Lucien Bonaparte uppreisn og var hann kosinn fyrsti ræðismaður og síðan ræðismaður til lífstíðar. Tveimur árum síðar, árið 1804, tók Napóleon sér þess í stað keisaratign, leysti þar með formlega upp [[fyrsta franska lýðveldið]] og stofnaði [[fyrra franska keisaraveldið]] þess í stað.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;&lt;ref&gt;Ganeri. 1999: 160-161.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Napoleon101podcast&lt;/ref&gt;

Napóleon lagði mikið upp úr því að bæta opinbera ímynd sína og auk þess lagði hann áherslu á það að endurbæta mikið í landinu svo sem menntakerfið og dómskerfið. Hann vildi líka halda öllum lögum Frakklands saman í einni bók og nefndi hann þá bók Napoleonlögin en áður fyrr voru misjöfn lög í hverju héraði.&lt;ref&gt;Hart-Davis. 2009: 304-305.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;

== Napóleonsstyrjaldirnar ==
{{aðalgrein|Napóleonsstyrjaldirnar}}
[[File:David - Napoleon crossing the Alps - Malmaison2.jpg|thumb|left|''Napóleon fer yfir Alpana''; málverk eftir [[Jacques-Louis David]].]]
Þrátt fyrir að Napóleon hafði krýnt sjálfan sig keisara með páfann staddan sér við hlið sér í athöfninni hélt hann áfram að vera yfirmaður franska hersins og franska flotans. Þetta var enginn ósáttur við þar sem hann var talinn einn mesti herleiðtogi heims.&lt;ref&gt;Hart-Davis. 2009: 306-307.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ganeri162&gt;Ganeri. 1999: 162-163.&lt;/ref&gt; 

Napóleon vildi byrja á því að leggja undir sig Ítalíu og Bretland. Hann vissi þó að þeir gætu ekki ráðist einir inn í Bretland en fékk Napóleon því Spánverja með sér í lið. Þeir gátu þó ekki ráðist samstundis inn í Bretland því Napóleon vissi að til þess að herferðin myndi takast þyrfti hann fyrst að ráða yfir höfunum. Hann skipaði flotaforingjanum sínum Pierre-Charles Villeneuve að lokka Nelson í burtu en hann lenti í bardaga og flúði með skipunum sínum sinn að Trafalgar en Bretar eltu þá uppi og [[Orrustan við Trafalgar|unnu stórsigur á móti þeim]]. Talið er að [[Horatio Nelson]], enski flotaforinginn, og floti hans hafi sökkt í kring um 22 frönskum og spænskum herskipum í þessari sjóorrustu sem er talin vera sú allra stærsta í Napóleonsstyrjöldunum. Orrusta þessi endaði með tapi sameinaða flota Napóleons en tryggðu Bretar sér þar með yfirburði í sjóhernaði næstu 100 árin. Eftir þessa orrustu tók Napóleon þá ákvörðun að loka öllum höfnum í Evrópu svo að varningur frá Bretum kæmist ekki þangað, með það í huga að lama útflutning Breta og eyðileggja þannig efnahag þeirra. Napóleon réðst inn í Spán og tók völdin af Spánarkonungi sem var af ætt Búrbóna og fól bróður sínum, [[Jósef Bonaparte]], krúnuna. Þar með hófst Pýreneaskagastríðið. Þetta var þó ekki eina ósættið sem hann lenti í því þegar hann setti viðskiptabannið á Breta voru Portúgalar og Rússar tregir til að taka þátt í því til lengdar. Þar með lenti Napóleon í stríði við Portúgala árið 1808 sem endaði með tapi þeirra síðarnefndu.&lt;ref&gt;Hart-Davis. 2009: 306-307.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ganeri162/&gt; 

Tveimur árum seinna eða í júní árið 1812 [[Rússlandsherför Napóleons|réðst Napóleon inn í Rússland]] með 700.000 manna her. Þeir komust leiðar sinnar til [[Moskva|Moskvu]] og unnu stórsigur á rússneska hernum við Borodino en þegar þangað var komið höfðu Rússar tekið allar gersemir sínar og flúið. Rússar brenndu síðan borgina og þurfti Napóleon þá að flýja með alla sína menn í átt að Póllandi. Harður vetur var í Rússlandi á þessum tíma og þoldu Frakkarnir illa kuldann. Napóleon komst loks á leiðarenda en aðeins með 20 þúsund menn með sér. Var þetta svakalegur missir fyrir Napóleon og frönsku þjóðina og stór blettur á feril Napóleons auk þess sem þetta var mjög dýrkeypt fyrir Frakkland. Napóleon lét loks undan stjórn þegar bandamenn réðust inn í Frakkland árið 1814 og var honum komið fyrir í útlegð á eyjunni [[Elba|Elbu]], í Miðjarðarhafinu. Þar fékk hann að stjórna á meðan [[Loðvík 18.]] réði ríkjum í Frakklandi. Frökkum leist illa á þennan nýja foringja og frétti Napóleon af því. Þar með ákvað hann að ferðast aftur til Frakklands til að reyna að taka völdin þar á ný og tókst honum það með prýði.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;

Sú barátta sem steypti Napóleon endanlega af stóli var [[Orrustan við Waterloo|orrustan í Waterloo]] í Belgíu. Fyrst mætti hann prússum við bæinn Ligny, skammt frá [[Waterloo]]. Prússar voru undir stjórn [[Blücher herforingi|Blüchers herforingja]] og sigraði Napoleon í þeirri orrustu. En tveimur dögum síðar mætti Napoleon Englendingum undir stjórn [[Wellington lávarður|Wellington lávarðs]] við Waterloo. Þar hallaði á Englendinga. Á meðan hafði Blücher hins vegar tekist að safna liði sínu á ný og réðist nú á austurvæng Frakka. Sameiginlega tókst Prússum og Englendingum að sigra Frakka. Napoleon flúði heim til Parísar, þar sem hann sagði af sér sem keisari. Stuttu síðar gaf hann sig Englendingum á vald. Þeir fóru með Napoleon heim til Englands, en þaðan var hann sendur með herskipi til eyjarinnar [[Sankti Helena|Sankti Helenu]] sem staðsett er í Suður-Atlantshafinu.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;&lt;ref name=ganeri162/&gt;

== Dauði Bonaparte ==
[[Mynd:Napoleon sur son lit de mort Horace Vernet 1826.jpg|left|thumb|Napóleon á dánarbeði sínu, eftir Horace Vernet (1829).]]
Napóleon Bonaparte lést þann 5. maí árið 1821. Til eru tvær kenningar um það hvernig hann lést. Önnur þeirra er sú að hann hafi dáið úr magakrabbameini, sem var í raun skrifað á krufningaskýrslu hans, en aðrir segja að honum hafi verið byrlað arsenik sem er eitur sem getur drepið menn. Kenningin um magakrabbamein er líklegri að margra manna mati og algengari dánarorsök þar sem hann var líka með magasár áður en hann dó. Við krufningu á líkinu þegar það var grafið aftur upp kom í ljós að það var næstum alveg órotið eftir mörg ár grafið í jörðinni en arsenikeitrun hægir verulega mikið á rotnun. Auk þess fannst líka arsenik í hárrót Napóleons. Enginn leið er þó að vita fyrir vissu hvernig herforinginn og keisarinn Napóleon Bonaparte lét lífið og verður það líklegast aldrei vitað fyrir vissu.&lt;ref&gt;{{Vísindavefurinn|6119|Hvernig dó Napóleon? Var honum byrlað eitur?|höfundur=Stefán Gunnar Sveinsson|dags=11. ágúst 2006|skoðað=22. apríl 2012}}&lt;/ref&gt;

Í erfðaskrá sinni hafði Napóleon beðið um að vera grafinn á bökkum [[Signa|Signufljót]]s en  landstjóri Sankti Helenu, Hudson Lowe, ákvað þess í stað að láta grafa hann á eyjunni. Napóleon var grafinn á Sankti Helenu til ársins 1840, en þá fékk [[Loðvík Filippus]] Frakkakonungur, að undirlagi [[Adolphe Thiers]] forsætisráðherra, leyfi til að flytja lík hans til Frakklands.&lt;ref name=Lindqvist597&gt;Lindqvist 2011, bls. 597.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4366352|Napoleon á St. Helenu|Napoleon á St. Helenu|blað=[[Fálkinn]]|útgáfudagsetning=12. september 1949|blaðsíða=4–5; 14}}&lt;/ref&gt; Napóleon fékk ríkisútför í París í desember þetta ár og var að endingu grafinn í Invalide-hvelfingu Parísarborgar. Grafarminnismerki fyrir Napóleon var vígt í hvelfingunni árið 1861 í valdatíð bróðursonar Napóleons, [[Napóleon III|Napóleons III]].&lt;ref name=Lindqvist597/&gt;

==Hjónabönd og börn Napóleons==
[[Mynd:Divorce de Napoleon et Josephine.jpg|thumb|''Skilnaður Napóleons og Jósefínu'', mynd eftir Charles Chasselat.]]
[[Mynd:Thomas Rowlandson Boney and his new wife.jpg|thumb|right|Ensk skopmynd af Napóleon og nýju konunni hans, Maríu Lovísu, frá árinu 1810.]]
Napóleon var tvíkvæntur:
* Fyrri kona Napóleons frá 9. mars 1796 var [[Joséphine de Beauharnais]], sem var krýnd keisaraynja eftir valdatöku Napóleons. Samband þeirra þótti ástríðufullt en stormasamt og fjöldi ástarbréfa sem Napóleon skrifaði henni hafa varðveist.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4024963|„Gerðu þér vængi og komdu, komdu....“|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=7. ágúst 1983|blaðsíða=26–27}}&lt;/ref&gt; Napóleon og Jósefínu varð ekki barna auðið og þar sem Napóleon vildi eignast erfingja ákvað hann að skilja við Jósefínu&lt;ref&gt;{{Vísindavefurinn|6360|Bar einhver titilinn Napóleon II?|höfundur=Stefán Gunnar Sveinsson|dags=6. nóvember 2006|skoðað=11. júní 2024}}&lt;/ref&gt; þann 16. desember 1809.
* Seinni kona Napóleons var [[María Lovísa af Austurríki]], dóttir [[Frans 2. keisari|Frans 1. Austurríkiskeisara]]. Þau giftust þann 2. apríl 1810&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://palaisdecompiegne.fr/sites/palaisdecompiegne.fr/files/dp_aiglon-prince-imperial.pdf |format=pdf |title=Exposition ''La pourpre et l'exil'', château de Compiègne, 2004-2005 |website=www.musee-chateau-compiegne.fr |access-date=2018-01-29 |archive-date=2018-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180821121206/https://palaisdecompiegne.fr/sites/palaisdecompiegne.fr/files/dp_aiglon-prince-imperial.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; og eignuðust soninn [[Napóleon II|Napoléon François Joseph Charles Bonaparte]] ellefu mánuðum síðar. Sonurinn var einnig þekktur sem Napóleon II en var þó aldrei krýndur keisari nema að nafninu til í fimmtán daga á milli seinni afsagnar föður síns og endurreisnar konungdæmisins.

Napóleon átti að minnsta kosti tvö börn utan hjónabands: [[Charles Léon]] með [[Éléonore Denuelle de La Plaigne]] og [[Alexandre Colonna-Walewski|Florian Joseph Colonna greifa af Walewski]] með [[Marie Walewska|Walewsku greifynju]]. Þar sem Napóleon átti margar frillur á ævi sinni má vera að hann sé faðir fjölmargra annarra barna en hann viðurkenndi ekki opinberlega faðerni sitt nema á hinum tveimur áðurgreindu.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* Anitalios Ganeri, Brian Williams, Hazel Mary Martell. 1999. ''Saga Veraldar. Við upphaf nýrrar aldar''. Reykjavík: Vaka Helgafell.
* {{Bókaheimild|höfundur=Adam Hart-Davis|ár=2009|titill=Sagan|staður=Reykjavík|útgefandi=Forlagið}}
* {{Cite book|author=Hermann Lindqvist|title=Napóleon|year=2011|publisher=Hið íslenska bókmenntafélag|ISBN=978-9979-66-272-3|translator=Borgþór S. Kjærnested}}

== Tenglar ==
{{Commonscat|Napoleon I of France|Napóleon Bónaparte}}
* {{Tímarit.is|3292608|Napóleon Bónaparte: Fyrsti nútímamaður Evrópu|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=10. ágúst 1969|blaðsíða=6–9; 11|höfundur=Colin Cross}}
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = Fyrsti ræðismaður [[Fyrsta franska lýðveldið|franska lýðveldisins]]
| frá = [[10. nóvember]] [[1799]]
| til = [[18. maí]] [[1804]]
| fyrir = Franska þjóðstjóraveldið
| eftir = Hann sjálfur&lt;br&gt;{{small|(sem [[Frakkakeisari]])}}
}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Frakkakeisari]]
| frá = [[18. maí]] [[1804]]
| til = [[6. apríl]] [[1814]]
| fyrir = Hann sjálfur&lt;br&gt;{{small|(sem fyrsti ræðismaður franska lýðveldisins)}}
| eftir = [[Loðvík 18.]]&lt;br&gt;{{small|(sem konungur Frakklands)}}
}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Frakkakeisari]]
| frá = [[20. mars]] [[1815]]
| til = [[22. júní]] [[1815]]
| fyrir = [[Loðvík 18.]]&lt;br&gt;{{small|(sem konungur Frakklands)}}
| eftir = [[Loðvík 18.]]&lt;br&gt;{{small|(sem konungur Frakklands)}}
}}
{{Töfluendir}}
{{fd|1769|1821}}
{{Einvaldar Frakklands}}
[[Flokkur:Bonaparte-ætt]]
[[Flokkur:Frakkakeisarar]]
[[Flokkur:Franskir byltingarmenn]]
[[Flokkur:Franskir hershöfðingjar]]
[[Flokkur:Herforingjar í Napóleonsstyrjöldunum]]
[[Flokkur:Konungar Ítalíu]]</text>
      <sha1>347ug2ky7zojhbni1ubtya5dhbhtg20</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952098</id>
      <parentid>1952097</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19054-86</username>
        <id>114940</id>
      </contributor>
      <origin>1952098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16131" sha1="rawjl51g6u7igsskstu7u7x24cqbmed" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = [[Frakkakeisari]]
| ætt = [[Bonaparte-ætt]]
| skjaldarmerki = Grandes Armes Impériales (1804-1815)2.svg
| nafn = Napóleon 1.
| mynd = The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries, by Jacques-Louis David (1812) - National Gallery of Art (Samuel H. Kress Foundation) - 2.jpg
| skírnarnafn = Napoleone di Buonaparte
| fæðingardagur = [[15. ágúst]] [[1769]]
| fæðingarstaður = [[Ajaccio]], [[Korsíka]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakkland]]i
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1821|5|5|1769|8|15}}
| dánarstaður = [[Sankti Helena]]
| grafinn = Invalides-hvelfingin, París, Frakklandi
| ríkisár = [[18. maí]] [[1804]] – [[6. apríl]] [[1814]]; [[20. mars]] [[1815]] – [[22. júní]] [[1815]]
| undirskrift = Firma Napoleón Bonaparte.svg
| faðir = Carlo di Buonaparte
| móðir = Letizia Bonaparte
| maki = [[Joséphine de Beauharnais]] (1796–1810)&lt;br&gt;[[María Lovísa af Austurríki]] (1810–1821)
| titill_maka = Keisaraynja
| börn = [[Napóleon 2.]]
}}
'''Napóleon Bónaparte''' ([[franska]] '''Napoléon Bonaparte''' ) eða '''Napóleon 1.''' ([[15. ágúst]] [[1769]] – [[5. maí]] [[1821]]), nefndur hinn mikli, var [[herforingi]] í [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] og þjóðarleiðtogi [[Frakkland]]s, fyrst sem aðalræðismaður [[Fyrsta franska lýðveldið|franska lýðveldisins]] frá [[1799]] til [[1804]] og síðan sem [[Frakkakeisari]] og [[konungur Ítalíu]] til ársins [[1814]]. Hann var giftur tvisvar og átti soninn [[Napóleon 2.]] með [[María Lovísa af Austurríki|seinni konu sinni]]. Napóleon lagði mestalla Evrópu undir Frakka í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]] en var að endingu sigraður og sendur í [[útlegð]] til eyjarinnar [[Elba|Elbu]] árið 1814. Hann slapp þaðan og réði aftur yfir Frakklandi um stutt skeið árið [[1815]] þar til hann tapaði í [[orrustan við Waterloo|orrustunni við Waterloo]]. Hann lést árið [[1821]] í útlegð á bresku eyjunni [[Sankti Helena|Sankti Helenu]], ef til vill úr magakrabbameini.

== Almennt um Bonaparte ==
Napóleon Bonaparte eða Napoleone di Buonaparte eins og hann var upphaflega nefndur fæddist þann 15. ágúst árið 1769 og var hann af ítölskum ættum. Hann fæddist inn í fátæka aðalsfjölskyldu á eyjunni [[Korsíka|Korsíku]] í [[Miðjarðarhafið|Miðjarðarhafinu]], þar sem mikið var um fæðardeilur og blóðug átök. Eyjan sú í Miðjarðarhafinu er staðsett á milli Frakklands og Ítalíu en hefur verið hluti af Frakklandi síðan 1768 eða ári áður en að Napóleon fæddist.&lt;ref&gt;Hart-Davis, 2009: 304-305.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hvervarnapóleon&gt;{{Vísindavefurinn|6093|Hver var Napóleon Bónaparte og hvað gerði hann svona merkan?|höfundur=Stefán Gunnar Sveinsson|dags=28.7.2006|skoðað=22. apríl 2012}}&lt;/ref&gt; 

Napóleon var mikið fyrir nám og tók hann það upp aðeins 9 ára að aldri að læra frönsku í skóla til að undirbúa komandi ár tengd skólagöngu og losa sig við korsíska hreiminn. Aðeins fimmtán ára að aldri sótti hann um skólagöngu í herskólanum Brienne-le-Château í París og komst þar inn. Honum vegnaði mjög vel í námi og kláraði námið, sem talið er að hafa átt að vera til tveggja ára, á einungis einu ári. Ári eftir námið varð hann foringi fallbyssudeild í franska hernum, þá aðeins sextán ára gamall. Fyrsti sigur hans var í [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] þegar hann náði borginni Toulon úr höndum uppreisnarmanna frá Frakklandi en við bakið á þeim stóðu Bretar og Spánverjar. Eftir þetta var hann gerður að herforingja í innrásaher Frakka sem lagði undir sig Mílanó, Mantúa og fleiri ríki á Ítalíu.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;

Árið 1798 vildi Napóleon byrja innrás inn í [[Egyptaland]] sem var þá bresk nýlenda og Bretar voru á þessum tímum helsta ógn Frakklands. Þetta vildi hann gera til að trufla stríðsrekstur Breta. Þeim tókst þetta og sigruðu þeir Egypta en breski flotinn sigraði franska sjóherinn við Níl undir stjórn [[Horatio Nelson]]. Napóleon komst þó aftur til Frakklands þótt margir menn hans hafi látið lífið eða verið teknir til Bretlands sem fangar. Vel var tekið á móti honum í Frakklandi. Ríkistjórninn var léleg og spillt og árið 1802 gerði hann með hjálp bróðir síns Lucien Bonaparte uppreisn og var hann kosinn fyrsti ræðismaður og síðan ræðismaður til lífstíðar. Tveimur árum síðar, árið 1804, tók Napóleon sér þess í stað keisaratign, leysti þar með formlega upp [[fyrsta franska lýðveldið]] og stofnaði [[fyrra franska keisaraveldið]] þess í stað.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;&lt;ref&gt;Ganeri. 1999: 160-161.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Napoleon101podcast&lt;/ref&gt;

Napóleon lagði mikið upp úr því að bæta opinbera ímynd sína og auk þess lagði hann áherslu á það að endurbæta mikið í landinu svo sem menntakerfið og dómskerfið. Hann vildi líka halda öllum lögum Frakklands saman í einni bók og nefndi hann þá bók Napoleonlögin en áður fyrr voru misjöfn lög í hverju héraði.&lt;ref&gt;Hart-Davis. 2009: 304-305.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;

== Napóleonsstyrjaldirnar ==
{{aðalgrein|Napóleonsstyrjaldirnar}}
[[File:David - Napoleon crossing the Alps - Malmaison2.jpg|thumb|left|''Napóleon fer yfir Alpana''; málverk eftir [[Jacques-Louis David]].]]
Þrátt fyrir að Napóleon hafði krýnt sjálfan sig keisara með páfann staddan sér við hlið sér í athöfninni hélt hann áfram að vera yfirmaður franska hersins og franska flotans. Þetta var enginn ósáttur við þar sem hann var talinn einn mesti herleiðtogi heims.&lt;ref&gt;Hart-Davis. 2009: 306-307.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ganeri162&gt;Ganeri. 1999: 162-163.&lt;/ref&gt; 

Napóleon vildi byrja á því að leggja undir sig Ítalíu og Bretland. Hann vissi þó að þeir gætu ekki ráðist einir inn í Bretland en fékk Napóleon því Spánverja með sér í lið. Þeir gátu þó ekki ráðist samstundis inn í Bretland því Napóleon vissi að til þess að herferðin myndi takast þyrfti hann fyrst að ráða yfir höfunum. Hann skipaði flotaforingjanum sínum Pierre-Charles Villeneuve að lokka Nelson í burtu en hann lenti í bardaga og flúði með skipunum sínum sinn að Trafalgar en Bretar eltu þá uppi og [[Orrustan við Trafalgar|unnu stórsigur á móti þeim]]. Talið er að [[Horatio Nelson]], enski flotaforinginn, og floti hans hafi sökkt í kring um 22 frönskum og spænskum herskipum í þessari sjóorrustu sem er talin vera sú allra stærsta í Napóleonsstyrjöldunum. Orrusta þessi endaði með tapi sameinaða flota Napóleons en tryggðu Bretar sér þar með yfirburði í sjóhernaði næstu 100 árin. Eftir þessa orrustu tók Napóleon þá ákvörðun að loka öllum höfnum í Evrópu svo að varningur frá Bretum kæmist ekki þangað, með það í huga að lama útflutning Breta og eyðileggja þannig efnahag þeirra. Napóleon réðst inn í Spán og tók völdin af Spánarkonungi sem var af ætt Búrbóna og fól bróður sínum, [[Jósef Bonaparte]], krúnuna. Þar með hófst Pýreneaskagastríðið. Þetta var þó ekki eina ósættið sem hann lenti í því þegar hann setti viðskiptabannið á Breta voru Portúgalar og Rússar tregir til að taka þátt í því til lengdar. Þar með lenti Napóleon í stríði við Portúgala árið 1808 sem endaði með tapi þeirra síðarnefndu.&lt;ref&gt;Hart-Davis. 2009: 306-307.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ganeri162/&gt; 

Tveimur árum seinna eða í júní árið 1812 [[Rússlandsherför Napóleons|réðst Napóleon inn í Rússland]] með 700.000 manna her. Þeir komust leiðar sinnar til [[Moskva|Moskvu]] og unnu stórsigur á rússneska hernum við Borodino en þegar þangað var komið höfðu Rússar tekið allar gersemir sínar og flúið. Rússar brenndu síðan borgina og þurfti Napóleon þá að flýja með alla sína menn í átt að Póllandi. Harður vetur var í Rússlandi á þessum tíma og þoldu Frakkarnir illa kuldann. Napóleon komst loks á leiðarenda en aðeins með 20 þúsund menn með sér. Var þetta svakalegur missir fyrir Napóleon og frönsku þjóðina og stór blettur á feril Napóleons auk þess sem þetta var mjög dýrkeypt fyrir Frakkland. Napóleon lét loks undan stjórn þegar bandamenn réðust inn í Frakkland árið 1814 og var honum komið fyrir í útlegð á eyjunni [[Elba|Elbu]], í Miðjarðarhafinu. Þar fékk hann að stjórna á meðan [[Loðvík 18.]] réði ríkjum í Frakklandi. Frökkum leist illa á þennan nýja foringja og frétti Napóleon af því. Þar með ákvað hann að ferðast aftur til Frakklands til að reyna að taka völdin þar á ný og tókst honum það með prýði.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;

Sú barátta sem steypti Napóleon endanlega af stóli var [[Orrustan við Waterloo|orrustan í Waterloo]] í Belgíu. Fyrst mætti hann prússum við bæinn Ligny, skammt frá [[Waterloo]]. Prússar voru undir stjórn [[Blücher herforingi|Blüchers herforingja]] og sigraði Napoleon í þeirri orrustu. En tveimur dögum síðar mætti Napoleon Englendingum undir stjórn [[Wellington lávarður|Wellington lávarðs]] við Waterloo. Þar hallaði á Englendinga. Á meðan hafði Blücher hins vegar tekist að safna liði sínu á ný og réðist nú á austurvæng Frakka. Sameiginlega tókst Prússum og Englendingum að sigra Frakka. Napoleon flúði heim til Parísar, þar sem hann sagði af sér sem keisari. Stuttu síðar gaf hann sig Englendingum á vald. Þeir fóru með Napoleon heim til Englands, en þaðan var hann sendur með herskipi til eyjarinnar [[Sankti Helena|Sankti Helenu]] sem staðsett er í Suður-Atlantshafinu.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;&lt;ref name=ganeri162/&gt;

== Dauði Bonaparte ==
[[Mynd:Napoleon sur son lit de mort Horace Vernet 1826.jpg|left|thumb|Napóleon á dánarbeði sínu, eftir Horace Vernet (1829).]]
Napóleon Bonaparte lést þann 5. maí árið 1821. Til eru tvær kenningar um það hvernig hann lést. Önnur þeirra er sú að hann hafi dáið úr magakrabbameini, sem var í raun skrifað á krufningaskýrslu hans, en aðrir segja að honum hafi verið byrlað arsenik sem er eitur sem getur drepið menn. Kenningin um magakrabbamein er líklegri að margra manna mati og algengari dánarorsök þar sem hann var líka með magasár áður en hann dó. Við krufningu á líkinu þegar það var grafið aftur upp kom í ljós að það var næstum alveg órotið eftir mörg ár grafið í jörðinni en arsenikeitrun hægir verulega mikið á rotnun. Auk þess fannst líka arsenik í hárrót Napóleons. Enginn leið er þó að vita fyrir vissu hvernig herforinginn og keisarinn Napóleon Bonaparte lét lífið og verður það líklegast aldrei vitað fyrir vissu.&lt;ref&gt;{{Vísindavefurinn|6119|Hvernig dó Napóleon? Var honum byrlað eitur?|höfundur=Stefán Gunnar Sveinsson|dags=11. ágúst 2006|skoðað=22. apríl 2012}}&lt;/ref&gt;

Í erfðaskrá sinni hafði Napóleon beðið um að vera grafinn á bökkum [[Signa|Signufljót]]s en  landstjóri Sankti Helenu, Hudson Lowe, ákvað þess í stað að láta grafa hann á eyjunni. Napóleon var grafinn á Sankti Helenu til ársins 1840, en þá fékk [[Loðvík Filippus]] Frakkakonungur, að undirlagi [[Adolphe Thiers]] forsætisráðherra, leyfi til að flytja lík hans til Frakklands.&lt;ref name=Lindqvist597&gt;Lindqvist 2011, bls. 597.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4366352|Napoleon á St. Helenu|Napoleon á St. Helenu|blað=[[Fálkinn]]|útgáfudagsetning=12. september 1949|blaðsíða=4–5; 14}}&lt;/ref&gt; Napóleon fékk ríkisútför í París í desember þetta ár og var að endingu grafinn í Invalide-hvelfingu Parísarborgar. Grafarminnismerki fyrir Napóleon var vígt í hvelfingunni árið 1861 í valdatíð bróðursonar Napóleons, [[Napóleon III|Napóleons III]].&lt;ref name=Lindqvist597/&gt;

==Hjónabönd og börn Napóleons==
[[Mynd:Divorce de Napoleon et Josephine.jpg|thumb|''Skilnaður Napóleons og Jósefínu'', mynd eftir Charles Chasselat.]]
[[Mynd:Thomas Rowlandson Boney and his new wife.jpg|thumb|right|Ensk skopmynd af Napóleon og nýju konunni hans, Maríu Lovísu, frá árinu 1810.]]
Napóleon var tvíkvæntur:
* Fyrri kona Napóleons frá 9. mars 1796 var [[Joséphine de Beauharnais]], sem var krýnd keisaraynja eftir valdatöku Napóleons. Samband þeirra þótti ástríðufullt en stormasamt og fjöldi ástarbréfa sem Napóleon skrifaði henni hafa varðveist.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4024963|„Gerðu þér vængi og komdu, komdu....“|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=7. ágúst 1983|blaðsíða=26–27}}&lt;/ref&gt; Napóleon og Jósefínu varð ekki barna auðið og þar sem Napóleon vildi eignast erfingja ákvað hann að skilja við Jósefínu&lt;ref&gt;{{Vísindavefurinn|6360|Bar einhver titilinn Napóleon II?|höfundur=Stefán Gunnar Sveinsson|dags=6. nóvember 2006|skoðað=11. júní 2024}}&lt;/ref&gt; þann 16. desember 1809.
* Seinni kona Napóleons var [[María Lovísa af Austurríki]], dóttir [[Frans 2. keisari|Frans 1. Austurríkiskeisara]]. Þau giftust þann 2. apríl 1810&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://palaisdecompiegne.fr/sites/palaisdecompiegne.fr/files/dp_aiglon-prince-imperial.pdf |format=pdf |title=Exposition ''La pourpre et l'exil'', château de Compiègne, 2004-2005 |website=www.musee-chateau-compiegne.fr |access-date=2018-01-29 |archive-date=2018-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180821121206/https://palaisdecompiegne.fr/sites/palaisdecompiegne.fr/files/dp_aiglon-prince-imperial.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; og eignuðust soninn [[Napóleon II|Napoléon François Joseph Charles Bonaparte]] ellefu mánuðum síðar. Sonurinn var einnig þekktur sem Napóleon II en var þó aldrei krýndur keisari nema að nafninu til í fimmtán daga á milli seinni afsagnar föður síns og endurreisnar konungdæmisins.

Napóleon átti að minnsta kosti tvö börn utan hjónabands: [[Charles Léon]] með [[Éléonore Denuelle de La Plaigne]] og [[Alexandre Colonna-Walewski|Florian Joseph Colonna greifa af Walewski]] með [[Marie Walewska|Walewsku greifynju]]. Þar sem Napóleon átti margar frillur á ævi sinni má vera að hann sé faðir fjölmargra annarra barna en hann viðurkenndi ekki opinberlega faðerni sitt nema á hinum tveimur áðurgreindu.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* Anitalios Ganeri, Brian Williams, Hazel Mary Martell. 1999. ''Saga Veraldar. Við upphaf nýrrar aldar''. Reykjavík: Vaka Helgafell.
* {{Bókaheimild|höfundur=Adam Hart-Davis|ár=2009|titill=Sagan|staður=Reykjavík|útgefandi=Forlagið}}
* {{Cite book|author=Hermann Lindqvist|title=Napóleon|year=2011|publisher=Hið íslenska bókmenntafélag|ISBN=978-9979-66-272-3|translator=Borgþór S. Kjærnested}}

== Tenglar ==
{{Commonscat|Napoleon I of France|Napóleon Bónaparte}}
* {{Tímarit.is|3292608|Napóleon Bónaparte: Fyrsti nútímamaður Evrópu|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=10. ágúst 1969|blaðsíða=6–9; 11|höfundur=Colin Cross}}
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = Fyrsti ræðismaður [[Fyrsta franska lýðveldið|franska lýðveldisins]]
| frá = [[10. nóvember]] [[1799]]
| til = [[18. maí]] [[1804]]
| fyrir = Franska þjóðstjóraveldið
| eftir = Hann sjálfur&lt;br&gt;{{small|(sem [[Frakkakeisari]])}}
}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Frakkakeisari]]
| frá = [[18. maí]] [[1804]]
| til = [[6. apríl]] [[1814]]
| fyrir = Hann sjálfur&lt;br&gt;{{small|(sem fyrsti ræðismaður franska lýðveldisins)}}
| eftir = [[Loðvík 18.]]&lt;br&gt;{{small|(sem konungur Frakklands)}}
}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Frakkakeisari]]
| frá = [[20. mars]] [[1815]]
| til = [[22. júní]] [[1815]]
| fyrir = [[Loðvík 18.]]&lt;br&gt;{{small|(sem konungur Frakklands)}}
| eftir = [[Loðvík 18.]]&lt;br&gt;{{small|(sem konungur Frakklands)}}
}}
{{Töfluendir}}
{{fd|1769|1821}}
{{Einvaldar Frakklands}}
[[Flokkur:Bonaparte-ætt]]
[[Flokkur:Frakkakeisarar]]
[[Flokkur:Franskir byltingarmenn]]
[[Flokkur:Franskir hershöfðingjar]]
[[Flokkur:Herforingjar í Napóleonsstyrjöldunum]]
[[Flokkur:Konungar Ítalíu]]</text>
      <sha1>rawjl51g6u7igsskstu7u7x24cqbmed</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952102</id>
      <parentid>1952098</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingar frá [[Special:Contributions/~2026-19054-86|~2026-19054-86]] ([[User talk:~2026-19054-86|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Ziv|Ziv]]</comment>
      <origin>1940969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16130" sha1="gchh8q43egxer8ycm8qesqqzuwggvzn" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = [[Frakkakeisari]]
| ætt = [[Bonaparte-ætt]]
| skjaldarmerki = Grandes Armes Impériales (1804-1815)2.svg
| nafn = Napóleon 1.
| mynd = The Emperor Napoleon in His Study at the Tuileries, by Jacques-Louis David (1812) - National Gallery of Art (Samuel H. Kress Foundation) - 2.jpg
| skírnarnafn = Napoleone di Buonaparte
| fæðingardagur = [[15. ágúst]] [[1769]]
| fæðingarstaður = [[Ajaccio]], [[Korsíka]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakkland]]i
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1821|5|5|1769|8|15}}
| dánarstaður = [[Sankti Helena]]
| grafinn = Invalides-hvelfingin, París, Frakklandi
| ríkisár = [[18. maí]] [[1804]] – [[6. apríl]] [[1814]]; [[20. mars]] [[1815]] – [[22. júní]] [[1815]]
| undirskrift = Firma Napoleón Bonaparte.svg
| faðir = Carlo di Buonaparte
| móðir = Letizia Bonaparte
| maki = [[Joséphine de Beauharnais]] (1796–1810)&lt;br&gt;[[María Lovísa af Austurríki]] (1810–1821)
| titill_maka = Keisaraynja
| börn = [[Napóleon 2.]]
}}
'''Napóleon Bónaparte''' ([[franska]] '''Napoléon Bonaparte''') eða '''Napóleon 1.''' ([[15. ágúst]] [[1769]] – [[5. maí]] [[1821]]), nefndur hinn mikli, var [[herforingi]] í [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] og þjóðarleiðtogi [[Frakkland]]s, fyrst sem aðalræðismaður [[Fyrsta franska lýðveldið|franska lýðveldisins]] frá [[1799]] til [[1804]] og síðan sem [[Frakkakeisari]] og [[konungur Ítalíu]] til ársins [[1814]]. Hann var giftur tvisvar og átti soninn [[Napóleon 2.]] með [[María Lovísa af Austurríki|seinni konu sinni]]. Napóleon lagði mestalla Evrópu undir Frakka í [[Napóleonsstyrjaldirnar|Napóleonsstyrjöldunum]] en var að endingu sigraður og sendur í [[útlegð]] til eyjarinnar [[Elba|Elbu]] árið 1814. Hann slapp þaðan og réði aftur yfir Frakklandi um stutt skeið árið [[1815]] þar til hann tapaði í [[orrustan við Waterloo|orrustunni við Waterloo]]. Hann lést árið [[1821]] í útlegð á bresku eyjunni [[Sankti Helena|Sankti Helenu]], ef til vill úr magakrabbameini.

== Almennt um Bonaparte ==
Napóleon Bonaparte eða Napoleone di Buonaparte eins og hann var upphaflega nefndur fæddist þann 15. ágúst árið 1769 og var hann af ítölskum ættum. Hann fæddist inn í fátæka aðalsfjölskyldu á eyjunni [[Korsíka|Korsíku]] í [[Miðjarðarhafið|Miðjarðarhafinu]], þar sem mikið var um fæðardeilur og blóðug átök. Eyjan sú í Miðjarðarhafinu er staðsett á milli Frakklands og Ítalíu en hefur verið hluti af Frakklandi síðan 1768 eða ári áður en að Napóleon fæddist.&lt;ref&gt;Hart-Davis, 2009: 304-305.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hvervarnapóleon&gt;{{Vísindavefurinn|6093|Hver var Napóleon Bónaparte og hvað gerði hann svona merkan?|höfundur=Stefán Gunnar Sveinsson|dags=28.7.2006|skoðað=22. apríl 2012}}&lt;/ref&gt; 

Napóleon var mikið fyrir nám og tók hann það upp aðeins 9 ára að aldri að læra frönsku í skóla til að undirbúa komandi ár tengd skólagöngu og losa sig við korsíska hreiminn. Aðeins fimmtán ára að aldri sótti hann um skólagöngu í herskólanum Brienne-le-Château í París og komst þar inn. Honum vegnaði mjög vel í námi og kláraði námið, sem talið er að hafa átt að vera til tveggja ára, á einungis einu ári. Ári eftir námið varð hann foringi fallbyssudeild í franska hernum, þá aðeins sextán ára gamall. Fyrsti sigur hans var í [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] þegar hann náði borginni Toulon úr höndum uppreisnarmanna frá Frakklandi en við bakið á þeim stóðu Bretar og Spánverjar. Eftir þetta var hann gerður að herforingja í innrásaher Frakka sem lagði undir sig Mílanó, Mantúa og fleiri ríki á Ítalíu.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;

Árið 1798 vildi Napóleon byrja innrás inn í [[Egyptaland]] sem var þá bresk nýlenda og Bretar voru á þessum tímum helsta ógn Frakklands. Þetta vildi hann gera til að trufla stríðsrekstur Breta. Þeim tókst þetta og sigruðu þeir Egypta en breski flotinn sigraði franska sjóherinn við Níl undir stjórn [[Horatio Nelson]]. Napóleon komst þó aftur til Frakklands þótt margir menn hans hafi látið lífið eða verið teknir til Bretlands sem fangar. Vel var tekið á móti honum í Frakklandi. Ríkistjórninn var léleg og spillt og árið 1802 gerði hann með hjálp bróðir síns Lucien Bonaparte uppreisn og var hann kosinn fyrsti ræðismaður og síðan ræðismaður til lífstíðar. Tveimur árum síðar, árið 1804, tók Napóleon sér þess í stað keisaratign, leysti þar með formlega upp [[fyrsta franska lýðveldið]] og stofnaði [[fyrra franska keisaraveldið]] þess í stað.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;&lt;ref&gt;Ganeri. 1999: 160-161.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Napoleon101podcast&lt;/ref&gt;

Napóleon lagði mikið upp úr því að bæta opinbera ímynd sína og auk þess lagði hann áherslu á það að endurbæta mikið í landinu svo sem menntakerfið og dómskerfið. Hann vildi líka halda öllum lögum Frakklands saman í einni bók og nefndi hann þá bók Napoleonlögin en áður fyrr voru misjöfn lög í hverju héraði.&lt;ref&gt;Hart-Davis. 2009: 304-305.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;

== Napóleonsstyrjaldirnar ==
{{aðalgrein|Napóleonsstyrjaldirnar}}
[[File:David - Napoleon crossing the Alps - Malmaison2.jpg|thumb|left|''Napóleon fer yfir Alpana''; málverk eftir [[Jacques-Louis David]].]]
Þrátt fyrir að Napóleon hafði krýnt sjálfan sig keisara með páfann staddan sér við hlið sér í athöfninni hélt hann áfram að vera yfirmaður franska hersins og franska flotans. Þetta var enginn ósáttur við þar sem hann var talinn einn mesti herleiðtogi heims.&lt;ref&gt;Hart-Davis. 2009: 306-307.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ganeri162&gt;Ganeri. 1999: 162-163.&lt;/ref&gt; 

Napóleon vildi byrja á því að leggja undir sig Ítalíu og Bretland. Hann vissi þó að þeir gætu ekki ráðist einir inn í Bretland en fékk Napóleon því Spánverja með sér í lið. Þeir gátu þó ekki ráðist samstundis inn í Bretland því Napóleon vissi að til þess að herferðin myndi takast þyrfti hann fyrst að ráða yfir höfunum. Hann skipaði flotaforingjanum sínum Pierre-Charles Villeneuve að lokka Nelson í burtu en hann lenti í bardaga og flúði með skipunum sínum sinn að Trafalgar en Bretar eltu þá uppi og [[Orrustan við Trafalgar|unnu stórsigur á móti þeim]]. Talið er að [[Horatio Nelson]], enski flotaforinginn, og floti hans hafi sökkt í kring um 22 frönskum og spænskum herskipum í þessari sjóorrustu sem er talin vera sú allra stærsta í Napóleonsstyrjöldunum. Orrusta þessi endaði með tapi sameinaða flota Napóleons en tryggðu Bretar sér þar með yfirburði í sjóhernaði næstu 100 árin. Eftir þessa orrustu tók Napóleon þá ákvörðun að loka öllum höfnum í Evrópu svo að varningur frá Bretum kæmist ekki þangað, með það í huga að lama útflutning Breta og eyðileggja þannig efnahag þeirra. Napóleon réðst inn í Spán og tók völdin af Spánarkonungi sem var af ætt Búrbóna og fól bróður sínum, [[Jósef Bonaparte]], krúnuna. Þar með hófst Pýreneaskagastríðið. Þetta var þó ekki eina ósættið sem hann lenti í því þegar hann setti viðskiptabannið á Breta voru Portúgalar og Rússar tregir til að taka þátt í því til lengdar. Þar með lenti Napóleon í stríði við Portúgala árið 1808 sem endaði með tapi þeirra síðarnefndu.&lt;ref&gt;Hart-Davis. 2009: 306-307.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=ganeri162/&gt; 

Tveimur árum seinna eða í júní árið 1812 [[Rússlandsherför Napóleons|réðst Napóleon inn í Rússland]] með 700.000 manna her. Þeir komust leiðar sinnar til [[Moskva|Moskvu]] og unnu stórsigur á rússneska hernum við Borodino en þegar þangað var komið höfðu Rússar tekið allar gersemir sínar og flúið. Rússar brenndu síðan borgina og þurfti Napóleon þá að flýja með alla sína menn í átt að Póllandi. Harður vetur var í Rússlandi á þessum tíma og þoldu Frakkarnir illa kuldann. Napóleon komst loks á leiðarenda en aðeins með 20 þúsund menn með sér. Var þetta svakalegur missir fyrir Napóleon og frönsku þjóðina og stór blettur á feril Napóleons auk þess sem þetta var mjög dýrkeypt fyrir Frakkland. Napóleon lét loks undan stjórn þegar bandamenn réðust inn í Frakkland árið 1814 og var honum komið fyrir í útlegð á eyjunni [[Elba|Elbu]], í Miðjarðarhafinu. Þar fékk hann að stjórna á meðan [[Loðvík 18.]] réði ríkjum í Frakklandi. Frökkum leist illa á þennan nýja foringja og frétti Napóleon af því. Þar með ákvað hann að ferðast aftur til Frakklands til að reyna að taka völdin þar á ný og tókst honum það með prýði.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;

Sú barátta sem steypti Napóleon endanlega af stóli var [[Orrustan við Waterloo|orrustan í Waterloo]] í Belgíu. Fyrst mætti hann prússum við bæinn Ligny, skammt frá [[Waterloo]]. Prússar voru undir stjórn [[Blücher herforingi|Blüchers herforingja]] og sigraði Napoleon í þeirri orrustu. En tveimur dögum síðar mætti Napoleon Englendingum undir stjórn [[Wellington lávarður|Wellington lávarðs]] við Waterloo. Þar hallaði á Englendinga. Á meðan hafði Blücher hins vegar tekist að safna liði sínu á ný og réðist nú á austurvæng Frakka. Sameiginlega tókst Prússum og Englendingum að sigra Frakka. Napoleon flúði heim til Parísar, þar sem hann sagði af sér sem keisari. Stuttu síðar gaf hann sig Englendingum á vald. Þeir fóru með Napoleon heim til Englands, en þaðan var hann sendur með herskipi til eyjarinnar [[Sankti Helena|Sankti Helenu]] sem staðsett er í Suður-Atlantshafinu.&lt;ref name=hvervarnapóleon/&gt;&lt;ref name=ganeri162/&gt;

== Dauði Bonaparte ==
[[Mynd:Napoleon sur son lit de mort Horace Vernet 1826.jpg|left|thumb|Napóleon á dánarbeði sínu, eftir Horace Vernet (1829).]]
Napóleon Bonaparte lést þann 5. maí árið 1821. Til eru tvær kenningar um það hvernig hann lést. Önnur þeirra er sú að hann hafi dáið úr magakrabbameini, sem var í raun skrifað á krufningaskýrslu hans, en aðrir segja að honum hafi verið byrlað arsenik sem er eitur sem getur drepið menn. Kenningin um magakrabbamein er líklegri að margra manna mati og algengari dánarorsök þar sem hann var líka með magasár áður en hann dó. Við krufningu á líkinu þegar það var grafið aftur upp kom í ljós að það var næstum alveg órotið eftir mörg ár grafið í jörðinni en arsenikeitrun hægir verulega mikið á rotnun. Auk þess fannst líka arsenik í hárrót Napóleons. Enginn leið er þó að vita fyrir vissu hvernig herforinginn og keisarinn Napóleon Bonaparte lét lífið og verður það líklegast aldrei vitað fyrir vissu.&lt;ref&gt;{{Vísindavefurinn|6119|Hvernig dó Napóleon? Var honum byrlað eitur?|höfundur=Stefán Gunnar Sveinsson|dags=11. ágúst 2006|skoðað=22. apríl 2012}}&lt;/ref&gt;

Í erfðaskrá sinni hafði Napóleon beðið um að vera grafinn á bökkum [[Signa|Signufljót]]s en  landstjóri Sankti Helenu, Hudson Lowe, ákvað þess í stað að láta grafa hann á eyjunni. Napóleon var grafinn á Sankti Helenu til ársins 1840, en þá fékk [[Loðvík Filippus]] Frakkakonungur, að undirlagi [[Adolphe Thiers]] forsætisráðherra, leyfi til að flytja lík hans til Frakklands.&lt;ref name=Lindqvist597&gt;Lindqvist 2011, bls. 597.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4366352|Napoleon á St. Helenu|Napoleon á St. Helenu|blað=[[Fálkinn]]|útgáfudagsetning=12. september 1949|blaðsíða=4–5; 14}}&lt;/ref&gt; Napóleon fékk ríkisútför í París í desember þetta ár og var að endingu grafinn í Invalide-hvelfingu Parísarborgar. Grafarminnismerki fyrir Napóleon var vígt í hvelfingunni árið 1861 í valdatíð bróðursonar Napóleons, [[Napóleon III|Napóleons III]].&lt;ref name=Lindqvist597/&gt;

==Hjónabönd og börn Napóleons==
[[Mynd:Divorce de Napoleon et Josephine.jpg|thumb|''Skilnaður Napóleons og Jósefínu'', mynd eftir Charles Chasselat.]]
[[Mynd:Thomas Rowlandson Boney and his new wife.jpg|thumb|right|Ensk skopmynd af Napóleon og nýju konunni hans, Maríu Lovísu, frá árinu 1810.]]
Napóleon var tvíkvæntur:
* Fyrri kona Napóleons frá 9. mars 1796 var [[Joséphine de Beauharnais]], sem var krýnd keisaraynja eftir valdatöku Napóleons. Samband þeirra þótti ástríðufullt en stormasamt og fjöldi ástarbréfa sem Napóleon skrifaði henni hafa varðveist.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|4024963|„Gerðu þér vængi og komdu, komdu....“|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=7. ágúst 1983|blaðsíða=26–27}}&lt;/ref&gt; Napóleon og Jósefínu varð ekki barna auðið og þar sem Napóleon vildi eignast erfingja ákvað hann að skilja við Jósefínu&lt;ref&gt;{{Vísindavefurinn|6360|Bar einhver titilinn Napóleon II?|höfundur=Stefán Gunnar Sveinsson|dags=6. nóvember 2006|skoðað=11. júní 2024}}&lt;/ref&gt; þann 16. desember 1809.
* Seinni kona Napóleons var [[María Lovísa af Austurríki]], dóttir [[Frans 2. keisari|Frans 1. Austurríkiskeisara]]. Þau giftust þann 2. apríl 1810&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://palaisdecompiegne.fr/sites/palaisdecompiegne.fr/files/dp_aiglon-prince-imperial.pdf |format=pdf |title=Exposition ''La pourpre et l'exil'', château de Compiègne, 2004-2005 |website=www.musee-chateau-compiegne.fr |access-date=2018-01-29 |archive-date=2018-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180821121206/https://palaisdecompiegne.fr/sites/palaisdecompiegne.fr/files/dp_aiglon-prince-imperial.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; og eignuðust soninn [[Napóleon II|Napoléon François Joseph Charles Bonaparte]] ellefu mánuðum síðar. Sonurinn var einnig þekktur sem Napóleon II en var þó aldrei krýndur keisari nema að nafninu til í fimmtán daga á milli seinni afsagnar föður síns og endurreisnar konungdæmisins.

Napóleon átti að minnsta kosti tvö börn utan hjónabands: [[Charles Léon]] með [[Éléonore Denuelle de La Plaigne]] og [[Alexandre Colonna-Walewski|Florian Joseph Colonna greifa af Walewski]] með [[Marie Walewska|Walewsku greifynju]]. Þar sem Napóleon átti margar frillur á ævi sinni má vera að hann sé faðir fjölmargra annarra barna en hann viðurkenndi ekki opinberlega faðerni sitt nema á hinum tveimur áðurgreindu.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* Anitalios Ganeri, Brian Williams, Hazel Mary Martell. 1999. ''Saga Veraldar. Við upphaf nýrrar aldar''. Reykjavík: Vaka Helgafell.
* {{Bókaheimild|höfundur=Adam Hart-Davis|ár=2009|titill=Sagan|staður=Reykjavík|útgefandi=Forlagið}}
* {{Cite book|author=Hermann Lindqvist|title=Napóleon|year=2011|publisher=Hið íslenska bókmenntafélag|ISBN=978-9979-66-272-3|translator=Borgþór S. Kjærnested}}

== Tenglar ==
{{Commonscat|Napoleon I of France|Napóleon Bónaparte}}
* {{Tímarit.is|3292608|Napóleon Bónaparte: Fyrsti nútímamaður Evrópu|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=10. ágúst 1969|blaðsíða=6–9; 11|höfundur=Colin Cross}}
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = Fyrsti ræðismaður [[Fyrsta franska lýðveldið|franska lýðveldisins]]
| frá = [[10. nóvember]] [[1799]]
| til = [[18. maí]] [[1804]]
| fyrir = Franska þjóðstjóraveldið
| eftir = Hann sjálfur&lt;br&gt;{{small|(sem [[Frakkakeisari]])}}
}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Frakkakeisari]]
| frá = [[18. maí]] [[1804]]
| til = [[6. apríl]] [[1814]]
| fyrir = Hann sjálfur&lt;br&gt;{{small|(sem fyrsti ræðismaður franska lýðveldisins)}}
| eftir = [[Loðvík 18.]]&lt;br&gt;{{small|(sem konungur Frakklands)}}
}}
{{Erfðatafla
| titill = [[Frakkakeisari]]
| frá = [[20. mars]] [[1815]]
| til = [[22. júní]] [[1815]]
| fyrir = [[Loðvík 18.]]&lt;br&gt;{{small|(sem konungur Frakklands)}}
| eftir = [[Loðvík 18.]]&lt;br&gt;{{small|(sem konungur Frakklands)}}
}}
{{Töfluendir}}
{{fd|1769|1821}}
{{Einvaldar Frakklands}}
[[Flokkur:Bonaparte-ætt]]
[[Flokkur:Frakkakeisarar]]
[[Flokkur:Franskir byltingarmenn]]
[[Flokkur:Franskir hershöfðingjar]]
[[Flokkur:Herforingjar í Napóleonsstyrjöldunum]]
[[Flokkur:Konungar Ítalíu]]</text>
      <sha1>gchh8q43egxer8ycm8qesqqzuwggvzn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Holger Cahill</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23300</id>
    <revision>
      <id>1952015</id>
      <parentid>1947827</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2457" sha1="qwzilnu9033x552lnolqaq7fbe58f60" xml:space="preserve">[[Mynd:Holger-Cahill-1938.jpg|thumb|right|Holger Cahill árið 1938.]]
'''Holger Cahill''' (''Sveinn Kristján Bjarnarson'') ([[13. janúar]] [[1887]] – [[1960]]) var [[Vestur-Íslendingar|vestur-íslenskur]] [[listfræði]]ngur og forstöðumaður [[Museum of Modern Art]] í [[New York-borg|New York]] [[1932]]. Hann hafði sérstakan áhuga á [[alþýðulist]]. Þann [[5. september]] [[1938]] birtist mynd af honum á forsíðu [[Time Magazine]]. 

Holger Cahill fæddist á [[Skógarströnd]] og var skírður Sveinn Kristján Bjarnarson, en hann var sonur Björns Jónssonar og Kristínar Bjarnadóttur. Hann fluttist ungur með foreldrum sínum til [[Kanada]] og síðar til [[Norður-Dakóta]]. Þar dó faðir hans árið [[1895]]. Skólaganga hans á unglingsárunum var af skornum skammti, en þegar fram liðu stundir nýtti hann sér kvöldnámskeið sem á leið hans urðu. Árið [[1921]] var hann ráðinn til starfa við [[Newark Museum]] í [[New Jersey]]. Síðar varð hann um árabil einn af helstu ráðgjöfum [[Franklin Delano Roosevelt]] forseta og [[John D. Rockefeller Jr.|John D. Rockefeller yngra]], enda talinn einn fremsti listfræðingur Bandaríkjanna. 

Frá ungum aldri skrifaði Sveinn Kristján (Holger Cahill) greinar og smásögur fyrir blöð og tímarit og hélt því áfram alla ævi. Hann skrifaði einnig skáldsögur, en fyrsta skáldsaga hans, ''Profane Earth'', kom út [[1927]], en þekktustu skáldsögur hans eru ''Look South of the Polar Star'' ([[1947]]), sem gerist í [[Sjanghæ]], og ''The Shadow of My Hand'', sem byggð er á lífi fólks á Dakótasléttunum. Fyrir þá skáldsögu hlaut hann [[Guggenheimverðlaunin]] [[1956]]. 

== Tenglar ==
* [http://www.wpamurals.com/cahill.htm Æviágrip] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060130171138/http://www.wpamurals.com/cahill.htm |date=2006-01-30 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2237797 ''Kvöldstund í New York''; grein í Lögberg-Heimskringlu 1983]
* [http://www.timarit.is/?issueID=420728&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Brot úr ævisögu Holgers Cahill''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?radnr=810402 ''Íslendingurinn sem komst á forsíðu Time''; af heimasíðu mbl.is]

{{Stubbur|æviágrip}}

{{fd|1887|1960}}
{{DEFAULTSORT:Cahill, Holger}}
[[Flokkur:Vestur-Íslendingar]]
[[Flokkur:Bandarískir listfræðingar]]</text>
      <sha1>qwzilnu9033x552lnolqaq7fbe58f60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23633</id>
    <revision>
      <id>1952014</id>
      <parentid>1923315</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:40:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5449" sha1="dtnfowrmjo5gb490gycmc2fyo3s9uah" xml:space="preserve">[[Mynd:Holdsveiki magnus.jpg|thumb|Holdssveikraspítalinn á mynd sem [[Magnús Ólafsson]] tók árið 1910.]]
[[Mynd:Holdsveikraspítalinn 2025.jpg|thumb|Uppgröftur af grunni Holdsveikraspítalans.]]
[[Mynd:Reykjavik. Gezicht op het gebouw van het Leprozenhospitaal in de wijk Laugarnes, Bestanddeelnr 190-0397.jpg|thumb|Holdsveikraspítalinn árið 1937]]
'''Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi''' var [[holdsveikraspítali]] í [[Laugarnes]]i starfræktur á árunum [[1898]]-[[1943]]. Húsið stóð á grunni biskupsstofu sem þar stóð áður. Yfirlæknir var [[Sæmundur Bjarnhéðinsson]]. 

==Aðdragandi==
[[Mynd:Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi.jpg|thumb]]

Á fyrstu áratugum 20 aldarinnar var rekinn holdsveikraspítali í Laugarnesi í glæsilegu timburhúsi. Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi var vígður  27. júlí 1898 og fyrstu sjúklingarnir komu á spítalann [[10. október]] [[1898]]. Holdsveikraspítalinn var gjöf dönsku [[Oddfellowreglan|Oddfellowreglunnar]] til íslensku þjóðarinnar. Hann var byggður fyrir gjafafé sem  safnað var í Danmörku. Nokkru áður eða sumrin 1895 og 1896, ferðaðist hér um landið á vegum landstjórnarinnar danskur læknir dr. Edvard Ehler til að kynna sér útbreiðslu [[holdsveiki]] og meðferð sjúkra á Íslandi. Ehler skrifaði blaðagreinar og hélt erindi í Danmörku um bágborið ástand í heilbrigðismálum á Íslandi og lýsti holdsveiki sem smitsjúkdóm þar sem  einangrun holdsveikra og hentug spítalavist væri áhrifamesta vörnin.

==Saga==
[[Mynd:Holdsveikraspitalinn-i-laugarnesi.gif|thumb|right|Laugarnesspítali var vígður 1898]]
Spítalinn var þá stærsta hús sem hafði  verið reist á Íslandi­ og hann er stærsta timburhús sem nokkru sinni hefur risið hér á landi. Holdsveikraspítalinn var gerður fyrir 60 sjúkrarúm, en talið er að um  aldamótin 1900 hafi um 237 verið holdsveikir á Íslandi. Þegar holdsveikum fækkaði var hluti byggingarinnar tekinn til annarra nota. Spítalabyggingin brann til grunna [[7. apríl]] [[1943]]. Hernámsliðið hafði þá yfirtekið spítalann. Þeir fáu holdsveikisjúklingar sem enn voru á  landinu höfðu nokkru áður verið fluttir á [[Kópavogshæli]].

==Upphaf hjúkrunarnáms==
Holdsveikraspítalinn markar upphaf spítalabygginga á Íslandi og þangað má líka rekja upphaf [[hjúkrun]]arnáms. Gjöf Oddfellowreglunnar fylgdi sú krafa, að hjúkrun á spítalanum yrði undir stjórn fulllærðrar hjúkrunarkonu en engar  hjúkrunarkonur voru þá til á Íslandi. Þess vegna voru fyrstu  yfirhjúkrunarkonur Holdsveikraspítalans danskar og þær fluttu til landsins erlendan spítalaaga, sem var Íslendingum framandi. Strax haustið 1898 voru ráðnar stúlkur að spítalanum til aðstoðar við  hjúkrunina, og þannig hófst skipulegt hjúkrunarnám á Íslandi, því síðar fóru þessar stúlkur til Danmerkur og luku hjúkrunarnámi þar.

[[Christophine Bjarnhéðinsson]] lauk hjúkrunarnámi í Danmörku árið 1897 en sigldi til Íslands í júlímánuði 1898 og varð fyrsta yfirhjúkrunarkona Holdsveikraspítalans. Hún hafði aldrei séð holdsveika manneskju þegar hún hóf störf. 

Christophine gegndi stöðu yfirhjúkrunarkonu þar til hún gekk að eiga Sæmund Bjarnhéðinson prófessor og yfirlækni spítalans árið 1902. Frumburður þeirra hjóna, Kolfinna, fæddist svo sumarið 1903 (Margrét Guðmundsdóttir, 2010).

Fröken Harriet Kjær tók við stöðu yfirhjúkrunarkonu í Laugarnesi af frú Bjarnhéðinsson. Petrus Beyer yfirmaður Oddfellowreglunnar í Danmörku réð Kjær til starfa. Hún lauk hjúkrunarnámi árið 1890 og hafði unnið við hjúkrun í 13 ár. Læknisfrúin hefur eflaust létt þessum samlanda sínum fyrstu sporin hér á landi og komið henni í kynni við mágkonu sína, Bríeti Bjarnhéðinsdóttur, ristjóra Kvennablaðsins. Þau kynni urðu til þess að Kjær hóf skrif um hjúkrun á árunum 1903-4.

==Heimildir==
* {{vefheimild|url=http://www.hi.is/pub/fhi/1998/okt/25a.html|titill=Hundrað ár frá vígslu  Holdsveikraspítalans í Laugarnesi - Fréttabréf HÍ 1998|mánuðurskoðað=13.febrúar|árskoðað=2006}}
* {{vefheimild|url=http://www.oddfellow.is/laugarnesspitali.htm|titill=Gjöf danskra Oddfellowa – Laugarnesspítali|mánuðurskoðað=13.febrúar|árskoðað=2006}}
* {{wpheimild|tungumál=en|titill=Leprosy|mánuðurskoðað=13. febrúar|árskoðað=2006}}
* Margrét Guðmundsdóttir. 2010. ''Saga hjúkrunar á Íslandi á 20. öld''. Bls. 1-6. Reykjavík: Félag íslenskra hjúkrunarfræðinga.
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6255189 Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi, Læknablaðið, 3. tölublað (01.03.2014), Blaðsíða 3 ]

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3292324 ''Holdsveikraspítalinn í Laugarnesi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1969]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2212956 ''Laugarnesspítalalóðin''; grein í Reykvíkingi 1899] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190916223947/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2212956 |date=2019-09-16 }}
* [https://timarit.is/page/1214455#page/n1/mode/2up ''Kviknar í Laugarnesspítala''; grein í Morgunblaðinu 1927]

{{sa|1898|1943}}
[[Flokkur:Sjúkrahús á Íslandi]]
[[Flokkur:Byggingar í Reykjavík]]
[[Flokkur:Holdsveiki]]
[[Flokkur:Laugarnes]]</text>
      <sha1>dtnfowrmjo5gb490gycmc2fyo3s9uah</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hannes Hafstein</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23709</id>
    <revision>
      <id>1951955</id>
      <parentid>1917562</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T19:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8837" sha1="41ojs1uf9ezlxxfn063ep89vemwuhi9" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn           = Hannes Hafstein
| mynd           = Kbh Hannes Hafsteinn.jpg
| titill= [[Ráðherra Íslands]]
| stjórnartíð_start = [[1. febrúar]] [[1904]]
| stjórnartíð_end = [[31. mars]] [[1909]]
| einvaldur = [[Kristján 9.]]&lt;br&gt;[[Friðrik 8.]]
| forveri = ''Embætti stofnað''
| eftirmaður =[[Björn Jónsson]]
| stjórnartíð_start2 = [[25. júlí]] [[1912]]
| stjórnartíð_end2 = [[21. júlí ]] [[1914]]
| einvaldur2 = [[Kristján 10.]]
| forveri2 =[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]]
| eftirmaður2 = [[Sigurður Eggerz]]
| titill3= [[Forseti Alþingis]]
| stjórnartíð_start3 = [[1912]]
| stjórnartíð_end3 = [[1912]]
| forveri3 = [[Skúli Thoroddsen]]
| eftirmaður3 =[[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]]
| fæddur = [[4. desember]] [[1861]]
| fæðingarstaður = [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvellir]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1922|12|13|1861|12|4}}
| dánarstaður   = [[Reykjavík]]
| háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]]
| starf          = Landshöfðingjaritari, [[sýslumaður]] og [[ráðherra]]
| maki = Ragnheiður Stefánsdóttir Hafstein (g. 1889)
| börn = 10
| stjórnmálaflokkur = [[Heimastjórnarflokkurinn]]&lt;br&gt;[[Sambandsflokkurinn]]
| foreldrar = [[Pétur Havsteen]] og Kristjana Gunnarsdóttir Havstein
|AÞ_CV = 232
|AÞ_frá1 = 1900
|AÞ_til1 = 1901
|AÞ_kjördæmi1= [[Ísafjarðarsýsla|Ísafjörður]]
|AÞ_flokkur1 = Heimastjórnarflokkurinn
|AÞ_frá2 = 1903
|AÞ_til2 = 1911
|AÞ_kjördæmi2= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]]
|AÞ_flokkur2 = Heimastjórnarflokkurinn
|AÞ_frá3 = 1911
|AÞ_til3 = 1914
|AÞ_kjördæmi3= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]]
|AÞ_flokkur3 = Sambandsflokkurinn
|AÞ_frá4 = 1914
|AÞ_til4 = 1915
|AÞ_kjördæmi4= [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjörður]]
|AÞ_flokkur4 = Heimastjórnarflokkurinn
|AÞ_frá5 = 1916
|AÞ_til5 = 1922
|AÞ_kjördæmi5= [[Landskjör]]
|AÞ_flokkur5 = Heimastjórnarflokkurinn
}}
'''Hannes Þórður Hafstein''' (f. [[4. desember]] [[1861]], d. [[13. desember]] [[1922]]) var [[Ísland|íslenskt]] skáld, sýslumaður og fyrsti [[ráðherra Íslands]].

==Ævi==
Hannes var sonur [[Pétur Havsteen|Péturs Havsteens]] [[amtmaður|amtmanns]] á [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvöllum]] í Hörgárdal og Kristjönu Gunnarsdóttur Havsteen. Hann varð fyrsti [[inspector scholae]] [[Lærði skólinn|Lærða skólans]] skólaárið [[1879]]-[[1880]]&lt;ref name=&quot;inspector scholae&quot;&gt;{{Vefheimild|url=http://www.mr.is/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=468%3Ainspector-scholae-1879-&amp;catid=67&amp;Itemid=997|titill=Inspector scholae frá 1879|útgefandi=Menntaskólinn í Reykjavík}}&lt;/ref&gt;. Hannes lauk námi við [[Hinn lærði skóli|Lærða skólann]] 1880 og hélt í laganám til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]]. Hann dundaði sér við skriftir á námsárum sínum og gat sér gott orð á Íslandi fyrir skáldskapargáfu. Hann lauk lögfræðiprófi frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið [[1886]]. Þegar hann kom heim varð hann settur sýslumaður í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] og sat að [[Staðarfell]]i í eitt ár uns hann gerðist málafærslumaður við [[landsyfirréttur|landsyfirréttinn]]. Tveimur árum síðar varð Hannes ritari  hjá [[Magnús Stephensen (f. 1836)|Magnúsi Stephensen]] [[landshöfðingi|landshöfðingja]].

Árið 1895 var hann skipaður sýslumaður á [[Ísafjörður|Ísafirði]], í kjölfar [[Skúlamál]]a - [[Skúli Thoroddsen|Skúla Thoroddsen]] og fór til Ísafjarðar árið eftir. Árið 1899 fór Hannes  á landhelgisbátnum Ingjaldi út í [[Bretland|breska]] togarann ''Royalist'', sem var að ólöglegum veiðum í [[Landhelgi Íslands|íslenskri landhelgi]] í [[Dýrafjörður|Dýrafirði]]. Togarinn kafsigldi bátinn með þeim afleiðingum að þrír af þeim fjórum ósyndu mönnum sem voru með Hannesi í för drukknuðu. Bretarnir björguðu Hannesi um borð og hættu veiðunum.

Hannes sat á Alþingi fyrir Ísfirðinga [[1900]]-[[1901]] og fyrir Eyfirðinga [[1903]]-[[1915]]. Loks var hann kjörinn af konungi til setu á Alþingi [[1916]]-[[1922]] en hann sat síðast á Alþingi [[1917]]. Hann varð foringi [[Heimastjórnarflokkurinn|Heimastjórnarmanna]] á Alþingi þegar dönsk ríkisstjórn [[Venstre]] féllst á hugmyndir Heimastjórnarmanna um [[ráðherra]] á Íslandi, og bauð Íslendingum heimastjórn að fyrra bragði, eftir að [[Valtýr Guðmundsson]] hafði fengið frumvarp sitt samþykkt á Alþingi 1901, árið 1903.

==Ráðherra==
[[Mynd:ÁBS ónr 1.jpg|thumb|right|Hannes Hafstein heilsar almenningi við þingsetningu við Dómkirkjuna í Reykjavík á fyrstu árum Heimastjórnarinnar.]]
[[Mynd:Hannes Hafstein grave.JPG|thumb|right|Legsteinn í Hólavallagarði]]
Hannes varð fyrsti [[ráðherra Íslands]] frá og með 1. febrúar 1904. Meðan Hannes var ráðherra var sími lagður til landsins (sjá ''[[Símamálið]]''). Deilur risu um uppkast að nýrri stjórnarskrá og var kosið um „''[[Uppkastið]]''“ árið 1908. Andstæðingar ''Uppkastsins'' unnu sigur og [[Björn Jónsson]] varð ráðherra [[31. mars]] [[1909]]. Þá varð Hannes bankastjóri Íslandsbanka. 

Hannes varð ráðherra í annað sinn 24. júlí 1912, þá fyrir [[Sambandsflokkurinn|Sambandsflokk]], þegar [[Kristján Jónsson (dómsstjóri og ráðherra)|Kristján Jónsson]] lét af embætti, og sat til 21. júlí 1914. Á því tímabili var [[fánamálið]] mjög til umræðu, og tapaði Hannes atkvæðagreiðslu um skipan nefndar um tilhögun og tillögugerð í fánamálinu. Tók [[Sigurður Eggerz]] við ráðherraembætti af Hannesi. Hannes settist þá aftur í bankastjórastól Íslandsbanka og sat þar til 1917 er hann sagði af sér vegna heilsubrests.

== Tilvitnanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;{{reflist}}&lt;/div&gt;

==Tenglar==
{{Wikiheimild|Höfundur:Hannes Hafstein|Hannesi Hafstein}}
* [http://www.hannesarholt.is/ Hannesarholt | Menningarsetur | Grundarstígur 10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130914071030/http://www.hannesarholt.is/ |date=2013-09-14 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2292236 Hannes Hafstein], Óðinn, 1.-6. tölublað (01.01.1923), Blaðsíða 1
* [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=232 Æviágrip á heimasíðu Alþingis]
* [http://forsaetisraduneyti.is/upplysingar/faninn/Saga_fana/ Fánamálið hjá forsætisráðuneytinu]
* [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041021161042/www.heimastjorn.is/myndbond/nr/114 Heimastjórn.is - Erindi Guðjóns Friðrikssonar um Hannes Hafstein]
* Hannes Hafstein með erlendum augum: Encyclopaedia Britannica http://www.britannica.com/EBchecked/topic/251442/Hannes-Hafstein
* [http://www.hi.is/~gylfason/ValtyrI.htm Gagnrýni Þorvalds Gylfasonar á aðdáun fólks á Hannesi Hafstein I]
* [http://www.timarit.is/?issueID=416231&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Aldarfjórðungsafmæli innlendrar stjórnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435940&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Hannes drap mig með glæsimennskunni''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307480 ''Klingjum nú og kætum oss''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3307094 Hannes Hafstein og hús skáldsins, Lesbók Morgunblaðsins, 39. tölublað (15.10.1988), Bls.8-11]

===Sögur og kvæði===
*[http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&amp;iPoetID=5&amp;sSearch=authors Ljóð eftir Hannes Hafstein] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312075340/http://www.ljod.is/poempage.php?sView=poet-view&amp;iPoetID=5&amp;sSearch=authors |date=2007-03-12 }}
*[http://www.snerpa.is/net/sma/brehatt.htm Brennivínshatturinn]

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla| fyrir = Fyrstur í embætti | titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[1. febrúar]] [[1904]] | til=[[31. mars]] [[1909]] | eftir=[[Björn Jónsson]]}}
{{Erfðatafla | fyrir=[[Kristján Jónsson (ráðherra)|Kristján Jónsson]] |titill=[[Ráðherra Íslands]] | frá=[[25. júlí]] [[1912]] | til=[[21. júlí ]] [[1914]] | eftir=[[Sigurður Eggerz]]}}
{{Erfðatafla | fyrir= Fyrstur í embætti |titill=[[Inspector scholae]] | frá=[[1879]] | til=[[1880]] | eftir=[[Þorleifur Jónsson]]}}
{{Töfluendir}}

{{Ráðherrar Íslands}}

[[Flokkur:Ráðherrar Íslands]]
[[Flokkur:Forsetar Alþingis]]
[[Flokkur:Íslensk skáld]]
[[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]]
[[Flokkur:Íslenskir bankastjórar]]
[[Flokkur:Landshöfðingjaritarar]]
[[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]]
[[Flokkur:Þingmenn Heimastjórnarflokksins]]
[[Flokkur:Þingmenn Sambandsflokksins]]
{{fd|1861|1922}}</text>
      <sha1>41ojs1uf9ezlxxfn063ep89vemwuhi9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hákarl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23881</id>
    <revision>
      <id>1952052</id>
      <parentid>1869795</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T04:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11992" sha1="h9wrbq4ipaadkkpzx1sq3l900db7v6g" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = pink
| name = Hákarl
| status = Lítið vitað
| trend = unknown
| image = Somniosus microcephalus okeanos.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Dýraríki]]
| phylum = [[Seildýr]]
| classis = [[Brjóskfiskar]]
| ordo = [[Squaliformes]]
| familia = [[Somniosidae]]
| genus = ''[[Somniosus]]''
| species = '''''S. microcephalus'''''
| binomial = ''Somniosus microcephalus''
| range_map = Somniosus microcephalus distmap.png
| range_map_caption = Úrbreiðsla Hákarls
| binomial_authority = [[Marcus Elieser Bloch|Bloch]] &amp; [[Johann Gottlob Schneider|Schneider]], 1801
}}
'''Hákarl''' ([[fræðiheiti]]:''Somniosus microcephalus'') er stór háfiskur, grannvaxinn, sívalur, [[brjóskfiskur]] með góða heyrn.

==Útlit og lifnaðarhættir==
Hákarlinn hefur hvassar tennur í skoltum sínum í víðum kjafti. Augu og tálknop hákarls eru smá. Hákarlinn getur náð allt að 7 metra lengd en þó er algeng lengd hans um 2-5 metrar. Hákarlar lifa á blönduðu fæði. Lítið er vitað um kynæxlun hákarla en þó er vitað til þess að þeir gjóti ungviði sínu sem er u.þ.b. 40 cm. við got og afkvæmin geta verið allt að 10 talsins. Talið er að hann geti náð allt að 150 ára aldri og verði mjög seint kynþroska. Hákarlinn vex mjög hægt og hafa einhverjar rannsóknir leitt í ljós að fullorðin dýr vaxi ekki nema um 1 cm. á ári. Vitað er um tilfelli þess að hákarl sem merktur hafði verið og náð aftur eftir 16 ár, hafði vaxið frá 262 cm. til 270 cm. á þessum 16 árum.

Allt sitt líf dvelur hákarl í köldum heimskautasjó (2-7°C) á miklu dýpi. Hann er eina tegund hákarla í heiminum sem vitað er um að það geri. Á sumrin heldur hákarlinn sig á 180-730 metra dýpi en færir sig nær yfirborðinu á veturna í þeirri von að ná sér í seli. Hákarlinn finnst allt frá Svalbarða, Bjarnareyju og Hvítahafi í norðri, og suður með ströndum Noregs inn í Norðursjó. Hann er einnig að finna við norðanverðar Bretlandseyjar, Færeyjar og Ísland.&lt;ref&gt;Jón Már Halldórsson. (2003). Hvað er vitað um grænlandshákarlinn? Sótt 13. október 2012 af http://www.visindavefur.is/svar.php?id=3036&lt;/ref&gt;   

== Saga og nýting ==
Erfitt er að finna öruggar heimildir um það hvenær Íslendingar hafi byrjað að veiða hákarl en talið er að á fyrstu öldum Íslandsbyggðar hafi Íslendingar einungis nýtt þann hákarl sem rak dauðan á fjörur. Veiðarnar virðast þó vera orðnar töluvert miklar á 14. öld en þá var hákarlinn orðinn hluti af matarvenjum Íslendinga. Um hákarl má lesa meðal annars í [[Snorra-Edda|Snorra Eddu]], [[Grágás]] og [[Jónsbók]], þ.e. hákarlsreka, og um verkaðan hákarl er skrifað í skrá yfir eignir Hóladómkirkju frá [[1374]]. Veiðarnar færðust svo í vöxt á næstu öldum og tíðkaðist að menn færu á opnum bátum í hákarlalegur. Í slíkar sjóferðir var yfirleitt farið á veturna og gátu þær tekið allt frá 2 dögum, upp í 2 vikur en allt réðst það af aflabrögðum og veðráttu. Ástæða þess að farið var í þessar ferðir að vetri til má rekja til þess að menn þurftu að sinna heyskap og öðrum bústörfum á sumrin til þess að halda lífi í búfénu á veturna.  Hákarl var veiddur með [[Lagnvaður|Lagnvaði]], [[Keflvaður|keflvaði]] og venjulegum vað og svo hákarlalínu.&lt;ref&gt;Jón Þ. Þór. (2002). Sjósókn og Sjávarfang, Saga Sjávarútvegs á Íslandi: Árabáta- og Skútuöld, I. Bindi. Akureyri: Bókaútgáfan Hólar&lt;/ref&gt;

[[File:Hákvarlaveiðar.jpg|thumb|400px|left|Hákarlaveiðar Norðlendinga og Austfirðinga]]
Hákarlaveiðar á 17. öld voru fremur litlar hér á landi og þá aðallega fyrir tilstilli Dana sem stjórnuðu versluninni, þar sem þeir lækkuðu verð á íslenskum útflutningsvörum en seldu sinn varning á okurverði til Íslendinga. Þessi einokun leiddi til fjárskorts og voru því veiðarfæri landsmanna léleg og framfarir í öllum greinum mjög litlar. Í kringum 1800 fer þó einokunarverslun Dana að hnigna og Íslendingar fóru að stunda hákarlaveiðar í auknari mæli enda var eftirspurn eftir lýsi orðin mikil í borgum Evrópu. Þetta leiddi til þess að Íslendingar fóru að gera út skip sem einungis voru ætluð til hákarlaveiða en áður fyrr hafði hákarlinn aðeins verið veiddur sem viðbót við þorskaflann. Það voru þó breytingar handan við hornið á aðbúnaði manna úti á sjó því þegar að aukin eftirspurn eftir lýsi varð í Evrópu fóru menn að gera út til hákarlaveiða á þilskipum.&lt;ref&gt;Jóhann Tómasson. (1975). Þróun hákarlaútgerðar við Norðurland. Í Gísli Sigurðsson, Gunnar Rafn Sigurbjörnsson og Sigurjón Sigtryggson (ritstjórar), Siglfirðingabók: Ársrit Siglufjarðar (bls. 47-70). Siglufjörður: Siglufjarðarprentsmiðja h.f.&lt;/ref&gt;

Hákarlaveiðar á þilskipum hófust fyrir alvöru í kringum 4. áratug 19. aldar og voru Vestfirðingar manna fyrstir til þess að gera út til hákarlaveiða á þilskipum. Á þessum tíma hafði verð á lýsi hækkað hlutfallslega mikið gagnvart þorski. Þilskipum á Vestfjörðum fjölgaði stöðugt á þessum árum og var svo komið að þorskveiðar virtust hafa verið aukageta skipverja. Þilskipaútgerð Norðlendinga byrjaði þó öllu síðar en fyrir vestan. Þilskipaútgerð Norðlendinga var í höndum bænda og stunduðu þau skip nær eingöngu hákarlaveiðar.&lt;ref&gt;Jón Þ. Þór. (2002). Sjósókn og Sjávarfang, Saga Sjávarútvegs á Íslandi: Árabáta- og Skútuöld, I. Bindi. Akureyri: Bókaútgáfan Hólar&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Jón Þ. Þór. (1981). Hákarlaveiðar Eyfirðinga á síðari hluta 19. aldar. Í Jónas Blöndal og Már Elíasson (ritstjórar), Ægir: 8 tölublað (418-430). Reykjavík: Ísafoldar prentsmiðja hf.&lt;/ref&gt;

Mikil eftirspurn var eftir lýsi í borgum Evrópu allt fram til 1900 en þá fór hún að minnka verulega vegna þess að þá hófu menn að nota olíu til þess að lýsa upp borgirnar í stað lýsis. En eins og sést á myndinni hér að ofan var mikið um að vera þegar að veiðarnar stóðu hvað hæst, en þá veiddu menn í norðlendingafjórðungi það mikinn hákarl að lifrin úr þeim náði í rúmlega 12.000 tunnur. Hnignun veiðanna var þó mjög hröð. Það er enn veitt nokkuð af hákarli í dag en sá hákarl sem veiðist er til að mynda [[kæsing|kæstur]] og borin fram á þorrablótum. Einnig hefur framleiðsla [[hákarlalýsis]] til manneldis farið vaxandi að undanförnu.
[[File:Hnignun Hákarlaveiða.jpg|thumb|400px|right|Hnignun hákarlaveiða]]

== Veiðar í dag ==
Í dag veiða menn enn hákarl en markmið veiðanna eru allt önnur en þau voru fyrir 150 árum síðan. Enn eru til menn sem fara til hákarlaveiða hér við land en það gera þeir nánast eingöngu til þess að þeir og aðrir geti notið þess að borða hann á Þorranum en einnig hefur framleiðsla á hákarlalýsi til manneldis farið vaxandi. Ætla má að hlutfallið af veiddum hákarli hér við land væri ef til vill enn lægra ef hann veiddist ekki sem meðafli í botnvörpur stærri skipanna en það er þó eitthvað sem erfitt er að koma fyrir.&lt;ref&gt;Hagstofa Íslands. (2012.). Afli eftir veiðarfærum og fisktegundum. Sótt 21. nóvember  2012 af http://hagstofan.is/?PageID=2596&amp;src=/temp/Dialog/varval.asp?ma=SJA09013%26ti=Afli+eftir+vei%F0arf%E6rum+og+fisktegundum+1992%2D2011%26path=../Database/sjavarutvegur/af3Skip/%26lang=3%26units=Tonn&lt;/ref&gt;
[[File:Veiðar Íslendinga.jpg|thumb|400px|left|Veiðar Íslendinga frá 1950-2010, Heimild: Hagstofan]]

=== Matreiðsla ===
Hákarlinn hefur ekkert þvagkerfi og þegar að hann er drepinn tekur þvagið að brotna niður í eitt af myndunarefnum ammoníaks. Það flæðir um skrokk dýrsins og styrkur þess getur verið svo mikill að ef einhvern neytir kjötsins getur viðkomandi fengið eitrun eða jafnvel dáið. Því er hákarlinn látinn gerjast í moldar- eða malargryfju í 1-3 mánuði áður en að hann er hengdur (svokölluð kæsing) upp til þurrkunar en þetta er gert til þess að losna við eitrunaráhrif ammoníaksins.&lt;ref&gt;Jón Már Halldórsson. (2003). Hvað er vitað um grænlandshákarlinn? Sótt 13. október 2012 af http://www.visindavefur.is/svar.php?id=3036&lt;/ref&gt; Fólki þykir þessi „eldunarmáti“ örugglega ekkert ýkja lystugur og að leggja sér til munns gerjaðan hákarl virðist ekkert mjög spennandi.{{heimild vantar}} Til eru þó tvær leiðir til þess að borða hákarlinn ferskar, en þær felast í því að blóðga skepnuna um leið og hún veiðist og hún síðan kæld. Blóðgunin veldur því að þvagefnaríkt blóð rennur úr dýrinu og minni líkur eru á því að finna þetta svokallaða ammoníak bragð finnist. Hin leiðin er sú að dýrið er blóðgað, skrápurinn og dökka kjötið undir því er fjarlægt. Kjötið er svo skorið í bita, það svo þakið með hveiti og kornmjöli áður en það er sett í kæli í tvo sólarhringa en með þessu móti er hægt að borða það nokkuð ferskt.&lt;ref&gt;{{vefheimild |höfundur=Jón Már Halldórsson |titill=Hákarl sem veiðist við Ísland er sagður vera eitraður sé hann etinn ferskur, en erlendis borða menn hákarl ferskan. Hvernig stendur á þessu? |url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=4400 |ritverk=Vísindavefurinn |skoðað=9. september 2023 |tungumál=is}}&lt;/ref&gt;

== Magaskrúð hákarlsins ==
Hákarlinn er mjög gráðugur. [[Árni Friðriksson]], segir frá því ''Margt býr í sjónum'', að í einum einasta hákarli sem veiddist einu sinni við norðurströnd Íslands, fannst hvorki meira né minna en 14 þorskar og heill selur á stærð við fullorðið naut. Hvað sem líður öllum ýkjum, þá er hákarlinn mjög þekktur fyrir græðgi sína. Hákarlar við Íslandsstrendur hafa t.d. verið staðnir að því að gleypa kóralla, kolkrabba, sæbjúgu, sæsólir, fugla og auk þess hrútshaus, hreindýrshaus, mannslík, kettlinga og hvolpa, eða með öðrum orðum allt, sem á festir og náð verður til, hvort sem það eru dýr sjávarins, eða lík og leifar landdýra, sem í sjónum lenda.&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1365183 Morgunblaðið 1965]&lt;/ref&gt;

== Gælunöfn og feluorð ==
Hákarl hefur verið nefndur ýmsum nöfnum á íslensku, bæði [[Gælunafn|gælunöfnum]] og [[feluorð]]um. Meðal þeirra eru: ''axskeri, blágot, blápískur, brettingur, deli, got, grágot, gráni, hafkerling, háskerðingur, hvolpur, raddali, rauðgot, skauli, skerill, skufsi''.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.hafro.is/ordabok/index.php?op=desc&amp;word=h%E1karl&amp;wanted=1|titill=Orðabók Gunnars Jónssonar - ''Hákarl''|mánuðurskoðað=11. febrúar|árskoðað=2008}}&lt;/ref&gt;

Hákarl hefur einnig gengið undir nöfnum eins og: ''bauni, háki, háksi, láki'' og ''sá grái''. Einnig fóru nafngiftir hákarls eftir stærð hans og útliti. ''Deli'' var haft um stutta digra hákarla, ''dusi'' um stóran hákarl, ''gotungur'' um feitan hákarl, ''lopi'' um miðlungsstóran, ''níðingur'' um hákarl sem var styttri en fimm álnir, ''hundur'', ''raddali, skauli''  og ''snókur'' um lítinn hákarl og ''ælingi'' var haft um hákarl sem var á mörkum þess að vera talinn hirðandi

== Tilvitnanir ==
&lt;references/&gt;

==Heimildir==
* ''Sjávarnytjar við Ísland'', Karl Gunnarsson, Gunnar Jónsson, Ólafur Karvel Pálmason. Mál og menning, Reykjavík, 1998.
* Kynning á íslenskum sjávarútvegi: Ekkert slor, í Háskólanum á Akureyri 2000

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=435769&amp;pageSelected=3&amp;lang=0 ''Hákarlaveiðar á Skagafirði''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
{{reflist}}

{{commonscat|Somniosus microcephalus}}
{{Wikilífverur|Somniosus microcephalus}}

{{Stubbur|líffræði}}
[[Flokkur:Hákarlar]]
[[Flokkur:Somniosidae]]
[[Flokkur:Íslenskir fiskar]]</text>
      <sha1>h9wrbq4ipaadkkpzx1sq3l900db7v6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alþýðubandalagið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25034</id>
    <revision>
      <id>1951873</id>
      <parentid>1935328</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <comment>Umskrif og útaukið</comment>
      <origin>1951873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22248" sha1="ondsg0oiic77zq46q5j6lh5dyf6xvvo" xml:space="preserve">{{Stjórnmálaflokkur
| flokksnafn_íslenska = Alþýðubandalagið
| mynd = 
| fylgi = {{lækkun}} 14,3% (1995)
| stofnár = 1956
| lagt niður = 1999
| gekk í = [[Samfylkingin]]
[[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]]
| hugmyndafræði = [[sósíalismi]] og [[félagshyggja]]
| litur = {{Flokkslitur|Alþýðubandalagið}}
}}

'''Alþýðubandalagið''' voru íslensk stjórnmálasamtök sem störfuðu frá 1956 til 1999. Formlega stofnaður 4. apríl1956 sem kosningasamtök [[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn|Sameiningarflokks alþýðu – sósíalistaflokksins]] og [[Málfundafélag Jafnaðarmanna|Málfundafélags Jafnaðarmanna]], árið 1963 varð [[Þjóðvarnarflokkurinn]] einnig hluti af kosningabandalaginu. 1. nóvember 1968 var skipulagi og starfi Alþýðubandalagsins formlega breytt úr bandalagi í [[Stjórnmálaflokkur|stjórnmálaflokk]]. Flokkurinn sameinaðist þremur öðrum flokkum í Samfylkinguna árið 1999 og var flokkurinn þá lagður niður. Þrír þingmenn flokksins ákváðu þá að stofna sinn eigin flokk, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstrihreyfinguna - grænt framboð]].

==Aðdragandi==
Fyrstu stjórnmálasamtök jafnaðarmanna á Ísland voru stofnuð árið 1916 þegar [[Alþýðuflokkurinn]] var stofnaður. Flokkurinn klofnaði árið 1930 þegar róttækir sósíalistar og kommúnistar sögðu skilið við Alþýðuflokkinn og mynduðu [[Kommúnistaflokkur Íslands|Kommúnistaflokk Íslands]] sem varð deild í [[Komintern|Alþjóðasambandi kommúnista - Komintern]]. 

Árið 1937 klofnaði Alþýðuflokkurinn að nýju þegar [[Héðinn Valdimarsson]] gekk ásamt hluta Alþýðuflokksins til sameiningar við kommúnista í nýjan flokk  Sameiningarflokk alþýðu - sósíalistaflokkinn.

Miklar deilur höfðu verið innan verið innan Alþýðuflokksins á fimmta of sjötta áratuginum meðal annars um  inngöngu Íslands í [[Atlantshafsbandalagið]] (NATO) og veru Bandaríkjahers í landinu. Einnig voru miklar deilur innan Alþýðuflokksins og [[Alþýðusamband Íslands|Alþýðusambands Íslands]] (ASÍ) um starf og skipulag verkalýðshreyfingarinnar. &lt;ref&gt;Sumarliði R. Ísleifsson.(2013) ''Saga Alþýðusambands Íslands''. Útgefandi Forlagið. ISBN: 9789979535805. [https://asisagan.is/bok-1-barattan-um-verkalydshreyfinguna Baráttan um verkalýðshreyfinguna]&lt;/ref&gt; [[Hannibal Valdimarsson]] varð forseti ASÍ 1954 í óþökk forystu Alþýðuflokksins, um líkt leyti var [[Málfundafélag jafnaðarmanna]] stofnað sem var forystu Alþýðuflokksins lítt að skapi. Hannibal ásamt formanni Málfundafélagsins var vikið úr Alþýðuflokknum vegna samstarfs við sósíalista.&lt;ref&gt;Þorleifur Friðriksson (1988) ''Undirheimar íslenskra stjórnmála : reyfarakenndur sannleikur um pólitísk vígaferli''. Örn og Örlygur, bls. 76-77 og 93.&lt;/ref&gt; Málfundafélagið og Hannibal héldu áfram viðræðum um að bindast í kosningabandalag. Upphaflega vildi Hannibal að bæði [[Þjóðvarnarflokkurinn]] og Alþýðuflokkurinn yrðu hluti af kosningabandalaginu en úr því varð ekki vegna andstöðu þessara flokka við sósíalista. &lt;ref&gt; Valur Ingimundarson: ''Uppgjör við umheiminn'' (2021), Vaka-Helgafell  ISBN 9979-2-1600-X bls. 30-31&lt;/ref&gt;
==Kosningabandalag==
Þann 4. apríl 1956 stofnaði Sósíalistaflokkurinn, ásamt [[Málfundafélag jafnaðarmanna]], Alþýðubandalagið með Hannibal Valdimarsson sem fyrsta formann bandalagsins og var það meðan það starfaði sem kosningabandalag,

Kjarninn í kosningabandaginu voru [[Málfundafélag jafnaðarmanna]], sem skildi við [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokkinn]], og fylgdi [[Hannibal Valdimarsson|Hannibal Valdimarssyni]] og [[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn]] undir forystu [[Einar Olgeirsson|Einars Olgeirssonar]]. [[Þjóðvarnarflokkurinn]], undir forystu [[Gils Guðmundsson|Gils Guðmundssonar]], gekk til liðs við Alþýðubandalagið árið [[1963]]. Kosningabandalagið bauð fram sameiginlegan lista í öllum alþingiskosningum og bæjarstjórnarkosningum fram að árinu 1967. Í [[Alþingiskosningar 1967|Alþingiskosningunum 1967]] buðu Hannibal og fylgismenn hans fram í undir merkjum I-lista meðan flestir aðrir Alþýðubandalagsmenn skipuðu G-lista.

==Stjórnmálaflokkur==
Um miðjan sjöunda áratuginn komu fram tillögur innan kosningabandalagsins um að breyta því í breiðann flokk vinstrimanna. Það var lang frá því allir tækju þessari hugmynd vel. Annars vegar voru harðlínumenn í Sósíalistaflokknum sem vildu herða á [[Marxismi|marxískum]] grundvelli flokksins.&lt;ref&gt; Runólfur Björnsson, (1978) ''Evrópukommúnisminn og Alþýðubandalagið'', Útgefandi: Sósíalistafélag Reykjavíkur&lt;/ref&gt; Brynjólfur Bjarnasson sem þá var formaður Sósíalistaflokksins snerist algerlegagegn því að Alþýðubandalagið yrði gert að flokki árið 1968 og taldi menn rugla saman samfylkingarsamtökum og flokki.&lt;ref&gt;Einar Olafsson (2000), [https://timarit.is/gegnir/991004035709706886 ''Hver var Brynjólfur Bjarnason?''] Tímaritið Hugur. Bls 130&lt;/ref&gt;
Með stofnun Alþýðubandalagsfélags Reykjavíkur árið 1966 var stigið fyrsta skrefið í að gera Alþýðubandalagið að stjórnmálaflokki.&lt;ref&gt; Ómar Valdimarsson (1990): ''Guðmundur J. Guðmundsson – Baráttusaga'', Vaka-Helgafell, bls. 117.&lt;/ref&gt; Á landsfundi Alþýðubandalagsins haustið 1966 var Hannibal Valdimarsson kjörinn formaður og [Lúðvík Jósepsson] varaformaður. Engin niðurstaða náðist þó um, hvernig haga skyldi flokksskipulagi, eitt þeirra atriða, sem síðar leiddi til klofnings.&lt;ref&gt; Óskar Guðmundsson (1987): ''Alþýðubandalagið, - átakasaga''. útgefandi Svart á hvítu, bls. 110-114.&lt;/ref&gt;

Félagsmenn í Málfundafélaginu og aðrir fylgismenn Hannibals vildu ekki taka þátt í flokki sem þeir töldu mundi verða [[Marxismi|marxískur]] flokkur.&lt;ref&gt; Svanur Kristjánsson (1994): ''Frá flokksræði til persónustjórnmála. Fjórflokkarnir 1959–1991''. Félagsvísindastofnun HÍ, Háskólaútgáfan, bls. 187 og 198-199&lt;/ref&gt; 

Alþýðubandalagið var fyrst gert að formlegum stjórnmálaflokki á [[landsfundur|landsfundi]] [[1. nóvember|1.]]-[[3. nóvember]] [[1968]], og þá var [[Ragnar Arnalds]] valinn formaður. Það leiddi til þess að tveir af forystumönnum flokksins, [[Hannibal Valdimarsson]] og [[Björn Jónsson (f.1916)|Björn Jónsson]], sögðu sig úr flokknum og stofnuðu [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna]] haustið [[1969]]. Formbreyting Alþýðubandalagsins var þó ekki ástæða afsagnar Hannibals heldur ágreiningur um stefnu hins nýja flokks og skipan forystu hans.&lt;ref&gt; Rannsókna- og upplýsingaskrifstofa Alþingis [ https://www.althingi.is/media/rannsoknathjonusta/Breytingar-a-thingflokkum-01-2024-KS.pdf  Breytingar á þingflokkum milli kosninga frá 1959]. Bls 2&lt;/ref&gt;

Ungir menntamenn innan Alþýðubandalagsins voru á þessum tíma í andófi við Sósíalistaflokkinn vegna fylgispektar forystunnar við [[Sovétríkin]]. Þeir kröfðust þess að flokkurinn fylgdi vinstristefnu, lýðræði og efnahagslegu réttlæti en ekki kreddufestu.&lt;ref&gt; Svanur Kristjánsson (1994): ''Frá flokksræði til persónustjórnmála'', Félagsvísindadeild Háskóla Íslands, bls. 170.&lt;/ref&gt; Samkvæmt stefnuskrá Alþýðubandalagsins þá var hann „flokkur verkalýðs og annarrar alþýðu, sækir þangað styrk sinn og traust. Alþýðubandalagið telur aðvarðstaða um hagsmuni verkalýðsins sé liður i baráttunni fyrir sósialisma enda sé verkalýðsstéttin meginaflið til umsköpunar þjóðfélagsins.“ og að Alþýðubandalagið væri sósialistiskur flokkur, byggður á [[Lýðræði|lýðræði]] og [[Þingræði|þingræði]],
&lt;ref&gt;Miðstjórn Alþýðubandalagsins (1975). Stefnuskrá Alþýðubandalagsins: ásamt lögum flokksins og ágrip af sögu hans&lt;/ref&gt; Mikilvægir þættir í starfi flokksins var krafa um úrsögn Íslands úr NATO, og brottför [[Bandaríkjaher|bandarískra hersins frá Íslandi]]. Flokkurinn var einnig á móti aðild Íslands að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og EES- samningnum frá 1993 milli ESB og [[EFTA]] , sem Ísland varð aðili að.

Í kosningunum árið 1971 fékk nýi flokkurinn 17% atkvæða, og varð þriðji stæsti flokkurinn á þing .Í þingkosningunum 1978 náði flokkurinn, undir forystu Lúðvíks Jósepssonar, sínum besta árangri næstum 23% atkvæða og varð annar stæsti flokkurinn.
Vinstrisveifla í þjóðfélaginu á áttunda áratug var afgerandi áhrifavaldur,&lt;ref&gt; Helgi Skúli Kjartansson (1987): ''Ágrip af sögu Alþýðuflokksins'', bls. 23.&lt;/ref&gt; ekki síst afstaðan til utanríkismála. Sósíalistar og vaxandi hópur ungs fólks, sem orðað var við aðrar stjórnmálaskoðanir eða stóð utan stjórnmála, mótmæltu stríðsrekstri Bandaríkjanna í [[Víetnam]], á meðan íslensk stjórnvöld tóku afstöðu með þeim bandarísku.
&lt;ref&gt;Valur Ingimundarson (2001): ''Uppgjör við umheiminn'', Vaka-Helgafell, ISBN 9979-2-1600-Xbls. 99–100.&lt;/ref&gt;

Þrátt fyrir að  Alþýðubandalagið hafi skilgreint sig sem vinstrisinnaður sósíalískur flokkur og ekki [[Kommúnismi|kommúnískur]], hafði flokkurinn lengi samband með flokksheimsóknum og öðru sambandi við stjórnarflokka í sósíalistalöndunum en tók aldrei upp formlegt samband til dæmis við [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|Kommúnistaflokk Sovétríkjanna]]. Ýmsir forystumenn flokksins höfðu þó áfram náið samband við þessa flokka, ekki síst við [[Sósíalíski einingarflokkurinn|Sósíalíska einingarflokkinn]] í [[Austur-Þýskaland|Austur-Þýskalandi]] auk þess sovéska.&lt;ref&gt;Arnór Hannibalsson, (1999), ''Moskvulínan : Kommúnistaflokkur Íslands og Komintern : Halldór Laxness og Sovétríkin''.Nýja bókafélagið. Bls 179-185.&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt; Óskar Guðmundsson (1987):  bls. 147-217.&lt;/ref&gt;

Alþýðubandalagið tók afstöðu gegn innrás [[Vorið í Prag|innrás Sovétríkjanna í Tékkóslóvakíu]] árið 1968, og tók sér þar með stöðu á meðal annarra íslenskra stjórnmálaflokka í afstöðunni til Sovétríkjanna.&lt;ref&gt;Guðni Th. Jóhannesson: Óvinir ríkisins, bls. 190 og 251.&lt;/ref&gt; Þetta var miklvægt skref til að að komast undan „kommúnistastimplinum“.&lt;ref&gt; Óskar Guðmundsson: (1987), bls. 137–139.&lt;/ref&gt;

Fyrsti formaður Alþýðubandalagsins sem stjórnmálaflokks var [[Ragnar Arnalds]]. [[Ólafur Ragnar Grímsson]], sem síðar varð [[forseti Íslands]], var formaður flokksins frá 1987 til 1995, en hann gekk til liðs við flokkinn frá Samtökum frjálslyndra og vinstri manna. Áður var hann í [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokknum]] og var þar kenndur við [[Möðruvallahreyfingin|Möðruvallahreyfinguna]].  Miklar deilur urðu innan Alþýðubandalagsins á formannstíma Ólafs Ragnars, meðal annars töldu andstæingar hans að hann vildi fækka „hinum harðari sósíalistum í flokknum&quot; og  fá hina almennu flokksmenn til að fylgja „hugmyndum poppsósíalista&quot;.
&lt;ref&gt;Ásdís Halla Bragdóttir (1993) [https://timarit.is/page/1790477 Mun reyna á „þjóðaratkvæðagreiðslu“ Alþýðubandalagsins?] Morgunblaðið 184. tölublað (18.08.1993).Bls 19&lt;/ref&gt;
==Sameining==
Flokkurinn [[Þjóðvaki]] – hreyfing fólksins var stofnaður 1994 með það yfirlýsta markmiði að sameina íslenska [[Jafnaðarmennska|jafnaðarmenn]]. Í kjölfar þingkosninganna 1995 fór umræða um mögulega samfylkingu af stað fyrir alvöru. Sameiginlegt framboð vinstri manna og Framsóknarflokksins í sveitastjórnarkosningunum í Reykjavík 1994 og 1998 undir merkjum [[Reykjavíkurlistinn|R-listans]] sem skiluðu miklum stuðningi virkaði sem hvati á sameiningarviðræður. 

Stuðningur við þessar sameiningarhugmyndir voru mestar innan Alþýðuflokks og Þjóðvaka. Haustið 1996 voru þingflokkar þessara tveggja flokka sameinaðir undir nafninu ''þingflokkur jafnaðarmanna''. Í nóvember 1997 var haldinn flokksstjórnarfundur hjá Alþýðuflokknum og landsfundir hjá Kvennalista og Alþýðubandalagi þar sem allir flokkarnir samþykktu að gengið skyldi til viðræðna.

Alþýðuflokkurinn og Þjóðvaki lýstu yfir afdráttarlausum stuðningi við sameiningarviðræður. Innan Kvennalistans var áherslumunur á milli kynslóða þar sem yngri kynslóðin hafði meiri hug til þátttöku í mögulegri samfylkingu en margar fyrrverandi og þáverandi þingkonur flokksins voru andvígar, meðal annars vegna þess að Kvennalistinn ætti að vera óháður hefðbundnum stjórnmálaöflum. Andstaðan við sameiningu var hörðust í Alþýðubandalaginu. Margir félagsmenn óttuðust að verið væri að fórna hefðbundnum stefnumálum og færast of langt til hægri með því að sameinast Alþýðuflokki en þessir tveir flokkar höfðu að ýmsu leyti ólíka stefnu. Meðal annars var Alþýðuflokkurinn jákvæðari gagnvart Atlantshafsbandalaginu og mögulegri aðild Íslands að Evrópusambandinu en Alþýðubandalagið.&lt;ref&gt;Samfylkingin. [https://xs.is/sogulegt-agrip-flokksins  Sögulegt ágrip flokksins]. &lt;/ref&gt;

Af þessum sökum sögðu þrír þingmenn Alþýðubandalagsins, [[Ögmundur Jónasson]], [[Hjörleifur Guttormsson]] og [[Steingrímur J. Sigfússon|Steingrímur Sigfússon]], sig úr flokknum.&lt;ref&gt; Rannsókna- og upplýsingaskrifstofa Alþingis [ https://www.althingi.is/media/rannsoknathjonusta/Breytingar-a-thingflokkum-01-2024-KS.pdf  Breytingar á þingflokkum milli kosninga frá 1959]. Bls 6&lt;/ref&gt; og stofnuðu eigin flokk - Vinstri hreyfinguna-grænt framboð- sem skyldi leggja meiri áherslu á hefðbundnari vinstri gildi auk umhverfismála.&lt;ref&gt; Hjörleifur Guttormsson  (1998). [http://grænnvettvangur.is/bladagreinar/050898.html  Bréf, dagsett 12. júlí 1998 til félagsmanna og fyrrverandi félaga í Alþýðubandalagsfélögum á Austurlandi]&lt;/ref&gt;

[[Samfylkingin]] bauð fram í alþingiskosningunum 1999 sem kosningabandalag Alþýðubandalags, Alþýðuflokks, Samtök um kvennalista og Þjóðvaka. Kosningabandalagið hlaut þá 26,8% atkvæða sem var hæsta hlutfall atkvæða sem að vinstri flokkur hafði fengið í áratugi en þó 11% lægra en flokkarnir fjórir höfðu fengið samanlagt í kosningunum 1995. Vinstri grænir fengu 9,1% í sömu kosningum. 

Samfylkingin var formlega stofnuð sem flokkur á stofnfundi 5. - 6. maí 2000 og [[Össur Skarphéðinsson]] var kjörinn formaður. Með því var Alþýðubandalagið lagt niður sem flokkur.

Dagblaðið [[Þjóðviljinn]] var málgagn fyrst fyrir  Kommúnistaflokk Íslands, síðan Sa
Sameiningarflokks alþýðu - Sósíalistaflokksins og að lokum Alþýðubandalagsins og var gefið út á tímabilinu 1936 til 1992.

==Formenn Alþýðubandalagsins==
*[[Hannibal Valdimarsson]] ([[1956]]-[[1968]])
*[[Ragnar Arnalds]] ([[1968]]-[[1977]])
*[[Lúðvík Jósepsson]] ([[1977]]-[[1980]])
*[[Svavar Gestsson]] ([[1980]]-[[1987]])
*[[Ólafur Ragnar Grímsson]] ([[1987]]-[[1995]])
*[[Margrét Frímannsdóttir]] ([[1995]]-[[1999|1999)]]
=== Varaformenn ===
*[[Einar Olgeirsson]] ([[1956]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1966]])
*[[Lúðvík Jósepsson]] ([[1966]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1968]])
*[[Adda Bára Sigfúsdóttir]] ([[1968]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1977]])
*[[Kjartan Ólafsson (f. 1933)|Kjartan Ólafsson]] ([[1977]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1980]])
* [[Vilborg Harðardóttir]] ([[1980]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1985]])
*[[Kristín Á. Ólafsdóttir]] ([[1985]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1987]])
*[[Svanfríður Jónasdóttir]] ([[1987]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1989]])
*[[Steingrímur J. Sigfússon]] ([[1989]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1995]])
*[[Jóhann Geirdal]] ([[1995]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[1999]])

==Stjórnarþátttaka==
Alþýðubandalagið tók þátt í sex samsteypustjórnum frá [[1956]] til [[1991]]:
# [[Ríkisstjórn Hermanns Jónassonar|Fjórða ríkisstjórn Hermanns Jónassonar]] [[1956]]-[[1958]] (ásamt „[[Hræðslubandalagið|Hræðslubandalagi]]“ [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokks]] og [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokks]])&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Lúðvík Jósepsson]] ([[sjávarútvegsráðuneyti|sjávarútvegsráðherra]]), [[Hannibal Valdimarsson]] ([[félagsmálaráðuneyti|félagsmálaráðherra]])&lt;/small&gt;
# [[Fyrsta ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar]] [[1971]]-[[1974]] (ásamt Framsóknarflokki, Alþýðuflokki og [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna|Samtökum frjálslyndra og vinstri manna]])&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Lúðvík Jósepsson (sjávarútvegsráðherra), [[Magnús Kjartansson (ráðherra)|Magnús Kjartansson]] ([[heilbrigðisráðuneyti|heilbrigðis]]- og [[iðnaðarráðuneyti|iðnaðarráðherra]])&lt;/small&gt;
# [[Önnur ríkisstjórn Ólafs Jóhannessonar]] [[1978]]-[[1979]] (ásamt Framsóknarflokki og Alþýðuflokki)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Hjörleifur Guttormsson]] (iðnaðarráðherra), [[Ragnar Arnalds]] ([[menntamálaráðuneyti|menntamála]]- og [[samgönguráðuneyti|samgönguráðherra]]), [[Svavar Gestsson]] ([[viðskiptaráðuneyti|viðskiptaráðherra]])&lt;/small&gt;
# [[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens|Ríkisstjórn Gunnars Thoroddssen]] [[1980]]-[[1983]] (ásamt hluta [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] og Framsóknarflokki)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Hjörleifur Guttormsson (iðnaðarráðherra), Ragnar Arnalds ([[fjármálaráðuneyti|fjármálaráðherra]]), Svavar Gestsson (heilbrigðis- og félagsmálaráðherra)&lt;/small&gt;
# [[Önnur ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar]] [[1988]]-[[1989]] (ásamt Framsóknarflokki og Alþýðuflokki)&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Ólafur Ragnar Grímsson]] (fjármálaráðherra), Svavar Gestsson (menntamálaráðherra), [[Steingrímur J. Sigfússon]] (samgöngu- og [[landbúnaðarráðuneyti|landbúnaðarráðherra]])&lt;/small&gt;
# [[Þriðja ríkisstjórn Steingríms Hermannssonar]] [[1989]]-[[1991]] (ásamt Framsóknarflokki, Alþýðuflokki og [[Borgaraflokkurinn|Borgaraflokki]])&lt;br /&gt;&lt;small&gt;[[Ólafur Ragnar Grímsson]] (fjármálaráðherra), Svavar Gestsson (menntamálaráðherra), Steingrímur J. Sigfússon (samgöngu- og landbúnaðarráðherra)&lt;/small&gt;

==Kjörfylgi==
===Alþingiskosningar===
{| class=wikitable style=&quot;text-align: right;&quot;
|-
! Kosningar
! Atkvæði
! %
! Þingsæti
! +/–
! {{Tooltip|Sæti|Sæti í röð flokka sem voru í framboði}}
! Stjórnarþátttaka
|-
! [[Alþingiskosningar 1956|1956]]
| 15.859
| 19,2
| {{Composition bar|8|52|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 8
| {{hækkun}} 4.
| {{já|Í stjórnarsamstarfi}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1959 (júní)|1959 (jún)]]
| 12.929
| 15,2
| {{Composition bar|6|52|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 2
| {{hækkun}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1959 (október)|1959 (okt)]]
| 13.621
| 16,0
| {{Composition bar|10|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 4
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1963|1963]]
| 14.274
| 16,0
| {{Composition bar|9|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 1
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1967|1967]]
| 16.923
| 17,6
| {{Composition bar|10|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 1
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1971|1971]]
| 18.055
| 17,1
| {{Composition bar|10|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{stöðugt}} 0
| {{stöðugt}} 3.
| {{já|Í stjórnarsamstarfi}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1974|1974]]
| 20.924
| 18,3
| {{Composition bar|11|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 1
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1978|1978]]
| 27.952
| 22,9
| {{Composition bar|14|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 3
| {{hækkun}} 2.
| {{já|Í stjórnarsamstarfi}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1979|1979]]
| 24.401
| 19,7
| {{Composition bar|11|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 3
| {{lækkun}} 3.
| {{já|Í stjórnarsamstarfi}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1983|1983]]
| 22.490
| 17,3
| {{Composition bar|10|60|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 1
| {{stöðugt}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1987|1987]]
| 20.387
| 13,3
| {{Composition bar|8|63|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{lækkun}} 2
| {{lækkun}} 4.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1991|1991]]
| 22.706
| 14,4
| {{Composition bar|9|63|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{hækkun}} 1
| {{stöðugt}} 4.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|-
! [[Alþingiskosningar 1995|1995]]
| 23.597
| 14,3
| {{Composition bar|9|63|{{flokkslitur|Alþýðubandalagið}}}}
| {{stöðugt}} 0
| {{hækkun}} 3.
| {{Nei|Stjórnarandstaða}}
|}

===Sveitarstjórnarkosningar===
{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;left&quot; |
! colspan=&quot;3&quot; | Sveitarstjórnarkosningar
|-
! Kosningar
! % atkvæða
! fulltrúar
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1958|1958]]
| align=&quot;right&quot; | ?
| align=&quot;right&quot; | ?
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|1962]]
| align=&quot;right&quot; | ?
| align=&quot;right&quot; | ?
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1966|1966]]
| align=&quot;right&quot; | ?
| align=&quot;right&quot; | ?
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1970|1970]]
| align=&quot;right&quot; | ?
| align=&quot;right&quot; | ?
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1974|1974]]
| align=&quot;right&quot; | 14,6
| align=&quot;right&quot; | 37
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1978|1978]]
| align=&quot;right&quot; | 22,5
| align=&quot;right&quot; | 59
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1982|1982]]
| align=&quot;right&quot; | 16,4
| align=&quot;right&quot; | 52
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1986|1986]]
| align=&quot;right&quot; | 17,8
| align=&quot;right&quot; | 57
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1990|1990]]
| align=&quot;right&quot; | 9,3
| align=&quot;right&quot; | 32
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994|1994]]
| align=&quot;right&quot; | 8,1
| align=&quot;right&quot; | 44
|-
| [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1998|1998]]
| align=&quot;right&quot; | 0,3
| align=&quot;right&quot; | 7
|}

{{Íslensk stjórnmál}}

[[Flokkur:Fyrrum íslenskir stjórnmálaflokkar]]
{{sa|1956|2000}}
[[Flokkur:Alþýðubandalagið]]
[[Flokkur:Stofnað 1956]]
[[Flokkur:Stofnað 1968]]
[[Flokkur:Lagt niður 1999]]</text>
      <sha1>ondsg0oiic77zq46q5j6lh5dyf6xvvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hannibal Valdimarsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25037</id>
    <revision>
      <id>1952100</id>
      <parentid>1935491</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:33:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <comment>Bætti við mynd</comment>
      <origin>1952100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9288" sha1="2ada6rjhq96wqde2siure7bs2wfrl2y" xml:space="preserve">[[Mynd:Hannibalvaldimarsson.jpg|alt=Hannibal Valdimarsson|thumb|Hannibal Valdimarsson]]
'''Hannibal Valdimarsson''' ([[13. janúar]] [[1903]] – [[1. september]] [[1991]]) var einn umdeildasti og um leið litríkasti stjórnmálaleiðtoginn á vinstri kantinum á [[Ísland]]i um og upp úr miðri [[20. öld]]. Hann var mikill baráttumaður fyrir réttindum verkafólks og trúði á nauðsyn sterkrar verkalýðshreyfingar. Hannibal var formaður í tveimur stjórnmálaflokkum, [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokknum]] og [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna|Samtökum frjálslyndra og vinstri manna]] og kosningabandalaginu [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalaginu]]. Hann var þó alla tíð eindreginn [[jafnaðarstefna|jafnaðarmaður]]. Hann barðist oft af kappi fyrir skoðunum sínum en þótti ekki alltaf auðveldur í samstarfi og var lítið gefinn fyrir málamiðlanir. Hannibal hóf þátttöku í pólitík á Ísafirði upp úr 1930 og varð fljótlega leiðtogi þeirra sem kallaðir voru &quot;Ísafjarðarkratar&quot; og þóttu mjög harðsnúnir og róttækir þó þeir ættu litla samstöðu með [[kommúnismi|kommúnistum]]. Hannibal neitaði meðal annars að fylgja [[Héðinn Valdimarsson|Héðni Valdimarssyni]] til liðs við kommúnista þegar [[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn|Sósíalistaflokkurinn]] var stofnaður [[1938]]. Hann var fyrst kosinn á þing [[1946]] fyrir Alþýðuflokkinn. Seinna klauf hann þó Alþýðuflokkinn og gekk til samstarfs við Sósíalistaflokkinn í kosningabandalagi [[1956]] sem forsvarsmaður [[Málfundafélag jafnaðarmanna|Málfundafélags jafnaðarmanna]]. Þegar [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalaginu]] var breytt úr kosningabandalagi í stjórnmálaflokk árið [[1968]] og hann sá fyrir að sósíalistar mundu ráða lögum og lofum í honum sagði hann skilið við fyrri samstarfsmenn og stofnaði nýjan flokk, [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna]]. Hannibal var einnig forseti [[Alþýðusamband Íslands|Alþýðusambands Íslands]] [[1954]] - [[1971]]. Eftir að Hannibal hætti afskiptum af stjórnmálum gerðist hann bóndi í [[Selárdalur|Selárdal]] í [[Arnarfjörður|Arnarfirði]] og átti þar heima.

== Fjölskylda ==
Hannibal var fæddur í [[Fremri-Arnardalur|Fremri-Arnardal]] í [[Eyrarhreppur|Eyrarhreppi]] [[13. janúar]] [[1903]], dó [[1. september]] [[1991]]. Foreldrar hans voru [[Valdimar Jónsson]] bóndi og [[Elín Hannibalsdóttir]]. Hannibal var bróðir [[Finnbogi Rútur Valdimarsson|Finnboga Rúts Valdimarssonar]] alþingismanns. Hann er faðir [[Jón Baldvin Hannibalsson|Jóns Baldvins Hannibalssonar]], fyrrum [[utanríkisráðherra]], og [[Arnór Hannibalsson|Arnórs Hannibalssonar]], fyrrum heimspekiprófessors við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]].

Foreldrar Hannibals hófu búskap 1895 á Eiríksstöðum í Laugardal í Ögurhreppi við Ísafjarðardjúp, fluttu ári síðar að Strandseljum í sömu sveit og 1898 í Fremri-Arnardal, þar sem Hannibal fæddist 1903. Hann var þriðji í röð sex systkina sem upp komust. Fjögur börn misstu foreldrar hans í frumbernsku. Hannibal gekk í barnaskóla sem haldinn var á grundunum í Arnardal á þeim árum. Fjölskyldan flutti 1912 í Ketildali í Arnarfirði og bjó þar á þremur stöðum næstu fimm ár, síðast á Melstað í Selárdal. Þar fermdist Hannibal. Árið 1917 flutti fjölskyldan aftur norður í Ísafjarðardjúp og bjó fyrsta árið í Hnífsdal og síðar á Ísafirði.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Elín Hannibalsdóttir, Arnardal. Móðir mín húsfreyjan. Gísli Kristjánsson bjó til prentunar.|höfundur=Sigríður Valdimarsdóttir.|ár=1977|útgefandi=Skuggsjá|bls=23-56}}&lt;/ref&gt;

Hannibal var kvæntur [[Sólveig Sigríður Ólafsdóttir|Sólveigu Sigríði Ólafsdóttur]] (fædd [[24. febrúar]] [[1904]]). Þau áttu saman börnin: [[Arnór Hannibalsson|Arnór Kjartan]] ([[1934]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[2012]]), [[Ólafur Hannibalsson|Ólaf Kristján]] ([[1935]]-[[2015]]), Elínu (fædd [[1936]]), Guðríði (fædd [[1937]]) og [[Jón Baldvin Hannibalsson|Jón Baldvin]] (fæddur [[1939]]). Hannibal átti einnig synina Ingjald ([[1951]]&lt;nowiki/&gt;-&lt;nowiki/&gt;[[2014]]) með Hólmfríði Ingjaldsdóttur og Isleif Weinem (Ísleifur Jóhann Gilbert Hannibalsson í Íb., fæddur 1934). Móðir hans: Gustel Weinem.

== Menntun ==
Hannibal gekk í barnaskóla í Arnardal í tvo vetur, þrjá mánuði hvorn vetur, og fékk síðar farkennslu í Ketildölum í Arnarfirði. Hann fór til náms í Gagnfræðaskólann á Akureyri haustið 1919 og tók þaðan [[gagnfræðapróf]] árið [[1922]]. Sumarið 1924 sigldi hann til Danmerkur og settist í kennaraskólann Johnstrup Statsseminarium í Verlöse skammt fyrir utan Kaupmannahöfn. Þaðan lauk hann kennaraprófi vorið [[1927]].&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Hannibal Valdimarsson. Andvari nýr flokkur XLV, 128. ár|höfundur=Sigurður Pétursson.|ár=2003|bls=11-87|útgefandi=Hið íslenska þjóðvinafélag}}&lt;/ref&gt;

== Verkalýðsmál og kennsla ==
Heim kominn frá Danmörku 1927 flutti Hannibal Valdimarsson til Ísafjarðar, þar sem móðir hans bjó. [[Ísafjörður]] var þá undir stjórn jafnaðarmanna sem stjórnuðu &quot;Rauða bænum&quot; samfellt frá 1921-1946. Mikil átök einkenndu stjórnmál bæjarins þessi ár. Hannibal hélt sína fyrstu stjórnmálaræðu fyrir alþingiskosningarnar 1927 þar sem [[Alþýðuflokkurinn]] fékk í fyrsta sinn kosinn þingmann kaupstaðarins. Hannibal stundaði einkakennslu á Ísafirði fyrsta veturinn, en árið eftir var hann ráðinn kennari á Akranes. Þar var hann aðeins einn vetur. Haustið 1929 var hann ráðinn kennari og skólastjóri vestur í [[Súðavíkurhreppur|Súðavík]] við Álftafjörð og sinnti því starfi til 1931 þegar hann var kallaður til starfa fyrir verkalýðshreyfinguna og jafnaðarmenn á Ísafirði. Í Súðavík tók hann við formennsku í [[Verkalýðs- og sjómannafélag Álftfirðinga|Verkalýðsfélagi Álftfirðinga]], fyrir þrábeiðni forsvarsmanna verkafólks í þorpinu, sem höfðu orðið fyrir atvinnumissi vegna starfa sinna að verkalýðsmálum. Þar með hófst ferill Hannibals sem forystumanns í verkalýðshreyfingunni, sem leiddu hann til forystu í [[Verkalýðsfélagið Baldur|Verkalýðsfélaginu Baldri]] á Ísafirði 1932-1938, í [[Alþýðusamband Vestfjarða|Alþýðusambandi Vestfjarða]] 1935-1954 og sem forseti [[Alþýðusamband Íslands|Alþýðusambandi Íslands]] í sautján ár, 1954-1971. Hannibal var ekki hættur afskiptum af skólamálum, því hann var skólastjóri Gagnfræðaskólans á Ísafirði 1938-1954 og aftur í forföllum veturinn 1974-1975.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Hannibal Valdimarsson. Andvari nýr flokkur XLV, 128. ár.|ár=2003|höfundur=Sigurður Pétursson|bls=11-87|útgefandi=Hið íslenska þjóðvinafélag}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Vindur í seglum III. Saga verkalýðshreyfingar á Vestfjörðum 3. bindi, Ísafjörður og Ísafjarðardjúp 1931-1970.|höfundur=Sigurður Pétursson.|ár=2015|útgefandi=Alþýðusamband Vestfjarða|bls=15-145}}&lt;/ref&gt;

Á þeim árum sem Hannibal Valdimarsson var formaður verkalýðsfélagsins í Súðavík og Baldurs á Ísafirði hafði hann forgöngu um byggingu [[Samkomuhúsið í Súðavík|Samkomuhússins í Súðavík]] sumarið 1930 og byggingu [[Alþýðuhúsið á Ísafirði|Alþýðuhússins á Ísafirði]] 1934-1935. Hannibal var formaður bygginganefndar Alþýðuhússins og framkvæmdastjóri hússins og [[Ísafjarðarbíó|Ísafjarðarbíós]] fyrstu árin, auk þess sem hann og fjölskylda hans bjó á efstu hæð hússins. Fyrsta kvikmyndasýningin fór fram í Ísafjarðarbóí 23. nóvember 1935.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Vindur í seglum III. Saga verkalýðshreyfingar á Vestfjörðum 3. bindi, Ísafjörður og Ísafjarðardjúp 1931-1970.|höfundur=Sigurður Pétursson.|ár=2015|bls=92-100|útgefandi=Alþýðusamband Vestfjarða}}&lt;/ref&gt;

== Stjórnmál ==
Hannibal sat á [[alþingi]] frá [[1946]] til [[1974]] fyrir Alþýðuflokkinn, Alþýðubandalagið og Samtök frjálslyndra og vinstri manna. Hann var félags- og heilbrigðismálaráðherra [[1956]] — [[1958]], samgöngu- og félagsmálaráðherra [[1971]] — [[1973]].
Hann var formaður Alþýðuflokksins [[1952]] — [[1954]], Alþýðubandalagsins (kosningabandalags Sósíalistaflokksins og Málfundafélags jafnaðarmanna) [[1956]] — [[1968]] og Samtaka frjálslyndra og vinstri manna frá stofnun þeirra [[1969]] — [[1974]]. 

== Heimildir ==
* [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=236 Alþingi, æviágrip: Hannibal Valdimarsson.] Skoðað þann 24. maí 2006.
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000603470 Sigurður Pétursson, Hannibal Valdimarsson, Andvari, 1. Tölublað (01.01.2003), Blaðsíða 11]

{{Þriðja ráðuneyti Hermanns Jónassonar}}
{{Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar}}
[[Flokkur:Formenn Alþýðubandalagsins]]
[[Flokkur:Þingmenn Alþýðuflokksins]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1941-1950]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1951-1960]]
{{fd|1903|1991}}
[[Flokkur:Formenn Alþýðuflokksins]]
[[Flokkur:Félagsmálaráðherrar Íslands]]
[[Flokkur:Þingmenn Alþýðubandalagsins]]</text>
      <sha1>2ada6rjhq96wqde2siure7bs2wfrl2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hróarskelda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25736</id>
    <revision>
      <id>1952040</id>
      <parentid>1834215</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T03:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2147" sha1="myvp8ting85fpkmn7b3fw8f62utk7a7" xml:space="preserve">[[Mynd:Roskilde domkirke west fassade.jpg|right|thumb|250px|Vesturhlið dómkirkjunnar í Hróarskeldu.]]
'''Hróarskelda''' ([[danska]]: '''''{{lang|da|Roskilde}}''''') er bær á [[Danmörk|dönsku]] eyjunni [[Sjáland]]i, 30 km vestan við [[Kaupmannahöfn]]. Þar bjuggu rúmlega 50.000 árið 2023. Hróarskelda var sameinuð nágrannasveitarfélögunum [[Gundsø]] og [[Ramsø]] árið 2007 en hið sameinaða sveitarfélag var áfram kennt við [[Roskilde Kommune|Hróarskeldu]].

Bærinn er gamall og var höfuðstaður Danmerkur frá upphafi konungdæmisins til u.þ.b. [[1400]], þegar Kaupmannahöfn tók við því hlutverki. [[Dómkirkjan í Hróarskeldu]] er frá [[12. öld|12.]] og [[13. öld]] og var fyrsta dómkirkjan í [[Gotneskur stíll|gotneskum stíl]] sem var hlaðin úr [[Múrsteinn|múrsteinum]]. Hún var eina dómkirkjan á Sjálandi fram á [[20. öld]]. Kirkjan er greftrunarstaður danskra kónga og drottninga og vinsæll áningarstaður ferðamanna, en 125.000 manns heimsækja hana árlega. Kirkjan er á [[heimsminjaskrá UNESCO]] síðan [[1995]].

Í Hróarskeldu er miðstöð rannsókna og endurgerða á [[víkingaskip]]um í [[Víkingaskipasafnið í Hróarskeldu|Víkingaskipasafninu]]. Þar er hægt að skoða fimm skip ólíkrar gerðar sem sökkt var í [[Hróarskeldufjörður|Hróarskeldufjörð]] árið [[1070]] og voru grafin upp [[1962]]. Á safnasvæðinu er höfn og nokkur verkstæði sem sérhæfa sig í smíði víkingaskipa.

Nálægt bænum hefur verið haldin tónlistarhátið árlega á sumrin frá [[1971]]. [[Hróarskelduhátíðin]] er sú stærsta sem haldin er á [[Norðurlönd]]um og með þeim stærri í [[Evrópa|Evrópu]].

== Tengt efni ==
*[[Hróarskeldusáttmálinn]]

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=418465&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Hróarskelda og Hleiðra''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1956] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080413110540/http://www.timarit.is/?issueID=418465&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 |date=2008-04-13 }}

{{Stærstu þéttbýlissvæði í Danmörku}}
{{stubbur|landafræði|danmörk}}

[[Flokkur:Borgir í Danmörku]]</text>
      <sha1>myvp8ting85fpkmn7b3fw8f62utk7a7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>H.C. Andersen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26591</id>
    <revision>
      <id>1951934</id>
      <parentid>1925158</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 7 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6164" sha1="fgrz4kwrxq7l4pxyzxfbxclsu099x9l" xml:space="preserve">[[Mynd:HC Andersen2.jpg|thumb|right|Stytta af H. C. Andersen í [[Rósenborgargarður|Rósenborgargarði]] í [[Kaupmannahöfn]]. ]]
'''Hans Christian Andersen''', betur þekktur sem [[H.C. Andersen]], ([[2. apríl]] [[1805]] – [[4. ágúst]] [[1875]]), var danskt skáld og rithöfundur sem þekktastur er fyrir [[ævintýri]] sín, þá sérstaklega „[[Prinsessan á bauninni|Prinsessuna á bauninni]]“ og „[[Litla hafmeyjan|Litlu hafmeyjuna]]“. Ævintýri hans hafa verið þýdd á mörg tungumál.

== Ævisaga ==
Hans Christian Andersen fæddist árið 1805 í [[Óðinsvé]]um í [[Danmörk]]u. Flest allar enskar uppsprettur nota nafnið „Hans Christian Andersen“ en í Danmörku og í öðrum löndum í Skandinavíu er notað eingöngu „H.C. Andersen.“ Nafnið hans er hefðbundið danskt [[nafn]] og er notað sem einfalt nafn, þó að það sé upphaflega samsetning tveggja einstakra nafna. 

Faðir Andersens hélt víst að hann tilheyrði aðlinum. Amma hans sagði honum að fjölskyldan hefði einhvern tíma verið af æðri [[þjóðfélagsstétt]].

== Ævintýri ==
Meðal þekktustu ævintýra hans eru ''[[Eldfærin]]'' og ''[[Prinsessan á bauninni]]'' ([[1835]]), ''[[Litla hafmeyjan]]'' og ''[[Nýju fötin keisarans]]'' ([[1837]]), ''[[Litli ljóti andarunginn]]'' ([[1843]]), ''[[Snædrottningin]]'' ([[1844]]), ''[[Litla stúlkan með eldspýturnar]]'' ([[1845]]) og ''[[Hans klaufi]]'' ([[1855]]). Ævintýrin hafa verið þýdd yfir á mörg tungumál.

== Ævintýri Andersens ==
Árið 1835 kom fyrsta ævintýrið eftir hann út. Ævintýrin voru ekki mikils metin í fyrstu og seldust illa. Önnur verk eftir hann voru þó vinsæl, þ.e. skáldverkin [[O.T.]] ([[1836]]) og [[Kun en Spillemand]] ([[1837]]).

== Tenglar ==
{{commons|Hans Christian Andersen|Hans Christian Andersen}}
* [http://www.snerpa.is/net/thjod/hans.htm Ævintýri eftir Hans Christian Andersen] á íslensku í þýðingu Steingríms Thorsteinssonar.
* [https://timarit.is/page/3282463?iabr=on#page/n0/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 ''150 ára afmæli ævintýraskáldsins H.C. Andersen'', grein í  ''Lesbók Morgunblaðsins''  27. mars 1955, bls.  173&amp;ndash;177.]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3647002 „H. C. Andersen 200 ára“; grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 2005]
* [http://www.timarit.is/?issueID=420041&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 „Þar situr barnið í öndvegi“; grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1975]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=419152&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 „Hugsanir í stuttu máli“; grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1966]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=419133&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 „Skáld og skrítla“; grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1966]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=419094&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 „Misnotuð skáldfrægð“; grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1965]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=419338&amp;pageSelected=15&amp;lang=0 „H.C. Andersen og jólin“; grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1968]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=420172&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 „Lífernisfræði í Ævintýrum H.C. Andersen“; grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1977]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435739&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 „Þeim var ekki skapað nema að skilja“; grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1991]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

=== Erlendir tenglar ===
* [http://www.hcandersen-homepage.dk Hans Christian Andersen Information Odense] 
* [http://www.hcandersen-homepage.dk/?page_id=14071 Hans Christian Andersen biography] 
* [http://www.gutenberg.org/browse/authors/a#a2298 Verk eftir Hans Christian Andersen] á [[Project Gutenberg]].
* [http://www.andersen.sdu.dk/index_e.html The Hans Christian Andersen Center] - Ævintýri Andersens á dönsku og ensku.
* [http://www.museum.odense.dk/H_C_Andersen.aspx?lang=en The Hans Christian Andersen Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070702125426/http://www.museum.odense.dk/H_C_Andersen.aspx/?lang=en |date=2007-07-02 }} Stafrænt safn Andersens.
* [http://dr.dk/hcandersen Hans Christian Andersen Bicentenary Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208190433/http://dr.dk/hcandersen |date=2007-02-08 }} from [http://dr.dk Danish Broadcasting Corp. (DR)]- Greinar á dönsku og ensku.
* [http://librivox.org/andersens-fairy-tales-by-hc-andersen/ ''Andersen's Fairy Tales''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070514065446/http://librivox.org/andersens-fairy-tales-by-hc-andersen/ |date=2007-05-14 }} public domain audio book at [[LibriVox]]
* [http://hca.gilead.org.il/ Hans Christian Andersen: Fairy Tales and Stories]
* The [http://www.omsd.dk/themes/hc_andersen_uk/uk_hc_andersen_main_frame.htm Orders and Medals Society of Denmark] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051120004806/http://www.omsd.dk/themes/hc_andersen_uk/uk_hc_andersen_main_frame.htm |date=2005-11-20 }} hefur lýsingur af Hans Christian Andersen.
* [http://andersen.com.ua/ Hans Christian Andersen Fairy Tales] á [http://andersen.com.ua/english.html ensku] og [http://andersen.com.ua/russian.html russnesku] 
* {{gutenberg author|id=Hans_Christian_Andersen|name=Hans Christian Andersen}}
* [http://www.udgang99.dk/hca/index.html Hans Christian Andersen online portrait gallery by global contemporary artists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070914114421/http://www.udgang99.dk/hca/index.html |date=2007-09-14 }}
* [http://www.childrensnursery.org.uk/andersen-complete/index.html The Oxford Complete edition of Fairy Tales &amp; other stories,] Illustrated book 1914, his complete works 1835 to 1872 (á ensku)

{{Stubbur|æviágrip|bókmenntir}}
{{fde|1805|1875|Andersen, Hans Christian}}

[[Flokkur:Dönsk skáld|Andersen, Hans Christian]]
[[Flokkur:Danskir rithöfundar|Andersen, Hans Christian]]
[[Flokkur:Dönsk leikskáld|Andersen, Hans Christian]]</text>
      <sha1>fgrz4kwrxq7l4pxyzxfbxclsu099x9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eysteinn Jónsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27296</id>
    <revision>
      <id>1952055</id>
      <parentid>1893426</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T08:08:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <comment>Bætti við mynd</comment>
      <origin>1952055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4670" sha1="5y27303cant6b9h30bym8km1yoa4p51" xml:space="preserve">[[Mynd:Eysteinnjonsson.JPG|alt=Eysteinn Jónsson|thumb|Eysteinn Jónsson]]
'''Eysteinn Jónsson''' (fæddur [[13. nóvember]] [[1906]], dáinn [[11. ágúst]] [[1993]]) var einn af áhrifamestu [[stjórnmál]]amönnum [[Ísland]]s á [[20. öldin|20. öld]]. Hann hóf stjórnmálaferil sinn mjög ungur, aðeins 27 ára gamall, þegar hann tók fyrst setu á [[Alþingi]]. Hann var einn af leiðtogum [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] alla tíð og eindreginn [[Jafnaðarstefna|jafnaðarmaður]] og stuðningsmaður [[Samvinnuhreyfingin|samvinnuhreyfingarinnar]]. 

== Fjölskylda ==
Eysteinn var sonur [[Jón Finnsson|Jóns Finnssonar]] prests og [[Sigríður Hansína Hansdóttir|Sigríðar Hansínu Hansdóttur]]. Hann var kvæntur [[Solveig Eyjólfsdóttir|Solveigu Eyjólfsdóttur]] (fædd 2. nóvember [[1911]], dáin 29. júní [[1995]]). Þau áttu saman börnin Sigríði (fædd [[1933]]), Eyjólf (fæddur [[1935]]), Jón (fæddur [[1937]]), Þorberg (fæddur [[1940]]), Ólöfu Steinunni (fædd [[1947]]) og Finn (fæddur [[1952]]).

== Menntun ==
Eysteinn tók [[Samvinnuskólapróf]] [[1927]]. Framhaldsnám í Englandi [[1929]].

== Stjórnmál ==
Eysteinn var kosinn alþingismaður tæplega 27 ára og sat á þingi fyrir [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkinn]] nær samfellt í 40 ár ([[1933]]-[[1974]]), sem þingmaður [[Suður-Múlasýsla|Suður-Múlasýslu]] til 1959 og eftir það var hann þingmaður [[Austurlandskjördæmi]]s. Hann var ráðherra árin [[1934]]-[[1942]] og [[1947]]-[[1958]], lengst af sem fjármálaráðherra. Þegar hann gerðist ráðherra í fyrsta sinn 1934 var hann einungis 27 ára gamall og því yngsti maðurinn til þess að setjast í ríkisstjórn fyrr og síðar. Þingferli lauk hann sem forseti Sameinaðs þings [[1971]]-[[1974]]. Eysteinn var alla tíð einn af helstu forystumönnum Framsóknarflokksins, fór fyrir þingflokknum [[1934]] og [[1943]]-[[1969]] og var formaður flokksins á árunum 1962-1968.

== Ritstörf ==
Eysteinn samdi ýmsa bæklinga og fjölda greina um stjórnmál og þar að auki um náttúruverndar- og útivistarmál. Úrval þeirra birtist í ritsafninu [[Sókn og vörn]] (1977). 

[[Vilhjálmur Hjálmarsson]] ritaði Ævisögu Eysteins Jónssonar í þrem bindum (1983—1985).

== Heimildir ==
* [http://althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=148, Æviágrip: Eysteinn Jónsson.] Skoðað þann 11. maí 2006.

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla | fyrir=[[Skúli Guðmundsson (f. 1900)|Skúli Guðmundsson]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[8. september]] [[1954]] | til=[[23. desember]] [[1958]] | eftir=[[Guðmundur Í. Guðmundsson]]}}
{{Erfðatafla | fyrir=[[Björn Ólafsson]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[14. mars]] [[1950]] | til=[[14. apríl]] [[1954]] | eftir=[[Skúli Guðmundsson (f. 1900)|Skúli Guðmundsson]]}}
{{Erfðatafla | fyrir=[[Brynjólfur Bjarnason]] | titill=[[Menntamálaráðherrar á Íslandi|Menntamálaráðherra]] | frá=[[4. febrúar]] [[1947]] | til=[[6. desember]] [[1949]] | eftir=[[Bjarni Benediktsson (f. 1908)]]}}
{{Erfðatafla | fyrir=Enginn | titill=[[Viðskiptaráðherrar á Íslandi|Viðskiptaráðherra]] | frá=[[17. apríl]] [[1939]] | til=[[16. maí]] [[1942]] | eftir=[[Magnús Jónsson (f. 1887)|Magnús Jónsson]]}}
{{Erfðatafla | fyrir=[[Ásgeir Ásgeirsson]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[28. júlí]] [[1934]] | til=[[17. apríl]] [[1939]] | eftir=[[Jakob Möller]]}}
{{Erfðatafla | fyrir=[[Hermann Jónasson]] | titill=[[Formaður Framsóknarflokksins]] | frá=[[1962]] | til=[[1968]] | eftir=[[Ólafur Jóhannesson (f. 1913)|Ólafur Jóhannesson]]}}
{{Töfluendir}}
{{Fjármálaráðherrar Íslands}}
{{Navboxes
| title = Ríkisstjórnir
| state = collapsed
| list  =
{{Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar}}
{{Annað ráðuneyti Hermanns Jónassonar}}
{{Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar}}
{{Ráðuneyti Steingríms Steinþórssonar}}
{{Fjórða ráðuneyti Ólafs Thors}}
{{Þriðja ráðuneyti Hermanns Jónassonar}}
}}

[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1901-1910]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1911-1920]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1921-1930]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1931-1940]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1941-1950]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1951-1960]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1961-1970]]
[[Flokkur:Þingmenn Framsóknarflokksins]]
[[Flokkur:Formenn Framsóknarflokksins]]
[[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]]
[[Flokkur:Menntamálaráðherrar Íslands]]
{{fd|1906|1993}}
[[Flokkur:Forsetar Alþingis]]</text>
      <sha1>5y27303cant6b9h30bym8km1yoa4p51</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anthony Hopkins</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28480</id>
    <revision>
      <id>1952062</id>
      <parentid>1943435</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T09:19:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2729" sha1="503lddo8cesaemrrktocbtj4e3x0kis" xml:space="preserve">{{Leikari
| forskeyti = Sir
| name        = Anthony Hopkins
| image        = Anthony Hopkins Red Sea Festival 2025 Portrait.jpg
| birthdate    = {{Fæðingardagur og aldur|1937|12|31}}
| location     = [[Margam]], [[Port Talbot]], [[West Glamorgan]], [[Wales]]
| height       = 5 ft 8 (1,73 m)
| deathdate    =
| birthname    = Philip&amp;nbsp;Anthony&amp;nbsp;Hopkins
| spouse = Petronella Barker (1967–72)&lt;br /&gt;Jennifer Lynton (1973–2002)&lt;br /&gt; Stella Arroyave (2003–nú)
| notable role = '''[[Hannibal Lecter]]''' &lt;br /&gt;í ''[[The Silence of the Lambs (kvikmynd)|The Silence of the Lambs]]''&lt;br /&gt;í ''[[Hannibal (kvikmynd)|Hannibal]]''&lt;br /&gt;í ''[[Red Dragon (kvikmynd)|Red Dragon]]''&lt;br /&gt;'''[[Richard Nixon]]''' &lt;br /&gt;í ''[[Nixon (kvikmynd)|Nixon]]''&lt;br /&gt;'''[[John Quincy Adams]]''' &lt;br /&gt;í ''[[Amistad]]''&lt;br /&gt;'''[[Abraham Van Helsing]]''' &lt;br /&gt;í ''[[Bram Stoker's Dracula]]''
| academyawards = '''Besti leikari'''&lt;br /&gt;1991 ''[[The Silence of the Lambs (kvikmynd)|The Silence of the Lambs]]''&lt;br /&gt; 2020 ''[[The Father]]''
| baftaawards = '''Besti leikari'''&lt;br /&gt;1973 ''[[War and Peace]]'' &lt;br /&gt; 1991 ''[[The Silence of the Lambs (kvikmynd)|The Silence of the Lambs]]''&lt;br /&gt; 1993 ''[[Shadowlands]]''
| emmyawards = '''Framúrskarandi aðalleikari (minniþáttaraðir/-kvikmyndum)''' &lt;br /&gt; 1976 ''[[The Lindbergh Kidnapping Case]]'' &lt;br /&gt; 1981 ''[[The Bunker]]''
| goldenglobeawards = '''Cecil B. DeMille-verðlaunin'''&lt;br /&gt;2006 Árangur um ævina
}}

'''Sir Philip Anthony Hopkins''' (f. [[31. desember]] [[1937]]) er [[Wales|velskur]] [[leikari]]. Hann hefur hlotið fjölda verðlauna, þar á meðal [[Óskarsverðlaunin]], [[Golden Globe-verðlaunin]] og [[Emmy-verðlaunin]]. Hann er fæddur og uppalinn í [[Wales]], en fékk [[Bandaríkin|bandarískan]] ríkisborgararétt árið [[2000]]. Hann er einna mest þekktur fyrir leik sinn í [[kvikmynd]]unum um mannætuna [[Hannibal Lecter]].

Hopkins vann önnur Óskarsverðlaun sem besti karlleikari í aðalhlutverki árið 2021 fyrir leik sinn í myndinni ''The Father''. Hopkins varð þar með elsti leik­ari til þess að vinna Óskar­sverðlaun fyr­ir leik í aðal­hlut­verki.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Var sofnaður þegar hann fékk Óskar­inn|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2021/04/26/var_sofnadur_thegar_hann_fekk_oskarinn/|útgefandi=mbl.is|ár=2021|mánuður=26. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=27. apríl}}&lt;/ref&gt;

== Tenglar ==
* {{imdb nafn|0000164}}
* {{nndb nafn|005/000023933}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{DEFAULTSORT:Hopkins, Anthony}}
{{stubbur|æviágrip}}
{{f|1937}}
[[Flokkur:Emmy-verðlaunahafar]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]]
[[Flokkur:Velskir leikarar]]</text>
      <sha1>503lddo8cesaemrrktocbtj4e3x0kis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hildegard von Bingen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28591</id>
    <revision>
      <id>1951986</id>
      <parentid>1829476</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:55:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7745" sha1="2zsl2nt1gxno3bgvfevooga2ld83q2v" xml:space="preserve">[[Mynd:Hildegard_von_Bingen.jpg|thumb|right|Hildegard von Bingen úr miðaldahandriti.]]
[[File:Engraving; German abbess and physician Hildegard von Bingen Wellcome L0005783.jpg|thumb|300px]]

'''Hildegard von Bingen''' ([[íslenska]]: ''Hildigerður frá Bingen'') ([[16. september]] [[1098]] – [[17. september]] [[1179]]) var [[abbadís]] af [[Benediktsregla|Benediktsreglu]], [[dulspeki]]ngur, [[rithöfundur]] og [[tónskáld]] frá [[Rínarlönd]]um í [[Heilaga rómverska ríkið|hinu Heilaga rómverska keisaradæmi]]. Hún þótti framúrskarandi [[predikun|predikari]] og skrifaði bækur sem fjalla um [[guðfræði]], [[læknisfræði]] og [[lífeðlisfræði]]. Hún skildi eftir sig níu bækur, yfir hundrað bréf, 72 lög og 70 ljóð. Hún var einnig sterkur leiðtogi kvenþjóðarinnar til [[jafnrétti]]s.

== Ævisaga ==
Það er ekki alveg vitað hvenær Hildegard fæddist en ályktað er að hún hafi fæðst árið 1098. Hún fæddist inn í [[aðalsætt]] og var tíunda barn foreldra sinna. Frá því Hildegard var lítil sá hún ýmsar sýnir og varð fyrir opinberunum, hún átti einnig við ýmis veikindi að stríða. Foreldrar Hildegard, Hildebert og Mechthilde, gáfu hana unga að aldri, líklegast átta ára, í [[klaustur]] í [[Rínarlöndin|Rínarlöndunum]] þar sem hún fékk handleiðslu nunnu sem hét Jutta. Í klaustrinu lærði Hildegard að lesa, skrifa og syngja á [[latína|latínu]]. Þær lásu einnig saman úr [[Biblíukvæði|Biblíukvæðum]] og [[sálmar|sálmum]], hugleiddu, fóru með bænir og unnu handavinnu. Á þessum tíma er talið að Hildegard hafi lært að spila á [[saltari|saltara]]. Þá fékk Hildegard oft heimsókn frá Volmar, sem hugsanlega kenndi henni einfalda [[nótnaskrift]] sem varð til þess að Hildegard leiddist áfram í nótnaskrifum og fór að semja sjálf.

Þegar Jutta lést bað Abbot Kuno, [[ábóti]]nn af [[Disibondenberg]], Hildegard að gerast abbadís. Hildegard vildi hinsvegar meiri sjálfstæði fyrir sig og [[nunna|nunnurnar]] og spurði Abbot Kuno hvort þær mættu flytja til [[Rupertsberg]], ætlunin var að koma upp [[nunnuklaustur|nunnuklaustri]]. Ábótinn neitaði því en þá fór Hildegard til [[erkibiskup]]sins, [[Henry I af Mainz|Henrys I af Mainz]], og fékk samþykki frá honum. Þegar átti svo að flytja nunnurnar varð Hildegard svo veik að hún var rúmliggjandi og gat ekki hreyft sig. Ábótinn ákvað þá að vera samvinnuþýður og hjálpaði nunnunum að flytja og færði þeim þeirra eigin klaustur í Rupertsberg. Hildegard ásamt tuttugu nunnum fluttu til Sankti Rupertsberg klaustursins árið 1150, Volmar varð forstöðumaður klaustursins ásamt ritari Hildegard. Árið 1165 stofnaði Hildegard annað klaustur fyrir nunnurnar sínar í [[Eibingen]].

Hildegard sagðist hafa fyrst séð óvenjulegar sýnir þegar hún var þriggja ára en fór ekki að skilja þær almennilega fyrr en um fimm ára aldur. Hún áttaði sig á því að þetta voru hæfileikar sem hún gat ekki útskýrt fyrir öðrum. Hildegard útskýrði að hún sá ljós guðs í gegnum skilningarvitin fimm: [[sjón]]ina, [[bragð]]ið, [[skyn]]ið, [[heyrn]]ina og [[lykt]]ina. Í fyrstu hikaði Hildegard við að deila sýnum hennar með öðrum, hún sagði bara Juttu frá sem síðan sagði Volmar frá, kennara Hildegard og ritara seinna meir.

Í gegnum lífið fékk Hildegard margar sýnir og árið 1141, þá 42 ára að aldri, fékk hún þá sýn að sögn frá guði að hún ætti að skrifa niður það sem hún sá og heyrði en þá var hún enn þá mjög hikandi að segja frá hæfileikum sínum. Með því að skrifa allt niður myndi hún öðlast traust almúganns.

Hildegard lést 17. september árið 1179, þá 81 ára. Þegar hún lá fyrir dauðanum sögðust nunnurnar hafa séð tvo ljósageisla koma ofan frá himninum og inn þar sem hún lá.

== Helstu afrek ==
[[Mynd:Litterae ignotae.png|thumb|Stafróf Hildegard, Litterae ignotae]]
Eitt þekktasta verk Hildegard er [[siðaleikrit]]ið [[Ordo Virtutum]] og er talið að hún hafi samið það 1151. Siðaleikritið samastendur af [[Einröddun|einradda]] söng og sextán köflum af vel sömdu efni.

Í framhaldinu af Ordo Virtutum samdi Hildegard mikið af [[helgisöngvar|helgisöngvum]], þeim var svo safnað saman í eitt verk kallað [[Symphonia armoniae celestium revelationum]]. [[Sinfónía]]n inniheldur [[víxlsöngur|víxlsöng]], sálma, [[keðjusöngur|keðjusöngva]] og svörun.

Tónlist Hildegard er einrödduð og helst sjaldan inn fyrir söngsvið hvers raddar. Það er hægt að sjá mjög sterkt samband á milli textans og lagsins en það var ekki algengt á þessum tíma. Lög hennar bjóða einnig upp á margs konar túlkunnarmöguleika.

Í framhaldi af tónlistinni skrifaði Hildegard þar að auki þrjár bækur um yfirnáttúrulegar sýnir. Fyrsta bókin heitir [[Scivias]] og lauk hún henni árið 1151. Bækurnar ''[[Liber Vitae meritorum]]'' og ''[[De operatione Dei]]'' komu þar í kjölfarið, seinustu bókinni lauk hún þá 75 ára að aldri. Í bókunum byrjar hún á því að segja frá sínum sýnum og skrifar svo um biblíuskýringuna á þeim. Bækurnar voru samþykktar af [[páfinn|páfanum]] og voru mjög vinsælar í kjölfarið, þær voru svo prentaðar í [[París]] árið 1513 vegna mikillra vinsælda á [[miðaldir|miðöldum]].

Ásamt því að skrifa bækur um sýnir skrifaði Hildegard einnig texta um [[lækningarmáttur|lækningarmátt]] náttúrunnar, sem ber nafnið ''[[Causae et Curae]]''. Í textanum lýsir Hilegard náttúrunni í kringum hana, þar á meðal [[Alheimurinn|alheiminum]], [[dýr]]unum, [[planta|plöntunum]], steinunum og [[steinefni|steinefnunum]]. Hún sagði að „allir hlutir sem settir eru á jörðina eru fyrir mennina“. Hildegard var mjög áhugasöm um [[náttúruvernd]] og var mjög vel þekkt fyrir lækningarmáttinn hennar þar sem hún notaðist við ýmsar jurtir, [[tinktúra|tinktúrur]] og [[eðalsteinn|eðalsteina]]. Eitt dæmið um lækningarmátt hennar var þegar hún gaf blindum manni sjón með því að nota [[Rínarvatn]]ið.

Hildegard útbjó einnig til stafróf sem hún notaði við skrif sín á latínu, kallað [[Litterae Ignota]], þetta var hennar nútímalega [[latína]]. Stafrófið hennar hafði marga kosti yfir það stafróf sem var í notagildi þá og það var hægt að mynda orðin mun betur en áður. Hildegard notaði einnig stafrófið til að mynda samstöðu innan nunnuklaustursins.

Öll skrif Hildegard, [[tónverk]], bækur og textar eru hýst í handritageymslu í [[Riesenkodex]].

== Heimildir ==
* {{Wpheimild | tungumál = en | titill = Hildegard of Bingen | mánuðurskoðað = 23. apríl | árskoðað = 2012}}
* Einar Sigurbjörnsson. „Hver var Hildegard frá Bingen og fyrir hvað er hún þekkt?“. Vísindavefurinn 28.2.2011. http://visindavefur.is/?id=58448. (Skoðað 23.4.2012).
* [http://heroinesofhistory.wikispaces.com/Hildegard+of+Bingen Hildegard of Bingen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111229014024/http://heroinesofhistory.wikispaces.com/Hildegard+of+Bingen |date=2011-12-29 }}

== Tenglar ==
{{commons|Hildegard von Bingen|Hildegard von Bingen}}
* {{Vísindavefurinn|58448|Hver var Hildigard von Bingen og fyrir hvað var hún þekkt?}} 
* [http://www.timarit.is/?issueID=436254&amp;pageSelected=6&amp;lang=0 „Hildigerður frá Bingen“; grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1999]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
{{fd|1098|1179}}
{{DEFAULTSORT:Hildegard von Bingen}}
[[Flokkur:Þýskir kaþólskir dýrlingar]]
[[Flokkur:Þýskir rithöfundar]]
[[Flokkur:Þýsk tónskáld]]
[[Flokkur:Þýskar nunnur]]</text>
      <sha1>2zsl2nt1gxno3bgvfevooga2ld83q2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haförn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29077</id>
    <revision>
      <id>1951939</id>
      <parentid>1830859</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5575" sha1="lh9lch5wozha1whbnvw6eglbcdgzou5" xml:space="preserve">
{{Taxobox
| color = pink
| name = Haförn
| status = LC
| status_ref = [http://www.iucnredlist.org/details/106003364/0]
| image = Eagle_In_Flight_2004-09-01.jpeg
| image_width = 250px
| image_caption = Fullorðinn haförn á flugi
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'')
| classis = [[Fuglar]] (''Aves'')
| ordo = [[Fálkungar]] (''Falconiformes'')
| familia = [[Haukaætt]] (''Accipitridae'')
| genus = ''[[Haliaeetus]]''
| species = '''''H. albicilla'''''
| binomial = ''Haliaeetus albicilla''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
| range_map = Haliaeetus albicilla distribution map.png
| range_map_caption = Útbreiðsla hafarna: Ljósgrænn: ''Varpsvæði''; Blár: ''Veturseta''; Dökkgrænn: ''Staðfugl''
}}

[[File:Haliaeetus albicilla MHNT.ZOO.2010.11.96.1.jpg|thumb| ''Haliaeetus albicilla'' ]]
[[File:Haliaeetus albicilla groenlandicus MHNT.ZOO.2010.11.96.3.jpg|thumb| ''Haliaeetus albicilla groenlandicus'']]

'''Haförn''' ([[fræðiheiti]]: ''Haliaeetus albicilla'') er mjög stórvaxinn [[ránfuglar|ránfugl]] af [[haukaætt]]. Haförn verpir í norðurhluta [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]]. Haförnum var næstum útrýmt í Evrópu en með friðun og aðgerðum hefur tekist að endurreisa varp sums staðar. Hafernir eru alls staðar sjaldgæfir en ernir eru þó flestir við strendur [[Noregur|Noregs]]. Hafernir eru oftast staðfuglar.

Haförn er um 70-90 sm langur og vænghaf hans er 200 -240 sm. Fuglinn vegur um 5 kg. Karlfuglar eru mun minni en kvenfuglar. Haförninn hefur breiða, ferhyrnda vængi og stórt höfuð. Fullorðinn örn er brúnn en höfuð og háls er ljósara, stélið hvítt og goggur og fætur gulir. Á ungum fuglum eru stél og goggur dökk en stélið verður hvítt með svartri rönd þegar fuglinn eldist. Ernir verða kynþroska fjögurra til fimm ára gamlir. Ernir parast fyrir lífstíð og falli annar fuglinn frá getur hinn verið mörg ár að finna nýjan maka. Ernir gera sér stundum hreiður í hrúgu af kvistum í tré eða á klettasyllum. Hreiður íslenskra arna eru stundum miklir birkilaupar en eru oftar hrúga eða dyngja úr þangi, hvannarnjólum og grasi. Hreiðurgerðin er viðaminni ef ernirnir hafa hreiðrað um sig í sjávarhólmum. Sömu hreiðrin eru oftast notuð ár eftir ár. Ernir verpa einu til þremur eggjum og líða nokkrir dagar á milli eggjanna. Ernir fara að liggja á þegar einu eggi er orpið og álegutíminn er 35 dagar. Ungarnir verða fleygir um 10 vikna gamlir. Foreldrarnir þurfa að mata ungana fyrstu 5-6 vikurnar en eftir það rífa þeir sjálfir í sig bráðina. Algengast er að aðeins einn ungi komist upp í arnarhreiðri, tveir ungar komast upp í þriðja hverju hreiðri. Haförninn er 70-90 cm ađ lengd. 

== Íslenski arnarstofninn ==

Arnarstofninn á Íslandi telur 90 fullorðin pör (2023)&lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-08-03-islenski-arnarstofninn-i-mikilli-sokn-389107 Íslenski arnarstofninn í mikilli sókn]RÚV, skoðað 3/8. 2023&lt;/ref&gt; og hefur rúmlega þrefaldast frá því að bannað var að eitra fyrir tófu árið 1964. Árið 2005 komust 36 arnarungar á legg og eru það fleiri en nokkru sinni frá því farið var að fylgjast með arnarvarpi árið 1959. Aðalheimkynni arnarins eru við [[Breiðafjörður|Breiðafjörð]] en þar halda nú til rúmlega 40 pör eða 2/3 hlutar stofnsins. Fyrr á öldum verptu hafernir yfirleitt á óaðgengilegum stöðum, í ókleifum klettum eða hólmum í ám og vötnum. Sennilegt er að ernir kjósi að verpa á láglendi en hafi hrakist upp í hamra vegna ofsókna manna. Þegar ernir voru friðaðir og búseta í eyjum og nytjar af eyjum drógust saman um miðja 20. öld, fluttu ernir heimkynni sín að mestu leyti úr hömrum í landi út í tanga og hólma. Á Íslandi er haförninn oftast aðeins nefndur '''örn''', en á þeim svæðum þar sem hann verpir er hann oft kvenkenndur af heimamönnum og orðið haft í kvenkyni (hún örnin), eða þá að fuglinn er nefndur '''assa''' (bæði kynin).

== Heimildir ==
{{Wiktionary|haförn}}
* {{wpheimild | tungumál = en | titill = White-tailed Eagle | mánuðurskoðað = 12. júlí | árskoðað = 2006}}
* {{vefheimild|url=https://fuglavefur.is/birdinfo.php?val=2&amp;id=52|titill=Fuglavefurinn - Haförn|mánuðurskoðað=1. ágúst|árskoðað=2023}}
* {{vefheimild|url=https://fuglavernd.is/tegundavernd/haforninn/?cn-reloaded=1|titill=Arnarvefur Fuglaverndunarfélagsins|mánuðurskoðað=1. ágúst|árskoðað=2023}}
* [http://www.naturephoto-cz.com/white-tailed-eagle:haliaeetus-albicilla-photo-310.html White-tailed Eagle - Photos]
* [http://www.rspb.org.uk/birds/guide/w/whitetailedeagle/index.asp RSPB White-tailed Eagle Page]
* [http://www.ruv.is/frett/aldrei-fleiri-ernir Aldrei fleiri ernir] Skoðað 9. ágúst 2014
{{reflist}}

== Tenglar ==
* {{Vísindavefurinn|3527|Getið þið flokkað haförn frá ríki niður í tegund?}}
* {{Vísindavefurinn|2283|Hvernig lifir haförninn á Íslandi?}}
*[https://www.hi.is/frettir/hvada_ahrif_hefur_skyldleikaaexlun_hja_hafornum HÍ - Hvaða áhrif hefur skyldleikaæxlun hjá haförnum?]
* [http://www.timarit.is/?issueID=418546&amp;pageSelected=15&amp;lang=0 ''Arnaregg'' (um þjóðtrú); grein í Lesbók Morgunblaðsins 1958]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1026202 ''Haförnin''; grein í Tímanum 1956]

{{commonscat|Haliaeetus albicilla}}
{{Wikilífverur|Haliaeetus albicilla}}
{{Stubbur|fugl}}

[[Flokkur:Ernir]]</text>
      <sha1>lh9lch5wozha1whbnvw6eglbcdgzou5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sykur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29131</id>
    <revision>
      <id>1952080</id>
      <parentid>1940371</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:13:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>1952080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2441" sha1="hf3gkr0v74tw8rkvln4ig9dqpp9vtx1" xml:space="preserve">{{aðgreiningartengill}}
[[Mynd:Scan of ordinary sugar crystals.jpg|thumb|right|Stækkuð mynd af sykurkristöllum.]]
'''Sykur''' (líka kallað '''matarsykur''' eða '''strásykur''') er sætt efni úr [[súkrósi|súkrósa]] sem er unninn úr [[sykurrófa|sykurrófum]] eða [[sykurreyr]] og fleiri jurtum til neyslu. Sykur er hvítleit [[kristall|kristölluð]] [[tvísykra]] sem er notuð sem [[sætuefni]] í [[matur|mat]] og [[drykkur|drykki]] og til geymslu á matvælum. Sykur er til í ýmsum myndum en algengastur er [[hvítur sykur]], [[flórsykur]], [[púðursykur]] og [[hrásykur]]. [[Molasykur]] er sykur sem hefur verið pressaður og mótaður eða sagaður í teninga.

Sykur er oft notaður í ýmiss konar [[bakstur]] og margvíslega rétti, ekki síst ábætisrétti, sæta drykki, [[sælgæti]] og annað slíkt en einnig til að bragðbæta rétti af ýmsu tagi, enda þykir flestum sætt bragð gott. Raunar er sykur í einhverju formi í mjög mörgum unnum matvælum af öllu tagi. Sykur er orkuríkur, en of mikill sykur þykir ekki hollur, auk þess getur hann valdið [[tannskemmdir|tannskemmdum]].

== Saga ==
Talið er að sykurreyr sé uppruninn í [[Suður-Asía|Suður-]] eða [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]], e.t.v. bæði á [[Indland]]i og [[Nýja Gínea|Nýju Gíneu]]. Um 200 f.Kr. byrjuðu Kínverjar að rækta sykurreyr. Nearkos, einn af herforingjum [[Alexander mikli|Alexanders mikla]] sagði að sykur væri: „reyr sem gefur af sér hunang án býflugna“. Það var þó ekki fyrr en Arabar gerðu sykurvinnslu að iðnaði á miðöldum sem sykur fór að flytast til Evrópu í einhverju magni. Á 16. og 17. öld barst sykurreyr til [[Brasilía|Brasilíu]] og síðar [[Karíbahaf]]seyja, sem urðu brátt helsta sykurræktarsvæði heimsins og voru [[þrælahald|þrælar]] helsta vinnuaflið á plantekrunum. Eftir því sem sykurplantekrunum fjölgaði féll sykur í verði og hætti að vera rándýr munaðarvara en það var þó ekki fyrr en farið var að vinna sykur úr sykurrófum ræktuðum í Norður-Evrópu snemma á 19. öld sem hann varð ódýr. Nú eru um 30% af sykurframleiðslu heimsins unnin úr sykurrófum.

== Tegundir ==
=== Reyrsykur ===
Reyrsykur er sykur sem er unninn úr [[sykurreyr]], plöntu af ættkvíslinni [[Saccharum]] í [[grasaætt]].

{{Stubbur|matur}}

[[Flokkur:Sykur|Sykur]]
[[Flokkur:Sætuefni]]
[[Flokkur:Kolvetni]]
[[Flokkur:Næring]]</text>
      <sha1>hf3gkr0v74tw8rkvln4ig9dqpp9vtx1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29557</id>
    <revision>
      <id>1952096</id>
      <parentid>1839469</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:19:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13217" sha1="10hilukvsik7bsgtkv478bdm0wuzh9v" xml:space="preserve">[[Mynd:Foods.jpg|250px|thumb|right|Matur úr jurtaríkinu.]]
[[File:Joachim_Beuckelaer_-_Keukenscène_met_Christus_en_de_Emmaüsgangers.jpg|thumb|Joachim Beuckelaer, 1560-1565]]
'''Matur''' er hvert það efni sem [[maðurinn|menn]] borða og drekka sér til næringar og ánægju. Það sem önnur [[dýr]] éta er hins vegar kallað [[fæða]] eða [[fóður]]. [[Efnafræði]]lega er uppistaðan í flestum mat [[vatn]], [[kolvetni]], [[fita]] og [[prótín]]. Flest af því sem fólk hefur til matar eru afurðir [[jurt]]a eða [[dýr]]a, þótt til sé matur unninn úr [[sveppur|sveppum]]; til dæmis [[áfengi]] sem er afurð [[ger]]svepps. Elsta aðferðin við öflun matvæla er með [[veiðimenn og safnarar|veiðum og söfnun]]. Í dag nota þó flest mannleg samfélög fjölda aðferða, svo sem [[landbúnaður|landbúnað]], [[eldi]] og [[fiskveiðar]], og þótt [[veiðar]] og [[tínsla]] þekkist meðfram þá eru þessar aðferðir ekki uppistaðan í matvælaöflun nútímasamfélaga.

Menningarsamfélög eiga sér yfirleitt greinilega [[matarhefð]], safn hefðbundinna [[matreiðsla|matreiðsluaðferða]], [[geymsla matvæla|geymsluaðferða]] og matarsmekk sem er rannsóknarefni [[matreiðslufræði]]. Mörg samfélög búa við gríðarlega fjölbreytni í mat, bæði hvað varðar framleiðslu, vinnslu og matreiðslu. Þessi fjölbreytni stafar meðal annars af virkum matvælamarkaði sem er meginuppistaða útflutnings í mörgum löndum.

Í mörgum samfélögum eru stundaðar rannsóknir á matar[[venja|venjum]]. Þótt menn séu [[alæta|alætur]], þá hafa [[trúarbrögð]] og önnur félagsleg atriði, eins og t.d. [[siðferði]], mikil áhrif á það hvaða matar er neytt. Áhyggjur af mataröryggi stafa meðal annars af [[matareitrun]]um sem valda mörgum dauðsföllum árlega. Einnig eru matarvenjur rannsakaðar út frá [[hollusta|hollustu]] og hættunni á [[lífstílssjúkdómur|lífstílssjúkdómum]].

Margar fræðigreinar fást við rannsóknir á mat. Nokkrar þær helstu eru [[næringarfræði]], [[matvælafræði]] og [[matreiðslufræði]]. 

== Venjur ==
=== Söguleg þróun ===
[[Maður|Menn]] eru [[alæta|alætur]] dýr sem geta neytt hvorttveggja afurða af jurtum og dýrum. Vísbendingar þykja benda til þess að í frumdaga manneskjunnar hafi menn nýtt veiðimensku og söfnun við frum fæðuöflun; notað staðbundnar jurtir og drepið dýr. Talið er að síðar hafi menn nýtt [[eldur|eld]] við matreiðslu er maðurinn þróaðist frá [[Homo erectus]], þó er ekki loku fyrir það skotið að eldun hafi hafist fyrr.

Í það minnsta fyrir tíu þúsund árum hafði maðurinn þróað [[landbúnaður|landbúnað]]. Hafði það mannfjölgun í för með sér, myndun borga og aukna útbreiðslu smitsjúkdóma. Matarneysla og eldun hefur breyst, með tíma, staðsetningu og menningu.

=== Málsverðir ===
Skammtur matar sem borinn er á borð er málsverður. Tíminn sem menn borða/snæða málsverð er máltíð. Máltíð er félagsleg athöfn, oft þáttur í menningar- eða trúartengdum athöfnum. Málsverður nýtist hvort sem er einstaklingum ellegar fleira fólki til næringar.

Fjöldi málsverða sem neytt er af einstaklingum á einum degi, magn, samsetning og tímasetning þeirra er breytileg. Fjölbreytnin getur skýrst af staðbundnum þáttum á borð við [[loftslag]], [[umhverfi]], [[hagsæld]], [[menning]]u, [[hefð]] og [[iðnvæðing]]u.

Í samfélögum hvar framboð matar hefur aukist til muna eru málsverðir seldir forsteiktir, tilbúnir til neyslu á veitningastöðum og öðrum sambærilegum smásölustöðum.

== Matarframleiðsla og öflun matar ==
Matar hefur verið aflað með búskap, fiskveiðum sem og öðrum veiðum og söfnun auk annarra aðferða sem hafa staðbundið mikilvægi en skipta ekki máli fyrir aðra. 

Nú til dags meðal [[iðnvædd ríki|þróðaðra þjóða]] er framboð matvæla í væxandi mæli byggt á [[landbúnaður|landbúnaðar]], [[stórbúskapur|stórbúskap]], [[fiskeldi]] og [[fiskveiði]] tækni.
Tækni sem miðar að hámörkun magns framleiddra matvæla, með sem minnstum tilkostnaði, með hagnýtingu vélbúnaðar. Nýting verkfæra og skordýraeiturs leiðir til aukins [[afrakstur]]s ólíkt skordýrum og spendýrum sem draga úr afrakstri.

Nýlega hefur [[sjálfbær landbúnaður|sjálfbærum landbúnaði]] vaxið ásmegin, vegna krafna neytenda. Sjálfbær landbúnaður felur í sér líf-fjölbreytni, staðbundna sjálfbærni og lífræna ræktun.

Alþjóðaviðskiptastofnunin og Sameiginleg landbúnaðarstefna Evrópu sambandsins hafa víða áhrif á framleiðslu matvæla, sama má segja um þjóðríki, lög og stríð. 

Sá ''matur'' sem búfénaður étur er [[fóður]] og innheldur venjulega [[hey]] eða [[korn]].

[[Mynd:Salad platter.jpg|thumb|250px|Salat; grænmeti og ostur]]
[[Mynd:Potato cakes and chicken pieces.jpg|thumb|250px|Djúpsteiktar kartöflur og kjúklingur]]
=== Afurðir [[jurt]]a ===
* [[Fræ]]
** [[Korn]] á borð við [[maís]], [[hveiti]], [[hrísgrón]]
** [[Baun]]ir
** [[Hneta|Hnetur]] þar á meðal [[mandla|möndlur]]
* [[Grænmeti]]
** [[Rót|Rætur]], á borð við [[kartafla|kartöflur]] og [[gulrófa|gulrófur]]
** [[Lauf]], á borð við [[spínat]] og [[kál]]
* [[Ávöxtur|Ávextir]]
** [[Ávaxtasafi]]
* [[Krydd]]

=== Afurðir [[dýr]]a ===
* [[Mjólkur afurðir]], úr [[kýr|kúa]]-, [[geit]]a-, [[kind]]a-, [[hestur|kapla]]-, [[hreindýr]]a- og [[asni|asna]][[mjólk]]
* [[Egg (matur)|Egg]], þ.m.t. [[fugla egg]], [[hrogn]] og [[kavíar]]
* [[Skordýr]],þ.m.t. [[hunang]] og [[lirfa|lirfum]]
* [[Kjöt]], þ.m.t. [[naut]]akjöt, [[geit]], [[lamb]]akjöt, [[kind]]akjöt, [[svín]], [[froskur|froskalappir]], [[hvalur|hvalkjöt]], [[hundur|hundakjöt]], [[hestur|hestakjöt]], [[mannakjöt|mannát]], [[kengúra|kengúrukjöt]]
* [[Innmatur]], [[líffæri]] og [[blóð]]
* [[Fugl]]ar, þ.m.t. [[kjúklingur]], [[kalkúnn]], [[önd]], [[gæs]], [[dúfa|dúfur]], [[strútur]], [[fashani]]
* [[Sjávarfang]] þ.m.t. [[þorskur]], [[ýsa]] [[karfi]], [[lúða]], [[skelfiskur]] eins og [[rækja]], [[kræklingur]] og [[hörpudiskur]]
* [[Ferskvatns fiskur|Ferskvatns fiskar]]
* [[Snigill|Sniglar]]

=== Af öðrum uppruna ===
* [[Vatn]]
* [[Salt]]
* [[Matarsódi]]
* Ýmsir [[sveppur|sveppir]] (þ.m.t. [[ger]] og [[mygla]]) og [[baktería|bakteríur]] eru notuð við [[gerjun]] og [[súrsun matvæla]] á borð við [[Bjór (öl)|bjór]], [[vín]], [[Bjór (öl)|bjór]], [[ostur]], [[jógúrt]], [[edik]], ''o.s.frv.''
* [[Sveppur|sveppir]]
* [[Söl]]

== Matreiðsla ==
[[Mynd:Mass food production02.jpg|thumb|250px|Stórfelld matreiðsla]]
{{aðalgrein|matreiðsla}}
Þó sumra matartegunda geti verið neytt án matreiðslu, er nauðsynlegt að meðhöndla mörg matvæli áður en þeirra er neytt, hvort sem er af öryggis ástæðum eða með hliðsjón af lystfengni matarins, með því að bæta/auka bragð. Einfaldasta matreiðsla getur falið í sér, þvott, skurð, hreinsun eða viðbót annarra matvæla eða kryddjurta. Einnig getur eldun, hitun, kæling, gerjun eða blöndun við annan mat talist til einfaldrar matreiðslu. Mest öll matreiðsla fer fram í [[eldhús]]i.

=== Matvælaframleiðsla ===
Framan af takmarkaðist matvæla framleiðsla af þeim aðferðum sem þekktust og voru notaðar til geymslu á matvælum, pökkun þeirra og flutning. Fólst framleiðslan aðalega í [[söltun]], kryddun, [[þurrkun]], [[lagering]]u og [[reyking]]u. 

Með [[Iðnbyltingin|iðnbyltingunni]], nýrri tækni og stærri mörkuðum, jókst matvælaframleiðsla. Geymsluaðferðir bötnuðu, pökkun og merking matvæla batnaði sem og flutningur matvæla. 

Í upphafi [[21. öld|21. aldarinnar]] eru nokkrir stórir fjölþjóðlegrir matvæalaframleiðslurisar sem skarta mörgum vel þekktum vörumerkjum.

==== Framleidd matvæli ====
* [[Drykkur|Drykkir]]: [[bjór (öl)|bjór]], [[ávaxtasafi|ávaxtasafar]], [[gosdrykkur|gosdrykkir]],  [[vín]].
* [[Brauð]] er undirstöðufæða margra þjóða, framleidd úr deigi.
* [[Kaka|Kökur]]
* [[Ostur]] er yst [[mjólkurafurð]], sem fjölbreyttar tegundir eru til af.
* [[Eftirréttur]] er matur, venjulega sætur, borinn fram að aðalrétti loknum, t.d. [[Rjómaís]].
* [[Franskar kartöflur]], [[kartöfluflögur]]
* [[Virkur matur]]
* [[Sulta]] og [[hlaup (matur)|hlaup]]
* [[Pasta]]
* [[Pizza|Flatbaka]]
* Verkað [[kjöt]]
* [[Samloka|Samlokur]]
* [[Salat]]
* [[Sósa]]
* [[Bjúga|Bjúgu]] og [[Pylsa|pylsur]]

== Matvælatækni ==
Við matvælaframleiðslu eru margskonar tækni notuð til að auka gæði, öryggi lengja neyslu tíma og draga úr kostnaði. Tæknin er nýtt við framleiðslu og vinnslu matvæla, pökkun, flutning og dreifingu. 

== Verslun með mat ==
[[Mynd:Food on shelf.jpg|250px|thumb|Vörumerki eru áberandi á matvælum]]
[[Mynd:Hunter gatherer food products.jpg|thumb|left|250px|Sælkeramatur]]
Matur er [[verslunarvara]] á heimsmarkaði. Úrval matvæla takmarkast ekki lengur af staðbundinni fábreytni eða skömmum ræktunar tíma. Frá [[1961]] til [[1999]] óx útflutningur matvæla um 400%. Sum ríki reiða sig á útflutning matvæla.

Alþjóðaviðskiptastofnuninni er ætlað að koma á frjálsum viðskiptum. 

=== Smásala ===
Á tímum sjálfsþurftarbúskapar var verslun með mat í lágmarki, hvert bú framleiddi fyrir sig, síðar, með sérhæfingu, fluttu framleiðendur mat á markað hvar þeir áttu í viðskiptum við verslunarmenn. Á tímum einokunar fluttu bændur umframframleiðslu býlisins til kaupmannsins og tóku út þá voru sem þá vanhagaði um. 

Í Evrópu var vanalega einn dag í viku markaðs dagur hvert bændur fluttu með sér afrakstur vikunnar og seldu kaupmönnum sem keyptu svo þeir gætu selt síðar sínum viðskiptamönnum.

Með iðnbyltingu og þróun framleiðslu aðferða, var hægt að selja og dreifa fjölbreyttu úrvali matvæla til fjarlægra staða. Um það leyti komu nýlenduvöruverslanir til sögunnar. Á 20. öldinni komu stórmarkaðir til sögunnar sem buðu upp á gæða matvæli á lægra verði með stærðarhagkvæmni. Í lok 20. aldar fór að kræala af stórum vöruhúsum sem reist voru utan við byggðakjarna á ódýru landi.

=== Nægjusemi ===
Skortur á mat leiðir til [[vannæring]]ar og að endingu [[hungur]]s. Slíkt er oft tengt við hungursneyð, sem felur í sér skort matar í heilu samfélögunum sem hefur slæmar afleiðingar, hefur áhrif á heilsu og dánartíðni. Talið er að á ári hverju deyi um 40 milljónir manna úr hungri. Á stríðstímum er skortur á mat mestur.

==== Mataraðstoð ====
[[Matarhjálp]] getur hjálpað þeim sem svelta. En vanhugsuð matarhjálp getur valdið nýjum vandamálum með raski á staðbundnum mörkuðum með mat, vegna lægra verðs á afurðum. Komið hefur fyrir að mataraðstoð hefur verið notuð í pólitískum tilgangi. 

=== Öryggi ===
[[Matarsýking]]ar, einnig þekktar sem ''matareitranir'' af völdum  [[baktería]], [[toxin]]s eða [[eitur]]s. Vandamálið hefur verið viðurkennt sem sjúkdómur frá dögum [[Hippókrates]]ar. Matareitrun var notuð til að verða mönnum að aldurtila á dögum [[Rómaveldi]]s. Á miðöldum voru smakkara í flestum hirðum.

Með tilkomu hreinlætisvitundar, kælingar og meindýraeyðingar dróg úr tíðni matareitrana. Uppgötvanir [[Louis Pasteur]]s, [[Justus von Liebig]] og fleiri vísindamanna bættu meðhöndlun, öryggi og lengdu geymslutíma matvæla. 

Krossmengun og slæleg hitastjórnun eru helstu orsakir matareitrunar.

==== Ofnæmi ====
Sumt fólk er ofnæmt fyrir ákveðnum tegundum matvæla.

=== Matarvenjur ===
Matarvenjur hafa mikil áhrif á heilsu og dánartíðni.

Áhyggjur af matareitrunum hafa lengi og víða haft áhrif á neyslumynstur. Menn hafa lært að forðast mat sem leiða til veikinda. Ýmsir telja slíkt skýra hefðbundin trúarleg skilyrði sem sett hafa verið. Því til viðbótar hafa nokkrir hópar fólks ákveðið að sniðganga mat unninn úr dýrum.

Nýlega er farið að bera á því að fólk hafi líkindi á ýmsum sjúkdómum til hliðsjónar þegar ákveðið er hverskonar matar skuli neytt. 

Einnig er til [[grænmetishyggja]], en þær manneskjur sem aðhyllast hana kallast '''grænmetisætur'''.

=== [[Næring]] í mat ===
Næring í mat er flokkuð í nokkra hópa á borð við  [[fita|fitur]], [[prótín]], og [[kolvetni]], einnig  [[steinefni]] og [[vítamín]]. Því til viðbótar innihalda matvæli [[vatn]] og [[trefjar]].

== Tengt efni ==
* [[Landbúnaður]]
* [[Sjávarútvegur]]
* [[Eldun]]
* [[Drykkur]]
* [[Matvælaframleiðsla]]
* [[Næring]]
* [[Matvælaöryggi]]
* [[Skyndibitamatur]]
* [[Matvöruverslun]]

== Heimild ==
* {{wpheimild | tungumál = En | titill = Food | mánuðurskoðað = 28. júlí | árskoðað = 2006}}

== Tenglar ==
* [http://gestgjafinn.is/matarspjall/matarord/tungumal/1/ Matarorðabók Gestgjafans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311115646/http://www.gestgjafinn.is/matarspjall/matarord/tungumal/1/ |date=2009-03-11 }}

[[Flokkur:Matur]]
[[Flokkur:Matvæli]]
[[Flokkur:Matvælafræði]]</text>
      <sha1>10hilukvsik7bsgtkv478bdm0wuzh9v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hjónaband</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30124</id>
    <revision>
      <id>1951998</id>
      <parentid>1917433</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4190" sha1="5i2t6x4lc86uedf5pnlk53m3ymwqbzc" xml:space="preserve">[[Mynd:Shinto_married_couple.jpg|thumb|right|Shintobrúðkaup í Japan.]]
'''Hjónaband''' er sáttmáli, oftast [[siðferði]]legur, [[trú]]arlegur og [[lög|lagalegur]], milli tveggja einstaklinga um samvistir og sameiginlega ábyrgð, þar sem einstaklingarnir ákveða að eyða ævinni saman og ala upp [[barn|börn]] sín í sameiningu. Hjónaband fyrirfinnst í nánast öllum samfélögum [[maður|manna]], og jafnvel í elstu heimildum virðist sem hjónaband hafi verið orðið að hefð. Þótt ýmsir mannfræðingar hafi rannsakað hjónaband í mismunandi samfélögum er lítið vitað um uppruna þess.

Oft er haldin sérstök athöfn þegar tveir aðilar ganga í hjónaband og nefnist hún [[gifting]], en eftir athöfnina er gjarnan haldin [[brúðkaupsveisla]].

Í vestrænum löndum er yfirleitt um einkvæni að ræða, þar sem einn [[karlmaður]] og ein [[kona]] ganga í hjúskap og kallast þá ''[[eiginmaður]]'' og ''[[eiginkona]]'', en í öðrum heimshlutum þekkist ''[[fjölkvæni]]'', þar sem einn karlmaður gengur í hjúskap með mörgum konum. Einnig fyrirfinnst ''[[fjölveri]]'', þar sem ein kona er í hjúskap með mörgum karlmönnum, en slíkt er þó mun óalgengara. 

== Úr sögu hjónabands á Íslandi ==

Alþingissamþykkt frá árinu 1720 kvað á um að aðeins „bjargálnamenn“ mætti vígja í hjónaband og var öreigum títt meinað að giftast. Ísland heyrði enn undir Danmörku á þeim tíma og var samþykktinni hnekkt árið 1768 með fyrirmælum frá Danmörku um að aðeins fólki með smitsjúkdóma skyldi meinað að ganga í hjónaband. Fyrirmælunum var ekki framfylgt nema að litlu leyti og íslensku skipaninni komið á á ný árið 1824, þegar kveðið var á um að þeir sem notið hefðu styrks úr fátækrasjóði gætu ekki gifst nema greiða styrkinn til baka. Prestar voru lögsóttir og sektaðir ef þeir brutu þetta ákvæði og gáfu saman fátækt fólk. Þegar leið á öldina vildu íslenskir ráðamenn takmarka möguleikann til giftinga enn frekar og sendi Alþingi bænaskrá til konungs um að lögfesta þá skipan að „alþekkta óráðs- og óreglumenn og ónytjunga megi ekki gefa í hjónaband hér á landi,“ nema með sérstöku leyfi viðeigandi sveitarstjórnar. Konungur samþykkti ekki lögin en eftir þessu viðmiði var þó að miklu leyti farið. Í umræðum á Alþingi árið 1885 orðaði ónefndur alþingismaður það svo að „Ósjálfbjarga menn hafa engan siðferðislegan rétt til að æxlast.“ Árið 1921 var loks samþykkt að fólk gæti gifst eins þó að það hefði þegið sveitarstyrk, og án þess að hafa greitt hann til baka.&lt;ref&gt;Inga Huld Hákonardóttir, ''Fjarri hlýju hjónasængur'', Mál og menning 1995, bls. 263–264.&lt;/ref&gt;

Á undanförnum árum hafa ýmis vestræn samfélög (þar á meðal Ísland), lögfest heimild [[samkynhneigð]]ra til staðfesta sambúð með einstaklingi af sama kyni, sem er sambærilegt hjónabandi.

== Tengt efni ==
* [[Hjónaband samkynhneigðra]]
* [[Staðfest samvist]]
* [[Fjölkvæni]]
* [[Fjölveri]]

== Heimildir ==

&lt;references /&gt;

== Tenglar ==
{{wikiorðabók|hjónaband}}
{{Commonscat|Marriage}}
{{Wikivitnun}}
* {{Vísindavefurinn|2718|Hver er lagaleg skilgreining á orðinu hjúskapur?}}
* {{Vísindavefurinn|3361|Hvað gildir um skyldleika hjónaefna, mega til dæmis fjórmenningar giftast?}}
* {{Vísindavefurinn|5981|Hver er uppruni orðanna hjónaband og hjón? Eru til skyld orð í öðrum tungumálum?}}
* [http://www.timarit.is/?issueID=419588&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 ''Hvaða sambýlisform kýs framtíðin?''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1971] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727210738/http://timarit.is/?issueID=419588&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 |date=2011-07-27 }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=416453&amp;pageSelected=6&amp;lang=0 ''Háskólafyrirlestrar um hjónabönd''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1933]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3300926 ''10 amerísk boðorð til blessunar hjónabandi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1980]

[[Flokkur:Maðurinn]]
[[Flokkur:Samfélag]]</text>
      <sha1>5i2t6x4lc86uedf5pnlk53m3ymwqbzc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hvanneyri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31502</id>
    <revision>
      <id>1952046</id>
      <parentid>1934913</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T04:08:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7185" sha1="hf0y4sy47pkn8f8gew7l1zbbcpz2lzw" xml:space="preserve">{{Aðgreiningartengill}}
{{Byggð
| nafn                     = Hvanneyri
| nafn_í_eignarfalli       = Hvanneyrar
| tegund_byggðar           = [[Þorp]]
| mynd                     = Hvanneyri vom Hafnafjall aufgenommen.jpg
| mynd_stærð               = 
| mynd_alt                 = 
| mynd_texti               = 
| fáni                     = 
| innsigli                 = 
| skjaldarmerki            = 
| viðurnefni               = 
| kjörorð                  = 
| kort                     = {{Infobox mapframe|zoom=13|shape=none|stroke-width=0}}
| kort_texti               = 
| teiknibóla_kort          = Ísland
| teiknibóla_kort_texti    = Staðsetning Hvanneyrar
| hnit                     = {{WikidataCoord|display=inline}}
| undirskipting_gerð       = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]]
| undirskipting_nafn       = [[Ísland]]
| undirskipting_gerð1      = [[Landshlutar Íslands|Landshluti]]
| undirskipting_nafn1      = [[Vesturland]]
| undirskipting_gerð2      = [[Kjördæmi Íslands|Kjördæmi]]
| undirskipting_nafn2      = [[Norðvesturkjördæmi|Norðvestur]]
| undirskipting_gerð3      = [[Sveitarfélög Íslands|Sveitarfélag]]
| undirskipting_nafn3      = [[Borgarbyggð]]
| stofnun_titill           = Stofnun
| stofnun_dagsetning       = 
| leiðtogi_titill          = 
| leiðtogi_nafn            = 
| leiðtogi_flokkur         = 
| heild_gerð               = 
| flatarmál_neðan          = 
| flatarmál_heild_km2      = 
| hæð_m                    = 
| mannfjöldi_neðan         = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|heimild}}
| mannfjöldi_frá_og_með    = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|ár}}
| mannfjöldi_heild         = {{Íbúafjöldi byggðarkjarna|Hvanneyri}}
| mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 
| mannfjöldi_heiti_íbúa    = Hvanneyringar&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://malfar.arnastofnun.is/grein/66435|title=Hvanneyringar|website=Málfarsbankinn}}&lt;/ref&gt;
| póstnúmer_gerð           = [[Listi yfir íslensk póstnúmer|Póstnúmer]]
| póstnúmer                = 311
| vefsíða                  = {{URL|borgarbyggd.is}}
}}
'''Hvanneyri''' er [[þéttbýli]]s- [[Skóli|skóla]]- og [[kirkjustaður]] í [[Andakíll|Andakíl]] í [[Borgarbyggð]]. Á staðnum var lengi stórbýli og taldist jörðin 60 [[Jarðahundruð|hundruð]]. Þar hefur Bændaskólinn á Hvanneyri verið starfræktur frá 1889, þegar stofnaður var búnaðarskóli fyrir suðuramtið. Hvanneyrarhverfið samanstóð af höfuðbólinu Hvanneyri og þegar búnaðarskólinn var stofnaður voru jarðir og hjáleigur lagðar undir skólann. Voru þetta Svíri, Ásgarður, Tungutún, Bárustaðir, Staðarhóll, Kista og Hamrakot. Árið 1907 urðu breytingar á starfi skólans, námið varð fjölþættara og bóknám aukið og hét hann eftir það Bændaskólinn á Hvanneyri. Framhaldsnám í búvísindum hófst þar svo 1947 og myndaðist þar þéttbýli í kjölfarið. Bútæknideild Rannsóknarstofnunar landbúnaðarins hefur haft þar aðsetur og aðstöðu síðan 1965 og í dag er á staðnum [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] og er aðal lífæð staðarins. Á Hvanneyri áttu 293 lögheimili þann [[1. janúar]] [[2024]].

== Saga ==
Hvanneyri er talin vera landnámsjörð [[Skalla-Grímur Kveld-Úlfsson|Skalla-Gríms Kveld-Úlfssonar]] en hann nam land milli Borgarhrauns og [[Hafnarfjall]]s. Hann gaf síðar [[Grímur háleyski Þórisson|Grími hinum háleyska]] land milli [[Grímsá]]r og [[Andakílsá]]r og bjó hann á Hvanneyri. 

Kirkja var fyrst sett á Hvanneyri á 12. öld en hún er í dag [[bændakirkja]] og því í eigu Landbúnaðarháskólans. [[Hvanneyrarkirkja|Kirkjan]] stóð á Kirkjuhól en árið [[1903]] fauk hún og lenti norðan við kirkjugarðinn. Því var ákveðið að færa kirkjuna og var hún sett á þann stað sem sú gamla lenti. Núverandi kirkja var vígð árið [[1905]].

Árið [[1943]] var [[Landmót Ungmennafélags Íslands|Landsmót ungmennafélaganna]] haldið á Ásgarðsfit.

== Náttúrufar ==
Meðfram [[Hvítá (Borgarfirði)|Hvítá]] liggja Hvanneyrarengjar sem fengu [[Næringarefni|næringu]] úr ánni með [[Áveita|áveitum]]. Þaðan kom lengi vel allur [[hey]]afli Hvanneyrarbúsins, eða þangað til farið var að rækta [[tún]] suður í [[Mýri|mýrunum]] upp úr 1940. Meðfram engjunum liggur ás nokkur og snýr Kinnin, brekka, í átt að ánni. Ás þessi markar syðri hluta [[Borgarfjarðarsamhverfna|Borgarfjarðarsamhverfunnar]] en það eru hallandi jarðlög. Sunnan Hvítár halla jarðlögin til suðausturs en norðan ár til norðvesturs. Klapparholt þetta hindrar afrennsli af mýrunum fyrir sunnan.

=== Fuglalíf ===
[[Mynd:White-fronted.goose.750pix.jpg|thumb|right|Blesgæs setur svip sinn á Hvanneyri bæði vor og haust]]
Fuglalífið á Hvanneyri er mjög fjölbreytt. Þar er verndarsvæði [[blesgæs]]arinnar á [[Ísland]]i en þær hafa viðkomu á túnum staðarins bæði vor og haust.

== Byggðin ==
Íbúðarhús staðarins eru dreifð um svæðið sem og nemendagarðar, heimavist og skólahús sem tilheyra Landbúnaðarháskólanum. Hús Hvanna er vestarlega og hýsir það ýmis fyrirtæki, s.s. [[Búnaðarsamband Vesturlands]], [[Vesturlandsskógar|Vesturlandsskóga]], [[Landssamband kúabænda]] og önnur landbúnaðartengd fyrirtæki. Að auki er þar að finna Hvanneyrardeild [[Grunnskóli Borgarfjarðar|Grunnskóla Borgarfjarðar]] (áður [[Andakílsskóli|Andakílsskóla]]) og leikskólann Andabæ. Við skólann er að finna stóran knattspyrnuvöll sem heitir Sverrisvöllur, og sparkvöll. Landbúnaðarsafn Íslands er til húsa á Hvanneyri. Austast í þorpinu stendur fjós Hvanneyrarbúsins, sem er öðrum þræði rekið í rannsóknar- og kennsluskyni.

[[Mynd:Hvanneyri panorama.jpg|800px|thumb|center|Víðmynd af Hvanneyri séð frá Kirkjuhól. Frá vinstri: Svíri, Álfhóll, Andakílsskóli fyrir miðri mynd, næst nemendagarðar við Skólaflöt. Fjallahringurinn með Hestfjalli (vinstra megin við Svíra), Skorradalshálsi, Skessuhorni og Skeljabrekkufjalli]]

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://vesturland.is/Afthreyingogstadir/Ahugaverdirstadir|titill=Vesturland.is - Afþreying og staðir|mánuðurskoðað=27. júlí|árskoðað=2010}}
* {{bókaheimild|höfundur=Þorsteinn Jósepsson, Steindór Steindórsson og Páll Líndal|titill=Landið þitt Ísland, A-G|útgefandi=Örn og Örlygur|ár=1982|ISBN=}}
*  {{bókaheimild|höfundur=Björn Hróarsson|titill= Á ferð um landið, Borgarfjörður og Mýrar|útgefandi=Mál og menning|ár=1994|ISBN= 9979-3-0657-2}}

== Tenglar ==
* [http://www.ariaudo.co.uk/GoodOldHVANNEYRI/HomePage.htm Gamla, góða Hvanneyri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009113749/http://www.ariaudo.co.uk/GoodOldHVANNEYRI/HomePage.htm |date=2007-10-09 }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435950&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Mjólkurskólinn á Hvanneyri og Hvítárvöllum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Borgir og bæir á Íslandi}}
[[Flokkur:Borgarbyggð]]
[[Flokkur:Kirkjustaðir í Borgarfjarðarsýslu]]
[[Flokkur:Þéttbýlisstaðir Íslands]]</text>
      <sha1>hf0y4sy47pkn8f8gew7l1zbbcpz2lzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hvalfjörður</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32533</id>
    <revision>
      <id>1952045</id>
      <parentid>1900110</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T03:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3829" sha1="hyq8bsg8fqiscf7jawa2noj7xv5pfu2" xml:space="preserve">{{Hnit wd}}
[[Mynd:Hvalfjörður_2024_0725.jpg|thumb|Hvalfjörður með Grundartanga til vinstri og Hvalfjarðareyri til hægri]]
[[Mynd:Hvalfjörður-Botnsdalur-Iceland-20030527.jpg|thumb|Horft inn í Botnsdal í botni Hvalfjarðar.]]
[[Mynd:Iceland, Hvalfjörður (06), head of the fjord, Brunná river.jpg|thumb|Botnsvogur, í botni Hvalfjarðar, með ósa Brunnà árinnar]]
[[Mynd:Iceland, Hvalfjörður (03), Road 47 near Hvaleyri.jpg|thumb|Vegur 47 við suðurströnd fjarðarins, nálægt Hvaleyri (Hvalfjarðareyri)]]
'''Hvalfjörður''' er mjór og djúpur [[fjörður]] inn af [[Faxaflói|Faxaflóa]] á [[Vesturland]]i, norðan við [[Kollafjörður (Reykjavík)|Kollafjörð]] og sunnan við [[Borgarfjörður|Borgarfjörð]]. Norðan megin við fjörðinn er [[Akranes]] og sunnan megin er [[Kjalarnes]]. Hann er um það bil 30 [[km]] að lengd. 

Um miðjan fjörðinn að norðanverðu er [[Grundartangi]] þar sem rekin er [[járnblendi]]verksmiðja og [[álver]]. Þar er nú ein stærsta höfn landsins. Gegnt Grundartanga er [[Maríuhöfn á Hálsnesi]] sem var ein aðalhöfn landsins á [[síðmiðaldir|síðmiðöldum]]. [[Botnsdalur (Hvalfirði)|Botnsdalur]], í botni Hvalfjarðar, er vinsælt útivistarsvæði og þar er næst hæsti [[foss]] landsins, [[Glymur]]. Sunnan við hann er [[Brynjudalur]] þar sem einnig er útivistarsvæði. Innarlega í firðinum eru víða leirur og þar er fjölbreytt fuglalíf og mikið um krækling.

Á árunum [[1996]]-[[1998]] voru gerð göng, [[Hvalfjarðargöngin]], undir utanverðan Hvalfjörð og styttu þau [[Hringvegurinn|hringveginn]] um eina 55 km þar sem ekki var lengur þörf á að fara fyrir fjörðinn, 62 km leið. Enn er þó hægt að aka fyrir Hvalfjörð eftir þjóðveg 47.

== Hernaðarhlutverk Hvalfjarðar ==
Í [[seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjöld]] gegndi Hvalfjörður mjög mikilvægu hlutverki. Flotastöð bandamanna var innst í Hvalfirði þar sem [[Hvalstöðin í Hvalfirði|Hvalstöðin]] er. Þar var skipalægi og viðkomustaður [[skipalest]]a á leið milli [[BNA|Bandaríkjanna]] og [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] og oft voru mörg skip á firðinum. Bækistöðvar voru reistar í landi Litlasands og Miðsands og þar má enn sjá minjar frá stríðsárunum, meðal annars bragga sem hafa verið gerðir upp.

== Hvalveiðar og -vinnsla ==
Við [[Þyrill|Þyril]] var byggð [[Hvalstöðin í Hvalfirði|hvalverkunarstöð]] árið [[1948]], sú eina á landinu, sem síðar hefur verið í rekstri með hléum.

== Sögur og sagnir ==
Hvalfjörður er sögustaður [[Harðar saga og Hólmverja|Harðar sögu og Hólmverja]]. Innarlega á firðinum er lítil eyja sem heitir [[Geirshólmi]] en er oft ranglega kölluð Harðarhólmi. Þar á útlaginn [[Hörður Grímkelsson]] að hafa hafst við með fjölmennan flokk en þegar hann og menn hans höfðu verið felldir í landi er sagt að Helga kona Harðar hafi synt í land með syni þeirra tvo. Á [[Sturlungaöld]] var aftur flokkur manna í [[Geirshólmi|Geirshólma]] um tíma, þegar [[Dufgussynir|Svarthöfði Dufgusson]] hafðist þar við með flokk manna [[Sturla Sighvatsson|Sturlu Sighvatssonar]] og fór ránshendi um sveitirnar.
== Ýmsir staðir við Hvalfjörð ==
* [[Akrafjall]]
* [[Geirshólmi]]
* [[Glymur|Fossinn Glymur]]
* [[Hallgrímskirkja (Hvalfirði)|Hallgrímskirkja í Saurbæ]]
* [[Hvalfjarðareyrar]]
* [[Hvalstöðin í Hvalfirði|Hvalstöðin]]
* [[Staupasteinn]]
* [[Skógrækt]]: [[Fossárdalur]] og [[Brynjudalsskógur]].

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=416480&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Hvalfjörður''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1933]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur|ísland|landafræði}}
[[Flokkur:Hvalfjörður|Hvalfjörður]]
[[Flokkur:Firðir á Íslandi]]</text>
      <sha1>hyq8bsg8fqiscf7jawa2noj7xv5pfu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hrafna-Flóki Vilgerðarson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33512</id>
    <revision>
      <id>1952027</id>
      <parentid>1706603</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3811" sha1="sgmo3pygx116558f4wxdxwqcyp2lkh2" xml:space="preserve">'''Flóki Vilgerðarson''' var [[Noregur|norskur]] [[víkingar|víkingur]], sonur Vilgerðar Hörða-Káradóttur, sem hélt vestur um haf til að leita lands sem fréttir höfðu borist af. Hann sigldi frá Flókavörðu á mörkum [[Rogaland]]s og [[Hörðaland]]s og hafði meðferðis fjölskyldu sína og frændlið, svo og búfénað, því ætlunin var að setjast að í hinu nýja landi. Af förunautum Flóka eru nefndir þeir Herjólfur og Þórólfur (Þorsteinsson Grímssonar kamban) og Faxi sem [[Faxaflói]] er sagður heita eftir. Kona Flóka er sögð hafa verið Gró, systir [[Höfða-Þórður Bjarnarson|Höfða-Þórðar]] landnámsmanns í Skagafirði.

Flóki sigldi þó ekki beint til Íslands, heldur kom fyrst við við á [[Hjaltland]]i. Þar drukknaði Geirhildur dóttir hans í Geirhildarvatni. Flóki kom einnig við í [[Færeyjar|Færeyjum]] og gifti þar aðra dóttur sína. [[Þrándur í Götu]] var afkomandi hennar. Hann hafði með sér þrjá hrafna, sem hann hafði að því er segir í [[Hauksbók]] blótað í Noregi, og lét þá vísa sér leið til Íslands; sleppti fyrst einum og sá flaug aftur í átt til Færeyja, sá næsti flaug beint upp í loft og sneri aftur en sá þriðji flaug fram um stafn og þá vissi Flóki að hann var að nálgast land.

Hrafna-Flóki kom að [[Eystrahorn|Horni eystra]] og sigldi svo suður og vestur fyrir land og nam land í [[Vatnsfjörður (Barðaströnd)|Vatnsfirði]] á [[Barðaströnd]] um árið [[865]]. Rétt utan við bryggjuna á [[Brjánslækur|Brjánslæk]], niðri við sjó, eru [[Flókatóftir]]. Þar eru friðlýstar [[Húsarúst|rústir]] og segja [[munnmæli]] að Hrafna-Flóki hafi fyrstur haft þar vetursetu á Íslandi með mönnum sínum.

Í [[Landnáma|Landnámu]] segir að þá hafi Vatnsfjörður verið fullur af fiski og nýbúarnir stundað veiðarnar svo stíft að ekkert varð úr heyskap og öðrum nauðsynlegum undirbúningi fyrir íslenska [[vetur]]inn. Leiddi þetta til þess að allt kvikféð drapst um veturinn og yfirgaf fólkið þá landið aftur. Þegar voraði gekk Hrafna-Flóki á fjöll upp af Vatnsfirði og sá fjörð fullan af ís. Í [[Landnámabók]] segir svo: „Vár var heldr kalt. Þá gekk Flóki upp á fjall eitt hátt ok sá norðr yfir fjöllin fjörð fullan af hafísum, því kölluðu þeir landit Ísland, sem það hefur síðan heitir.“&lt;ref&gt;[http://www.heimskringla.no/original/islendingesagaene/landnamabok/index.php]&lt;/ref&gt; Hefur landið upp frá því verið kallað Ísland.

Langt var liðið á sumar þegar Flóki og förunautar hans héldu úr Vatnsfirði og „beit þeim eigi“ fyrir Reykjanes, það er að segja að þeir fengu ekki nægan byr í seglin. Urðu Flóki og Herjólfur viðskila og hafði Flóki vetursetu í Borgarfirði. Tafðist því brottferð þeirra um einn vetur.

Hrafna-Flóki sneri aftur til Íslands síðar og nam þá land við austanverðan [[Skagafjörður|Skagafjörð]], frá Stafá austur að [[Flókadalsá]], það er að segja byggðina á Bökkum og [[Flókadalur|Flókadal]] vestan ár, og er það skammt frá landnámi Þórðar mágs hans. Landnámsjörð hans var Mór í Flókadal, sem seinna skiptist í Ysta-Mó, Mið-Mó og Syðsta-Mó. Oddleifur (stafur) hét sonur hans sem bjó á Stafhóli og deildi við Hjaltasonu. Enn átti hann dótturina Þjóðgerði.

== Tengt efni ==
* [[Þórólfur smjör Þorsteinsson]]

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=436212&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Hrafna-Flóki leggur frá landi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1998]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

[[Flokkur:Landnám Íslands]]
[[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]]
[[Flokkur:Skagafjörður]]</text>
      <sha1>sgmo3pygx116558f4wxdxwqcyp2lkh2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Melissa McCarthy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34797</id>
    <revision>
      <id>1951907</id>
      <parentid>1727283</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="893" sha1="6iw98v5g5xtgp9k4y052szbttil02l9" xml:space="preserve">[[File:Can_You_Ever_Forgive_Me%3F_01_(44939300051).jpg|thumb|Melissa McCarthy]]
'''Melissa McCarthy''' (fædd [[26. ágúst]] [[1969]] í [[Plainfield]] í [[Illinois]]) er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[Leikari|leikkona]], þekktust fyrir leik sinn í þáttaröðinni um ''[[Mæðgurnar]]'' (''Gilmore Girls'') þar sem hún leikur gistiheimiliseigandann og [[Kokkur|kokkinn]] Sookie St. James. Auk þess hefur hún leikið aukahlutverk í kvikmyndum á borð við ''[[Englar Charlies (kvikmynd)|Charlie's Angels]]'' og ''[[The Kid]]''.

== Tenglar ==
* {{imdb nafn|0565250}}
* [http://www.tv.com/person/2637/summary.html Melissa á TV.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930035907/http://www.tv.com/person/2637/summary.html |date=2007-09-30 }}

{{DEFAULTSORT:McCarthy, Melissa}}
{{stubbur|æviágrip|leikari}}
[[Flokkur:Bandarískir leikarar]]
{{fe|1969|McCarthy, Melissa}}</text>
      <sha1>6iw98v5g5xtgp9k4y052szbttil02l9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hundur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35901</id>
    <revision>
      <id>1952043</id>
      <parentid>1946214</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T03:44:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20087" sha1="i15mro8uk32vonreqzskp3diecllc60" xml:space="preserve">{{Taxobox | color = pink
| name = Hundur
| status =
| image = Ulfur.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'')
| classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'')
| ordo = [[Rándýr]] (''Carnivora'')
| familia = [[Hundaætt]] (''Canidae'')
| genus = [[Hundaættkvísl]] (''Canis'')
| species = ''[[Úlfur (dýrategund)|C. lupus]]''
| subspecies = '''''C. l. familiaris'''''
| trinomial = ''Canis lupus familiaris''
}}
'''Hundur''' ([[fræðiheiti]]: ''canis lupus familiaris'') er [[spendýr]] í ættbálki [[rándýr]]a af [[hundaætt]] og ættkvísl hunda. Hugtakið er notað jafnt um vilt og tamin afbrigði en venjulega ekki um [[Úlfur (dýrategund)|úlfa]] sem þó teljast undirtegund sömu dýrategundar. 

Hundar eru til í fjölda [[Hundategund|afbrigða]] og getur verið mikill útlits- og jafnvel skapgerðarmunur frá einu afbrigði til annars. Þeir eru haldnir jafnt sem gæludýr og vinnudýr. 

== Yfirlit ==
=== Uppruni ===
Hundar eru afkomendur [[Úlfur (dýrategund)|úlfa]] sem voru tamdir fyrir um 15.000-100.000 árum síðan. Rannsóknir benda til þess að hundar hafi fyrst verið tamdir í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]], hugsanlega í [[Kína]], fyrir um 100.000 árum síðan og að fyrstu mennirnir sem fóru til [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] hafi haft með sér hunda frá Asíu. Hundar eru því sennilega fyrsta dýrategundin sem mönnum tókst að temja. Rannsóknir benda einnig til þess að síðan hundar voru fyrst tamdir hafi þeir verið tamdir aftur á mismunandi tímum á ólíkum stöðum í heiminum. Þá hafi hundar breiðst út um jörðina með manninum. Þegar menn fóru að stunda akuryrkju og landbúnað fjölgaði hundum mjög auk þess sem eftirspurn varð til eftir hundum með sérhæfðari hæfileika. Þar með hófst ræktun hunda í þeim tilgangi að ná fram þeim eiginleikum sem sóst var eftir.

Genarannsóknir benda til þess að hundar séu komnir af einu eða fleiri afbrigðum villtra úlfa. Hundar og úlfar eiga sameiginlegan forföður og geta eignast saman frjó afkvæmi. Enn fremur er vitað til þess að hundar og úlfar hafi eignast afkvæmi saman án afskipta manna, einkum þar sem villtir úlfar eru á undanhaldi.

Rannsóknir hafa enn ekki getað skorið úr um hvort allir hundar eru komnir af sama hópi úlfa eða hvort ólíkir hópar úlfa hafi verið tamdir á ólíkum stöðum í heiminum og á ólíkum tímum.

Elstu leifar hunda sem fundist hafa eru tvær höfuðkúpur frá [[Rússland]]i og kjálkabein frá [[Þýskaland]]i frá því um 13.000-17.000 árum síðan. Líklegur forfaðir þeirra er stórvaxið afbrigði úlfa sem einkum viðhefst á norðlægum slóðum. Talið er að rekja megi leifar smærri hunda sem fundist hafa í hellum frá [[miðsteinöld]] í [[miðausturlönd]]um og eru taldar vera um 12.000 ára gamlar til smávaxnari úlfa í [[Suðvestur-Asía|Suðvestur-Asíu]], ''Canis lupus Arabs''. Myndskreytingar í hellum og bein sem fundist hafa benda til þess að fyrir um 14.000 árum hafi hundar verið haldnir allt frá [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]], þvert yfir [[Evrasía|Evrasíu]] og til [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Hundagrafreitur frá miðsteinöld í [[Svaerdborg]] í [[Danmörk]]u gefur til kynna að í Evrópu hafi hundar verið mikils metnir.

Niðurstöður genarannsókna hafa hingað til verið misvísandi. Vilà, Savolainen o.fl. (1997) komust að þeirri niðurstöðu að forfeður hunda hafi aðgreinst frá úlfum fyrir um 75.000 – 135.000 árum síðan. Aftur á móti leiddi rannsókn Savolainen o.fl. (2002) til þeirrar niðurstöðu að „hundar ættu sér allir sameiginlegan uppruna í einu og sama genamenginu“ fyrir um 40.000-15.000 árum síðan í [[Austur-Asía|Austur-Asíu]].

=== Þróun afbrigða ===
[[Mynd:Cavalier King Charles Spaniel trio.jpg|thumb|left|Ræktun hunda hefur leitt til mikillar fjölbreytni í stærð, útliti og eðlisfari þeirra.]]
Afbrigði hunda eru fjölmörg og yfir 800 eru viðurkennd af hundaræktarfélögum víða um heim. Fjölmargir hundar tilheyra engu viðurkenndu ræktunarafbrigði. Smám saman hafa orðið til nokkrir flokkar afbrigða.

Skilgreiningin á hundaafbrigði er nokkuð á reiki. Sum hundaræktarfélög skilgreina afbrigði þannig að til þess að tilheyra afbrigðinu þarf hundurinn að vera afkomandi hunda sem eru 75% af því afbrigði. Skilgreiningar sem þessar skipta máli jafnt fyrir hunda sem haldnir eru sem gæludýr og sýningahunda í [[hundasýning]]um. Lítil genamengi geta verið til vandræða í ræktun nýrra afbrigða en hundaræktendur eru æ meðvitaðri um nauðsyn þess að rækta afbrigði hunda upp úr nægilega stóru genamengi en heilsupróf og DNA-rannsóknir geta komið að notum til þess að komast megi hjá óæskilegum afleiðingum ræktunar. Jafnvel hreinræktaðir verðlaunahundar geta átt við heilsufarsvandamál að stríða sem rekja má til [[innræktun]]ar. Útlit og hegðun hunda af tilteknu afbrigði er að einhverju leyti fyrirsjáanleg en eiginleikar blendinga geta verið ófyrirsjáanlegri.

[[Mynd:Young mixed-breed dog (aka).jpg|thumb|250px|Þessi hvolpur er blendingur.]]
Blendingar eru hundar sem tilheyra ekki einhverju tilteknu afbrigði hunda. En blendingar eru engu síður en hreinræktaðir hundar ákjósanlegir sem gæludýr eða félagar eða vinnuhundar.

==== Vinsældir ólíkra hundaafbrigða ====
[[Mynd:Buldog angielski 000pl.jpg|thumb|left|[[Bolabítur]] er þekktur fyrir stutt trýni mikla húð á andliti.]]
Vinsældir einstakra hundafbrigða eru breytilegar eftir löndum og tímabilum. [[Labrador sækir]] hefur til að mynda notið mikilla vinsælda Í Norður-Ameríku og Evrópu. Vinsældir eru einnig breytilegar eftir hlutverki hundsins. Þannig eru [[rottweiler]] og [[dobermann]]-hundar, [[bullmastiff]] og [[þýskur fjárhundur|þýskir fjárhundar]] til dæmis vinsæl og algeng afbrigði varðhunda en aftur á móti eru þýskir fjárhundar eru á hinn bóginn mun algengari [[Blindrahundur|blindrahundar]] en rottweiler, dobermann og bullmastiff-hundar. [[Labrador sækir]] og [[gullinsækir]] eru einnig vinsælir blindrahundar, þótt upphaflega hafi þeir verið ræktaðir sem veiðihundar, sérhæfðir til þess að sækja bráð.

== Líkamsgerð == 	 
Afbrigði hunda eru fjölbreyttari að stærð, ásýnd og í hegðun en öll önnur tamin dýr. Hundar eru [[rándýr]] og [[hrææta|hræætur]], með beittar tennur og sterka kjálkavöðva sem gerir þeim kleift að halda, rífa og brytja fæðu sína. Enda þótt ræktun hunda hafi breytt mörgum eiginleikum þeirra hafa allir hundar fengið sömu grundvallareinkennin í arf frá forfeðrum sínum, úlfunum. Líkt og mörg önnur rándýr eru hundar vöðvastæltir og hafa hjarta- og æðakerfi sem gerir þeim kleift að bæði ná miklum hraða á spretti og gefur þeim mikið þol.

=== Munur á hundum og úlfum ===
[[Mynd:Dog anatomy lateral skeleton view (full).jpg|200px|]]
[[Mynd:WolfSkelLyd1.png|180px|]]
Tamdir hundar (efri mynd) hafa hlutfallslega smærri höfuðkúpu en viltir úlfar (neðri mynd). Loppur þeirra eru sömuleiðis minni.

Höfuðkúpur hunda eru að jafnaði um 20% minni og heilar þeirra um 10% minni en í úlfum af sömu stærð. Tennur hunda eru einnig hlutfallslega minni en í úlfum. Hundar þurfa færri hitaeiningar en viltir ættingjar þeirra. Matarleifar sem þeir hafa fengið frá mönnum allt frá því að þeir voru fyrst tamdir hafa gert að verkum að hundar hafa haft minni þörf fyrir stóra heila og sterka kjálkavöðva. Sumir fræðimenn telja að lafandi eyru sumra hundaafbrigða séu afleiðingar af minnkandi kjálkavöðvum í tömdum hundum. Ólíkt úlfum en líkt og sléttuúlfar hafa hundar svitakirtla á þófum sínum. Loppur þeirra eru minni en loppur úlfa og skott þeirra hafa tilhneigingu til þess að hringast ólíkt skottum úlfa.

Hundar eiga venjulega erfiðara með að læra en villtir úlfar og þurfa meiri leiðbeiningu. Meðal hunda má greina svipaða félagsgerð og hjá úlfum en ekki eins mótaða. Ólíkt úlfum og flestum öðrum hunddýrum selja hundar ekki upp fæðu fyrir ungviðið.

=== Stærð ===
Stærð hunda er gríðarlega fjölbreytileg eftir afbrigðum. [[Chihuahua]]-hundar eru minnsta afbrigðið en þeir verða yfirleitt ekki nema um 15-23 cm á herðakamb og vega um 1-6 kg. [[Pomeranian]]-hundar eru annað smávaxið afbrigði en þeir verða um 18-30 cm á herðakamb og um 1-3 kg að þyngd. Aftur á móti verður [[stóri dani]] yfir 90 cm á herðakamb og getur vegið allt að 80 kg. [[St. Bernharðshundur]] getur orðið allt að 85-90 cm á herðakamb en öllu þyngri en stóri dani eða allt að 135 kg.

=== Sjón ===
Líkt og flest önnur spendýr hafa hundar tvílitasjón þar sem grunnlitir í sjón þeirra eru tveir. Þetta jafngildir nokkurn veginn litblindu í mönnum sem sjá ekki mun á rauðum og grænum lit. Hundar sem hafa löng trýni hafa víðara sjónsvið en hundar með styttri trýni, en sjón þeirra er líkari sjón manna. Sum afbrigði hunda hafa allt að 270° sjónsvið (sjónsvið manna er 180°). Sjón þeirra er um helmingi næmari en sjón katta. Hundar sjá betur í myrkri en menn.

=== Heyrn ===
Hundar greina hljóðbylgjur allt niður í 16-20 [[Hertz|Hz]] sem er öllu lægri tíðni en hjá mönnum (eða 20-70 Hz). Hundar geta einnig greint hljóðbylgjur yfir 45 kHz sem er töluvert hærri tíðni en menn geta heyrt (13-20 kHz). Enn fremur eru eyru hunda hreyfanleg sem gerir þeim kleift að greina hvaðan hljóð berast. Átján vöðvar geta snúið og lyft eyra hundsins. Aukinheldur geta hundar greint hljóð í fjórum sinnum meiri fjarlægð en menn. Hundar með sperrt eyru heyra yfirleitt betur en hundar með lafandi eyru.

=== Lyktarskyn ===
[[Mynd:Bloodhund r54.jpg|thumb|[[Blóðhundur|Blóðhundar]] eru þekktir fyrir næmt lyktarskyn sitt.]]
Hundar hafa um 220 milljónir lyktnæmar frumur á yfirborðssvæði á stærð við vasaklút (menn hafa 5 milljónir lyktnæmra fruma á svæði á stærð við frímerki). Sum afbrigði hunda hafa verið ræktuð sérstaklega í þeim tilgangi að ná fram auknu lyktarskyni.

Þjálfarar leitarhunda halda því fram að ómögulegt sé að kenna hundi að rekja slóð betur en hann gerir af eðlishvöt sinni. Í staðinn er reynt að veta hundinum uppbyggilega hvatningu og fá hann til að einbeita sér að einni lykt og hundsa aðrar sem annars kynnu að vekja áhuga hans.

Leitarhundar hafa verið nýttir til þess að leita að týndu fólki, jafnt í snjóflóðum, rústum og annars staðar, sem og að tilteknum hlutum á borð við fíkniefni og sprengiefni.

== Hegðun ==
=== Greind ===
[[Mynd:Golden Retriever agility teeter.jpg|thumb|left|300px|Hægt er að þjálfa hunda til að leysa ýmis verkefni.]]
Hundar eru mikils metnir vegna greindar sinnar. Greind þeirra kemur fram með ólíkum hætti eftir afbrigðum og einstaklingur. [[Border Collie]] Eru til dæmis þekktir fyrir að geta lært fjölda ólíkra skipana en önnur afbrigði hunda eru ekki nauðsynlega jafn góðir í að fylgja skipunum. Greind hunda er stundum þrískipt og metin eftir (a) aðlögunarhæfni, það er hæfileikanum til þess að læra að leysa þrautir, (b) eðlislæga greind, og (c) vinnugreind eða hlýðni. Samkvæmt einni rannsókn&lt;ref&gt;Jón Már Halldórsson. „Hefur gáfnafar hunda verið mælt? Ef já, hvaða hundategund kom best út?“. Vísindavefurinn 18.6.2002. http://visindavefur.is/?id=2501. (Skoðað 18.1.2008).&lt;/ref&gt; eru eftirtalin afbrigði hunda greindust:
# [[Border collie]]
# [[Púðli|Púðluhundar]]
# [[Þýskur fjárhundur|Þýskir fjárhundar]]
# [[Gullinsækir]]
# [[Dobermann]]
# [[Shetland fjárhundur]]
# [[Labrador sækir]]
# [[Papillon]]
# [[Rottweiler]]
# [[Ástralskur fjárhundur]]

Hundar eru færir um að læra að leysa af hendi ýmis verkefni sem menn setja fyrir þá. Þjónusta þeirra er nýtt í björgunarstarfi, löggæslu, við veiðar og þannig mætti lengi telja.

== Æxlun og ævilengd ==
[[Mynd:Stabyhoun with 11 puppies.jpg|right|thumb|Tík með hvolpa sína.]]

=== Got ===
Hundar verða yfirleitt kynþroska um 6-12 mánaða gamlir, þótt hundar af sumum stórgerðari afbrigðum verði stundum ekki kynþroska fyrr en um tveggja ára aldur. Tíkur hafa yfirleitt tíðir frá 6-12 mánaða aldri. „Unglingsárin“ eru um 12-15 mánaða aldurinn en eftir það er hundurinn fullorðinn. Ræktun hunda hefur gert þá frjórri en villta ættingja sína. Þeir fjölga sér oftar og fyrr en villtir úlfar. Hundar halda áfram að fjölga sér fram á háan aldur.

Meðgöngutími hunda er yfirleitt um 56-72 dagar. Að jafnaði fæðast sex hvolpar í hverju goti en fjöldi hvolpa getur verið breytilegur eftir afbrigði hundsins. Smærri hundar eiga oft ekki nema einn til fjóra hvolpa í hverju goti en stærri afbrigði allt að tólf hvolpa í goti.

=== Ævilengd ===
Hundar verða misgamlir eftir afbrigðum en smávaxnari afbrigði hunda hafa tilhneigingu til þess að ná hærri aldri en þau sem eru stórvaxnari. [[Pomeranian]]-hundar geta til að mynda náð allt að 15 ára aldri og [[chihuahua]]-hundar geta jafnvel orðið eldri. [[St. Bernharðshundur]] verður aftur á móti um 9-12 ára og [[stóri dani]] sjaldnast eldri en 10 ára og oft ekki nema 8-9 ára. Flestir hundar geta náð um 11-13 ára aldri.

== Frægir hundar ==
Frægasti hundur sem nefndur er í Íslendingasögunum er hundur Gunnars á Hlíðarenda, Sámur. Sumir hafa haldið því fram að hann hafi verið [[írskur úlfhundur]].&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=418778&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 Lesbók Morgunblaðsins 1960]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
Annar frægur hundur er [[Blondi]], hundur [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]], sem var einræðisherra í Þýskalandi.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir og frekara lesefni ==
* Abrantes, Roger. ''Dogs Home Alone'' (Wakan Tanka, 1999). ISBN 0-9660484-2-3
* Alderton, David. ''The Dog'' (Chartwell Books, 1984). ISBN 0-89009-786-0
* Brewer, Douglas J. ''Dogs in Antiquity: Anubis to Cerberus: The Origins of the Domestic Dog'' (Aris &amp; Phillips, 2002). ISBN 0-85668-704-9
* Coppinger, Raymond and Lorna Coppinger. ''Dogs: A New Understanding of Canine Origin, Behavior and Evolution'' (University of Chicago Press, 2002). ISBN 0-226-11563-1
* Cunliffe, Juliette. ''The Encyclopedia of Dog Breeds'' (Parragon Publishing, 2004). ISBN 0-7525-8276-3
* Derr, Mark. ''Dog's Best Friend: Annals of the Dog-Human Relationship'' (University of Chicago Press, 2004). ISBN 0-226-14280-9
* Grenier, Roger. ''The Difficulty of Being a Dog'' (University of Chicago Press, 2000). ISBN 0-226-30828-6
* Milani, Myrna M. ''The Body Language and Emotion of Dogs: A practical guide to the Physical and Behavioral Displays Owners and Dogs Exchange and How to Use Them to Create a Lasting Bond'' (William Morrow, 1986). ISBN 0-688-12841-6.
* Pfaffenberger, Clare. ''New Knowledge of Dog Behavior'' (Wiley, 1974). ISBN 0-87605-704-0
* Savolainen, P. o.fl., „Genetic Evidence for an East Asian Origin of Domestic Dogs“. ''Science'' '''298''' (2002): 1610–1613

== Tengt efni ==
* [[Árásarhundur]]
* [[Blindrahundur]]
* [[Byssuhundur]]
* [[Fjárhundur]]
* [[Kjölturakki]]
* [[Leitarhundur]]
* [[Listi yfir hundategundir]]
* [[Lögregluhundur]]
* [[Samskipti hunda]]
* [[Sleðahundur]]
* [[Varðhundur]]
* [[Veiðihundur]]

== Tenglar ==
{{Wiktionary|hundur}}
{{commonscat|dogs|hundum}}
{{Wikilífverur|Canis_lupus_familiaris|hundum}}
=== Almennir tenglar ===
* [http://www.hrfi.is Hundaræktarfélag Íslands]
* [http://www.hvuttar.net Hvuttar.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712025155/http://www3.hvuttar.net/ |date=2017-07-12 }}
* [http://www.pbs.org/wgbh/nova/dogs/ PBS: ''&quot;Dogs and More Dogs&quot;'' and the Public Broadcasting Service (PBS) documentary series on Dogs'']

=== Tenglar á Vísindavefnum ===
{| class=&quot;mw-collapsible mw-collapsed&quot;
!Efni tengt hundum af Vísindavefnum, smellið á ''sýna'' hér til hægri til að sjá lista.
|-
|
{{col-begin}}
{{col-break}}
==== Almennt um hunda: ====
* {{Vísindavefurinn|1638|Af hverju er hundum svona illa við póstburðarfólk og hvað er til ráða?}}
* {{Vísindavefurinn|735|Af hverju eru hundar stundum grimmir og stundum góðir?}}
* {{Vísindavefurinn|4937|Af hverju mega hundar ekki vera lausir úti eins og kettir?}}
* {{Vísindavefurinn|2218|Af hverju svitna hundar ekki en kæla sig í gegnum tungu og öndunarveg? Geta þeir svitnað á þófunum?}}
* {{Vísindavefurinn|3751|Eru hundar með nafla, og ef svo er hvar er hann?}}
* {{Vísindavefurinn|2501|Hefur gáfnafar hunda verið mælt? Ef já, hvaða hundategund kom best út?}}
* {{Vísindavefurinn|3129|Hefur hundur farið til tunglsins?}}
* {{Vísindavefurinn|4231|Hver er meðgöngutími hunda?}}
* {{Vísindavefurinn|251|Hvers vegna eru hundar með fleiri litninga en menn? Hefur það eitthvað með gáfur og eiginleika að gera?}}
* {{Vísindavefurinn|3635|Hvers vegna eru til svona mörg ólík hundakyn? Lifðu þau öll villt á sínum tíma?}}
* {{Vísindavefurinn|2673|Hvert er ættartré hunda?}}
* {{Vísindavefurinn|6031|Má baða hunda og þá hve oft?}}

==== Um skynjun hunda: ====
* {{Vísindavefurinn|6262|Af hverju sjá hundar ekki á sjónvarp?}}
* {{Vísindavefurinn|3728|Er satt að hundar verði blindir fái þeir sykur?}}
* {{Vísindavefurinn|3301|Eru hundar með sex skilningarvit?}}
* {{Vísindavefurinn|4985|Hvernig er hægt að sanna það að hundar sjái ekki í lit, eða mjög dauft?}}
* {{Vísindavefurinn|2612|Hvernig sjá hundar?}}
* {{Vísindavefurinn|2851|Hvernig sjá hundar bíómyndir?}}
{{col-break}}
==== Um hundategundir: ====
* {{Vísindavefurinn|3704|Eru lundahundar til á Íslandi?}}
* {{Vísindavefurinn|3067|Getið þið sagt mér allt um ameríska bolabítinn (American Bulldog)?}}
* {{Vísindavefurinn|6025|Getið þið sagt mér allt um Samójed-sleðahundana?}}
* {{Vísindavefurinn|3949|Getið þið sagt mér allt um síbíríska eskimóahunda?}}
* {{Vísindavefurinn|5794|Gætu Sankti-Bernharðshundur og chihuahua-hundur eignast afkvæmi og hvernig liti hvolpurinn þá eiginlega út?}}
* {{Vísindavefurinn|1446|Hvað eru til margar hundategundir í heiminum?}}
* {{Vísindavefurinn|2417|Hvað geturðu sagt mér um hundakynið Weimaraner?}}
* {{Vísindavefurinn|3381|Hvað getið þið sagt mér um persónuleika, uppeldi og meðgöngu þýskra fjárhunda?}}
* {{Vísindavefurinn|5254|Hvað getið þið sagt mér um Shih Tzu hundinn?}}
* {{Vísindavefurinn|3017|Hvað vitið þið um Tibetan Spaniel hundinn?}}
* {{Vísindavefurinn|2770|Hvaða hundar eru stærstir?}}
* {{Vísindavefurinn|1439|Hver er árásargjarnastur hunda?}}
* {{Vísindavefurinn|2564|Hver er minnsti hundur í heimi og af hverju er hann svona lítill?}}
* {{Vísindavefurinn|1961|Hvar er hundakynið Golden Retriever upprunnið? Er það skylt Labrador Retriever?}}
* {{Vísindavefurinn|3107|Hver er skilgreiningin á hreinræktuðum hundi?}}

==== Um hunda og aðrar dýrategundir: ====
* {{Vísindavefurinn|2443|Af hverju er erfiðara að temja kött en hund?}}
* {{Vísindavefurinn|6368|Ef heilum hunds og kattar yrði víxlað, hvort mundi kötturinn með hundsheilann gelta eða mjálma?}}
* {{Vísindavefurinn|2144|Eru hundar skyldir bjarndýrum?}}
* {{Vísindavefurinn|4028|Geta hundar og refir eignast saman afkvæmi?}}
* {{Vísindavefurinn|342|Geta úlfar og hundar eignast afkvæmi og skiptir máli hvaða hundategundir eru þar að verki?}}
* {{Vísindavefurinn|3985|Hvað er líkt með atferli hunda og úlfa?}}
* {{Vísindavefurinn|2799|Hvað er meðgangan löng hjá köttum, hundum, hestum, kúm og svínum?}}
* {{Vísindavefurinn|4714|Hvers vegna ráðast hundar á ketti?}}
* {{Vísindavefurinn|6047|Hversu skyldir eru hundar og kettir?}}
{{col-end}}
|}

[[Flokkur:Hundar| ]]
[[Flokkur:Hundaætt]]
[[Flokkur:Húsdýr]]
[[Flokkur:Gæludýr]]</text>
      <sha1>i15mro8uk32vonreqzskp3diecllc60</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hey</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36041</id>
    <revision>
      <id>1951984</id>
      <parentid>1808918</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:48:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 4 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10440" sha1="1pu0kkizb1u30cfuv4e1tdnxmyfzu3o" xml:space="preserve">[[Mynd:Rundballar på Heimdal gard, Øvre Alta, Alta.JPG|thumb|Múgi og rúllur í Noregi]]
'''Hey''' (eða '''taða''') kallast þurrkuð [[gras|grös]] og nytjajurtir sem nýtt eru til fóðrunar gripa, á Íslandi einkum [[Nautgripur|nautgripa]], [[sauðfé|sauðfjár]] og [[Hestur|hesta]]. Hey nýtist einnig sem undirburður og til [[Landgræðsla|landgræðslu]]. Heyleifar kallast moð. Algengar tegundir sem nýttar eru í hey eru innan [[grasaætt]]arinnar en einnig [[belgjurtir]] og jurtir af [[krossblómaætt]]. Vinna við heyannir kallast [[heyskapur]] og þegar honum er lokið eru haldin [[töðugjöld]].

== Framleiðsla ==
[[Mynd:Haying.jpg|thumb|Menn moka lausu heyi á vörubíl árið 1936]]
Bóndinn reynir að slá túnin sín þegar útlit er fyrir þurrk. Besta fóðurgildið fæst þegar grösin eru enn í geldvext, það er að segja áður en grasið skríður og fer í kynvöxt. Hey skiptist í tvo flokka eftir verkun:

=== Þurrhey ===
Þurrhey hefur þurrefnainnihald milli 60 til 85% og er gjarnan bundið í bagga eða keyrt laust inn í hlöðu. Í hlöðunni er notuð súgþurrkun til að þurrka það enn meira. Er heyið er hirt laust er notaður blásari til að blása heyinu inn í hlöðuna. Slíkur blásari hefur gjarnan dreifikerfi svo ekki þarf að moka heyinu til með handafli. Baggafæriband er notað við baggana og er þeim raðað með handafli.

Blásarinn nýtist bæði til að blása inn lausu heyi og til að þurrka heyið eftir að það kemur í stabbann. Ef ekki á að nýta súgþurrkun verður heyið að vera 83-85% þurrt áður en það kemur í hlöðuna til að það verði ekki fyrir skemmdum af völdum myglusveppa og hitamyndunar örvera.

Á hlöðugólfinu er ýmist grindur eða stokkar sem heyið liggur á og er loftinu blásið undir þá. Það stígur síðan upp í gegnum heyið og þurrkar það á leið sinni upp og út. Súgþurrkunarstokkar, sem leiða loftið frá blásara í heystabba, eru ýmist niðurgrafnir undir miðju hlöðunnar endilangri eða meðfram langvegg. Ólíkar útfærslur eru á kerfunum en þau virka á svipaðan hátt. Loftið sleppur loks út up stromp á þaki hlöðunnar.

=== Vothey ===
Vothey (eða súrhey) er ýmist verkað í súrheysturn, rúllur eða (flat)gryfjur. Við votheysverkun fæst heildarverkun á allt hey - sem dregur úr fóðurbreytingum. Þetta á þó ekki við verkun í rúllur, því hver rúlla verkast ólíkt. Algengt þurrefnisinnihald votheys er 25 til 50% en rúllur með [[Grænfóður|grænfóðri]] geta verið enn blautari.

Heyi er ýmist blásið í turnana eða er sett upp með færibandi. Á hverjum turni eru svo göt þar sem er hægt að koma heyinu út um. Í rúllurnar er allt hey bundið með bindivél og lang oftast pakkað í plast. Í gryfjur flytur maður heyið með sjálfhleðsluvagni og er grasið þá ýmist slegið með [[Sláttutætari|sláttutætara]], sem kastar því strax upp á vagn, eða á „hefðbundinn hátt“ þar sem heyið er slegið í sér ferð og síðan tekið upp með vagni.

== Þurrkun ==
Forþurrkun á velli er algengasta tegund heyþurrkun en hún byggir á varmafræðilegri þurrkun þar sem vatni er breytt í gufu með sólarorku. Vindur sér síðan um að flytja raka á brott frá flekknum. Önnur aðferð er sú aflfræðilega aðferð sem er minna notuð en þar er vatni pressað úr heyinu. Hún dugar aðeins skammt.

=== Forþurrkun á velli ===
Forþurrkun á velli er lang algengasta aðferðin við þurrkun heysins um allan heim. Hún byggir á því að breiða heyið til þerris og er sólarorkan notuð til að flytja vatnið brott úr plöntufrumunum. Vindur sér um að flytja raka loftið á brott og bera að nýtt, þurrt loft sem getur tekið til sín raka. Þurrkvöllurinn skiptir miklu máli í þessari aðferð en grasstubbarnir, sem ekki voru slegnir, þjóna þeim tilgangi að lofta undir heyið við þurrkun. Þegar heyið hefur náð tilteknum þurrefnainnihaldi er það annað hvort bundið eða flutt til frekari þurrkunar; gjarnan súgþurrkunar. Forþurrkun er einnig notuð við votheysgerð en þá er framhaldandi þurrkun ekki notuð.

=== Súgþurrkun ===
{| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;left&quot;
!Eiginleiki
!Blásari
!Vifta
|-
|'''Loftmagn'''
|style=&quot;background:#FFCCCC;&quot; | Minna
|style=&quot;background:#CCFFCC;&quot; | Meira
|-
|'''Loftþrýstingur'''
|style=&quot;background:#CCFFCC;&quot; | Meiri
|style=&quot;background:#FFCCCC;&quot; | Minni
|-
|'''Aflnýting'''
|style=&quot;background:#FFCCCC;&quot; | Minni
|style=&quot;background:#CCFFCC;&quot; | Meiri
|-
|'''Hæð stabba'''
|style=&quot;background:#CCFFCC;&quot; | Meiri
|style=&quot;background:#FFCCCC;&quot; | Minni
|}
Súgþurrkun byggir á því að heyinu er keyrt í hlöðu og það þurrkað með blásara eða viftu. Undir hlöðugólfinu er sérstakt stokka- eða grindakerfi, þar sem lofti er blásið undir og leitar það upp í gegnum heystabbann og þurrkar það. Þetta er mjög mikilvægt til að taka allan raka úr heyinu og ef til vill einhverja hitamyndun sem myndast við örverustarfsemi. Sérstakt þurrkbelti myndast í stabbanum og leitar hann ofar eftir því sem heyið þornar. Við súgþurrkunina eru ýmist notaðar viftur eða miðflóttaaflsblásarara. Eiginleikar þeirra eru ólíkir eins og sést í töflunni.

=== Hesjur ===
[[Mynd:Hesje.jpg|thumb|Hey þurrkað á hesjum]]
Í [[Noregur|Noregi]] er siður að þurrka hey á svokölluðum hesjum, griðingalengjum sem slegið er upp á sláttuteigunum í miðri ljánni. Hesjurnar eru oftast lóðréttir staurar (með vír eða láréttum stöngum á milli) og eru einkum til að þurrka hey en líka korn. Þar er heyið geymt fram eftir sumri og síðar flutt beint í búpening eða í hlöðu til geymslu.

== Hirðing ==
Algengustu aðferðirnar við hirðingu er að keyra heim í hlöðu, flatgryfju, turn eða binda í rúllubagga.

=== Laust þurrhey ===
Lausu þurrheyi er keyrt heim á heyhleðsluvagni eða vörubílspalli og það flutt inn í hlöðu ýmist með færibandi eða heyblásara og dreifikerfi. Það er þurrkað með súgþurrkun og skornir passlegir teningar í hvert skipti sem gefið er. Heyinu er jafnað um hlöðuna með heydreifikerfi.

=== Smábaggar í hlöðu ===
Smábaggar (gjarnan 80*45*30) eru bundnir með garni og þeir þurrkaðir með súgþurrkun á sama hátt og laushey. Baggarnir eru fluttir inn í hlöðu á færibandi og þeir lagðir á hliðina. Að auki eru lögin krosslögð til að fá sem besta nýtingu á súgþurrkunarkerfið. Þurrkbeltið í heyinu verður flóknara því ásamt því að eitt stór myndast í stabbanum myndast í hverjum og einum bagga sér þurrkbelti. Þannig geta baggar verið skraufaþurrir að utan en myglaðir eða ornaðir að innan.

=== Hey í turnum og gryfjum ===
Á 20. öldinni var vothey verkað í steinsteypta turna og gryfjur um allan heim og er víða enn stundað. Einnig eru til stálturnar þar sem heyið er gjarnan 50-60% þurrt og saxað - slíkt hey kallast heymeti ([[Enska|e.]] ''haylage'' af ''hay'' (þurrhey) og ''silage'' (vothey)) og turnarnir heymetisturnar. Þeir hafa gjarnan losunarbúnað í botninn.

Vothey er hirt með sjálfhleðsluvagni og því keyrt heim að turni eða gryfju. Þar er því blásið upp í turninn eða notað færiband til að ferja það upp. Gjarnan er notaður svokallaður saxblásari sem saxar heyið um leið og hann blæs því upp. Þegar allt hey sumarsins er komið í turninn er mikilvægt að fergja það, gjarna með votheyssteinum sem voru steinsteyptar einingar sem pössuðu ofan í turninn, og loks útiloka aðstreymi súrefnis sem annars myndi spilla heygæðum.

Á sama hátt er fyllt í flatgryfjur nema þá þarf ekki blásara eða færibandi. Traktor er notaður til að þjappa í gryfjuna til að útiloka súrefni úr fóðrinu. Ofan á gryfjunar er svo lagður plastdúkur og ýmislegt lauslegt notað sem farg s.s. dekk eða steinar.

Við verkun í turna og gryfjur þarf að passa að afrennsli fóðursins fari ekki út í viðkvæm vatnsból eða læki og [[Ofauðgun|ofauðgi]] (mengi) lífríkið þar.

=== Hey í plasti ===
====Rúlluhey ====
Verkun í rúllur breiddist út á 9. og 10. áratug 20. aldar vegna þess hve hagkvæmt það var að geta geymt heyið úti við. Rúlluhey er ýmist mikið eða lítið forþurrkað eftir því hvernig nýtingin er ætluð. Rúllurnar eru bundnar með garni eða neti og hjúpaðar plasti sem myndar lofttæmi. Þannig getur heyið geymst í að minnsta kosti 2 ár án þess að eyðileggjast. Gallinn við rúllurnar er að flatarmál geymslunnar er mun meira en t.d. í turni eða gryfju og á súrefni því „fleiri“ leiðir inn að heyinu.

==== Ferbaggar ====
Sérstakar ferbaggavélar þróuðust eftir að rúlluvélarnar komu á markaðinn og eru litlu baggabindivélarnar fyrirmynd þeirra. Bagginn myndast í baggahólfinu og sér stimpill um að þjappa í baggana. Þeir eru bundnir með garni og pakkað, stundum tveimur saman, í plast.

====Hey í plastpylsum ====
Til er sú aðferð að verka hey í svokallaðar plastpylsur. Þá er sérstakar mötunar- og þjöppunarvélar notaðar til að þrýsta fersku eða forþurrkuðu heyi í plastpylsur. Slíkar pylsur er hægt að geyma úti eins og rúllur og stórbagga. Pylsurnar geta verið 45-60 metra langar og þurfa helst að hvíla á sléttu undirlagi, fjarri jarðvatni.

==Tengt efni==
*[[Heymor]]
*[[Heyskapur]]
*[[Hestburður]]

== Heimild ==
* {{bókaheimild|höfundur=Bjarni Guðmundsson|titill=Heyverkun|útgefandi=Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri, Hvanneyri|ár=2002}}

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=411743&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 ''Svarað fyrirspurn um votheysgerð''; grein í Morgunblaðinu 1951]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=308074&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Hin besta súrheysverkunaraðferð''; grein í Ísafold 1894]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=307254&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 ''Um súrhey''; grein í Ísafold 1884]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=411631&amp;pageSelected=9&amp;lang=0 ''Votheysverkun''; grein í Morgunblaðinu 1950]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1306630 ''Heyjað í vothey''; grein í Morgunblaðinu 1956]

[[Flokkur:Landbúnaður]]</text>
      <sha1>1pu0kkizb1u30cfuv4e1tdnxmyfzu3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quarashi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36361</id>
    <revision>
      <id>1952000</id>
      <parentid>1944697</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1952000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8787" sha1="rc70s620md1b5vvnz43xuhc2j1nh3sf" xml:space="preserve">{{Tónlistarfólk
| mynd        = 
| stærð       = 250px
| myndatexti  = 
| nefni       = 
| uppruni     = [[Reykjavík]], [[Ísland|Íslandi]]
| stefna      = {{hlist 
  | [[Rapp]]
  | [[hip hop]]
  }}
| ár          = 1996–2005, 2016–í dag
| útgefandi   = {{hlist 
  | [[Sony Music|Sony]]
  | [[Lax Records|Lax]]
  | [[Pop Músík]]
  | [[Japis]]
  | Sproti
  | [[Columbia Records|Columbia]]
  | {{ill|Time Bomb Recordings|en|lt=Time Bomb}}
  | [[Skífan]]
  | [[Dennis]]
  }}
| samvinna    = 
| vefsíða     = 
| meðlimir    = {{ubl 
  | [[Höskuldur Ólafsson (tónlistarmaður)|Höskuldur Ólafsson]]
  | [[Sölvi Blöndal (tónlistarmaður)|Sölvi Blöndal]]
  | Egill Ólafur Thorarensen
  | Steinar Orri Fjeldsted
  | Ómar Örn Hauksson
  }}
| fyrri_meðlimir             = 
}}

'''Quarashi''' er [[Ísland|íslensk]] [[rapp]]/[[hip hop]]  [[hljómsveit]] frá [[Reykjavík]]. Hún er þekkt í Bandaríkjunum, Íslandi og Japan. Hljómsveitin hefur auk þessara landa farið í tónleikaferðalag til Ástralíu og Kanada.&lt;ref name=&quot;NewYorkTókýó&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=687102|title=New York - Tókýó - Reykjavík|accessdate=30. september 2010}}&lt;/ref&gt; Meðlimir sveitarinnar samanstanda af þremur röppurum, þeim [[Höskuldur Ólafsson (tónlistarmaður)|Höskuldi Ólafssyni]], talsmanns sveitarinnar, Omar Swarez (Ómar Örn Hauksson) og Steina (Steinar Orri Fjeldsted) ásamt [[Sölvi Blöndal (tónlistarmaður)|Sölva Blöndal]] sem útsetningarstjóri, hljómborðsleikari, slagverksleikari og trommari.

Í beinum útsendingum slógust í hópinn gítarleikari (Smári „Tarfur“ Jósepsson, kom seinna í staðinn fyrir Viðar Hákon Gíslason), Gaukur Úlfarsson bassaleikari, og plötusnúðurinn (DJ Dice, sem var síðar skipt út fyrir DJ Magic).

Quarashi hefur gefið út fimm breiðskífur og heita þær [[Quarashi (breiðskífa)|Quarashi]] (sem kom út 1997), [[Xeneizes]] (kom út árið [[1999]]), [[Jinx]] (kom út árið [[2002]]), [[Kristnihald undir jökli (breiðskífa)|Kristnihald undir jökli]] (kom út árið 2001) og [[Guerilla disco]] (kom út árið [[2004]]). Árið 2009 var Platan ''Demos &amp; B-Sides'' gefin út á síðunni quarashimusic.blogspot.com sem inniheldur ''Mess It Up'', ''Orð Morð'' og fleiri lög sem ekki hafa komið út á breiðskífum sveitarinnar. Demos &amp; B-Sides inniheldur einnig tónleika upptökur af nokkrum lögum.

== Meðlimir ==
=== Núverandi ===

* [[Höskuldur Ólafsson (tónlistarmaður)|Höskuldur Ólafsson]] (Hössi) - [[Söngur]]
* Egill Ólafur Thorarensen (Tiny) - [[Söngur]]
* Ómar Örn Hauksson (Ómar Swarez) - [[Söngur]]
* Steinar Orri Fjeldsted (Steini) - [[Söngur]]
* [[Sölvi Blöndal (tónlistarmaður)|Sölvi Blöndal]] - [[Trommur]]/[[Hljómborð]]

=== Fyrrverandi ===
* Gísli Þorgeirsson (Gísli Galdur) - [[Plötusnúður]]
* Bjössi Ingimundarson (DJ Dice) - [[Plötusnúður]]
* Gaukur Úlfarsson - [[Bassi]]
* Smári Jósepsson (Tarfur) - [[Gítar]]
* Hrannar Ingimarsson - [[Hljóðblöndun]]/[[Gítar]]/[[Hljómborð]]
* Margrét Kristín Blöndal (Magga Stína) - [[Söngur]]
* Viðar Hákon Gíslason - [[Bassi]]/[[Gítar]]
* Richard Oddur Hauksson - [[Plötusnúður]]

== Saga ==
Sölvi og Ómar hittust þegar að þeir voru krakkar í mótmælum gegn herstöð Bandaríkjanna í Keflavík, á Íslandi. Sölvi hitti Steina á vettvangi hjólabrettana og Höskuld í Háskóla Íslands. Steini var á þessum tíma þekktur fyrir hjólabrettaiðkun og hafði unnið nokkrar keppnir. Steini var kallaður ''Quarashi'' sem hjólabrettakappi og nafn hljómsveitarinnar kemur þaðan. Quarashi þýðir jafnframt ofurnáttúrulegur á arabísku. Upphaflega átti Höskuldur að vera söngvari, en eftir að Sölvi heyrði Höskuld rappa var planinu breytt og hljómsveitin var með þrjá rappara. Stuttu eftir stofnun hljómsveitarinnar, 29. Nóvember 1996 gaf hljómsveitin út sína fyrstu smáskífu, Switchstance undir plötufyrirtæki Sölva, Lax Records.

Ári síðar gaf sveitin út sýna fyrstu breiðskífu, [[Quarashi (breiðskífa)|samnefnda hljómsveitinni]], 13. október 1997. Richard Oddur Hauksson var með hljómsveitinni við tökur plötunnar sem plötusnúður. Lög Quarashi frá smáskífunni ''Switchstance'' er að finna á breiðskífunni Quarashi, mikið breytt. Tónlistarstefna plötunnar og Quarashi er nútímarapp. Textasmíði hljómsveitarmannana Steina og Höskuldar eru mismunandi. Hössi er sögumaður, en Steini spáir í yfirnáttúrulegum hlutum og félögum sínum. Sölvi semur síðan lög hljómsveitarinnar.  Hljómsveitin er jafnframt með plötunni fyrsta íslenska hljómsveitin sem rappar undir rapptónlist.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=354805|title=Quarashi Beðið er breiðskífu rappsveitarinnar Quarashi af mikilli óþreyju|accessdate=30. september 2010}}&lt;/ref&gt; Vinsældir plötunnar Quarashi voru miklar á Íslandi, hún seldist í 6.000 eintökum og er svokölluð gullplata. Quarashi fór í tónleikarferð yfir allt Ísland og var opnunarband The Fungees og The Prodigy. 

Á næstu árum fór Sölvi í ferðalag til Suður Ameríku. Sú ferð hafði mikil áhrif á næstu plötu sveitarinnar, ''[[Xeneizes]]''. Nafn plötunnar kemur frá áhorfendafélagi Argentínska fótboltafélagsins Boca Juniors. Platan var gefin út 25. október 1999. Platan varð önnur gullplata Quarashi og fékk mikla athygli frá Bandaríkjunum og Bretlandi, þrátt fyrir að hljómsveitin hafði aldrei leitað til erlendra útgáfufyrirtækja. Nokkur Bresk útgáfufyrirtæki sýndu plötunni áhuga, en Quarashi hafnaði þeim öllum. 

=== Frægð í Bandaríkjunum ===
Hljómsveitin var með samning við Bandaríska útgáfufyrirtækið Time Bomb Recordings. Quarashi voru aldrei jafn vinsælir í Bandaríkjunum eins og í Japan eða Íslandi. Þeir tóku þó þátt í herferð [[MTV|MTV2]] og tímaritið Spin nefndi Quarashi sem áhugaverða hljómsveit, árið 2002. Lagið ''Stick ´Em up'' hljómaði í kvikmyndinni Orange County og þáttunum Alias og [[Smallville]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=251373&amp;pageId=3469431&amp;lang=is|title=„Hafa þetta lag þegar verið er að meiða einhvern“|accessdate=30. september 2010}}&lt;/ref&gt; Quarashi tók jafnframt þátt í Warped túrnum árið 2002.&lt;ref name=&quot;NewYorkTókýó&quot;&gt;&lt;/ref&gt; Hljómplatan ''[[Jinx]]'' seldist í rúmlega 100.000 eintökum í Bandaríkjunum.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=201114&amp;pageId=3033837&amp;lang=is|title=Nálgast 100.000 eintök í Bandaríkjunum|accessdate=30. september 2010}}&lt;/ref&gt;

=== Frægð í Japan ===
Quarashi voru með samning við Sony í Japan. Þeir fóru í tónleikaferðalag árið 2002. Í tónleikaferðalaginu fóru þeir til Japan árið 2002, til höfuðborgarinnar Tókýó og Osaka á hátíðinni Summer Sonic.&lt;ref name=&quot;NewYorkTókýó&quot;&gt;&lt;/ref&gt; Í kjölfarið fóru þeir í samstarf við Japönsku sveitina ''YKZ'' um tíma. Ómar Swarez, meðlimur Quarashi sagði á þeim tíma, að þeir sem væru nógu klikkaðir og kjánalegir kæmust áfram og yrðu frægir í Japan.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=251533&amp;pageId=3474795&amp;lang=is|title=„Af hverju sest sólin ekki?“|accessdate=30. september 2010}}&lt;/ref&gt; Quarashi náði 7 sæti japanska HMV listans með plötunni ''[[Guerilla disco]]''.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=265578&amp;pageId=3759931&amp;lang=is|title=Sveitaböllin eru dauð|accessdate=30. september 2010}}&lt;/ref&gt; 27 þúsund eintök voru prentuð fyrirfram af plötunni til Japans og allar fyrri plötur hljómsveitarinnar höfðu selst í um 100.000 eintökum í landinu.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=265365&amp;pageId=3753711&amp;lang=is|title=27 þúsund eintök pöntuð fyrir fram|accessdate=30. september 2010}}&lt;/ref&gt; 

== Útgefið efni ==
=== Breiðskífur ===
* ''[[Quarashi (breiðskífa)|Quarashi]]'' - (1997) - Lax Records/Pop Músík
* ''[[Xeneizes]]'' - (1999) - Japis
* ''[[Kristnihald undir jökli (breiðskífa)|Kristnihald undir Jökli]]'' - (2001) - Sproti
* ''[[Jinx]]'' - (2002) - Columbia Records/Time Bomb Recordings
* ''[[Guerilla disco]]'' - (2004) - Skífan/Dennis Records - Sony Japan

=== Smáskífur ===
* ''Switchstance'' - (1996) - Lax Records
* ''Stick 'Em Up'' - (2002)
* ''Rock On!'' - (2014)
* ''Chicago'' - (2016)

=== Safnplötur ===
* ''Anthology'' - (2011) - Laxmenn ehf
* ''Greatest Tricks'' - (2021)

=== Tónleikaplötur ===
* ''Quarasi á Nasa (Live)'' - (2011)

== Heimildir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

{{stubbur|tónlist}}

{{s|1996}}
[[Flokkur:Íslenskar rapphljómsveitir]]</text>
      <sha1>rc70s620md1b5vvnz43xuhc2j1nh3sf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blossi/810551</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37047</id>
    <revision>
      <id>1951975</id>
      <parentid>1945489</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:16:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cinquantecinq</username>
        <id>12601</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1951975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2430" sha1="01ip3n5dcrmgxnriwdwpzdrthl5lngp" xml:space="preserve">{{kvikmynd
| nafn = Blossi/810551
| upprunalegt heiti = 
| caption = 
| leikstjóri = [[Júlíus Kemp]]
| handritshöfundur = [[Lars Emil Árnason]]
| leikarar = * [[Páll Banine]]
* [[Þóra Dungal]]
* [[Finnur Jóhannsson]]
* [[Gísli Rúnar Jónsson]]
* [[Jón Gnarr]]
* [[Sigurjón Kjartansson]]
| framleiðandi = [[Friðrik Þór Friðriksson]] Júlíus Kemp
| dreifingaraðili = 
| útgáfudagur = [[1997]]
| sýningartími = 
| aldurstakmark = &lt;div class=&quot;mw-collapsible&quot;&gt;
&lt;div  style=#f9f9f9;background-color:#f9f9f9;font-size: clear;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;float:left;margin-left:2px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;16 ára&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
Kvikmyndaskoðun: Mikil og stöðug fíkniefnaneysla alla myndina út í gegn auk mikillar áfengisneyslu undir stýri. Auk þess ofbeldisatriði, sparkað í liggjandi mann, m.a. í höfuð hans, sem e.t.v. eitt og sér hefði ekki kallað á 16ára aldursmark, en í bland við fíkniefnaneysluna og algjört virðingarleysi fyrir umhverfinu gat niðurstaðan ekki orðið önnur en 16 ára aldursmark. 
&lt;br&gt;
ATH sjá sérstakan skriflegan rökstuðning skoðunarmanns GM fyrir niðurstöðu sinni sem varðveittur er í &quot;skjalasafni&quot; kvikmyndaskoðunar. &lt;ref&gt;{{vefheimild|url=http://hubble.mmedia.is/domino/Kvikmynd/Kvikrep.nsf/b6c155269be3107e0025642b00827514/8f43c9380fdaf1d6802564f7004946c0?OpenDocument|titill=skýring á aldurstakmarki|mánuðurskoðað=10. febrúar|árskoðað=2007}}&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| tungumál = [[íslenska]]
| ráðstöfunarfé = $1,000,000
| framhald af = 
| framhald = 
| verðlaun = 
| imdb_id = 0132889
| iksg_id = 29
}}

'''''Blossi/810551''''' er íslensk [[kvikmynd]] frá árinu 1997 og leikstýrð af [[Júlíus Kemp|Júlíusi Kemp]] og skrifuð af [[Lars Emil Árnason|Lars Emil Árnasyni]]. 

Myndin fjallar um tvö ungmenni sem keyra hringveginn og eru á flótta frá fíkniefnasala.

Hún var [[Framlög Íslands til forvals Óskarsins|framlag Íslands til Óskarsverðlaunanna]] sem besta erlenda myndin.

==Tenglar==
*[https://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/137 Kvikmyndavefurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230717104910/https://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/137 |date=2023-07-17 }}
==Tilvísanir==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
&lt;references /&gt;
&lt;/div&gt;

{{stubbur|kvikmynd|ísland}}

[[Flokkur:íslenskar kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir leikstýrðar af Júlíusi Kemp]]
{{K|1997}}</text>
      <sha1>01ip3n5dcrmgxnriwdwpzdrthl5lngp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951976</id>
      <parentid>1951975</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:16:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cinquantecinq</username>
        <id>12601</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1951976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2433" sha1="ig8f2xy739vftlxeq4yww90ex3baxml" xml:space="preserve">{{kvikmynd
| nafn = Blossi/810551
| upprunalegt heiti = 
| caption = 
| leikstjóri = [[Júlíus Kemp]]
| handritshöfundur = [[Lars Emil Árnason]]
| leikarar = * [[Páll Banine]]
* [[Þóra Dungal]]
* [[Finnur Jóhannsson]]
* [[Gísli Rúnar Jónsson]]
* [[Jón Gnarr]]
* [[Sigurjón Kjartansson]]
| framleiðandi = [[Friðrik Þór Friðriksson]] Júlíus Kemp
| dreifingaraðili = 
| útgáfudagur = [[1997]]
| sýningartími = 
| aldurstakmark = &lt;div class=&quot;mw-collapsible&quot;&gt;
&lt;div  style=#f9f9f9;background-color:#f9f9f9;font-size: clear;&quot;&gt;&lt;div style=&quot;float:left;margin-left:2px;&quot;&gt;
&lt;/div&gt;16 ára&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;mw-collapsible-content&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;&gt;
Kvikmyndaskoðun: Mikil og stöðug fíkniefnaneysla alla myndina út í gegn auk mikillar áfengisneyslu undir stýri. Auk þess ofbeldisatriði, sparkað í liggjandi mann, m.a. í höfuð hans, sem e.t.v. eitt og sér hefði ekki kallað á 16ára aldursmark, en í bland við fíkniefnaneysluna og algjört virðingarleysi fyrir umhverfinu gat niðurstaðan ekki orðið önnur en 16 ára aldursmark. 
&lt;br&gt;
ATH sjá sérstakan skriflegan rökstuðning skoðunarmanns GM fyrir niðurstöðu sinni sem varðveittur er í &quot;skjalasafni&quot; kvikmyndaskoðunar. &lt;ref&gt;{{vefheimild|url=http://hubble.mmedia.is/domino/Kvikmynd/Kvikrep.nsf/b6c155269be3107e0025642b00827514/8f43c9380fdaf1d6802564f7004946c0?OpenDocument|titill=skýring á aldurstakmarki|mánuðurskoðað=10. febrúar|árskoðað=2007}}&lt;/ref&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
| tungumál = [[íslenska]]
| ráðstöfunarfé = $1,000,000
| framhald af = 
| framhald = 
| verðlaun = 
| imdb_id = 0132889
| iksg_id = 29
}}

'''''Blossi/810551''''' er íslensk [[kvikmynd]] frá árinu 1997 sem er leikstýrt af [[Júlíus Kemp|Júlíusi Kemp]] og skrifuð af [[Lars Emil Árnason|Lars Emil Árnasyni]]. 

Myndin fjallar um tvö ungmenni sem keyra hringveginn og eru á flótta frá fíkniefnasala.

Hún var [[Framlög Íslands til forvals Óskarsins|framlag Íslands til Óskarsverðlaunanna]] sem besta erlenda myndin.

==Tenglar==
*[https://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/137 Kvikmyndavefurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230717104910/https://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/137 |date=2023-07-17 }}
==Tilvísanir==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
&lt;references /&gt;
&lt;/div&gt;

{{stubbur|kvikmynd|ísland}}

[[Flokkur:íslenskar kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir leikstýrðar af Júlíusi Kemp]]
{{K|1997}}</text>
      <sha1>ig8f2xy739vftlxeq4yww90ex3baxml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hreindýr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38326</id>
    <revision>
      <id>1952030</id>
      <parentid>1848868</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:37:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11457" sha1="efqb4pmhbqxa1rr15q9u4ajhv4ha9c5" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = pink
| name = Hreindýr
| status = VU
| trend = decreasing
| status_ref = &lt;ref&gt;Gunn, A. (2016). [https://doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T29742A22167140.en Rangifer tarandus.] ''The IUCN Red List of Threatened Species 2016'': e.T29742A22167140. Sótt 8. apríl 2019.&lt;/ref&gt;
| image = Caribou.jpg
| image_width = 240px
|image_caption=Skógarhreindýr í Kanada
|regnum= [[Dýraríki]] (''Animalia'')
|phylum= [[Seildýr]] (''Chordata'')
|classis= [[Spendýr]] (''Mammalia'')
|ordo= [[Klaufdýr]] (''Artiodactyla'')
| familia = [[Hjartardýr]] (''Cervidae'')
| subfamilia = '''Odocoileinae'''
| genus = '''''Rangifer'''''
| genus_authority = [[Charles Hamilton Smith|C.H. Smith]], 1827
| species = '''''R. tarandus'''''
| binomial = ''Rangifer tarandus''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
}}
[[Mynd:Rangifer tarandus map.png|thumb|Útbreiðslukort.]]
'''Hreindýr''' ([[fræðiheiti]]: ''Rangifer tarandus'') eru [[hjartardýr]] sem finna má víða á norðurhveli jarðar. Þau eru einstaklega vel aðlöguð kulda og snjóþyngslum að vetrarlagi. Andstætt öllum öðrum hjartardýrum bera bæði kynin [[horn]]. Kvenkyns hreindýr nefnist ''simla'' (eða ''hreinkýr''), og karlkyns hreindýr nefnist ''hreinn'' (eða ''hreintarfur''). Oftast eru notaðar styttingarnar tarfur og kýr. 

Hreindýr má finna á [[Ísland]]i, [[Noregur|Noregi]], norðurhluta  [[Svíþjóð]]ar og [[Finnland]]s, á [[Svalbarði|Svalbarða]], á norðursvæði [[Evrópa|evrópska]] hluta [[Rússland]]s þar á meðal [[Novaya Zemlya]], í [[Asía|Asíu]] hluta Rússlands allt til [[Kyrrahaf]]s, í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]], á [[Grænland]]i, í [[Kanada]] og [[Alaska]]. 

Tamin hreindýr er aðallega að finna í Norður-&lt;nowiki/&gt;[[Skandinavía|Skandinavíu]] og Rússlandi (bæði í evrópska hlutanum og í Síberíu). Villt hreindýr er að finna í Norður-Ameríku og á Grænlandi. Hreindýr í Norður Ameríku og á Grænlandi eru villt en einu núlifandi villtu hreindýrin í Evrópu er að finna á nokkrum stöðum hátt til fjalla í Suður-Noregi. Íslensku hreindýrin eru afkomendur taminna norskra hreindýra þó svo að þau séu nú villt.

== Lýsing ==
Mikil munur er á stærð dýra eftir undirtegundum. Í íslenska stofninum er fallþungi kúa yfirleitt 30 til 40 kg en tarfa allt að 80 og 100 kg.  Tamin hreindýr í Skandinvíu eru iðulega stærri, fallþungi kúa 40 - 100 kg og tarfa 70 - 150 kg. [[Kanada|Kanadísk]] hreindýr eru enn stærri og er þar algengt að tarfarnir nái 300 kg fallþyngd. Bæði kynin hafa horn sem vaxa árlega og eru síðan felld. Þegar þau eru að vaxa eru þau mjúk og klædd dökkbrúnni, flauelskenndri og æðaríkri húð. Þegar hornin eru fullvaxin, dettur húðin af, hornin harðna og falla að lokum af dýrunum. Í skandinavísku undirtegundinni fella eldri tarfar hornin í desember, ungir tarfar snemma vors og kýrnar um mitt sumar.  

Hreindýrin eru [[jórturdýr]] með fjóra maga. Þau eru jurtaætur og bíta [[Flétta|fléttur]], [[Stör|starir]], [[grös]], [[lyng]], [[blómplöntur]] og [[Sveppir|sveppi]]. Á veturna krafsa þau upp snjóinn til að komast að fæðu, sem aðallega er fléttur og [[skófir]]. 

[[Mynd:ReindeerLoosingVelvet.jpg|thumb|left|Hreindýrahorn í vexti, sjá má að mjúka húðin er að losna af hægra horni.]]
Feldur hreindýra er í tveimur lögum, þétt stutt undirhár og löng yfirhár. Hárin eru hol að innan, mjög þétt og einangra þess vegna vel. Feldurinn er oftast dökkbrúnn á sumrin en ljósari á veturna. Hreindýr fljóta vel í vatni og hika ekki við langa sundspretti yfir ár og vötn.

== Útbreiðsla ==
Hreindýr eru eindregin hjarðdýr en hóparnir eru misstórir eftir árstíma. Fullorðnir tarfar fara oft einförum utan [[Fengitími|fengitíma]]. Villt hreindýr fara oftast á milli beitarsvæða á vorin og haustin. Á sama hátt eru flest tamin hreindýr flutt milli beitarsvæða vor og haust. Tiltölulega stórar klaufir dýranna auðvelda þeim að komast um snjóbreiður og túndrur. 

Um tvær miljónir hreindýra lifa í Norður-Ameríku. Í Evrópu og Asíu lifa um 5 miljónir, flest þeirra tamin eða hálftamin. Síðustu viltu hreindýrin í Evrópu er að finna í suðurhluta Noregs. Þau eru af undirtegundinni ''R. tarandus tarandus''. Tamin hreindýr í Skandinavíu eru flest blönduð af undirtegundunum ''tarandus'' og ''fennicus'' - finnsk skógarhreindýr.

=== Hreindýr á Íslandi ===
Hreindýr voru flutt til Íslands á árunum 1771 – 87 frá Finnmörku í Noregi. Þau voru sett á land í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]], á [[Suðurland|Suður]]- og [[Suðvesturland]]i, á [[Norðausturland]]i og á [[Austurland]]i. Þrír fyrstu hóparnir sem fluttir voru til landsins, til Vestmannaeyja og [[Rangárvallasýsla|Rangárvallasýslu]] árið [[1771]], [[Reykjanes]]s árið [[1777]] og til [[Norðurland]]s árið [[1784]], dóu allir út. Talið er að harðir vetur, hagleysa og ofbeit í vetrarhögum hafi ráðið þar mestu um. Hins vegar dafnaði sá hópur sem fluttur var til [[Vopnafjörður|Vopnafjarðar]] árið [[1787]] og halda þau nú til á hálendinu norðan og norðaustan við [[Vatnajökull|Vatnajökul]] og á Austfjörðum.

== Hreindýraveiðar ==
Hreindýr hafa verið veiðidýr manna allt frá [[steinöld]], meðal annars má finna hellamálverk af hreindýrum í [[Lascaux]]-hellinum. Alls staðar þar sem hreindýr voru villt voru þau veidd, oft rekin saman til slátrunar. Enn má finna t.d. í Noregi og á Grænlandi (bæði frá tímum norrænna mann þar og [[Inuítar|inuíta]]) steinhleðslur sem notaðar hafa verið til að reka dýrin þangað sem auðvelt var að slátra þeim.  

Þar sem enn eru villt hreindýr eru þau veidd en þó alls staðar undir ströngu eftirliti. Í Norður-Ameríku hafa einungis frumbyggjarnir ([[indíánar]], [[inuítar]] og [[yipik]]) leyfi til að veiða dýrin. Árlega eru um 1200-1500 dýr felld á Íslandi samkvæmt ströngu kvótakerfi.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/a-fjorda-thusund-umsoknir-um-hreindyraveidi Á fjórða þúsund umsóknir um hreindýraveiði] Rúv, skoðað 20. feb. 2018.&lt;/ref&gt;

== Hreindýrabúskapur ==
[[Mynd:Reindeer milking.jpg|thumb|right|250px|Hreindýr mjólkað á 19. öld, mynd frá Noregi]]
Hreindýrabúskapur hefur um aldaraðir gegnt mikilvægu hlutverki fyrir líf og afkomu allflestra frumbyggjaþjóða á norðurheimskautasvæðinu í Evrópu og Asíu. Sérstaklega er þar um að ræða [[Samar|Sama]], [[Nenet|Nenetsa]], [[Khant|Khanta]], [[Evenk|Evenka]], [[Jukaghir|Júkagíra]], [[Tjuktji|Tjúkta]] og [[Koryak|Korjaka]]. Sennilega hafa menn byrjað að temja hreindýr þegar á [[bronsöld]] (um 1500 árum f.Kr.). Aðallega er hreindýrabúskapur stundaður vegna kjöts, felds, og horna. Áður fyrr voru hreindýr einnig notuð sem mjólkurdýr og dráttardýr. Í Síberíu voru hreindýr líka höfð til reiðar enda eru hreindýrin í Síberíu talsvert stærri en þau skandinavísku. Hreindýrahjarðir hvers eiganda eru allt frá nokkrum hundruðum dýra til fleiri þúsunda. Hreindýrin eru eiginlega hálfvillt og ganga laus árið um kring þó eigendur hafi eftirlit með þeim og flytji þau milli beitisvæða allt eftir árstíma. Möluð hreindýrahorn eru seld sem lyf í Austur-Asíu.

== Undirtegundir ==
[[Mynd:Albino raindeer.jpg|thumb|right|250px|Hjörð af hreindýrum í Jämtland, Svíþjóð. Fyrstur fer hvítingi]]
* '''Skógarhreindýr''' (''R. tarandus caribou''), fundust áður á túndrum og skógarsvæðum í norðurhluta Norður-Ameríku allt frá Alaska í vestri til Nýfundnalands í austri og allt suður til [[New England|Nýja-Englands]]. Þau eru hins vegar horfin af stærstum hluta þessa svæðis og eru alls staðar í útrýmingarhættu nema í norðurhluta [[Quebec]] og [[Labrador]] í Kanada. 
* '''Heimskautahreindýr''' (''R. tarandus eogroenlandicus'') var undirtegund á Austur-Grænlandi fram að aldamótum 1900, en er nú útdauð. 
* '''Finnsk skógarhreindýr''' (''R. tarandus fennicus''), er að finna í suðurhluta Finnlands og í Norður-Rússlandi og í Síberíu.
* '''Grant-hreindýr''' (''R. tarandus granti'') er að finna í [[Alaska]] og [[Yukon]] og [[Norðvesturhéruðin|Norðvesturhéruðum]] Kanada.
* '''Grænlandshreindýr''' eða '''túndruhreindýr''' (''R. tarandus groenlandicus''), er að finna í [[Nunavut]] og [[Norðvesturhéruðin|Norðvesturhéruðum]] Kanada og á Vestur-&lt;nowiki/&gt;[[Grænland]]i.
* '''[[Peary hreindýr|Peary-hreindýr]]''' (''R. tarandus pearyi''), er að finna á eyjunum í norðurhluta Nunavut og Norðvesturhéruðum Kanada.
* '''Svalbarðahreindýr''' (''R. tarandus platyrhynchus''), er að finna á [[Svalbarði|Svalbarðseyjum]]. Þessi hreindýr eru minnst allra hreindýra. 
* '''Villihreindýr''' (''R. tarandus tarandus''), er að finna í Skandinavíu, Norður-Síberíu og Norður-Kanada.


==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

== Heimildir ==
* Reindeer Roundup! A K-12 Educator's Guide to Reindeer in Alaska. 2004. Carrie Bucki with Greg Finstad and Tammy A. Smith. 
* [http://reindeer.salrm.uaf.edu Reindeer Research Program] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428223449/http://reindeer.salrm.uaf.edu/ |date=2021-04-28 }}, University of Alaska Fairbanks.

== Tenglar ==
{{wikiorðabók|hreindýr}}
{{Commons|Rangifer tarandus|Hreindýrum}}
{{wikilífverur|Rangifer tarandus|Hreindýrum}}
* [http://hreindyr.is/ www.hreindyr.is - Veiðistjórnunarsvið Umhverfisstofnunar]
* [https://www.na.is/index.php/hreindyr Náttúrustofnun Austurlands - Fróðleikur um hreindýr]
* [http://keldur.is/sites/keldur.is/files/Snikjudyr%2Bhreindyr.pdf Sníkjudýr í hreindýrum á Íslandi (MA ritgerð Berglind Guðmundsdóttir)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201130023706/http://keldur.is/sites/keldur.is/files/Snikjudyr%2Bhreindyr.pdf |date=2020-11-30 }}
* [http://www.rangifer.no/ Norræna hreindýraráðið]
* [http://www.reindeers.info Reindeers.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002091708/http://www.reindeers.info/ |date=2018-10-02 }} - Articles and information about Reindeer
* [http://www.nps.gov/archive/bela/html/rangifer.htm General information on Caribou and Reindeer]
* [http://www.rangifer.net/rangifer/index.cfm Human Role in Reindeer/Caribou Systems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051023182634/http://www.rangifer.net/rangifer/index.cfm |date=2005-10-23 }}
* [http://dnweb5.dirnat.no/wmsdn/Villrein_english.asp Villt hreindýr í Noregi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209193314/http://dnweb5.dirnat.no/wmsdn/Villrein_english.asp |date=2007-02-09 }}
* [http://www.villreinfangst.no/ Villreinfangsten som verdensarv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722134854/http://villreinfangst.no/ |date=2013-07-22 }}
* [http://www.mnh.si.edu/arctic/html/caribou_reindeer.html Smithonian - Artic Studies Center - Mammals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070225113401/http://www.mnh.si.edu/arctic/html/caribou_reindeer.html |date=2007-02-25 }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=417863&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Hvað varð um hreindýrin á Reykjanesskaga?''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1947]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

[[Flokkur:Hjartardýr]]
[[Flokkur:Norðurslóðir]]
[[Flokkur:Villt spendýr á Íslandi]]</text>
      <sha1>efqb4pmhbqxa1rr15q9u4ajhv4ha9c5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952054</id>
      <parentid>1952030</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T07:08:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tenglar */</comment>
      <origin>1952054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11385" sha1="qdnjfigl3c8jwjswc62n040p8zti0uf" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = pink
| name = Hreindýr
| status = VU
| trend = decreasing
| status_ref = &lt;ref&gt;Gunn, A. (2016). [https://doi.org/10.2305/IUCN.UK.2016-1.RLTS.T29742A22167140.en Rangifer tarandus.] ''The IUCN Red List of Threatened Species 2016'': e.T29742A22167140. Sótt 8. apríl 2019.&lt;/ref&gt;
| image = Caribou.jpg
| image_width = 240px
|image_caption=Skógarhreindýr í Kanada
|regnum= [[Dýraríki]] (''Animalia'')
|phylum= [[Seildýr]] (''Chordata'')
|classis= [[Spendýr]] (''Mammalia'')
|ordo= [[Klaufdýr]] (''Artiodactyla'')
| familia = [[Hjartardýr]] (''Cervidae'')
| subfamilia = '''Odocoileinae'''
| genus = '''''Rangifer'''''
| genus_authority = [[Charles Hamilton Smith|C.H. Smith]], 1827
| species = '''''R. tarandus'''''
| binomial = ''Rangifer tarandus''
| binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758)
}}
[[Mynd:Rangifer tarandus map.png|thumb|Útbreiðslukort.]]
'''Hreindýr''' ([[fræðiheiti]]: ''Rangifer tarandus'') eru [[hjartardýr]] sem finna má víða á norðurhveli jarðar. Þau eru einstaklega vel aðlöguð kulda og snjóþyngslum að vetrarlagi. Andstætt öllum öðrum hjartardýrum bera bæði kynin [[horn]]. Kvenkyns hreindýr nefnist ''simla'' (eða ''hreinkýr''), og karlkyns hreindýr nefnist ''hreinn'' (eða ''hreintarfur''). Oftast eru notaðar styttingarnar tarfur og kýr. 

Hreindýr má finna á [[Ísland]]i, [[Noregur|Noregi]], norðurhluta  [[Svíþjóð]]ar og [[Finnland]]s, á [[Svalbarði|Svalbarða]], á norðursvæði [[Evrópa|evrópska]] hluta [[Rússland]]s þar á meðal [[Novaya Zemlya]], í [[Asía|Asíu]] hluta Rússlands allt til [[Kyrrahaf]]s, í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]], á [[Grænland]]i, í [[Kanada]] og [[Alaska]]. 

Tamin hreindýr er aðallega að finna í Norður-&lt;nowiki/&gt;[[Skandinavía|Skandinavíu]] og Rússlandi (bæði í evrópska hlutanum og í Síberíu). Villt hreindýr er að finna í Norður-Ameríku og á Grænlandi. Hreindýr í Norður Ameríku og á Grænlandi eru villt en einu núlifandi villtu hreindýrin í Evrópu er að finna á nokkrum stöðum hátt til fjalla í Suður-Noregi. Íslensku hreindýrin eru afkomendur taminna norskra hreindýra þó svo að þau séu nú villt.

== Lýsing ==
Mikil munur er á stærð dýra eftir undirtegundum. Í íslenska stofninum er fallþungi kúa yfirleitt 30 til 40 kg en tarfa allt að 80 og 100 kg.  Tamin hreindýr í Skandinvíu eru iðulega stærri, fallþungi kúa 40 - 100 kg og tarfa 70 - 150 kg. [[Kanada|Kanadísk]] hreindýr eru enn stærri og er þar algengt að tarfarnir nái 300 kg fallþyngd. Bæði kynin hafa horn sem vaxa árlega og eru síðan felld. Þegar þau eru að vaxa eru þau mjúk og klædd dökkbrúnni, flauelskenndri og æðaríkri húð. Þegar hornin eru fullvaxin, dettur húðin af, hornin harðna og falla að lokum af dýrunum. Í skandinavísku undirtegundinni fella eldri tarfar hornin í desember, ungir tarfar snemma vors og kýrnar um mitt sumar.  

Hreindýrin eru [[jórturdýr]] með fjóra maga. Þau eru jurtaætur og bíta [[Flétta|fléttur]], [[Stör|starir]], [[grös]], [[lyng]], [[blómplöntur]] og [[Sveppir|sveppi]]. Á veturna krafsa þau upp snjóinn til að komast að fæðu, sem aðallega er fléttur og [[skófir]]. 

[[Mynd:ReindeerLoosingVelvet.jpg|thumb|left|Hreindýrahorn í vexti, sjá má að mjúka húðin er að losna af hægra horni.]]
Feldur hreindýra er í tveimur lögum, þétt stutt undirhár og löng yfirhár. Hárin eru hol að innan, mjög þétt og einangra þess vegna vel. Feldurinn er oftast dökkbrúnn á sumrin en ljósari á veturna. Hreindýr fljóta vel í vatni og hika ekki við langa sundspretti yfir ár og vötn.

== Útbreiðsla ==
Hreindýr eru eindregin hjarðdýr en hóparnir eru misstórir eftir árstíma. Fullorðnir tarfar fara oft einförum utan [[Fengitími|fengitíma]]. Villt hreindýr fara oftast á milli beitarsvæða á vorin og haustin. Á sama hátt eru flest tamin hreindýr flutt milli beitarsvæða vor og haust. Tiltölulega stórar klaufir dýranna auðvelda þeim að komast um snjóbreiður og túndrur. 

Um tvær miljónir hreindýra lifa í Norður-Ameríku. Í Evrópu og Asíu lifa um 5 miljónir, flest þeirra tamin eða hálftamin. Síðustu viltu hreindýrin í Evrópu er að finna í suðurhluta Noregs. Þau eru af undirtegundinni ''R. tarandus tarandus''. Tamin hreindýr í Skandinavíu eru flest blönduð af undirtegundunum ''tarandus'' og ''fennicus'' - finnsk skógarhreindýr.

=== Hreindýr á Íslandi ===
Hreindýr voru flutt til Íslands á árunum 1771 – 87 frá Finnmörku í Noregi. Þau voru sett á land í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]], á [[Suðurland|Suður]]- og [[Suðvesturland]]i, á [[Norðausturland]]i og á [[Austurland]]i. Þrír fyrstu hóparnir sem fluttir voru til landsins, til Vestmannaeyja og [[Rangárvallasýsla|Rangárvallasýslu]] árið [[1771]], [[Reykjanes]]s árið [[1777]] og til [[Norðurland]]s árið [[1784]], dóu allir út. Talið er að harðir vetur, hagleysa og ofbeit í vetrarhögum hafi ráðið þar mestu um. Hins vegar dafnaði sá hópur sem fluttur var til [[Vopnafjörður|Vopnafjarðar]] árið [[1787]] og halda þau nú til á hálendinu norðan og norðaustan við [[Vatnajökull|Vatnajökul]] og á Austfjörðum.

== Hreindýraveiðar ==
Hreindýr hafa verið veiðidýr manna allt frá [[steinöld]], meðal annars má finna hellamálverk af hreindýrum í [[Lascaux]]-hellinum. Alls staðar þar sem hreindýr voru villt voru þau veidd, oft rekin saman til slátrunar. Enn má finna t.d. í Noregi og á Grænlandi (bæði frá tímum norrænna mann þar og [[Inuítar|inuíta]]) steinhleðslur sem notaðar hafa verið til að reka dýrin þangað sem auðvelt var að slátra þeim.  

Þar sem enn eru villt hreindýr eru þau veidd en þó alls staðar undir ströngu eftirliti. Í Norður-Ameríku hafa einungis frumbyggjarnir ([[indíánar]], [[inuítar]] og [[yipik]]) leyfi til að veiða dýrin. Árlega eru um 1200-1500 dýr felld á Íslandi samkvæmt ströngu kvótakerfi.&lt;ref&gt;[http://www.ruv.is/frett/a-fjorda-thusund-umsoknir-um-hreindyraveidi Á fjórða þúsund umsóknir um hreindýraveiði] Rúv, skoðað 20. feb. 2018.&lt;/ref&gt;

== Hreindýrabúskapur ==
[[Mynd:Reindeer milking.jpg|thumb|right|250px|Hreindýr mjólkað á 19. öld, mynd frá Noregi]]
Hreindýrabúskapur hefur um aldaraðir gegnt mikilvægu hlutverki fyrir líf og afkomu allflestra frumbyggjaþjóða á norðurheimskautasvæðinu í Evrópu og Asíu. Sérstaklega er þar um að ræða [[Samar|Sama]], [[Nenet|Nenetsa]], [[Khant|Khanta]], [[Evenk|Evenka]], [[Jukaghir|Júkagíra]], [[Tjuktji|Tjúkta]] og [[Koryak|Korjaka]]. Sennilega hafa menn byrjað að temja hreindýr þegar á [[bronsöld]] (um 1500 árum f.Kr.). Aðallega er hreindýrabúskapur stundaður vegna kjöts, felds, og horna. Áður fyrr voru hreindýr einnig notuð sem mjólkurdýr og dráttardýr. Í Síberíu voru hreindýr líka höfð til reiðar enda eru hreindýrin í Síberíu talsvert stærri en þau skandinavísku. Hreindýrahjarðir hvers eiganda eru allt frá nokkrum hundruðum dýra til fleiri þúsunda. Hreindýrin eru eiginlega hálfvillt og ganga laus árið um kring þó eigendur hafi eftirlit með þeim og flytji þau milli beitisvæða allt eftir árstíma. Möluð hreindýrahorn eru seld sem lyf í Austur-Asíu.

== Undirtegundir ==
[[Mynd:Albino raindeer.jpg|thumb|right|250px|Hjörð af hreindýrum í Jämtland, Svíþjóð. Fyrstur fer hvítingi]]
* '''Skógarhreindýr''' (''R. tarandus caribou''), fundust áður á túndrum og skógarsvæðum í norðurhluta Norður-Ameríku allt frá Alaska í vestri til Nýfundnalands í austri og allt suður til [[New England|Nýja-Englands]]. Þau eru hins vegar horfin af stærstum hluta þessa svæðis og eru alls staðar í útrýmingarhættu nema í norðurhluta [[Quebec]] og [[Labrador]] í Kanada. 
* '''Heimskautahreindýr''' (''R. tarandus eogroenlandicus'') var undirtegund á Austur-Grænlandi fram að aldamótum 1900, en er nú útdauð. 
* '''Finnsk skógarhreindýr''' (''R. tarandus fennicus''), er að finna í suðurhluta Finnlands og í Norður-Rússlandi og í Síberíu.
* '''Grant-hreindýr''' (''R. tarandus granti'') er að finna í [[Alaska]] og [[Yukon]] og [[Norðvesturhéruðin|Norðvesturhéruðum]] Kanada.
* '''Grænlandshreindýr''' eða '''túndruhreindýr''' (''R. tarandus groenlandicus''), er að finna í [[Nunavut]] og [[Norðvesturhéruðin|Norðvesturhéruðum]] Kanada og á Vestur-&lt;nowiki/&gt;[[Grænland]]i.
* '''[[Peary hreindýr|Peary-hreindýr]]''' (''R. tarandus pearyi''), er að finna á eyjunum í norðurhluta Nunavut og Norðvesturhéruðum Kanada.
* '''Svalbarðahreindýr''' (''R. tarandus platyrhynchus''), er að finna á [[Svalbarði|Svalbarðseyjum]]. Þessi hreindýr eru minnst allra hreindýra. 
* '''Villihreindýr''' (''R. tarandus tarandus''), er að finna í Skandinavíu, Norður-Síberíu og Norður-Kanada.


==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

== Heimildir ==
* Reindeer Roundup! A K-12 Educator's Guide to Reindeer in Alaska. 2004. Carrie Bucki with Greg Finstad and Tammy A. Smith. 
* [http://reindeer.salrm.uaf.edu Reindeer Research Program] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210428223449/http://reindeer.salrm.uaf.edu/ |date=2021-04-28 }}, University of Alaska Fairbanks.

== Tenglar ==
{{wikiorðabók|hreindýr}}
{{Commons|Rangifer tarandus|Hreindýrum}}
{{wikilífverur|Rangifer tarandus|Hreindýrum}}
* [http://hreindyr.is/ www.hreindyr.is - Veiðistjórnunarsvið Umhverfisstofnunar]
* [https://www.na.is/index.php/hreindyr Náttúrustofnun Austurlands - Fróðleikur um hreindýr]
* [http://keldur.is/sites/keldur.is/files/Snikjudyr%2Bhreindyr.pdf Sníkjudýr í hreindýrum á Íslandi (MA ritgerð Berglind Guðmundsdóttir)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201130023706/http://keldur.is/sites/keldur.is/files/Snikjudyr%2Bhreindyr.pdf |date=2020-11-30 }}
* [http://www.rangifer.no/ Norræna hreindýraráðið]
* [http://www.reindeers.info Reindeers.info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181002091708/http://www.reindeers.info/ |date=2018-10-02 }} - Articles and information about Reindeer
* [http://www.nps.gov/archive/bela/html/rangifer.htm General information on Caribou and Reindeer]
* [http://www.rangifer.net/rangifer/index.cfm Human Role in Reindeer/Caribou Systems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051023182634/http://www.rangifer.net/rangifer/index.cfm |date=2005-10-23 }}
* [http://dnweb5.dirnat.no/wmsdn/Villrein_english.asp Villt hreindýr í Noregi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070209193314/http://dnweb5.dirnat.no/wmsdn/Villrein_english.asp |date=2007-02-09 }}
* [http://www.villreinfangst.no/ Villreinfangsten som verdensarv] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722134854/http://villreinfangst.no/ |date=2013-07-22 }}
* [http://www.mnh.si.edu/arctic/html/caribou_reindeer.html Smithonian - Artic Studies Center - Mammals] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070225113401/http://www.mnh.si.edu/arctic/html/caribou_reindeer.html |date=2007-02-25 }}
* [https://timarit.is/page/3277495 ''Hvað varð um hreindýrin á Reykjanesskaga?''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1947]

[[Flokkur:Hjartardýr]]
[[Flokkur:Norðurslóðir]]
[[Flokkur:Villt spendýr á Íslandi]]</text>
      <sha1>qdnjfigl3c8jwjswc62n040p8zti0uf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hlíðardalsskóli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39158</id>
    <revision>
      <id>1952004</id>
      <parentid>1824648</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="625" sha1="k048rod5z5d79blo8z4dzog1a0gj3s9" xml:space="preserve">[[Mynd:Hlidardalsskoli.jpg|right|thumb|Hlíðardalsskóli]]'''Hlíðardalsskóli''' er fyrrverandi grunnskóli í [[Þorlákshöfn]] í [[Ölfus]]i. [[Grunnskóli Þorlákshafnar]] hefur tekið við kennslu barna í Þorlákshöfn.

Þar var meðferðarheimilið [[Byrgið]] með starfsemi frá 1997 en óljóst er hvenær henni var hætt.

==Tenglar==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3286271&amp;lang=is ''Sumargisting í Hlíðardalsskóla''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1960]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{s|1954}}

[[Flokkur:Sveitarfélagið Ölfus]]
[[Flokkur:Byggingar á Íslandi]]</text>
      <sha1>k048rod5z5d79blo8z4dzog1a0gj3s9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hafnabolti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41065</id>
    <revision>
      <id>1951937</id>
      <parentid>1754206</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2908" sha1="60yjepsclo63kni5utxyzsjcaaq0zk0" xml:space="preserve">[[Mynd:Wrigley field 720.jpg|thumb|right|Séð yfir hafnaboltavöll í [[Chicago]]]]
'''Hafnabolti''' (eða '''hornabolti''') er [[íþrótt]] sem fer fram með kylfu og hörðum smábolta. Tvö lið keppa og hefur hvort þeirra níu leikmenn. Leikurinn gengur út á að ná sem flestum stigum með því að slá boltann og hlaupa í hafnir. Stig fæst þegar leikmaður nær heimahöfn. Varnarleikmenn, sem eru í því liði sem ekki er að slá, reyna að koma í veg fyrir að leikmenn nái í höfn.

Leikmannaskipting á vellinum er þannig háttað að það lið sem er í vörn hefur níu leikmenn á vellinum; þrjá á ytri velli (hægri-, mið- og vinstrivallarleikmann), fjóra á innri velli (leikmann á fyrstu-, annarri- og þriðjuhöfn auk stuttstoppara), kastara og grípara. Það lið sem er að slá hefur einn leikmann sem slær fyrir liðið og 0-3 hlaupara á höfnum eftir því hvort sá/þeir sem hafa slegið á undan hafi komist í höfn. (ATH: í hverri höfn má aðeins vera einn leikmaður í einu).

Hver leikur er níu lotur og skiptist hver lota í fyrri og seinni hluta, svo alls eru 18 leikhlutar í hverjum leik. Í fyrri hluta lotu slær lið A á meðan lið B er í vörn en í seinni snýst þeta við svo lið A fer í vörn og lið B slær. Hver leikhluti endar þegar þrír menn eru úr í því liði sem er að slá. Nokkrar leiðir eru til að ná leikmanni úr leiknum t.d.:
&lt;br /&gt;a) kasta leikmann út, m.ö.o. að láta kylfing slá þrjú vindhögg. 
&lt;br /&gt;b) grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og áður en hann snertir jörðina. 
&lt;br /&gt;c) koma boltanum í fyrstu höfn áður en hlaupari nær í fyrstu höfn. 
&lt;br /&gt;d) &quot;tagga&quot; leikmann úr með því að snerta hann með boltann í hanskanum.

Hlutverk leikmanna:

''kylfingur''&lt;br /&gt;
kylfingur þ.e. sá sem slær fyrir liðið sér um að hitta boltann eins langt og hann getur og á þann máta að varnarleikmenn
ná ekki að grípahann. þegar kylfingurinn hefur hitt boltann og boltinn komið út á völlinn þannig að hann sé &quot;í leiknum&quot;
breytist kylfingurinn í hlaupara og hleypur í fyrstu höfn, eða ef hann getur áfram í 2. 3. eða heimahöfn.

''kastari''&lt;br /&gt;
Kastari er staðsettur á miðjum innri vellinum og sér um að kasta boltanum til grípa þannig að &quot;battarinn&quot; nái ekki
að slá hann.

''grípari''&lt;br /&gt;
grípari er staðsettur fyrir aftan heimahöfn, örlítið aftar og til hliðar við kylfinginn.

''vallarleikmenn''&lt;br /&gt;
sjá um að grípa boltann eftir að hann hefur verið sleginn og koma honum í viðeigandi höfn (oftast fyrstu höfn) eða &quot;tagga&quot;
leikmenn úr.

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1887103 ''Hafnabolti og helgisiðir''; grein í Morgunblaðinu 1997]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur|íþrótt}}

[[Flokkur:Hafnabolti| ]]
[[Flokkur:Íþróttir í Bandaríkjunum]]</text>
      <sha1>60yjepsclo63kni5utxyzsjcaaq0zk0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hnefaleikar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43698</id>
    <revision>
      <id>1952007</id>
      <parentid>1885622</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 5 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5295" sha1="50yqcgkcj14yaq8o1uyjlg2g93bjy7y" xml:space="preserve">
'''Hnefaleikar''' eða '''box''' er [[íþrótt]] þar sem tveir einstaklingar beita hnefunum þannig að þeir komi sem flestum löglegum höggum hvor á annan. Hnefaleikar fara fram í hnefaleikahring (oftast ásamt hringdómara) og keppendur nota hlífðarbúnað til að verja sig meiðslum eins og boxhanska, handvaf og tannskjól. 

[[Ólympískir hnefaleikar]] fara fram á upphækkuðum ferhyrntum palli (hnefaleikahring), sem er girtur köðlum. Keppt er í þremur lotum í áhugamannaboxi en allt að 15 lotum í atvinnumannaboxi. Stig eru gefin fyrir hvert ''hreint högg'' og dómarar dæma yfirleitt þann sem skorar flest stig sigurinn. Undantekningar eru að unnt er að sigra með ''rothöggi'', þ.e.a.s. andstæðingur er sleginn niður og stendur ekki upp innan 10 sekúndna, ''tæknilegu rothöggi'', andstæðingur getur ekki haldið áfram vegna meiðsla eða þreytu og er þá dæmdur úr leik eða ef andstæðingur greiðir leikmanni högg neðan beltis og er þá umsvifalust dæmdur úr leik. 

Mesta aðsókn á bardaga er 136 þúsund áhorfendur.

== Hnefaleikar á Íslandi ==

Árið 1916 kom til [[Ísland]]s [[Danmörk|danskur]] maður, Wilhelm Jackobson hraðritari. Hann kunni hnefaleika og tók að veita mönnum tilsögn í hnefaleikum í leikfimisal [[Landakotsspítali|Landakotsspítala]]. Sú kennsla stóð aðeins yfir í einn vetur, en nokkrir nemendur hans héldu áfram æfingum næsta ár undir stjórn [[Eiríkur Bech|Eiríks Bechs]]. Þetta var fyrsti vísir hnefaleika á Íslandi. 

Íþróttafélagið [[Ármann (íþróttafélag)|Ármann]] var stórveldi á sviði hnefaleika á meðan þeir voru stundaðir hér á fyrri hluta [[20. öld|20. aldar]]. Iðkun hnefaleika hjá félaginu hófst árið 1926. Það ár fluttist hingað til lands Færeyingurinn [[Peter Wigelund]] og settist hér að. Hann lærði ungur skipasmíðar í Danmörku en æfði þá jafnframt hnefaleika og náði svo langt að komast í danska landsliðið. Wigelund gerðist þjálfari hjá Ármanni og hélt hnefaleikasýningu í [[Iðnó]] árið 1926, þar sem fram komu auk hans Sveinn G. Sveinsson, Ólafur Pálsson og Lárus Jónsson. Fyrsta opinbera hnefaleikamótið var svo haldið hér á landi þann 22. apríl 1928 í [[Gamla bíó]],&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=404409&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 Morgunblaðið 1928]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; og var það haldið á vegum Ármanns. Hringdómari var sjálfur [[Jóhannes Jósefsson|Jóhannes á Borg]], en utanhringsdómari Eiríkur Bech og Reidar Sörensen. Keppt var í [[fluguvigt]], [[fjaðurvigt]], [[veltivigt]] og [[millivigt]] (en þá nefndust þyngdarflokkarnir: ''Hvatþyngd'' (107-115 pund), ''veltiþyngd'' (115-122 pund), ''meðalþyngd'' (122-133 pund) og ''garpsþyngd'' (133-145 pund)). 

Árið 1933 tók [[Íþróttasamband Íslands]] hnefaleika á stefnuskrá sína og voru þá hnefaleikareglurnar þýddar, staðfærðar og gefnar út. Fyrsta Íslandsmeistaramótið var haldið í júní 1936 á upphækkuðum palli á [[Melavöllur|Melavelli]] við afar frumstæð skilyrði. Frægt hnefaleikamót fór fram í íþróttahúsinu [[Hálogaland (braggi)|Hálogalandi]] 1. júní 1945.&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=409975&amp;pageSelected=11&amp;lang=0 Morgunblaðið 1945]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Þá áttust við [[Hrafn Jónsson]], Ármanni og [[Thors R. Thors]], [[ÍR]] og kepptu í þungavigt. Bardaginn stóð aðeins í eina mínútu og sextán sekúndur. Á þeim tíma sló Hrafn andstæðing sinn fjórum sinnum í gólfið. 

Hnefaleikar voru bannaðir á Íslandi árið 1956. Um bannið var mikið deilt á sínum tíma.&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=413336&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 Morgunblaðið 1956]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=413551&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 Morgunblaðið 1956]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=413555&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 Morgunblaðið 1956]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

Samþykkt var á Alþingi 11. febrúar 2002 með 34 atkvæðum gegn 22 að leyfa ólympíska eða áhugamannahnefaleika en áfram eru bannaðir &quot;almennir&quot; hnefaleikar.

=== Hnefaleikafélög á Íslandi ===
Hnefaleikafélag Reykjaness var stofnað árið 2001.

Hnefaleikafélagið ÆSIR var stofnað árið 2007 og er með aðstöðu sína í Hnefaleikastöðinni að Viðarhöfða 2, 110 Reykjavík. 

Hnefaleikafélag Akraness var stofnað þann 28.febrúar árið 2008 og er með aðstöðu sína í kjallara íþróttahússins við Vesturgötu, 300 Akranesi.

== Orðalisti ==
&lt;gallery&gt;
Mynd:jab7.jpg|''Stunga''
Mynd:Drop3.jpg|''Yfirhandarhögg''
Mynd:crochet1.jpg|''Krókur''
Mynd:uppercut2.jpg|''Upphandarhögg''
&lt;/gallery&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;

== Tenglar ==
{{Commonscat|boxing|Hnefaleikar}}
* [http://www.box.is Hnefaleikafélagið ÆSIR] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220407131007/https://www.box.is/ |date=2022-04-07 }}
* [http://www.hnefaleikar.com/ Hnefaleikafélag Reykjavíkur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921045224/http://www.hnefaleikar.com/ |date=2008-09-21 }}

{{Stubbur|íþrótt}}

[[Flokkur:Hnefaleikar| ]]</text>
      <sha1>50yqcgkcj14yaq8o1uyjlg2g93bjy7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Queens of the Stone Age</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44117</id>
    <revision>
      <id>1951920</id>
      <parentid>1899327</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:09:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5440" sha1="bnv7tvw0dnu6m35912dmloqo3x826jl" xml:space="preserve">{{Hljómsveit
| nafn = Queens of the Stone Age
| mynd = Queens of the Stone Age - SSE Arena Wembley - Saturday 18th November 2017 QOTSAWembley181117-29 (24730972488) (cropped).jpg
| mynd_lýsing = Queens of the Stone Age (2017)
| uppruni = Palm Desert, Kaliforníu
| land = {{USA}} Bandaríkin
| ár_starfandi = 1996- 
| stefna = [[Rokk]], [[stóner rokk]], [[jaðarrokk]], [[harðrokk]]
| útgefandi = [[Interscope Records|Interscope]], Man's Ruin, Loosegroove, Matador
| dreifing = 
| meðlimir = [[Josh Homme]], [[Troy Van Leeuwen]], John Theodore, John Fertita, Micheael Schuman
| fyrri_meðlimir = [[Joey Castillo]], [[Nick Olivieri]], [[Mark Lanegan]], [[Alfredo Hernandez]], [[Gene Trautman]], [[Alain Johannes]], [[Natasha Schneider]], [[Dave Grohl]]
| vefsíða = http://www.qotsa.com/
|}}
'''Queens of the Stone Age''' (QotSA) er [[Bandaríkin|bandarísk]] rokk eða [[stóner rokk]]-hljómsveit sem var stofnuð [[1996]] og er upprunin frá Palm Desert í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Stofnandi hennar og aðallagasmiður er [[Josh Homme]] en hann og upphafsmeðlimirnir Qotsa, Nick Oliveri og Alfredo Hernandez, voru áður í hljómsveitinni [[Kyuss]].

== Saga ==
=== Queens of the Stone Age ===
Upphaflega var sveitin stofnuð árið [[1996]] undir nafninu ''Gamma Ray'' en sveitin þurfti svo að breyta um nafn ári seinna eftir að þýsk [[power metal]]-hljómsveit með sama nafn hótaði að kæra þá. &lt;ref&gt;[https://www.allmusic.com/artist/queens-of-the-stone-age-mn0000376422  Queens of the Stone Age - Biography] Allmusic.com&lt;/ref&gt; Fyrsta plata sveitarinnar kom út árið 1998 en þar spilaði Homme bæði á gítar og bassa en vinur hans, . Platan hét einfaldlega ''Queens of the Stone Age'' en stuttu eftir að upptökum var lokið gengu bassaleikarinn [[Nick Oliveri]] og trommuleikarinn Alfredo Hernandez, sem báðir voru í [[Kyuss]] til liðs við sveitina ásamt gítarleikaranum Dave Catching. 

=== Rated R ===
Eftir fyrstu plötuna voru mannabreytingar í hljómsveitinni með reglulegu millibili og sveitin gaf svo út sína aðra breiðskífu árið [[2000]] en hún fékk nafnið „Rated R“. Hún fékk góða dóma gagnrýnenda en vinsældir hennar voru þó takmarkaðar. Sveitin fékk þó að koma fram á Ozzfest 2000 og Rock in Rio ári seinna en þar var Nick Oliveri handtekinn fyrir að koma nakinn fram á sviðinu. &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20130531011109/http://www.mtv.com/news/articles/1438389/nude-queens-stone-age-bassist-arrested-rio.jhtml Nude Queens Of The Stone Age Bassist Arrested In Rio ] MTV.com&lt;/ref&gt;

=== Songs for the Deaf ===
Árið 2002 kom svo út þriðja breiðskífa sveitarinnar „Songs for the Deaf“ en á henni trommaði fyrrum liðsmaður [[Nirvana]] og forsprakki [[Foo Fighters]], [[Dave Grohl]]. Einnig hafði gítarleikari [[A Perfect Circle]], Troy Van Leeuwen, gengið til liðs við sveitina auk þess sem fyrrum söngvari [[Screaming Trees]], [[Mark Lanegan]] kom við sögu og söng nokkur lög.

Þessi plata skaut QOTSA almennilega uppá stjörnuhimininn og lög eins og „No One Knows“ og „Go With The Flow“ urðu vinsæl og voru spiluð á [[MTV]]. Þrátt fyrir gríðarlega velgengni vildi [[Dave Grohl]] ekki vera áfram í sveitinni og sneri aftur til fyrri verkefna. Í hans stað kom svo hinn tattúveraði Joey Castillo sem gegndi slagverksskyldum sveitarinnar til 2012. Eftir farsælan feril var svo Nick Oliveri rekinn úr sveitinni snemma árs 2004 fyrir vanvirðingu við aðdáendur og óhóflega mikið partýstand. Seinna sagði Homme svo reyndar að raunverulega ástæða fyrir þessu væri sú að Oliveri hefði beitt kærustu sína líkamlegu ofbeldi. &lt;ref&gt;[https://www.billboard.com/music/music-news/homme-comes-clean-on-oliveri-firing-62176/ Homme comes clean on Oliveri firing] Billboard.com&lt;/ref&gt;

=== Lullabies to Paralyze ===
Þremur árum seinna eða 2005 kom svo fjórða breiðskífan, „Lullabies to Paralyze“, en þá hafði hinn fjölhæfi Alain Johannes gengið til liðs við sveitina. Platan seldist einstaklega vel og jók enn frekar á vinsældir sveitarinnar. Billy Gibbons úr [[ZZ Top]] gestaði á plötunni. Helsta smáskífa plötunnar var lagið „Little Sister“ . Seinna sama ár gaf sveitin svo út tónleikamynddisk/geisladisk sem heitir „Over the Years and through the Woods“. Á disknum eru upptökur af tvennum tónleikum sveitarinnar í London en einnig aukaefni úr ýmsum áttum frá árunum 1998-2005.
uding
=== Era Vulgaris ===
Fimmta breiðskífan, „Era Vulgaris“, kom út [[12. júní]] [[2007]] en þar spilaði Michael Shuman á bassa og Dean Fertita (áður í [[The Racounters]]) á hljómborð. Fyrsta smáskífan á plötunni var „Sick, Sick, Sick“ og önnur  „3's and 7's“. Auk þess komu þekktir tónlistarmenn við sögu á plötunni eins og [[Trent Reznor]] forsprakki [[Nine Inch Nails]] og Julian Casablancas söngvari [[The Strokes]]. Á plötunni má finna lag sem áður kom út með Desert Sessions (hliðarverkefni Homme og vina hans), en það heitir „I wanna make it wit chu“.

==Breiðskífur==
*Queens of the Stone Age (1998)
*Rated R (2000)
*Songs for the Deaf (2002)
*Lullabies to Paralyze (2005)
*Era Vulgaris (2007)
*...Like Clockwork (2013)
*Villains (2017)
*In Times New Roman… (2023)

===Stuttskífur===
* Kyuss/Queens of the Stone Age (1997)

==Tilvísanir==

{{S|1996}}
[[Flokkur:Bandarískar rokkhljómsveitir]]</text>
      <sha1>bnv7tvw0dnu6m35912dmloqo3x826jl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Vélmenni</title>
    <ns>4</ns>
    <id>44953</id>
    <revision>
      <id>1951989</id>
      <parentid>1916699</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snævar</username>
        <id>16586</id>
      </contributor>
      <origin>1951989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27835" sha1="exf71d5ds38neg1y47kzzu0tozqc2sy" xml:space="preserve">{{Skjalasafn|
* [[Wikipedia:Vélmenni/Safn 1|Safn 1 (september 2006 – desember 2010)]]
* [[Wikipedia:Vélmenni/Safn 2|Safn 2 (desember 2010 – enn í dag)]]
}}

'''Vélmenni''' eru aðferðir til að hafa óhandvirk samskipti við [[Wikipedia:Um|Wikipediu]] í gegnum notendaviðmótin. Vélmenni kunna að vera sjálfvirk eða, með hjálp notenda, hálfsjálfvirk og er þeim ætlað að hjálpa til með viðhald, tiltektir, leiðréttingar og fleira. Sá sem að stjórnar vélmenni ber fulla ábyrgð á gjörðum þess.
[[Flokkur:Wikipedia:Vélmenni]]
== Leiðbeiningar / instructions ==
{{WPsamþykkt|kafli=já|flokkur=samfélag}}
The icelandic-language wikipedia has an independent bot policy witch requires local approval on this page.

{| width=&quot;{{{1|100%}}}&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:transparent;table-layout:fixed;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|&lt;div style=&quot;margin-right:{{{2|20px}}};&quot;&gt;
=== Vélmenna samþykkt ===
* Vélmenni sem vinna að tungumálatenglum eiga að keyra hálfsjálfvirkt og vera samhæfð við Wikidata
* Vélmenni sem vinna að tungumálatenglum þurfa að vera virk á að minnsta kosti 20 wikipedium til að verða samþykkt.
* Aðeins þeir sem eru altalandi á íslensku mega gera samhengisháðar breytingar með vélmenni sínu.
* Vélmenni ættu ekki að keyra á notendasíðum, öðrum en þeirra eigin.
* Umsjónarmaður vélmennis á að sjá til þess að breytingar vélmennisins fórni ekki gæðum fyrir hraða eða magn.
* Vélmenni sem hafa verið óvirk (ekki gert neinar breytingar) í sex mánuði eða lengur geta misst réttindi sín. Hægt er að fá réttindin aftur með því að fylgja fyrirmælunum hér fyrir neðan.
* Keyrsla vélmennis sem hefur verið neitað um vélmennaréttindi er stranglega bönnuð og er réttlætanleg ástæða fyrir tafarlausu banni á vélmenni þínu.
* Möppudýr eru hvött til þess að banna vélmenni sem eru skaðleg, keyra of hratt eða gera eitthvað annað en lýsing þeirra segir til um.

&lt;/div&gt;
|&lt;div style=&quot;margin-right: {{{1|20px}}};&quot;&gt;

=== Bot policy ===
*Interwiki bots must run manually and be compatible with Wikidata.
* Interwiki bots must already be active on 20 wikis to be accepted.
* Bots should not run on user pages, other than their own.
* Only bot operators that are fluent in Icelandic may make context-sensitive changes with their bot.
* The bot operator should ensure that the changes made by his bot do not sacrifice quality for speed or quantity.
* Bots that have been inactive (not made any edits) for six months or more, can have their bot flag removed. The flag can be reassigned by following the steps below.
* Running a denied bot is absolutely forbidden and will be a justified cause for an immediate block for your bot.
* Administrators are encouraged to block bots that are harmful, run too fast or do something else than described in the application to run it.

&lt;/div&gt;
|}
&lt;/div&gt;

&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;

{| width=&quot;{{{1|100%}}}&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:transparent;table-layout:fixed;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|&lt;div style=&quot;margin-right:{{{2|20px}}};&quot;&gt;

=== Að sækja um vélmennaréttindi ===
Áður en þú keyrir vélmennið:
# Sæktu um vélmennaréttindi
# Búðu til notendasíðu fyrir vélmennið
# Ef að vélmennið er ekki pywikipedia- eða AWB-vélmenni, bíddu þá þar til ákvörðun hefur verið tekin um hvort starfsemi vélmennisins sé góð hugmynd eða ekki.
# Gerðu 20 breytingar með vélmenninu til að sýna virkni þess. Vélmenni sem er án vélmennaréttinda og gerir of margar breytingar getur verið bannað.

&lt;/div&gt;
|&lt;div style=&quot;margin-right: {{{1|20px}}};&quot;&gt;

=== Applying for a bot flag ===
Before you run your bot:
# Request a bot flag
# Create an userpage for your bot (using the bot template).
# If your bot is not pywikipedia- or AWB-bot wait until it is determined wether your bot is in fact a good idea or not.
# Run 20 test edits to demonstrate your bot's activity. A non-flagged bot that makes too many edits can be blocked.

&lt;/div&gt;
|}
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight: bold&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
[{{fullurl:Wikipedia:Vélmenni|action=edit&amp;section=new&amp;preload=Wikipedia:Vélmenni/umsókn&amp;nosummary=1}} Sendu inn umsókn um vélmennaréttindi / Submit your bot flag request]
&lt;/div&gt;

== Vélmenni og verkefni þeirra ==

is: Þetta er tafla yfir vélmenni og verkefni þeirra. Sjá einnig [https://is.wikipedia.org/wiki/Kerfiss%C3%AD%C3%B0a:Notendalisti?username=&amp;group=bot&amp;editsOnly=1 réttindalistann].&lt;br/&gt;
en: This is an list over robots and their tasks.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Nafn /Name
!Framlög /Contributions
!Verkefni /Tasks
!Athugasemd /Comments
|-
|[[Notandi:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]
|[[Kerfissíða:Framlög/CommonsDelinker|framlög]]
|is: Aftengir tengla á eyddar myndir af síðum&lt;br /&gt;en: Delinks deleted images from Commons
|
|-
|[[Notandi:JabbiAWB|JabbiAWB]]
|[[Kerfissíða:Framlög/JabbiAWB|framlög]]
|is: Hreingerning með AWB&lt;br /&gt;en: General cleanup with AWB
|
|-
|[[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]
|[[Kerfissíða:Framlög/MediaWiki message delivery|framlög]]
|is: Fjöldaskilaboð&lt;br /&gt;en: Mass messages
|
|-
|[[Notandi:Xqbot|Xqbot]]
[[Notandi:EmausBot|EmausBot]] 
|[[Kerfissíða:Framlög/Xqbot|framlög]]
[[Kerfissíða:Framlög/EmausBot|framlög]]
|is: Leysir tvöfaldar tilvísanir&lt;br /&gt;en: Solves double redirects.
|
|-
|-
|[[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]]
|[[Kerfissíða:Framlög/Snaevar-bot|framlög]]
|is: Hreinsun á skrám&lt;br /&gt;en: Media metadata cleanup
|
|-
|[[Notandi:Manneskja|Manneskja]]
|[[Kerfissíða:Framlög/Manneskja|framlög]]
|is: Flokkun og hreingerning&lt;br /&gt;en: Categorization and cleanup
|
|-
|[[Notandi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]
|[[Kerfissíða:Framlög/InternetArchiveBot|framlög]]
|is: Lagfærir dauða hlekki með því að bæta við hlekkjum í skjalasafn&lt;br /&gt;en: Fixed dead links by linking to the Internet Archive
|
|}
&lt;!-- Leggið inn umsókn hér fyrir neðan. - Apply below this comment. --&gt;

==[[Notandi:OctraBot|OctraBot]]==
[[Mynd:OctraBot interface.png|thumbnail]]
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Octahedron80|Octahedron80]] ([[Notandaspjall:Octahedron80|spjall]]) 4. júní 2015 kl. 13:48 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:OctraBot|OctraBot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/OctraBot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/OctraBot}} CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: [https://github.com/MER-C/wiki-java/blob/master/src/org/wikipedia/Wiki.java Wiki.java]
* Lýsing vélmennis / Function summary: Collecting interlanguage links to Wikidata and cleaning-up.
* It already has bot flags on many Wikipedias and Wikidata. It has been running for years. --[[Notandi:Octahedron80|Octahedron80]] ([[Notandaspjall:Octahedron80|spjall]]) 4. júní 2015 kl. 14:01 (UTC)
:I saw no issues when going through this bot's edits. Blotflagged.--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 8. júní 2015 kl. 19:08 (UTC)
::Thank you :) --[[Notandi:Octahedron80|Octahedron80]] ([[Notandaspjall:Octahedron80|spjall]]) 9. júní 2015 kl. 04:01 (UTC)

==[[Notandi:タチコマ robot ‎|タチコマ robot ‎]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: ----&lt;small&gt; [[User:とある白い猫|とある白い猫]]&lt;/small&gt; &lt;sup&gt;[[User talk:とある白い猫|chi?]]&lt;/sup&gt; 2. nóvember 2016 kl. 05:12 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:タチコマ robot ‎|タチコマ robot ‎]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/タチコマ robot ‎|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/タチコマ robot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic
* Kóði vélmennisins / Bot framework: pywikibot
* Lýsing vélmennis / Function summary: Bot processes [[Kerfissíða:Tvöfaldar tilvísanir]]/double redirects. This wiki already has one bot processing these but having two bots working on this routine maintenance task is better than one in case one becomes offline. Bot already has a local bot flag on over 170 wikis and also has a global bot flag.
:{{Búið}} Botflagged.--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 12. nóvember 2016 kl. 12:44 (UTC)

==[[Notandi:Manneskja|Manneskja]]==
* Umsjónarmaður vélmennis: --– '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 17. júní 2019 kl. 22:44 (UTC)
* Nafn vélmennis: [[Notandi:Manneskja|Manneskja]] ([[Kerfissíða:Framlög/Manneskja|framlög]])
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur: Sjálfvirkt
* Kóði vélmennisins: &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://github.com/macbre/nodemw nodemw]&lt;/span&gt;
* Lýsing vélmennis: Ætla að merkja 150 flokka með {{tlx|flokkatilvísun}} til að hægt sé að halda utan um síður sem eru óvart undir gömlu flokkaheiti. Dæmi er síðan [[Einelti]] sem er í [[:Flokkur:Hegðun]], en sú síða er tilvísun og því birtist greinin ekki undir nýja heitinu. Nú eru 60 síður undir gömlum flokkaheitum.

:{{Búið}} – Tek mér það bessaleyfi að merkja mig sem vélmenni fyrir þetta stutta verkefni. Geri engar aðrar merkingarlegar breytingar undir þessum notanda án frekara samþykkis. – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 17. júní 2019 kl. 22:44 (UTC)

===Hreingerningarverkefni 2===

Jæja. Við erum með:

* 640 tilvísanir sem beinast ekkert ([[Sjá (sja.is)]], [[Miðaldartónlist]], [[Grunnskólinn í Hrísey]], [[756 f.Kr.]])
*:Þeim ætti að eyða því það er ruglandi að ýta á bláan hlekk sem er svo ekki til.
* 100 tilvísanir frá spjallsíðum þó að aðalgreinin sé til &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;(eftir að aðalgrein var færð, sbr. [https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Spjall:Sk%C3%B3li&amp;redirect=no Spjall:Skóli], [https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Spjall:Nj%C3%BAton&amp;redirect=no Spjall:Njúton], [https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Spjall:Kveld%C3%BAlfur&amp;redirect=no Spjall:Kveldúlfur])&lt;/span&gt;
*:Þeim mætti annaðhvort eyða eða setja á lítinn „Grein undir þessum titli hefur áður verið færð á X, þar má mögulega sjá viðeigandi umræður“ haus.
* 380 spjallsíður þar sem aðalgreininni hefur verið eytt ([[Spjall:Animeklúbbur Hraðbrautar]], [[Spjall:Bjórmenningarfélag Íslands]], [[Spjall:Úlfar Linnet]], [[Spjall:Saga íslenska hestsins]], [[Spjall:Oddur Ólafsson]])
*:Þetta eru vanalega eyðingarumræður. Verst við að hafa þær er að þær birtast í Google niðurstöðum, ég ímynda mér að maður vilji nú ekki sjá umræðu um hvað maður sé ómarkverður þegar maður Gúgglar nafnið sitt. Þessum síðum mætti annaðhvort eyða undir „Spjallsíða þar sem aðalsíðan er ekki til“ eða skella &lt;nowiki&gt;__NOINDEX__&lt;/nowiki&gt; á.

[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] og aðrir notendur, ætti að eyða þessum síðum? 

– '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 19. júní 2019 kl. 18:08 (UTC)
*Ég er viljandi að fara ýtarlega yfir þetta, til að koma í veg fyrir breytingar sem var ekki reiknað með í fyrstu.
*Tilvísanir, aðalnafnrými: Stór hluti af tilvísunum eru frá fræðiheitum tegunda (plantna og dýra) á íslensk heiti. Þær voru stofnaðar til þess að það þurfi ekki að fletta fræðiheitunum upp aftur þegar greinin verður stofnuð. Ég er ekki á því að eyða fræðiheita tilvísunum. [[quarry:query/3358]] er listi yfir tilvísanir sem benda á efni sem má eyða án umræðu, á grundvelli reglu &quot;A9 - Efni sem tilheyrir öðru efni sem ekki er (lengur) til&quot;, í samþykktinni [[Wikipedia:Viðmið um eyðingu greina]].
*Tilvísanir, spjallsíður: Þegar maður hefur fylgt tilvísuninni eftir á spjallsíðunni þá er mismunandi hvort umræðan er um gamla titilinn eða þann nýja. Ég er því á því að setja hausinn „Grein undir þessum titli...&quot; á þær.
*Spjallsíður eyddra greina: Ég er á því að merkja bara þessar greinar sem noindex. Þó að eyðingin hafi farið fram þá kemur fram í umræðunni þær kröfur sem ný grein þarf að uppfylla svo hún fái ekki sömu örlög. Þetta hljómar kanski í mótsögn við A9 rökin hér að ofan, en eyðingarumræður eru í samþykktinni talin upp sem ein af undantekningartilfellum þeirrar reglu.
:Ég fann uppflettinguna sem 380 talan byggist á og komst að því að hún er með 27 greina skekkju. Það kemur fyrir að notendur byrji umræðu um greinar sem voru aldrei til og þaðan kemur skekkjan. Á upphaflega listanum eru tvær umræður í skjalasafni, annars vegar forsíðan og hinsvegar &quot;listi yfir íslenskar kvikmyndir&quot;. Uppfærður listi er á [[quarry:query/5770]].--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 20. júní 2019 kl. 01:01 (UTC)

::Listilega SQLað. Ég merki þá spjalltilvísanirnar og sleppi hinu. – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 20. júní 2019 kl. 13:46 (UTC)

==[[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 2. ágúst 2019 kl. 09:49 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Snaevar-bot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Snaevar-bot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: sjálfvirkur
* Kóði vélmennisins / Bot framework: [[:mw:Manual:Pywikibot|pywikibot]] (replace.py)
* Lýsing vélmennis / Function summary: uppfæra tengla, lýst nánar hér á eftir.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tengill !! Fært á !! Fjöldi
|-
| http://apps.kew.org/wcsp/* || http://wcsp.science.kew.org/* || 346
|-
| http://www.rettarheimild.is/mannanofn || http://www.island.is/mannanofn/leit-ad-nafni/ || 3.475
|}
Ég var að fara yfir mest tengdu tenglana á þessum wiki og fann þessa tvo. Stjarnan í enda vefslóðar kew.org tenglilsins vísar til þess að vefslóðin byrjar á þennan hátt, en réttarheimildar tengillinn á við eina staka síðu. Kew.org uppfærði sína síðu og þess vegna eru tenglarnir brotnir. Réttarheimildar síðan hefur verið færð á annað vefsvæði.
*Dæmi:
*kew.org: Frá http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=2106 þar sem tengill endurbeinir á forsíðu, yfir á http://wcsp.science.kew.org/synonomy.do?name_id=2106
Ef það er eitthvað fleira sem mér dettur í hug, þá bý ég til aðra umsókn.
--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 2. ágúst 2019 kl. 09:49 (UTC)

*Mjög gott. Einhvern daginn gætum við líka reynt að laga alla þessa gömlu Tímarit.is hlekki sem áframsenda mann oft á ranga síðu, en það er kannski ekki raunsætt. Hlekkir á dóma hæstaréttar eru líka alveg rofnir. – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 2. ágúst 2019 kl. 16:12 (UTC)

==[[Notandi:Holder|Holder]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Holder|Holder]] ([[Notandaspjall:Holder|spjall]]) 3. október 2019 kl. 11:35 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Holder|Holder]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Holder|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Holder|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: mostly automatic, sometimes manually assisted
* Kóði vélmennisins / Bot framework: AutoWikiBrowser
* Lýsing vélmennis / Function summary: Fixing syntax errors with AWB. I'm global sysop and still have bot flag on cywiki.

* Mér finnst yfirleitt ekki ástæða til að gerðar séu breytingar sem 'laga' eða staðla eitthvað smávegis í kóðanum án þess að það breyti ásýnd síðunnar.[https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Akt%C3%ADn%C3%B3l%C3%ADt&amp;diff=prev&amp;oldid=1655938] Slíkt gerir það seinlegra að lesa breytingaskrá greina. En ef vilji er fyrir að gera þetta þá er að minnsta kosti skárra að það sé gert undir vélmennafána. [[Notandi:Haukurth|Haukur]] ([[Notandaspjall:Haukurth|spjall]]) 14. nóvember 2019 kl. 15:31 (UTC)
*Sammála. Hef restina á ensku, svo skilaboðin komist til eigandans. @[[User:Holder|Holder]]: Myself and Haukurth think that your edits are too trivial. Any change that does not change the page visually is not worthwile. Changing defaultsort so it includes the pagename is unnecessary, since we already sort categories by the Icelandic alphabet (by using uca-is, see [[mw:Manual:$wgCategoryCollation]]). It would not surprise me if some of your edit patterns where on the &quot;cosmetic changes&quot; list in AWB.--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 15. nóvember 2019 kl. 00:41 (UTC)
*:Ok. Thanks and best regards. --[[Notandi:Holder|Holder]] ([[Notandaspjall:Holder|spjall]]) 15. nóvember 2019 kl. 04:51 (UTC)

==[[Notandi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --—[[User:Cyberpower678|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;CYBERPOWER&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:Cyberpower678|&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;spjall&lt;/span&gt;]])&lt;/span&gt; 11. september 2020 kl. 15:16 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/InternetArchiveBot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/InternetArchiveBot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic
* Kóði vélmennisins / Bot framework: None.  Runs on an independent framework written in PHP
* Lýsing vélmennis / Function summary: This bot will scan Wikipedia looking for dead links. Dead links will be supplemented, or replaced, with archive URLs. A feature currently in the works, the bot will look for unlinked book references and a link to a preview of the book, or page if mentioned in the reference.
**&lt;small&gt;[[Wikipedia:Potturinn/Safn_24#Pæling_að_kveikja_á_skjalasafnavélmenninu_hér|Hlekkur á umræðu frá 2019 um þetta vélmenni]] – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 11. september 2020 kl. 16:41 (UTC)&lt;/small&gt;
**@[[User:Cyberpower678|Cyberpower678]]: {{haki|16px}} '''Done''' – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 11. september 2020 kl. 16:41 (UTC)

==[[Notandi:RG067|RG067]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:RG067|RG067]] ([[Notandaspjall:RG067|spjall]]) 23. maí 2021 kl. 14:39 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:RG067|RG067]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/RG067|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/RG067|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WPCleaner WPCleaner]
* Lýsing vélmennis / Function summary: Syntax correction (only for the higo prio errors). A temporary botflag may be better, because I also doing crosswiki patroll with this account, and you may want to read this edits.
:I just checked what else need to be corrected, and it seems that all what I want to correct is already corrected. So I don't need this status. --[[Notandi:RG067|RG067]] ([[Notandaspjall:RG067|spjall]]) 23. maí 2021 kl. 16:37 (UTC)

== Leaderbot ==

==[[Notandi:Leaderbot|Leaderbot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Leaderboard|Leaderboard]] ([[Notandaspjall:Leaderboard|spjall]]) 1. nóvember 2024 kl. 14:19 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Leaderbot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Leaderbot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: Automatic
* Kóði vélmennisins / Bot framework: pywikipedia
* Lýsing vélmennis / Function summary: [[metawiki:Global reminder bot]]. The bot will rarely run here, but this process is required especially since [[metawiki:Global bots]] is disabled on this wiki and this wiki requires local approval. I am enabling the bot on this wiki as it appears that I can run it while waiting for approval - please let me know if this is not the case. [[Notandi:Leaderboard|Leaderboard]] ([[Notandaspjall:Leaderboard|spjall]]) 1. nóvember 2024 kl. 14:19 (UTC)
*:Checked the bot edits on other wikis, seems fine. Botflag granted. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 2. nóvember 2024 kl. 14:45 (UTC)

==[[Notandi:bjornkarateboy|Bjornkarateboy]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy ]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:15 (UTC)

* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:bot|bot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/bot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/bot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic or manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: bot framework
* Lýsing vélmennis / Function summary: function summary

Bjornkarateboy
Ég legg inn umsókn um að fá vélmennaréttindi.
*:Ertu að hugsa þér vélmenni í einhverjum sérstökum tilgangi? Flest þessi vélmenni eru til að gera sjálfvirkar uppfærslur, t.d. uppfæra tengla eða leiðrétta algengar innsláttarvillur. Til hvers viltu vélmennaréttindi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:31 (UTC)
*:Ég vil taka þátt í því að sinna aðhaldi á Wikipedia og tel mikilvægt að laga þá hluti sem þarf að laga. Ég vil nýta vélmennaréttindi í að lagfæra hluti sem þarf að lagfæra og sinna almennu aðhaldi á Wikipedia.  [[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy ]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:40 (UTC)
*::Það er einmitt mikilvægt að leiðrétta stafsetningar og innsláttarvillur sem eru mjög algengar. Þá tek ég oft eftir að það er ekki verið að uppfæra ákveðna hluti sem ætti að vera löngu búið að uppfæra og ég vil taka þátt í að sinna svoleiðis aðhaldi. [[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy ]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:41 (UTC)
*:::Hvaða villur nákvæmlega? Og kannt þú að forrita vélmenni sem myndi laga slíkt? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 18:06 (UTC)
*:::Ég myndi einfandlega ekki treysta manni nýskriðnum úr banni sem fylgir ekki fyrirmælum að vera með vélmennaréttindi. Réttindin merkja allar breytingar aðgangsins sem vélmennabreytingar. Vélmenni eru á sér aðgangi og aðgangurinn merktur sem slíkur, eins og [[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]].
*:::Hvað fyrirhugaðar breytingar varðar, þó að það séu til vélmennaforrit, þá leiðrétta þau ekki stafsetningavillur eins vel og [https://skrambi.arnastofnun.is/ Skrambi] og Púkinn. 
*:::Með &quot;uppfæra hluti&quot; reikna ég með að hlutir séu staðhæfingar. Það er ekki auðveldara að uppfæra íbúatölu Íslands með vélmenni, enda eru vélmenni ekki með tengingu við aðra vefþjóna en Wikipediu. Þannig getur vélmenni ekki náð í íbúatölu frá Hagstofu Íslands. Vélmenni eru fyrir atriði sem eru eins eða næstum eins á hundruðum síðna, ekki íbúatölu sem er breytileg eftir hverju landi. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 20:50 (UTC)

==[[Notandi:Agnúi|Agnúi]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Óskadddddd|Óskadddddd]] ([[Notandaspjall:Óskadddddd|spjall]]) 24. maí 2025 kl. 20:22 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Agnúi|Agnúi]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Agnúi|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Agnúi|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: hálfsjálfvirkur (gæti orðið sjálfvirkt síðar)
* Kóði vélmennisins / Bot framework: pywikibot
* Lýsing vélmennis / Function summary: '''Leiðréttir algengar, þekktar og auðsjáanlegar stafsetningarvillur.''' Vélmennið leitar að algengum villum og leiðréttir þær (t.d. var það að leiðrétta 'var var' villur). Ég plana einnig að nýta [https://huggingface.co/mideind/yfirlestur-icelandic-correction-byt5 gervigreindarlíkan sérþjálfað í að greina málvillur] til að hjálpa til við að leiðrétta flóknari texta, en annars (og nánast alltaf) myndi ég nota: https://github.com/mideind/GreynirCorrect. Þannig myndi ég forðast ónákvæmar leiðréttingar.

:{{Búið}} – Sjálfsagt að veita það þegar vélmennastjórinn er virkur notandi hér. --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 24. maí 2025 kl. 20:35 (UTC)

==[[Notandi:SchlurcherBot|SchlurcherBot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:SchlurcherBot|SchlurcherBot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/SchlurcherBot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/SchlurcherBot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic or manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: Main C# script: [[commons:User:SchlurcherBot/LinkChecker]]
* Lýsing vélmennis / Function summary: Automatically convert links from &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt; (secure protocol migration)

* '''Technical details''': Please see [[metawiki:User:SchlurcherBot|meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects:''': [[metawiki:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[:w:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[:w:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[:w:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[:w:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[:w:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[:w:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[metawiki:Special:CentralAuth/SchlurcherBot|sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you.--{{Óundirritað|Schlurcher|27 march 2026 22:19}}</text>
      <sha1>exf71d5ds38neg1y47kzzu0tozqc2sy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951991</id>
      <parentid>1951989</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:24:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snævar</username>
        <id>16586</id>
      </contributor>
      <comment>/* SchlurcherBot */</comment>
      <origin>1951991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27842" sha1="5fiyzwgk8q610dz7ln9d77gv3nhsi5m" xml:space="preserve">{{Skjalasafn|
* [[Wikipedia:Vélmenni/Safn 1|Safn 1 (september 2006 – desember 2010)]]
* [[Wikipedia:Vélmenni/Safn 2|Safn 2 (desember 2010 – enn í dag)]]
}}

'''Vélmenni''' eru aðferðir til að hafa óhandvirk samskipti við [[Wikipedia:Um|Wikipediu]] í gegnum notendaviðmótin. Vélmenni kunna að vera sjálfvirk eða, með hjálp notenda, hálfsjálfvirk og er þeim ætlað að hjálpa til með viðhald, tiltektir, leiðréttingar og fleira. Sá sem að stjórnar vélmenni ber fulla ábyrgð á gjörðum þess.
[[Flokkur:Wikipedia:Vélmenni]]
== Leiðbeiningar / instructions ==
{{WPsamþykkt|kafli=já|flokkur=samfélag}}
The icelandic-language wikipedia has an independent bot policy witch requires local approval on this page.

{| width=&quot;{{{1|100%}}}&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:transparent;table-layout:fixed;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|&lt;div style=&quot;margin-right:{{{2|20px}}};&quot;&gt;
=== Vélmenna samþykkt ===
* Vélmenni sem vinna að tungumálatenglum eiga að keyra hálfsjálfvirkt og vera samhæfð við Wikidata
* Vélmenni sem vinna að tungumálatenglum þurfa að vera virk á að minnsta kosti 20 wikipedium til að verða samþykkt.
* Aðeins þeir sem eru altalandi á íslensku mega gera samhengisháðar breytingar með vélmenni sínu.
* Vélmenni ættu ekki að keyra á notendasíðum, öðrum en þeirra eigin.
* Umsjónarmaður vélmennis á að sjá til þess að breytingar vélmennisins fórni ekki gæðum fyrir hraða eða magn.
* Vélmenni sem hafa verið óvirk (ekki gert neinar breytingar) í sex mánuði eða lengur geta misst réttindi sín. Hægt er að fá réttindin aftur með því að fylgja fyrirmælunum hér fyrir neðan.
* Keyrsla vélmennis sem hefur verið neitað um vélmennaréttindi er stranglega bönnuð og er réttlætanleg ástæða fyrir tafarlausu banni á vélmenni þínu.
* Möppudýr eru hvött til þess að banna vélmenni sem eru skaðleg, keyra of hratt eða gera eitthvað annað en lýsing þeirra segir til um.

&lt;/div&gt;
|&lt;div style=&quot;margin-right: {{{1|20px}}};&quot;&gt;

=== Bot policy ===
*Interwiki bots must run manually and be compatible with Wikidata.
* Interwiki bots must already be active on 20 wikis to be accepted.
* Bots should not run on user pages, other than their own.
* Only bot operators that are fluent in Icelandic may make context-sensitive changes with their bot.
* The bot operator should ensure that the changes made by his bot do not sacrifice quality for speed or quantity.
* Bots that have been inactive (not made any edits) for six months or more, can have their bot flag removed. The flag can be reassigned by following the steps below.
* Running a denied bot is absolutely forbidden and will be a justified cause for an immediate block for your bot.
* Administrators are encouraged to block bots that are harmful, run too fast or do something else than described in the application to run it.

&lt;/div&gt;
|}
&lt;/div&gt;

&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;

{| width=&quot;{{{1|100%}}}&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:transparent;table-layout:fixed;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|&lt;div style=&quot;margin-right:{{{2|20px}}};&quot;&gt;

=== Að sækja um vélmennaréttindi ===
Áður en þú keyrir vélmennið:
# Sæktu um vélmennaréttindi
# Búðu til notendasíðu fyrir vélmennið
# Ef að vélmennið er ekki pywikipedia- eða AWB-vélmenni, bíddu þá þar til ákvörðun hefur verið tekin um hvort starfsemi vélmennisins sé góð hugmynd eða ekki.
# Gerðu 20 breytingar með vélmenninu til að sýna virkni þess. Vélmenni sem er án vélmennaréttinda og gerir of margar breytingar getur verið bannað.

&lt;/div&gt;
|&lt;div style=&quot;margin-right: {{{1|20px}}};&quot;&gt;

=== Applying for a bot flag ===
Before you run your bot:
# Request a bot flag
# Create an userpage for your bot (using the bot template).
# If your bot is not pywikipedia- or AWB-bot wait until it is determined wether your bot is in fact a good idea or not.
# Run 20 test edits to demonstrate your bot's activity. A non-flagged bot that makes too many edits can be blocked.

&lt;/div&gt;
|}
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight: bold&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
[{{fullurl:Wikipedia:Vélmenni|action=edit&amp;section=new&amp;preload=Wikipedia:Vélmenni/umsókn&amp;nosummary=1}} Sendu inn umsókn um vélmennaréttindi / Submit your bot flag request]
&lt;/div&gt;

== Vélmenni og verkefni þeirra ==

is: Þetta er tafla yfir vélmenni og verkefni þeirra. Sjá einnig [https://is.wikipedia.org/wiki/Kerfiss%C3%AD%C3%B0a:Notendalisti?username=&amp;group=bot&amp;editsOnly=1 réttindalistann].&lt;br/&gt;
en: This is an list over robots and their tasks.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Nafn /Name
!Framlög /Contributions
!Verkefni /Tasks
!Athugasemd /Comments
|-
|[[Notandi:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]
|[[Kerfissíða:Framlög/CommonsDelinker|framlög]]
|is: Aftengir tengla á eyddar myndir af síðum&lt;br /&gt;en: Delinks deleted images from Commons
|
|-
|[[Notandi:JabbiAWB|JabbiAWB]]
|[[Kerfissíða:Framlög/JabbiAWB|framlög]]
|is: Hreingerning með AWB&lt;br /&gt;en: General cleanup with AWB
|
|-
|[[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]
|[[Kerfissíða:Framlög/MediaWiki message delivery|framlög]]
|is: Fjöldaskilaboð&lt;br /&gt;en: Mass messages
|
|-
|[[Notandi:Xqbot|Xqbot]]
[[Notandi:EmausBot|EmausBot]] 
|[[Kerfissíða:Framlög/Xqbot|framlög]]
[[Kerfissíða:Framlög/EmausBot|framlög]]
|is: Leysir tvöfaldar tilvísanir&lt;br /&gt;en: Solves double redirects.
|
|-
|-
|[[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]]
|[[Kerfissíða:Framlög/Snaevar-bot|framlög]]
|is: Hreinsun á skrám&lt;br /&gt;en: Media metadata cleanup
|
|-
|[[Notandi:Manneskja|Manneskja]]
|[[Kerfissíða:Framlög/Manneskja|framlög]]
|is: Flokkun og hreingerning&lt;br /&gt;en: Categorization and cleanup
|
|-
|[[Notandi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]
|[[Kerfissíða:Framlög/InternetArchiveBot|framlög]]
|is: Lagfærir dauða hlekki með því að bæta við hlekkjum í skjalasafn&lt;br /&gt;en: Fixed dead links by linking to the Internet Archive
|
|}
&lt;!-- Leggið inn umsókn hér fyrir neðan. - Apply below this comment. --&gt;

==[[Notandi:OctraBot|OctraBot]]==
[[Mynd:OctraBot interface.png|thumbnail]]
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Octahedron80|Octahedron80]] ([[Notandaspjall:Octahedron80|spjall]]) 4. júní 2015 kl. 13:48 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:OctraBot|OctraBot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/OctraBot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/OctraBot}} CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: [https://github.com/MER-C/wiki-java/blob/master/src/org/wikipedia/Wiki.java Wiki.java]
* Lýsing vélmennis / Function summary: Collecting interlanguage links to Wikidata and cleaning-up.
* It already has bot flags on many Wikipedias and Wikidata. It has been running for years. --[[Notandi:Octahedron80|Octahedron80]] ([[Notandaspjall:Octahedron80|spjall]]) 4. júní 2015 kl. 14:01 (UTC)
:I saw no issues when going through this bot's edits. Blotflagged.--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 8. júní 2015 kl. 19:08 (UTC)
::Thank you :) --[[Notandi:Octahedron80|Octahedron80]] ([[Notandaspjall:Octahedron80|spjall]]) 9. júní 2015 kl. 04:01 (UTC)

==[[Notandi:タチコマ robot ‎|タチコマ robot ‎]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: ----&lt;small&gt; [[User:とある白い猫|とある白い猫]]&lt;/small&gt; &lt;sup&gt;[[User talk:とある白い猫|chi?]]&lt;/sup&gt; 2. nóvember 2016 kl. 05:12 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:タチコマ robot ‎|タチコマ robot ‎]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/タチコマ robot ‎|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/タチコマ robot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic
* Kóði vélmennisins / Bot framework: pywikibot
* Lýsing vélmennis / Function summary: Bot processes [[Kerfissíða:Tvöfaldar tilvísanir]]/double redirects. This wiki already has one bot processing these but having two bots working on this routine maintenance task is better than one in case one becomes offline. Bot already has a local bot flag on over 170 wikis and also has a global bot flag.
:{{Búið}} Botflagged.--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 12. nóvember 2016 kl. 12:44 (UTC)

==[[Notandi:Manneskja|Manneskja]]==
* Umsjónarmaður vélmennis: --– '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 17. júní 2019 kl. 22:44 (UTC)
* Nafn vélmennis: [[Notandi:Manneskja|Manneskja]] ([[Kerfissíða:Framlög/Manneskja|framlög]])
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur: Sjálfvirkt
* Kóði vélmennisins: &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://github.com/macbre/nodemw nodemw]&lt;/span&gt;
* Lýsing vélmennis: Ætla að merkja 150 flokka með {{tlx|flokkatilvísun}} til að hægt sé að halda utan um síður sem eru óvart undir gömlu flokkaheiti. Dæmi er síðan [[Einelti]] sem er í [[:Flokkur:Hegðun]], en sú síða er tilvísun og því birtist greinin ekki undir nýja heitinu. Nú eru 60 síður undir gömlum flokkaheitum.

:{{Búið}} – Tek mér það bessaleyfi að merkja mig sem vélmenni fyrir þetta stutta verkefni. Geri engar aðrar merkingarlegar breytingar undir þessum notanda án frekara samþykkis. – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 17. júní 2019 kl. 22:44 (UTC)

===Hreingerningarverkefni 2===

Jæja. Við erum með:

* 640 tilvísanir sem beinast ekkert ([[Sjá (sja.is)]], [[Miðaldartónlist]], [[Grunnskólinn í Hrísey]], [[756 f.Kr.]])
*:Þeim ætti að eyða því það er ruglandi að ýta á bláan hlekk sem er svo ekki til.
* 100 tilvísanir frá spjallsíðum þó að aðalgreinin sé til &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;(eftir að aðalgrein var færð, sbr. [https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Spjall:Sk%C3%B3li&amp;redirect=no Spjall:Skóli], [https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Spjall:Nj%C3%BAton&amp;redirect=no Spjall:Njúton], [https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Spjall:Kveld%C3%BAlfur&amp;redirect=no Spjall:Kveldúlfur])&lt;/span&gt;
*:Þeim mætti annaðhvort eyða eða setja á lítinn „Grein undir þessum titli hefur áður verið færð á X, þar má mögulega sjá viðeigandi umræður“ haus.
* 380 spjallsíður þar sem aðalgreininni hefur verið eytt ([[Spjall:Animeklúbbur Hraðbrautar]], [[Spjall:Bjórmenningarfélag Íslands]], [[Spjall:Úlfar Linnet]], [[Spjall:Saga íslenska hestsins]], [[Spjall:Oddur Ólafsson]])
*:Þetta eru vanalega eyðingarumræður. Verst við að hafa þær er að þær birtast í Google niðurstöðum, ég ímynda mér að maður vilji nú ekki sjá umræðu um hvað maður sé ómarkverður þegar maður Gúgglar nafnið sitt. Þessum síðum mætti annaðhvort eyða undir „Spjallsíða þar sem aðalsíðan er ekki til“ eða skella &lt;nowiki&gt;__NOINDEX__&lt;/nowiki&gt; á.

[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] og aðrir notendur, ætti að eyða þessum síðum? 

– '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 19. júní 2019 kl. 18:08 (UTC)
*Ég er viljandi að fara ýtarlega yfir þetta, til að koma í veg fyrir breytingar sem var ekki reiknað með í fyrstu.
*Tilvísanir, aðalnafnrými: Stór hluti af tilvísunum eru frá fræðiheitum tegunda (plantna og dýra) á íslensk heiti. Þær voru stofnaðar til þess að það þurfi ekki að fletta fræðiheitunum upp aftur þegar greinin verður stofnuð. Ég er ekki á því að eyða fræðiheita tilvísunum. [[quarry:query/3358]] er listi yfir tilvísanir sem benda á efni sem má eyða án umræðu, á grundvelli reglu &quot;A9 - Efni sem tilheyrir öðru efni sem ekki er (lengur) til&quot;, í samþykktinni [[Wikipedia:Viðmið um eyðingu greina]].
*Tilvísanir, spjallsíður: Þegar maður hefur fylgt tilvísuninni eftir á spjallsíðunni þá er mismunandi hvort umræðan er um gamla titilinn eða þann nýja. Ég er því á því að setja hausinn „Grein undir þessum titli...&quot; á þær.
*Spjallsíður eyddra greina: Ég er á því að merkja bara þessar greinar sem noindex. Þó að eyðingin hafi farið fram þá kemur fram í umræðunni þær kröfur sem ný grein þarf að uppfylla svo hún fái ekki sömu örlög. Þetta hljómar kanski í mótsögn við A9 rökin hér að ofan, en eyðingarumræður eru í samþykktinni talin upp sem ein af undantekningartilfellum þeirrar reglu.
:Ég fann uppflettinguna sem 380 talan byggist á og komst að því að hún er með 27 greina skekkju. Það kemur fyrir að notendur byrji umræðu um greinar sem voru aldrei til og þaðan kemur skekkjan. Á upphaflega listanum eru tvær umræður í skjalasafni, annars vegar forsíðan og hinsvegar &quot;listi yfir íslenskar kvikmyndir&quot;. Uppfærður listi er á [[quarry:query/5770]].--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 20. júní 2019 kl. 01:01 (UTC)

::Listilega SQLað. Ég merki þá spjalltilvísanirnar og sleppi hinu. – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 20. júní 2019 kl. 13:46 (UTC)

==[[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 2. ágúst 2019 kl. 09:49 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Snaevar-bot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Snaevar-bot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: sjálfvirkur
* Kóði vélmennisins / Bot framework: [[:mw:Manual:Pywikibot|pywikibot]] (replace.py)
* Lýsing vélmennis / Function summary: uppfæra tengla, lýst nánar hér á eftir.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tengill !! Fært á !! Fjöldi
|-
| http://apps.kew.org/wcsp/* || http://wcsp.science.kew.org/* || 346
|-
| http://www.rettarheimild.is/mannanofn || http://www.island.is/mannanofn/leit-ad-nafni/ || 3.475
|}
Ég var að fara yfir mest tengdu tenglana á þessum wiki og fann þessa tvo. Stjarnan í enda vefslóðar kew.org tenglilsins vísar til þess að vefslóðin byrjar á þennan hátt, en réttarheimildar tengillinn á við eina staka síðu. Kew.org uppfærði sína síðu og þess vegna eru tenglarnir brotnir. Réttarheimildar síðan hefur verið færð á annað vefsvæði.
*Dæmi:
*kew.org: Frá http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=2106 þar sem tengill endurbeinir á forsíðu, yfir á http://wcsp.science.kew.org/synonomy.do?name_id=2106
Ef það er eitthvað fleira sem mér dettur í hug, þá bý ég til aðra umsókn.
--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 2. ágúst 2019 kl. 09:49 (UTC)

*Mjög gott. Einhvern daginn gætum við líka reynt að laga alla þessa gömlu Tímarit.is hlekki sem áframsenda mann oft á ranga síðu, en það er kannski ekki raunsætt. Hlekkir á dóma hæstaréttar eru líka alveg rofnir. – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 2. ágúst 2019 kl. 16:12 (UTC)

==[[Notandi:Holder|Holder]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Holder|Holder]] ([[Notandaspjall:Holder|spjall]]) 3. október 2019 kl. 11:35 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Holder|Holder]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Holder|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Holder|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: mostly automatic, sometimes manually assisted
* Kóði vélmennisins / Bot framework: AutoWikiBrowser
* Lýsing vélmennis / Function summary: Fixing syntax errors with AWB. I'm global sysop and still have bot flag on cywiki.

* Mér finnst yfirleitt ekki ástæða til að gerðar séu breytingar sem 'laga' eða staðla eitthvað smávegis í kóðanum án þess að það breyti ásýnd síðunnar.[https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Akt%C3%ADn%C3%B3l%C3%ADt&amp;diff=prev&amp;oldid=1655938] Slíkt gerir það seinlegra að lesa breytingaskrá greina. En ef vilji er fyrir að gera þetta þá er að minnsta kosti skárra að það sé gert undir vélmennafána. [[Notandi:Haukurth|Haukur]] ([[Notandaspjall:Haukurth|spjall]]) 14. nóvember 2019 kl. 15:31 (UTC)
*Sammála. Hef restina á ensku, svo skilaboðin komist til eigandans. @[[User:Holder|Holder]]: Myself and Haukurth think that your edits are too trivial. Any change that does not change the page visually is not worthwile. Changing defaultsort so it includes the pagename is unnecessary, since we already sort categories by the Icelandic alphabet (by using uca-is, see [[mw:Manual:$wgCategoryCollation]]). It would not surprise me if some of your edit patterns where on the &quot;cosmetic changes&quot; list in AWB.--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 15. nóvember 2019 kl. 00:41 (UTC)
*:Ok. Thanks and best regards. --[[Notandi:Holder|Holder]] ([[Notandaspjall:Holder|spjall]]) 15. nóvember 2019 kl. 04:51 (UTC)

==[[Notandi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --—[[User:Cyberpower678|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;CYBERPOWER&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:Cyberpower678|&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;spjall&lt;/span&gt;]])&lt;/span&gt; 11. september 2020 kl. 15:16 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/InternetArchiveBot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/InternetArchiveBot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic
* Kóði vélmennisins / Bot framework: None.  Runs on an independent framework written in PHP
* Lýsing vélmennis / Function summary: This bot will scan Wikipedia looking for dead links. Dead links will be supplemented, or replaced, with archive URLs. A feature currently in the works, the bot will look for unlinked book references and a link to a preview of the book, or page if mentioned in the reference.
**&lt;small&gt;[[Wikipedia:Potturinn/Safn_24#Pæling_að_kveikja_á_skjalasafnavélmenninu_hér|Hlekkur á umræðu frá 2019 um þetta vélmenni]] – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 11. september 2020 kl. 16:41 (UTC)&lt;/small&gt;
**@[[User:Cyberpower678|Cyberpower678]]: {{haki|16px}} '''Done''' – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 11. september 2020 kl. 16:41 (UTC)

==[[Notandi:RG067|RG067]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:RG067|RG067]] ([[Notandaspjall:RG067|spjall]]) 23. maí 2021 kl. 14:39 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:RG067|RG067]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/RG067|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/RG067|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WPCleaner WPCleaner]
* Lýsing vélmennis / Function summary: Syntax correction (only for the higo prio errors). A temporary botflag may be better, because I also doing crosswiki patroll with this account, and you may want to read this edits.
:I just checked what else need to be corrected, and it seems that all what I want to correct is already corrected. So I don't need this status. --[[Notandi:RG067|RG067]] ([[Notandaspjall:RG067|spjall]]) 23. maí 2021 kl. 16:37 (UTC)

== Leaderbot ==

==[[Notandi:Leaderbot|Leaderbot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Leaderboard|Leaderboard]] ([[Notandaspjall:Leaderboard|spjall]]) 1. nóvember 2024 kl. 14:19 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Leaderbot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Leaderbot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: Automatic
* Kóði vélmennisins / Bot framework: pywikipedia
* Lýsing vélmennis / Function summary: [[metawiki:Global reminder bot]]. The bot will rarely run here, but this process is required especially since [[metawiki:Global bots]] is disabled on this wiki and this wiki requires local approval. I am enabling the bot on this wiki as it appears that I can run it while waiting for approval - please let me know if this is not the case. [[Notandi:Leaderboard|Leaderboard]] ([[Notandaspjall:Leaderboard|spjall]]) 1. nóvember 2024 kl. 14:19 (UTC)
*:Checked the bot edits on other wikis, seems fine. Botflag granted. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 2. nóvember 2024 kl. 14:45 (UTC)

==[[Notandi:bjornkarateboy|Bjornkarateboy]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy ]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:15 (UTC)

* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:bot|bot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/bot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/bot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic or manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: bot framework
* Lýsing vélmennis / Function summary: function summary

Bjornkarateboy
Ég legg inn umsókn um að fá vélmennaréttindi.
*:Ertu að hugsa þér vélmenni í einhverjum sérstökum tilgangi? Flest þessi vélmenni eru til að gera sjálfvirkar uppfærslur, t.d. uppfæra tengla eða leiðrétta algengar innsláttarvillur. Til hvers viltu vélmennaréttindi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:31 (UTC)
*:Ég vil taka þátt í því að sinna aðhaldi á Wikipedia og tel mikilvægt að laga þá hluti sem þarf að laga. Ég vil nýta vélmennaréttindi í að lagfæra hluti sem þarf að lagfæra og sinna almennu aðhaldi á Wikipedia.  [[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy ]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:40 (UTC)
*::Það er einmitt mikilvægt að leiðrétta stafsetningar og innsláttarvillur sem eru mjög algengar. Þá tek ég oft eftir að það er ekki verið að uppfæra ákveðna hluti sem ætti að vera löngu búið að uppfæra og ég vil taka þátt í að sinna svoleiðis aðhaldi. [[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy ]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:41 (UTC)
*:::Hvaða villur nákvæmlega? Og kannt þú að forrita vélmenni sem myndi laga slíkt? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 18:06 (UTC)
*:::Ég myndi einfandlega ekki treysta manni nýskriðnum úr banni sem fylgir ekki fyrirmælum að vera með vélmennaréttindi. Réttindin merkja allar breytingar aðgangsins sem vélmennabreytingar. Vélmenni eru á sér aðgangi og aðgangurinn merktur sem slíkur, eins og [[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]].
*:::Hvað fyrirhugaðar breytingar varðar, þó að það séu til vélmennaforrit, þá leiðrétta þau ekki stafsetningavillur eins vel og [https://skrambi.arnastofnun.is/ Skrambi] og Púkinn. 
*:::Með &quot;uppfæra hluti&quot; reikna ég með að hlutir séu staðhæfingar. Það er ekki auðveldara að uppfæra íbúatölu Íslands með vélmenni, enda eru vélmenni ekki með tengingu við aðra vefþjóna en Wikipediu. Þannig getur vélmenni ekki náð í íbúatölu frá Hagstofu Íslands. Vélmenni eru fyrir atriði sem eru eins eða næstum eins á hundruðum síðna, ekki íbúatölu sem er breytileg eftir hverju landi. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 20:50 (UTC)

==[[Notandi:Agnúi|Agnúi]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Óskadddddd|Óskadddddd]] ([[Notandaspjall:Óskadddddd|spjall]]) 24. maí 2025 kl. 20:22 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Agnúi|Agnúi]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Agnúi|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Agnúi|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: hálfsjálfvirkur (gæti orðið sjálfvirkt síðar)
* Kóði vélmennisins / Bot framework: pywikibot
* Lýsing vélmennis / Function summary: '''Leiðréttir algengar, þekktar og auðsjáanlegar stafsetningarvillur.''' Vélmennið leitar að algengum villum og leiðréttir þær (t.d. var það að leiðrétta 'var var' villur). Ég plana einnig að nýta [https://huggingface.co/mideind/yfirlestur-icelandic-correction-byt5 gervigreindarlíkan sérþjálfað í að greina málvillur] til að hjálpa til við að leiðrétta flóknari texta, en annars (og nánast alltaf) myndi ég nota: https://github.com/mideind/GreynirCorrect. Þannig myndi ég forðast ónákvæmar leiðréttingar.

:{{Búið}} – Sjálfsagt að veita það þegar vélmennastjórinn er virkur notandi hér. --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 24. maí 2025 kl. 20:35 (UTC)

==[[Notandi:SchlurcherBot|SchlurcherBot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Notandaspjall:Schlurcher|talk]]) 27 march 2026 kl. 00:23 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:SchlurcherBot|SchlurcherBot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/SchlurcherBot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/SchlurcherBot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic or manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: Main C# script: [[commons:User:SchlurcherBot/LinkChecker]]
* Lýsing vélmennis / Function summary: Automatically convert links from &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt; (secure protocol migration)

* '''Technical details''': Please see [[metawiki:User:SchlurcherBot|meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects:''': [[metawiki:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[:w:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[:w:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[:w:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[:w:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[:w:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[:w:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[metawiki:Special:CentralAuth/SchlurcherBot|sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you.--{{Óundirritað|Schlurcher|27 march 2026 22:19}}</text>
      <sha1>5fiyzwgk8q610dz7ln9d77gv3nhsi5m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952104</id>
      <parentid>1951991</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>/* SchlurcherBot */</comment>
      <origin>1952104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27948" sha1="0p447vrnne2bzhia7qeo6ohh37h8zq2" xml:space="preserve">{{Skjalasafn|
* [[Wikipedia:Vélmenni/Safn 1|Safn 1 (september 2006 – desember 2010)]]
* [[Wikipedia:Vélmenni/Safn 2|Safn 2 (desember 2010 – enn í dag)]]
}}

'''Vélmenni''' eru aðferðir til að hafa óhandvirk samskipti við [[Wikipedia:Um|Wikipediu]] í gegnum notendaviðmótin. Vélmenni kunna að vera sjálfvirk eða, með hjálp notenda, hálfsjálfvirk og er þeim ætlað að hjálpa til með viðhald, tiltektir, leiðréttingar og fleira. Sá sem að stjórnar vélmenni ber fulla ábyrgð á gjörðum þess.
[[Flokkur:Wikipedia:Vélmenni]]
== Leiðbeiningar / instructions ==
{{WPsamþykkt|kafli=já|flokkur=samfélag}}
The icelandic-language wikipedia has an independent bot policy witch requires local approval on this page.

{| width=&quot;{{{1|100%}}}&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:transparent;table-layout:fixed;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|&lt;div style=&quot;margin-right:{{{2|20px}}};&quot;&gt;
=== Vélmenna samþykkt ===
* Vélmenni sem vinna að tungumálatenglum eiga að keyra hálfsjálfvirkt og vera samhæfð við Wikidata
* Vélmenni sem vinna að tungumálatenglum þurfa að vera virk á að minnsta kosti 20 wikipedium til að verða samþykkt.
* Aðeins þeir sem eru altalandi á íslensku mega gera samhengisháðar breytingar með vélmenni sínu.
* Vélmenni ættu ekki að keyra á notendasíðum, öðrum en þeirra eigin.
* Umsjónarmaður vélmennis á að sjá til þess að breytingar vélmennisins fórni ekki gæðum fyrir hraða eða magn.
* Vélmenni sem hafa verið óvirk (ekki gert neinar breytingar) í sex mánuði eða lengur geta misst réttindi sín. Hægt er að fá réttindin aftur með því að fylgja fyrirmælunum hér fyrir neðan.
* Keyrsla vélmennis sem hefur verið neitað um vélmennaréttindi er stranglega bönnuð og er réttlætanleg ástæða fyrir tafarlausu banni á vélmenni þínu.
* Möppudýr eru hvött til þess að banna vélmenni sem eru skaðleg, keyra of hratt eða gera eitthvað annað en lýsing þeirra segir til um.

&lt;/div&gt;
|&lt;div style=&quot;margin-right: {{{1|20px}}};&quot;&gt;

=== Bot policy ===
*Interwiki bots must run manually and be compatible with Wikidata.
* Interwiki bots must already be active on 20 wikis to be accepted.
* Bots should not run on user pages, other than their own.
* Only bot operators that are fluent in Icelandic may make context-sensitive changes with their bot.
* The bot operator should ensure that the changes made by his bot do not sacrifice quality for speed or quantity.
* Bots that have been inactive (not made any edits) for six months or more, can have their bot flag removed. The flag can be reassigned by following the steps below.
* Running a denied bot is absolutely forbidden and will be a justified cause for an immediate block for your bot.
* Administrators are encouraged to block bots that are harmful, run too fast or do something else than described in the application to run it.

&lt;/div&gt;
|}
&lt;/div&gt;

&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;

{| width=&quot;{{{1|100%}}}&quot; border=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;background-color:transparent;table-layout:fixed;&quot;
|- valign=&quot;top&quot;
|&lt;div style=&quot;margin-right:{{{2|20px}}};&quot;&gt;

=== Að sækja um vélmennaréttindi ===
Áður en þú keyrir vélmennið:
# Sæktu um vélmennaréttindi
# Búðu til notendasíðu fyrir vélmennið
# Ef að vélmennið er ekki pywikipedia- eða AWB-vélmenni, bíddu þá þar til ákvörðun hefur verið tekin um hvort starfsemi vélmennisins sé góð hugmynd eða ekki.
# Gerðu 20 breytingar með vélmenninu til að sýna virkni þess. Vélmenni sem er án vélmennaréttinda og gerir of margar breytingar getur verið bannað.

&lt;/div&gt;
|&lt;div style=&quot;margin-right: {{{1|20px}}};&quot;&gt;

=== Applying for a bot flag ===
Before you run your bot:
# Request a bot flag
# Create an userpage for your bot (using the bot template).
# If your bot is not pywikipedia- or AWB-bot wait until it is determined wether your bot is in fact a good idea or not.
# Run 20 test edits to demonstrate your bot's activity. A non-flagged bot that makes too many edits can be blocked.

&lt;/div&gt;
|}
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;text-align:center; font-weight: bold&quot; class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
[{{fullurl:Wikipedia:Vélmenni|action=edit&amp;section=new&amp;preload=Wikipedia:Vélmenni/umsókn&amp;nosummary=1}} Sendu inn umsókn um vélmennaréttindi / Submit your bot flag request]
&lt;/div&gt;

== Vélmenni og verkefni þeirra ==

is: Þetta er tafla yfir vélmenni og verkefni þeirra. Sjá einnig [https://is.wikipedia.org/wiki/Kerfiss%C3%AD%C3%B0a:Notendalisti?username=&amp;group=bot&amp;editsOnly=1 réttindalistann].&lt;br/&gt;
en: This is an list over robots and their tasks.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Nafn /Name
!Framlög /Contributions
!Verkefni /Tasks
!Athugasemd /Comments
|-
|[[Notandi:CommonsDelinker|CommonsDelinker]]
|[[Kerfissíða:Framlög/CommonsDelinker|framlög]]
|is: Aftengir tengla á eyddar myndir af síðum&lt;br /&gt;en: Delinks deleted images from Commons
|
|-
|[[Notandi:JabbiAWB|JabbiAWB]]
|[[Kerfissíða:Framlög/JabbiAWB|framlög]]
|is: Hreingerning með AWB&lt;br /&gt;en: General cleanup with AWB
|
|-
|[[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]
|[[Kerfissíða:Framlög/MediaWiki message delivery|framlög]]
|is: Fjöldaskilaboð&lt;br /&gt;en: Mass messages
|
|-
|[[Notandi:Xqbot|Xqbot]]
[[Notandi:EmausBot|EmausBot]] 
|[[Kerfissíða:Framlög/Xqbot|framlög]]
[[Kerfissíða:Framlög/EmausBot|framlög]]
|is: Leysir tvöfaldar tilvísanir&lt;br /&gt;en: Solves double redirects.
|
|-
|-
|[[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]]
|[[Kerfissíða:Framlög/Snaevar-bot|framlög]]
|is: Hreinsun á skrám&lt;br /&gt;en: Media metadata cleanup
|
|-
|[[Notandi:Manneskja|Manneskja]]
|[[Kerfissíða:Framlög/Manneskja|framlög]]
|is: Flokkun og hreingerning&lt;br /&gt;en: Categorization and cleanup
|
|-
|[[Notandi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]
|[[Kerfissíða:Framlög/InternetArchiveBot|framlög]]
|is: Lagfærir dauða hlekki með því að bæta við hlekkjum í skjalasafn&lt;br /&gt;en: Fixed dead links by linking to the Internet Archive
|
|}
&lt;!-- Leggið inn umsókn hér fyrir neðan. - Apply below this comment. --&gt;

==[[Notandi:OctraBot|OctraBot]]==
[[Mynd:OctraBot interface.png|thumbnail]]
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Octahedron80|Octahedron80]] ([[Notandaspjall:Octahedron80|spjall]]) 4. júní 2015 kl. 13:48 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:OctraBot|OctraBot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/OctraBot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/OctraBot}} CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: [https://github.com/MER-C/wiki-java/blob/master/src/org/wikipedia/Wiki.java Wiki.java]
* Lýsing vélmennis / Function summary: Collecting interlanguage links to Wikidata and cleaning-up.
* It already has bot flags on many Wikipedias and Wikidata. It has been running for years. --[[Notandi:Octahedron80|Octahedron80]] ([[Notandaspjall:Octahedron80|spjall]]) 4. júní 2015 kl. 14:01 (UTC)
:I saw no issues when going through this bot's edits. Blotflagged.--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 8. júní 2015 kl. 19:08 (UTC)
::Thank you :) --[[Notandi:Octahedron80|Octahedron80]] ([[Notandaspjall:Octahedron80|spjall]]) 9. júní 2015 kl. 04:01 (UTC)

==[[Notandi:タチコマ robot ‎|タチコマ robot ‎]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: ----&lt;small&gt; [[User:とある白い猫|とある白い猫]]&lt;/small&gt; &lt;sup&gt;[[User talk:とある白い猫|chi?]]&lt;/sup&gt; 2. nóvember 2016 kl. 05:12 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:タチコマ robot ‎|タチコマ robot ‎]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/タチコマ robot ‎|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/タチコマ robot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic
* Kóði vélmennisins / Bot framework: pywikibot
* Lýsing vélmennis / Function summary: Bot processes [[Kerfissíða:Tvöfaldar tilvísanir]]/double redirects. This wiki already has one bot processing these but having two bots working on this routine maintenance task is better than one in case one becomes offline. Bot already has a local bot flag on over 170 wikis and also has a global bot flag.
:{{Búið}} Botflagged.--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 12. nóvember 2016 kl. 12:44 (UTC)

==[[Notandi:Manneskja|Manneskja]]==
* Umsjónarmaður vélmennis: --– '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 17. júní 2019 kl. 22:44 (UTC)
* Nafn vélmennis: [[Notandi:Manneskja|Manneskja]] ([[Kerfissíða:Framlög/Manneskja|framlög]])
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur: Sjálfvirkt
* Kóði vélmennisins: &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[https://github.com/macbre/nodemw nodemw]&lt;/span&gt;
* Lýsing vélmennis: Ætla að merkja 150 flokka með {{tlx|flokkatilvísun}} til að hægt sé að halda utan um síður sem eru óvart undir gömlu flokkaheiti. Dæmi er síðan [[Einelti]] sem er í [[:Flokkur:Hegðun]], en sú síða er tilvísun og því birtist greinin ekki undir nýja heitinu. Nú eru 60 síður undir gömlum flokkaheitum.

:{{Búið}} – Tek mér það bessaleyfi að merkja mig sem vélmenni fyrir þetta stutta verkefni. Geri engar aðrar merkingarlegar breytingar undir þessum notanda án frekara samþykkis. – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 17. júní 2019 kl. 22:44 (UTC)

===Hreingerningarverkefni 2===

Jæja. Við erum með:

* 640 tilvísanir sem beinast ekkert ([[Sjá (sja.is)]], [[Miðaldartónlist]], [[Grunnskólinn í Hrísey]], [[756 f.Kr.]])
*:Þeim ætti að eyða því það er ruglandi að ýta á bláan hlekk sem er svo ekki til.
* 100 tilvísanir frá spjallsíðum þó að aðalgreinin sé til &lt;span class=&quot;plainlinks&quot;&gt;(eftir að aðalgrein var færð, sbr. [https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Spjall:Sk%C3%B3li&amp;redirect=no Spjall:Skóli], [https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Spjall:Nj%C3%BAton&amp;redirect=no Spjall:Njúton], [https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Spjall:Kveld%C3%BAlfur&amp;redirect=no Spjall:Kveldúlfur])&lt;/span&gt;
*:Þeim mætti annaðhvort eyða eða setja á lítinn „Grein undir þessum titli hefur áður verið færð á X, þar má mögulega sjá viðeigandi umræður“ haus.
* 380 spjallsíður þar sem aðalgreininni hefur verið eytt ([[Spjall:Animeklúbbur Hraðbrautar]], [[Spjall:Bjórmenningarfélag Íslands]], [[Spjall:Úlfar Linnet]], [[Spjall:Saga íslenska hestsins]], [[Spjall:Oddur Ólafsson]])
*:Þetta eru vanalega eyðingarumræður. Verst við að hafa þær er að þær birtast í Google niðurstöðum, ég ímynda mér að maður vilji nú ekki sjá umræðu um hvað maður sé ómarkverður þegar maður Gúgglar nafnið sitt. Þessum síðum mætti annaðhvort eyða undir „Spjallsíða þar sem aðalsíðan er ekki til“ eða skella &lt;nowiki&gt;__NOINDEX__&lt;/nowiki&gt; á.

[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] og aðrir notendur, ætti að eyða þessum síðum? 

– '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 19. júní 2019 kl. 18:08 (UTC)
*Ég er viljandi að fara ýtarlega yfir þetta, til að koma í veg fyrir breytingar sem var ekki reiknað með í fyrstu.
*Tilvísanir, aðalnafnrými: Stór hluti af tilvísunum eru frá fræðiheitum tegunda (plantna og dýra) á íslensk heiti. Þær voru stofnaðar til þess að það þurfi ekki að fletta fræðiheitunum upp aftur þegar greinin verður stofnuð. Ég er ekki á því að eyða fræðiheita tilvísunum. [[quarry:query/3358]] er listi yfir tilvísanir sem benda á efni sem má eyða án umræðu, á grundvelli reglu &quot;A9 - Efni sem tilheyrir öðru efni sem ekki er (lengur) til&quot;, í samþykktinni [[Wikipedia:Viðmið um eyðingu greina]].
*Tilvísanir, spjallsíður: Þegar maður hefur fylgt tilvísuninni eftir á spjallsíðunni þá er mismunandi hvort umræðan er um gamla titilinn eða þann nýja. Ég er því á því að setja hausinn „Grein undir þessum titli...&quot; á þær.
*Spjallsíður eyddra greina: Ég er á því að merkja bara þessar greinar sem noindex. Þó að eyðingin hafi farið fram þá kemur fram í umræðunni þær kröfur sem ný grein þarf að uppfylla svo hún fái ekki sömu örlög. Þetta hljómar kanski í mótsögn við A9 rökin hér að ofan, en eyðingarumræður eru í samþykktinni talin upp sem ein af undantekningartilfellum þeirrar reglu.
:Ég fann uppflettinguna sem 380 talan byggist á og komst að því að hún er með 27 greina skekkju. Það kemur fyrir að notendur byrji umræðu um greinar sem voru aldrei til og þaðan kemur skekkjan. Á upphaflega listanum eru tvær umræður í skjalasafni, annars vegar forsíðan og hinsvegar &quot;listi yfir íslenskar kvikmyndir&quot;. Uppfærður listi er á [[quarry:query/5770]].--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 20. júní 2019 kl. 01:01 (UTC)

::Listilega SQLað. Ég merki þá spjalltilvísanirnar og sleppi hinu. – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 20. júní 2019 kl. 13:46 (UTC)

==[[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 2. ágúst 2019 kl. 09:49 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Snaevar-bot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Snaevar-bot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: sjálfvirkur
* Kóði vélmennisins / Bot framework: [[:mw:Manual:Pywikibot|pywikibot]] (replace.py)
* Lýsing vélmennis / Function summary: uppfæra tengla, lýst nánar hér á eftir.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Tengill !! Fært á !! Fjöldi
|-
| http://apps.kew.org/wcsp/* || http://wcsp.science.kew.org/* || 346
|-
| http://www.rettarheimild.is/mannanofn || http://www.island.is/mannanofn/leit-ad-nafni/ || 3.475
|}
Ég var að fara yfir mest tengdu tenglana á þessum wiki og fann þessa tvo. Stjarnan í enda vefslóðar kew.org tenglilsins vísar til þess að vefslóðin byrjar á þennan hátt, en réttarheimildar tengillinn á við eina staka síðu. Kew.org uppfærði sína síðu og þess vegna eru tenglarnir brotnir. Réttarheimildar síðan hefur verið færð á annað vefsvæði.
*Dæmi:
*kew.org: Frá http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=2106 þar sem tengill endurbeinir á forsíðu, yfir á http://wcsp.science.kew.org/synonomy.do?name_id=2106
Ef það er eitthvað fleira sem mér dettur í hug, þá bý ég til aðra umsókn.
--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 2. ágúst 2019 kl. 09:49 (UTC)

*Mjög gott. Einhvern daginn gætum við líka reynt að laga alla þessa gömlu Tímarit.is hlekki sem áframsenda mann oft á ranga síðu, en það er kannski ekki raunsætt. Hlekkir á dóma hæstaréttar eru líka alveg rofnir. – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 2. ágúst 2019 kl. 16:12 (UTC)

==[[Notandi:Holder|Holder]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Holder|Holder]] ([[Notandaspjall:Holder|spjall]]) 3. október 2019 kl. 11:35 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Holder|Holder]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Holder|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Holder|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: mostly automatic, sometimes manually assisted
* Kóði vélmennisins / Bot framework: AutoWikiBrowser
* Lýsing vélmennis / Function summary: Fixing syntax errors with AWB. I'm global sysop and still have bot flag on cywiki.

* Mér finnst yfirleitt ekki ástæða til að gerðar séu breytingar sem 'laga' eða staðla eitthvað smávegis í kóðanum án þess að það breyti ásýnd síðunnar.[https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Akt%C3%ADn%C3%B3l%C3%ADt&amp;diff=prev&amp;oldid=1655938] Slíkt gerir það seinlegra að lesa breytingaskrá greina. En ef vilji er fyrir að gera þetta þá er að minnsta kosti skárra að það sé gert undir vélmennafána. [[Notandi:Haukurth|Haukur]] ([[Notandaspjall:Haukurth|spjall]]) 14. nóvember 2019 kl. 15:31 (UTC)
*Sammála. Hef restina á ensku, svo skilaboðin komist til eigandans. @[[User:Holder|Holder]]: Myself and Haukurth think that your edits are too trivial. Any change that does not change the page visually is not worthwile. Changing defaultsort so it includes the pagename is unnecessary, since we already sort categories by the Icelandic alphabet (by using uca-is, see [[mw:Manual:$wgCategoryCollation]]). It would not surprise me if some of your edit patterns where on the &quot;cosmetic changes&quot; list in AWB.--[[Notandi:Snaevar|Snaevar]] ([[Notandaspjall:Snaevar|spjall]]) 15. nóvember 2019 kl. 00:41 (UTC)
*:Ok. Thanks and best regards. --[[Notandi:Holder|Holder]] ([[Notandaspjall:Holder|spjall]]) 15. nóvember 2019 kl. 04:51 (UTC)

==[[Notandi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --—[[User:Cyberpower678|'''&lt;span style=&quot;color:darkgrey;font-family:monospace&quot;&gt;CYBERPOWER&lt;/span&gt;''']] &lt;span style=&quot;font-family:Rockwell&quot;&gt;([[:en:User talk:Cyberpower678|&lt;span style=&quot;color:red&quot;&gt;spjall&lt;/span&gt;]])&lt;/span&gt; 11. september 2020 kl. 15:16 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/InternetArchiveBot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/InternetArchiveBot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic
* Kóði vélmennisins / Bot framework: None.  Runs on an independent framework written in PHP
* Lýsing vélmennis / Function summary: This bot will scan Wikipedia looking for dead links. Dead links will be supplemented, or replaced, with archive URLs. A feature currently in the works, the bot will look for unlinked book references and a link to a preview of the book, or page if mentioned in the reference.
**&lt;small&gt;[[Wikipedia:Potturinn/Safn_24#Pæling_að_kveikja_á_skjalasafnavélmenninu_hér|Hlekkur á umræðu frá 2019 um þetta vélmenni]] – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 11. september 2020 kl. 16:41 (UTC)&lt;/small&gt;
**@[[User:Cyberpower678|Cyberpower678]]: {{haki|16px}} '''Done''' – '''''[[Notandi:Þjarkur|Þjarkur]]''''' [[Notandaspjall:Þjarkur|(spjall)]] 11. september 2020 kl. 16:41 (UTC)

==[[Notandi:RG067|RG067]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:RG067|RG067]] ([[Notandaspjall:RG067|spjall]]) 23. maí 2021 kl. 14:39 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:RG067|RG067]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/RG067|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/RG067|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:WPCleaner WPCleaner]
* Lýsing vélmennis / Function summary: Syntax correction (only for the higo prio errors). A temporary botflag may be better, because I also doing crosswiki patroll with this account, and you may want to read this edits.
:I just checked what else need to be corrected, and it seems that all what I want to correct is already corrected. So I don't need this status. --[[Notandi:RG067|RG067]] ([[Notandaspjall:RG067|spjall]]) 23. maí 2021 kl. 16:37 (UTC)

== Leaderbot ==

==[[Notandi:Leaderbot|Leaderbot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Leaderboard|Leaderboard]] ([[Notandaspjall:Leaderboard|spjall]]) 1. nóvember 2024 kl. 14:19 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Leaderbot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Leaderbot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: Automatic
* Kóði vélmennisins / Bot framework: pywikipedia
* Lýsing vélmennis / Function summary: [[metawiki:Global reminder bot]]. The bot will rarely run here, but this process is required especially since [[metawiki:Global bots]] is disabled on this wiki and this wiki requires local approval. I am enabling the bot on this wiki as it appears that I can run it while waiting for approval - please let me know if this is not the case. [[Notandi:Leaderboard|Leaderboard]] ([[Notandaspjall:Leaderboard|spjall]]) 1. nóvember 2024 kl. 14:19 (UTC)
*:Checked the bot edits on other wikis, seems fine. Botflag granted. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 2. nóvember 2024 kl. 14:45 (UTC)

==[[Notandi:bjornkarateboy|Bjornkarateboy]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy ]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:15 (UTC)

* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:bot|bot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/bot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/bot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic or manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: bot framework
* Lýsing vélmennis / Function summary: function summary

Bjornkarateboy
Ég legg inn umsókn um að fá vélmennaréttindi.
*:Ertu að hugsa þér vélmenni í einhverjum sérstökum tilgangi? Flest þessi vélmenni eru til að gera sjálfvirkar uppfærslur, t.d. uppfæra tengla eða leiðrétta algengar innsláttarvillur. Til hvers viltu vélmennaréttindi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:31 (UTC)
*:Ég vil taka þátt í því að sinna aðhaldi á Wikipedia og tel mikilvægt að laga þá hluti sem þarf að laga. Ég vil nýta vélmennaréttindi í að lagfæra hluti sem þarf að lagfæra og sinna almennu aðhaldi á Wikipedia.  [[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy ]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:40 (UTC)
*::Það er einmitt mikilvægt að leiðrétta stafsetningar og innsláttarvillur sem eru mjög algengar. Þá tek ég oft eftir að það er ekki verið að uppfæra ákveðna hluti sem ætti að vera löngu búið að uppfæra og ég vil taka þátt í að sinna svoleiðis aðhaldi. [[Notandi:Bjornkarateboy|Bjornkarateboy ]] ([[Notandaspjall:Bjornkarateboy|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 17:41 (UTC)
*:::Hvaða villur nákvæmlega? Og kannt þú að forrita vélmenni sem myndi laga slíkt? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 18:06 (UTC)
*:::Ég myndi einfandlega ekki treysta manni nýskriðnum úr banni sem fylgir ekki fyrirmælum að vera með vélmennaréttindi. Réttindin merkja allar breytingar aðgangsins sem vélmennabreytingar. Vélmenni eru á sér aðgangi og aðgangurinn merktur sem slíkur, eins og [[Notandi:Snaevar-bot|Snaevar-bot]].
*:::Hvað fyrirhugaðar breytingar varðar, þó að það séu til vélmennaforrit, þá leiðrétta þau ekki stafsetningavillur eins vel og [https://skrambi.arnastofnun.is/ Skrambi] og Púkinn. 
*:::Með &quot;uppfæra hluti&quot; reikna ég með að hlutir séu staðhæfingar. Það er ekki auðveldara að uppfæra íbúatölu Íslands með vélmenni, enda eru vélmenni ekki með tengingu við aðra vefþjóna en Wikipediu. Þannig getur vélmenni ekki náð í íbúatölu frá Hagstofu Íslands. Vélmenni eru fyrir atriði sem eru eins eða næstum eins á hundruðum síðna, ekki íbúatölu sem er breytileg eftir hverju landi. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 18. mars 2025 kl. 20:50 (UTC)

==[[Notandi:Agnúi|Agnúi]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Óskadddddd|Óskadddddd]] ([[Notandaspjall:Óskadddddd|spjall]]) 24. maí 2025 kl. 20:22 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:Agnúi|Agnúi]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/Agnúi|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/Agnúi|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: hálfsjálfvirkur (gæti orðið sjálfvirkt síðar)
* Kóði vélmennisins / Bot framework: pywikibot
* Lýsing vélmennis / Function summary: '''Leiðréttir algengar, þekktar og auðsjáanlegar stafsetningarvillur.''' Vélmennið leitar að algengum villum og leiðréttir þær (t.d. var það að leiðrétta 'var var' villur). Ég plana einnig að nýta [https://huggingface.co/mideind/yfirlestur-icelandic-correction-byt5 gervigreindarlíkan sérþjálfað í að greina málvillur] til að hjálpa til við að leiðrétta flóknari texta, en annars (og nánast alltaf) myndi ég nota: https://github.com/mideind/GreynirCorrect. Þannig myndi ég forðast ónákvæmar leiðréttingar.

:{{Búið}} – Sjálfsagt að veita það þegar vélmennastjórinn er virkur notandi hér. --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 24. maí 2025 kl. 20:35 (UTC)

==[[Notandi:SchlurcherBot|SchlurcherBot]]==
* Umsjónarmaður vélmennis / Botmaster: --[[Notandi:Schlurcher|Schlurcher]] ([[Notandaspjall:Schlurcher|talk]]) 27 march 2026 kl. 00:23 (UTC)
* Nafn vélmennis / Bot's name: [[Notandi:SchlurcherBot|SchlurcherBot]] ([[Kerfiss%C3%ADða:Framlög/SchlurcherBot|contributions]])
* Virkni á öðrum wikipedium / Activity on other wikipedias: [[toollabs:pathoschild-contrib/crossactivity/SchlurcherBot|CrossActivity]]
* Sjálfvirkur eða hálfsjálfvirkur / Automatic or Manually Assisted: automatic or manual
* Kóði vélmennisins / Bot framework: Main C# script: [[commons:User:SchlurcherBot/LinkChecker]]
* Lýsing vélmennis / Function summary: Automatically convert links from &lt;code&gt;http://&lt;/code&gt; to &lt;code&gt;https://&lt;/code&gt; (secure protocol migration)

* '''Technical details''': Please see [[metawiki:User:SchlurcherBot|meta:User:SchlurcherBot]] for full details, including the expected number of affected URLs on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}}.
* '''Bot flags on other projects:''': [[metawiki:Steward_requests/Bot_status/2025-12#Global_bot_status_for_User:SchlurcherBot|Global bot status granted]]. Also flagged on [[:w:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/SchlurcherBot|English Wikipedia]], [[:w:de:Wikipedia:Bots/Anträge_auf_Botflag/Archiv/2025#2025-02-14_–_SchlurcherBot|German Wikipedia]], [[:w:fr:Wikipédia:Bot/Statut/Archive_12#(Traité)_SchlurcherBot|French Wikipedia]], [[:w:it:Wikipedia:Bot/Autorizzazioni/Archivio/2025#SchlurcherBot|Italian Wikipedia]], [[:w:pl:Wikipedia:Boty/Zgłoszenia/2025#Wikipedysta:SchlurcherBot|Polish Wikipedia]], [[:w:pt:Wikipédia:Robôs/Pedidos_de_aprovação/Arquivo/2025#SchlurcherBot|Portuguese Wikipedia]], and [[commons:Commons:Bots/Requests/SchlurcherBot2|Commons]]. For a full list, see: [[metawiki:Special:CentralAuth/SchlurcherBot|sulutil:SchlurcherBot]]
* '''Comment''': The bot is globally approved and active on the top 10 Wikipedia projects. As this wiki has opted out of the global bot policy, I am requesting permission to perform these link updates on {{#language:{{CONTENTLANGUAGE}}}} {{SITENAME}} as well. Please let me know if a local bot flag can be granted or if you have any questions. Thank you.--{{Óundirritað|Schlurcher|27 march 2026 22:19}}
:{{done}} --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 11:09 (UTC)</text>
      <sha1>0p447vrnne2bzhia7qeo6ohh37h8zq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hrafnseyri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45239</id>
    <revision>
      <id>1952029</id>
      <parentid>1828309</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1872" sha1="of244dz61e2eobzrv957qfj8kt2od99" xml:space="preserve">[[Mynd:Hrafnseyri2Ice.JPG|thumb|right|Hrafnseyrarbærinn. Endurbyggður samkvæmt gömlum teikningum og lýsingum á gamla bænum.]]
[[Mynd:Hrafnseyri.jpg|thumb|right|Á Hrafnseyri]]
'''Hrafnseyri''' er gamall bæjarstaður á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]], staðurinn er nefndur í höfuðið á [[Hrafn Sveinbjarnarson|Hrafni Sveinbjarnarsyni]] sem bjó þar á [[12. öld]]. Staðurinn var fyrst byggður á [[landnámsöld]] og nefndist þá ''Eyri''. [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]], sjálfstæðishetja Íslendinga, var fæddur á Hrafnseyri [[17. júní]] [[1811]] og í dag er þar Safn Jóns Sigurðssonar.

Í [[Landnáma|Landnámu]] segir að [[Ánn rauðfeldur]] og [[Grelöð]], kona hans, hafi byggt þar bú því Grelöðu hafi þótt „hunangsilmur úr grasi“. Rannsóknir benda til þess að byggt hafi verið þar um [[900]]. Þar nálægt eru Grelutóttir og fjallið Ánarmúli þar sem sagt er að Ánn hafi verið heygður.

Í [[Hrafns saga Sveinbjarnarsonar|Hrafns sögu]], um [[Hrafn Sveinbjarnarson]] sem var [[goðorðsmaður]] á [[Sturlungaöld]] og bjó á Eyri, segir að hann hafi verið víðförull maður og ferðast til m.a. [[Salerno]] á [[Ítalía|Ítalíu]], þar sem rekinn var læknaskóli og menntaðist þar. Hann var veginn af frænda sínum Þorvaldi Vatnsfirðingi. Hrafn er sagður grafinn undir bautasteini við Hrafnseyri.

==Tengill==
* [http://www.hrafnseyri.is Hrafnseyri.is - Safn Jóns Sigurðssonar]
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3315590 ''Hrafnseyri við Arnarfjörð''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2000]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1403420 ''Hrafnseyri við Arnarfjörð''; grein í Morgunblaðiu 1969]


{{Stubbur|ísland|landafræði}}

[[Flokkur:Arnarfjörður]]
[[Flokkur:Íslenskir sveitabæir]]</text>
      <sha1>of244dz61e2eobzrv957qfj8kt2od99</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hreppsnefndarkosningar í Kópavogi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49705</id>
    <revision>
      <id>1952034</id>
      <parentid>1901905</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:51:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 12 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8815" sha1="0gk3gd77pv09ps5z4yl8silfslbr3tp" xml:space="preserve">1948 öðlaðist [[Kópavogur|Kópavogshreppur]] sjálfstæði sitt þegar hann var klofinn frá [[Seltjarnarneshreppur|Seltjarnarneshreppi]]&lt;ref name=&quot;mbl20jan19487&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1266333&amp;lang=is Morgunblaðið 20. janúar 1948, bls. 7]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; að ósk Seltirninga eftir að Kópavogsbúar höfðu náð stjórnarvöldum í hreppsnefndinni í [[Hreppsnefndarkosningar á Seltjarnarnesi#1946|kosningunum 1946]]. Aðeins sjö ár liðu þar til Kópavogur öðlaðist kaupstaðarréttindi sökum hraðrar mannfjölgunar.

== 1948 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | '''A'''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Finnbogi Rútur Valdimarsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''A''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Guðmundur Eggertsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''A''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Guðmundur Gestsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''A''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Ingjaldur Ísaksson
|-
| align=&quot;center&quot; | B
| bgcolor=#FF8C00 |
| Þórður Þorsteinsson
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Hreppsn.
|-
| ''A''
| A-listinn
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 262
| align=&quot;right&quot; | 67,35
| align=&quot;right&quot; | 4
|-
| ''B''
| B-listinn
| bgcolor=#FF8C00 |
| align=&quot;right&quot; | 113
| align=&quot;right&quot; | 29,35
| align=&quot;right&quot; | 1
|-
| 
| Auðir
| 
| align=&quot;right&quot; | 13
| align=&quot;right&quot; | 3,34
| align=&quot;right&quot; | 
|-
| 
| Ógildir
| 
| align=&quot;right&quot; | 1
| align=&quot;right&quot; | 0,26
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|
| ''Alls''
|
| align=&quot;right&quot; | ''389''
| align=&quot;right&quot; | ''100,00''
| align=&quot;right&quot; | ''5''
|-
| colspan=&quot;3&quot; | Kjörskrá og kjörsókn
| align=&quot;right&quot; | 441
| align=&quot;right&quot; | 88,21
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|}
Kosið var 29. janúar 1948. A-listinn eða [[Framfarafélagið Kópavogur]] vann hreinan meirihluta&lt;ref name=&quot;mbl20jan19487&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;mbl20jan194811&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1266337&amp;lang=is Morgunblaðið 20. janúar 1948, bls. 11]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; undir forystu [[Finnbogi Rútur Valdimarsson|Finnboga Rúts Valdimarssonar]].

== 1950 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | A
| bgcolor=#FF8C00 |
| Þórður Þorsteinsson
|-
| align=&quot;center&quot; | D
| bgcolor=#0000FF |
| Guðmundur Kolka
|-
| align=&quot;center&quot; | ''G''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Guðmundur Gestsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''G''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Finnbogi Rútur Valdimarsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''G''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Ingjaldur Ísaksson
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Hreppsn.
|-
| ''A''
| [[Alþýðuflokkurinn]]
| bgcolor=#FF8C00 |
| align=&quot;right&quot; | 122
| align=&quot;right&quot; | 23,33
| align=&quot;right&quot; | 1
|-
| ''D''
| [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
| bgcolor=#0000FF |
| align=&quot;right&quot; | 111
| align=&quot;right&quot; | 21,22
| align=&quot;right&quot; | 1
|-
| ''G''
| [[Framfarafélagið Kópavogur|Framfarafjelagið]]
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 290
| align=&quot;right&quot; | 55,45
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
|
| ''Gild atkvæði''
|
| align=&quot;right&quot; | ''523''
| align=&quot;right&quot; | ''100,00''
| align=&quot;right&quot; | ''5''
|-
| colspan=&quot;3&quot; | Kjörskrá og kjörsókn
| align=&quot;right&quot; | 612
| align=&quot;right&quot; | 85,46
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|}
Kosið var 29. janúar 1950. Framfarafélagið hélt meirihluta sínum.&lt;ref name=&quot;mbl31jan1950&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1275396&amp;lang=is Morgunblaðið 31. janúar 1950, bls. 2]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mbl29apr1951&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1280596&amp;lang=is Morgunblaðið 29. apríl 1951, bls. 2]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;mbl10jul1951&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1281317&amp;lang=is Morgunblaðið 10. júlí 1951, bls. 7]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== 1954 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | B
| bgcolor=#009900 |
| Hannes Jónsson
|-
| align=&quot;center&quot; | D
| bgcolor=#0000FF |
| Jósafat Líndal
|-
| align=&quot;center&quot; | ''G''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Finnbogi Rútur Valdimarsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''G''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Ólafur Jónsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''G''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Óskar Eggertsson
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;6&quot; | &lt;span style=&quot;color:#FF0000;&quot;&gt;Ógilt úrslit&lt;/span&gt;
|-
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Hreppsn.
|-
| ''A''
| [[Alþýðuflokkurinn]]
| bgcolor=#FF8C00 |
| align=&quot;right&quot; | 130
| align=&quot;right&quot; | 13,03
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
| ''B''
| [[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]]
| bgcolor=#009900 |
| align=&quot;right&quot; | 131
| align=&quot;right&quot; | 13,13
| align=&quot;right&quot; | 1
|-
| ''D''
| [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
| bgcolor=#0000FF |
| align=&quot;right&quot; | 238
| align=&quot;right&quot; | 23,85
| align=&quot;right&quot; | 1
|-
| '''G'''
| Óháðir kjósendur
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 475
| align=&quot;right&quot; | 47,60
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
| 
| Auðir
| 
| align=&quot;right&quot; | 22
| align=&quot;right&quot; | 2,20
| align=&quot;right&quot; | 
|-
| 
| Ógildir
| 
| align=&quot;right&quot; | 2
| align=&quot;right&quot; | 0,20
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|
| '''Alls'''
|
| align=&quot;right&quot; | '''998'''
| align=&quot;right&quot; | '''100,00'''
| align=&quot;right&quot; | '''5'''
|-
| colspan=&quot;3&quot; | Kjörskrá og kjörsókn
| align=&quot;right&quot; | 1.146
| align=&quot;right&quot; | 87,09
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Hreppsn.
|-
| '''A'''
| [[Alþýðuflokkurinn]]
| bgcolor=#FF8C00 |
| align=&quot;right&quot; | 132
| align=&quot;right&quot; | 13,23
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
| '''B'''
| [[Framsóknarflokkurinn|Framsókn]]
| bgcolor=#009900 |
| align=&quot;right&quot; | 196
| align=&quot;right&quot; | 19,64
| align=&quot;right&quot; | 1
|-
| '''D'''
| [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
| bgcolor=#0000FF |
| align=&quot;right&quot; | 231
| align=&quot;right&quot; | 23,15
| align=&quot;right&quot; | 1
|-
| '''G'''
| Óháðir kjósendur
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 438
| align=&quot;right&quot; | 43,89
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
|
| '''Gild atkvæði'''
|
| align=&quot;right&quot; | '''997'''
| align=&quot;right&quot; | '''100,00'''
| align=&quot;right&quot; | '''5'''
|-
| colspan=&quot;3&quot; | Kjörskrá og kjörsókn
| align=&quot;right&quot; | 1.146
| align=&quot;right&quot; | 87,00
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|}
Mikil dramatík varð í kringum kosningarnar sem áttu upphaflega að fara fram 31. janúar 1954. Þeim var frestað til 14. febrúar af yfirkjörstjórn&lt;ref name=&quot;mbl23januar1954&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1292725&amp;lang=is Morgunblaðið 23. janúar 1954, bls. 15]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; eftir að sýslumaður Gullbringu- og Kjósarsýslu hafði ógilt undirbúning kosninga&lt;ref name=&quot;mbl13februar1954&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1292995&amp;lang=is Morgunblaðið 13. febrúar 1954, bls. 1]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; sökum deilna Óháðra kjósenda og Sjálfstæðisflokksins um listabókstafinn D&lt;ref name=&quot;mbl22januar1954&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1292695&amp;lang=is Morgunblaðið 22. janúar 1954, bls. 1]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;. Þegar úrslitin úr kosningunum þann 14. febrúar voru gerð ljós&lt;ref name=&quot;mbl16februar1954&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1293042&amp;lang=is Morgunblaðið 16. febrúar 1954, bls. 16]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; munaði aðeins einu atkvæði á milli A-lista og B-lista. 8. apríl gekk úrskurður sýslunefndar Kjósarsýslu varðandi kæru vegna ógiltra utankjörfundaratkvæða og dæmdi kosningarnar ómerktar&lt;ref name=&quot;mbl9april1954&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1293762&amp;lang=is Morgunblaðið 9. apríl 1954, bls. 16]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;. Kjörræðismaður Íslendinga í [[Minneapolis]] hafði rifið fylgibréfin frá kjörseðlunum sjálfum og þannig ógilt atkvæðin. Aðeins hafði munað einu atkvæði á milli Framsóknarflokks og Alþýðuflokks og því ljóst að atkvæðin hefðu getað haft úrslitavægi þar á milli. Úrslitin voru því dæmd ómerk og sömu listar og frambjóðendur&lt;ref name=&quot;mbl16mai1954&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1294196&amp;lang=is Morgunblaðið 16. maí 1954, bls. 6]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; því í framboði aftur. Kosið var því aftur 16. maí. Skipting hreppsnefndarfulltrúa breyttist ekki&lt;ref name=&quot;mbl8mai1954&quot;&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1294222&amp;lang=is Morgunblaðið 18. maí 1954, bls. 16]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;. G-listi Óháðra kjósenda hélt meirihluta sínum.
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;

Ári síðar fékk Kópavogur kaupstaðarréttindi og [[Bæjarstjórnarkosningar í Kópavogi#1955|bæjarstjórnarkosningar]] voru haldnar í október 1955.

== Heimildir ==
&lt;references /&gt;

[[Flokkur:Kópavogur]]
[[Flokkur:Saga Kópavogs]]
[[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi|Kópavogur H]]</text>
      <sha1>0gk3gd77pv09ps5z4yl8silfslbr3tp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hreppsnefndarkosningar á Seltjarnarnesi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49905</id>
    <revision>
      <id>1952033</id>
      <parentid>1901906</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:47:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 6 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11587" sha1="amzzqj57dhgxycdw99axn170beh61oh" xml:space="preserve">[[Seltjarnarnes]] valdi sína fyrstu hreppsnefnd árið [[1875]] og fékk [[kaupstaðarréttindi]] [[29. mars]] [[1974]].

== 1946 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | A
| bgcolor=#0033FF |
| Konráð Gíslason
|-
| align=&quot;center&quot; | A
| bgcolor=#0033FF |
| Sigurjón Jónsson
|-
| align=&quot;center&quot; | '''B'''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Finnbogi Rútur Valdimarsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''B''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Guðmundur Eggertsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''B''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Guðmundur Gestsson
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Hreppsn.
|-
| ''A''
| A-listinn
| bgcolor=#0033FF |
| align=&quot;right&quot; | 217
| align=&quot;right&quot; | 49,54
| align=&quot;right&quot; | 2
|-
| ''B''
| Framfarafjelagið
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 221
| align=&quot;right&quot; | 50,46
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
|
| ''Gild atkvæði''
|
| align=&quot;right&quot; | ''438''
| align=&quot;right&quot; | ''100,00''
| align=&quot;right&quot; | ''5''
|-
|}
[[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1946|Sveitarstjórnarkosningarnar 1946]] fóru fram 7. júlí. [[Framfarafélagið Kópavogur]] bauð fram lista með mönnum úr öllum stjórnmálaflokkum með það að markmiði að ná meirihluta til að þrýsta á frekari framfarir í Kópavogi og höfðu fyrir kosningarnar sent kjósendum bréf þar að lútandi. Sameinaðir Kópavogsbúar unnu kosninguna með 4 atkvæða mun gegn A-lista þar sem fyrrum hreppsnefndarmenn skipuðu efstu sætin. Guðmundur Gestsson var skipaður oddviti en [[Finnbogi Rútur Valdimarsson]] gegndi störfum oddvita á meðan Guðmundur dvaldi erlendis. Sigurjón Jónsson vék sæti sínu skömmu eftir kosningar, hugsanlega vegna mikilla útstrikana af A-listanum og tók Kjartan Einarsson við sæti hans.

Ákveðið var svo að skipta hreppnum upp og kljúfa Kópavog úr honum enda sé hreppurinn í tveim ólíkum og ótengdum hlutum, og Kópavogur nú nær jafnfjölmennur og Sauðárkrókur sem hafði þá nýverið fengið kaupstaðarréttindi. Skiptingin fór fram um áramótin 1947-48, og héldu Kópavogsbúar eigin [[Hreppsnefndarkosningar í Kópavogi#1948|hreppsnefndarkosningu]].
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;

== 1948 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | A
| bgcolor=#0033FF |
| Kjartan Einarsson
|-
| align=&quot;center&quot; | A
| bgcolor=#0033FF |
| Konráð Gíslason
|-
| align=&quot;center&quot; | ''B''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Erlendur Einarsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''B''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Jón Guðmundsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''B''
| bgcolor=#FFFF00 |
| Sigurður Flygenring
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Hreppsn.
|-
| ''A''
| A-listinn
| bgcolor=#0033FF |
| align=&quot;right&quot; | 101
| align=&quot;right&quot; | 39,14
| align=&quot;right&quot; | 2
|-
| ''B''
| B-listinn
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 137
| align=&quot;right&quot; | 53,10
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
| 
| Auðir
| 
| align=&quot;right&quot; | 20
| align=&quot;right&quot; | 7,75
| align=&quot;right&quot; | 
|-
| 
| Ógildir
| 
| align=&quot;right&quot; | 0
| align=&quot;right&quot; | 0,00
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|
| ''Alls''
|
| align=&quot;right&quot; | ''258''
| align=&quot;right&quot; | ''100,00''
| align=&quot;right&quot; | ''5''
|-
| colspan=&quot;3&quot; | Kjörskrá og kjörsókn
| align=&quot;right&quot; | 334
| align=&quot;right&quot; | 77,24
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|}
Kosið var 29. janúar 1948. B-listinn vann kosningarnar.&lt;ref name=&quot;mbl20jan19487&quot;&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=410776&amp;pageSelected=6&amp;lang=0 Morgunblaðið 20. janúar 1948, bls. 7]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;
== 1950 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | B
| bgcolor=#FFFF00 |
| 
|-
| align=&quot;center&quot; | B
| bgcolor=#FFFF00 |
| 
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| 
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| 
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| 
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Hreppsn.
|-
| ''B''
| Óháðir
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 121
| align=&quot;right&quot; | 47,64
| align=&quot;right&quot; | 2
|-
| ''D''
| [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
| bgcolor=#0000FF |
| align=&quot;right&quot; | 133
| align=&quot;right&quot; | 52,36
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
|
| ''Gild atkvæði''
|
| align=&quot;right&quot; | ''254''
| align=&quot;right&quot; | ''100,00''
| align=&quot;right&quot; | '''5'''
|-
|}
[[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1950|Sveitarstjórnarkosningarnar 1950]]  fóru fram 29. janúar. Sjálfstæðismenn náðu meirihluta.&lt;ref name=&quot;mbl31jan1950&quot;&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=411417&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 Morgunblaðið 31. janúar 1950, bls. 2]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;
== 1954 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | B
| bgcolor=#FFFF00 |
| Kjartan Einarsson
|-
| align=&quot;center&quot; | B
| bgcolor=#FFFF00 |
| Konráð Gíslason
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| Jón Guðmundsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| Sigurður Flygenring
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| Sigurður Jónsson
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Hreppsn.
|-
| ''B''
| Óháðir
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 146
| align=&quot;right&quot; | 46,20
| align=&quot;right&quot; | 2
|-
| ''D''
| [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
| bgcolor=#0000FF |
| align=&quot;right&quot; | 170
| align=&quot;right&quot; | 53,80
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
|
| ''Gild atkvæði''
|
| align=&quot;right&quot; | ''316''
| align=&quot;right&quot; | ''100,00''
| align=&quot;right&quot; | ''5''
|-
|}
[[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1954|Sveitarstjórnarkosningarnar 1954]] fóru fram 31. janúar. Sjálfstæðismenn héldu meirihluta.&lt;ref name=&quot;mbl2feb1954&quot;&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=412636&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 Morgunblaðið 2. febrúar 1954, bls. 2]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;
== 1958 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Hreppsnefndarmenn
|-
| Erlendur Einarsson
|-
| Jón Guðmundsson
|-
| Kjartan Einarsson
|-
| Konráð Gíslason
|-
| Sigurður Jónsson
|-
|}
[[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1958|Sveitarstjórnarkosningarnar 1958]] fóru fram 25. janúar en aðeins einn listi kom fram í hreppnum, skipaður frambjóðendum úr flestum flokkum, og var því sjálfkjörið.&lt;ref name=&quot;mbl7jan1958&quot;&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=413869&amp;pageSelected=19&amp;lang=0 Morgunblaðið 7. janúar 1958, bls. 20]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;
== 1962 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| Jón Guðmundsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| Karl B. Guðmundsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| Sigurgeir Sigurðsson
|-
| align=&quot;center&quot; | H
| bgcolor=#FFFF00 |
| Jóhannes Sölvason
|-
| align=&quot;center&quot; | H
| bgcolor=#FFFF00 |
| Jón G. Sigurðsson
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Bæjarf.
|-
| ''A''
| [[Alþýðuflokkurinn]]
| bgcolor=#FF8C00 |
| align=&quot;right&quot; | 72
| align=&quot;right&quot; | 11,34
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
| ''D''
| [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
| bgcolor=#0000FF |
| align=&quot;right&quot; | 294
| align=&quot;right&quot; | 46,30
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
| ''G''
| [[Alþýðubandalagið]]
| bgcolor=#FF0000  |
| align=&quot;right&quot; | 74
| align=&quot;right&quot; | 11,65
| align=&quot;right&quot; | 0
|-
| ''H''
| Frjálslyndir kjósendur
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 172
| align=&quot;right&quot; | 27,09
| align=&quot;right&quot; | 2
|-
| 
| Auðir
| 
| align=&quot;right&quot; | 21
| align=&quot;right&quot; | 3,31
|
|-
| 
| Ógildir
| 
| align=&quot;right&quot; | 2
| align=&quot;right&quot; | 0,31
|
|-
|
| ''Alls''
|
| align=&quot;right&quot; | ''635''
| align=&quot;right&quot; | ''100,00''
| align=&quot;right&quot; | ''5''
|-
| colspan=&quot;3&quot; | Kjörskrá og kjörsókn
| align=&quot;right&quot; | 695
| align=&quot;right&quot; | 91,37
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|}
[[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1602|Sveitarstjórnarkosningarnar 1960]]  fóru fram 27. maí. Sjálfstæðisflokkurinn náði hreinum meirihluta.&lt;ref name=&quot;mbl29mai1962&quot;&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=415259&amp;pageSelected=14&amp;lang=0 Morgunblaðið 29. maí 1962, bls. 15]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;

== 1966 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| Karl B. Guðmundsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| Sigurgeir Sigurðsson
|-
| align=&quot;center&quot; | ''D''
| bgcolor=#0000FF |
| Snæbjörn Ásgeirsson
|-
| align=&quot;center&quot; | H
| bgcolor=#FFFF00 |
| Jóhannes Sölvason
|-
| align=&quot;center&quot; | H
| bgcolor=#FFFF00 |
| Sveinbjörn Jónsson
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Bæjarf.
|-
| ''D''
| [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
| bgcolor=#0000FF |
| align=&quot;right&quot; | 460
| align=&quot;right&quot; | 56,93
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
| ''H''
| Framboð Alþýðuflokks, Alþýðubandalags og Framsóknarflokks
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 314
| align=&quot;right&quot; | 38,86
| align=&quot;right&quot; | 2
|-
| 
| Auðir og ógildir
| 
| align=&quot;right&quot; | 34
| align=&quot;right&quot; | 4,21
|
|-
|
| '''Alls'''
|
| align=&quot;right&quot; | '''808'''
| align=&quot;right&quot; | '''100,00'''
| align=&quot;right&quot; | '''5'''
|-
| colspan=&quot;3&quot; | Kjörskrá og kjörsókn
| align=&quot;right&quot; | 887
| align=&quot;right&quot; | 91,09
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|}
[[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1966|Sveitarstjórnarkosningarnar 1966]] fóru fram 22. maí. Sjálfstæðisflokkurinn hélt meirihluta gegn sameinuðu framboði Alþýðuflokks, Alþýðubandalags og Framsóknarflokks.&lt;ref name=&quot;mbl24mai1966&quot;&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=417519&amp;pageSelected=11&amp;lang=0 Morgunblaðið 24. maí 1966, bls. 12]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;

== 1970 ==
{| class=&quot;wikitable&quot; align=right
! Listi
!
! Hreppsnefndarmenn
|-
| align=&quot;center&quot; | '''D'''
| bgcolor=#0000FF |
| Karl B. Guðmundsson
|-
| align=&quot;center&quot; | '''D'''
| bgcolor=#0000FF |
| Kristinn P. Michelsen
|-
| align=&quot;center&quot; | '''D'''
| bgcolor=#0000FF |
| Sigurgeir Sigurðsson
|-
| align=&quot;center&quot; | H
| bgcolor=#FFFF00 |
| Njáll Ingjaldsson
|-
| align=&quot;center&quot; | H
| bgcolor=#FFFF00 |
| Njáll Þorsteinsson
|-
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Listi
! Flokkur
!
! Atkvæði
! %
! Bæjarf.
|-
| '''D'''
| [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
| bgcolor=#0000FF |
| align=&quot;right&quot; | 587
| align=&quot;right&quot; | 61,92
| align=&quot;right&quot; | 3
|-
| '''H'''
| Vinstri menn
| bgcolor=#FFFF00 |
| align=&quot;right&quot; | 312
| align=&quot;right&quot; | 32,91
| align=&quot;right&quot; | 2
|-
| 
| Auðir og ógildir
| 
| align=&quot;right&quot; | 49
| align=&quot;right&quot; | 5,17
|
|-
|
| '''Alls'''
|
| align=&quot;right&quot; | '''948'''
| align=&quot;right&quot; | '''100,00'''
| align=&quot;right&quot; | '''5'''
|-
| colspan=&quot;3&quot; | Kjörskrá og kjörsókn
| align=&quot;right&quot; | 1076
| align=&quot;right&quot; | 88,10
| align=&quot;right&quot; | 
|-
|}
[[sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1970|Sveitarstjórnarkosningarnar 1970]] fóru fram 31. maí. Sjálfstæðisflokkurinn hélt meirihluta gegn sameiginlegu framboði hinna flokkanna.&lt;ref name=&quot;mbl2juni1970&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.timarit.is/?issueID=420308&amp;pageSelected=10&amp;lang=0 |title=Morgunblaðið 2. júní 1970, bls. 11 |access-date=2007-06-27 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930180959/http://www.timarit.is/?issueID=420308&amp;pageSelected=10&amp;lang=0 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Seltjarnarnes fékk kaupstaðarréttindi 29. mars 1974, því voru næstu kosningar [[Bæjarstjórnarkosningar á Seltjarnarnesi|bæjarstjórnarkosningar]].
&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;

== Heimildir ==
* {{bókaheimild|höfundur=Adolf J. E. Petersen (ritstj.)|titill=Saga Kópavogs - Frumbyggð og hreppsár 1935-1955|útgefandi=Lionsklúbbur Kópavogs|ár=1983}}, bls. 78-79
&lt;references /&gt;

[[Flokkur:Seltjarnarnes]]
[[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi|Seltjarnarnes H]]</text>
      <sha1>amzzqj57dhgxycdw99axn170beh61oh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rapp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50507</id>
    <revision>
      <id>1952002</id>
      <parentid>1922853</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:04:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Heimild vantar fyrir fullyrðingu</comment>
      <origin>1952002</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7126" sha1="ocfmesx45yj4pf9kxuddudplawyrg8h" xml:space="preserve">{{Hreingera}}

'''Rapp''' er [[tónlist]]arstefna sem á rætur að rekja til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] seint á [[1971-1980|8.]] og snemma á [[1981-1990|9. áratug]] [[20. öldin|20. aldar]]. Einkennist af taktföstum [[ryþmi|ryþma]], [[skrats]]i og [[rím]]uðum texta. Rappið hefur gegnt mikilvægu hlutverki í því að tjá félagsleg og pólitísk málefni, þar á meðal [[kynþáttahatur]], [[fátækt]] og pólitíska kúgun. Þegar leið á [[21. öldin|21. öldina]] hafði rappið náð alþjóðlegri útbreiðslu og haft mótandi áhrif á tónlist, [[Tíska|tísku]] og [[Menning|menningu]] um allan heim.

== Saga rappsins ==
=== Upptök ===
Rappið á upptök sín í Bandaríkjunum og varð til meðal fátækra blökkumanna og var ákveðin þróun út frá sagnahefð þeirra líkt og þekktist hjá [[Þrælahald|þrælum]]. Rappið hófst upp úr 1980 og þekktist helst meðal atvinnulausra fátæklinga sem voru í klíkum. Helstu klíkurnar voru í [[Los Angeles]] en það voru LA-klíkan og hins vegar Hollywood-klíkan. Þær tókust mjög hart á, meðal annars með skotbardögum. [[Tupac Shakur]], einn þekktasti meðlimur Hollywood-klíkunnar, var myrtur af LA-klíkunni þann 13. september 1996. Tupac Shakur var þekktur fyrir húðflúrið sitt á bringunni þar sem stóð „''Thug Life''“. Hann fékk húðflúrið á stofu í [[New York-borg|New York]] og talið er að það hafi verið mistök en hann ætlaði að setja „''Thug for Life''“. Eftir mikil átök milli LA- og Hollywood-klíkunnar varð til ný klíka að nafni New York-klíkan sem barðist gegn þeim.

Staðall rappsins þróaðist þegar menn hófu að spila á [[hljóðfæri]] undir kveðskap meðlima. Frægur upptökustjóri frá [[New York]], sem vann einnig sem vörubílstjóri, heyrði rappið og ók frumröppurunum með sér til New York. Þar varð [[Manhattan]] að miðpunkti þróunarinnar. [[Erpur Eyvindarson]] hóf síðar nám í borginni og flutti með sér rappið til Íslands ásamt [[Dóri DNA|Dóra DNA]]. {{Heimild vantar}}

Meira en öld áður en rapp kom á yfirborðið í Ameríku þá voru tónlistarmenn í [[Vestur-Afríka|Vestur-Afríku]] að segja sögur með rímum, með einungis [[Tromma|trommuslátt]] sér til hjálpar. Á sama tíma voru tónlistarmenn í [[Karíbahaf|Karíbahafinu]] einnig að segja sögur með rímum.

=== Útbreiðsla ===
Árið 1979 kom út fyrsta rapplagið sem náði alþjóðlegum vinsældum, „''Rapper's Delight''“ með [[Sugarhill Gang]]. Lagið náði 4. sæti á R&amp;B-listanum og seldist í tveimur milljónum eintaka. Uppruni rappsins var þó í [[Bronx]] og [[Harlem]], þar sem hipphoppsmenningin blómstraði með breikdansi og veggjakroti.

[[DJ Kool Herc]] fæddist árið 1954 í [[Kingston (Jamaíka)|Kingston]], [[Jamaíka|Jamaíku]], og flutti til Bronx árið 1967. Hann var fyrsti [[Plötusnúður|plötusnúðurinn]] sem hljóðblandaði plötur, tvær plötur með sama lagi og þróa svokölluð „''break beats''“ sem varð undirstaða rapptónlistar. [[Afrika Bambaataa]] fylgdi fordæmi Herc en sótti einnig innblástur frá [[raftónlist]], meðal annars frá [[Kraftwerk]]. Með tilkomu ódýrra rafhljóðfæra og hljóðgervla þróaðist áhrif raftónlistar áfram.

Nöfn eins og [[Gil Scott-Heron]], [[The Last Poets]], [[Cab Calloway]] og [[Grandmaster Flash]] lögðu grunninn að fyrstu kynslóð rappara. Lagið „''The Message''“ með ''[[Grandmaster Flash and the Furious Five’s]]'' frá 1982 lýsti [[fátækt]] og harðri lífsbaráttu með nýrri textasmíði. Þar með hófst nýr kafli í rappsögunni með hljómsveitum á borð við [[Run-DMC]] og [[Public Enemy]].

Árið 1984 náði rapp svo endanlega að festa sig í sessi með samstarfi [[Run-DMC]] og [[Aerosmith]] í laginu „Walk This Way“. Sama ár gáfu [[Beastie Boys]] út „License to Ill“, sem varð fyrsta rappplatan til að ná toppsæti á vinsældalistanum í Bandaríkjunum.

Seinna á níunda áratugnum og fram á þann tíunda komu nöfn á borð við [[De La Soul]], [[N.W.A.]], [[Dr. Dre]], [[Ice Cube]], [[Snoop Dogg]], [[Eminem]], [[Jay-Z]], [[Lauryn Hill]], [[Missy Elliott]] og [[DMX]] fram á sjónarsviðið.

=== Þróun á 20. öld ===
Upp úr 1990 tók við svokallað „''new-school-style''“ af svokölluðu „''old-school-style''“ rappi, sem var flóknara og háværara. [[The Notorious B.I.G.]], [[Tupac Shakur]], [[Snoop Dogg]] og [[Eminem]] voru meðal þeirra vinsælustu í bransanum. [[Tupac Shakur]], þekktur fyrir djúpstæða og pólitíska söngtexta, var kosinn besti rappari allra tíma af [[Vibe Magazine|''Vibe Magazine'']] árið 2004.

==== Vesturströndin og Austurströndin ====
Deilur milli Tupac á Vesturströndinni og Biggie á Austurströndinni spruttu upp og áttu þátt í morðum beggja. Plötufyrirtæki tóku þátt í stríðinu sem magnaði upp deiluna á milli þeirra.

==== Bófarapp ====
Í lok 8. áratugarins varð bófarapp (e. gangsta rapp) vinsælt með [[Ice-T]], [[Schoolly D]] og [[N.W.A.]]. Textarnir fjölluðu um [[Glæpur|glæpi]], [[Fíkniefni|eiturlyf]] og [[Kynlíf|kynlíf]]. Seinna þróaðist rappið í átt að [[Efnishyggja|efnishyggju]] með lögum um [[Gull|gull]], [[Bílar|bíla]] og lúxus. [[50 Cent]] varð frægur fyrir lögin „''Candy Shop''“, „''Disco Inferno''“, and „''How we Do''“. Hann stofnaði einnig [[G-Unit Records|''G-Unit Records'']].

==== Kristið rapp og kvenkyns rapparar ====
Þrátt fyrir efnishyggjuna spratt upp [[kristið rapp]] með trúarlegt viðhorf og trúartónlist. Hópar eins og [[Gospel Gangstaz]], [[Dynamic Twins]], og [[Souljahz]] voru í fararbroddi. Kvenkyns rappar sem [[Missy Elliott]] og [[Lil Kim]] brutu í blað og náðu miklum vinsældum.

=== 21. öld (í dag) ===
Í dag er rapp einn stærsti geiri í tónlistarbransanum með óteljandi fjölda undirflokka og flytjenda. Rappið hefur dreift sér um allan heim og hefur áhrif á nær allar tónlistarstefnur þar á meðal [[Taktur og tregi|takt og trega]] og [[Popptónlist|popptónlist]].

==Heimildir==
* http://www.plasticlittleraps.com/history-of-rap-music.html/history&lt;nowiki/&gt;{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220705211608/http://www.plasticlittleraps.com/history-of-rap-music.html/history |date= }}
* http://www.cwrl.utexas.edu/~syverson/worldsfair/exhibits/hall1/vaughn-sowa-iskander/intro.html/a{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;nowiki/&gt;{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518040333/http://www.hiphop-network.com/articles/general/kurtisblowversionofhiphop.asp |date=2013-05-18 }}
* http://www.buzzle.com/articles/history-of-rap-music.html/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111120234616/http://www.buzzle.com/articles/history-of-rap-music.html |date=2011-11-20 }}
* http://www.hiphop-network.com/articles/general/kurtisblowversionofhiphop.asp/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130518040333/http://www.hiphop-network.com/articles/general/kurtisblowversionofhiphop.asp |date=2013-05-18 }}

{{Stubbur|tónlist}}
[[Flokkur:Rapp]]</text>
      <sha1>ocfmesx45yj4pf9kxuddudplawyrg8h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kaka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50513</id>
    <revision>
      <id>1952076</id>
      <parentid>1861609</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3945" sha1="pdi2h3utw2nnsawmg324et6uhd9z637" xml:space="preserve">[[Mynd:Birthday cake.jpg|thumb|200px|Mynd af afmælisköku. Afmæliskaka er kaka sem bökuð er til að fagna [[afmæli]] einhvers.]]

'''Kaka''' er sætt [[brauð]]meti sem er oftast bakað í [[bakaraofn|ofni]] en stundum steikt á [[panna|pönnu]] eða [[djúpsteiking|djúpsteikt]] í feiti. Kökur eru yfirleitt borðaðar með [[kaffi]] og öðrum drykkjum eða hafðar sem [[eftirréttur]]. Íburðarmiklar, skreyttar kökur eru oft kallaðar ''tertur'' en mörkin þar á milli eru óljós.

== Kökutegundir ==
Flestar kökur eru gerðar úr [[hveiti]] eða öðru mjöli, [[sætuefni]] (til dæmis [[sykur|sykri]]), bindiefni (svo sem [[Egg (matur)|eggi]], [[fita|fitu]] (til dæmis [[smjör]]i, [[smjörlíki]] eða olíu), stundum [[Vökvi|vökva]] (svo sem [[mjólk]], [[vatn]]i eða [[ávaxtasafi|ávaxtasafa]]), svo og [[bragðefni|bragðefnum]] og [[lyftiefni|lyftiefnum]]. Í sumum kökum eru einnig ávextir, ávaxtamauk, [[Hneta|hnetur]], súkkulaðibitar og fleira.

Kökur eru stundum þaktar [[kökukrem|kremi]], [[glassúr]], [[súkkulaði]] eða þeyttum [[rjómi|rjóma]]. Stundum eru nokkrar þunnar kökur lagðar saman með kremi eða rjóma á milli og kallast kakan þá [[lagkaka]] eða lagterta. Kökur eru líka oft skreyttar með [[sælgæti]], kökuskrauti, [[súkkulaði]]spónum, ávöxtum, berjum og fleiru. Stundum eru þær líka þaktar [[marsípan]]i eða [[sykurmassi|sykurmassa]].

Mjög margar kökur eru bakaðar í kringlóttum formum en einnig eru til ferköntuð form, aflöng form ([[jólakaka|jólakökuform]]), stór, grunn form (ofnskúffur og [[rúlluterta|rúllutertuform]]) og form með ýmiss konar lögun. [[Múffa (kaka)|Múffur]], [[bollakaka|bollakökur]] og fleiri áþekkar kökur eru bakaðar í litlum formum. [[Smákaka|Smákökur]] eru litlar, þunnar kökur sem oftast eru bakaðar á málmplötu. Sumar kökur eru ekki bakaðar í formi eða á plötu, heldur djúpsteiktar í olíu eða annarri feiti, til dæmis [[Kleina|kleinur]], eða steiktar á pönnu ([[Pönnukaka|pönnukökur]], [[lumma|lummur]]).

== Saga ==
Kökur í einhverri mynd voru bakaðar þegar í fornöld. [[Forngrikkir]] steiktu kökur í olíu og bökuðu [[ostakaka|ostakökur]]. [[Rómverjar]] blönduðu smjöri, eggjum og [[hunang]]i saman við brauðdeig og bökuðu. Framan af var munurinn á brauði og kökum óljós og er það raunar enn að sumu leyti; til dæmis er álitamál hvort á að kalla sætt [[gerbrauð]], [[bananabrauð]] og annað slíkt brauð eða kökur.

Talið er að [[svampterta|svampkökur]], þar sem egg eru þeytt til að fá lyftingu í deigið, hafi komið fram á síðmiðöldum, hugsanlega á Spáni. Fyrir tíma [[lyftiefni|lyftiefna]] og [[hrærivél]]a þurfti að nota mikið af eggjum og þeyta mjög vel og lengi ef kökurnar áttu að vera léttar en einnig var mikið um kryddaðar [[ávaxtakaka|ávaxtakökur]] sem geymdust vel. Kökubakstur var þó alltaf vandasöm list þegar bakað var við opinn eld eða í frumstæðum ofnum þar sem hitinn var ójafn og kom aðeins úr einni átt; þá þurfti að snúa kökunum oft og fylgjast vel með svo þær brynnu ekki og stórar kökur voru mjög lengi að bakast. Kökubakstur breyttist mikið þegar [[lyftiduft]] kom til sögunnar á síðari hluta 19. aldar og á svipuðum tíma urðu eldavélar með bakaraofnum almenningseign.

== Kökur til hátíðabrigða ==
Kökur eru oft bakaðar til að fagna ákveðnum tímamótum, til dæmis afmæli, skírn, fermingu eða brúðkaupi. Þá er oft um íburðarmiklar tertur að ræða, einkum þó [[brúðkaupsterta|brúðkaupstertur]], sem oftar en ekki eru á mörgum hæðum og glæsilega skreyttar.

== Heimildir ==
* [[Alan Davidson]]: ''The Oxford Companion to Food''. Oxford University Press, 1999.
* [[Andrew F. Smith]] (ritstj.): ''The Oxford Encyclopedia of Food and Drink in America''. Oxford University Press, 2004.

[[Flokkur:Kökur| ]]</text>
      <sha1>pdi2h3utw2nnsawmg324et6uhd9z637</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Duld (kvikmynd)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50896</id>
    <revision>
      <id>1952020</id>
      <parentid>1951619</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>TKSnaevarr færði [[The Shining (kvikmynd)]] á [[Duld (kvikmynd)]]: Íslenskur titill bókarinnar er notaður í sýningarskrám frá og með tíunda áratugnum.</comment>
      <origin>1951619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3356" sha1="sm432codp4k0mjpqkizq2mpb3hzlw71" xml:space="preserve">{{kvikmynd
| nafn = The Shining
| plagat = Theshining-logo.svg
| upprunalegt heiti= 
| leikstjóri = [[Stanley Kubrick]]
| framleiðandi = [[Stanley Kubrick]]
| byggt á = ''[[Duld]]'' eftir [[Stephen King]]
| handritshöfundur = [[Stanley Kubrick]]&lt;br /&gt;[[Diane Johnson]]
| leikarar = [[Jack Nicholson]] &lt;br /&gt; [[Shelley Duvall]] &lt;br /&gt; [[Danny Lloyd]]&lt;br /&gt;[[Scatman Crothers]]
| dreifingaraðili = [[Warner Bros.]]
| útgáfudagur = [[23. maí]] [[1980]]
| sýningartími = {{USA}} 143 mín.
| aldurstakmark = 16
| tungumál = Enska
| ráðstöfunarfé = $15,000,000
| framhald af = 
| framhald = 
| verðlaun = Year	Result	Award	Category/Recipient(s)
2012	Won	Saturn Award	 Best DVD Collection
(Warner Bros.). 
Also for Stanley Kubrick: A Life in Pictures (2001), Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1964), Eyes Wide Shut (1999), Full Metal Jacket (1987), 2001: A Space Odyssey (1968), Spartacus (1960), Lolita (1962), Barry Lyndon (1975) and A Clockwork Orange (1971). 
For 'Stanley Kubrick: The Essential Collection'
 
1981	Won	Saturn Award	 Best Supporting Actor
Scatman Crothers 
Nominated	Saturn Award	 Best Director
Stanley Kubrick 
Best Horror Film
Best Music
Béla Bartók 
 
Razzie Awards
Year	Result	Award	Category/Recipient(s)
1981	Nominated	Razzie Award	 Worst Actress
Shelley Duvall 
Worst Director
Stanley Kubrick 
 

| imdb_id = 0081505
|country={{USA}} {{UK}}}}
'''''The Shining''''' er [[hryllingsmynd]] frá árinu [[1980]]. Myndin er leikstýrð af [[Stanley Kubrick]] og styðst við skáldsögu [[Stephen King]], ''The Shining'', sem kom út árið [[1977]] og heitir á íslensku ''[[Duld]]''. 

Faðirinn ([[Jack Nicholson]]) er rithöfundur með ritstíflu sem gerist umsjónarmaður glæsilegs fjallahótels, og með honum koma kona hans ([[Shelley Duvall]]) og sonur. Áður en vetrardvöl þeirra á hótelinu hefst segir eigandi staðarins föðurnum sögu um fyrrverandi umsjónarmanninn sem vann þar nokkrum árum áður og gekk gjörsamlega af göflunum (vegna einhverra dularfullra ástæðna) og framdi sjálfsmorð (eftir að hafa myrt konu sína og tvíburadætur sínar tvær). Föðurnum er þó sama og tekur vinnuna. Góðhjartaður svartur maður sem vinnur sem kokkur hótelsins kynnist litla syninum og segir honum að þeir eigi sameinlegt yfirnáttúrulegan hæfileika sem heitir Shining (skyggnigáfa), sem gerir það nefnilega að verkum að þeir geta deilt hugsunum sínum hvor með öðrum án þess að mæla nokkurt orð, auk þess að geta séð ýmislegt ósjáanlegt o.þ.h. Einnig bannar svarti maðurinn stráknum að fara í eitt herbergi (en hann fer samt á endanum inn í það). 

Faðirinn, sem var einu sinni áfengissjúklingur og beitti því son sinn ofbeldi, dettur í það vegna innilokunarkenndar og kynnist draug bresks þjóns sem sannfærir hann um það að það þurfi að leiðrétta fjölskylduna. Það kemur varla á óvart að ekki skuli líða á löngu þar til allt fer úrskeiðis vegna þessara óhugnanlegu hluta.

== Tenglar ==
{{commonscat|The Shining (film)}}
* {{imdb titill|0081505|The Shining}}

{{Stubbur|kvikmynd}}
{{K|1980}}
{{DEFAULTSORT:Shining, The}}
[[Flokkur:Breskar hryllingsmyndir]]
[[Flokkur:Bandarískar hryllingsmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Stanley Kubrick]]
[[Flokkur:Warner Bros.-kvikmyndir]]</text>
      <sha1>sm432codp4k0mjpqkizq2mpb3hzlw71</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952022</id>
      <parentid>1952020</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3350" sha1="1c1d8iw22t81okd2ij17a9mz6mh9b48" xml:space="preserve">{{kvikmynd
| nafn = Duld
| plagat = Theshining-logo.svg
| upprunalegt heiti= The Shining
| leikstjóri = [[Stanley Kubrick]]
| framleiðandi = [[Stanley Kubrick]]
| byggt á = ''[[Duld]]'' eftir [[Stephen King]]
| handritshöfundur = [[Stanley Kubrick]]&lt;br /&gt;[[Diane Johnson]]
| leikarar = [[Jack Nicholson]] &lt;br /&gt; [[Shelley Duvall]] &lt;br /&gt; [[Danny Lloyd]]&lt;br /&gt;[[Scatman Crothers]]
| dreifingaraðili = [[Warner Bros.]]
| útgáfudagur = [[23. maí]] [[1980]]
| sýningartími = {{USA}} 143 mín.
| aldurstakmark = 16
| tungumál = Enska
| ráðstöfunarfé = $15,000,000
| framhald af = 
| framhald = 
| verðlaun = Year	Result	Award	Category/Recipient(s)
2012	Won	Saturn Award	 Best DVD Collection
(Warner Bros.). 
Also for Stanley Kubrick: A Life in Pictures (2001), Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1964), Eyes Wide Shut (1999), Full Metal Jacket (1987), 2001: A Space Odyssey (1968), Spartacus (1960), Lolita (1962), Barry Lyndon (1975) and A Clockwork Orange (1971). 
For 'Stanley Kubrick: The Essential Collection'
 
1981	Won	Saturn Award	 Best Supporting Actor
Scatman Crothers 
Nominated	Saturn Award	 Best Director
Stanley Kubrick 
Best Horror Film
Best Music
Béla Bartók 
 
Razzie Awards
Year	Result	Award	Category/Recipient(s)
1981	Nominated	Razzie Award	 Worst Actress
Shelley Duvall 
Worst Director
Stanley Kubrick 
 

| imdb_id = 0081505
|country={{USA}} {{UK}}}}
'''''Duld''''' (enska: ''The Shining'') er [[hryllingsmynd]] frá árinu [[1980]]. Myndin er leikstýrð af [[Stanley Kubrick]] og styðst við [[Duld|samnefnda skáldsögu]] eftir [[Stephen King]], sem kom út árið [[1977]]. 

Faðirinn ([[Jack Nicholson]]) er rithöfundur með ritstíflu sem gerist umsjónarmaður glæsilegs fjallahótels, og með honum koma kona hans ([[Shelley Duvall]]) og sonur. Áður en vetrardvöl þeirra á hótelinu hefst segir eigandi staðarins föðurnum sögu um fyrrverandi umsjónarmanninn sem vann þar nokkrum árum áður og gekk gjörsamlega af göflunum (vegna einhverra dularfullra ástæðna) og framdi sjálfsmorð (eftir að hafa myrt konu sína og tvíburadætur sínar tvær). Föðurnum er þó sama og tekur vinnuna. Góðhjartaður svartur maður sem vinnur sem kokkur hótelsins kynnist litla syninum og segir honum að þeir eigi sameinlegt yfirnáttúrulegan hæfileika sem heitir Shining (skyggnigáfa), sem gerir það nefnilega að verkum að þeir geta deilt hugsunum sínum hvor með öðrum án þess að mæla nokkurt orð, auk þess að geta séð ýmislegt ósjáanlegt o.þ.h. Einnig bannar svarti maðurinn stráknum að fara í eitt herbergi (en hann fer samt á endanum inn í það). 

Faðirinn, sem var einu sinni áfengissjúklingur og beitti því son sinn ofbeldi, dettur í það vegna innilokunarkenndar og kynnist draug bresks þjóns sem sannfærir hann um það að það þurfi að leiðrétta fjölskylduna. Það kemur varla á óvart að ekki skuli líða á löngu þar til allt fer úrskeiðis vegna þessara óhugnanlegu hluta.

== Tenglar ==
{{commonscat|The Shining (film)}}
* {{imdb titill|0081505|The Shining}}

{{Stubbur|kvikmynd}}
{{K|1980}}
{{DEFAULTSORT:Shining, The}}
[[Flokkur:Breskar hryllingsmyndir]]
[[Flokkur:Bandarískar hryllingsmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Stanley Kubrick]]
[[Flokkur:Warner Bros.-kvikmyndir]]</text>
      <sha1>1c1d8iw22t81okd2ij17a9mz6mh9b48</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952026</id>
      <parentid>1952022</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3321" sha1="sp9kwd479ktzkbflsd16zxgics7r06d" xml:space="preserve">{{kvikmynd
| nafn = Duld
| plagat = Theshining-logo.svg
| upprunalegt heiti= The Shining
| leikstjóri = [[Stanley Kubrick]]
| framleiðandi = [[Stanley Kubrick]]
| byggt á = ''[[Duld]]'' eftir [[Stephen King]]
| handritshöfundur = [[Stanley Kubrick]]&lt;br /&gt;[[Diane Johnson]]
| leikarar = [[Jack Nicholson]] &lt;br /&gt; [[Shelley Duvall]] &lt;br /&gt; [[Danny Lloyd]]&lt;br /&gt;[[Scatman Crothers]]
| dreifingaraðili = [[Warner Bros.]]
| útgáfudagur = [[23. maí]] [[1980]]
| sýningartími = {{USA}} 143 mín.
| aldurstakmark = 16
| tungumál = Enska
| ráðstöfunarfé = $15,000,000
| framhald af = 
| framhald = 
| verðlaun = Year	Result	Award	Category/Recipient(s)
2012	Won	Saturn Award	 Best DVD Collection
(Warner Bros.). 
Also for Stanley Kubrick: A Life in Pictures (2001), Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb (1964), Eyes Wide Shut (1999), Full Metal Jacket (1987), 2001: A Space Odyssey (1968), Spartacus (1960), Lolita (1962), Barry Lyndon (1975) and A Clockwork Orange (1971). 
For 'Stanley Kubrick: The Essential Collection'
 
1981	Won	Saturn Award	 Best Supporting Actor
Scatman Crothers 
Nominated	Saturn Award	 Best Director
Stanley Kubrick 
Best Horror Film
Best Music
Béla Bartók 
 
Razzie Awards
Year	Result	Award	Category/Recipient(s)
1981	Nominated	Razzie Award	 Worst Actress
Shelley Duvall 
Worst Director
Stanley Kubrick 
 

| imdb_id = 0081505
|country={{USA}} {{UK}}}}
'''''Duld''''' (enska: ''The Shining'') er [[hryllingsmynd]] frá árinu [[1980]]. Myndin er leikstýrð af [[Stanley Kubrick]] og styðst við [[Duld|samnefnda skáldsögu]] eftir [[Stephen King]], sem kom út árið [[1977]]. 

Faðirinn ([[Jack Nicholson]]) er rithöfundur með ritstíflu sem gerist umsjónarmaður glæsilegs fjallahótels, og með honum koma kona hans ([[Shelley Duvall]]) og sonur. Áður en vetrardvöl þeirra á hótelinu hefst segir eigandi staðarins föðurnum sögu um fyrrverandi umsjónarmanninn sem vann þar nokkrum árum áður og gekk gjörsamlega af göflunum (vegna einhverra dularfullra ástæðna) og framdi sjálfsmorð (eftir að hafa myrt konu sína og tvíburadætur sínar tvær). Föðurnum er þó sama og tekur vinnuna. Góðhjartaður svartur maður sem vinnur sem kokkur hótelsins kynnist litla syninum og segir honum að þeir eigi sameinlegt yfirnáttúrulegan hæfileika sem heitir Shining (skyggnigáfa), sem gerir það nefnilega að verkum að þeir geta deilt hugsunum sínum hvor með öðrum án þess að mæla nokkurt orð, auk þess að geta séð ýmislegt ósjáanlegt o.þ.h. Einnig bannar svarti maðurinn stráknum að fara í eitt herbergi (en hann fer samt á endanum inn í það). 

Faðirinn, sem var einu sinni áfengissjúklingur og beitti því son sinn ofbeldi, dettur í það vegna innilokunarkenndar og kynnist draug bresks þjóns sem sannfærir hann um það að það þurfi að leiðrétta fjölskylduna. Það kemur varla á óvart að ekki skuli líða á löngu þar til allt fer úrskeiðis vegna þessara óhugnanlegu hluta.

== Tenglar ==
{{commonscat|The Shining (film)}}
* {{imdb titill|0081505|The Shining}}

{{Stubbur|kvikmynd}}
{{K|1980}}
[[Flokkur:Breskar hryllingsmyndir]]
[[Flokkur:Bandarískar hryllingsmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Stanley Kubrick]]
[[Flokkur:Warner Bros.-kvikmyndir]]</text>
      <sha1>sp9kwd479ktzkbflsd16zxgics7r06d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gunnþórunn Halldórsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51072</id>
    <revision>
      <id>1951857</id>
      <parentid>1829834</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="597" sha1="dr5o4if020p5i6lb3b0w3z274wjymni" xml:space="preserve">'''Gunnþórunn Halldórsdóttir''' ([[9. janúar]] [[1872]] - [[15. febrúar]] [[1959]]) var [[Ísland|íslensk]] leikkona á upphafsárum [[leiklist]]ar í [[Reykjavík]]. Hún kom fyrst fram á leiksviði [[6. janúar]] [[1895]]. Hún sneri sér seinna að kaupsýslu og rak búskap að Nesjum í [[Grafningur|Grafningi]].

== Tengill ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=418866&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Gunnþórunn Halldórsdóttir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1962]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur|æviágrip}}

{{fd|1872|1959}}

[[Flokkur:Íslenskar leikkonur]]</text>
      <sha1>dr5o4if020p5i6lb3b0w3z274wjymni</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guðmundur G. Hagalín</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51840</id>
    <revision>
      <id>1951863</id>
      <parentid>1706623</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:21:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3734" sha1="fy5vbacjie1135qd1im3g5wjlhhltbe" xml:space="preserve">'''Guðmundur Gíslason Hagalín''' ([[10. október]] [[1898]] í [[Lokinhamrar|Lokinhömrum]] í [[Arnarfjörður|Arnarfirði]] – [[26. febrúar]] [[1985]] á [[Akranes]]i) var [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]], [[blaðamaður]], [[ritstjóri]], ævisagnahöfundur og bókavörður. 

Fjölskylda Guðmundar bjó í fyrstu að Lokinhömrum, þar sem Guðmundur fæddist, en fluttist síðar að Haukadal í [[Dýrafjörður|Dýrafirði]]. Guðmundur lauk gagnfræðaprófi og hóf árið [[1917]] nám í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Árið [[1918]] gerðist hann blaðamaður í [[Reykjavík]] og síðar á [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]] en þar var hann ritstjóri blaðanna Austurlands og [[Austanfari|Austanfara]]. Hann dvaldi í [[Noregur|Noregi]] árin 1924-27 en flutti árið 1928  til [[Ísafjörður|Ísafjarðar]] og starfaði þar sem bókavörður og kennari. Árið 1965 fluttist hann í [[Borgarfjörður|Borgarfjörð]] og bjó á [[Kleppsjárnsreykir|Kleppjárnsreykjum]] í [[Reykholtsdalur|Reykholtsdal]].

Hann stofnaði ásamt fleirum [[Félag íslenskra rithöfunda]] árið 1945. Árið 1955 var hann skipaður bókafulltrúi ríkisins og gegndi því starfi til 1969.

== Bækur Hagalíns ==
* Blindsker (1921)
* Vestan úr fjörðum (1924)
* Veður öll válynd (1925)
* Brennumenn (1927)
* Kristrún í Hamravík (1933)
* Sturla í Vogum I-II (1938)
* Gróður og sandfok (1943)
* Blítt lætur veröldin (1943)
* Móðir Ísland (1945)
* Konungurinn á Kálfskinni (1945)
* Útilegubörnin í Fannadal (unglingasaga, 1953)
* Sól á náttmálum (1957)
* Töfrar draumsins (1961)
* Márus á Valshamri og meistari Jón (1967)
* Segið nú amen séra Pétur (1975)
* Hamingjan er ekki alltaf ótukt (1977)

== Ævisaga Hagalíns (9 bindi) ==
* Ég veit ekki betur (1951) 
* Sjö voru sólir á lofti (1952)
* Ilmur liðinna daga (1953)
* Hér er kominn Hoffinn (1954)
* Hrævareldar og himinljómi (1955)
* Fílabeinshöllin (1959)
* Stóð ég úti í tunglsljósi (1973)
* Ekki fæddur í gær (1976)
* Þeir vita það fyrir vestan (1979)

== Ævisögur annarra (Guðmundur G. Hagalín skráði) ==
* Virkir dagar I-II (saga Sæmundar Sæmundssonar skipstjóra, 1936­-38)
* Saga Eldeyjar-Hjalta I-II (1939)
* Á torgi lífsins (saga Þórðar Þorsteinssonar á Sæbóli, 1952)
* Konan í dalnum og dæturnar sjö (saga Moniku Helgadóttur á Merkigili, 1954)
* Í kili skal kjörviður (saga Mariníusar Eskilds Jessens, 1957)
* Í vesturvíking (saga Jóns Oddssonar skipstjóra, 1960)
* Það er engin þörf að kvarta og Margt býr í þokunni (saga Kristínar Kristjánsson, 1961-62)
* Að duga eða drepast (saga Björns Eiríkssonar, 1962)
* Í fararbroddi (saga Haralds Böðvarssonar, 1964-65)
* Danskurinn í bæ (saga Adams Hoffritz, 1966) 
* Sonur bjargs og báru (saga Sigurðar Jóns Guðmundssonar, stofnanda Belgjagerðarinnar í Reykjavík, 1968)
* Eldur er bestur (saga Helga Hermanns Eiríkssonar, 1970)

== Heimild ==
* [http://www2.mbl.is/mm/serefni/hagalin/ Sérefni Morgunblaðið: Guðmundur G. Hagalín] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070901131859/http://www2.mbl.is/mm/serefni/hagalin/ |date=2007-09-01 }} 

== Tengt efni ==
* [[Tilnefningar til bókmenntaverðlauna Norðurlandaráðs frá Íslandi]]
* [[Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs]]

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=436230&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Höfundurinn og verk hans''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1998]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1607715 ''Guðmundur Gíslason Hagalín''; grein í Morgunblaðið 1985]


[[flokkur:íslenskir rithöfundar]]
{{fd|1898|1985}}</text>
      <sha1>fy5vbacjie1135qd1im3g5wjlhhltbe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>South Park</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52032</id>
    <revision>
      <id>1952117</id>
      <parentid>1942321</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5738" sha1="25p0gbe6e12htj9fufy6fash544tl66" xml:space="preserve">{{Sjónvarpsþáttur
|show_name = South Park 
|bgcolour = #7DBEA2
|image = [[Mynd:Southparkseason10opening.png|200px]]
|caption = 
|format = [[Hreyfimynd]]&lt;br /&gt;[[Skemmtun]]
|runtime = 22 min
|creator = [[Trey Parker]]&lt;br /&gt;[[Matt Stone]]
|executive_producer = [[Trey Parker]]&lt;br /&gt;[[Matt Stone]]
|voices = [[Trey Parker]]&lt;br /&gt;[[Matt Stone]]&lt;br /&gt;[[Isaac Hayes]] (1997–2006)&lt;br /&gt;[[Mary Kay Bergman]] (1997–1999)&lt;br /&gt;[[Eliza Schneider]] (1999–2003)&lt;br /&gt;[[Mona Marshall]]&lt;br /&gt;[[April Stewart]]&lt;br /&gt;[[John 'Nancy' Hansen|John Hansen]]&lt;br /&gt;[[Jennifer Howell]]&lt;br /&gt; [[Adrien Beard]]
|opentheme = „South Park Theme“ eftir [[Primus]]
|country = {{USA}} [[Bandaríkin]]
|network = {{USA}} [[Comedy Central]]&lt;br /&gt;{{ISL}} [[Stöð 3]]
|first_aired = 13. ágúst 1997
|last_aired = Nú
|num_episodes = 338
|num_seasons = 28
|list_episodes = 
|website = http://www.southparkstudios.com
|imdb_id = 0121955
|tv_com_id = 344
| }}
'''''South Park''''' ('''''SP'''''), áður sýnt á íslandi undir titlinum '''''Trufluð tilvera''''', er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[teiknimynd]]a-[[gamanþáttur]]. Þættirnir fjalla um fjóra stráka ([[Stan Marsh|Stan]], [[Kyle Broflovski|Kyle]], [[Eric Cartman|Cartman]] og [[Kenny McCormick|Kenny]]) sem eru í þriðja og fjórða bekk í smábænum [[South Park (bær)|South Park]] í [[Colorado]]-fylki í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Þáttaröðin, sem er ætluð fullorðnum, er þekkt fyrir gróft orðbragð og dökkt skopskyn. Þáttaröðin var sköpuð af [[Trey Parker]] og [[Matt Stone]] og hefur verið sýnd á [[Comedy Central]] frá 1997 og hefur allt frá því verið ein vinsælasta þáttaröð stöðvarinnar.

== Saga ==
=== Uppruni ===
Upphaf ''South Park'' má rekja til ársins [[1992]] þegar [[Trey Parker|Parker]] og [[Matt Stone|Stone]], sem þá voru nemendur í [[Colorado-háskóli|Colorado-háskóla]], hittust í kvikmyndakennslutíma og sköpuðu stuttmynd sem kallaðist ''[[Jesus vs. Frosty]]''. Stuttmyndin innihélt upprunalegt útlit aðalpersónanna í ''South Park''. Stuttmyndin fjallaði um aðalpersónurnar fjórar sem vöktu til lífs snjókarl með töfrahatti.

Árið [[1995]] sá [[Brian Graden]], framkvæmdarstjóri [[FOX]], stuttmyndina og veitti [[Trey Parker|Parker]] og [[Matt Stone|Stone]] umboðslaun til að gera aðra stuttmynd, ''[[Jesus vs. Santa]]''. Stuttmyndin var vinsæl og mikið notuð sem jólapóstkort á [[Internetið|internetinu]]. Hún var síðar aftur birt í þættinum ''[[A Very Crappy Christmas]]''.

=== Sjónvarpssamingur ===
Eftir útgáfu ''[[Jesus vs. Santa]]'' hófust umræður um gerð á sjónvarpsþáttum, fyrst með [[FOX]] og síðar með [[Comedy Central]]. Fyrsti sjónvarpsþátturinn, ''[[Cartman Gets an Anal Probe]]'', var sýndur [[13. ágúst]] [[1997]] á Comedy Central. Þátturinn var í 3 mánuði í vinnslu en hann var búinn til með skærum og pappír. Núna eru þættirnir unnir í hreyfimyndarforritum, fyrst [[PowerAnimator]] og síðar [[Autodesk Maya|Maya]]. Með notkun hreyfimyndaforrita tókst að minnka framleiðslutímann umtalsvert (niðri í eina viku), sem gerði [[Trey Parker|Parker]] og [[Matt Stone|Stone]] kleift að fjalla um nýliðna atburði í þáttunum sínum.

== Persónur ==
{{Aðalgrein|South Park persónur}}
[[Matt Stone]] og [[Trey Parker]] talsetja flestar karlkynspersónurnar í ''South Park'' en [[April Stewart]] og [[Mona Marshall]] (áður [[Mary Kay Bergman]] og [[Eliza Schneider]]) talsetja flestar kvenkynspersónurnar. Aðrir sem talsetja einnig í ''South Park'' eru [[Adrien Beard]] ([[Tolkien Black]]), [[Vernon Chatman]] ([[Towelie]]), [[Jennifer Howell]] ([[Bebe Stevens]]) og [[John Hansen]] ([[Mr. Slave]]).

== Þættir ==
{{Aðalgrein|Listi yfir South Park þætti}}
Sýndir hafa verið 338 ''South Park'' þættir í 28 þáttaröðum (2025).

== Verðlaun ==
=== Hlotið ===
* ''South Park'' hlaut [[Emmy-verðlaun]] árið [[2005]] fyrir þáttinn ''[[Best Friends Forever]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://animatedtv.about.com/cs/news/a/awards_2.htm |title=Geymd eintak |access-date=2007-10-05 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207065703/http://animatedtv.about.com/cs/news/a/awards_2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; og árið [[2007]] fyrir þáttinn ''[[Make Love, Not Warcraft]]''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.emmys.org/awards/2007pt/nominations_crtv.php?action=search_db#1 |title=Geymd eintak |access-date=2007-10-05 |archive-date=2007-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070906023154/http://www.emmys.org/awards/2007pt/nominations_crtv.php?action=search_db#1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[5. apríl]] [[2006]] hlaut þátturinn [[Peabody-verðlaunin]].
* [[CableACE-verðlaunin]] árið [[1997]] fyrir besta hreyfimynda sjónvarpsþáttinn. Þetta var í síðast skipti sem verðlaunin voru veitt.
=== Tilnefndur ===
* ''South Park'' hefur verið tilnefnt til [[Emmy-varðlaunin|Emmy-verðlaunanna]] sjö sinnum ([[1998]], [[2000]], [[2002]], [[2004]], [[2005]], [[2006]] og [[2007]]) fyrir framúrskarandi árangur á hreyfimynda sjónvarpsþætti.
* [[Teen Choice-verðlaunin]] árið [[2006]].
* Óskarsverðlaun fyrir besta upprunalega lag í kvikmyndinni ''[[South Park: Bigger, Longer &amp; Uncut]]''. 

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.southparkstudios.com/ www.southparkstudios.com/] - Opinber heimasíða
* {{imdb titill|0121955}}
* ''[http://www.tv.com/show/344/summary.html South Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423004113/http://www.tv.com/show/344/summary.html |date=2009-04-23 }}'' á TV.com

[[Flokkur:Bandarískir gamanþættir]]
[[Flokkur:South Park| ]]
[[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 1997]]</text>
      <sha1>25p0gbe6e12htj9fufy6fash544tl66</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952118</id>
      <parentid>1952117</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:40:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5738" sha1="nef8m5khxpo1uvhuf74nt2evsdb1jpe" xml:space="preserve">{{Sjónvarpsþáttur
|show_name = South Park 
|bgcolour = #7DBEA2
|image = [[Mynd:Southparkseason10opening.png|200px]]
|caption = 
|format = [[Hreyfimynd]]&lt;br /&gt;[[Skemmtun]]
|runtime = 22 min
|creator = [[Trey Parker]]&lt;br /&gt;[[Matt Stone]]
|executive_producer = [[Trey Parker]]&lt;br /&gt;[[Matt Stone]]
|voices = [[Trey Parker]]&lt;br /&gt;[[Matt Stone]]&lt;br /&gt;[[Isaac Hayes]] (1997–2006)&lt;br /&gt;[[Mary Kay Bergman]] (1997–1999)&lt;br /&gt;[[Eliza Schneider]] (1999–2003)&lt;br /&gt;[[Mona Marshall]]&lt;br /&gt;[[April Stewart]]&lt;br /&gt;[[John 'Nancy' Hansen|John Hansen]]&lt;br /&gt;[[Jennifer Howell]]&lt;br /&gt; [[Adrien Beard]]
|opentheme = „South Park Theme“ eftir [[Primus]]
|country = {{USA}} [[Bandaríkin]]
|network = {{USA}} [[Comedy Central]]&lt;br /&gt;{{ISL}} [[Stöð 3]]
|first_aired = 13. ágúst 1997
|last_aired = Nú
|num_episodes = 338
|num_seasons = 28
|list_episodes = 
|website = http://www.southparkstudios.com
|imdb_id = 0121955
|tv_com_id = 344
| }}
'''''South Park''''' ('''''SP'''''), áður sýnt á Íslandi undir titlinum '''''Trufluð tilvera''''', er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[teiknimynd]]a-[[gamanþáttur]]. Þættirnir fjalla um fjóra stráka ([[Stan Marsh|Stan]], [[Kyle Broflovski|Kyle]], [[Eric Cartman|Cartman]] og [[Kenny McCormick|Kenny]]) sem eru í þriðja og fjórða bekk í smábænum [[South Park (bær)|South Park]] í [[Colorado]]-fylki í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Þáttaröðin, sem er ætluð fullorðnum, er þekkt fyrir gróft orðbragð og dökkt skopskyn. Þáttaröðin var sköpuð af [[Trey Parker]] og [[Matt Stone]] og hefur verið sýnd á [[Comedy Central]] frá 1997 og hefur allt frá því verið ein vinsælasta þáttaröð stöðvarinnar.

== Saga ==
=== Uppruni ===
Upphaf ''South Park'' má rekja til ársins [[1992]] þegar [[Trey Parker|Parker]] og [[Matt Stone|Stone]], sem þá voru nemendur í [[Colorado-háskóli|Colorado-háskóla]], hittust í kvikmyndakennslutíma og sköpuðu stuttmynd sem kallaðist ''[[Jesus vs. Frosty]]''. Stuttmyndin innihélt upprunalegt útlit aðalpersónanna í ''South Park''. Stuttmyndin fjallaði um aðalpersónurnar fjórar sem vöktu til lífs snjókarl með töfrahatti.

Árið [[1995]] sá [[Brian Graden]], framkvæmdarstjóri [[FOX]], stuttmyndina og veitti [[Trey Parker|Parker]] og [[Matt Stone|Stone]] umboðslaun til að gera aðra stuttmynd, ''[[Jesus vs. Santa]]''. Stuttmyndin var vinsæl og mikið notuð sem jólapóstkort á [[Internetið|internetinu]]. Hún var síðar aftur birt í þættinum ''[[A Very Crappy Christmas]]''.

=== Sjónvarpssamingur ===
Eftir útgáfu ''[[Jesus vs. Santa]]'' hófust umræður um gerð á sjónvarpsþáttum, fyrst með [[FOX]] og síðar með [[Comedy Central]]. Fyrsti sjónvarpsþátturinn, ''[[Cartman Gets an Anal Probe]]'', var sýndur [[13. ágúst]] [[1997]] á Comedy Central. Þátturinn var í 3 mánuði í vinnslu en hann var búinn til með skærum og pappír. Núna eru þættirnir unnir í hreyfimyndarforritum, fyrst [[PowerAnimator]] og síðar [[Autodesk Maya|Maya]]. Með notkun hreyfimyndaforrita tókst að minnka framleiðslutímann umtalsvert (niðri í eina viku), sem gerði [[Trey Parker|Parker]] og [[Matt Stone|Stone]] kleift að fjalla um nýliðna atburði í þáttunum sínum.

== Persónur ==
{{Aðalgrein|South Park persónur}}
[[Matt Stone]] og [[Trey Parker]] talsetja flestar karlkynspersónurnar í ''South Park'' en [[April Stewart]] og [[Mona Marshall]] (áður [[Mary Kay Bergman]] og [[Eliza Schneider]]) talsetja flestar kvenkynspersónurnar. Aðrir sem talsetja einnig í ''South Park'' eru [[Adrien Beard]] ([[Tolkien Black]]), [[Vernon Chatman]] ([[Towelie]]), [[Jennifer Howell]] ([[Bebe Stevens]]) og [[John Hansen]] ([[Mr. Slave]]).

== Þættir ==
{{Aðalgrein|Listi yfir South Park þætti}}
Sýndir hafa verið 338 ''South Park'' þættir í 28 þáttaröðum (2025).

== Verðlaun ==
=== Hlotið ===
* ''South Park'' hlaut [[Emmy-verðlaun]] árið [[2005]] fyrir þáttinn ''[[Best Friends Forever]]''&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://animatedtv.about.com/cs/news/a/awards_2.htm |title=Geymd eintak |access-date=2007-10-05 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207065703/http://animatedtv.about.com/cs/news/a/awards_2.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; og árið [[2007]] fyrir þáttinn ''[[Make Love, Not Warcraft]]''.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.emmys.org/awards/2007pt/nominations_crtv.php?action=search_db#1 |title=Geymd eintak |access-date=2007-10-05 |archive-date=2007-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070906023154/http://www.emmys.org/awards/2007pt/nominations_crtv.php?action=search_db#1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[5. apríl]] [[2006]] hlaut þátturinn [[Peabody-verðlaunin]].
* [[CableACE-verðlaunin]] árið [[1997]] fyrir besta hreyfimynda sjónvarpsþáttinn. Þetta var í síðast skipti sem verðlaunin voru veitt.
=== Tilnefndur ===
* ''South Park'' hefur verið tilnefnt til [[Emmy-varðlaunin|Emmy-verðlaunanna]] sjö sinnum ([[1998]], [[2000]], [[2002]], [[2004]], [[2005]], [[2006]] og [[2007]]) fyrir framúrskarandi árangur á hreyfimynda sjónvarpsþætti.
* [[Teen Choice-verðlaunin]] árið [[2006]].
* Óskarsverðlaun fyrir besta upprunalega lag í kvikmyndinni ''[[South Park: Bigger, Longer &amp; Uncut]]''. 

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.southparkstudios.com/ www.southparkstudios.com/] - Opinber heimasíða
* {{imdb titill|0121955}}
* ''[http://www.tv.com/show/344/summary.html South Park] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423004113/http://www.tv.com/show/344/summary.html |date=2009-04-23 }}'' á TV.com

[[Flokkur:Bandarískir gamanþættir]]
[[Flokkur:South Park| ]]
[[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 1997]]</text>
      <sha1>nef8m5khxpo1uvhuf74nt2evsdb1jpe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lamb</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52443</id>
    <revision>
      <id>1951916</id>
      <parentid>1901911</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T16:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kattarnef</username>
        <id>106306</id>
      </contributor>
      <comment>Uppfærði og bætti við upplýsingum, bætti inn heimildum</comment>
      <origin>1951916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4015" sha1="rzsxkc2j32bt29o54haiqsr8zipfj0z" xml:space="preserve">[[Mynd:Lammetje (Nunspeet 2004).jpg|thumb|Lamb.]]
'''Lamb''' er afkvæmi [[Sauðfé|sauðkindar]] ([[fræðiheiti]]: ''Ovis aries'') . [[Lambakjöt]] er algengt hráefni í matargerð um allann heim. 

Á Íslandi er lambakjöt eitt vinsælasta kjöt til almennrar neyslu. 74% Íslendinga telur lambakjötið vera þjóðarrétt íslendinga.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/matur/frettir/2021/07/10/islenska_lambakjotid_er_einstakt/|title=Íslenska lambakjötið er einstakt|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-03-26}}&lt;/ref&gt;

Lambakjötið er eina íslenska afurðin sem hefur fengið PDO- merkingu frá [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins]]. Samkvæmt Evrópusambandinu eru einkenni íslenska lambsins:

Villibráðarbragð, mjúkt og óseigt kjöt, há gildi GLA-sýru, hlutfall omega-3 fitusýru í fosfórlípíðum er 16% og hátt hlutfall járns og B-vítamíns í kjötinu.&lt;ref&gt;(2022). ‘Íslenskt lambakjöt’ (EU No: PDO-IS-2636 – 28/09/2020). Sótt af: &lt;nowiki&gt;https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A52022XC0928%2804%29&amp;qid=1677844489788#document1&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt; Lömbin eru alin upp í frjálsri beit fram á haust og allt fæði er upprunnið á íslandi, en 2016 var erfðabreytt fóður í íslenskri sauðfjárrækt bannað&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbl.is/frettir/erfdabreytt-fodur-bannad-i-islenskri-saudfjarraekt|title=Erfðabreytt fóður bannað í íslenskri sauðfjárrækt|website=www.bbl.is|language=is|access-date=2026-03-26}}&lt;/ref&gt;.

Markaðsráð kindakjöts Icelandic lamb fengu afurðarheitið &quot;Íslenskt lambakjöt/ Icelandic Lamb&quot; skráð sem verndað afurðaheiti í íslenskum lögum árið 2018&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://island.is/stjornartidindi/nr/91b28e78-b055-4719-a975-65747fc3bd6d|title=AUGLÝSING frá Matvælastofnun um vernd afurðarheitisins „Íslenskt lambakjöt“ með vísan til uppruna. {{!}} Stjórnartíðindi|website=island.is|language=is|access-date=2026-03-26}}&lt;/ref&gt;. Síðan þá hafa verið gerðar rannsóknir á skoðun bæði íslendinga og erlendra ferðamanna á íslensku lambakjöti&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbl.is/frettir/rumlega-helmingur-erlendra-ferdamanna-bordar-lambakjot|title=Rúmlega helmingur erlendra ferðamanna borðar lambakjöt|website=www.bbl.is|language=is|access-date=2026-03-26}}&lt;/ref&gt; og merki Icelandic Lamb má finna víða á veitingahúsum og í sérverslunum&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://islensktlambakjot.is/fraedsla/samstarf-og-oskir-neytenda/|title=Samstarf og óskir neytenda - Lambakjöt|language=is|access-date=2026-03-26}}&lt;/ref&gt;.  

== Orð tengd lömbum ==
* ''fjallalamb'' (einnig nefnt ''graslamb'' eða ''fráfærna''- eða ''fráfærulamb'') er lamb sem gengur móðurlaust á fjalli; þau lömb sem eru látin eftir hjá móður sinni nefnast [[dilkur|dilkar]]
* ''gimbrarlamb'' er kvenkyns lamb, en getur líka merkt lamb undan vetrargamalli á. 
* ''hagalamb'' (eða ''hagfæringur'') er móðurlaust lamb sem gengur í heimahögum.
* ''[[heimalningur]]'' (''heimagangur'' eða ''innlamb'') er móðurlaust lamb sem er alið heima á bæ. 
* ''hundapísl'' er stundum haft um mjög smávaxið lamb (en einnig börn eða annað ungviði).
* ''karilamb'' (stundum einnig ''kjúklingur'') er nýfætt lamb.  
* ''lambadrottning'' er haft um gimbur sem fæðist fyrst lamba tiltekið vor á bænum.
* ''lambakóngur'' er hrútlamb sem fæðist fyrst lamba tiltekið vor á bænum.
* ''lambhrútskettlingur'' er agnarsmár lambhrútur.  
* ''lambhrútur'' er karlkyns lamb. 
* ''lambköttur'' er smávaxið lamb. 
* ''megða'' er lítið lamb.
*  ''meltingur'' er lamb sem hefur drepist í móðurkviði.
* ''ótyrmi'' er lamb sem dafnar illa. 
* ''réttalamb'' er fyrsta lamb sem slátrað er að hausti. 
* ''undanflæmingur'' er lamb sem hefur flæmst undan móður sinni.
* ''öræfaköttur'' (eða ''öræfakettlingur'') er smávaxið lamb sem gengur (lengst) inni á afrétti.

{{Stubbur|Landbúnaður}}
[[Flokkur:Sauðfé]]
[[Flokkur:Afkvæmi dýra]]</text>
      <sha1>rzsxkc2j32bt29o54haiqsr8zipfj0z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heimildarmynd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>52544</id>
    <revision>
      <id>1951965</id>
      <parentid>1881871</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="691" sha1="qtsr8ht8iw8ma7zzdohmytdxnde4kls" xml:space="preserve">'''Heimildarmynd''' er tegund [[kvikmynd]]a þar sem reynt er að gera mynd eftir raunverulegum atburðum eða viðfangsefni. Heimildarmyndir einkennast oft af viðtölum og fréttamyndum. Það er t.d. oft gert heimildarmyndir um frægt fólk, hvernig þau komust á toppinn og hvernig frægðin fór með það. Þá er yfirleitt tekið viðtal við nána vini, fjölskyldu eða einhvern sem vann mikið með aðilanum. 

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=418246&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Heimildarkvikmyndir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1952]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{stubbur|kvikmynd}}

[[Flokkur:Heimildarmyndir| ]]
[[Flokkur:Kvikmyndategundir]]</text>
      <sha1>qtsr8ht8iw8ma7zzdohmytdxnde4kls</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Þorramatur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53917</id>
    <revision>
      <id>1952086</id>
      <parentid>1950649</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:16:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3249" sha1="2uhgo1by3em2lpcgp2i6va8t6f3r341" xml:space="preserve">[[Mynd:Thorramatur.jpg|thumb|300px|Þorramatur.]]
'''Þorramatur''' er hefðbundinn íslenskur [[matur]] sem hefð er fyrir að bera fram á [[Þorri|þorra]], sérstaklega á svokölluðum [[þorrablót]]um, sem eru miðsvetrarhátíð í fornum stíl. Mörg [[veitingahús]] í Reykjavík og annars staðar bjóða þá þorramat, sem oftast eru [[kjöt]]&lt;nowiki/&gt;- eða fiskafurðir, verkaðar með hefðbundnum aðferðum og bornar fram niðursneiddar í [[trog]]um. 

Upphaf þorramatar má rekja til miðsvetrarmóta hinna ýmsu [[átthagafélag]]a á fyrri hluta [[20. öldin|20. aldar]] (svo sem Breiðfirðingamót og Árnesingamót). Á þessum mótum upp úr [[1950]] voru oft auglýst „hlaðborð“, „íslenzkur matur“ eða „íslenzkur matur að fornum sið“ og voru þar bornir fram nokkrir réttir vel þekktir í íslenskum sveitum en voru orðnir sjaldséðir á borðum íbúa þéttbýlisstaða á [[1951-1960|6. áratugnum]]. Orðið „þorramatur“ kom hins vegar hvergi fyrir fyrr en árið [[1958]] þegar veitingastaðurinn [[Naustið]] við [[Vesturgata|Vesturgötu]] í [[Reykjavík]] fór að bjóða upp á sérstakan „þorramatseðil“ sem var hefðbundinn sveitamatur borinn fram í trogum sem smíðuð voru eftir fyrirmyndum á [[Þjóðminjasafn Íslands|Þjóðminjasafninu]]. Yfirlýstur tilgangur með þorramatnum var, að sögn veitingamannsins á Naustinu, að bjóða fólki upp á að smakka íslenskan mat án þess að þurfa að vera félagi í átthagafélagi.

Þorramaturinn var upphaflega [[hópmatseðill]] eða [[hlaðborð]] en árið eftir lét Naustið smíða minni trog sem hentuðu undir mat fyrir tvo. Fljótlega varð vinsælt að bera slíkan mat fram á öðrum veitingastöðum í bænum enda margir kunnugir þessum mat frá fyrri tíð og sum átthagafélögin tóku upp orðin „þorramatur“ og „þorrablót“ þegar þau auglýstu mótin sín. Þorrann ber líka upp á tíma sem var venjulega fremur dauður í veitingahúsageiranum.&lt;ref&gt;[[Árni Björnsson]], ''Saga daganna'', Reykjavík, Mál og menning, 1993, s. 475-480.&lt;/ref&gt; Upp úr [[1970]] var farið að nota orðið „þorrabakki“ þegar rætt var um þorramatinn sem stakan [[réttur (matargerð)|rétt]].

Á síðari árum hefur færst í vöxt að á þorrabakkanum séu líka matvæli sem eiga sér langa sögu en eru ekki óalgeng, svo sem harðfiskur, hangikjöt og [[saltkjöt]]. Margir veitingastaðir bjóða upp á val milli hefðbundinna [[súrsaður matur|súrsaðra]] og ósúrra þorrabakka. Þorramaturinn hefur þannig þróast með árunum til að taka mið af breytingum á matarsmekk.

== Dæmi um þorramat ==
* [[Slátur|Blóðmör]]
* [[Bringukollur|Bringukollar]]
* [[Flatkaka]]
* [[Hangikjöt]]
* [[Harðfiskur]]
* [[Hrútspungur]]
* [[Lundabaggi|Lundabaggar]]
* [[Kæstur hákarl]]
* [[Laufabrauð]]
* [[Slátur|Lifrarpylsa]]
* [[Magáll]]
* [[Pottbrauð]]
* [[Rengi]]
* [[Rófustappa]]
* [[Rúgbrauð]]
* [[Selshreifar]] 
* [[Sundmagi|Súr sundmagi]]
* [[Súrsaðir hrútspungar]]
* [[Svið (matur)|Sviðakjammar]]
* [[Sviðalappir]]
* [[Sviðasulta]]
* [[Svínasulta]]

==Tilvísanir==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;
&lt;references /&gt;
&lt;/div&gt;

[[Flokkur:Íslensk matargerð]]</text>
      <sha1>2uhgo1by3em2lpcgp2i6va8t6f3r341</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hellir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54034</id>
    <revision>
      <id>1951974</id>
      <parentid>1706572</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 6 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2409" sha1="acjsfhjfmrqqhat5t2384fd2w0jpuo6" xml:space="preserve">[[Mynd:Milodon cave.JPG|thumb|250px|Hellir í [[Síle]].]]
[[Mynd:Cuevas de Acsibi, Salta (Argentina).jpg|thumb|250px|Hellir.]]

'''Hellir''' er kallað hvert það holrými sem leynist neðanjarðar.

Hellar á [[Ísland]]i eru aðallega þrennskonar, [[íshellir|íshellar]], [[manngerðir hellar]] og [[hraunhellir|hraunhellar]], en einnig eru önnur holrými í jörðu oft kallað hellar, t.d. [[skúti|skútar]] í [[sjávarbjörg]]um eða [[árfarvegur|árfarvegum]]. Íshellar finnast aðallega þar sem jökull liggur yfir háhitasvæði, t.d. í [[Grímsvötn]]um í [[Vatnajökull|Vatnajökli]]. Fjölmargir manngerðir hellar eru á [[suðurlandsundirlendi]] og uppsveitum [[Árnessýsla|Árnessýslu]]

Hellar voru áður fyrr notaðir sem mannabústaðir, og sjálfsagt verið fyrstu skýli mannsins fyrir veðri og vindum. Seinna með þróun mannkyns urðu hellar aðeins að skjóli fyrir skepnur, og jafnvel innréttaðir sem slíkir. Þó eru enn til hellar þar sem fólk býr. Í [[Kína]] er hellir sem nefnist [[Sjongdong]] ([[enska]]: ''Zhongdong'') og þar hefst fólk við í húsum sem eru byggð í hellinum. 

Sumstaðar á [[Ísland]]i eru hellar enn notaðir sem [[fjárhús]]. 

== Tengt efni ==
* [[Listi yfir íslenska hella]]

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=418321&amp;pageSelected=3&amp;lang=0 ''Töfrahallir neðanjarðar''; grein um hella úr Lesbók Morgunblaðsins 1953]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=420255&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 ''Hellar og torfbæir''; grein úr Lesbók Morgunblaðsins 1978]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435730&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 ''Hellanöfn síðustu ára - tilurð nafngifta''; grein úr Lesbók Morgunblaðsins 1990]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435775&amp;pageSelected=3&amp;lang=0 ''Verður eyðilegging hraunhellanna stöðvuð?''; grein úr Lesbók Morgunblaðsins 1991]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=436047&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 ''Forn smiðja í Rútshelli''; grein úr Lesbók Morgunblaðsins 1995]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=418521&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Hellar í Gullborgarhrauni''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1957]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

[[Flokkur:Hellar]]</text>
      <sha1>acjsfhjfmrqqhat5t2384fd2w0jpuo6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bibliotheca Arnamagnæana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54260</id>
    <revision>
      <id>1952106</id>
      <parentid>1039295</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:16:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19142-45</username>
        <id>114943</id>
      </contributor>
      <comment>https:wikiedia.is</comment>
      <origin>1952106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3872" sha1="r740eyiwmzau98h532as4yywagl9gwu" xml:space="preserve">Úr Wikipediu, frjálsa alfræðiritinu

{{skáletrað}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |Captain America: The First Avenger
|-
!Leikstjóri
|[[Joe Johnston]]
|-
!Handritshöfundur
|[[Christopher Markus]]
[[Stephen McFeely]]
|-
!Framleiðandi
|[[Kevin Feige]]
|-
!Leikarar
|
* [[Chris Evans]]
* [[Tommy Lee Jones]]
* [[Hugo Weaving]]
|-
!Frumsýning
|[[//is.wikipedia.org/wiki/Mynd:Flag_of_the_United_States.svg|link=Mynd:Flag_of_the_United_States.svg|border|22x22dp|Fáni [[Bandaríkin|Bandaríkjana]]]] [[22. júlí]] [[2011]]
[[//is.wikipedia.org/wiki/Mynd:Flag_of_Iceland.svg|link=Mynd:Flag_of_Iceland.svg|border|22x22dp|Fáni [[Ísland|Íslands]]]] [[27. júlí]] [[2011]]
|-
!Lengd
|124 mín.
|-
!Tungumál
|[[enska]]
|-
![[Aldurstakmark (kvikmyndir)|Aldurstakmark]]
|Bönnuð innan 12
|-
!Ráðstöfunarfé
|$140.000.000
|-
!Framhald
|''[[The Avengers (kvikmynd)|The Avengers]]''
|}
'''''Captain America: The First Avenger''''' er [[Bandaríkin|bandarísk]] ofurhetjumynd frá árinu [[2011]] sem [[Joe Johnston]] leikstýrði og [[Christopher Markus]] og [[Stephen McFeely]] skrifuðu. Myndin er byggð á [[Captain America|samnefndri myndasöguhetju]] frá [[Marvel]]. [[Chris Evans]], [[Tommy Lee Jones]], [[Hugo Weaving]], [[Sebastian Stan]] og [[Dominic Cooper]] fara með aðalhlutverkin í myndinni sem segir frá Steve Rogers, veikburða manni frá [[Brooklyn]] sem er breytt í ofur-hermann að nafni Kafteinn Ameríka til þess að hjálpa bandamönnum í [[Seinni heimstyrjöldin|seinni heimstyrjöldinni]].

== Söguþráður ==
Myndin hefst árið [[1942]] þegar [[seinni heimstyrjöldin]] geisar sem hæst. Hinn smávaxni og veiklulegi Steve Rogers hefur reynt hvorki meira né minna en fimm sinnum að komast í herinn til að berjast fyrir bandaríksu þjóðina en verið hafnað í hvert einasta sinn. Þegar öll sund virðast lokuð opnast nýjar dyr fyrir Steve: að bjóða sig fram í leynilegt hátækniverkefni á vegum hersins þar sem ekki er krafist sömu líkamlegu eiginleika. Það heitir Project: Rebirth, en þegar hann tekur þátt er honum breytt í vöðvastæltann ofurhermann og er fljótt kallaður Kafteinn Ameríka. Hann hefur fljótt uppi á besta vin sínum, Bucky Barnes, og mynda þeir illvígt teymi sem tekur að sér hættulegustu sérverkefnunum í stríðinu, þar á meðal að reyna að ráða niðurlögum Red Skull, yfirmann vopnaþróunar á vegum [[Adolf Hitler|Adolfs Hitler]], en Red Skull hefur sín eigin áform um framgang stríðsins í sína þágu, og spilar þar töfrum gæddur hlutur að nafni Tesseract stórt hlutverk.

== Leikendur ==

* [[Chris Evans]] sem [[Kafteinn Ameríka|Steve Rogers / Kafteinn Ameríka]]

Veikburða ungur maður sem er breytt í vöðvastæltann ofur-hermann með því að nota tilraunaefni til þess að hjálpa bandamönnum í seinni heimstyrjöldinni. Eftir aðgerðina er hann fullkomlega breyttur og orðinn sterkari, hraðari og fimari heldur en nokkur annar í heiminum, en hann getur slasast. Evans hafði áður leikið ofurhetjunua Human Torch í [[Fantastic Four|Fantastic Four-myndunum]] og hafnaði hlutverkinu þrisvar sinnum áður en hann skrifaði undir sex mynda samning við [[Marvel]]. Evans útskýrði afhverju í viðtali: „Ég sagði við vin minn, ‚Ef myndin floppar verð ég í djúpum skít. Ef myndin verður vinsæl verð í í djúpum skít!‘ Ég var svo hræddur. Ég fattaði að ég var næstum því of mikil gunga til þess að leika Kaftein Ameríku“. Hann sagði að persóna hans væri mjög góður gæji og hann hefði leikið hann í hvaða mynd sem er þótt hann væri ekki Kafteinn Ameríka.

==Tengill==
* [http://nfi.ku.dk/publikationer/trykte_serier/bibliotheca/ Bibliotheca Arnamagnæana]

==Heimild==
* Vefsíða Den Arnamagnæanske Samling.

[[Flokkur:Íslensk handrit]]
[[Flokkur:Íslenskar bókmenntir]]</text>
      <sha1>r740eyiwmzau98h532as4yywagl9gwu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hverfisgata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55173</id>
    <revision>
      <id>1952047</id>
      <parentid>1762064</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T04:15:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 4 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2433" sha1="rxm4l1a885y9qear1mjx3zfjbgbovnx" xml:space="preserve">[[Mynd:Hverfisgata.JPG|thumb|Hverfisgata]]
[[Mynd:Reykjavik. Blik vanaf het dak van het Stadstheater over de stad rechts bioscoop, Bestanddeelnr 190-0447.jpg|thumb|Gatan árið 1934.]]
'''Hverfisgata''' er gata í [[Reykjavík]] sem liggur samsíða [[Laugavegur|Laugavegi]] og teygir sig frá [[Hlemmur|Hlemmi]] niður á [[Lækjargata|Lækjargötu]]. Hverfisgata er kennd við [[Skuggahverfi]], og fékk formlega nafn sitt árið [[1898]]. 

Hverfisgata er ein af höfuðgötum miðbæjar Reykjavíkur. Frá því skömmu eftir þarsíðustu aldamót hefur hún ásamt Laugavegi verið aðalsamgönguæðin út úr og inn í bæinn til austurs og á fyrri hluta 20. aldar var hún ein af fjölmennustu götum höfuðstaðarins. 

== Merk hús við Hverfisgötu ==

* [[Þjóðmenningarhúsið]], Hverfisgötu 15.
* [[Þjóðleikhúsið]], Hverfisgötu 19.
* [[Hverfisgata 21]], hús [[Félag bókagerðarmanna|Félags bókagerðarmanna]].
* [[Hverfisgata 29]], hús [[Danmörk|danska]] sendiráðsins.
* Hverfisgata 83, [[Bjarnaborg]] stórhýsi Bjarna Jónssonar snikkara.
* Hverfisgata 115, var reist sem skrifstofur og híbýli forstjóra [[Gasstöð Reykjavíkur|Gasstöðvar Reykjavíkur]], en hýsir nú starfsemi [[Stígamót|Stígamóta]].
* [[Hverfisgata 125]], húsið nefnt Norðurpóll. &lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3440199 Hverfisgata 125 - Norðurpóll; greiní Morgunblaðinu 2002]&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
{{commonscat}}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435645&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 Brennivínsberserkir og kotafólk; ''úr sögu Hverfisgötunnar''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435647&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 Fínu húsin á Arnarhólstúni; ''úr sögu Hverfisgötunnar''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435650&amp;pageSelected=3&amp;lang=0 Verslað á hverju horni; ''úr sögu Hverfisgötunnar''; 3. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435651&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 Í fyrrakvöld keyrði um þverbak; ''úr sögu Hverfisgötunnar''; 4. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1989]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{stubbur|Reykjavík}}
[[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]]
[[Flokkur:Götur í Reykjavík]]</text>
      <sha1>rxm4l1a885y9qear1mjx3zfjbgbovnx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hringur Jóhannesson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55175</id>
    <revision>
      <id>1952038</id>
      <parentid>1754873</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T03:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2366" sha1="jask6zyr96r4yfhtp3u45w4cud1vdce" xml:space="preserve">'''Hringur Jóhannesson''' ([[21. desember]] [[1932]] - [[17. júlí]] [[1996]]) var íslenskur [[myndlistamaður]]. Hann þótti vera einn helsti fulltrúi [[ljóðræna|ljóðræns]] [[nýraunsæi|nýraunsæis]] í íslenskri myndlist á 7. og 8. áratugnum. 

Hringur fæddist að [[Hagi|Haga]] í [[Aðaldalur|Aðaldal]]. Hann útskrifaðist úr [[Handíða- og myndlistaskóli Íslands|Handíða- og myndlistarskóla Íslands]] árið [[1952]] og hélt sína fyrstu einkasýningu [[1962]]. Alls urðu einkasýningar hans tæpar fjörtíu og samsýningar um sjötíu, bæði hér á landi og erlendis. Hann var kennari við ''Handíða- og myndlistaskóla Íslands''  [[1959]]-[[1962]], [[Myndlistaskólinn í Reykjavík|Myndlistaskólann í Reykjavík]] frá [[1962]] og í stjórn skólans frá [[1965]]. Hringur myndskreytti fjöldann allan af blöðum, tímaritum og einnig margar byggingar. Hann lést á [[Landspítalinn|Landspítalanum]] í [[Reykjavík]] og er jarðaður í Neskirkjugarði í Aðaldal.

== Eitt og annað um Hring ==
* [[Erró]] sagði í viðtali á [[RÚV]] [[2011]] að Hringur hafði verið betri teiknari en hann sjálfur.
* [[Erró]] sagði í viðtali á [[RÚV]] [[2008]] að Hringur hafði verið tíu sinnum betri teiknari en hann sjálfur.

== Tengill ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=436142&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 ''Hið smáa er jafnlítið smátt''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=435630&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 ''Hringur eða bein lína''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1988] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110812212830/http://timarit.is/?issueID=435630&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 |date=2011-08-12 }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=419959&amp;pageSelected=6&amp;lang=0 ''Hefur tekið Aðaldalinn fram yfir útlönd''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1973]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1044842 ''Flíkurnar trufla þó það sé lítið af þeim''; grein í Tímanum 1961]
* [http://mos.is/default.asp?Sid_Id=2717&amp;tId=1 ''Mosfellsbær - Hringur Jóhannesson''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110722021835/http://mos.is/default.asp?Sid_Id=2717&amp;tId=1 |date=2011-07-22 }}

{{Stubbur|æviágrip}}
{{fd|1932|1996}}
[[Flokkur:Íslenskir myndlistarmenn]]</text>
      <sha1>jask6zyr96r4yfhtp3u45w4cud1vdce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lýsi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55380</id>
    <revision>
      <id>1952084</id>
      <parentid>1927990</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3350" sha1="gytsdty7v2modgnokg79yunogrrsled" xml:space="preserve">{{Fyrir|fyrirtækið|Lýsi (fyrirtæki)}}
[[Mynd:Codliveroilcapsules.jpg|thumb|170 px|Lýsispillur]]
'''Lýsi''' er [[olía]] unnin úr fljótandi [[Fita|fitu]] [[Fiskur|fisks]] og [[sjávarspendýr]]a. Lýsi er einkum búið til úr [[lifur]] fisktegunda eins og [[þorskur|þorsks]], [[Ufsi|ufsa]] og [[hákarl]]s en áður fyrr var það einnig gjarnan unnið úr [[Hvalur|hval]] og [[Selur|sel]]. 

Lýsi er m.a. hreinsað með því að hita það, við vinnsluna skemmast sum vítamínin í lýsinu (t.d. [[D-vítamín|D-vítamínið]]) og er þess vegna bætt við eftir að vinnslunni lýkur.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

Lýsi er auðugt af [[A-vítamín]]um og [[D-vítamín]]um og inniheldur lítið af [[mettuð fitusýra|mettuðum fitusýrum]] en mikið af [[ómettuð fitusýra|ómettuðum fitusýrum]]. Lýsi hefur lengi verið notað sem [[fæðubótarefni]] og [[lyf]] við [[hörgulsjúkdómur|hörgulsjúkdómum]]. Lýsi er notað sem [[hráefni]] í iðnaði í [[smjörlíki]]sgerð og sem [[Fóður|dýrafóður]] og er þá lýsið gjarnan brætt úr heilum torfufiski eins og [[loðna|loðnu]] og [[síld]].
Þegar lýsisflaskan hefur verið opnuð byrjar fitan að þrána og verður skaðleg. Helsta hættan við að hita lýsi er sú að það þráni/oxist þegar [[súrefni]] bindst við það og að Omega-3 fitusýrurnar skemmist af þeim sökum. Til að varna því að það gerist fer hitun fram undir [[lofttæmi]] sem tryggir að súrefni kemst ekki í snertingu við lýsið.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[http://www.lysi.is/heilsa/annad/grein2/er-lysi-hitad-vid-framleidslu1 ER LÝSI HITAÐ VIÐ FRAMLEIÐSLU?] Lýsi.is, skoðað 18. apríl, 2018.&lt;/ref&gt; Lýsi á því ekki að geymast lengi eða vera notað löngu eftir opnun, til að kanna þránun er hægt að smakka lýsið, ef það er byrjað að þrána er það vont á bragðið, fiskiolía er svo auðvitað best óunnin og fersk úr nýveiddum fisknum.

Barnshafandi konum er ráðlagt að taka annað hvort teskeið af [[þorskalýsi]] (5 ml), lýsisbelgi eða fjölvítamín með D-vítamíni. Hins vegar eiga þær ekki að taka ufsalýsi þar sem það inniheldur of mikið af A vítamíni sem getur verið skaðlegt.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.landlaeknir.is/um-embaettid/greinar/grein/item18850/Venjulegur-godur-matur-a-medgongu |title=Embætti landlæknis – Venjulegur góður matur á meðgöngu |access-date=2015-02-25 |archive-date=2015-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150328213347/http://www.landlaeknir.is/um-embaettid/greinar/grein/item18850/Venjulegur-godur-matur-a-medgongu |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Lýsi inniheldur margar [[Fitusýra|fitusýrur]] svo sem [[omega-3]]. 

== Sjá einnig ==
* [[Lýsislampi]]
* [[Lifrarbræðsla]]

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;

== Tenglar ==
* [http://www.lyfja.is/HeilsaOgVellidan/Natturuvorur/Greinar/Lysi/ Lyfja - Lýsi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209072409/http://www.lyfja.is/HeilsaOgVellidan/Natturuvorur/Greinar/Lysi/ |date=2010-02-09 }}
* {{Vísindavefurinn|2725|Hvað er lýsi? Hvernig er það nýtt og hver er aðal uppspretta orkunnar í því?}}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5467894 „Hreinsun og herzla lýsis“; grein í Tímariti Verkfræðingafélags Íslands 1967]

{{stubbur|matur}}
[[Flokkur:Fiskafurðir]]
[[flokkur:Fæðubótarefni]]</text>
      <sha1>gytsdty7v2modgnokg79yunogrrsled</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Múskat (krydd)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55489</id>
    <revision>
      <id>1952092</id>
      <parentid>1816478</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>1952092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1352" sha1="0fxffass2ptab44cel7iz27laldhwq6" xml:space="preserve">[[Mynd:Biji_Pala_Bubuk.jpg|thumb|right|Heilt og malað múskat.]]
'''Múskat''' er [[krydd]] gert úr [[aldin]]i nokkurra sígrænna [[tré|trjáa]] af [[múskatviðarætt]] sem  eru upprunnin á [[Mólúkkaeyjar|Mólúkkaeyjum]] í [[Indónesía|Indónesíu]], aðallega [[múskattré]]s (''Myristica fragrans''). Aldinið er gult, egglaga [[hýðisaldin]] um 20-30 mm langt og 15-18 mm breitt og vegur milli 5 til 10 gr þurrkað. [[Frækjarni]]nn er umlukinn rauðgulu, sepóttu hýði (múskatblómi). [[Hneta]]n og hýðið eru rifin niður og notuð sem krydd. Bragðið er mjög svipað, en hnetan hefur ögn sætara bragð og blómið mildara bragð.

Allt múskat í heiminum kom frá [[Bandaeyjar|Bandaeyjum]] fram á 19. öld. Það hefur fundist í 2000 ára gömlum gröfum í [[Egyptaland]]i, en barst fyrst til [[Evrópa|Evrópu]] á 6. öld.

==Múskatblóm==
[[Mynd:Mace (জয়িত্রি).JPG|thumb|right|Múskatblóm.]]
Múskatblóm er rauðleitt hýði sem umlykur kjarnann (hnetuna) í aldininu. Það er tekið af og þurrkað og selt sérstaklega. Þegar það þornar verður það gulleitara. Það gefur aðeins mildara bragð en hnetan og er oft notað í [[bakstur]] og til að krydda fisk. Múskatblóm er líka notað heilt til að krydda [[súpa|súpur]] og [[karrí]].

{{Stubbur|líffræði}}

[[Flokkur:Krydd]]</text>
      <sha1>0fxffass2ptab44cel7iz27laldhwq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hverfjall</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56180</id>
    <revision>
      <id>1952048</id>
      <parentid>1876490</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T04:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1408" sha1="10yuguqckg20tpn66huau10sxazgosc" xml:space="preserve">{{Fjall}}{{CommonsCat|Hverfjall}}
'''Hverfjall''' (eða '''Hverfell''' &lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/1874453?iabr=on Morgunblaðið 1997]&lt;/ref&gt;) er [[fjall]] austan við [[Mývatn]] og vestan við [[Búrfellshraun á Mývatnsöræfum|Búrfellshraun]] í [[Skútustaðahreppur|Skútustaðahreppi]]. Hverfjall er [[eldgígur]] sem talinn er hafa myndast í öflugu en stuttu [[þeytigos]]i fyrir um 2500 árum.

Miklar deilur hafa verið uppi um hvort nota ætti Hverfjall eða Hverfell yfir fjallið sem endaði með niðurstöðu Hæstaréttar að nota ætti örnefnið Hverfjall og &quot;jafnframt skuli setja innan sviga örnefnið Hverfell&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=0f2f6428-7b6a-11eb-947c-005056bc0bdb&amp;id=6088c94e-ad2c-42c9-ab00-ef5c1ab0201b|title=Mál nr. 173/2001|last=Hæstiréttur Íslands|date=7. júní 2001|website=www.haestirettur.is|access-date=2023-10-29}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tengill ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=436142&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 ''Hverfell við Mývatn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1997]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=432849&amp;pageSelected=22&amp;lang=0 ''Fjall eða fell?''; grein í Morgunblaðinu 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur}}
[[Flokkur:Fjöll á Íslandi]]
[[Flokkur:Skútustaðahreppur]]
[[Flokkur:Eldstöðvakerfi Kröflu]]</text>
      <sha1>10yuguqckg20tpn66huau10sxazgosc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Haraldur Hamar Thorsteinsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56422</id>
    <revision>
      <id>1951956</id>
      <parentid>1932302</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T19:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 8 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5243" sha1="i4ecohl7ad7kj1q4xp8zcikrrcypcv1" xml:space="preserve">'''Haraldur Hamar Thorsteinsson''' ([[20. febrúar]] [[1892]] – [[23. nóvember]] [[1957]]) var [[rithöfundur]] og sonur [[Steingrímur Thorsteinsson|Steingríms Thorsteinssonar]]. Stúdent í Reykjavík [[1913]]. Stundaði nám í [[fagurfræði]] við háskólann í [[Kaupmannahöfn]] [[1913]]-1914&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Aðeins grátur hafsins í kjölfarinu|höfundur=Finnbogi Guðmundsson|útgefandi=Lesbók Morgunblaðsins|bls=40-41|ár=10. desember 1989}}&lt;/ref&gt;. Þar tók hann upp skáldanafnið ''Hamar.'' Hann fór frá kaupmannahöfn til [[London]] og stundaði þar nám við kvikmyndahandritun&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Bókaheimild|titill=Innan norms og utan. Systkinin Steinunn Thorsteinsson og Haraldur Hamar|höfundur=Hafdís Erla Hafsteinsdóttir|útgefandi=Saga: Tímarit sögufélagsins|ár=Haustrit 2024}}&lt;/ref&gt;. Á árunum í London skrifaði Haraldur nokkur leikrit og þrátt fyrir mikla trú Íslendinga á ágæti Haralds voru leikritin aldrei sett upp&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Mikið var um fréttir af Haraldi í íslenskum dagblöðum fyrst eftir að hann fór út til náms, enda var hann vonarstjarna Íslands þegar kom að ritverkum. Áhuginn fjaraði þó út þegar á leið þriðja áratuginn, þar sem Haraldur stóð ekki undir væntingum landa sinna&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Haraldur komst þó í kynni við Bloomsbury-hópinn, sem saman stóð af listamönnum í London, þar á meðal [[T. S. Eliot]]. Þar voru frjálslyndum hugmyndum um kyn og kynhneigðir haldið uppi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Einhvern tímann á árunum 1927-1929 fór systir Haralds, Steinunn Thorsteinsson út til London og sótti hann. Þá bjó Haraldur í fátækrabæli í London. Hann hafði verið mjög [[Alkóhólismi|drykkfeldur]] um áraskeið og lítið haft upp úr listinni ,ásamt því að hafa glímt við geðveiki&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.  

Haraldur átti heima í [[Reykjavík]] til dauðadags, en hann lést þegar hann varð fyrir bíl árið 1957. Haraldur kvæntist aldrei, en sögusögnum um kynhneigð hans hafa verið haldið uppi. Margir hverjir héldu því fram að Haraldur væri [[Samkynhneigð|samkynhneigður]], en ekki er vitað hvort þær sögur fóru af stað eftir dauða hans eða á meðan hann lifði&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Sú saga hefur fylgt minningu Haralds um að hann hefði verið [[Gelding|vanaður]] eftir að hann kom heim frá Englandi. Sögurnar af þessu bera ekki allar saman, enda geymst lengst af í munnmælum og ólíklegt að þær reynist sannar&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

== Fréttir af skáldfrægð ==
Ýmsar fréttir bárust af skáldfrægð Haraldar Hamars til [[Íslands]]. Í tímaritinu [[Ísafold (tímarit)|Ísafold]] sem og í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] birtist árið [[1920]] þessi grein: 
:''Haraldur Hamar, sonur Steingríms heitins Thorsteinson hefir dvalið í London um margra ára skeið. Nýlega hefir hann lokið við samning leikrits eins er hann nefnir The Black River (Svarta áin) og hefir góðar vonir um, að það verði tekið til leiks bráðlega af einu leikhúsinu í London. Eru þetta góð tíðindi og vonandi að honum takist að vinna sér heiður með ritinu''.

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314914 ''Skáldið á Hressingarskálanum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3303980 ''Íslendingurinn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3950191 ''Hillingar''; ljóð eftir Harald Hamar; birtist í Ísafold 1912]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3950239 ''Harpan''; ljóð eftir Harald Hamar; birtist í Ísafold 1912] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195854/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3950239 |date=2016-03-05 }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3950685 ''Farinn''; ljóð eftir Harald Hamar; birtist í Ísafold 1913]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3951656 ''Kvenna-skrúðgangan í Lundúnum''; grein eftir Harald Hamar í Morgunblaðinu 1915]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3952332 ''Dauðareiðin''; ljóð eftir Harald Hamar; birtist í Ísafold 1917]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1313242 ''Dauðaslys í gær''; frétt af slysförum Haraldar Hamars; birtist í Morgunblaðinu 1957]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3269260 ''Tvö kvæði''; birtust í Lesbók Morgunblaðsins 1929]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://collection.aucklandartgallery.govt.nz/collection/results.do;jsessionid=0429AC26E7BDA9F1972BE34138EF1AC8?view=detail&amp;db=object&amp;id=6326 Málverk af Haraldi Hamar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://eyjan.is/silfuregils/2009/02/19/malverk-af-haraldi-hamar-a-nyja-sjalandi Málverk af Haraldi Hamar (Egill Helgason)]
{{Stubbur|æviágrip}}

{{fd|1892|1957}}

[[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]]</text>
      <sha1>i4ecohl7ad7kj1q4xp8zcikrrcypcv1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hjörtur Þórðarson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56592</id>
    <revision>
      <id>1952003</id>
      <parentid>1704853</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:05:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3010" sha1="ls7s5awtcgmsiur2trq53fsknuelnya" xml:space="preserve">'''Hjörtur Þórðarson''' (''[[:en:Chester_Thordarson|Chester H. Thordarson]]'') (1867 – 1945) var vestur-íslenskur [[rafmagnsverkfræði]]ngur og [[uppfinningamaður]]. Hann fékk mörg [[einkaleyfi]] á sínum tíma, eins og til dæmis fyrir kveikispólum sem notaðar eru í bíla. Hann rak spennaverksmiðju í [[Chicago]] fram til kreppunnar [[1930]] sem hafði á að skipa 1500 – 1800 starfsmönnum. Hjörtur lét reisa sér veglegt sumarhús á [[Klettaeyja|Klettaeyju]] (''Rock Island'') í [[Wisconsin]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Það er núna í eigu ''Wisconsin DNR'' sem keypti húsið af erfingjum Hjartar árið 1965.  

== Ævi ==
Hjörtur flutti til Bandaríkjanna árið 1873 (6 ára gamall) og stofnaði árið 1895 Thordarson Electric Manufacturing Company, verksmiðju sem framleiddi spennubreyta. Hann starfaði lengi við raforkudreifikerfi, gerði margar uppfinningar á því sviði og átti einkaleyfi á spennum fyrir rafdreifikerfi. Hann gerði fyrsta 500 þúsund volta spenninn og fyrsta milljón volta spenninn sem báðir voru notaðir á sýningum. Hann starfaði með [[Thomas Alva Edison|Edison]], [[Nikola Tesla|Tesla,]] og [[Henry Ford|Ford]] svo einhverjir séu nefndir. Hann endurbætti uppfinningar og sjálfur fann hann upp fyrstu kveikispóluna sem virkaði í bíla. Verksmiðja Hjartar framleiddi mikið af þessum kveikispólum í Ford bíla. Hann átti að minnsta kosti 200 einkaleyfi fyrir ýmiskonar búnað til að búa til og framleiða rafspenna og spólur auk einkaleyfa á spennunum og spólunum sjálfum, allt hans eigin uppfinningar.

Hjörtur og kona hans Júlíana efnuðust vel á rekstri spennaverksmiðjunnar auk stórrar saumastofu sem Júlíana rak. Reksturinn gekk vel fram til kreppuáranna um 1930. Kröfuhafar tóku yfir rekstur fyrirtækisins en Hjörtur hélt eftir bókasafni sínu ásamt nægu fé til að framfleyta sér og sínum. 

Hjörtur átti veglegt bókasafn. [[Wisconsin-háskóli í Madison|Háskólinn í Wisconsin]] erfði bókasafnið, áætlað hefur verið að virði þess hafi verið 1,6 milljarður íslenskra króna reiknað á verðgildi ársins 2018.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://search.library.wisc.edu/catalog/999931225502121|title=Thordarson Collection|publisher=Board of Regents of the University of Wisconsin System|accessdate=April 25, 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''U.W. Library News'', March 1966&lt;/ref&gt;  

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=419183&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Íslenskur uppfinningamaður í Bandaríkjunum''; 1. grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
*[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3290762 ''Íslenskur uppfinningamaður í Bandaríkjunum''; 2. grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1967]
* [https://timarit.is/page/3134018#page/n160/mode/2up ''Hjörtur Thordarson og bókasafn hans''; grein í Árbók Landsbókasafns Íslands 1950]


[[Flokkur:Vestur-Íslendingar]]
{{fd|1867|1945}}</text>
      <sha1>ls7s5awtcgmsiur2trq53fsknuelnya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helgi Hálfdanarson (þýðandi)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56641</id>
    <revision>
      <id>1951971</id>
      <parentid>1894553</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3040" sha1="cfxoagfkd8rfysz6rpad80r0zhwog9f" xml:space="preserve">'''Helgi Hálfdanarson''' ([[14. ágúst]] [[1911]] – [[20. janúar]] [[2009]]) var menntaður [[lyfjafræði]]ngur og starfaði sem [[lyf]]sali á [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]] og í [[Reykjavík]].&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=415679&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 Morgunblaðið 1963]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Hann var einn helsti [[þýðandi]] [[Ísland|Íslendinga]] á 20. öld og þýddi meðfram vinnu sinni öll leikrit [[William Shakespeare]], gríska harmleiki eftir [[Æskýlos]], [[Sófókles]] og [[Evripídes]], [[Pétur Gautur|Pétur Gaut]] eftir [[Henrik Ibsen]] og mörg önnur þekkt leikrit í bundnu máli. Hann þýddi einnig [[Kóraninn]] og mikið af [[ljóð]]um frá [[Japan]] og [[Kína]] og töluvert frá Evrópu og víðar. Helgi skrifaði auk þess mikið um íslensk fræði og pistla í dagblöð og á mörg velheppnuð [[nýyrði]] í [[Íslenska|íslensku]] eins og til dæmis „[[heilkenni]]“ (''syndrome'') og „[[lotukerfið]]“.  

Helgi Hálfdanarson var sonur séra Hálfdanar Guðjónssonar á [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]] en Guðjón, faðir hans, var bróðir [[Helgi Hálfdánarson, sálmaskáld|Helga Hálfdanarsonar sálmaskálds]].&lt;ref&gt;[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1096706 Nýr ljóðaþýðandi; grein í Alþýðublaðinu 1953]&lt;/ref&gt;

Helgi fékk [[Silfurhesturinn|Silfurhestinn]], bókmenntaverðlaun dagblaðanna, árið [[1970]] fyrir þýðingar sínar á [[William Shakespeare]]. Hann hafnaði þó verðlaununum á þeirri forsendu að hann hafði þá reglu að þiggja aldrei neina viðurkenningu af neinu tagi.  

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Tenglar ==
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521839 ''Fræðaþulurinn Helgi Hálfdanarson''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2002]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1096743 ''Veraldarspegill sígildra ljóða''; grein í Alþýðublaðinu 1953]
'''Greinar eftir Helga'''
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1428346 ''Sokkrokkismi''; grein í Morgunblaðinu 1972]
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1456896 ''Mál og skóli''; grein í Morgunblaðinu 1974]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1522792 ''Þið, um þér, frá vor, til oss''; grein í Morgunblaðinu 1980]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1523204 ''Ómál og íslenzk tunga''; grein í Morgunblaðinu 1980]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1522932 ''Reglingur og viðingar''; grein í Morgunblaðinu 1980]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1554256 ''Skrifa, skrifa skrifa''; grein í Morgunblaðinu 1982]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1586122 ''Í bakkafullan læk''; grein í Morgunblaðinu 1984]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3309373 ''Lítið eitt um orðabækur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1992]

{{Stubbur|æviágrip}}
[[Flokkur:Íslenskir þýðendur]]
{{fd|1911|2009}}</text>
      <sha1>cfxoagfkd8rfysz6rpad80r0zhwog9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hallgrímur Benediktsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56704</id>
    <revision>
      <id>1951946</id>
      <parentid>1917744</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4890" sha1="f71x7m6bvmahv5xtf0d26das1qzon92" xml:space="preserve">{{Persóna 
| nafn           = Hallgrímur Benediktsson
| búseta         = Fjólugötu, Reykjavík
| mynd           = HallgrímurBenediktsson.jpg
| myndatexti     = 
| fæðingarnafn   =
| fæðingardagur  = [[20. júlí]] [[1885]]
| fæðingarstaður = Vestdalseyri við [[Seyðisfjörður|Seyðisfjörð]]
| dauðadagur     = {{Dánardagur og aldur|1954|2|26|1885|7|20}}
| dauðastaður    = Hvílir í Hólavallagarði
| orsök_dauða    = 
| virkur         =
| þekktur_fyrir  = Glímu  og stofnun og rekstur margra fyrirtækja
| þekkt_fyrir    = 
| þjóðerni       =
| starf          = Stofnaði og rak mörg fyirtæki, var bæjarfulltrúi í Reykjavík og alþingismaður
| titill         = 
| verðlaun       =
| trú            = 
| maki           = Áslaug Geirsdóttir Zoega
| börn           =  Ingileif Bryndís, Björn og [[Geir Hallgrímsson|Geir]]
| foreldrar      =  Benedikt Jónsson og Guðrún&amp;nbsp;Björnsdóttir
| háskóli        =
| stjórnmálaflokkur = 
| tilvitnun      =
| undirskrift    =
| heimasíða      = 
| kyn  = kk
}}

'''Hallgrímur Benediktsson''' ([[20. júlí]] [[1885]] á Vestdalseyri við [[Seyðisfjörður|Seyðisfjörð]] – [[26. febrúar]] [[1954]]) var þjóðkunnur athafnamaður á sinni tíð, sat í bæjarstjórn [[Reykjavík]]ur, sat á þingi fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] og var frægur glímukappi. Frægasti sigur hans var þegar hann hafði betur í glímu við [[Jóhannes Jósefsson]] í [[Konungsglíman|konungsglímunni]] á [[Þingvellir|Þingvöllum]] [[1907]]. Þá var Hallgrímur í íslenska flokknum sem sýndi glímu á [[Sumarólympíuleikarnir 1908|Ólympíuleikunum í Lundúnum 1908]].

Hallgrímur fæddist á [[Vestdalseyri]] við [[Seyðisfjörður|Seyðisfjörð]], sonur Benedikts Jónssonar smiðs og bónda á Refsstað og Rjúpnafelli í [[Vopnafjörður|Vopnafirði]]. Benedikt var sonur hins kunna glímumanns séra Jóns Þorsteinssonar í [[Reykjahlíð (Mývatnssveit)|Reykjahlíð]], ættföður Reykjahlíðarættar. Móðir Hallgríms var seinni kona Benedikts, ''Guðrún Björnsdóttir'', bónda á Stuðlum í Norðfirði.  Eiginkona Hallgríms var Áslaug Zoega, dóttir Geirs Zoega, rektors Menntaskólans ií Reykjavík.

Þau voru foreldrar  [[Geir Hallgrímsson|Geirs Hallgrímssonar]], sem varð forsætisráðherra og formaður Sjálfstæðisflokksins og seðlabankastjóri. Önnur börn þeirra voru Björn Hallgrímsson forstjóri og Ingileif Bryndís Hallgrímsdóttir, sem stjórnuðu eftir hans dag mörgum þeim fyrirtækjum, sem Hallgrímur kom á fót.

Hallgrímur var í góðri stöðu hjá [[Verslunin Edinborg|Edinborgarverslun]] þegar hann ákvað árið 1911 að segja henni lausri og stofnsetja eigin heildverslun, ''H.Ben &amp; co''. Verslunin tryggði sér umboð fyrir olíuvörur frá hinu bandaríska Vacuum Oil Company. Það reyndist gullnáma enda var vélvæðing sjávarútvegsins að hefjast af fullum krafti og því gríðarleg spurn eftir hvers kyns olíum. Þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] rauf hefðbundnar verslunarleiðir til Danmerkur þurftu kauplýslumenn að hafa hraðar hendur og koma á samskiptum vestur um haf. Hallgrímur var fljótur að bregðast við og gerðu bandarísku verslunarsamskiptin hann að auðmanni á skjótum tíma.

Árið 1926 náði H.Ben &amp; co samningum við [[Holland|hollenska]] stórfyrirtækið [[Shell]] um stofnun fyrirtækisins ''Skeljungs'' um bensíninnflutning og sölu. Í tengslum við það reisti fyrirtækið mikla höfn og höfuðstöðvar í Skerjafirði. Var H.Ben &amp; co um áratuga sekið stærsti innlendi hluthafinn í Skeljungi. Árið 1940 bættist bílainnflutningur við langan verkefnalista þar sem stofnað var dótturfélagið Ræsir sem flutti inn fjölda bandarískra tegunda en síðar meir einnig 
[[Mercedes-Benz]].

Meðal fyrirtækja Hallgríms var ''Súkkulaðigerðin Síríus'', sem síðar varð hluti fyrirtækisins [[Nói Síríus]], sem var stjórnað af afkomendum hans til ársins 2021,
en þá selt norska fyrirtækinu Orkla.
&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url= https://www.vb.is/frettir/orkla-kaupir-noa-sirius/168256/|titill= Orkla kaupir Nóa Síríus|dags= 5. maí 2021|höfundur= Ritstjórn viðskiptablaðsins
|vefsíða= www.vb.is|útgefandi=|tilvitnun=|skoðað-þann=|archive-url=|archive-date=|tungumál=|bls=|ritstjóri=|snið=|höfundatengill=}}&lt;/ref&gt;


==Tilvísanir==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=228 Æviágrip á vef Alþingis]
* [http://www.timarit.is/?issueID=435828&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Laglega Hallgrímur kappanum brá''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1992]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur|æviágrip}}
[[Flokkur:Íslenskir athafnamenn]]
[[Flokkur:Íslenskir glímukappar]]
{{fd|1885|1954}}
[[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]]
[[Flokkur:Reykjahlíðarætt]]</text>
      <sha1>f71x7m6bvmahv5xtf0d26das1qzon92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hlíðarhús</title>
    <ns>0</ns>
    <id>57158</id>
    <revision>
      <id>1952006</id>
      <parentid>1866740</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="714" sha1="roszfm2llh913jgzshtztnvw2aveatp" xml:space="preserve">'''Hlíðarhús''' voru smábýli í [[Reykjavík]] og stóðu nálægt [[Vesturgata|Vesturgötu]] samtímans, sem áður dró nafn sitt af þeim og hét Hlíðarhúsastígur.

Enn (2020) stendur gamalt hús, sem er merkt: ''Hlíðarhús'' við austurenda Nýlendugötu austan við Ægisgötu.

[[Sighvatur Bjarnason]], fyrsti bankastjóri [[Íslandsbanki (eldri)|Íslandsbanka]] og bæjarfulltrúi í Reykjavík ólst upp í Hlíðarhúsum.

== Tengill ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=417896&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Úr sögu Hlíðarhúsa''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1948]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur|Reykjavík}}

[[Flokkur:Íslenskir sveitabæir]]
[[Flokkur:Reykjavík]]</text>
      <sha1>roszfm2llh913jgzshtztnvw2aveatp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hreinlæti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58845</id>
    <revision>
      <id>1952031</id>
      <parentid>1706658</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576" sha1="s7qwkr3jfqqs6wgey7mkq9ki07cvz7w" xml:space="preserve">'''Hreinlæti''' er það að vera hreinlátur, sem er að þvo eigin [[Líkami|líkama]] með [[Sápa|sápu]], þrífa [[Fatnaður|fatnað]] sinn og í kringum sig með þar til gerðum [[amboð]]um. Venjulega er hreinlæti til að koma í veg fyrir myndun [[Sýklar|sýkla]] eða óværu (s.s. [[lús]] í hári) og til að auka vellíðan. 

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=420073&amp;pageSelected=6&amp;lang=0 „Hreinlæti og þrifnaður fyrrum“, ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1976]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur}}

[[Flokkur:Hreinlæti]]</text>
      <sha1>s7qwkr3jfqqs6wgey7mkq9ki07cvz7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alec Guinness</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59999</id>
    <revision>
      <id>1951972</id>
      <parentid>1646176</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5217" sha1="nxqicy4skl6y17kb2hhrfje1dl9fa9j" xml:space="preserve">{{Leikari
| forskeyti = Sir
| nafn             = Alec Guinness
| mynd             = Sir Alec Guinness Allan Warren.jpg
| mynd_texti       = Alec Guinness árið 1973.
| fæðingarnafn     = Alec Guinness de Cuffe
| fæðingardagur    = {{fæðingardagur|1914|4|2}}
| fæðingarstaður   = [[Maida Vale]], [[London]], [[England]]i
| þjóðerni         = [[England|Enskur]]
| ár               = 1934–1996
| maki             = {{gifting|Merula Salaman|1938}}
| dánardagur       = {{dánardagur og aldur|2000|8|5|1914|4|2}} 
| dánarstaður      = [[Midhurst]], [[Vestur-Sussex]], [[England]]i
| börn             = [[Matthew Guinness]]
| vefsíða          = 
| undirskrift      =
| helstu_hlutverk  =

&lt;!-- Verðlaun --&gt;
| óskarsverðlaun   = Besti leikari í aðalhlutverki fyrir ''[[Brúin fyrir Kwai-fljótið (kvikmynd)|Brúin yfir Kwai-fljótið]]'' (1958)
| emmy-verðlaun    = 
| tony-verðlaun    = 
| gg-verðlaun      =
| bafta-verðlaun   =
| sag-verðlaun     = 
| cesar-verðlaun   = 
| goya-verðlaun    = 
| afi-verðlaun     = 
| olivier-verðlaun = 
| edduverðlaun     = 
| grammy-verðlaun  = 
}}
'''Sir Alec Guinness''' (2. apríl 1914 – 5. ágúst 2000) var [[Bretland|breskur]] leikari. Hann er sá leikari sem birtist í flestum kvikmyndum á lista [[Kvikmyndastofnun Bretlands|Kvikmyndastofnunar Bretlands]] yfir 100 mikilvægustu bresku myndir 20. aldarinnar. Hann birtist í níu myndum á listanum, þar af sex í aðalhlutverkum, fimm í leikstjórn [[David Lean|Davids Lean]] og fjórum frá [[Ealing Studios]]. Guinness vann [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlaun]] og [[Volpi-bikarinn|Volpi-bikar]] á ferli sínum. Árið 1959 sæmdi [[Elísabet 2. Bretadrottning]] hann riddaranafnbót fyrir störf í þágu lista. Hann hlaut stjörnu á [[Frægðargata Hollywood|frægðargötu Hollywood]] árið 1960, heiðursverðlaun [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunnar]] fyrir ævistarf sitt árið 1980 og heiðursverðlaun [[BAFTA]] árið 1989.

Guinness hóf feril sem sviðsleikari árið 1934. Tveimur árum síðar, þegar hann var 22 ára, lék hann Ósrik í uppsetningu á ''[[Hamlet]]'' á [[West End-leikhús|West End]] og gekk til liðs við leikfélagið [[Old Vic]].&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1396121|Sir Alec Guinness, leikarinn og maðurinn|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=18. ágúst 1968|blaðsíða=23}}&lt;/ref&gt; Hann hélt áfram að leika í [[Shakespeare]]-leikritum allan feril sinn. Guinness gegndi þjónustu í varaliði [[Konunglegi breski sjóherinn|breska sjóhersins]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni og stýrði lendingarfari í [[Innrásin í Sikiley (1943)|innrásum bandamanna á Sikiley]] og [[Innrásin á Elbu|Elbu]]. Ásamt [[Laurence Olivier]], [[John Gielgud]] og [[Ralph Richardson]] var Guinness meðal helstu sviðsleikaranna sem tókst að aðlaga sig að breska kvikmyndaiðnaðinum eftir stríðið. Guinness birtist í sex gamanmyndum Ealing Studios, fyrst í myndunum ''A Run for Your Money'' og ''[[Allt fyrir upphefðina]]'' (þar sem Guinness lék átta mismunandi persónur) árið 1949. Guinness tók að sér aðalhlutverk í kvikmyndum árið 1951, fyrst í myndunum ''[[Maðurinn í hvítu fötunum]]'' og ''[[Gull og meira gull]]'' (sem skilaði honum fyrstu Óskarsverðlaunatilnefningu sinni sem besti leikarinn), svo árið 1955 með myndinni ''[[Konumorðingjarnir]]'' og loks í myndinni ''[[Sjóveiki skipstjórinn]]'' árið 1957.

Guinness vann sex sinnum með leikstjóranum David Lean: Sem Herbert Pocket í ''[[Glæstar vonir (kvikmynd frá 1946)|Glæstar vonir]]'' (1946), Fagin í ''[[Oliver Twist (kvikmynd frá 1948)|Oliver Twist]]'' (1948), Nicholson ofursti í ''[[Brúin yfir Kwai-fljótið (kvikmynd)|Brúin yfir Kwai-fljótið]]'' (1957), sem Guinnes hlaut bæði Óskarsverðlaun og BAFTA-verðlaun fyrir, [[Feisal 1. Írakskonungur|Feisal prins]] í ''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]'' (1962), Jevgraf Sívagó hershöfðingi í ''[[Doktor Sívagó]]'' (1965) og Godbole prófessor í ''[[Ferðin til Indlands]]'' (1984). Árið 1970 lék Guinness afturgöngu Jacobs Marley í myndinni ''[[Jóladraumur (kvikmynd frá 1970)|Jóladraumur]]'' eftir [[Ronald Neame]]. Guinness öðlaðist nýja frægð hjá yngri kynslóðum með því að leika [[Obi-Wan Kenobi]] í [[Stjörnustríð]]smyndunum. Hann hlaut tilnefningu til Óskarsverðlauna og Golden Globe-verðlauna sem besti aukaleikarinn fyrir leik sinn í [[Stjörnustríð: Ný von|fyrstu myndinni]] árið 1977. Á síðari æviárum var Guinness einkum þekktur fyrir að leika njósnarann George Smiley í BBC-sjónvarpsþáttaröðunum ''[[Blindskák]]'' og ''[[Endatafl]]'' eftir [[John le Carré]].&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|5189508|Minningarkorn um leikarann Sir Alec Guinness|blað=[[Faxi]]|útgáfudagsetning=9. september 2001|blaðsíða=6–7}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Stubbur|æviágrip|leikari}}
{{DEFAULTSORT:Guinness, Alec}}
[[Flokkur:Enskir leikarar]]
{{fd|1914|2000}}
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]]</text>
      <sha1>nxqicy4skl6y17kb2hhrfje1dl9fa9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951973</id>
      <parentid>1951972</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:56:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5221" sha1="9x29gn6vqxec0uw048syc2nd4t0rag7" xml:space="preserve">{{Leikari
| forskeyti = Sir
| nafn             = Alec Guinness
| mynd             = Sir Alec Guinness Allan Warren.jpg
| mynd_texti       = Alec Guinness árið 1973.
| fæðingarnafn     = Alec Guinness de Cuffe
| fæðingardagur    = {{fæðingardagur|1914|4|2}}
| fæðingarstaður   = [[Maida Vale]], [[London]], [[England]]i
| þjóðerni         = [[England|Enskur]]
| ár               = 1934–1996
| maki             = {{gifting|Merula Salaman|1938}}
| dánardagur       = {{dánardagur og aldur|2000|8|5|1914|4|2}} 
| dánarstaður      = [[Midhurst]], [[Vestur-Sussex]], [[England]]i
| börn             = [[Matthew Guinness]]
| vefsíða          = 
| undirskrift      =
| helstu_hlutverk  =

&lt;!-- Verðlaun --&gt;
| óskarsverðlaun   = Besti leikari í aðalhlutverki fyrir ''[[Brúin fyrir Kwai-fljótið (kvikmynd)|Brúin yfir Kwai-fljótið]]'' (1958)
| emmy-verðlaun    = 
| tony-verðlaun    = 
| gg-verðlaun      =
| bafta-verðlaun   =
| sag-verðlaun     = 
| cesar-verðlaun   = 
| goya-verðlaun    = 
| afi-verðlaun     = 
| olivier-verðlaun = 
| edduverðlaun     = 
| grammy-verðlaun  = 
}}
'''Sir Alec Guinness''' (2. apríl 1914 – 5. ágúst 2000) var [[Bretland|breskur]] leikari. Hann er sá leikari sem birtist í flestum kvikmyndum á lista [[Kvikmyndastofnun Bretlands|Kvikmyndastofnunar Bretlands]] yfir 100 mikilvægustu bresku myndir 20. aldarinnar. Hann birtist í níu myndum á listanum, þar af sex í aðalhlutverkum, fimm í leikstjórn [[David Lean|Davids Lean]] og fjórum frá [[Ealing Studios]]. Guinness vann [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlaun]] og [[Volpi-bikarinn|Volpi-bikar]] á ferli sínum. Árið 1959 sæmdi [[Elísabet 2. Bretadrottning]] hann riddaranafnbót fyrir störf í þágu lista. Hann hlaut stjörnu á [[Frægðargata Hollywood|frægðargötu Hollywood]] árið 1960, heiðursverðlaun [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunnar]] fyrir ævistarf sitt árið 1980 og heiðursverðlaun [[BAFTA]] árið 1989.

Guinness hóf feril sem sviðsleikari árið 1934. Tveimur árum síðar, þegar hann var 22 ára, lék hann Ósrik í uppsetningu á ''[[Hamlet]]'' á [[West End-leikhús|West End]] og gekk til liðs við leikfélagið [[Old Vic]].&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1396121|Sir Alec Guinness, leikarinn og maðurinn|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=18. ágúst 1968|blaðsíða=23}}&lt;/ref&gt; Hann hélt áfram að leika í [[Shakespeare]]-leikritum allan feril sinn. Guinness gegndi þjónustu í varaliði [[Konunglegi breski sjóherinn|breska sjóhersins]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni og stýrði lendingarfari í [[Innrásin í Sikiley (1943)|innrásum bandamanna á Sikiley]] og [[Innrásin á Elbu|Elbu]]. Ásamt [[Laurence Olivier]], [[John Gielgud]] og [[Ralph Richardson]] var Guinness meðal helstu sviðsleikaranna sem tókst að aðlaga sig að breska kvikmyndaiðnaðinum eftir stríðið. Guinness birtist í sex gamanmyndum Ealing Studios, fyrst í myndunum ''[[A Run for Your Money]]'' og ''[[Allt fyrir upphefðina]]'' (þar sem Guinness lék átta mismunandi persónur) árið 1949. Guinness tók að sér aðalhlutverk í kvikmyndum árið 1951, fyrst í myndunum ''[[Maðurinn í hvítu fötunum]]'' og ''[[Gull og meira gull]]'' (sem skilaði honum fyrstu Óskarsverðlaunatilnefningu sinni sem besti leikarinn), svo árið 1955 með myndinni ''[[Konumorðingjarnir]]'' og loks í myndinni ''[[Sjóveiki skipstjórinn]]'' árið 1957.

Guinness vann sex sinnum með leikstjóranum David Lean: Sem Herbert Pocket í ''[[Glæstar vonir (kvikmynd frá 1946)|Glæstar vonir]]'' (1946), Fagin í ''[[Oliver Twist (kvikmynd frá 1948)|Oliver Twist]]'' (1948), Nicholson ofursti í ''[[Brúin yfir Kwai-fljótið (kvikmynd)|Brúin yfir Kwai-fljótið]]'' (1957), sem Guinnes hlaut bæði Óskarsverðlaun og BAFTA-verðlaun fyrir, [[Feisal 1. Írakskonungur|Feisal prins]] í ''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]'' (1962), Jevgraf Sívagó hershöfðingi í ''[[Doktor Sívagó]]'' (1965) og Godbole prófessor í ''[[Ferðin til Indlands]]'' (1984). Árið 1970 lék Guinness afturgöngu Jacobs Marley í myndinni ''[[Jóladraumur (kvikmynd frá 1970)|Jóladraumur]]'' eftir [[Ronald Neame]]. Guinness öðlaðist nýja frægð hjá yngri kynslóðum með því að leika [[Obi-Wan Kenobi]] í [[Stjörnustríð]]smyndunum. Hann hlaut tilnefningu til Óskarsverðlauna og Golden Globe-verðlauna sem besti aukaleikarinn fyrir leik sinn í [[Stjörnustríð: Ný von|fyrstu myndinni]] árið 1977. Á síðari æviárum var Guinness einkum þekktur fyrir að leika njósnarann George Smiley í BBC-sjónvarpsþáttaröðunum ''[[Blindskák]]'' og ''[[Endatafl]]'' eftir [[John le Carré]].&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|5189508|Minningarkorn um leikarann Sir Alec Guinness|blað=[[Faxi]]|útgáfudagsetning=9. september 2001|blaðsíða=6–7}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Stubbur|æviágrip|leikari}}
{{DEFAULTSORT:Guinness, Alec}}
[[Flokkur:Enskir leikarar]]
{{fd|1914|2000}}
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]]</text>
      <sha1>9x29gn6vqxec0uw048syc2nd4t0rag7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hafnarstræti (Reykjavík)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60209</id>
    <revision>
      <id>1951938</id>
      <parentid>1827720</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:48:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1497" sha1="sogzi5mlwza23yqfdhl1xlxcx6te7mx" xml:space="preserve">[[Mynd:Hafnarstræti, Reykjavík.jpg|thumb|Hafnarstræti árið 2016]]
[[Mynd:Thomsen2.svg|Thomsens Magasin setti svip á Hafnarstræti um aldamótin 1900 en þá var sú verslun í fimm húsum í götunni í Hafnarstræti 17, 18, 19, 20 og 21.|thumbnail]]
'''Hafnarstræti''' er [[gata]] í miðbæ [[Reykjavík]]ur sem teygir sig frá [[Aðalstræti]] að [[Lækjargata|Lækjargötu]].  

== Hús við Hafnarstræti ==
* [[Isaachsenshús]]
* [[Jóska húsið]] (Hafnarstræti 16)
* [[Nýhöfn (Reykjavík)|Nýhöfn]] (Hafnarsræti 18)
* [[Randverskuhúsin]] (á horni Hafnarstrætis og [[Veltusund]]s) 
* [[Svendsenshús]] (Hafnarstræti 8)

==Söguleg hús við Hafnarstræti==
*[[Verslunin Edinborg]]

== Tenglar ==
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3287320 ''Nýhöfn (Hafnarstræti 18)''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1962]
* [http://www.timarit.is/?issueID=419224&amp;pageSelected=3&amp;lang=0 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=419227&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193318/http://timarit.is/?issueID=419227&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 |date=2016-03-05 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3587790 ''Fálkahúsið''; grein í NT 1984]

{{stubbur}}

[[Flokkur:Götur í Reykjavík]]
[[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]]</text>
      <sha1>sogzi5mlwza23yqfdhl1xlxcx6te7mx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guðbrandur Vigfússon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60410</id>
    <revision>
      <id>1951861</id>
      <parentid>1702746</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:11:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7122" sha1="j7b6cfus0pz8bmydvwfth0hngy32ai5" xml:space="preserve">[[Mynd:Guðbrandur Vigfússon.jpg|thumb|right|Guðbrandur Vigfússon. Mynd eftir [[Sigurður málari|Sigurð málara]].]]
'''Guðbrandur Vigfússon''' ([[13. mars]] [[1827]] - [[31. janúar]] [[1889]]) var íslenskur [[málfræði]]ngur og [[textafræði]]ngur, einn af fremstu norrænufræðingum [[19. öld|19. aldar]]. Starfaði lengst í [[Oxford]] á [[England]]i.

==Æviágrip==
Foreldrar hans voru Vigfús Gíslason (1798-1867) gullsmiður í Galtardal á [[Fellsströnd]], og kona hans Halldóra Gísladóttir (1793-1866) frá Breiðabólstað á [[Skógarströnd]], sonardóttir [[Ólafur Gíslason (biskup)|Ólafs Gíslasonar]] biskups í [[Skálholt]]i.

Guðbrandur var tekinn í [[Bessastaðaskóli|Bessastaðaskóla]] 1844, stúdent úr [[Reykjavíkurskóli|Reykjavíkurskóla]] 1849. Fór sama ár í [[Kaupmannahafnarháskóli | Kaupmannahafnarháskóla]] og lagði þar stund á málfræði, einkum íslensk fræði, en tók ekki próf. 

Guðbrandur var styrkþegi Árnasafns 1856-1866 og var í stjórn [[Ný félagsrit|Nýrra félagsrita]] 1858-1864. Hann var í Noregi 1854 og Þýskalandi 1859, og skrifaði fróðlegar frásagnir af þeim ferðum (sjá ''Ný félagsrit'' 1855 og 1860). Sú fyrrnefnda var gefin út á norsku árið 1990. 

Árið 1864 fluttist Guðbrandur til Englands, var fyrst tvö ár í [[Lundúnir|Lundúnum]], en fluttist svo til [[Oxford]] 1866, og bjó þar til æviloka. Fyrsta áratuginn á Englandi vann Guðbrandur að útgáfu á Íslensk-enskri orðabók, sem kennd er við hann og [[Richard Cleasby]], en [[Konráð Gíslason]] hafði einnig unnið talsvert að undirbúningi hennar í Kaupmannahöfn. Bókin kom út í heftum á árunum 1869-1874, og var því lokið á þúsund ára afmæli Íslandsbyggðar. Þessi orðabók hefur í meira en öld verið mikilvægasta hjálpartæki enskumælandi manna við nám í [[Íslenska|íslensku]]. Í framhaldi af orðabókinni gaf hann út ''Icelandic Prose Reader'', 1879. 

Eftir að vinnu við orðabókina lauk fékkst Guðbrandur við kennslu og fræðistörf. Um tíma var hagur hans fremur þröngur, en árið 1884 varð hann kennari (reader) í norrænum fræðum við [[Háskólinn í Oxford|Háskólann í Oxford]] og hélt þeirri stöðu til dauðadags. Þar kynntist hann ýmsum þekktum menntamönnum, sem hrifust af lærdómi hans. Hann var talsverður málamaður og talaði góða ensku með sterkum íslenskum hreim. 

Eftir Guðbrand liggur geysimikið í ritstörfum, einkum fornritaútgáfur. Hann var óvenju hugmyndaríkur og snjall textafræðingur. Traustustu verk hans eru frá árunum í [[Kaupmannahöfn]], þar sem hann starfaði mikið með [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóni Sigurðssyni]]. Þó að dvölin á Englandi væri að mörgu leyti örvandi fyrir hann, þá galt hann þess að þar var hann fjarri frumheimildum þeirra rita sem hann fékkst við. Treysti hann þá oft á sitt ótrúlega minni, og ýmsar uppskriftir sem hann hafði gert þegar hann vann á [[Árnasafn]]i. Gætir þess mest í síðustu ritum hans, einkum ''Origines Islandicae'', sem gefið var út að honum látnum, og hefur ekki verið fulllokið frá hans hendi. 

Meðal þess sem Guðbrandur vann að í Oxford voru ''[[Orkneyinga saga]]'' og ''[[Hákonar saga Hákonarsonar|Hákonar saga]]'', sem hann gaf út í hinu þekkta heimildasafni um sögu Bretlandseyja: [[Rolls series]]. Með þeim fylgdu ''Saga Magnúsar Eyjajarls'' og brot úr ''Sögu Magnúsar lagabætis''. Þessi rit voru einnig birt í enskri þýðingu [[George Webbe Dasent]]s. Alls voru þetta fjögur bindi, sem komu út á árunum 1887-1894. Einnig gaf hann út ''Sturlunga sögu'' í tveimur bindum, og er í inngangsritgerð hans að þeirri útgáfu mjög gott yfirlit um íslenskar fornbókmenntir og varðveislusögu þeirra, ritað af mikilli innlifun.

Guðbrandur varð M.A. 1871, heiðursfélagi Vísindafélagsins í München 1873, heiðursdoktor við [[Uppsalaháskóli | Uppsalaháskóla]] 1877, riddari af [[Dannebrog]] 1885 og heiðursfélagi í Vísindafélaginu í Kristjaníu 1887.

Guðbrandur var ókvæntur og barnlaus. Hann var bróðir [[Sigurður Vigfússon (fornfræðingur)|Sigurðar Vigfússonar]] fornfræðings.

==Rit (úrval)==
* ''Um tímatal í Íslendingasögum í fornöld'', Kaupmannahöfn 1856. (''Safn til sögu Íslands'' I)
* ''[[Bárðar saga Snæfellsáss]], [[Víglundar saga]], [[Þórðar saga hreðu|Þórðar saga]], Draumavitranir, [[Völsa þáttur]]'', Kaupmannahöfn 1860.
* ''[[Skírnir - Tímarit Hins íslenzka Bókmenntafélags|Skírnir]]'' um árið 1861 og 1862, Kaupmannahöfn.
* ''[[Biskupa sögur]]'' 1-2, Kaupmannahöfn 1858-1878.
* ''[[Flateyjarbók]]'' 1-3, Kristiania 1860-1868. Guðbrandur skrifaði upp textann, en [[Carl Richard Unger]] bjó hann til prentunar. 
* Jón Árnason: ''Íslenskar þjóðsögur og ævintýri'', Leipzig 1862-1864. Formáli eftir Guðbrand Vigfússon, sem hafði umsjón með útgáfunni.
* ''[[Eyrbyggja saga]]'', Leipzig 1864.
* ''Icelandic-English Dictionary'', Oxford 1874. Önnur útgáfa með 52 bls. viðauka eftir [[William A. Cragie|William A. Craigie]] kom út 1957, endurprentuð 1962. 
* ''[[Sturlunga saga]]'' 1-2, Oxford 1878.
* ''An Icelandic Prose Reader'', Oxford 1879. Með [[Frederick York Powell]].
* ''[[Corpus Poeticum Boreale]] : The poetry of the Old Northern Tongue from the earliest times to the thirteenth century'' 1-2, Oxford 1883. Ljósprentað 1965 og 2007.
* ''[[Origines Islandicae]] : A collection of the more important sagas and other native writings realting to the settlement and early history of Iceland'' 1-2, Oxford 1905. Ljósprentað 1976.

Árið 1989 var gefin út bók til að minnast 100 ára ártíðar Guðbrands: ''Úr Dölum til Dala. Guðbrandur Vigfússon centenary essays''. Ritstjórar Rory McTurk og Andrew Wawn.

==Heimildir==
* Páll Eggert Ólason: ''Íslenskar æviskrár'' II
* Enska Wikipedian, 4. febrúar 2008

== Grein ==
* Hans Fix: ''Gudbrand Vigfusson, Hugo Gering, and German Scholarship: Or, A Friendship Distroyed''. in [[Frederic Amory in Memoriam. Old Norse-Icelandic Studies]], edd. John Lindow &amp; George Clark. Berkeley - Los Angeles: North Pinehurst Press 2015, S. 269-302. ISBN 978-0692520161

==Tenglar==
* [http://www.ling.upenn.edu/~kurisuto/germanic/oi_cleasbyvigfusson_about.html An Icelandic-English Dictionary] eftir Richard Cleasby og Guðbrand Vigfússon, lokið 1874.
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3279306 ''Stafsetning''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1950]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3284406 ''Stilltu þig''; greinarkorn í Lesbók Morgunblaðsins 1957] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194332/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3284406 |date=2016-03-05 }}
* [http://tradisjoner.no/text3.html ''Úr ferðasögu úr Noregi''; birt á Tradisjoner.no] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060511231020/http://tradisjoner.no/text3.html |date=2006-05-11 }}


[[Flokkur:Íslenskir málfræðingar]]
{{fd|1827|1889}}</text>
      <sha1>j7b6cfus0pz8bmydvwfth0hngy32ai5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Halastjarna Halleys</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62355</id>
    <revision>
      <id>1951941</id>
      <parentid>1799006</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7906" sha1="bsvjega20wcvpv2mf94psi3knhm9uu5" xml:space="preserve">[[Mynd:Lspn comet halley.jpg|thumb|right|Halastjarna Halleys 1986]]

'''Halastjarna Halleys''' (oftast kölluð '''Halley''') er þekkt [[halastjarna]], kennd við [[England|enska]] [[stjörnufræði]]nginn sir [[Edmond Halley]] ([[1656]]-[[1742]]), sem fylgdist með henni þegar hún var í [[sólnánd]] árið [[1682]]. Hún gengur á ílangri braut um sólu sem nær út fyrir braut [[Neptúnus]]ar og inn fyrir braut [[Venus]]ar með umferðartímann um 76 [[ár]]. Síðast kom Halley í sólnánd og varð sýnileg með berum augum frá jörðu árið [[1986]]. Edmund Halley veitti því athygli að halastjarna með áþekka braut virtist hafa birst nokkuð reglulega á um 76 ára fresti, sem sé [[1531]], [[1607]] og 1682. Halley taldi að um sömu halastjörnu gæti verið að ræða og spáði endurkomu hennar árið [[1758]], sem gekk eftir. 

[[Mynd:Tapestry of bayeux10.jpg|thumb|200px|right|Hluti af Bayeux-reflinum, einu frægasta listaverki miðalda, sem segir sögu Vilhjálms bastarðar. Fólkið t.v. bendir á halastjörnuna efst fyrir miðju. Þar stendur ISTI MIRANT STELLA eða &quot;Þau dást að stjörnunni&quot;, en stjarnan var heillamerki Vilhjálms]]

== Halley í íslenskum annálum ==
Í fornum annálum má rekja heimsóknir Halleys á þriðja þúsund ár aftur í tímann. Í kínverskum annálum er hennar getið árið [[240 f. Kr]] og hugsanlega árið [[467 f. Kr]]. Í íslenskum heimildum er oftlega getið um halastjörnur og oftar en ekki reynt að tengja þær stórtíðindum. Hér á eftir verða tekin nokkur dæmi um skrif í gömlum heimildum um Halley.

=== 1066 ===
Halastjörnu Halleys er í fyrsta sinn getið íslenskum annálum árið [[1066]]. Frásögnin gæti verið byggð á innlendum heimildum þótt ritöld hafi ekki verið gengin í garð á Íslandi á þeim tíma. Eins líklegt er þó að heimildirnar séu enskar enda gerðust þau stórtíðindi sem halastjarnan átti að boða á Englandi. Frásögnin er ákaflega stuttaraleg en dæmigerð fyrir símskeytastíl annálanna og hljóðar svo: ''&quot;Sén cometa á páskum&quot;. '' Árið 1066 féllu tveir herkonungar á Bretlandi, [[Haraldur harðráði]] við Stanford brú og [[Haraldur Guðinason]] í orustunni við [[Hastings]] þegar [[Vilhjálmur bastarður]] braust til valda. Vilhjálmur hafði strax litið svo á að halastjarnan væri sinn heillaboði og taldi hana tákn þess að ákveðið ríki óskaði sér nýs konungs. Á hinum fræga [[Bayeux-refillinn|Bayeux-refli]], sem ofinn var til heiðurs Vilhjálmi bastarði, eru myndir af fólki sem stendur og bendir á halastjörnuna en til hliðar sést Haraldur konungur eins og að hrökklast úr hásæti sínu.

[[Mynd:Giotto - Scrovegni - -18- - Adoration of the Magi.jpg|thumb|Málverk eftir ítalska málarann [[Giotto di Bondone]] þar sem Betlehemsstjarnan er sýnd sem halastjarna, líklega halastjarna Halleys.]]
=== 1301 ===
Góðar athuganir frá meginlandi Evrópu eru til af halastjörnu Halleys þegar hún skein á himnum í september og október [[1301]] og glöggar lýsingar eru á ferð hennar milli stjörnumerkja himinhvelsins. Margir íslenskir annálar nefna hana en frásögnin í [[Lögmannsannáll|Lögmannsannál]] er einna skýrust:

&quot;''Cometa var sén af kaupmönnum í hafi um [[Mikjálsmessa|Mikjálsmessuskeið]]. Sýndist þeim hún meiri og dökkvari en aðrar stjörnur og var kleppur niður og fór hún hvern aftan er þeir sáu hana öfugt frá landnorðri til norðurs. Item fyrir sunnan land var sén cometa hálfan mánuð nær [[veturnætur|veturnáttum]]''&quot;.

Það er athyglisvert að sjá lýsingu kaupmannanna á Halley 1301. Þeir hafa fylgst vel með stjörnuhimninum á siglingu sinni milli Íslands og Evrópu og tekið eftir öfugri hreyfingu halastjörnunnar miðað við gang reikistjarnanna. Öfugur gangur er einmitt eitt af einkennum Halleys. Stjarnan sem sást &quot;fyrir sunnan land&quot; (þ.e. á Suðurlandi) er augljóslega einnig Halley. Mikjálsmessa er 29. september en veturnætur eru um 21. október. Samkvæmt erlendum heimildum veittu menn stjörnunni athygli strax þann 1. sept. og gátu síðan fylgst með henni í 60 daga. Björtust varð hún 23. sept. og náði þá birtustiginu 1-2.
[[Mynd:Edmund Halley.gif|thumb|180px|right|Edmund Halley. Malverk eftir Thomas Murray frá um 1687]]

=== 1456 ===
Árið 1456 varð halastjarna Halleys örlagavaldur í evrópskri sögu þótt hennar finnist ekki getið í íslenskum skrifum. Þremur árum fyrr höfðu tyrkir hernumið [[Konstantínópel]] og nú geystist [[Múhameð II.]] soldán inn í Evrópu allt til [[Belgrad]]. Ef mótstaðan þar brysti þýddi það óstöðvandi sókn tyrkja vestur álfuna. Nóttina 8. júní urðu teikn á himnum, þar birtist stjarna með hala og var sem dreki ásýndum. Hún virtist stefna á skarðan mánann sem óð í skýjum. Þetta var guðleg bending sem vart varð misskilin. Stjarnan ógnaði hálfmánanum, tákni Múhameðs. Það var blásið í herlúðra meðal hinna kristnu herja en tyrkir létu undan síga enda var forlagadómurinn þeim jafn auðsær og öðrum.

=== 1835 ===
[[Jónas Hallgrímsson]] skrifaði um Halley í [[Tímaritið Fjölnir|Fjölni]] [[1835]]: &quot;''Von er á halastjörnu á árinu...... Snemma í ágúst á hún að vera í [[Nautsmerki|nauts-merkinu]], nálægt [[Sjöstjarna|sjöstjörnunum]]. Þaðan færist hún norður á við og sýnist fara hraðast í október þann 5ta, 6ta og 7da. Í þeim mánuði fer hún í gegn um [[Karlsvagninn|vagninn]] og þann 11ta á hún að vera í [[Norðurkóróna|krónunni]] rétt hjá björtu-stjörnu ([[gemma coronæ]]); Þá er hún á Íslandi að sjá í norðvestri seint á kvöldin.... Prófessor [[Úrsín]] gerir ekki ráð fyrir að hún verði mjög fögur í þetta sinn eða geti jafnast á við þá sem sást [[1811]]; enda var sú stjarna voðaleg og mun vera öllum í minni sem muna til sín þá''&quot;.

=== 1910 ===
Tölvert var ritað um halastjörnu Halleys í íslensku blöðin í heimsókn hennar 1910. Þá hræddust menn ekki lengur halastjörnur sem váboða. En það er ekki þar með sagt að þeir hafi horft á hana án ótta. Stjörnufræðingum reiknaðist svo til að Jörðin færi í gegn um halann um svipað leyti og stjarnan gengi fyrir sól. Þá bjuggust margir við loftsteinahríð, eiturgasi úr halanum og jafnvel heimsendi. En ekkert af þessu gerðist og enginn varð var við neitt. [[Ísafold]] birti grein um málið:

''&quot;Ísafold hafa borist margar, miklar og ferlegar sögur af hræðslu fólks hér í bænum við halastjörnuna. Fólk á að vera lagst í rúmið vegna hræðslu, selja af sér spjarirnar o.s. frv. af því að það býst við heimsenda. Það mun því ekki vanþörf á að brína það rækilega fyrir öllum, að það eru ekkert annað en verstu bágbiljur, að oss geti stafað nokkur hin minnsta hætta af halastjörnunni. Þeir sem annað segja fara með fjarstæður og vitleysu&quot;''. (Ísafold 4. maí 1910 bls. 103).

Halastjarnan kemur við sögu í [[Grafarþögn]], bók [[Arnaldur Indriðason|Arnaldar Indriðasonar]], en þar segir frá fólki sem trúði því að heimsendir væri í nánd og hélt villta veislu í tanki [[Gasstöðin við Hlemm|Gasstöðvarinnar]] við Hlemm, en hann var í byggingu 1910. Sú frásögn er byggð á sönnum heimildum.

=== 1986 ===
Vel var fylgst með Halley þegar hún kom árið 1986. Þá olli hún mönnum nokkrum vonbrigðum því hún var daufari en margir höfðu vonað.

== Heimildir ==
* Árni Hjartarson 1985: „Halastjarna Halleys í íslenskum heimildum“. ''Týli'' 15. árg. 1-2 hefti, bls. 1-5.

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=435515&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 ''Halley í heimsókn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1986]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

[[Flokkur:Halastjörnur| ]]
[[Flokkur:Sólkerfið]]</text>
      <sha1>bsvjega20wcvpv2mf94psi3knhm9uu5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Harro Magnussen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62518</id>
    <revision>
      <id>1951957</id>
      <parentid>1706862</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T19:35:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1231" sha1="dtrtsoetuqg8ydkwibv6eq6vzv7t8te" xml:space="preserve">'''Harro Magnussen''' ([[1861]] – [[1908]]) var [[Þýskaland|þýskur]] [[myndhöggvari]], fæddur í [[Hamborg]] í Þýskalandi. Hann var sonur [[Christian Carl Magnussen|Christians Carls Magnussen]], listmálara, sem var sonur prófessors [[Finnur Magnússon|Finns Magnússonar]]. &lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=323044&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 Grein í Lögréttu 1906]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;  Harro stundaði nám í lista-akademíunni í [[Munchen]], en varð síðar nemandi [[Begas]] í [[Berlín]]. Hann starfaði síðar í þjónustu Vilhjálms keisara. 

== Galleri ==
&lt;gallery&gt;
Image:HonterusS.jpg|[[Johannes Honterus]] (1898)  in [[Braşov]], Romania 
Image:Albrecht Graf von Roon-Harro Magnussen.jpg| [[Albrecht von Roon]] in  [[Berlin-Tiergarten]]
Image:Bismarck-Denkmal_Kiel.jpg| [[Otto von Bismarck]] in [[Kiel]]
&lt;/gallery&gt;
== Neðanmálsgreinar ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
{{commonscat|Harro Magnussen}}
* [http://www.timarit.is/?issueID=418580&amp;pageSelected=34&amp;lang=0 ''Harro Magnussen''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1958]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur|Æviágrip}}
{{DEFAULTSORT:Magnussen, Harro}}
[[Flokkur:Þýskir listamenn]]
{{fd|1861|1908}}</text>
      <sha1>dtrtsoetuqg8ydkwibv6eq6vzv7t8te</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heiðarvíga saga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62758</id>
    <revision>
      <id>1951968</id>
      <parentid>1542610</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:36:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2563" sha1="5rjr6ckgw52j3i52na7s339eiree94h" xml:space="preserve">{{wiktionary|en:launa lambið gráa|launa lambið gráa}}

'''Heiðarvíga saga''' er ein [[Íslendingasögur|Íslendingasagnanna]] og er talin vera ein hin elsta þeirra. Þar segir frá afkomendum [[Egill Skallagrímsson|Egils Skallagrímssonar]] og langvarandi deilum og átökum Borgfirðinga og Húnvetninga, sem náðu hámarki í bardaga á heiðinni [[Tvídægra|Tvídægru]], en af honum dregur sagan nafn. Hún hefur stundum verið kölluð ''Víga-Styrs saga og Heiðarvíga''.

Sagan er illa varðveitt. Á 17. öld virðist hún aðeins hafa verið til í einu [[skinnhandrit]]i og barst það til [[Svíþjóð]]ar [[1683]]. Fyrri hluta sögunnar fékk [[Árni Magnússon]] prófessor svo lánaðan, en 12 blaðsíður urðu eftir í Svíþjóð. Fyrri hlutinn brann svo í [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunanum í Kaupmannahöfn]] árið [[1728]]. [[Jón Ólafsson úr Grunnavík]], aðstoðarmaður Árna Magnússonar, hafði skrifað söguna upp á pappír nokkrum mánuðum fyrir brunann. Pappírshandritið brann einnig en Jón skrifaði svo fyrri hluta sögunnar upp eftir minni. Þess vegna hefst sagan nú á setningunni „Atli stóð í dyrum úti og var hann veginn af manni nokkrum“, en Jón mundi ekki hver Atli þessi var eða hvernig hann tengdist efni sögunnar að öðru leyti. Eitt blað hafði þó vantað í skinnhandritið þegar sagan var seld til Svíþjóðar, og var það talið að fullu glatað en kom í leitirnar í handritasafni [[Landsbókasafn Íslands|Landsbókasafnsins]] um miðja 20. öld. Var það komið norðan úr [[Öxnadalur|Öxnadal]].

Í sögunni kemur fyrir setningin „þar launaði ég þér lambið gráa“, sem unglingurinn Gestur Þórhallason sagði þegar hann drap [[Víga-Styr]], sem hafði vegið Þórhalla föður Gests og boðið honum grátt hrútlamb í föðurbætur. Er þaðan komið orðtakið „að launa einhverjum lambið gráa“. 

== Sjá einnig ==
* [[Listi yfir fleygar íslenskar setningar]]
 
== Tenglar ==
* [http://www.snerpa.is/net/isl/heidarv.htm Heiðarvíga saga; af Snerpu.is]
* [http://baekur.is/bok/000602355/0/7/Heidarvigasogubrot_og_agrip_Bls_7 ''Heiðarvígasögubrot''; af baekur.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180211140721/http://baekur.is/bok/000602355/0/7/Heidarvigasogubrot_og_agrip_Bls_7 |date=2018-02-11 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4336225 ''Skóbótarblað úr Heiðarvígasögu''; grein í Speglinum 1951]

{{Íslendingasögur}}
{{Stubbur|bókmenntir|Ísland}}

[[Flokkur:Íslendingasögur]]</text>
      <sha1>5rjr6ckgw52j3i52na7s339eiree94h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hrafnkels saga Freysgoða</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62946</id>
    <revision>
      <id>1952028</id>
      <parentid>1706574</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:21:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1891" sha1="guot08k4xh4fqqwuiyv3tgc2x4ue03i" xml:space="preserve">[[Mynd:AM156fol_p1.jpg|thumb|right|Fyrsta síðan úr einu af helstu Hrafnkötluhandritunum, ÁM. 156, fol., frá 17. öld.]]
'''Hrafnkels saga Freysgoða''' (eða '''Hrafnkatla''') er [[Íslendingasögurnar|Íslendingasaga]] og er frægust allra Austfirðinga sagna. Um Hrafnkels sögu hefur verið meir og betur skrifað en aðrar Íslendinga sögur, að [[Njála|Njálu]] einni undanskilinni. [[Einar Pálsson]] hefur til dæmis skrifað um hana bókina: ''Heiðinn siður og Hrafnkels saga'', sem kom út árið [[1988]].

== Boðskapur Hrafnkels sögu ==
Sumir líta svo á að skilja beri söguna þannig að maður eigi að drepa óvin sinn þegar maður hefur tækifæri til þess. Ein af aðalsögupersónunum í Hrafnkels sögu, Sámur, þyrmir lífi Hrafnkels, þegar hann hefur tækifæri til að ganga frá honum, og koma þannig veg fyrir að hann nái valdi sínu aftur. En af því að hann gefur honum líf nær Hrafnkell sínu fyrra valdi aftur og tekur hann í rekkju á Aðalbóli og segir við hann:

{{Tilvitnun2|&quot;Nú er svo komið kosti þínum, Sámur, að þér mundi ólíklegt þykja fyrir stundu, að eg á nú vald á lífi þínu. Skal eg nú eigi vera þér verri drengur en þú varst mér. Mun eg bjóða þér tvo kosti: að vera drepinn - hinn er annar, að eg skal einn skera og skapa okkar í milli.&quot;}}

Sámur velur lífið, og þar við situr, hann fær enga eftir það til að reyna að rétta hlut sinn, og „[f]ékk hann aldrei uppreist móti Hrafnkeli, meðan hann lifði.“

== Tenglar ==
* [http://www.snerpa.is/net/isl/hrafn.htm Hrafnkels saga Freysgoða; af heimasíðu Snerpu]
* [http://www.timarit.is/?issueID=419287&amp;pageSelected=4&amp;lang=0 ''Hrafnkötlu útgáfan 1942''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1968]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Íslendingasögur}}
{{Stubbur|bókmenntir|Ísland}}

[[Flokkur:Íslendingasögur]]</text>
      <sha1>guot08k4xh4fqqwuiyv3tgc2x4ue03i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hjónabandssæla</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63793</id>
    <revision>
      <id>1952001</id>
      <parentid>948504</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="863" sha1="36x483peznu1826fsq1h03kf0ib3vqj" xml:space="preserve">'''Hjónabandssæla''' (eða '''furstakaka''') er einföld hvunndags[[kaka]] og þykir fyrirhafnarminni í bakstri en flestar aðrar, og þar af koma vinsældir hennar. Hún er oftast gerð úr [[hafragrjón]]adeigi sem er breitt út í form og [[Rabbabari|rabbabarasulta]] smurð yfir. Aflöngum deigræmum er síðan raðað í net yfir, eða deigið einfaldlega hrært í hröngl og stráð yfir. Hjónabandssælan á rætur að rekja til ''Linzertorte'', sem er [[Austurríki|austurrísk]] kaka.

== Tenglar ==
* [http://ragna.betra.is/uppskrift.php/hjonabandssaela ''Uppskrift að Hjónabandssælu''; af vef Rögn Kristínar Jónsdóttur]
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1809101 ''Uppskrift að Hjónabandssælu án eggja og mjólkur''; Morgunblaðið 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur|matur}}
[[Flokkur:Kökur]]</text>
      <sha1>36x483peznu1826fsq1h03kf0ib3vqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hurð</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64152</id>
    <revision>
      <id>1952044</id>
      <parentid>1766647</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T03:49:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2750" sha1="r3xws0ngbh131ig89y5ss6j9s8e84al" xml:space="preserve">[[Mynd:Namdroling.Temple.India.Door.jpg|thumb|right|Skreytt hurð á indversku klaustri]]
[[Mynd:Porte ouverte.jpg|thumb|223x223dp|Hurð]]
'''Hurð''' er viðar-, málm-, gler- eða plastfleki sem notaður er til að loka [[dyr]]um á [[bygging]]um eða öðru opi og eru allt frá því vera aðeins nokkrar fjalir negldar saman til að byrgja op til þess að vera til dæmis knúnar með [[rafmagn]]i. Flestar hurðir haldast lokaðar með [[hlaupjárn]]i sem er læsingarjárn í lás sem fellur inn í dyrastafinn þegar lokað er og tengist hurðarhúninum. Hurð má ekki rugla saman við dyrnar, en dyr eru opið sjálft, ólíkt því sem gerist í [[Enska|ensku]], ''door''.

Venjulegar hurðir svo sem flestar ''bílahurðir'' og ''vængjahurðir'', leika á [[Hjarir|hjörum]] en þó ekki allar. ''Rennihurðir'' sem dæmi eru festar öðrum megin við vegg eða inn í þeim og rennt eða renna sjálfkrafa til hliðar inn í fals, til dæmis margar ''lyftuhurðir'', eða ''harmóníkuhurðir'' sem falla saman í minni einingar. Einnig eru til ''fellihurðir'' eins og rimlahurðir úr [[Málmur|málmi]] sem er rennt fyrir verslanir eftir lokun. Á [[Kastali|kastölum]] má oft sjá ''vinduhurðir'' sem er undið upp með [[Togvinda|togvindu]]. 

Hurðir koma í mörgum stærðum og gerðum og eru smíðaðar úr mörgum efnum, til dæmis furu, oregon furu (pine) mahóní, plast eða stáli.

Hurðir koma fyrir í íslenskum málsháttum, saman ber „Þar skall [hurð] nærri hælum“. Sá málsháttur þýðir að eitthvað hafi næstum gerst sem ef það hefði gerst þá hefði það verið slæmt ef það hefði gert. Sú saga kemur frá Sæmundi fróða þegar hann var í háskóla í Evrópu og hurð skall næstum á hælinn hans en það gerðist ekki heldur skall nærri hælnum hans.&lt;ref&gt;{{vefheimild|höfundur=Stofnun Sæmundar fróða|titill=Hver var Sæmundur fróði?|url=http://stofnanir.hi.is/ssf/hver_var_sæmundur_fróði|publisher=Stofnun Sæmundar fróða|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2014}}&lt;/ref&gt;  Einnig í orðtakinu „Að reisa sér hurðarás um öxl“. Það orðtak er gamalt og merking þess því óræð og hver merking höfundar er eins og hún birtist honum þegar ortakið var skapað.

Talað er um að hurð sé of ''rík'' í falsinu ef hún er of stór miðað við dyraumbúnaðinn eða hafi hún bólgnað út af raka og erfitt reynist að loka henni. 

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
{{Wikiorðabók|hurð}}
{{commonscat|Doors}}
* [http://www.timarit.is/?issueID=430744&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 ''Hurðir, skrár og húnar''; grein í Morgunblaðinu 1992]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur|byggingarlist}}

[[Flokkur:Byggingarlist]]</text>
      <sha1>r3xws0ngbh131ig89y5ss6j9s8e84al</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hestur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64846</id>
    <revision>
      <id>1951983</id>
      <parentid>1939000</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:45:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16650" sha1="9hfl02vw1pwe2puc62agf2fvjjvqcxx" xml:space="preserve">{{Aðgreiningartengill}}
{{Sjá einnig|Íslenski hesturinn{{!}}íslenska hestinn}} 
{{Taxobox
| name = Hestur
| status = DOM
| image = Finnhorse stallion.jpg
| regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'')
| phylum = [[Seildýr]] (''Chordate'')
| classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'')
| ordo = [[Hófdýr]] (''Perissodactyla'')
| familia = [[Hestaætt]] (''Equidae'')
| genus = [[Hestaættkvísl]] (''Equus'')
| species = '''''E. caballus'''''
| binomial = ''Equus caballus''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 
}}

'''Hestur''' ([[fræðiheiti]]: ''Equus caballus'') er [[tegund]] stórra [[spendýr]]a af [[ættbálkur (líffræði)|ættbálki]] [[hófdýr]]a og eitt af sjö eftirlifandi tegundum af ''[[Equus]]''-ættkvíslinni. Hestar hafa skipt miklu máli í mótun samgangna og vinnutækja í heiminum. Talið er að hestur nútímans hafi verið fyrst notaður til að auðvelda manninum vinnu sína um 2000 f. Kr. Í dag er hesturinn meira notaður sem [[húsdýr]] og [[tómstundagaman]] en í [[þriðji heimurinn|þriðja heiminum]] er hann enn mikið notaður við ýmis störf, sérstaklega í [[landbúnaður|landbúnaði]].

[[Íslenski hesturinn]] er smærri en mörg önnur hestakyn.

== Lífeðlisfræði ==
Líffæra- og lífeðlisfræði hestsins eru mjög lík eða eins milli tegunda. Þó eru til frávik s.s. í arabíska gæðingnum sem hefur færri hryggjarliði en aðrar tegundir. Stærð tegundanna er mjög breytileg sem og atferli og búsvæði.

=== Aldur ===
Lífaldur hests fer eftir kyni (tegund), umhverfi og erfðum. Í dag lifa hestar gjarnan til 25 til 30 ára aldurs en hestar í villtum stóðum lifa gjarnan styttra enda kljást þeir þar við náttúrulegt val. Elsti hesturinn er talinn hafa verið „Old Billy“ sem lifði til 62 ára aldurs.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.fbresearch.org/HorseFacts/Facts/|titill=The Mane Facts About Horse Health|mánuðurskoðað=5. mars|árskoðað=2007}}&lt;/ref&gt;

=== Stærð ===
[[Mynd:Horse-and-pony.jpg|thumb|250 px|Stærðarmunur á hrossakynjum]]
Hrossakynjum er skipt í tvo flokka eftir stærð; smáhesta og hesta. Hæðin er mæld á herðakambi og smáhestar kallast þeir hestar sem ná ekki 147 cm hæð. Skiptingin er þó ekki algild og er t.d. umdeilt hvort [[íslenski hesturinn]] sé hestur eða smáhestur. Þannig þarf einnig að fylgja byggingu og getu hesta til að ákvarða í hvorn flokkinn þeir falla í.

Minnsta viðurkennda hrossategundin í heiminum er [[Falabella]] en stærsta er [[Skírir]] (e. ''Shire''). Stærsti einstaklingurinn var Sampson, síðar Mammoth, af Skíriskyni, sem náði 2.20 m hæð. Minnsti einstaklingurinn var Thumbelina (íslenska: ''Þumalína'') sem þjáist af vaxtarstöðnun. Hún var 43 cm há á herðakamb.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=409317&amp;in_page_id=1770|titill=„Meet Thumbelina, the World's Smallest Horse“ í ''Daily Mail''|mánuðurskoðað=5. mars|árskoðað=2007}}&lt;/ref&gt;

== Atferli ==
[[Mynd:Mustang Utah 2005 2.jpg|thumb|left|[[Mustang]]hestar í [[Utah]]]]
Hesturinn er [[Hópdýr|hóp-]] og [[flóttadýr]] og hefur alla tíð verið veiddur af [[rándýr]]um. Eðli hans er því að flýja frá öllum hættum og þeir halda sig saman í hóp sem kallast [[stóð]]. Ef engin er undankomuleiðin snúa hestar sér til árásar eða varnar. Hross halda sig saman í hóp og eru nokkuð föst á það að fylgja stóðinu eða leiðtoganum en hestar hafa mikla hvöt til að velja sér leiðtoga. Þetta getur maðurinn nýtt sér við tamningar og þjálfun hestsins. Hestar hafa samskipti hver við annan með líkamstjáningu og hneggi.

=== Stóðlífið ===
Stóðið samanstendur af [[Stóðhestur|stóðhesti]] og [[Stóðmeri|stóðmerum]] auk afkvæma. Oft eru yngri graðhestar með í hópnum sem slást um tign í goggunarröðinni. Oftast er það elsta merin sem stjórnar hópnum í leit að fæðu og skjóli. Hún þekkist af því að hún lætur flest hrossin éta á undan sér, ef lítið er um mat, en nýtur samt mestu virðingar allra hrossanna í stóðinu. Hún fer fyrir hópnum og velur bestu og öruggustu leiðina milli beitarsvæða.

Þegar hrossahópar eða stóð hvílast eru jafnan 1 til 2 sem standa og „halda vörð“ fyrir rándýrum. Hestar geta sofið standandi en gera það yfirleitt ekki nema á daginn, þá í stutta stund í einu. Á næturnar sofa þeir liggjandi. Hestur í afslöppun hvílir gjarnan aðra afturlöppina og neðri flipinn hangir slakur. Auk þess eru augun lokuð og hesturinn virðist sofa.

Folöld fæðast venjulega á vorin eftir 336 daga langa meðgöngu og kallast það að merin ''kasti''. Folöldin kallast ''merfolald'' og ''hestfolald'' eftir kynjum. Fleirburar eru sjaldgæfir, en þó koma tvíburar fyrir. Merar eru þeim eiginleikum gæddar að geta gengið lengur með folaldið ef hart er í ári og gengið þá allt að 365 daga meðgöngu. Þetta er algengt á kaldari svæðum, svo sem á [[Ísland]]i, vegna þess hve vorhret eru algeng.

== Þróun ==
[[Mynd:Cheval de Przewalski.jpg|thumb|250 px|Prezewalski-hestur í Mongólíu]]
Elstu vísbendingar um að hesturinn hafi komið frá Mið-Asíu eru frá því um 4.000 f. Kr. en talið er að hófdýr hafi þróast fyrir um 10 milljón árum síðan, eftir að [[Risaeðla|risaeðlurnar]] dóu út. Þau voru helstu spendýrin fram á [[míósen]]-tímabilið þegar [[klaufdýr]] þróuðust til að nýta grasfæðu betur en þau höfðu áður gert.

Hesturinn þróaðist frá því að vera með 5 tær ([[klauf]]ir) niður í 4, 3 og loks eina tá á míósen. Hestar með fleiri tær lifðu í deiglendara landi og sukku því ekki í blautan jarðveginn. Einnig breyttist fæða hestsins og hætti hann að vera laufæta í [[Skógur|skógum]] og [[kjarr]]i og fór að éta gras á sléttum meginlandanna. Fæðan varð trénismeiri og því þróaðist [[meltingarkerfi]]ð svo það gæti tekið við grófara æti. Á [[pleistósen]] stækkaði hesturinn til muna og missti 2. og 4. tána ásamt því að hann leitaði frekar út á gresjurnar í fæðuleit. Hliðartærnar minnkuðu hjá ''[[Hipparion]]'' og eina sem eftir lifir af þeim eru [[griffilbein]]in sem nútímahestar nota ekki, en eru þó til staðar.

== Notkun ==
[[Mynd:Dutch Draught.jpg|thumb|250 px|Hollenskur dráttarhestur]]
Hestar eru hafðir til margs konar nota, hvort sem það er sem tómstundagaman, til vinnu eða afurða. Hestar voru helstu vopn [[her]]ja fyrir [[Iðnbyltingin|iðnbyltinguna]] og eru einnig notaðir til sjúkraþjálfunar og í ýmsum meðferðum.

=== Tómstundagaman ===
Hestar eru notaðir til útreiða og sem félagar manna og annarra dýra, s.s. [[Nautgripur|nautgripa]] og [[Asni|asna]]. Útreiðar í náttúrunni eru stundaðar um allan heim, hvort sem það er útúrdúr fyrir keppnishesta eða fyrir hinn almenna reiðmann.

=== Keppnir ===
[[Mynd:Campeonato Argentino de Polo 2010 - 5237109478 e7ed034169 o.jpg|thumb|250 px|Hestar eru einnig notuð í íþróttum]]
Keppt er í ýmsum flokkum og gerðum keppna. Helstu keppnirnar eru [[hindrunarstökk]], [[fimi]] og [[veðhlaup]]. Bandarískar búgreinakeppnir á borð við „tunnuhlaup“ og „fánareið“ eru vinsælar vestanhafs og hin besta skemmtun fyrir áhorfendur. Á [[Íslenski hesturinn|íslenska hestinum]] er keppt í gangtegundum, A- og B-flokki og [[tölt]]i auk [[Skeið (gangtegund)|skeið-spretta]]. [[Þolreið]] er einnig vinsæl.

=== Vinna ===
[[Mynd:Policja konna Poznań.jpg|thumb|left|Lögregluþjónn á hesti í [[Poznań]] í [[Pólland]]i]]
Margar atvinnugreinar vinna við eða nota hesta við vinnu sína. Ef frátaldir eru [[Tamningamaður|tamningamenn]], þjálfarar og [[Dýralæknir|dýralæknar]] nota margar lögregludeildir hesta við störf sín. Bændur og skógarhöggsmenn um allan heim hafa notað hesta til dráttar og gera enn. Í [[Þróunarríki|þróunarríkjum]] eru hestar enn mikið notaðir þó að dregið hafi úr notkun þeirra í atvinnulífi [[Iðnríki|iðnríkjanna]].

=== Afurðir ===
Afurðir hrossa eru kjöt, [[kaplamjólk]], skinn og húðir. Kaplamjólk og blóð hrossa er notað við matargerð í [[Mongólía|Mongólíu]]. Blóð úr fylfullum hryssum og fylsugum (þeir hryssur sem hafa folald á spena) er notað í frjósemislyf innan búfjárræktar. Hrosshár, þ.e. taglhár, eru notuð í fiðluboga og boga á öðrum álíka [[Hljóðfæri|hljóðfærum]]. Hyrni hófanna er notað til gerðar á hóflími, til að laga sprungur og holur í hófum lifandi hrossa. Skinn og húðir eru nýttar í klæði og efni.

== Orðaforði ==
=== Gangtegundir ===
* '''Fet''' er fjórtakta gangtegund, sú hægasta. Fluttur er ein fótur í einu, byrjað á öðrum hvorum afturfæti, síðan framfæti sömu hliðar, næst afturfæti hinnar hliðar hestsins og loks sá framfótur sem ekki hefur hreyfst. Gott fet felst í því að afturfætur stígi í eða vel framfyrir spor framfótar.
* '''Brokk''' er tvítakta gangtegund með svifi, þ.e. tveir skástæðir fætur (t.d. vinstri aftur og hægri fram) fylgjast að og stíga samtímis í jörðina. Brokk getur verið bæði róleg og ferðarmikið. Að ''stíga brokkið'' kallast það þegar knapinn rís upp úr hnakknum í takt við hestinn, situr og stígur sitt á hvað. Þetta er gert t.d. ef hesturinn er mjög hastur eða til að hjálpa hestinum með að halda jafnvægi og takti á brokkinu.
[[Mynd:Muybridge race horse animated.gif|thumb|150px|Hestur á stökki]]
* '''Stökk''' er þrítakta gangtegund. Fyrst stígur í jörðina annar afturfótur, svo samtímis hinn afturfóturinn og skástæður framfótur og loks samstæður framfótur (t.d. hægri aftur, vinstri aftur og hægri fram og loks vinstri fram). Sá framfótur sem teygir sig lengra fram (lendir seinastur í jörðinni) er sá sem leiðir stökkið og kallast stökkið hægra- eða vinstrastökk eftir því. Þegar riðið er á hring, ferning eða sporbaug er innri fótur alltaf sá sem teygir sig framar.

Eftirfarandi eru gangtegundir sem ekki öll hestakyn hafa:
* '''[[Tölt]]''' (sjá sérgrein)
* '''[[Skeið (gangtegund)|Skeið]]''' (sjá sérgrein)
* '''Corto, largo, fino''' eru gangtegundir [[perú]]ska [[Paso Fino]]-hestsins. Corto líkist mest brokki hvað hraða varðar, largo er framgripsmeira og hraðara og fino er samansafnað, þ.e. hesturinn teygir afturfæturnar vel innundir búkinn.

=== Aldur og kyn ===
* '''folald''' er afkvæmi hests. Folald er unghestur undir eins árs aldri. Folöld eru skipt í '''hestfolöld''' og '''merfolöld'''.
* '''geldingur''' er vanaður hestur.
* '''graðhestur''' (einnig nefndur '''sönghestur''') óvanaður hestur, '''stóðhestur'''.
* '''meri''' eða '''hryssa''' er kvenkyns hestur, fullorðinn. Meri sem folald gengur undir kallast '''folaldsmeri'''.
* '''tryppi''' (einnig '''trippi''') er unghestur, 1-4 vetra, þó mismunandi eftir tegundum. Tryppin öðlast ''hests''heitið þegar þau hafa verið tamin og eru þroskuð bæði líkamlega og andlega.
* '''vetrungur''' ársgamall hestur. Orðið er óháð kyni.

=== Líkamsbygging ===
* ''aurhorn'' (einnig nefnt ''hófþorn'', ''vaðhorn'' eða ''saurhorn'') er hornkörtur á innanverðum framfótum hesta.
* ''bógur'' er á framparti hestsins, á báðum hliðum. Hann er upp af framfæti og neðan hálsins.
* ''fax og toppur'' sítt og gróft hár á hálsi og enni hestsins. 
* ''herðakambur'' er hæsti punktur á baki hestins. Hann er notaður þegar hæð hestsins er mæld með stangarmáli.
* ''herðatoppur'' er aftasti hluti faxins. 
* ''hófur'' er neðsti hluti allra fóta. Hann er gerður úr hyrni og vex eins og neglur á mönnum.Hófurinn er úr mjúku efni og slitnar á hörðu undirlagi ef hesturinn er ekki [[járning|járnaður]]. Sjá [[Hófur|sérgrein]] fyrir frekari upplýsingar.
* ''hækill'' er liðmót á afturfótum, milli læris og fótleggs.
* ''kjúka'' er liðamót á öllum fótum, neðstu liðamótin. Aftan á þeim er hárbrúskur sem kallast [[hófskegg]]. Kjúkan deyfir högg upp í fótinn og spyrnir þegar hesturinn gengur.
* ''konungsnef'' er hækilbeinið á afturfæti. 
* ''lend'' er ofan á afturparti hestsins, hæsti hluti yfir afturfótunum. Þar eru miklir vöðvar sem drífa hestinn áfram þegar hann hleypur, sérstaklega á íslenska hestinum sem notar afturpartinn mjög mikið.
* ''tagl'' er sítt hár sem samsvarar faxinu er á enda rófubeinsins.

=== Litir ===
[[Mynd:Knabstrupper Baron.jpg|thumb|Grádoppóttur [[Knabstrup]]hestur]]
[[Mynd:Horse close.jpg|thumb|Jarpskjótt-, blesóttur hestur]]
* ''brúnn/svartur'': ekki eru menn á eitt sáttir um það hvort hross séu svört eða ekki. Brún hross eru brún á búk með brúnt fax og tagl. Bæði fax og búkur geta upplitast af sól. Svört hross hins vegar eru tinnusvört og upplitast ekki.
* ''grár'' gráir hestar fæðast í grunnlitum en lýsast svo með aldrinum vegna erfðaeiginleika. Mjög dökk-gráir hestar með hringamynstur kallast ''stein-'' eða ''apalgráir'' en mjög ljósir, jafnvel alveg hvítir eru ljósgráir.
* ''jarpur'': jarpt hross er með rauð- eða brúnleitan búk og svart fax og tagl. Búkurinn getur verið annað hvort fagur rauður og kallast liturinn þá ''rauðjarpur'', eða verið brúnn og kallast þá ýmist ''korgjarpur'' eða ''dökkjarpur''. 
* ''leirljós'': leirljós hestur er ljós á búk og með samlitt fax eða jafnvel ljósara. Hann hefur gylltan blæ yfir sér.
* ''litföróttur'': Litförótt lýsir sér þannig að hrossið hefur sinn tiltekna grunnlit en verður árstíðabundið grár því undirhárin eru grá en vindhárin í grunnlit hestsins. 
* ''moldóttur'': Moldóttur hestur er með gul-brúnan búk og svart fax og mön á baki að auki. Mjög dökkir moldóttir hestar kallast '''draugmoldóttir'''.
* '''móálóttur''': Móálóttir hestar eru með silfurgráan búk og svart fax og tagl. Í faxinu getur verið eitthvað um ljós-brún hár. 
* '''rauður''': rauður hestur er með rauðleitan búk, jafnvel mjög ljósan eða dökkan. Ef hesturinn hefur gulleitt fax að auki kallast faxið [[glófext]].
* '''skjóttur''': Skjóttir litir fyrirfinnast í öllum grunnlitum. Þeir stafa af því að litarefni vantar í frumurnar á þeim skellum sem eru hvítar. Algengast eru '''rauð-''' og '''brúnskjótt''' hross.
'''Önnur einkenni'''
* '''blesa''' er hvít rönd í andliti sem nær frá enni niður á flipa. Sé blesan mjög breið er hesturinn breiðblesóttur og jafnvel glámblesóttur ef hvíti liturinn nær út fyrir augun og augun eru annað hvort blá (hringeygður) eða með vagli.
* '''hosa''' er hvít skella á fæti en nær lengra upp en sokkur, jafnvel upp fyrir hné/hækil.
* '''hringeygur''' hestur hefur blátt auga og hvítan hring í því yst.
* '''leisti''' er stutt hvít skella á fæti, nær ekki upp fyrir kjúku.
* '''sokkur''' er hvít skella neðst á fæti. Sokkur nær upp á miðjan fótlegg. 
* '''stjarna''' er hvítur hringur eða stjarna í enni. Bletturinn getur verið ýmist stór eða lítill, reglulegur eða óreglulegur að lögun. Sé mjó rönd niður úr stjörnunni kallast hún halastjarna. 
* '''tvístjarna''' er þegar stjarna í enni og önnur á snoppu koma saman. Jafnvel er til þrístjörnótt en það er sjaldgæfara.
* '''vagl í auga''' er lítil hvít skella í auga hests.

== Frægir hestar ==
* Búkífalos - hestur [[Alexander mikli|Alexanders mikla]]
* El Morzillo - hestur [[Hernando Cortés]]ar hershöfðingja.
* [[Fagri Blakkur]] - hestur í samnefndri skáldsögu.
* Incitatus - uppáhalds hestur [[Calígúla|Calígúlu]] keisara
* Léttfeti - hestur [[Lukku Láki|Lukku Láka]]
* Litli kall (''lilla gubben'') - hestur [[Lína Langsokkur|Línu Langsokks]]
* Milton - frægur hindrunarstökkshestur.
* [[Seabiscuit]] - veðhlaupahestur.
* [[Sleipnir]] - áttfættur hestur [[Óðinn|Óðins]]
* Trigger - hestur [[Roy Rogers]]

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Heimildir ==
* Helgi Sigurðsson dýralæknir. 2001. ''Hestaheilsa.'' Eiðfaxi, Reykjavík.
* {{wpheimild | tungumál = en | titill = Horse | mánuðurskoðað = 17. október | árskoðað = 2005}}

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=419154&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Dagur hestsins''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=337941&amp;pageSelected=32&amp;lang=0 ''Hestaþing fornmanna''; grein í Eimreiðinni 1903]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

[[Flokkur:Hestar| ]]</text>
      <sha1>9hfl02vw1pwe2puc62agf2fvjjvqcxx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heiti yfir Ísland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65326</id>
    <revision>
      <id>1951967</id>
      <parentid>1794988</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:30:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3871" sha1="dziiuwnvahsarlpyt6amm733pgyrp01" xml:space="preserve">'''Heiti yfir Ísland''' sem einkum hafa verið notuð af [[ljóðskáld]]um.

* ''Eykona'' (kv.) eyjan persónugerð, sbr. fjallkona. 
*''Eylenda'' {{kvk..}} - eyja, þ.e.a.s. Ísland
*: ''Fjarst í eilífðar útsæ
*: ''vakir '''eylendan''' þín. ([[Stephan G. Stephansson]])
*''Fjalladrottning'' {{kvk..}} - [[fjallkonan]] eða Ísland
*''Fjallkonan'' {{kvk..}} með [[greinir|greini]] - fjalladrottning, persónugert tákn Íslands
*''Frón'' {{hk..}} Ísland. 
*:''Heima á '''Fróni'''.'' &lt;ref&gt;[http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=6232 Hvaðan kemur orðið Frón (eins og í Ísland farsældar Frón)?; af Vísindavefnum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Íslendingar oft nefndir ''Frónbúar''.
*''Garðarshólmi'' {{kk..}} Ísland, eftir [[Garðar Svavarson|Garðari Svavarssyni]]
*''Hrímey'' {{kvk..}}
*''Hrímgrund'' {{kvk..}}
*''Hrímland'' {{hk..}} (bókin ''[[Crymogaea]]'' er stundum nefnd „Hrímland”)&lt;ref&gt;http://www.forsaetisraduneyti.is/radherra/raedurGHH/nr/2343&lt;/ref&gt;
*''Ísafold'' {{hk..}}
*''Ísaland'' {{hk..}}
*: ''...og flykkjast heim að fögru landi ísa.'' ({{skammst|sbr.}})
*''Jökulmær'' {{kvk..}} Fjallkonan, Ísland.
*''[[Norðurey]]'' {{kvk..}} Í skopskyni er ýmist talað um að Norðurey sé stærsta (eða nyrsta) eyjan í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjaklasanum]].
*''Snjóland'' {{hk..}} Ísland.
*''Snæland'' {{hk..}} ([[latína]]: ''Snelandia'') er það nafn sem [[Naddoður]] víkingur er sagður hafa gefið Íslandi á [[9. öld]]
*''[[Thule]]'' {{hk..}} Sumir fræðimenn telja Ísland vera Thule, er [[Pýþeas]] fann um [[300 f.Kr.]], en sumir telja það ólíklegt. Pýþeas (frá [[Massalía|Massalíu]]) segir að Týli sé lengst í norðri, bætir hann þessu við til að skýra nákvæmar legu og breidd eyjarinnar
*: Parois ontos dsi tw apcticw o derinos tropikos cuclo.'' &lt;!--Hérna þarf Cessator að bæta smá--&gt;
*:: Þýtt: Þar er hvarfbaugur ígildi heimskautsbaugs.
*''Týli'' {{hk..}} Thule
*''Þyli'' {{hk..}} Thule

== Háðsyrði um Ísland ==
Ísland hefur einnig verið kallað í hálfkæringi:
* ''hólminn'' - [[Tómas Sæmundsson]] segir þegar hann er að hvetja [[Jónas Hallgrímsson]] að koma til Kaupmannahafnar: ''Þú ert sá, sem bezt er lagaður til að gera það svo, að hólminn okkar geti haft sóma af''. &lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3276187 Lesbók Morgunblaðsins 1945]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
* ''klakinn'' - dæmi: Þegar ég kem upp á klakann þá hittumst við. 
* ''skerið'' - dæmi: Þú verður nú að koma upp á skerið einhverntíma.

== Latnesk heiti Íslands ==
* ''Hislant terra'' - Hin víðförla [[Guðríður Þorbjarnardóttir]] gekk til Rómaborgar. Í gestabók klaustursins í [[Reichenau]], þar sem skráð eru nöfn allra pílagríma sem þar komu við á 9., 10. og 11. öld, er að finna 39 nöfn karla og kvenna sem sögð eru vera frá Hislant terra (Íslandi). Hún er þar nefnd Gurid.
* ''Insula Gardari'' - þýðing á Garðarshólma, orðrétt: eyja Garðars.
* ''Islandia'' - ummyndun á Íslandi. 
* ''Snelandia'' - ummyndun á Snæland

== Eitt og annað ==
* ''Trekt Helvítis'' - Í [[Íslandsklukkan|Íslandsklukkunni]] eftir [[Halldór Laxness]] segir svo frá og eru danskir menn að tala um Ísland: „Töldu þeir [ónefndir Danir] að utaná þessari trekt Helvítis skrældist lúsugur þrælalýður áfram á grút og úldnum hákalli ásamt ölmusu frá kónginum“. &lt;ref&gt;Halldór Laxness, Íslandsklukkan; 15. kafli í frysta hluta (Íslandsklukkunni).&lt;/ref&gt; 

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=436399&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Hvers vegna heitir landið okkar Ísland?''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2000]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

[[Flokkur:Ísland]]
[[Flokkur:Íslenska]]</text>
      <sha1>dziiuwnvahsarlpyt6amm733pgyrp01</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hitamælir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65676</id>
    <revision>
      <id>1951987</id>
      <parentid>1654015</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="650" sha1="c11sdqknme3emh5vuag29chimdrmpet" xml:space="preserve">[[Mynd:Clinical_thermometer_38.7.JPG|thumb|right|Kvikasilfurshitamælir til að mæla [[líkamshiti|líkamshita]].]]
'''Hitamælir''' er [[tæki]] notað til að mæla [[hiti|hita]]. Algengustu hitamælar áður fyrr notuðu hitaþenslu [[kvikasilfur]]ssúlu, en nú er algengast að nota [[hitanemi|hitanema]] úr [[hálfleiðari|hálfleiðurum]].
== Algengir hitakvarðar ==
* [[Fahrenheit]]
* [[Kelvin]]
* [[Selsíus]]

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=418755&amp;pageSelected=11&amp;lang=0 ''Þrenns konar hitamælar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1960]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur}}

[[Flokkur:Hitamælar]]</text>
      <sha1>c11sdqknme3emh5vuag29chimdrmpet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handayfirlagning</title>
    <ns>0</ns>
    <id>65680</id>
    <revision>
      <id>1951949</id>
      <parentid>1384003</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:55:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1548" sha1="jcdnhqtseh19q92eca08j025mbn43gb" xml:space="preserve">[[Mynd:Laying_on_of_hands.jpg|thumb|right|Handayfirlagning í [[Hvítasunnukirkja guðs|Hvítasunnukirkju guðs]], [[Kentucky]], [[BNA|Bandaríkjunum]] árið [[1946]].]]
'''Handayfirlagning''' eða '''handaálagning''' er sú athöfn að [[Blessun|blessa]] eða [[Lækning|lækna]] með því að leggja [[hönd]] yfir [[höfuð]] þess sem óskar blessunar eða er veikur. Þeir menn sem hlutu handayfirlagningu til blessunar fengu hana oft jafnframt með ósk um lækningu á einhverjum tilteknum [[Sjúkdómur|sjúkdómi]]. 

== Játvarður góði ==
Í næstum sjö aldir læknuðu Englandskonungar með handayfirlagningu. Það var [[Játvarður góði]] er fyrstur hóf þessar lækningar, en hann sat að völdum [[1042]]-[[1066]]. Svo virðist sem hann hafi læknað alls konar sjúkdóma. Sagt er að hann hafi einu sinni borið lamaðan sjúkling á bakinu til kirkjunnar í Westminster, og þegar þangað kom hafi sjúklingurinn verið albata. Margar sögur ganga af lækningum hans, og sagt er að hann hafi arfleitt afkomendur sína að lækningamætti sínum. Það var þó aðallega [[kirtlaveiki]] (eitlakröm), sem þeir læknuðu og þess vegna var hún um langt skeið nefnd konungsveiki ([[enska]]: ''King's Evil'') í Englandi. 

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=418756&amp;pageSelected=5&amp;lang=0 ''Englandskonungar læknuðu menn með handaálagningu um 700 ár''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1960]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur}}

[[Flokkur:Andlegar lækningar]]
[[Flokkur:Kristni]]</text>
      <sha1>jcdnhqtseh19q92eca08j025mbn43gb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heilsuverndarstöðin í Reykjavík</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66115</id>
    <revision>
      <id>1951962</id>
      <parentid>1929805</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1780" sha1="l9vlbutjpvr09en4966dn9d7guvzqpx" xml:space="preserve">[[Mynd:Heilsuverndarstöðin_í_Reykjavík_0222.jpg|thumb|Heilsuverndarstöðin í Reykjavík.]]
'''Heilsuverndarstöðin í Reykjavík''' er bygging sem stendur fyrir sunnan [[Sundhöllin|Sundhöllina]] við [[Barónstígur|Barónsstíg]], en önnur álman teygir sig niður [[Egilsgata|Egilsgötuna]]. Húsið teiknuðu [[Einar Sveinsson]] og Gunnar H. Ólafsson. Byggingin var vígð þann [[2. mars]] [[1957]] eftir að hafa verið sjö ár í byggingu. Fyrsta deild hennar hóf starfsemi [[1953]]. 

Upphaflega, eftir að húsið var byggt, voru þrjár deildir í annarri álmunni, þeirri sem veit að Barónsstíg: ein fyrir barnavernd, þar sem haft var eftirlit með [[Ungbarn|ungbörnum]] og stálpuðum börnum. Þá var þar deild, sem hafði eftirlit með [[Ólétta|barnshafandi konum]] og veitti þeim leiðbeningar. En í enda álmunnar var deild fyrir [[Kynsjúkdómar|kynsjúkdómalækni]]. Í hinni álmunni, sem veit að Egilsgötu, voru [[Berklar|berklavarnirnar]], en þær voru einnig á annarri hæð í aðalbyggingunni og þar var einnig [[röntgen]]-rannsóknarstofa. Á neðstu hæð aðalbyggingarinnar var slysavarðstofa. Á tveimur efstu hæðunum var heilsuverndin og þar var einnig húsrúm fyrir sjúklinga og gert ráð fyrir að þar gætu verið allt að 50-60 sjúkrarúm.

Í byggingunni starfaði [[Heilsuverndarstöðin ehf]] sem er einkafyrirtæki í heilbrigðisþjónustu. 

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=413613&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Heilsuverndarstöð Reykjavíkur vígð''; frétt í Morgunblaðinu 1957]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{stubbur|Reykjavík}}
{{Friðuð hús í Reykjavík}}
[[Flokkur:Síður sem þurfa hnit]]
[[flokkur:Byggingar í Reykjavík]]
[[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]]</text>
      <sha1>l9vlbutjpvr09en4966dn9d7guvzqpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hressingarskálinn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>66170</id>
    <revision>
      <id>1952036</id>
      <parentid>1702964</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7237" sha1="2t6uvhs2cyfiw0zms7vupu61x2f012l" xml:space="preserve">{{coord|64.147320|-21.937420|display=title}}
[[Image:Hressingarskálinn.jpg|thumb|Hressingarskálinn við [[Austurstræti]] 20]]
[[Image:Hressingarskálinn Map.png|thumb|[[Kort]] af staðsetningu Hressingarskálans við Austurstræti í [[miðbær Reykjavíkur|miðbæ Reykjavíkur]]]]
'''Hressingarskálinn''', '''Skálinn''' eða '''Hressó''' er [[kaffihús]] og [[skemmtistaður]] að [[Austurstræti]] 20 í [[Reykjavík]]. Húsið var reist árið [[1805]] og er með elstu húsum borgarinnar. Upphaflega var það kallað „svenska húsið“ af því það var flutt inn tilhöggvið frá [[Svíþjóð]]. Rekstur veitingaskála í húsinu hófst árið [[1932]] þegar [[Björnsbakarí]] (stofnað [[1900]]) leigði húsið undir starfsemi Hressingarskálans sem áður hafði verið rekinn í [[Pósthússtræti]], í húsi [[Reykjavíkurapótek]]s, frá [[1929]]. 

==Saga hússins==
===Svenska húsið og landfógetahúsið===
Upphaflega var húsið að Austurstræti 5 (nú 20) reist að undirlagi [[Rentukammerið|Rentukammersins]] sem embættisbústaður fyrir sýslumanninn í [[Gullbringu- og Kjósarsýsla|Gullbringu- og Kjósarsýslu]] milli húss [[stiftamtmaður|stiftamtmanns]] sem var reist [[1802]] og [[bakarí]]s sem [[O. P. Christian Möller]] kaupmaður hafði reist. Húsið var flutt inn tilhöggvið frá Svíþjóð og var því almennt kallað „svenska húsið“.

Fyrsti íbúi hússins var [[Hans Wöllner Koefoed]] sýslumaður. [[Ólafur Finsen]] var skipaður sýslumaður [[1821]] og flutti í húsið. Hann keypti það síðan af Rentukammerinu og sömuleiðis bakaríið og bjó þar til dauðadags [[1836]]. Síðar keypti [[Kristján Kristjánsson landfógeti]] húsið af ekkju Finsens og síðan keypti [[Vilhjálmur Finsen]] landfógeti húsið af honum. [[Árni Thorsteinsson]], eftirmaður hans, keypti aftur húsið af honum og bjó í því til dauðadags [[1907]]. Á hans tíma var tekið að kalla húsið „landfógetahúsið“. Árni vann ýmsar breytingar á húsinu og stækkaði það. Í gamla bakaríinu innréttaði hann skrifstofu og hann hóf [[Tré|trjárækt]] í garðinum bak við húsið. Eftir lát Árna bjó sonur hans, [[Hannes Thorsteinsson]] bankastjóri, í húsinu til dauðadags [[1931]]. &lt;ref&gt;Árni Óla, „Gömul hús í Reykjavík: Svenska húsið“, ''Lesbók Morgunblaðsins'', 20. tbl., 19. ágúst, 1962, s. 6. ([http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3287528 Tímarit.is])&lt;/ref&gt;

[[1931]] keypti [[íslenska ríkið]] húsið og skipti á því sama ár við [[KFUM og K]] gegn [[Bernhöftsbakarí]]i í [[Bankastræti]] (þar sem nú er veitingahúsið [[Lækjarbrekka]]), en þar hugðist félagið reisa glæsilegar höfuðstöðvar. Félagið fékk vilyrði fyrir byggingarétti á allri lóðinni við Austurstræti fyrir hús sem væri á stærð við Reykjavíkurapótek, en ekkert varð af þeim framkvæmdum af ýmsum ástæðum.

===Hressingarskálinn===
[[Björn Björnsson]], konditormeistari og stórkaupmaður, stofnaði og rak Hressingarskálann á fyrstu árum hans. Hressingarskálinn var í fyrstu í húsakynnum Reykjavíkurapóteks, þar sem síðar var snyrtivöruverslunin ''Hygea'', [[Pósthússtræti]] 7. Björn Björnsson fékk erlendan mann til þess að setja upp kaffivél í Hressingarskálanum að hætti alþjóðlegra kaffihúsa. &lt;ref&gt;Pétur Pétursson, „Reykjavíkurrúnturinn og kaffidrykkja í miðbæ Reykjavíkur“, ''Morgunblaðið'', 16. júlí 2000, s. 10 (B). ([http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1973343&amp;issId=133079&amp;lang=is&amp;navsel=666 Tímarit.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }})&lt;/ref&gt; Árið [[1932]] leigði Björn landfógetahúsið undir rekstur skálans. Þar stillti hann út tertum og kökum og seldi kaffi og ís en framhlið hússins hafði þá verið breytt til samræmis við breytt hlutverk. [[1934]] tók Hressingarskálinn hf. við rekstri kaffihússins og [[1935]] flutti Björn til [[London]]. Í [[Síðari heimsstyrjöld]] og mörg ár eftir var Hressingarskálinn vinsæll samkomustaður myndlistarmanna og ljóðskálda.

[[1957]] og [[1958]] voru aftur gerðar breytingar á húsinu, gluggum á framhlið var breytt og skáli reistur suður úr húsinu. Að innan var húsið innréttað upp á nýtt. Enn voru gerðar breytingar á húsinu árið [[1985]] þegar aftur var tekinn upp veitingarekstur í garðinum, sem þá hafði lagst af um skeið.

Á [[1981-1990|9.]] og [[1991-2000|10. áratugnum]] var lengi rekinn í húsinu vinsæll skemmtistaður á kvöldin aðgreindur frá kaffihúsinu á daginn, oft af öðrum rekstraraðilum, en þá voru [[vínveitingar]] ekki leyfðar fyrir klukkan sex síðdegis. [[1991]] voru húsið og reksturinn síðan auglýst til sölu en þá hafði KFUM hafið að reisa félagsheimili við Holtaveg í [[Laugardalur|Laugardal]]. Hætt var við söluna í það skiptið. Árið [[1994]] var rætt um að Hressingarskálinn mætti muna sinn fífil fegri og eigendur hússins ákváðu að leigja það undir [[McDonald's]]-veitingastað. Í tilefni af 60 ára afmæli Hressingarskálans hf. og í skugga yfirvofandi breytinga var gefið út afmælisrit, ''Ljóð og laust mál: 60 ára afmæli Hressingarskálans'', ritstýrt af [[Benedikt Lafleur]], sem innihélt ný og gömul ljóð og smásögur eftir ýmsa höfunda. 

[[16. júní]] [[1995]] opnaði svo McDonald's-staður sem var rekinn í húsinu til [[2003]]. Veitingastaðurinn var opinn til kl. 10 á kvöldin en seldi síðan mat í gegnum lúgu fram á nótt. Frá [[1996]] var miðstöð miðbæjarstarfs KFUM og K á svokallaðri „loftstofu“ á efri hæð hússins.  Árið [[2001]] var gamla bakaríið aftur aðskilið frá húsinu og KFUM og K hóf þar rekstur lítils kaffihúss, Ömmukaffis, sem var bæði reyklaust og áfengislaust. [[2002]] seldi KFUM svo húsið og 2003 var aftur opnaður veitinga- og skemmtistaður með nafninu Hressingarskálinn í Austurstræti 20 eftir gagngerar breytingar á innréttingum. Ömmukaffi var rekið áfram í bakaríshúsinu til ársins 2006.

Þegar [[Bruninn í Austurstræti (2007)|bruninn í Austurstræti]] átti sér stað [[18. apríl]] [[2007]] var lengi óttast um að eldurinn bærist í Hressingarskálann, en húsið slapp vel og opnaði aftur næsta dag.

Eftir að [[reykingabann]] gekk í gildi á skemmtistöðum og kaffihúsum [[1. júní]] 2007 hafa garðurinn og pallurinn aftan við húsið reynst hafa talsvert aðdráttarafl fyrir reykingamenn.

2008 opnaði [[sportbar]]inn ''Bjarni Fel'' í bakaríshúsinu þar sem Ömmukaffi var áður til húsa, en þá hafði enginn rekstur verið í húsinu um nokkurt skeið. Bjarni Fel nýtir hluta garðsins við Hressingarskálann.

==Heimildir==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;{{reflist}}&lt;/div&gt;

== Tenglar ==
* [http://hresso.is Heimasíða Hressingarskálans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190924102658/http://www.hresso.is/ |date=2019-09-24 }}
* [http://flickr.com/photos/avarab/tags/hressingarsk%C3%A1linn/ Frjálsar myndir af Hressingarskálanum] á [http://flickr.com flickr.com]

[[Flokkur:Kaffihús í Reykjavík]]
[[Flokkur:Skemmtistaðir í Reykjavík]]
[[Flokkur:Miðborg Reykjavíkur]]</text>
      <sha1>2t6uvhs2cyfiw0zms7vupu61x2f012l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>David Lean</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67270</id>
    <revision>
      <id>1952019</id>
      <parentid>1951562</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2508" sha1="sxvlkrazbywunfyg7op9eap7oamocdf" xml:space="preserve">[[Mynd:Lean-and-Sharif-in-Joensuu-1965.jpg|thumb|right|David Lean ásamt [[Omar Sharif]] í Joensuu í Finnlandi þar sem ''Doktor Sívagó'' var tekin.]]
'''David Lean''' (fæddur [[25. mars]] [[1908]] í [[Croydon]] á [[England]]i; látinn [[16. apríl]] [[1991]] í [[London]]) var enskur kvikmyndaleikstjóri. Hann hlaut [[Óskarsverðlaunin]] fyrir ''[[Brúin yfir Kwai-fljót|Brúna yfir Kwai-fljót]]'' (1957) og ''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]'' (1962).

Árið 1984 var hann sleginn til riddara af [[Regla breska heimsveldisins|reglu breska heimsveldisins]].

== Kvikmyndir ==
* ''[[Undir gunnfána]]'' (''In Which We Serve'', 1942)
* ''[[Þetta heillakyn]]'' (''This Happy Breed'', 1944)
* ''[[Frá Furðuströndum]]'' (''Blithe Spirit'', 1945)
* ''[[Stutt kynni]]'' (''Brief Encounter'', 1945)
* ''[[Glæstar vonir (kvikmynd frá 1946)|Glæstar vonir]]'' (''Great Expectations'', 1946)
* ''[[Oliver Twist (kvikmynd frá 1948)|Oliver Twist]]'' (1948)
* ''[[Ástríðufull vinátta]]'' (''The Passionate Friends'', 1949)
* ''[[Madeleine (kvikmynd)|Madeleine]]'' (1950)
* ''[[Ósýnilegi veggurinn]]'' (''The Sound Barrier'', 1952)
* ''[[Tengdasynir óskast (kvikmynd frá 1954)|Tengdasynir óskast]]'' (''Hobson's Choice'', 1954)
* ''[[Sumar (kvikmynd frá 1955)|Sumar]]'' (''Summertime'', 1955)
* ''[[Brúin yfir Kwai-fljótið (kvikmynd)|Brúin yfir Kwai-fljótið]]'' (''The Bridge on the River Kwai'', 1957) 
* ''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]'' (''Lawrence of Arabia'', 1962)
* ''[[Doktor Sívagó (kvikmynd)|Doktor Sívagó]]'' (''Doctor Zhivago'', 1965)
* ''[[Dóttir Ryans]]'' (''Ryan's Daughter'', 1970)
* ''[[Ferðin til Indlands]]'' (''A Passage to India'', 1984)

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=429124&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 ''Okkar maður''; grein í Morgunblaðinu 1990] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201410/http://timarit.is/?issueID=429124&amp;pageSelected=7&amp;lang=0 |date=2016-03-05 }}

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| fyrir = [[George Stevens]]
| titill = [[Óskarsverðlaunin fyrir bestu leikstjórn]]
| frá = 1957
| til = 1958
| eftir = [[Vincente Minnelli]]}}
{{Erfðatafla
| fyrir = [[Robert Wise]]
| titill = Óskarsverðlaunin fyrir bestu leikstjórn
| frá = 1962
| til = 1963
| eftir = [[Tony Richardson]]}}
{{Töfluendir}}

{{stubbur|æviágrip}}

{{DEFAULTSORT:Lean, David}}
{{fd|1908|1991}}

[[Flokkur:Breskir kvikmyndaleikstjórar]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta leikstjóra]]</text>
      <sha1>sxvlkrazbywunfyg7op9eap7oamocdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guðríður Þorbjarnardóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67387</id>
    <revision>
      <id>1951864</id>
      <parentid>1948345</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4874" sha1="m9m97w3s9m6vrmy4mewrbgquqw062wk" xml:space="preserve">'''Guðríður Þorbjarnardóttir''' (f. fyrir [[1000]] - d. ?) var íslenskur [[landkönnuður]] og talin ein víðförlasta kona heims sem uppi var kringum árið [[1000|980]]. Að því er sögur herma sigldi hún átta sinnum yfir [[úthaf|úthöf]] og ferðaðist fótgangandi um þvera [[Evrópa|Evrópu]].

Guðríður var fædd á [[Ísland]]i en sigldi til [[Grænland]]s og þaðan til [[Vínland]]s. Hún eignaðist þar barn, [[Snorri Þorfinnsson|Snorra Þorfinnsson]], og er talið að hún sé fyrsta konan af evrópskum uppruna sem fæddi barn í [[Ameríka|Ameríku]]. Guðríður fór að sögn einnig til [[Róm]]ar.

== Ævi ==
Frásögn af Guðríði er í [[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]], en einnig segir af henni í [[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]] og ber þeim ekki alltaf vel saman. Guðríður var eftir því sem fyrrnefnda sagan segir dóttir Þorbjarnar, sonar [[Vífill (leysingi Auðar djúpúðgu)|Vífils]], leysingja [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auðar djúpúðgu]], og Hallveigar Einarsdóttur konu hans, [[Sigmundur Ketilsson|Sigmundssonar Ketilssonar]] landnámsmanns á Laugarbrekku.

Foreldrar Guðríðar bjuggu á [[Laugarbrekka|Laugarbrekku]] og þar fæddist hún en þegar hún var ung að aldri flutti fjölskyldan til Grænlands og lenti í miklum hrakningum á leiðinni og dó helmingur förunauta þeirra. Þó komst Þorbjörn á endanum til Grænlands og gaf [[Eiríkur rauði]] honum land á [[Stokkanes]]i. Í Grænlendinga sögu segir aftur á móti ekkert um ættir Guðríðar en þar er sagt að [[Leifur heppni]] hafi bjargað hópi manna, þar á meðal henni og og Þóri austmanni, fyrsta manni hennar, úr skeri og flutt með sér til [[Brattahlíð]]ar, þar sem Þórir veiktist og dó skömmu síðar.


Guðríður giftist svo [[Þorsteinn Eiríksson|Þorsteini Eiríkssyni]], syni Eiríks rauða og bróður Leifs heppna. Þorsteinn dó úr [[farsótt]] á leiðinni til Vínlands. Þriðji maður Guðríðar var [[Þorfinnur karlsefni]] Þórðarson frá [[Glaumbær (bær)|Glaumbæ]] í Skagafirði. Þau sigldu til Vínlands og voru 160 manns í leiðangri þeirra. Þau könnuðu landið og fóru sunnar en aðrir og komu á stað sem þau nefndu [[Hóp]]. Líkur eru á því að það hafi verið [[Manhattan]]eyja þar sem [[New York]] stendur núna.

Guðríður og Þorfinnur voru í þrjú ár í Ameríku. Á meðan þau dvöldu þar fæddi Guðríður soninn Snorra. Talið er að hann sé fæddur um [[1004]] og er fyrsti hvíti maðurinn fæddur þar svo að vitað sé. Þau gáfust þó upp á Ameríkudvölinni og fóru þaðan aftur til Grænlands og síðan fljótlega til Noregs. Þar voru þau þó aðeins einn vetur en héldu síðan til Íslands og settust að í Glaumbæ, föðurleifð Þorfinns. Þar eignuðust þau annan son, Þorbjörn eða Björn. 

Snorri sonur þeirra tók við búi í Glaumbæ eftir lát föður síns. Þegar Guðríður var orðin ekkja fór hún í [[suðurganga|suðurgöngu]], hugsanlega til [[Róm]]ar. Þegar hún kom aftur hafði Snorri byggt fyrstu kirkjuna sem reist var í Glaumbæ. Í Grænlendinga sögu segir að Guðríður hafi verið einsetukona og nunna í Glaumbæ síðustu æviárin.

Þann [[4. mars]] [[2011]] fór [[Ólafur Ragnar Grímsson]] forseti Íslands til fundar við [[Benedikt 16.|Benedikt]] páfa 16. í Vatíkaninu og færði honum afsteypu af styttu [[Ásmundur Sveinsson|Ásmundar Sveinssonar]] af Guðríði og Snorra syni hennar.

== Heimild ==
* ''Guðríður Þorbjarnardóttir : frá New York til Rómar?'' (2001). Inga Huld Hákonardóttir. Birtist í Kvennaslóðir s. 60-74.

== Tenglar ==
{{commonscat|Gudrid Thorbjarnardottir|Guðríði Þorbjarnardóttur}}
* [http://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm Eiríks saga rauða]
* [http://www.snerpa.is/net/isl/graens.htm Grænlendinga saga]
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521297 ''Vínland Þorfinns karlsefnis og Guðríðar Þorbjarnardóttur''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170309070547/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3521297 |date=2017-03-09 }}, Lesbók Morgunblaðsins 5. maí 2001
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3315000 ''Æskuslóðir Guðríðar''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160421224425/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3315000 |date=2016-04-21 }}, Lesbók Morgunblaðsins 20. nóvember 1999
* [http://www.althingi.is/altext/113/s/1042.html042. Tillaga til þingsályktunar - um kynningu á Guðríði Þorbjarnardóttur.]
*[https://bigthink.com/strange-maps/gudrid-far-traveled-viking-woman/ Grein á Bigthink um Guðríði]

[[Flokkur:Íslenskir landkönnuðir]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 10. öld]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 11. öld]]
[[Flokkur:Íslendingar á 10. öld]]
[[Flokkur:Íslendingar á 11. öld]]</text>
      <sha1>m9m97w3s9m6vrmy4mewrbgquqw062wk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hið íslenska lærdómslistafélag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67614</id>
    <revision>
      <id>1951993</id>
      <parentid>515608</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:43:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="802" sha1="41q4h7obwys7r21e9xl4chelqxdvjsz" xml:space="preserve">'''Hið íslenska lærdómslistafélag''' var félag sem stofnað var árið [[1779]] af 12 íslenskum námsmönnum í [[Kaupmannahöfn]]. [[Jón Eiríksson]] var lífið og sálin í starfsemi þess. Félagið skyldi varðveita norræna tungu. Það var sameinað [[Hið íslenska bókmenntafélag|Hinu íslenska bókmenntafélagi]] [[1818]].

== Heimildir ==
* {{Vísindavefurinn|6555|Hverjir stóðu fyrir hinni veigamiklu málhreinsistefnu á 18. og 19. öld og hvernig var henni framfylgt?}}

* [http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300016&amp;lang=0 Rit þess (konunglega) íslenzka Lærdómslistafélags    (1781-1798)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430032015/http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300016&amp;lang=0 |date=2008-04-30 }}

{{stubbur|Ísland|saga}}
{{S|1779}}</text>
      <sha1>41q4h7obwys7r21e9xl4chelqxdvjsz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úmbertó 1.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67857</id>
    <revision>
      <id>1952107</id>
      <parentid>1601865</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:20:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1854" sha1="4sbildr8r8aq4andhanixdya2m15fvo" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = [[Konungur Ítalíu]]
| ætt = [[Savojaættin]]
| skjaldarmerki = Coat of arms of the Kingdom of Italy (1890).svg
| nafn = Úmbertó 1.
| mynd = Fratelli Vianelli (Giuseppe e Luigi, flor. 1860-1890 ca) - VE - Umberto I di Savoia 1.jpg
| skírnarnafn = Umberto Ranieri Carlo Emanuele Giovanni Maria Ferdinando Eugenio di Savoia
| fæðingardagur = {{fæðingardagur|1844|3|14}}
| fæðingarstaður = [[Tórínó]], [[Konungsríkið Sardinía|Konungsríkinu Sardiníu]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1900|7|29|1844|3|14}}
| dánarstaður = [[Monza]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]]
| grafinn = [[Pantheon]], [[Róm]]
| ríkisár = 9. janúar 1878 – 29. júlí 1900
| undirskrift = Umberto I signature.svg
| faðir = [[Viktor Emmanúel 2.]]
| móðir = [[Aðalheiður frá Austurríki]]
| maki = {{gifting|[[Margrét af Savoja]]|1868}}
| titill_maka = Drottning
| börn = [[Viktor Emmanúel 3.]]
}}
'''Úmbertó 1.''' (fullt nafn: Umberto Ranieri Carlo Emanuele Giovanni Maria Ferdinando Eugenio af Savoja; [[14. mars]] [[1844]] – [[29. júlí]] [[1900]]) var [[konungur Ítalíu]] frá [[9. janúar]] [[1878]] til dauðadags.  [[vinstristefna|Vinstrimenn]] lögðu á hann hatur þar sem hann var harðlínu[[íhaldsstefna|íhaldsmaður]] og var auk þess talinn bera ábyrgð á [[Bava-Beccaris-blóðbaðið|Bava-Beccaris-blóðbaðinu]] í [[Mílanó]] árið [[1898]] þar sem herinn beitti fallbyssum gegn mótmælendum. [[anarkismi|Anarkistinn]] [[Gaetano Bresci]] myrti hann tveimur árum eftir blóðbaðið.
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Konungur Ítalíu]]|
frá=1878|
til=1900|
fyrir=[[Viktor Emmanúel 2.]]|
eftir=[[Viktor Emmanúel 3.]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{stubbur|æviágrip}}
{{fd|1844|1900}}

[[Flokkur:Konungar Ítalíu]]
[[Flokkur:Myrtir þjóðhöfðingjar]]
[[Flokkur:Savojaættin]]</text>
      <sha1>4sbildr8r8aq4andhanixdya2m15fvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hið íslenska ljósmyndafélag</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68586</id>
    <revision>
      <id>1951992</id>
      <parentid>1706853</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:42:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="945" sha1="cglh2vodnd65zw2koeyh5k83gvzhl3k" xml:space="preserve">{{hreingera|Koma þarf fram hvenær félagið leið undir lok. Ljósmyndafélag Íslands er vel að merkja ekki það sama og Ljósmyndarafélag Íslands.}}
'''Hið íslenska ljósmyndafélag''' (sem síðar varð '''Ljósmyndafélag Íslands''') var stofnað [[18. október]] [[1952]] á [[Hótel Borg]]. Félagið var stofnað til að vinna að því að „viðurkennt verði hið listræna viðhorf fólks til ljósmyndarinnar og til þess að efla og glæða skilning fólks á auknum listrænum kröfum til ljósmynda“.&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=412187&amp;pageSelected=1&amp;lang=0 Morgunblaðið 1952]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Stofnandi var Hjálmar R. Bárðarson.

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=422653&amp;pageSelected=10&amp;lang=0 ''Horfið aftur í tímann...''; grein í Morgunblaðinu 1976]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}

{{Stubbur}}
{{S|1952}}</text>
      <sha1>cglh2vodnd65zw2koeyh5k83gvzhl3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hörpudiskur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68671</id>
    <revision>
      <id>1951882</id>
      <parentid>1756040</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:44:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-18826-18</username>
        <id>114915</id>
      </contributor>
      <origin>1951882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9068" sha1="j5me0bu8y7wds08fg2aa0xnyr9kvyzr" xml:space="preserve">{{Taxobox 
| name = Hörpudiskur
| status = 
| image = Chlamys_islandica.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Lindýr]] (''Mollusca'')
| classis = [[Samlokur]] (''Bivalvia'')
| ordo = ''[[Ostreoida]]''
| familia = [[Diskaætt]]  (''Pectinidae'')
| genus = ''[[Chlamys]]''
| species = '''C. islandica'''
| binomial = ''Chlamys islandica''
| binomial_authority =
}}

'''Hörpudiskur''' ([[fræðiheiti]]: ''Chlamys islandica'') er [[sælindýr|lindýr]] af [[diskaætt]] og er hann langstærsta og algengasta tegund ættarinnar hér við land. Hörpudiskur þykir góður til átu. 

Við [[Ísland]] lifa 11 tegundir diska og er hörpudiskurinn stærstur af þeim og eina tegundin sem hefur verið nytjuð &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Vöxtur og aldur ==
[[Mynd:Afli hörpudiskur1.png|thumb|350px|right|Hörpudiskur. Landaður afli í tonnum á Íslandsmiðum&lt;ref&gt;Hafrannsóknarstofnun Íslands. (2014). Sótt 7. oktober 2014 af http://www.hafro.is/Astand/2014/31-horpudiskur.PDF&lt;/ref&gt;]]Aldursgreining við [[Grænland|Grænlandsströnd]] leiddi í ljós að allt að 40% af stofninum væri eldri en 21 árs og þar fundust einstaklingar sem taldir voru eldri en 35 ára. Í [[Noregur|Noregi]]  hafa fundist einstaklingar sem hafa náð allt að 23 ára aldri&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.
Við [[Ísland]] er talið að hörpudiskurinn geti orðið yfir 20 ára gamall &lt;ref&gt;Jón Már Halldórsson. (2008). Hvað verða hörpudiskar gamlir, á hverju nærast þeir og hvar finnast þeir umhverfis Ísland. Sótt 2. oktober 2014 af http://www.visindavefur.is/svar.php?id=7347&lt;/ref&gt;
[[Vaxtarhraði]] og hámarksstærð hörpudiska ræðst af [[hitastig sjávar|hitastigi sjávar]]  og fæðuframboði og er þar af leiðandi breytilegur eftir svæðum. Vöxtur dýrsins er hraðastur í upphafi en úr honum dregur þegar dýrið eldist. Í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] nær hörpudiskurinn 60 mm hæð (þykkt) við u.þ.b. 6 ára aldur og telst þá hluti veiðistofnsins. Við [[Grænland|Grænlandsstrendur]]  tekur það hörpudiskinn 9 ár að ná þessari stærð og 7 ár í [[Norður Noregur |Norður-Noregi]] . Algeng stærð á hörpudiski við [[Ísland]] er 80-100 mm en heyrst hefur um hörpudiska í [[Jökullfjörður|Jökulfjörðum]] á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] sem náðu 140 mm þykkt &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Afrán ==
Ýmsar [[Krabbadýr|krabba]]&lt;nowiki/&gt;- og fiskitegundir éta smærri hörpudiska. Við [[Ísland]] hefur hörpudiskur fundist í [[Steinbítur|steinbít]] , [[Ýsa|ýsu]], [[Þorskur|þorski]] og ýmsum [[Flatfiskar|flatfiskategundum]]. [[Krossfiskar]] éta bæði stórar og smáar hörpuskeljar með því að þröngva sér inn í skelina og melta hana með úthverfum maga. Í [[Noregur|Norður-Noregi]] eru [[Kóngakrabbar|kóngakrabbi]], [[Æðarfugl|æðarfugl]] og [[æðarkóngur]] allt [[afræningji|afræningjar]] hörpuskelja&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.

== Sjúkdómar og sníkjudýr ==
Flesta sjúkdóma í hörpudiski má rekja til [[Frumdýr|frumdýra]] og árið 2002 fundust tvenns konar sýkingar í villtum hörpudiski sem rekja má til frumdýra. Frumdýrin virtust annars vegar sýkja hjartað og hins vegar blóðfrumunnar. Frumdýrið sem sýkir blóðfrumunnar veldur miklum skaða. Sumir telja að þessar sýkingar hafi verið megin orsakavaldur að hruni hörpudisksstofnsins. Aðrir telja hins vegar að hrunið eigi sér flóknari skýringar og sé sambland af [[Ofveiði|ofveiði]], sýkingum, hækkandi hitastigi sjávar og fleiri umhverfisþáttum &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.

== Kynþroski og hrygning  ==
Við [[Ísland]] verður hörpudiskurinn [[Kynþroski|kynþroska]] við 4-5 ára aldur. Karldýrið myndar hvítleitan sviljasekk en kvendýrið bleikan eða appelsínurauðan hrognasekk. Hörpudiskurinn hrygnir einu sinni á ári, í júlí, og verða lirfunar botnlægar í september eftir að hafa verið sviflægar í 6-8 vikur.&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Veiðar á hörpudiski við Ísland ==
[[Mynd:Veiðistaðir Hörpudisks.png|thumb|350px|left|Veiðisvæði við ísland 1995-2003. Dekkstu svæðin sýna mestan afla (tonn/sjm²)&lt;ref&gt;Hafrannsóknarstofnun Íslands. (2014). Sótt 7. október 2014 af http://www.hafro.is/Astand/2014/31-horpudiskur.PDF&lt;/ref&gt;]]

Veiðar á hörpudiski við Íslandsstrendur hófust árið 1969 frá [[Bolungarvík]] við [[Ísafjarðardjúp]]. Árið 1970 fundust gjöful mið í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] og hafa langmestar veiðar verið þar. Helstu veiðisvæði við Íslandsstrendur, fyrir utan [[Breiðafjörður|Breiðafjörð]], eru [[Húnaflói]], [[Ísafjarðardjúp]]  og [[Arnarfjörður]] . Enginn hörpudiskur hefur verið veiddur á Íslandsmiðum síðan árið 2003. &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
Vel gekk með tilraunaveiðar á hörpudiski í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] sumarið 2014. Menn eru hóflega bjartsýnir á að hægt sé að byrja aftur að veiða nokkur hundruð tonn á ári &lt;ref&gt;Fiskifréttir. (2014). Tilraunaveiðar á hörpudisk ganga vel. Sótt 2. október 2014 af http://www.fiskifrettir.is/frettir/109931/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Veiðar á hörpudiski á erlendum miðum ==
Við vesturströnd [[Norður Ameríka|Norður-Ameríku]]  er löng hefð fyrir veiðum á hörpudiski og öðrum [[Diskategundir|diskategundum]] . Afli við norðaustanverðan [[St. Lawrence flóa|St. Lawrence flói]] hefur oft farið upp í 3000 tonn af hörpudiski, en úr því má fá 300 tonn af vöðva. Í [[Noregur|Noregi]] eru heimildir um veiðar á hörpudiski frá 1770 og var hann þá notaður sem beita á [[Lína (veiðarfæri)|línuveiðum]]. Norðmenn byrjuðu að veiða hörpudisk við [[Jan Mayen]]  árið 1985 og árið eftir veiddu þeir þar 13.000 tonn. Lágt stofnstærðarmat árið 1987 leiddi til þess að svæðinu var lokað. Við [[Svalbarði|Svalbarða]] voru veidd 2000 tonn árið 1986 og árið eftir fór veiðin upp í 40.000 tonn. Árið 1988 fór veiðin niður í 8000 tonn og var á næstu árum 2000-7000 tonn, þangað til 1992 þegar svæðinu var lokað. Miklar veiðar voru við [[Bjarnarey (Svalbarða)]] árin 1987-1992 en þá var veiðum þar einnig hætt vegna ofveiði. Grænlendingar hófu veiðar á hörpudiski árið 1983 í litlum mæli en árin 1988-1992 var landað 400–1900 tonnum. Síðan 1995 hefur veiðin verið í kringum 1200-2600 tonn á ári &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Tenglar ==
* [http://www1.nams.is/myndbutar/video.php?id=134 Myndband af hörpudiski]&lt;ref&gt;Matthías Bjarnason&lt;/ref&gt;

==Heimildir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Diskaætt]]
[[Flokkur:Tegundir nefndar eftir Íslandi]]</text>
      <sha1>j5me0bu8y7wds08fg2aa0xnyr9kvyzr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951883</id>
      <parentid>1951882</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-18826-18</username>
        <id>114915</id>
      </contributor>
      <origin>1951883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9060" sha1="mmnhq0nd2z2khnchggum5zepd8nys8l" xml:space="preserve">{{Taxobox 
| name = Hörpudiskur
| status = 
| image = Chlamys_islandica.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Lindýr]] (''Mollusca'')
| classis = [[Samlokur]] (''Bivalvia'')
| ordo = ''[[Ostreoida]]''
| familia = [[Diskaætt]]  (''Pectinidae'')
| genus = ''[[Chlamys]]''
| species = '''C. islandica'''
| binomial = ''Chlamys islandica''
| binomial_authority =
}}

'''Hörpudiskur''' ([[fræðiheiti]]: ''Chlamys islandica'') er [[sælindýr]] af [[diskaætt]] og er hann langstærsta og algengasta tegund ættarinnar hér við land. Hörpudiskur þykir góður til átu. 

Við [[Ísland]] lifa 11 tegundir diska og er hörpudiskurinn stærstur af þeim og eina tegundin sem hefur verið nytjuð &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Vöxtur og aldur ==
[[Mynd:Afli hörpudiskur1.png|thumb|350px|right|Hörpudiskur. Landaður afli í tonnum á Íslandsmiðum&lt;ref&gt;Hafrannsóknarstofnun Íslands. (2014). Sótt 7. oktober 2014 af http://www.hafro.is/Astand/2014/31-horpudiskur.PDF&lt;/ref&gt;]]Aldursgreining við [[Grænland|Grænlandsströnd]] leiddi í ljós að allt að 40% af stofninum væri eldri en 21 árs og þar fundust einstaklingar sem taldir voru eldri en 35 ára. Í [[Noregur|Noregi]]  hafa fundist einstaklingar sem hafa náð allt að 23 ára aldri&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.
Við [[Ísland]] er talið að hörpudiskurinn geti orðið yfir 20 ára gamall &lt;ref&gt;Jón Már Halldórsson. (2008). Hvað verða hörpudiskar gamlir, á hverju nærast þeir og hvar finnast þeir umhverfis Ísland. Sótt 2. oktober 2014 af http://www.visindavefur.is/svar.php?id=7347&lt;/ref&gt;
[[Vaxtarhraði]] og hámarksstærð hörpudiska ræðst af [[hitastig sjávar|hitastigi sjávar]]  og fæðuframboði og er þar af leiðandi breytilegur eftir svæðum. Vöxtur dýrsins er hraðastur í upphafi en úr honum dregur þegar dýrið eldist. Í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] nær hörpudiskurinn 60 mm hæð (þykkt) við u.þ.b. 6 ára aldur og telst þá hluti veiðistofnsins. Við [[Grænland|Grænlandsstrendur]]  tekur það hörpudiskinn 9 ár að ná þessari stærð og 7 ár í [[Norður Noregur |Norður-Noregi]] . Algeng stærð á hörpudiski við [[Ísland]] er 80-100 mm en heyrst hefur um hörpudiska í [[Jökullfjörður|Jökulfjörðum]] á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] sem náðu 140 mm þykkt &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Afrán ==
Ýmsar [[Krabbadýr|krabba]]&lt;nowiki/&gt;- og fiskitegundir éta smærri hörpudiska. Við [[Ísland]] hefur hörpudiskur fundist í [[Steinbítur|steinbít]] , [[Ýsa|ýsu]], [[Þorskur|þorski]] og ýmsum [[Flatfiskar|flatfiskategundum]]. [[Krossfiskar]] éta bæði stórar og smáar hörpuskeljar með því að þröngva sér inn í skelina og melta hana með úthverfum maga. Í [[Noregur|Norður-Noregi]] eru [[Kóngakrabbar|kóngakrabbi]], [[Æðarfugl|æðarfugl]] og [[æðarkóngur]] allt [[afræningji|afræningjar]] hörpuskelja&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.

== Sjúkdómar og sníkjudýr ==
Flesta sjúkdóma í hörpudiski má rekja til [[Frumdýr|frumdýra]] og árið 2002 fundust tvenns konar sýkingar í villtum hörpudiski sem rekja má til frumdýra. Frumdýrin virtust annars vegar sýkja hjartað og hins vegar blóðfrumunnar. Frumdýrið sem sýkir blóðfrumunnar veldur miklum skaða. Sumir telja að þessar sýkingar hafi verið megin orsakavaldur að hruni hörpudisksstofnsins. Aðrir telja hins vegar að hrunið eigi sér flóknari skýringar og sé sambland af [[Ofveiði|ofveiði]], sýkingum, hækkandi hitastigi sjávar og fleiri umhverfisþáttum &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.

== Kynþroski og hrygning  ==
Við [[Ísland]] verður hörpudiskurinn [[Kynþroski|kynþroska]] við 4-5 ára aldur. Karldýrið myndar hvítleitan sviljasekk en kvendýrið bleikan eða appelsínurauðan hrognasekk. Hörpudiskurinn hrygnir einu sinni á ári, í júlí, og verða lirfunar botnlægar í september eftir að hafa verið sviflægar í 6-8 vikur.&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Veiðar á hörpudiski við Ísland ==
[[Mynd:Veiðistaðir Hörpudisks.png|thumb|350px|left|Veiðisvæði við ísland 1995-2003. Dekkstu svæðin sýna mestan afla (tonn/sjm²)&lt;ref&gt;Hafrannsóknarstofnun Íslands. (2014). Sótt 7. október 2014 af http://www.hafro.is/Astand/2014/31-horpudiskur.PDF&lt;/ref&gt;]]

Veiðar á hörpudiski við Íslandsstrendur hófust árið 1969 frá [[Bolungarvík]] við [[Ísafjarðardjúp]]. Árið 1970 fundust gjöful mið í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] og hafa langmestar veiðar verið þar. Helstu veiðisvæði við Íslandsstrendur, fyrir utan [[Breiðafjörður|Breiðafjörð]], eru [[Húnaflói]], [[Ísafjarðardjúp]]  og [[Arnarfjörður]] . Enginn hörpudiskur hefur verið veiddur á Íslandsmiðum síðan árið 2003. &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
Vel gekk með tilraunaveiðar á hörpudiski í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] sumarið 2014. Menn eru hóflega bjartsýnir á að hægt sé að byrja aftur að veiða nokkur hundruð tonn á ári &lt;ref&gt;Fiskifréttir. (2014). Tilraunaveiðar á hörpudisk ganga vel. Sótt 2. október 2014 af http://www.fiskifrettir.is/frettir/109931/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Veiðar á hörpudiski á erlendum miðum ==
Við vesturströnd [[Norður Ameríka|Norður-Ameríku]]  er löng hefð fyrir veiðum á hörpudiski og öðrum [[Diskategundir|diskategundum]] . Afli við norðaustanverðan [[St. Lawrence flóa|St. Lawrence flói]] hefur oft farið upp í 3000 tonn af hörpudiski, en úr því má fá 300 tonn af vöðva. Í [[Noregur|Noregi]] eru heimildir um veiðar á hörpudiski frá 1770 og var hann þá notaður sem beita á [[Lína (veiðarfæri)|línuveiðum]]. Norðmenn byrjuðu að veiða hörpudisk við [[Jan Mayen]]  árið 1985 og árið eftir veiddu þeir þar 13.000 tonn. Lágt stofnstærðarmat árið 1987 leiddi til þess að svæðinu var lokað. Við [[Svalbarði|Svalbarða]] voru veidd 2000 tonn árið 1986 og árið eftir fór veiðin upp í 40.000 tonn. Árið 1988 fór veiðin niður í 8000 tonn og var á næstu árum 2000-7000 tonn, þangað til 1992 þegar svæðinu var lokað. Miklar veiðar voru við [[Bjarnarey (Svalbarða)]] árin 1987-1992 en þá var veiðum þar einnig hætt vegna ofveiði. Grænlendingar hófu veiðar á hörpudiski árið 1983 í litlum mæli en árin 1988-1992 var landað 400–1900 tonnum. Síðan 1995 hefur veiðin verið í kringum 1200-2600 tonn á ári &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Tenglar ==
* [http://www1.nams.is/myndbutar/video.php?id=134 Myndband af hörpudiski]&lt;ref&gt;Matthías Bjarnason&lt;/ref&gt;

==Heimildir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Diskaætt]]
[[Flokkur:Tegundir nefndar eftir Íslandi]]</text>
      <sha1>mmnhq0nd2z2khnchggum5zepd8nys8l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951884</id>
      <parentid>1951883</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:52:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8695" sha1="f67ijow0kszmhw0tm0xaarj0ftu3ssc" xml:space="preserve">{{Taxobox 
| name = Hörpudiskur
| status = 
| image = Chlamys_islandica.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Lindýr]] (''Mollusca'')
| classis = [[Samlokur]] (''Bivalvia'')
| ordo = ''[[Ostreoida]]''
| familia = [[Diskaætt]]  (''Pectinidae'')
| genus = ''[[Chlamys]]''
| species = '''C. islandica'''
| binomial = ''Chlamys islandica''
| binomial_authority =
}}

'''Hörpudiskur''' ([[fræðiheiti]]: ''Chlamys islandica'') er [[sælindýr]] af [[diskaætt]] og er hann langstærsta og algengasta tegund ættarinnar á [[Ísland]]i. Hörpudiskur nýtist sem fæða. 

Við Ísland lifa 11 tegundir diska og er hörpudiskurinn stærstur af þeim og eina tegundin sem hefur verið nytjuð &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Vöxtur og aldur ==
[[Mynd:Afli hörpudiskur1.png|thumb|350px|right|Hörpudiskur. Landaður afli í tonnum á Íslandsmiðum&lt;ref&gt;Hafrannsóknarstofnun Íslands. (2014). Sótt 7. oktober 2014 af http://www.hafro.is/Astand/2014/31-horpudiskur.PDF&lt;/ref&gt;]]Aldursgreining við [[Grænland|Grænlandsströnd]] leiddi í ljós að allt að 40% af stofninum væri eldri en 21 árs og þar fundust einstaklingar sem taldir voru eldri en 35 ára. Í [[Noregur|Noregi]]  hafa fundist einstaklingar sem hafa náð allt að 23 ára aldri&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.
Við [[Ísland]] er talið að hörpudiskurinn geti orðið yfir 20 ára gamall &lt;ref&gt;Jón Már Halldórsson. (2008). Hvað verða hörpudiskar gamlir, á hverju nærast þeir og hvar finnast þeir umhverfis Ísland. Sótt 2. oktober 2014 af http://www.visindavefur.is/svar.php?id=7347&lt;/ref&gt;
Vaxtarhraði og hámarksstærð hörpudiska ræðst af hitastigi sjávar og fæðuframboði og er þar af leiðandi breytilegur eftir svæðum. Vöxtur dýrsins er hraðastur í upphafi en úr honum dregur þegar dýrið eldist. Í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] nær hörpudiskurinn 60 mm hæð (þykkt) við u.þ.b. 6 ára aldur og telst þá hluti veiðistofnsins. Við [[Grænland|Grænlandsstrendur]]  tekur það hörpudiskinn 9 ár að ná þessari stærð og 7 ár í [[Noregur|Norður-Noregi]]. Algeng stærð á hörpudiski við Ísland er 80-100 mm en heyrst hefur um hörpudiska í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]] á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] sem náðu 140 mm þykkt &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Afrán ==
Ýmsar [[Krabbadýr|krabba]]&lt;nowiki/&gt;- og fiskitegundir éta smærri hörpudiska. Við Ísland hefur hörpudiskur fundist í [[Steinbítur|steinbít]] , [[Ýsa|ýsu]], [[Þorskur|þorski]] og ýmsum [[Flatfiskar|flatfiskategundum]]. [[Krossfiskar]] éta bæði stórar og smáar hörpuskeljar með því að þröngva sér inn í skelina og melta hana með úthverfum maga. Í [[Noregur|Norður-Noregi]] eru [[Kóngakrabbar|kóngakrabbi]], [[Æðarfugl|æðarfugl]] og [[æðarkóngur]] allt afræningjar hörpuskelja&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.

== Sjúkdómar og sníkjudýr ==
Flesta sjúkdóma í hörpudiski má rekja til [[Frumdýr|frumdýra]] og árið 2002 fundust tvenns konar sýkingar í villtum hörpudiski sem rekja má til frumdýra. Frumdýrin virtust annars vegar sýkja hjartað og hins vegar blóðfrumunnar. Frumdýrið sem sýkir blóðfrumunnar veldur miklum skaða. Sumir telja að þessar sýkingar hafi verið megin orsakavaldur að hruni hörpudisksstofnsins. Aðrir telja hins vegar að hrunið eigi sér flóknari skýringar og sé sambland af [[Ofveiði|ofveiði]], sýkingum, hækkandi hitastigi sjávar og fleiri umhverfisþáttum &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.

== Kynþroski og hrygning  ==
Við Ísland verður hörpudiskurinn [[Kynþroski|kynþroska]] við 4-5 ára aldur. Karldýrið myndar hvítleitan sviljasekk en kvendýrið bleikan eða appelsínurauðan hrognasekk. Hörpudiskurinn hrygnir einu sinni á ári, í júlí, og verða lirfunar botnlægar í september eftir að hafa verið sviflægar í 6-8 vikur.&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Veiðar á hörpudiski við Ísland ==
[[Mynd:Veiðistaðir Hörpudisks.png|thumb|350px|left|Veiðisvæði við ísland 1995-2003. Dekkstu svæðin sýna mestan afla (tonn/sjm²)&lt;ref&gt;Hafrannsóknarstofnun Íslands. (2014). Sótt 7. október 2014 af http://www.hafro.is/Astand/2014/31-horpudiskur.PDF&lt;/ref&gt;]]

Veiðar á hörpudiski við Íslandsstrendur hófust árið 1969 frá [[Bolungarvík]] við [[Ísafjarðardjúp]]. Árið 1970 fundust gjöful mið í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] og hafa langmestar veiðar verið þar. Helstu veiðisvæði við Íslandsstrendur, fyrir utan [[Breiðafjörður|Breiðafjörð]] eru [[Húnaflói]], [[Ísafjarðardjúp]] og [[Arnarfjörður]]. Enginn hörpudiskur hefur verið veiddur á Íslandsmiðum síðan árið 2003. &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
Vel gekk með tilraunaveiðar á hörpudiski í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] sumarið 2014. 

== Veiðar á hörpudiski á erlendum miðum ==
Við vesturströnd [[Norður Ameríka|Norður-Ameríku]] er löng hefð fyrir veiðum á hörpudiski og öðrum [[Diskategundir|diskategundum]]. Afli við norðaustanverðan [[St. Lawrence flóa|St. Lawrence flói]] hefur oft farið upp í 3000 tonn af hörpudiski, en úr því má fá 300 tonn af vöðva. Í [[Noregur|Noregi]] eru heimildir um veiðar á hörpudiski frá 1770 og var hann þá notaður sem beita á [[Lína (veiðarfæri)|línuveiðum]]. Norðmenn byrjuðu að veiða hörpudisk við [[Jan Mayen]] árið 1985 og árið eftir veiddu þeir þar 13.000 tonn. Lágt stofnstærðarmat árið 1987 leiddi til þess að svæðinu var lokað. Við [[Svalbarði|Svalbarða]] voru veidd 2000 tonn árið 1986 og árið eftir fór veiðin upp í 40.000 tonn. Árið 1988 fór veiðin niður í 8000 tonn og var á næstu árum 2000-7000 tonn, þangað til 1992 þegar svæðinu var lokað. Miklar veiðar voru við [[Bjarnarey (Svalbarða)]] árin 1987-1992 en þá var veiðum þar einnig hætt vegna ofveiði. Grænlendingar hófu veiðar á hörpudiski árið 1983 í litlum mæli en árin 1988-1992 var landað 400–1900 tonnum. Síðan 1995 hefur veiðin verið í kringum 1200-2600 tonn á ári &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Tenglar ==
* [http://www1.nams.is/myndbutar/video.php?id=134 Myndband af hörpudiski]&lt;ref&gt;Matthías Bjarnason&lt;/ref&gt;

==Heimildir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Diskaætt]]
[[Flokkur:Tegundir nefndar eftir Íslandi]]</text>
      <sha1>f67ijow0kszmhw0tm0xaarj0ftu3ssc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951889</id>
      <parentid>1951884</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:58:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8695" sha1="g411zdopiif36tpwnjnkials4j6alai" xml:space="preserve">{{Taxobox 
| name = Hörpudiskur
| status = 
| image = Chlamys_islandica.jpg
| image_width = 250px
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Lindýr]] (''Mollusca'')
| classis = [[Samlokur]] (''Bivalvia'')
| ordo = ''[[Ostreoida]]''
| familia = [[Diskaætt]]  (''Pectinidae'')
| genus = ''[[Chlamys]]''
| species = '''C. islandica'''
| binomial = ''Chlamys islandica''
| binomial_authority =
}}

'''Hörpudiskur''' ([[fræðiheiti]]: ''Chlamys islandica'') er [[sælindýr]] af [[diskaætt]] og er hann langstærsta og algengasta tegund ættarinnar á [[Ísland]]i. Hörpudiskur nýtist sem fæða. 

Við Ísland lifa 11 tegundir diska og er hörpudiskurinn stærstur af þeim og eina tegundin sem hefur verið nytjuð &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Vöxtur og aldur ==
[[Mynd:Afli hörpudiskur1.png|thumb|350px|right|Hörpudiskur. Landaður afli í tonnum á Íslandsmiðum&lt;ref&gt;Hafrannsóknarstofnun Íslands. (2014). Sótt 7. oktober 2014 af http://www.hafro.is/Astand/2014/31-horpudiskur.PDF&lt;/ref&gt;]]Aldursgreining við [[Grænland|Grænlandsströnd]] leiddi í ljós að allt að 40% af stofninum væri eldri en 21 árs og þar fundust einstaklingar sem taldir voru eldri en 35 ára. Í [[Noregur|Noregi]]  hafa fundist einstaklingar sem hafa náð allt að 23 ára aldri&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.
Við [[Ísland]] er talið að hörpudiskurinn geti orðið yfir 20 ára gamall &lt;ref&gt;Jón Már Halldórsson. (2008). Hvað verða hörpudiskar gamlir, á hverju nærast þeir og hvar finnast þeir umhverfis Ísland. Sótt 2. oktober 2014 af http://www.visindavefur.is/svar.php?id=7347&lt;/ref&gt;
Vaxtarhraði og hámarksstærð hörpudiska ræðst af hitastigi sjávar og fæðuframboði og er þar af leiðandi breytilegur eftir svæðum. Vöxtur dýrsins er hraðastur í upphafi en úr honum dregur þegar dýrið eldist. Í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] nær hörpudiskurinn 60 mm hæð (þykkt) við u.þ.b. 6 ára aldur og telst þá hluti veiðistofnsins. Við [[Grænland|Grænlandsstrendur]]  tekur það hörpudiskinn 9 ár að ná þessari stærð og 7 ár í [[Noregur|Norður-Noregi]]. Algeng stærð á hörpudiski við Ísland er 80-100 mm en heyrst hefur um hörpudiska í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]] á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] sem náðu 140 mm þykkt &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Afrán ==
Ýmsar [[Krabbadýr|krabba]]&lt;nowiki/&gt;- og fiskitegundir éta smærri hörpudiska. Við Ísland hefur hörpudiskur fundist í [[Steinbítur|steinbít]] , [[Ýsa|ýsu]], [[Þorskur|þorski]] og ýmsum [[Flatfiskar|flatfiskategundum]]. [[Krossfiskar]] éta bæði stórar og smáar hörpuskeljar með því að þröngva sér inn í skelina og melta hana með úthverfum maga. Í [[Noregur|Norður-Noregi]] eru [[Kóngakrabbar|kóngakrabbi]], [[Æðarfugl|æðarfugl]] og [[æðarkóngur]] allt afræningjar hörpuskelja&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.

== Sjúkdómar og sníkjudýr ==
Flesta sjúkdóma í hörpudiski má rekja til [[Frumdýr|frumdýra]] og árið 2002 fundust tvenns konar sýkingar í villtum hörpudiski sem rekja má til frumdýra. Frumdýrin virtust annars vegar sýkja hjartað og hins vegar blóðfrumunnar. Frumdýrið sem sýkir blóðfrumunnar veldur miklum skaða. Sumir telja að þessar sýkingar hafi verið megin orsakavaldur að hruni hörpudisksstofnsins. Aðrir telja hins vegar að hrunið eigi sér flóknari skýringar og sé sambland af [[Ofveiði|ofveiði]], sýkingum, hækkandi hitastigi sjávar og fleiri umhverfisþáttum &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;.

== Kynþroski og hrygning  ==
Við Ísland verður hörpudiskurinn [[Kynþroski|kynþroska]] við 4-5 ára aldur. Karldýrið myndar hvítleitan sviljasekk en kvendýrið bleikan eða appelsínurauðan hrognasekk. Hörpudiskurinn hrygnir einu sinni á ári, í júlí, og verða lirfunar botnlægar í september eftir að hafa verið sviflægar í 6-8 vikur.&lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Veiðar á hörpudiski við Ísland ==
[[Mynd:Veiðistaðir Hörpudisks.png|thumb|350px|left|Veiðisvæði við ísland 1995-2003. Dekkstu svæðin sýna mestan afla (tonn/sjm²)&lt;ref&gt;Hafrannsóknarstofnun Íslands. (2014). Sótt 7. október 2014 af http://www.hafro.is/Astand/2014/31-horpudiskur.PDF&lt;/ref&gt;]]

Veiðar á hörpudiski við Íslandsstrendur hófust árið 1969 frá [[Bolungarvík]] við [[Ísafjarðardjúp]]. Árið 1970 fundust gjöful mið í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] og hafa langmestar veiðar verið þar. Helstu veiðisvæði við Íslandsstrendur, fyrir utan [[Breiðafjörður|Breiðafjörð]] eru [[Húnaflói]], [[Ísafjarðardjúp]] og [[Arnarfjörður]]. Enginn hörpudiskur hefur verið veiddur á Íslandsmiðum síðan árið 2003. &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins. Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Náttúrustofu Vesturlands. Sótt 3. október 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;
Vel gekk með tilraunaveiðar á hörpudiski í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] sumarið 2014. 

== Veiðar á hörpudiski á erlendum miðum ==
Við vesturströnd [[Norður Ameríka|Norður-Ameríku]] er löng hefð fyrir veiðum á hörpudiski og öðrum [[Diskategundir|diskategundum]]. Afli við norðaustanverðan [[St. Lawrence-flói|St. Lawrence-flóa]] hefur oft farið upp í 3000 tonn af hörpudiski, en úr því má fá 300 tonn af vöðva. Í [[Noregur|Noregi]] eru heimildir um veiðar á hörpudiski frá 1770 og var hann þá notaður sem beita á [[Lína (veiðarfæri)|línuveiðum]]. Norðmenn byrjuðu að veiða hörpudisk við [[Jan Mayen]] árið 1985 og árið eftir veiddu þeir þar 13.000 tonn. Lágt stofnstærðarmat árið 1987 leiddi til þess að svæðinu var lokað. Við [[Svalbarði|Svalbarða]] voru veidd 2000 tonn árið 1986 og árið eftir fór veiðin upp í 40.000 tonn. Árið 1988 fór veiðin niður í 8000 tonn og var á næstu árum 2000-7000 tonn, þangað til 1992 þegar svæðinu var lokað. Miklar veiðar voru við [[Bjarnarey (Svalbarða)]] árin 1987-1992 en þá var veiðum þar einnig hætt vegna ofveiði. Grænlendingar hófu veiðar á hörpudiski árið 1983 í litlum mæli en árin 1988-1992 var landað 400–1900 tonnum. Síðan 1995 hefur veiðin verið í kringum 1200-2600 tonn á ári &lt;ref&gt;Jónas Páll Jónsson. (2007). Hörpudiskurinn í Breiðafirði: Rannsóknir og ástand stofnsins.Greinargerð unnin fyrir Háskólasetur Snæfellsness og Nátturustofu Vesturlands. Sótt 3. oktober 2014 af http://www.nsv.is/skyrslur/Horpudiskur_JonasPallJonasson.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Tenglar ==
* [http://www1.nams.is/myndbutar/video.php?id=134 Myndband af hörpudiski]&lt;ref&gt;Matthías Bjarnason&lt;/ref&gt;

==Heimildir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Diskaætt]]
[[Flokkur:Tegundir nefndar eftir Íslandi]]</text>
      <sha1>g411zdopiif36tpwnjnkials4j6alai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guðrún Lárusdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69492</id>
    <revision>
      <id>1951913</id>
      <parentid>1904358</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T16:45:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 2 heimildum og merki 5 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5329" sha1="ihgl9002lfr9rz7c1eqix6nwbm5mwg6" xml:space="preserve">[[File:Gudrun Lárusdóttir (1934).jpg|thumb|right|Guðrún  Lárusdóttir ásamt barnabarni sínu árið 1934.]]

'''Guðrún Lárusdóttir''' (fædd [[8. janúar]] [[1880]] á [[Valþjófsstaður|Valþjófsstað]] í [[Fljótsdalur|Fljótsdal]], dáin [[20. ágúst]] [[1938]]) var [[Ísland|íslenskur]] rithöfundur, bæjarfulltrúi í [[Reykjavík]] [[1912]] – [[1918]] og þingkona tvö kjörtímabil, fyrst óflokksbundin árin [[1930]] – [[1934]] og svo fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] árin 1934 – 1938. Guðrún var önnur íslenska konan til þess að vera kosin á [[Alþingi]] (hin fyrri var [[Ingibjörg H. Bjarnason]]) en sú fyrsta til þess að vera kosin fyrir Sjálfstæðisflokkinn.

Guðrún lét lífið í bílslysi við brú á [[Tungufljót (Árnessýslu)|Tungufljót]]i þar sem hún var á ferð með eiginmanni sínum Sigurbirni, guðfræðingi og kennara, tveimur dætrum, Guðrúnu Valgerði og Sigrúnu Kristínu og einkabílstjóra þegar bílinn fór út af veginum og út í ána. Bílstjórinn og Sigurbjörn björguðust en dætur hennar drukknuðu með henni. Þetta var eitt fyrsta alvarlega bílslysið sem átti sér stað á Íslandi.&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=407918&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Morgunblaðið'' 1938]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/?issueID=407919&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 ''Morgunblaðið'' 1938]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

== Ævi ==
Faðir Guðrúnar var [[Lárus Halldórsson]], þingmaður og prestur. Móðir hennar var Kirstín Katrín Pétursdóttir Guðjohnsen, húsmóðir en faðir hennar [[Pétur Guðjohnsen]] var einnig þingmaður. Guðrún var þriðja systkynið í hópi sex og árið [[1885]] fluttist fjölskyldan til [[Reyðarfjörður|Reyðarfjarðar]] þar sem Lárus faðir hennar gerðist prestur fríkirkjusafnaðarins. Guðrún gekk ekki í skóla heldur hlaut menntun í heimahúsi. Rétt fyrir aldamótin, 1899 fluttist fjölskylda hennar svo til Reykjavíkur. Árið [[1902]] giftist Guðrún Sigurbirni Ástvaldi Gíslasyni, presti og stofnanda elliheimilisins [[Grund, dvalar- og hjúkrunarheimili|Grundar]]. Guðrún var húsfreyja í Ási á [[Sólvellir|Sólvöllum]] í Reykjavík frá 1906 til æviloka. Hún og Sigurbjörn eignuðust alls tíu börn en helmingur þeirra dóu ung og barnlaus.

Guðrún sat í bæjarstjórn [[Reykjavík]]ur árin [[1912]] – [[1918]] og var í skólanefnd. Hún var fátækrafulltrúi í Reykjavík [[1912]] – [[1923]] og svo aftur 1930 – 1938. Hún var mjög virk í ýmsu félagsstarfi, hún var í stjórn [[KFUK]] frá 1922, þar af formaður 1928 – 1938 og í stjórn [[Barnavinafélagið Sumargjöf|Barnavinafélagsins Sumargjafar]]. Þá var hún formaður [[Kristniboðsfélag kvenna í Reykjavík|Kristniboðsfélags kvenna í Reykjavík]] frá 1926, sömuleiðis til æviloka. Hún kom að stofnun [[Húsmæðrafélag Reykjavíkur|Húsmæðrafélags Reykjavíkur]] og var fyrsti formaður þess 1935 – 1938.

== Ritverk ==
* Ljós og skuggar I-III, 1903-5
* Sólargeislinn hans, 1905 og aukin 1938
* Fermingargjöfin, 1906
* Sönn jólagleði, 1912
* Á heimleið, 1913 (dönsk þýðing 1916), í leikformi Lárusar Sigurbjörnssonar 1939
* [http://baekur.is/bok/000149214/Sigur Sigur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181203144342/http://baekur.is/bok/000149214/Sigur |date=2018-12-03 }}, 1917
* [http://baekur.is/bok/000149220/Tvaer Tvær smásögur]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, 1918 (færeysk þýðing 1957)
* [http://baekur.is/bok/000149209/Brudargjofin Brúðargjöfin]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, 1922
* Fátækt, Þess bera menn sár I-III, 1932-35
* Systurnar, 1938
* Ritsafn I-IV (skáldsögur fyrir unglinga, erindi og hugvekjur, alls yfir 1600 bls., en þó ekki með öllum verkum hennar), 1949.
* [http://baekur.is/bok/000149221/THess_bera_menn Þess bera menn sár] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181203144352/http://baekur.is/bok/000149221/THess_bera_menn |date=2018-12-03 }}

=== Þýðingar ===
* Spádómar frelsarans, 1900
* Tómas frændi eftir H.B. Stowe, 1901
* hluti af Sögum eftir Topelius, 1919
* Móðir og barn (endursamin), 1932.

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

== Tenglar ==
{{Wikisource author}}
* [http://www.gardur.is/einstakl_itarefni.php?nafn_id=149577 Guðrún Lárusdóttir - Hugsjónarkona, þingmaður og rithöfundur]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=203 Æviágrip á vef Alþingis]
* [https://kvennasogusafn.is/index.php?page=gu%C3%B0r%C3%BAn-l%C3%A1rusd%C3%B3ttir-b%C3%A6jarstj%C3%B3rn Guðrún Lárusdóttir (1880 – 1938)] af vef Kvennasögusafns Íslands
* [http://www.timarit.is/?issueID=407918&amp;pageSelected=2&amp;lang=0 „Frú Guðrún Lárusdóttir og tvær dætur hennar drukna í Tungufljóti“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, frétt í ''Morgunblaðinu'' 21. ágúst 1938

[[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]]
[[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1931-1940]]
[[Flokkur:Íslenskir kvenrithöfundar]]
[[Flokkur:Íslenskar skáldkonur]]
[[Flokkur:Íslendingar sem látist hafa af slysförum]]
{{fd|1880|1938}}
[[Flokkur:Þingmenn Sjálfstæðisflokksins]]</text>
      <sha1>ihgl9002lfr9rz7c1eqix6nwbm5mwg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Göngu-Hrólfur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>69764</id>
    <revision>
      <id>1951924</id>
      <parentid>1932958</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12457" sha1="pt42cnzjr7x24xwa6xw3fovcds52v4q" xml:space="preserve">[[Mynd:Rollo Rouen.jpg|thumb|300px| Stytta af Rollo í Rúðuborg.]]

'''Rollo''' ([[franska]]: '''Rollon''') – í íslenskum heimildum kallaður '''Göngu-Hrólfur''' – (um. 846 - um. 932) var víkingahöfðingi sem lagði undir sig það svæði í [[Frakkland]]i sem síðar kallaðist [[Normandí]], og var fyrsti [[jarl (titill)|jarlinn]] þar. Í sumum heimildum er hann kallaður ''Róbert af Normandí'', en það nafn tók hann upp þegar hann var skírður. Af Rollo eru [[Rúðujarlar]] komnir og enska konungsættin er rakin til hans.

Nafnið ''Rollo'' er að öllum líkindum [[latína|latnesk]] útgáfa af [[norræna]] nafninu [[Hrólfur]] (sbr. nafnið ''Roluo'' = [[Hrólfur kraki]] í ''[[Gesta Danorum]]'').

== Sögulegar heimildir ==
Rollo var nafnkunnur víkingahöfðingi, en ekki er full vissa um uppruna hans. Norskir og íslenskir sagnfræðingar hafa haldið því fram að Rollo sé sami maður og Göngu-Hrólfur, sonur [[Rögnvaldur Eysteinsson|Rögnvalds Eysteinssonar]] Mærajarls í [[Noregur|Vestur-Noregi]]. Þetta er byggt á norskum og íslenskum ritum frá 12. og 13. öld, sem segja að Göngu-Hrólfur hafi lagt undir sig Normandí. Elsta heimildin um þetta er [[Historia Norvegiae]], latínurit, samið í Noregi í lok 12. aldar. Þar segir að Hrólfur hafi fallið í ónáð hjá [[Haraldur hárfagri|Haraldi hárfagra]], og verið gerður útlægur af Noregi. Hann fór þá í hernað, og varð síðar jarl í Normandí. Viðurnefnið fékk hann af því að hann var svo stór, að enginn hestur gat borið hann (eða a.m.k. ekki norskir smáhestar þeirra tíma). 
Um Göngu-Hrólf, sjá t.d. Haralds sögu hárfagra í [[Heimskringla|Heimskringlu]] – og [[Orkneyinga saga|Orkneyinga sögu]].

Danskir sagnfræðingar hafa haldið á lofti dönskum uppruna Rollos. Sagnaritarinn [[Dudo frá St. Quentin]], segir í riti sínu: ''De moribus et actis primorum Normannorum ducum'', sem er samið eftir 1015, að Rollo hafi verið [[Danmörk|danskur]] (frá ''Dacia'', sem getur átt við stærra svæði en Danmörku nútímans). Þar segir frá tveimur dönskum höfðingjasonum, Gurim og Rollo. Gurim var drepinn en Rollo hraktist úr landi. Hann varð síðar leiðtogi víkinga sem lögðu undir sig Normandí. Rit Dudos er mikil lofgjörð um hertogana, og þykir ekki mjög traust heimild. [[Gustav Storm]] hefur með samanburði við samtíma annála sýnt fram á að Dudo blandi saman atburðum og mönnum. Telur hann hugsanlegt að sagnir um danska víkingahöfðingjann Sigfreð ([[Sigurður ormur í auga|Sigurð orm í auga]]), hafi færst yfir á Rollo, sem var síðar á ferðinni. Einnig hefur því verið haldið fram að þegar Dudo vann að riti sínu hafi hertogunum þótt henta að leggja áherslu á tengsl við dönsku konungsættina, sem hafði þá lagt undir sig [[England]]. [[Vilhjálmur frá Jumièges]] er á sömu skoðun um uppruna Rollos í riti sínu ''[[Gesta Normannorum Ducum]]'', sem samið er um 1070 og notar Dudo sem heimild. [[Benoit frá Sainte-Maure]], sem um 1170 samdi rit um hertogana (''Chronique des ducs de Normandie''), segir að Rollo hafi verið frá þorpinu ''Fasge'', sem [[Johannes Steenstrup]] telur að geti verið [[Fakse]] á Austur-[[Sjáland]]i. 

Spurningin um hvort Rollo var af dönskum eða norskum uppruna, var heitt deilumál milli danskra og norskra sagnfræðinga á síðari hluta 19. og fyrri hluta 20. aldar, einkum þegar nær dró 1000 ára afmælishátíð Normandís árið 1911. Enn eru skiptar skoðanir um þetta meðal sagnfræðinga, en flestir eru þó sammála um að ekki sé hægt að komast að öruggri niðurstöðu í málinu. 

== Innrásin í Frakkland ==
Árið 885 réðst fjölmennur her víkinga undir forystu Sigfreðs, á [[París]], og er líklegt að Rollo og menn hans hafi verið í þeim hópi. Sagt er að franski konungurinn hafi sent fulltrúa sinn til að reyna að semja við leiðtoga víkinganna. Þegar hann spurði eftir höfðingjanum, svöruðu víkingar að þeir væru allir höfðingjar, hjá þeim stæði enginn einn öðrum framar. Árið 886 yfirgáfu víkingarnir París gegn háu gjaldi.

Síðar sneri Rollo aftur með fylgismönnum sínum (Norðmönnum og Dönum, sumum frá Englandi), og sótti inn í héruðin umhverfis ána [[Signa (á)|Signu]], í norðvesturhluta Frakklands, þar sem nú heitir Normandí. Árið 911 beið herlið Rollos lægri hlut fyrir her [[Karl 3. einfaldi|Karls einfalda]], í orustunni við [[Chartres]]. Karl gerði sér grein fyrir að hann gæti ekki komið í veg fyrir strandhögg og ránsferðir vikinga. Venjan hafði verið að kaupa þá af sér með fé, en í staðinn ákvað hann að setja Rollo yfir héruðin sem hann hafði lagt undir sig, með þeim skilmála að hann sæi um landvarnir gegn víkingum. Í sáttmála, sem gerður var 911 í Saint-Clair-sur-Epte, gerðist Rollo [[lénsmaður]] konungsins, lét skírast til kristinnar trúar, og mun hafa tekið upp skírnarnafnið Robert. Hann var þá settur yfir héruðin umhverfis neðri hluta Signu, með Rúðuborg sem höfuðborg og miðju svæðisins. 

Yfirleitt er talið að Rollo hafi verið jarl, en ekki hertogi ([[latína]]: ''dux'') eða greifi (''comes''). Sagan segir að þegar Rollo var skipað að kyssa fót Karls konungs, samkvæmt gerðum skilmálum, neitaði hann að auðmýkja sig svo. Þegar konungurinn rétti fótinn fram, skipaði Rollo einum hermanni sínum að taka að sér skítverkið. Sá lyfti fætinum upp að vörum sér, og féll kóngurinn við það aftur fyrir sig.  

== Landnám ==
Í fyrstu stóð Rollo við samningana um að verja strandhéruð Frakklands og svæðin meðfram Signu. En brátt kom í ljós að hann og fylgismenn hans höfðu allt aðrar hugmyndir. Rollo byrjaði að skipta landinu milli ánna Epte og Risle milli liðsforingja sinna og námu þeir þar land með Rúðuborg sem höfuðstöðvar. Þegar þeir höfðu komið sér þar vel fyrir, hófu þeir að herja lengra inn í landið frá þessu örugga baklandi, í stað þess að stunda strandhögg frá skipum. Hermenn Rollos tóku sér innlendar konur, og eignuðust börn, sem alin voru upp í franskri menningu. Fékk yfirstéttin því brátt franskt yfirbragð. Nokkur merki um norræna landnámið lifðu þó í örnefnum o.fl. Um 1025 lifði [[norræna]]n enn í takmörkuðum mæli, t.d. meðal vissra hópa í [[Bayeux]].

== Ævilok ==
[[Mynd:Effigy of Rollo of Normandy, Notre-Dame de Rouen-8542.jpg|thumb|230x230dp|Minnismerki um Rollo í dómkirkjunni í [[Rúðuborg]], þar sem hann var grafinn.]]
Um 927 var Rollo farinn að lýjast, og afhenti syni sínum, [[Vilhjálmur 1. af Normandí|Vilhjálmi langasverði]] valdataumana í Normandí. Rollo hefur líklega lifað nokkur ár eftir það, en hann var örugglega dáinn 933. Sagnaritarinn [[Adémar]] segir frá því, að þegar Rollo fann dauðann nálgast, varð hann óður og lét hálshöggva fyrir framan sig 100 kristna fanga, til að friða norrænu goðin, sem hann hafði trúað á í æsku. Síðan skipti hann 100 pundum af gulli milli helstu kirkna í Normandí, til dýrðar hinum eina sanna guði, sem hann hafði viðurkennt með skírn sinni. Samkvæmt þessu hefur einhver trúarlegur efi komið upp á yfirborðið í ellinni.

== Arfleifð ==
Rollo setti ströng lög á yfirráðasvæði sínu í Normandí, sem munu hafa verið sniðin eftir norrænum lögum. Hann og eftirmenn hans byggðu upp einstaklega skilvirkt stjórnkerfi, sem hafði víðtæk áhrif þegar fram liðu stundir.

Rollo var forfaðir [[Vilhjálmur sigursæli|Vilhjálms sigursæla]], sem lagði undir sig England 1066. 
Af Vilhjálmi er breska konungsættin komin, allt til núverandi þjóðhöfðingja, [[Elísabet II|Elísabetar]] drottningar.

== Fjölskylda ==
Kona Rollos var '''Poppa af Bayeux'''. Hún var dóttir mikilsmetins manns þar í borg og var hertekin þegar víkingar rændu Bayeux og drápu flesta borgarbúa. Þau Rollo eignuðust a.m.k. tvö börn:
* '''[[Vilhjálmur 1. af Normandí]]''' eða '''[[Vilhjálmur langasverð]]''', sem [[Snorri Sturluson]] kallar [[Vilhjálmur langaspjót|Vilhjálm langaspjót]].
* '''[[Gerloc]]''' eða '''Geirlaug''', sem tók sér árið 912 skírnarnafnið Adèle. Hún giftist 935 Vilhjálmi úfinhaus (franska: Guillaume Tête-d’Étoupe) greifa af [[Poitiers]] og hertoga af [[Akvitanía|Akvitaníu]]. Hún dó 962.
Talið er að Rollo hafi síðar fengið viðurkenningu kirkjunnar á hjónabandi sínu og Poppu til þess að ríkisarfinn teldist skilgetinn. Ótraustari heimildir eru um eftirtalin börn:
* '''Gerletta''' giftist Vilhjálmi öðrum greifa af Akvitaníu (og þriðja af Auvergne).
* '''Krispína''', giftist Grimaldusi prins af [[Mónakó]]. Af þeim er komin [[Grímaldí-ættin]] í Mónakó.

Þegar Rollo var skírður (912) skildi hann að nafninu til við Poppu og giftist '''Giselu''', dóttur [[Karl 3. einfaldi|Karls einfalda]] Frakkakonungs. Hún mun þá hafa verið á barnsaldri. Eftir að Gisela dó (919), tók Rollo aftur saman við fyrri konu sína. Almennt er talið að þau Rollo og Gisela hafi verið barnlaus, en samkvæmt öðrum heimildum var dóttir þeirra:
* Grisella, eiginmaður hennar var Thorbard (síðar kallaður Herbert de la Mare).

Samkvæmt íslenskum heimildum ([[Landnáma|Landnámu]] og [[Laxdæla saga|Laxdælu]]) eignaðist Göngu-Hrólfur dóttur á [[Skotland]]i, áður en hann hóf hernað í Normandí:
* '''Kaðlín''', eiginmaður hennar var Bjólan Skotakonungur. Hún var langamma [[Guðrún Ósvífursdóttir|Guðrúnar Ósvífursdóttur]].

== Sjá einnig ==
* [[Hertogar af Normandí]]

== Heimildir ==
* David C. Douglas, „Rollo of Normandy“, ''English Historical Review'', Vol. 57 (1942), 414-436
* Rosamond McKitterick, The Frankish Kingdom under the Carolingians, 751-987, (1983)
* [http://www.fh-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lspost11/Dudo/dud_f.html Dudonis gesta Normannorum] - Dudo frá St. Quentin ''Gesta Normannorum'' Latnesk útgáfa frá Bibliotheca Augustana
* [http://www.the-orb.net/orb_done/dudo/dudindex.html Dudo of St. Quentin's Gesta Normannorum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090815065127/http://the-orb.net/orb_done/dudo/dudindex.html |date=2009-08-15 }} - Ensk þýðing
* Gwyn Jones. A History of the Vikings. Second edition: Oxford University Press. (1984).
* William W. Fitzhugh og Elizabeth Ward. Vikings: The North Atlantic Saga. Smithsonian Institute Press. (2000)
* Eric Christiansen. The Norsemen in the Viking Age. Blackwell Publishers Ltd. (2002)
* Agnus Konstam. Historical Atlas of the Viking World. Checkmark Books. (2002)
* Holgar Arbman. Ancient People and Places: The Vikings. Thames and Hudson. (1961)
* Eric Oxenstierna. The Norsemen, New York Graphics Society Publishers, Ltd. (1965)
* Bjarni Aðalbjarnarson (útg.): ''Heimskringla'' I, 124-125. ''Íslensk fornrit'' 26. (1941)
* {{wpheimild | tungumál = en | titill = Rollo | mánuðurskoðað = 28. september | árskoðað = 2008}}

== Tenglar ==
* [http://www.heimskringla.no/original/heimskringla/index.php Heimskringla]
* [http://timarit.is/?issueID=434676&amp;pageSelected=10&amp;lang=0 ''Víkingagoðsögnin - sýning í Normandí''; grein í Morgunblaðinu 1996]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1562025 ''Afkomendur víkinganna í Normandí leita tengsla við Íslendinga''; grein í Morgunblaðinu 1982]
* [http://baekur.is/bok/000594409/Sagan_af_Gongu-Hrolfi_sem Sagan af Göngu-Hrólfi sem inntók Normandíið samantekið af Halldóri Jakobsyni 1804] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210615213959/http://baekur.is/bok/000594409/Sagan_af_Gongu-Hrolfi_sem |date=2021-06-15 }}
* [https://timarit.is/page/6482297?iabr=on Viðar  Hreinsson, Göngu-Hrólfur á galeiðunni, Skáldskaparmál 1. hefti. 1990]
;Erlendir tenglar:
* [http://sbaldw.home.mindspring.com/hproject/prov/rollo000.htm Eitt og annað um Rollo (Göngu-Hrólf)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090205061704/http://sbaldw.home.mindspring.com/hproject/prov/rollo000.htm |date=2009-02-05 }}

{{töflubyrjun}}
{{erfðatafla
| titill = [[Hertogar af Normandí]]
| frá = 911| til = 927| fyrir = [[Enginn]]
| eftir = [[Vilhjálmur 1. af Normandí]]
}}
{{Töfluendir}}

[[Flokkur:Saga Frakklands]]
[[Flokkur:Normandí]]
[[Flokkur:Hertogar af Normandí]]
[[Flokkur:Víkingaöld]]</text>
      <sha1>pt42cnzjr7x24xwa6xw3fovcds52v4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Úrslit Gettu betur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73089</id>
    <revision>
      <id>1952066</id>
      <parentid>1950869</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T09:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Friðþjófur</username>
        <id>104929</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2026 */</comment>
      <origin>1952066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107758" sha1="nk2pftt7uznhf2uu01i71txni1gdfcw" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:Úrslit &lt;i&gt;Gettu betur&lt;/i&gt;}}

Þetta er listi yfir úrslit í keppninni ''[[Gettu betur]]''.

== 2021-2030 ==
=== [[2026]] ===
27 lið skráðu sig til keppni.

* Úrslit ([[10. apríl]])
# Menntaskólinn í Reykjavík - ...
* Undanúrslit ([[26. mars]] &amp; [[3. apríl]])
# Verzlunarskóli Íslands - Menntaskólinn við Hamrahlíð
# Menntaskólinn í Reykjavík 36 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 25
* 8-liða úrslit
# Verzlunarskóli Íslands 38 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 11
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 27 - [[Borgarholtsskóli]] 15
# Menntaskólinn í Reykjavík 39 - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 32
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 27 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 14
* 2. umferð ([[19. janúar]] &amp; [[21. janúar]])
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 15
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 28 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15
# Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 11 - [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 23 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 14
# Menntaskólinn að Laugarvatni 18 - [[Menntaskólinn við Sund]] 13
# Borgarholtsskóli 13 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 7
# Verzlunarskóli Íslands 40 - [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 8
# Menntaskólinn í Reykjavík 28 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 26
* 1. umferð ([[5. janúar]] - [[7. janúar]])
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 16 - [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 7
# Verzlunarskóli Íslands 35 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 13
# Menntaskólinn við Sund 20 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 13
# Menntaskólinn á Akureyri 19 -  [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 14
# Menntaskólinn í Reykjavík 29 - Kvennaskólinn í Reykjavík 26
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 23 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 12
# Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 24 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 16 
# Borgarholtsskóli 22 - [[Tækniskólinn]] 11
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 17 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra|Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 12
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 29 - Menntaskólinn í Kópavogi 25
# Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 11 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10
# Menntaskólinn að Laugarvatni - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] (VMA gaf)
# Framhaldsskólinn í A-Skaftafellssýslu 15 - [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 11 
** Menntaskólinn við Hamrahlíð sat hjá sem meistari fyrra árs.
** Verkmenntaskólinn á Akureyri náði ekki að finna lið í tíma og þurfti að draga sig úr keppninni. Menntaskólinn að Laugarvatni fór sjálfkrafa áfram í 2. umferð.
** Menntaskólinn í Kópavogi og Kvennaskólinn í Reykjavík voru tvö stigahæstu tapliðin og fóru áfram í 2. umferð.

=== [[2025]] ===
25 lið skráðu sig til keppni.  Dómarar og spurningahöfundar eru líkt og fyrra ár þau Helga Margrét Höskuldsdóttir, Vilhjálmur B. Bragason og Sigurlaugur Ingólfsson. Kristinn Óli Haraldsson er áfram spyrill.

Sigurlið skipuðu: Atli Ársælsson, Valgerður Birna Magnúsdóttir og Flóki Dagsson.
* [[27. mars]])
# [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 30 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 21

* Undanúrslit ([[6. mars]] &amp; [[13. mars]])
# Menntaskólinn á Akureyri 28 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 25

* Fjórðungsúrslit ([[6. febrúar]] &amp; [[27. febrúar]])
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 30 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18
# Menntaskólinn í Reykjavík 40 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 21
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 37 - [[Verzlunarskóli Íslands]] 34
# Menntaskólinn á Akureyri 38 - [[Menntaskólinn við Sund]] 21

* 2. umferð ([[21. janúar]] &amp; [[23. janúar]])
# Verzlunarskóli Íslands 28 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 30 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 21 
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 23 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 20 
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 18 - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 33 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 11
# Menntaskólinn í Reykjavík 37 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 8
# Menntaskólinn við Sund 21 - [[Borgarholtsskóli]] 17
# Menntaskólinn á Akureyri 33 - [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 21

* 1. umferð ([[8. janúar]] - [[13. janúar]])
# Verzlunarskóli Íslands 32 - [[Tækniskólinn]] 13
# Menntaskólinn í Reykjavík 31 - Fjölbrautaskólinn við Ármúla 22
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 11 - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 9
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 20 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 11
# Menntaskólinn við Sund 24 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 14
# Menntaskólinn að Laugarvatni 14 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 12
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 29 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 18
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 9
# Framhaldsskólinn á Húsavík 22 - Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 18
# Kvennaskólinn í Reykjavík 26 - Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 24
# Borgarholtsskóli 10 - [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 4
# Menntaskólinn á Akureyri 23 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 11
** Menntaskólinn við Hamrahlíð sat hjá sem meistari fyrra árs.
** Þrjú stigahæstu tapliðin fóru áfram í næstu umferð, draga þurfti á milli Fjölbrautaskólans í Garðabæ og Framhaldsskólans á Laugum um hvort liðið fengið þriðja sætið og urðu Garðbæingar fyrir valinu.

=== [[2024]] ===
25 lið skráðu sig til keppni. Dómarar og spurningahöfundar voru Helga Margrét Höskuldsdóttir, Vilhjálmur B. Bragason og Sigurlaugur Ingólfsson. Kristinn Óli Haraldsson var nýr spyrill.

Sigurliðið skipuðu: Atli Ársælsson, Una Ragnarsdóttir og Hálfdan Árni Jónsson.

* Úrslit (21. mars)
# [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 32 - [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24

* Undanúrslit (7. &amp; 14. mars)
# Menntaskólinn í Reykjavík 42 - [[Verzlunarskóli Íslands]] 22
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 40 -  [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 25

* Fjórðungsúrslit (8. til 29. febrúar)
# Kvennaskólinn í Reykjavík 29 - [[Menntaskólinn við Sund]] 14
# Menntaskólinn í Reykjavík 30 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 26
# Verzlunarskóli Íslands 46 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 14
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 41 -  [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti ]] 18

* 2. umferð ([[17. janúar]] &amp; [[19. janúar]])
# Kvennaskólinn í Reykjavík 28 - [[Tækniskólinn]] 11
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19
# Menntaskólinn í Reykjavík 43 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 - [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 15
# Menntaskólinn á Ísafirði 18 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 7
# Verzlunarskóli Íslands 29 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 12
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 26 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 19
# Menntaskólinn við Sund 17 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 16

* 1. umferð ([[8. janúar]] - [[10. janúar]])
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 23 - Fjölbrautaskólinn við Ármúla 21
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 35 - [[Borgarholtsskóli]] 15
# Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 16 - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 12
# Menntaskólinn á Ísafirði 29 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 13
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25
# Verzlunarskóli Íslands 35 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12
# Framhaldsskólinn á Laugum 17 - [[Menntaskólinn á Ásbrú]] 6
# Menntaskólinn í Kópavogi 15 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 12
# Menntaskólinn við Sund 26 - Tækniskólinn 21
# Kvennaskólinn í Reykjavík 28 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 9 
# Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 23 - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 19
# Menntaskólinn á Akureyri 18 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 15
** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá sem meistari fyrra árs

=== [[2023]] ===


25 lið skráðu sig til keppni. Dómarar og spurningahöfundar voru Jóhann Alfreð Kristinsson, Laufey Haraldsdóttir og Helga Margrét Höskuldsdóttir. Kristjana Arnarsdóttir var spyrill í 2. umferð og sjónvarpi en Oddur Þórðarson í fyrstu umferð.

Úrslitaviðureignin fór fram í Hljómahöllinni í Reykjanesbæ. Var það í fyrsta sinn í a.m.k. áratug sem að sjónvarpsviðureign var haldin utan Reykjavíkur. 

Sigurliðið skipuðu: Davíð Birgisson, Katla Ólafsdóttir og Steinþór Snær Hálfdánarson

* Úrslit ([[17. mars]])  
# [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 36 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 25

* Undanúrslit ([[3. mars]] - [[10. mars]])  
# Menntaskólinn í Reykjavík 36 -  [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 31 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 26

* Fjórðungsúrslit ([[3. febrúar]] - [[24. febrúar]])
# Verkmenntaskóli Austurlands 29 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 23
# Menntaskólinn í Reykjavík 37 - [[Verzlunarskóli Íslands]] 32
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 33 - [[Tækniskólinn]] 23
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 21 - [[Flensborgarskóli]] 14

* 2. umferð ([[16. janúar]] &amp; [[18. janúar]])
# Verzlunarskóli Íslands 29 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 20
# Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 21 - [[Menntaskólinn við Sund]] 13
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 18
# Tækniskólinn 26 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 17
# Menntaskólinn í Reykjavík 29 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 6
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 25 - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 18
# Verkmenntaskóli Austurlands 27 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 18
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 21 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 20

* 1. umferð ([[9. janúar]] - [[11. janúar]])
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 20 - [https://www.keilir.net/menntaskolinn Menntaskólinn á Ásbrú] 9
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 25 -  Verkmenntaskóli Austurlands 21
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 20 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 15
# Fjölbrautaskóli Norðurlands Vestra 21 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 9
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 29 - [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 8
# Verzlunarskóli Íslands 38 - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 8
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 24 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16
# Menntaskólinn við Sund 23 - Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 20
# Menntaskólinn á Akureyri 21 - Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 17 
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 26 - [[Borgarholtsskóli]] 8
# Kvennaskólinn í Reykjavík 22 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 12
# Tækniskólinn 32 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16
** Menntaskólinn í Reykjavík situr hjá sem meistarar fyrra árs

=== [[2022]] ===
29 lið voru skráð til keppni. Jóhann Alfreð Kristinsson og Laufey Haraldsdóttir eru sem fyrr spurningahöfundar og dómarar, en Sævar Helgi Bragason þeim til aðstoðar. Kristjana Arnarsdóttir er spyrill.

Sigurlið skipuðu: Oddur Sigurðarson, Ingibjörg Steinunn Einarsdóttir og Katla Ólafsdóttir

* Úrslit ([[18. mars]])  
[[Menntaskólinn í Reykjavík]] 31 -[[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]  26
* Undanúrslit ([[4. mars]] - [[11. mars]])
*# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 28 - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 25
*# Menntaskólinn í Reykjavík 35 -[[Verzlunarskóli Íslands]] 33 e. Bráðabana
* 8-liða úrslit ([[4. febrúar]] - [[25. febrúar]])
# Verzlunarskóli Íslands 30 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 19
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 7
# Menntaskólinn í Reykjavík 38 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 17
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 23

* 2. umferð ([[17. janúar]] &amp; [[19. janúar]])
# Fjölbrautaskóli Vesturlands Akranesi 28 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 9
# Menntaskólinn í Reykjavík 33 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 15
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 39 - [[Tækniskólinn]] 25
# Kvennaskólinn Reykjavík 25 - [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 8
# Verzlunarskóli Íslands 30 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16
# Verkmenntaskóli Austurlands 23 - [[Borgarholtsskóli]] 21
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 14 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 12
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 9

* 1. umferð ([[10. janúar]] - [[13. janúar]])
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 26 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 7
# Framhaldsskólinn á Húsavík 19 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 10
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 15
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 22 : [[Menntaskólinn á Ásbrú]] 16 
# Tækniskólinn 23 : Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 18
# Fjölbrautaskóli Vesturlands Akranesi 24 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 17
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 13
# Menntaskólinn á Tröllaskaga 11 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 7
# Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 17
# Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Menntaskólinn við Sund]] 14
# Borgarholtsskóli 13 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 11
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 14 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 2
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8
# Verkmenntaskóli Austurlands 23 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 8 
** Verzlunarskóli Íslands situr hjá sem meistarar fyrra árs

=== [[2021]] ===
26 lið voru skráð til keppni. Jóhann Alfreð Kristinsson og Laufey Haraldsdóttir voru nýir spurningahöfundar og dómarar, en Sævar Helgi Bragason er áfram til aðstoðar, auk þess sem að Kristjana Arnarsdóttir er áfram spyrill. Laufey var fyrst kvenna til að sigra í Gettu betur, árið 2011.

Sigurlið skipuðu: Eiríkur Kúld Viktorsson, Sigurbjörg Guðmundsdóttir og Gabríel Máni Ómarsson. 
* Úrslit ([[19. mars]]) 
[[Verzlunarskólinn]] 31 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 17
*Undanúrslit ([[5. mars]] - [[12. mars]])
# Verzlunarskóli Íslands 36 : [[Tækniskólinn]] 29
# Kvennaskólinn í Reykjavík 29 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24

* 8-liða úrslit ([[5. febrúar]] - [[26. febrúar]])
# Kvennaskólinn í Reykjavík 21 :  [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15
# Menntaskólinn í Reykjavík 42: [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 27
# Tækniskólinn 28 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 21
# Verzlunarskóli Íslands 24 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 23

* 2. umferð ([[12. janúar]] - [[13. janúar]])
# Verzlunarskóli Íslands 28 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 25
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ  25 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 12
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 17
# Kvennaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 14
# Tækniskólinn 28 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 14
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 19 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 13
# Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Borgarholtsskóli]] 14
# Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 9

* 1. umferð ([[4. janúar]] - [[7. janúar]])
# Tækniskólinn 29 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 11
# Menntaskólinn á Akureyri 23 : [[Menntaskólinn í tónlist]] 6
# Kvennaskólinn í Reykjavík 24 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 12
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 32 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 3 
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 21 : Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 16
# Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8
# Menntaskólinn að Laugarvatni 19 : Menntaskólinn á Ísafirði 17
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 11
# Borgarholtsskóli 10 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 5
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 22 : [[Menntaskólinn við Sund]] 10
# Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 26 : Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 22
# Verzlunarskóli Íslands 26: [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 14

== 2011-2020 ==
=== [[2020]] ===
28 skólar tóku þátt í keppninni. Í aðra umferð fóru sigurliðin og tvö stigahæstu tapliðin, 16 lið alls.

Dómarar og höfundar spurninga: Ingileif Friðriksdóttir og Vilhelm Anton Jónsson ásamt Sævari Helga Bragasyni.

Spyrill: Kristjana Arnarsdóttir

Sigurlið skipuðu: Birta Líf Breiðfjörð Jónasdóttir, Ármann Leifsson og Víkingur Hjörleifsson

Úrslit 

Menntaskólinn í Reykjavík 24 - [[Borgarholtsskóli]] 12 

* Undanúrslit
# Borgarholtsskóli 24 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 22
# Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Verzlunarskólinn]] 22

* 8-liða úrslit ([[31. janúar]] - [[21. febrúar]])

# Borgarholtsskóli 26 : [[Tækniskólinn]] 24
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 28 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 20
# Menntaskólinn í Reykjavík 25 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 24
# Verzlunarskólinn 32 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 25

* 2. umferð ([[14. janúar]] og [[16. janúar]])
# Menntaskólinn á Ísafirði 19 (23) : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 21 (12)  *
# Verzlunarskólinn 25 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 17
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 27 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 23
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21: [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 12
# Borgarholtsskóli 21 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 16
# Kvennaskólinn í Reykjavík 24 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 18
# Tækniskólinn 19 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 15
# Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 11
* Úrslitin í viðureign Verkmenntaskóla Austurlands og Menntaskólans á Ísafirði voru ógilt vegna mistaka við framkvæmd keppninnar og liðin látin mætast að nýju.

* 1. umferð ([[6. janúar]] - [[8. janúar]])
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 21 : Menntaskólinn í Kópavogi 19
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 18 : [[Menntaskólinn við Sund]] 8
# Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 19 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 9
# Verkmenntaskóli Austurlands 25 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 10
# Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 7
# Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 24 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 10
# Tækniskólinn 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 13
# Verzlunarskólinn 28 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17
# Borgarholtsskóli 17 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14
# Kvennaskólinn í Reykjavík 23 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 12
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 22 : [[Menntaskólinn í tónlist]] 15
# Menntaskólinn á Akureyri 21 : [[Flensborgarskóli]] 17
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 16
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 25 : Menntaskólinn á Ísafirði 20

=== [[2019]] ===
28 skólar tóku þátt í keppninni. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komast áfram í 2. umferð ásamt 2 stigahæstu tapliðum.

Dómarar og höfundar spurninga: Ingileif Friðriksdóttir og Vilhelm Anton Jónsson ásamt Sævari Helga Bragasyni.&lt;br&gt;
Spyrill: Kristjana Arnarsdóttir

* Sigurliðið skipuðu: Berglind Bjarnadóttir, Fjóla Ósk Guðmannsdóttir og Hlynur Ólason
* Úrslit ([[15. mars]])

#[[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 30 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 29

Kvennó varð sigurvegari keppninnar í 3. sinn.

*Undanúrslit ([[1. mars]] - [[8. mars]])

# Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 32
# Kvennaskólinn í Reykjavík 35 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 19

*8-liða úrslit ([[1. febrúar]] - [[22. febrúar|22. febrúar )]]

# Menntaskólinn í Reykjavík 30 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 25
# Menntaskólinn á Akureyri 29 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 22
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 37 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22
# Kvennaskólinn í Reykjavík 28 : [[Borgarholtsskóli]] 24

* 2. umferð ([[14. janúar]] - [[16. janúar|15. janúar]])

# Fjölbrautaskóli Suðurlands 25 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 17
#Borgarholtsskóli 28 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 21
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 19
#Menntaskólinn á Akureyri 23 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15
# Verzlunarskóli Íslands 31 :  [[Tækniskólinn]] 21
# Menntaskólinn í Reykjavík 40 : [[Flensborgarskóli]] 16
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 6
#Kvennaskólinn í Reykjavík 25 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 17

* 1. umferð ([[7. janúar]] - [[9. janúar]])
# Verkmenntaskóli Austurlands 19 : Framhaldsskólinn á Laugum 16
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 19 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 16
# Kvennaskólinn í Reykjavík 18 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 12
# Menntaskólinn á Ísafirði 24 : [[Menntaskólinn við Sund]] 9
# Borgarholtsskóli 24 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 8
# Flensborgarskóli 18 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 5
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 27 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 11
# Menntaskólinn í Reykjavík 30 : Tækniskólinn 18
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 10 : [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 7
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 26 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 9
# Verzlunarskóli Íslands 28 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 13
# Menntaskóli Borgarfjarðar 21 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 15
# Menntaskólinn að Laugarvatni 16 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10
# Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 11
** Framhaldsskólinn á Laugum komst áfram sem stigahæsta taplið á hlutkesti.

=== [[2018]] ===
28 skólar tóku þátt í keppninni. Kvennó sat hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 13 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk liðs Kvennó, MS og stigahæsta tapliðiðs.

Dómarar og höfundar spurninga: [[Bryndís Björgvinsdóttir]] og Vilhelm Anton Jónsson ásamt Sævari Helga Bragasyni.&lt;br&gt;
Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]]
Sigurliðið, lið Fjölbrautaskólans í Garðabæ: Guðrún Kristín Kristinsdóttir, Gunnlaugur Hans Stephensen og Jóel Ísak Jóelsson.

* Úrslit ([[23. mars]])
# [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 34 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 24

* Undanúrslit ([[16. mars]] - [[17. mars]])
# Kvennaskólinn í Reykjavík 38 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 29
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 40 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 28

* 8-liða úrslit ([[16. febrúar]] - [[9. mars]])
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 39 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 32
# Kvennaskólinn í Reykjavík 46 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 26
# Menntaskólinn í Reykjavík 43 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 20
# Menntaskólinn á Akureyri 41 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 26

* 2. umferð ([[15. janúar]] - [[16. janúar]])
# Menntaskólinn í Reykjavík 41 : [[Borgarholtsskóli]] 17
# Kvennaskólinn í Reykjavík 34 : [[Tækniskólinn]] 21
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 35 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 28
# Menntaskólinn á Akureyri 34 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 28
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 25
# Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Flensborgarskóli]] 23
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 39 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 15
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 37 : [[Menntaskólinn við Sund]] 17

* 1. umferð ([[8. janúar]] - [[11. janúar]])

# Menntaskólinn á Egilsstöðum 39 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15
# Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 14
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 30 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 22
# Verkmenntaskóli Austurlands 31 : Menntaskólinn á Ísafirði 29
# Tækniskólinn 23 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19
# Flensborgarskóli 39 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 11
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 45 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 13
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 38 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 18
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 34 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 28
# Borgarholtsskóli 31 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 21
# Menntaskólinn á Akureyri 38 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 22
# Menntaskólinn í Reykjavík 46 : [[Menntaskólinn í tónlist]] 16
# Framhaldsskólinn á Laugum 17 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 12

=== [[2017]] ===
25 skólar tóku þátt í keppninni. MR sat hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 12 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk liðs MR og þriggja stigahæstu tapliðanna.

Dómarar og höfundar spurninga: [[Bryndís Björgvinsdóttir]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].&lt;br&gt;
Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]]
Sigurliðið, lið Kvennaskólans í Reykjavík: Fjóla Ósk Guðmannsdóttir, Hlöðver Skúli Hákonarson og Óskar Örn Bragason

* Úrslit ([[31. mars]])
# [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 35 : 31 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]

* Undanúrslit ([[23. mars]] - [[25. mars]])
# Kvennaskólinn í Reykjavík  39 :  28 [[Menntaskólinn á Akureyri]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 40 : 27 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]]

* 8-liða úrslit ([[24. febrúar]] - [[17. mars]])
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 31 : 30 [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 32 : 21 [[Flensborgarskóli]]
# Kvennaskólinn í Reykjavík 36 : 19 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]
# Menntaskólinn á Akureyri 26 : 23 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]

* 2. umferð ([[6. febrúar]] - [[7. febrúar]])
# Menntaskólinn á Akureyri 23 : 22 [[Verkmenntaskóli Austurlands]]
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : 15 [[Framhaldsskólinn á Laugum]]
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 28 : 9 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : 16 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]]
# Flensborgarskóli 26 : 16 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]]
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 35 : 21 [[Menntaskólinn á Ísafirði]]
# Kvennaskólinn 37 : 21 [[Borgarholtsskóli]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 33 : 19 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]]

* 1. umferð ([[30. janúar]] - [[2. febrúar]])
# Menntaskólinn á Ísafirði 24 : 18 Verkmenntaskóli Austurlands
# Framhaldsskólinn á Laugum 22 : 16 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]]
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 31 : 14 [[Menntaskólinn við Sund]]
# Borgarholtsskóli 23 : 13 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]
# Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 23 : 20 Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 31 : 17 [[Verzlunarskóli Íslands]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : 9 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]]
# Menntaskólinn á Akureyri 36 : 8 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]]
# Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ 15 : 14 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]]
# Kvennaskólinn 42 : 14 [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : 8 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]]
# Flensborgarskóli 23 : 21 Fjölbrautaskólinn í Garðabæ

=== [[2016]] ===
29 skólar taka þátt í keppninni. MR situr hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komast áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs og liðs MR.

Dómarar og höfundar spurninga: [[Bryndís Björgvinsdóttir]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].&lt;br&gt;
Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]]

* Sigurliðið skipuðu: Andri Magnús Eysteinsson, Jón Kristinn Einarsson og Katrín Agla Tómasdóttir
* Úrslit ([[18. mars]])
# [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 40 : 13 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]

MR varð sigurvegari keppninnar í 20. sinn.

* Undanúrslit ([[4. mars]] - [[11. mars]])

# Menntaskólinn í Reykjavík 37 : 22 [[Menntaskólinn á Akureyri]]
# Kvennaskólinn í Reykjavík 29 : 22 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]

* 8-liða úrslit ([[5. febrúar]] - [[26. febrúar]])

# Menntaskólinn í Reykjavík 37 : 15 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]
# Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : 20 [[Menntaskólinn við Sund]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : 26 [[Menntaskólinn á Ísafirði]]
# Menntaskólinn á Akureyri 26 : 25 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]

* 2.umferð ([[18. janúar]] - [[19. janúar]])

# Menntaskólinn við Hamrahlíð 32 : 15 [[Flensborgarskóli]]
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 20 : 13 [[Framhaldsskólinn á Laugum]]
# Menntaskólinn á Ísafirði 22 : 21 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]]
# Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : 15 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]
# Menntaskólinn á Akureyri 33 : 21 [[Verzlunarskóli Íslands]]
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : 12 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]]
# Menntaskólinn við Sund 23: 19 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 35 : 26 [[Borgarholtsskóli]]

* 1.umferð ([[11. janúar]] - [[14. janúar]])
# Kvennaskólinn í Reykjavík 37 : 23 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]]
# Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 29 : 23 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]]
# Menntaskólinn á Akureyri : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], búfræðideild (LbhÍ gaf keppnina)
# Framhaldsskólinn á Laugum 25 : 21 [[Tækniskólinn]]
# Menntaskólinn við Sund 24 : 23 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : 15 [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]]
# Flensborgarskóli 26 : 25 Verzlunarskóli Íslands
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 34 : 9 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]]
# Borgarholtsskóli 25 : 16 [[Verkmenntaskóli Austurlands]]
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 32 : 23 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]]
# Menntaskólinn á Ísafirði 26 : 17 [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]]
# Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 27 : 15 [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 27 : 14 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]]
# Menntaskólinn að Laugarvatni 23 : 9 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]]

=== [[2015]] ===
29 skólar tóku þátt í keppninni. MH sat hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs og liðs MH.
Dómarar og höfundar spurninga: [[Margrét Erla Maack]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].&lt;br&gt;
Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]]
* Sigurliðið skipuðu: [[Atli Freyr Þorvaldsson]], [[Jón Kristinn Einarsson]] og [[Kristín Káradóttir]]

* Úrslit
# [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 41 : 18 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]

* Undanúrslit
# Menntaskólinn í Reykjavík 31 : 25 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : 19 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]]

* 8-liða úrslit ([[28. janúar]] - [[18. febrúar]])
# Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 24 : 23 [[Flensborgarskóli]]
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 : 18 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 32 : 25 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 44 : 20 [[Menntaskólinn á Akureyri]]

* 2.umferð ([[19. janúar]] - [[20. janúar]])
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 21 : 16 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 19 : 18 [[Borgarholtsskóli]]
# Menntaskólinn á Akureyri 29 : 15 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]]
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 23 : 16 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 35 : 10 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]
# Flensborgarskólinn 22 : 20 [[Verzlunarskóli Íslands]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 25 : 13 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]]
# Kvennaskólinn 27 : 9 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]]

* 1.umferð ([[12. janúar]] - [[15. janúar]])
# Borgarholtsskóli  21 : 16 [[Menntaskólinn á Ísafirði]]
# Kvennaskólinn 31 : 6 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]]
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 27 : 16 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]]
# Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ 17 : 14 [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]]
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 34 : 9 [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], búfræðideild
# Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 20 : 16 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]]
# Verzlunarskóli Íslands 18 : 10 [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]]
# Menntaskólinn á Akureyri 24: 15 [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 25 : 10 [[Verkmenntaskóli Austurlands]]
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 25 : 14 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]]
# Framhaldsskóli Snæfellinga 15 : 10 [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]]
# Framhaldsskólinn á Húsavík 20 : 16 [[Tækniskólinn]]
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 20 : 16 [[Menntaskólinn við Sund]]
# Flensborgarskólinn 26 : 18 Fjölbrautaskóli Suðurnesja

=== [[2014]] ===
30 skólar tóku þátt í keppninni. Sigurliðin 15 úr fyrstu umferð komast áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs.

Dómarar: [[Margrét Erla Maack]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].&lt;br&gt;
Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]]
* Sigurliðið skipuðu: [[Þórgnýr Albertsson]], [[Leifur Geir Stefánsson]] og [[Kristinn Már Bjarnason]]


*Úrslit ([[15. mars]])
# Borgarholtsskóli 18 : 27 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]


*Undanúrslit ([[28. febrúar]] &amp; [[7. mars]])
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : 27 [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
# Borgarholtsskóli 21 : 14 [[Menntaskólinn á Akureyri]]

*8 liða úrslit ([[31. janúar]] - [[21. febrúar]])
# Menntaskólinn á Akureyri 22 : 19 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : 18 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]
# Borgarholtsskóli 18 : 16 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 33 : 22 [[Verzlunarskóli Íslands]]

Meðalskor í 8 liða úrslitum var 22 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 25,3    &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 18,8 

* 2.umferð ([[25. janúar]] - [[26. janúar]])
# Verzlunarskóli Íslands 17 : 13 [[Menntaskólinn á Ísafirði]]
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 13 : 8 [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# Borgarholtsskóli 20 : 19 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] (e. bráðabana)
# Kvennaskólinn í Reykjavík 20 : 12 [[Verkmenntaskóli Austurlands]]
# Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 16 : 13 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : 12 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]]
# Menntaskólinn á Akureyri 16 : 4 [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 24 : 7 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]]

Meðalskor í 2. umferð var 14,9 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 18,9    &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 10,9


* 1.umferð ([[11. janúar]] - [[19. janúar]])
# Verkmenntaskóli Austurlands 20 : 18 [[Menntaskólinn við Sund]]
# Verzlunarskóli Íslands 21 : 10 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]
# Framhaldsskóli Snæfellinga 12 : 8 [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], búfræðideild
# Fjölbrautaskóli Norðurlands-vestra 7 : 5 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]]
# Borgarholtsskóli 23 : 16 [[Flensborgarskóli]]
# Menntaskólinn í Kópavogi 17 : 11 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]]
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 21 : 10 [[Tækniskólinn]]
# Menntaskólinn á Ísafirði 12 : 4 [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]]
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : 11 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 34 : 7 [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 33 : 14 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]]
# Menntaskólinn á Akureyri 27 : 6 [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]]
# Menntaskóli Borgarfjarðar 19 : 10 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]]
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 19 : 16 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]]
# Kvennaskólinn í Reykjavík 25 : 24 Fjölbrautaskóli Vesturlands

Meðalskor í 1. umferð var 14,4 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 19,1    &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 9,7

=== [[2013]] ===
30 skólar tóku þátt í keppninni. Sigurliðin 15 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs.
Dómarar: [[Þórhildur Ólafsdóttir]] og Atli Freyr Steinþórsson sem var í sigurliði MR árin 2002 og 2003.&lt;br&gt;
Spyrill: Edda Hermannsdóttir&lt;br&gt;
* Sigurliðið skipuðu: [[Grétar Guðmundur Sæmundsson]], [[Þorsteinn Gunnar Jónsson]] og [[Grétar Þór Sigurðsson]]&lt;br&gt;
*Úrslit:
# [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 32 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 27
*Undanúrslit:
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22
# Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 20
*Fjórðungsúrslit:
Fjögur stigahæstu liðin úr 2. umferð voru dregin á móti stigalægri liðum.
# Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 :  [[Borgarholtsskóli]] 25
# Kvennaskólinn í Reykjavík 21 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19
# Verzlunarskólinn 23 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 eftir bráðabana
Meðalskor í 3. umferð var 23,4 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 25,5     &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 21,3
* 2.umferð
Átta stigahæstu liðin úr 1. umferð voru dregin á móti átta stigalægri liðunum.
# Kvennaskólinn í Reykjavík 21 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 15
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 4
# Menntaskólinn í Reykjavík 21 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 4
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 16 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 7
# Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 16
# Borgarholtsskóli 25 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 9
# Menntaskólinn á Akureyri 18 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 7
# Verzlunarskólinn 18 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 8
Meðalskor í 2. umferð var 14,8 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 20,8    &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 8,8
* 1.umferð ([[7. janúar]] - [[14. janúar]])
# Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 5
# Menntaskólinn í Kópavogi 10 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6
# Verzlunarskóli Íslands 22 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 9
# Menntaskólinn á Akureyri 20 : Fjölbrautaskóli Vesturlands 15
# Fjölbrautaskóli Garðabæjar 18 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 13
# Fjölbrautaskólinn í Ármúla 13 : [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 5
# Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 9 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 7
# Borgarholtsskóli 18 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 1
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 21 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 9
# Framhaldsskólinn á Húsavík 9 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 3
# Fjölbrautaskóli Snæfellinga 10 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9
# Kvennaskólinn í Reykjavík 14 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 8
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 23 : [[Menntaskólinn við Sund]] 12
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 8 : [[Tækniskólinn]] 5
# Verkmenntaskóli Austurlands : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], starfsmenntabraut - LHÍ gaf.

Meðalskor í 1. umferð var 11,8 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 16    &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 7,6

=== [[2012]] ===
29 skólar taka þátt í keppninni. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komast áfram úr fyrstu umferð, eitt lið situr hjá og stigahæsta tapliðið fær einnig sæti í annarri umferð.

Dómarar: Þórhildur Ólafsdóttir &lt;ref&gt;[http://www.visir.is/embaetti-stigavardarins-lagt-nidur-i-gettu-betur/article/2011710179965 Embætti Stigavarðarins lagt niður í Gettu betur]&lt;/ref&gt; og Örn Úlfar Sævarsson&lt;br&gt;
Spyrill: Edda Hermannsdóttir&lt;br&gt;
* Sigurliðið skipuðu: [[Ólafur Kjaran Árnason]], [[Jón Áskell Þorbjarnarson]] og [[Stefán Kristinsson]]
&lt;br&gt;

*Úrslit:
# [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 23 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22


*Undanúrslit:
# Kvennaskólinn í Reykjavík 24 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 23
# Menntaskólinn í Reykjavík 21 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 17


*8 liða úrslit í sjónvarpi dagana [[24. febrúar]], [[2. mars|2.]], [[9. mars|9.]] og [[16. mars]]
# Verzlunarskóli Íslands 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 18
# Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 25
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 19 : [[Borgarholtsskóli]] 14
# Kvennaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20

Meðalskor í 8 liða úrslitum var 23,6 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 28     &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 19,3


* 2. umferð ([[23. janúar|23.]], [[26. janúar|26.]] og [[30. janúar]])
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 11: [[Starfsmenntabraut Hvanneyri]] 6
# Kvennaskólinn í Reykjavík 30: [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 5
# Menntaskólinn á Akureyri 21: [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 10
# Verzlunarskóli Íslands 19: [[Menntaskólinn á Laugarvatni]] 12
# Borgarholtsskóli 20: [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 7
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 23: [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 8
# Menntaskólinn í Reykjavík 23: [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 7
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 16: [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 14
Meðalskor í 2. umferð var 14,5 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 20,4     &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 8,6


* 1.umferð ([[9. janúar]] - [[19. janúar]])
# Verzlunarskóli Íslands 21: [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 12
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 15: [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 3
# Menntaskólinn í Reykjavík 28: [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 7
# Menntaskólinn að Laugarvatni 10: [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 5
# Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 8: [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 5
# Menntaskólinn á Ísafirði 8: [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]]  4
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 17: [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 1    
# Menntaskólinn í Kópavogi 10: [[Menntaskólinn við Sund]] 8
# Kvennaskólinn í Reykjavík 26: [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 3
# Verkmenntaskóli Austurlands 10 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 9
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 21: [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 5
# Menntaskólinn á Akureyri 23: [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 8 
# Borgarholtsskóli 22: [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 13
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25: Fjölbrautaskóli Suðurnesja 16
* Starfsmenntabraut Hvanneyri situr hjá

Meðalskor í 1. umferð var 12,3 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 17,4    &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 7,1

=== [[2011]] ===
30 skólar taka þátt í keppninni. Sigurliðin 15 úr fyrstu umferð komust áfram ásamt stigahæsta tapliðinu. Tími á hraðaspurningar var 90 sekúndur og síðan komu 12 bjölluspurningar og eitt tóndæmi í fyrstu umferð en tvö í annarri umferð.

Dómari: [[Örn Úlfar Sævarsson]]

Spyrill: Edda Hermannsdóttir

Stigavörður:  Marteinn Sindri Jónsson

* Úrslit 2. apríl

* [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 21

* Sigurvegari: Kvennaskólinn í Reykjavík

* Sigurliðið skipuðu: Bjarki Freyr Magnússon, Bjarni Lúðvíksson og Laufey Haraldsdóttir en hún er fyrsta stúlkan sem á sæti í sigurliði.&lt;br&gt;&lt;br&gt;

* Undanúrslit [[19. mars]] og [[26. mars]]
# Kvennaskólinn í Reykjavík 23 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 13
# Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 15&lt;br&gt;&lt;br&gt;&lt;br&gt;
* 8 liða úrslit [[19. febrúar|19.]] og [[26. febrúar]] og  [[5. mars|5.]] og [[12. mars]]:
# Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 24
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 19
# Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 20 : [[Borgarholtsskóli]] 17

Meðalskor í 8 liða úrslitum var  stig. 22,6   &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 26,8    &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 18,5


* 2. umferð ([[9. febrúar]] til [[11. febrúar]])
* Menntaskólinn við Sund komst áfram sem stigahæsta tapliðið
# Kvennaskólinn í Reykjavík 26 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 10
# Borgarholtsskóli 22 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 13
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 12
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 19
# Menntaskólinn á Akureyri 13 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10
# Verzlunarskóli Íslands 26 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16
# Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 5
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16

Meðalskor í 2. umferð var 17,1 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 21,5    &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 12,6
 
&lt;br&gt;
* 1.umferð ([[31. janúar]] - [[4. febrúar]])
# Borgarholtsskóli 21 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 13
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 18 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 7
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 16 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 6
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 12 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 6
# Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 8
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 19 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 6
# Framhaldsskólinn á Húsavík 5 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 2
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 18 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 10 : [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 2
# Kvennaskólinn í Reykjavík 30 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 2
# Menntaskólinn í Reykjavík 21 :  [[Menntaskólinn við Sund]] 17
# Menntaskólinn á Akureyri 19 : [[Starfsmenntabraut Hvanneyri]] 9
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 19 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 13
# Menntaskólinn á Ísafirði 17 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 9
# Menntaskólinn í Kópavogi 9 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 8

Meðalskor í 1. umferð var 11,8 stig.    &lt;br&gt;Meðalskor vinningsliða: 15,9    &lt;br&gt;Meðalskor tapliða: 7,7

== 2001-2010 ==
=== [[2010]] ===
Þátttökuskólar eru 31 og hafa aldrei verið fleiri. Í 2. umferð var dregið í hverja keppni úr tveimur pottum. Í þeim voru annars vegar 8 stigahæstu sigurliðin úr 1. umferð og hins vegar 7 stigalægstu sigurliðin og Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra (sem sat hjá í 1. umferð). Þannig var þess gætt að stigahæstu liðin úr 1. umferð drægjust ekki hvert gegn öðru í 2. umferð. 

*Úrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardaginn [[27. mars]] og kepptu þar [[Verzlunarskóli Íslands]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Lokatölur: 30 : 28
* Sigurliðið skipuðu: [[Elías Karl Guðmundsson]], [[Halldór Kristján Þorsteinsson]] og [[Ólafur Hafstein Pjetursson]]
&lt;br&gt;
* 4 liða úrslit [[13. mars|13.]] og [[20. mars]].
# Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 22
# Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14&lt;br&gt;&lt;br&gt;

* 8 liða úrslit [[13. febrúar|13.]], [[20. febrúar|20.]] og  [[27. febrúar]] og [[6. mars]].
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22
# Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 28
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 23 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 21
# Menntaskólinn í Reykjavík : 37 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22
&lt;br&gt;
Meðalskor í 8 liða úrslitum: 25,9 stig&lt;br&gt;
Meðalskor vinningsliða: 28,5&lt;br&gt;
Meðalskor tapliða: 23,3&lt;br&gt;&lt;br&gt;

* 2. umferð ([[20. janúar]] til [[27. janúar]]) 
# Verzlunarskóli Íslands 36 : [[Borgarholtsskóli]] 16
# Kvennaskólinn í Reykjavík 28 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 8
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 7
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 17
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 17 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 13
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 22 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 27 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 11
# Menntaskólinn í Reykjavík 38 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 14


Meðalskor í 2. umferð: 20,1 stig&lt;br&gt;
Meðalskor vinningsliða: 27,0&lt;br&gt;
Meðalskor tapliða: 13,1&lt;br&gt;


* 1. umferð ([[11. janúar|11.]] til [[18. janúar]]) 
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 20
# Borgarholtsskóli 20 : [[Flensborgarskóli]] 13
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 31 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 13
# Menntaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 12
# Menntaskólinn í Kópavogi 19 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] 13
# Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 12
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 22 : [[Menntaskólinn við Sund]] 19
# Menntaskólinn að Laugarvatni 20 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8
# Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 9 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 6
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 11
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 27 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10
# Menntaskóli Borgarfjarðar 20 : [[Tækniskólinn]] 12
# Verkmenntaskóli Austurlands 14 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 10
# Kvennaskólinn í Reykjavík 28 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 14
# Menntaskólinn á Akureyri 27 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16
* Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra sat hjá í fyrstu umferð.
&lt;br&gt;
Meðalskor í 1. umferð: 17,8 stig&lt;br&gt;
Meðalskor vinningsliða: 22,9&lt;br&gt;
Meðalskor tapliða: 12,6&lt;br&gt;

Dómari: [[Örn Úlfar Sævarsson]]&lt;br&gt;
Spyrill: [[Eva María Jónsdóttir]]

Stigavörður: [[Ásgeir Erlendsson]]

=== [[2009]] ===
Þátttökuskólar eru 29. Keppnin hófst mánudaginn 12. janúar og var útvarpað beint á Rás2. Fjölbrautaskóli Suðurnesja dróst ekki og sat því hjá í fyrstu umferð. Í útvarpshluta keppninnar voru hraðaspurningar lengdar í 100 sekúndur aftur en voru 90 sekúndur árið 2008.

*Úrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardaginn [[4. apríl]] og kepptu þar [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurvegari: Menntaskólinn í Reykjavík
* Lokatölur: 28-25 MR í vil.
* Sigurliðið skipuðu Björn Reynir Halldórsson, Vignir Már Lýðsson og [[Elías Karl Guðmundsson]].

* Undanúrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardagana [[21. mars|21.]] og [[28. mars]]. 

# Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 25
# Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Borgarholtsskóli]] 26

* 8 liða úrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardagana [[21. febrúar|21.]] og [[28. febrúar]], [[7. mars|7.]] og [[14. mars]]. 
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16
# Verzlunarskóli Íslands 36 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 18
# Borgarholtsskóli 33 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 28
# Menntaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 15

* 2. umferð ([[21. janúar]] til [[26. janúar]]) 
# Menntaskólinn í Reykjavík 28 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 13
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 24 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands|Starfsmenntabraut Hvanneyrar]] 5
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 16 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 14
# Kvennaskólinn í Reykjavík 17 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14
# Menntaskólinn í Kópavogi 26 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 12
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 21 (23) : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 21 (22) (eftir bráðabana)
# Verzlunarskóli Íslands 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 18
# Borgarholtsskóli 30 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 12

* 1. umferð ([[12. janúar|12.]] til [[19. janúar]]) 
# Starfsmenntabraut Hvanneyrar  8 :  [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 3
# Menntaskólinn á Egilsstöðum  15 :  [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 6
# Fjölbrautaskóli Suðurlands  16 :  [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 10
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 18 :  [[Tækniskólinn]] 11
# Menntaskólinn í Kópavogi 29 :  [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 17 :  [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 10
# Menntaskólinn á Akureyri 24 :  [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 5
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 24 :  [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9
# Borgarholtsskóli 23 (25) :  Menntaskólinn á Ísafirði 23 (e. bráðabana) stigahæsta taplið
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 10 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 9
# Menntaskólinn í Reykjavík 32 :  [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 15
# Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn við Sund]]  16
# Kvennaskólinn í Reykjavík 18 :  [[Flensborgarskóli]] 8
# Verkmenntaskóli Austurlands 8 :  [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 5

Dómari: [[Davíð Þór Jónsson]]&lt;br&gt;
Spyrill: [[Eva María Jónsdóttir]]

Stigavörður: [[Ásgeir Erlendsson]]

=== [[2008]] ===
Sú breyting var gerð á fyrirkomulagi keppninnar í útvarpi að hraðaspurningar voru styttar úr 100 sekúndum í 80 og víxlspurningar felldar niður en í staðinn komu hefðbundnar bjölluspurningar. Í sjónvarpshlutanum varð sú breyting á frá fyrra ári að hraðaspurningar voru styttar úr 100 sekúndum í 90.

1. umferð hófst á [[Rás 2]] þann [[7. janúar]] og stóð út þá viku. Vikuna eftir fór fram 2. umferð, einnig í útvarpinu. Fyrsta sjónvarpskeppni ársins fór fram þann [[8. febrúar]] en úrslitin þann [[14. mars]] en þá kepptu [[Menntaskólinn í Reykjavík]] og [[Menntaskólinn á Akureyri]].  

Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu: Björn Reynir Halldórsson, Magnús Þorlákur Lúðvíksson og [[Vignir Már Lýðsson]].
* Mótherji í úrslitum:  [[Menntaskólinn á Akureyri]], lokatölur 28:26 (e. bráðabana)

* Undanúrslit (6. og 7. mars)
# Menntaskólinn á Akureyri 25 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 24
# Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Borgarholtsskóli]] 26

* 8 liða úrslit fóru fram í sjónvarpinu föstudagana [[8. febrúar|8.]], [[15. febrúar|15.]], [[22. febrúar|22.]] og [[29. febrúar|29.]] [[febrúar]] [[2008]]
# Menntaskólinn á Akureyri 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 24
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 28 eftir bráðabanann
# Borgarholtsskóli 25 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 21
# Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 23

* 2. umferð ([[14. janúar]] til [[16. janúar]]) 
# Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 12
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 13
# Menntaskólinn í Reykjavík 25 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 11
# Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 24
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 5
# Borgarholtsskóli 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 10
# Kvennaskólinn í Reykjavík 15 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 8
# Menntaskólinn á Akureyri 28 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17

* 1. umferð ([[7. janúar|7.]] til [[10. janúar]]) 
# Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 7
# Menntaskólinn á Ísafirði 16 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 12
# Menntaskólinn að Laugarvatni 16 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 4
# Verzlunarskóli Íslands  16 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 9
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 6
# Menntaskólinn Hraðbraut 21 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 15
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 27 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 6
# Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16
# Kvennaskólinn í Reykjavík 19 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 16
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 20 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] 8
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 22 : Menntaskóli Borgarfjarðar 16
# Menntaskólinn í Kópavogi 33 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 8
# Borgarholtsskóli  26 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 13
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 22 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 13
# Menntaskólinn við Sund 25 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 7
** Menntaskóli Borgarfjarðar komst áfram sem stigahæsta taplið á hlutkesti.

Dómari: [[Páll Ásgeir Ásgeirsson]]&lt;br&gt;
Spyrill: [[Sigmar Guðmundsson]]

===[[2007]]===

1. umferð hófst á [[Rás 2]] þann [[8. janúar]] og stóð út þá viku. Vikuna eftir fór fram 2. umferð, einnig í útvarpinu. Fyrsta sjónvarpskeppni ársins fór fram þann [[23. febrúar]] en úrslitin þann [[30. mars]].  

Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu: Björn Reynir Halldórsson, Hilmar Þorsteinsson og [[Magnús Þorlákur Lúðvíksson]].
* Mótherji í úrslitum: [[Menntaskólinn í Kópavogi]], lokatölur 29:27 (e. bráðabana)

* Undanúrslit ([[22. mars|22.]] og [[23. mars]])
# Menntaskólinn í Reykjavík 37 :  [[Verzlunarskóli Íslands]] 27
# Menntaskólinn í Kópavogi 33 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 31 (e. bráðabana)

* 8 liða úrslit ([[23. febrúar]] - [[16. mars]]): 
# Menntaskólinn í Kópavogi 27 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 17
# Verzlunarskóli Íslands  27 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 25
# Menntaskólinn í Reykjavík 38 : [[Menntaskólinn við Sund]] 17
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 30 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 20

* 2. umferð ([[16. janúar|16.]] - [[18. janúar|18.]] [[janúar]])
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 26 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 18
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Borgarholtsskóli]] 16
# Menntaskólinn við Sund 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 19
# Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 17
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 18 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6
# Menntaskólinn í Reykjavík 30 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 20
# Menntaskólinn á Akureyri 24 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 12
# Menntaskólinn í Kópavogi 23 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 19

* 1. umferð ([[8. janúar|8.]] til [[12. janúar]])
# Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 15 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 15 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 17 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 8
# Menntaskólinn við Sund 21 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 11
# Menntaskólinn á Ísafirði 20 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 2
# Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 8
# Borgarholtsskóli 21 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10
# Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 18 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 5
# Kvennaskólinn í Reykjavík 19 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 9
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 12
# Menntaskólinn Hraðbraut 13 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 9
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 19 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] (Búfræðibraut) 6

* Verzlunarskóli Íslands, Menntaskólinn á Akureyri og Menntaskólinn í Reykjavík sátu hjá í fyrstu umferð. Verzlunarskólinn og MA sátu hjá sem liðin sem komust í úrslit árið áður en MR sat hjá eftir drátt milli hinna liðanna í keppninni.

* Dómari: [[Davíð Þór Jónsson]]
* Spyrill: [[Sigmar Guðmundsson]]

===[[2006]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn á Akureyri]]
* Sigurlið skipuðu Magni Þór Óskarsson, Ásgeir Berg Matthíasson og Tryggvi Páll Tryggvason.
* Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 34:22.
* Úrslit fóru fram þann [[6. apríl]] að Fiskislóð 45 í Reykjavík.

* Undanúrslit ([[23. mars|23.03]] og [[30. mars|30.03]])
# Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Borgarholtsskóli]] 18
# Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 23

* 8-liða úrslit ([[23. febrúar|23.02]] - [[16. mars|16.03]]): 
# Borgarholtsskóli 24 : [[Flensborgarskóli]] 21
# Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24
# Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Menntaskólinn við Sund]] 19

* 2. umferð ([[23. janúar|23.01]] - [[25. janúar|25.01]])
# Verzlunarskóli Íslands 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 17
# Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 11
# Borgarholtsskóli 20 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 16
# Menntaskólinn við Sund 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 27
# Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 13 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 12
# Flensborgarskólinn 20 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 15

* 1.umferð ([[13. janúar|13.01.]] - [[19. janúar|19.01.]]): 
# Menntaskólinn við Sund 26 : [[Starfsmenntabrautin Hvanneyri]] 6
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 16 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 14
# Verzlunarskóli Íslands 21 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 17
# Borgarholtsskóli 16 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 8
# Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 5
# Kvennaskólinn í Reykjavík 9 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 8
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 7
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 10 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 5
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 12 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 12 (13-12 e. bráðabana)
# Framhaldsskólinn á Laugum 21 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 11
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 6
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 20 : Flensborgarskólinn 17
# Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 16 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 15
# Menntaskólinn á Akureyri 20 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12
# Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16
** Flensborgarskóli komst áfram sem stigahæsta taplið eftir að hafa unnið hlutkesti gegn Hraðbraut.
* Dómari: [[Anna Kristín Jónsdóttir]]
* Spyrill: [[Sigmar Guðmundsson]]

===[[2005]]===
Sigurvegari: [[Borgarholtsskóli]]
* Sigurlið skipuðu Björgólfur Guðni Guðbjörnsson, Steinþór Helgi Arnsteinsson og Baldvin Már Baldvinsson. 
* Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn á Akureyri]], lokatölur 26:23
* Undanúrslit:
# Borgarholtsskóli 38 : [[Menntaskólinn við Sund]] 15
# Menntaskólinn á Akureyri 25 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 18
* 8-liða úrslit
# Menntaskólinn við Sund 21 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 15
# Verzlunarskóli Íslands 19 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15
# Menntaskólinn á Akureyri 24 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18
# Borgarholtsskóli 26 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 24
* 2.umferð: 
# Menntaskólinn á Akureyri 20 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16
# Verzlunarskóli Íslands 24 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 16
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12
# Framhaldsskólinn á Laugum 17 : [[Flensborgarskóli]] 14
# Borgarholtsskóli 29 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 26
# Menntaskólinn við Sund 20 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 13
# Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 14
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 22 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 21
* 1.umferð: 
# Iðnskólinn í Reykjavík 18 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 17
# Borgarholtsskóli 28 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19
# Menntaskólinn að Laugarvatni 12 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 11
# Menntaskólinn á Ísafirði 15 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 14 (e. bráðabana)
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 20 : [[Stýrimannaskólinn]] 9
# Menntaskólinn í Kópavogi 17 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 12
# Framhaldsskólinn á Laugum 12 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10
# Menntaskólinn í Reykjavík 30 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 11
# Menntaskólinn við Sund 19 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 8
# Menntaskólinn Hraðbraut 15 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 9
# Verkmenntaskóli Austurlands 18 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 17
# Verzlunarskóli Íslands 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 13
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 12 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 10 (e. bráðabana)
# Flensborgarskólinn 19 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 12
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 21 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 12
** [[Menntaskólinn á Akureyri]] komst áfram sem stigahæsta taplið
* Dómari: [[Stefán Pálsson]]
* Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]]

===[[2004]]===
Sigurvegari: [[Verzlunarskóli Íslands]]
*Sigurlið skipuðu Hafsteinn Viðar Hafsteinsson, Steinar Örn Jónsson og Björn Bragi Arnarsson. 
*Mótherjar í úrslitum: [[Borgarholtsskóli]], lokatölur 23:21 (e. bráðabana)
* Undanúrslit: 
# Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 17
# Borgarholtsskóli 31 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 28
* 8-liða úrslit: 
# Menntaskólinn Hraðbraut 14 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 12
# Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 22
# Verzlunarskóli Íslands 34 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 20
# Borgarholtsskóli 32 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 18
* 2.umferð: 
# Verzlunarskóli Íslands 31 : Menntaskólinn við Hamrahlíð 27
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : [[Menntaskólinn við Sund]] 18
# Menntaskólinn í Kópavogi 32 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 8
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 19 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16
# Borgarholtsskóli 34 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 27
# Menntaskólinn Hraðbraut 22 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10
# Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Flensborgarskóli]] 25
** Menntaskólinn við Hamrahlíð komst áfram sem stigahæsta taplið (með fleiri stig úr fyrri umferð en ME)
* 1.umferð: 
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 24 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17
# Menntaskólinn á Ísafirði 24 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 23
# Menntaskólinn Hraðbraut 28 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 7
# Framhaldsskólinn á Húsavík 20 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 18 (e. bráðabana)
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 23 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 21
# Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 18 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 17
# Flensborgarskólinn 28 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 17
# Menntaskólinn við Sund 18 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 14
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 18 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 15
# Borgarholtsskóli 33 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16
# Menntaskólinn í Kópavogi 25 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 19
# Verzlunarskóli Íslands 20 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 9
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 12
* Dómari: [[Stefán Pálsson]]
* Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]]

===[[2003]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu Atli Freyr Steinþórsson, Oddur Ástráðsson og Snæbjörn Guðmundsson
* Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 35:22
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19
# Menntaskólinn við Sund 30 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 29
*8-liða úrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Flensborgarskóli]] 15
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 31 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 25
# Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 26
# Menntaskólinn við Sund 31 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 10
* 2.umferð:
# Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 24
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 30
# Menntaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 26
# Menntaskólinn við Sund 32 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 26
# Flensborgarskólinn 22 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16
# Menntaskólinn á Akureyri 32 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 29
** Fjölbrautaskólinn við Ármúla komst áfram sem stigahæsta taplið
* 1.umferð:
# Menntaskólinn á Akureyri 34 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 24
# Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Borgarholtsskóli]] 30
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 23 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 20
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 25 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 18 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 10
# Flensborgarskólinn 38 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 17
# Menntaskólinn við Sund 31 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 16
# Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 19
# Menntaskólinn að Laugarvatni 19 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 16
# Framhaldsskólinn á Húsavík 22 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 14
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 20
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 30 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 26
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 20 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 13
** 1.umferð: Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá
* Dómari: [[Sveinn H. Guðmarsson]]
* Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]]

===[[2002]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu Atli Freyr Steinþórsson, Oddur Ástráðsson og Snæbjörn Guðmundsson
* Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 22:18
* Undanúrslit
# Menntaskólinn í Reykjavík 38: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]19
# Menntaskólinn við Sund 31 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 18
* 8-liða úrslit
# Verkmenntaskóli Austurlands 26 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20
# Menntaskólinn við Sund 29 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 27 (e. bráðabana)
# Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 16
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 16
*2.umferð:
# Menntaskólinn við Sund 36 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 26
# Verkmenntaskóli Austurlands : [[Verzlunarskóli Íslands]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 11
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]]
# Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]
# Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri 23 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 22
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ : [[Flensborgarskóli]]
* Menntaskólinn á Akureyri fór áfram sem stigahæsta taplið
* 1.umferð:
# Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]
# Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]]
# Verzlunarskóli Íslands 29 : [[Borgarholtsskóli]] 24
# Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 21 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 17
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Flensborgarskóli]] 26
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 33 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 19
# Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri 29 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16
# Menntaskólinn á Akureyri : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]
# Verkmenntaskóli Austurlands : [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 6
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]]
** Flensborgarskólinn fór áfram sem stigahæsta taplið
** Menntaskólinn í Reykjavík og Fjölbrautaskólinn í Breiðholti sátu hjá í fyrstu umferð
* Dómari: [[Eggert Þór Bernharðsson]]
* Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]]

===[[2001]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu [[Hjalti Snær Ægisson]], Svanur Pétursson og Sverrir Teitsson
* Mótherjar í úrslitum: [[Borgarholtsskóli]], lokatölur 36:35 (e. bráðabana)
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 42 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 24
# Borgarholtsskóli 33 : [[Menntaskólinn við Sund]] 27
* 8-liða úrslit:
# Menntaskólinn á Akureyri 30 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 22
# Menntaskólinn við Sund 28 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 14
# Borgarholtsskóli 36 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16
# Menntaskólinn í Reykjavík 41 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 21
* 2.umferð:
# Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]]
# Borgarholtsskóli 33 : Fjölbrautaskóli Suðurlands 24
# Verzlunarskóli Íslands 28 : Kvennaskólinn 14
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 18 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 13
# Menntaskólinn í Reykjavík 47 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 10
# Menntaskólinn við Sund : Laugar/FG
** Fjölbrautaskóli Suðurlands &amp; Kvennaskólinn komust áfram sem stigahæstu taplið
* 1.umferð:
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 32 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 18
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 19 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14
# Verzlunarskóli Íslands 28 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 26
# Kvennaskólinn 14 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 13
# Borgarholtsskóli 32 : [[Fjölbrautaskólinn i Breiðholti]] 19
# Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 20
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 18 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 14
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 24 : [[Flensborgarskóli]] 17
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]]
# Menntaskólinn við Sund 29 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 24
# [[Framhaldsskólinn á Laugum]] eða [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] :
** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá í fyrstu umferð
* Dómari: [[Ármann Jakobsson]]
* Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]]

== 1991-2000 ==
===[[2000]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu [[Hjalti Snær Ægisson]], Svanur Pétursson og Sverrir Teitsson
* Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 32:24
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 38 : [[Borgarholtsskóli]] 27
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 28: [[Menntaskólinn við Sund]] 15
* 8-liða úrslit:
# Menntaskólinn við Sund 31 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 18
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 32 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 29
# Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 27
# Borgarholtsskóli 21 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 16
* 2.umferð:
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 29 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 22
# Menntaskólinn við Sund 31 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 22
# Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]]
# Borgarholtsskóli 30 : Fjölbrautaskóli Vesturlands 29
# Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]
# Menntaskólinn í Kópavogi 17 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 14
** Fjölbrautaskóli Vesturlands fór áfram sem stigahæsta taplið
* 1.umferð:
# Menntaskólinn á Akureyri 18 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 16
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 28 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 11
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 21 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18
# Borgarholtsskóli 27 : [[Flensborgarskóli]] 9
# Kvennaskólinn : [[Verkmenntaskóli Austurlands]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 30 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 11
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 20 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 20 (22:20 eftir bráðabana)
# Verzlunarskóli Íslands 29 : [[Menntaskólinn við Sund]] 25
# Menntaskólinn að Laugarvatni 34 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 14
# Fjölbrautaskólinn í Ármúla 22 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 15
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 23 : [[Verkmenntaskóli Akureyrar]] 17
** Menntaskólinn í Reykjavík og Menntaskólinn í Kópavogi sátu hjá
** Menntaskólinn við Sund komst áfram sem stigahátt taplið
* Dómari: [[Ólína Þorvarðardóttir]]
* Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]]

===[[1999]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu [[Arnar Þór Stefánsson]], [[Hjalti Snær Ægisson]] og Sverrir Guðmundsson
* Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 26:24
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 42 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 22
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Menntaskólinn við Sund]] 31
* 8-liða úrslit:
# Menntaskólinn við Sund 35 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 23
# Menntaskólinn í Reykjavík 25 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 13
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 39 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 27 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18
* 2.umferð:
# Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Borgarholtsskóli]] 20
# Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 11
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 10
# Menntaskólinn við Sund 23 : [[Flensborgarskóli]] 20
# Menntaskólinn á Akureyri 23 : Fjölbrautaskóli Suðurlands 22
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 14 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 11
* Fjölbrautaskóli Suðurlands fór áfram sem stigahæsta taplið.

* 1.umferð:
# Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 2
# Borgarholtsskóli 17 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 12
# Menntaskólinn í Kópavogi 23 :  [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 13
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]]
# Menntaskólinn við Sund 29 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 5
# Menntaskólinn á Akureyri 28 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 17
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 28 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 25
# Menntaskólinn á Ísafirði : [[Framhaldsskólinn í  Vestmannaeyjum]]
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Fjölbrautaskólinn í Ármúla]] 13
# Flensborgarskóli 15 : [[Framhaldsskólinn á Skógum]] 4
# Menntaskólinn að Laugarvatni 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 19 (e. bráðabana)
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 14 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10
# Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] (Hvanneyri gaf keppnina)
* Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá sem sigurvegari fyrra árs.
* Dómari: [[Illugi Jökulsson]]
* Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]]

===[[1998]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu [[Arnar Þór Stefánsson]], Sverrir Guðmundsson og Viðar Pálsson
* Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 32:29
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 21
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : Bænda&lt;nowiki/&gt;skólinn á Hvanneyri 22
* 8-liða úrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 28 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 20
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 33 : [[Menntaskólinn við Sund]] 24
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 22
# Bændaskólinn á Hvanneyri 24 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 23
* 2. umferð:
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 28 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 19
# Bændaskólinn á Hvanneyri 21 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 17
# Menntaskólinn í Reykjavík 29: [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 7
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 27: [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 29: Menntaskólinn við Sund 24
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 27: Verzlunarskóli Íslands 20
** Tvö stigahæstu tapliðin komust áfram úr 2. umferð.
* 1. umferð:
# Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] (FS gaf keppnina)
# Bændaskólinn á Hvanneyri 27 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 15
# Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 8 : [[Borgarholtsskóli]] 7
# Verzlunarskóli Íslands 22 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 15
# Menntaskólinn við Sund 33: [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 22
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 : [[Flensborgarskóli]] 17
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 26 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 19
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 29: [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 16
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 22 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 20 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 26 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 20
** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá í 1. umferð.
* Dómari: [[Gunnsteinn Ólafsson]]
*Spyrill: [[Davíð Þór Jónsson]]

===[[1997]]===
Sigurvegari:[[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu Arnór Hauksson, Sverrir Guðmundsson og Viðar Pálsson
* Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 37:29
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 35 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 23
# Menntaskólinn í Reykjavík 23 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 21
* 8-liða úrslit:
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 17
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 21 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20 (e. framl.)
# Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 22
# Verzlunarskóli Íslands 19 : [[Flensborgarskóli]] 18
* 2.umferð:
# Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Menntaskólinn á Ísafirði]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]]
# Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]]
# Verzlunarskóli Íslands : Menntaskólinn á Akureyri
# Flensborgarskólinn : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]]
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 23
** Menntaskólinn á Akureyri komst áfram sem stigahátt taplið
* 1.umferð:
# Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 7
# Menntaskólinn á Akureyri : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]]
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]]
# Fjölbrautaskóli Vesturlands : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]
# Flensborgarskólinn : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]]
# Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]
# Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum : [[Skógaskóli]]
# Verzlunarskóli Íslands : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]]
# Menntaskólinn á Ísafirði : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]
# Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : Menntaskólinn á Egilsstöðum 24
# Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]
** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá í 1. umferð.
** Menntaskólinn á Egilsstöðum komst áfram sem stigahátt taplið
* Dómari: [[Ragnheiður Erla Bjarnadóttir]]
* Spyrill: [[Davíð Þór Jónsson]]

===[[1996]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
*Sigurlið skipuðu Arnór Hauksson, Guðmundur Björnsson og Kjartan Bjarni Björgvinsson
*Mótherjar í úrslitum: [[Flensborgarskóli]], lokatölur 34:17
* Undanúrslit:
# Flensborgarskólinn 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 23 (e.framl.)
# Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 18
* 8-liða úrslit:
# Menntaskólinn við Sund 22 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 19
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 22 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 19
# Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 20
# Flensborgarskólinn 30 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 29
* 2.umferð:
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]]
# [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 15 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 11
# Flensborgarskólinn : [[Menntaskólinn á Akureyri]]
# Menntaskólinn í Reykjavík :  [[Framhaldsskólinn á Húsavík]]
# Verzlunarskóli Íslands :  [[Bændaskólinn á Hvanneyri]]
# Menntaskólinn að Laugarvatni :  [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]
# Menntaskólinn við Sund :  [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]
** Sex stigahæstu sigurliðin í 2.umferð komust í sjónvarpið, ásamt stigahæsta tapliði úr 1. umferð,  [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum|Framhaldsskólanum í Vestmannaeyjum]] og stigahæsta tapliði úr 2. umferð, Menntaskólanum við Hamrahlíð.
* 1.umferð:
# Menntaskólinn við Sund :  [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]]
# Verzlunarskóli Íslands :  [[Iðnskólinn í Reykjavík]]
# Framhaldsskólinn á Húsavík :  [[Verkmenntaskóli Austurlands]]
# Menntaskólinn að Laugarvatni :  [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]]
# Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu :  [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]]
# Bændaskólinn á Hvanneyri :  [[Menntaskólinn á Ísafirði]]
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti :  [[Framhaldsskólinn á Laugum]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð :  [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]]
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla :  [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja :  [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]
# Menntaskólinn á Akureyri 27 :  [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 18
# Flensborgarskólinn : Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 24
** [[Menntaskólinn í Reykjavík]] &amp; [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] sátu hjá
* Dómari: [[Helgi Ólafsson]]
* Spyrill: [[Davíð Þór Jónsson]]

===[[1995]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
*Sigurlið skipuðu Birgir Andri Briem, Guðmundur Björnsson og [[Stefán Pálsson]]
*Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 39:32
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 49 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 17
# Verzlunarskóli Íslands 48 : [[Flensborgarskóli]] 21
* 8-liða úrslit:
# Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 29 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 28
# Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 30 (eftir bráðabana)
# Menntaskólinn í Reykjavík 53 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 18
# Flensborgarskólinn 24 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22
* 2.umferð:
# Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 17
# Menntaskólinn í Kópavogi 30 : Kvennaskólinn 19
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 17 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16 (eftir bráðabana)
# Flensborgarskólinn : Fjölbrautaskólinn í Garðabæ
# Verzlunarskóli Íslands : Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu
** Kvennaskólinn, Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu og Fjölbrautaskólinn í Garðabæ komust áfram sem stigahá taplið
* 1.umferð:
# Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16
# Menntaskólinn í Kópavogi 28 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 19
# Menntaskólinn við Sund 14 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 13
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 19 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 17
# Kvennaskólinn : [[Menntaskólinn á Ísafirði]]
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]]
# Flensborgarskólinn 27 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 23
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 15
# Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] (Iðnskólinn gaf)
** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá
*Dómari: [[Ólafur B. Guðnason|Ólafur Bjarni Guðnason]]
* Spyrill: [[Ómar Ragnarsson]]

===[[1994]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu [[Ágúst Hauksson]], [[Ólafur Jóhannes Einarsson]] og [[Sveinn H. Guðmarsson]]
* Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 36:24
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 40 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 31
# Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 26
* 8-liða úrslit:
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 18 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 14
# Menntaskólinn að Laugarvatni 30 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 16
# Verzlunarskóli Íslands 34 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 22
# Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 25
* 2.umferð:
# Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 16
# Framhaldsskólinn á Húsavík 18 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16
# Verzlunarskóli Íslands 26 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 24
# Framhaldsskólinn á Laugum 21 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 19
# Menntaskólinn á Akureyri 23 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 14
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 22 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 17
# Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]
# Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]
* 1.umferð:
# Framhaldsskólinn á Húsavík 28 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 27
# Menntaskólinn við Sund 18 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 17
# Framhaldsskólinn á Laugum : [[Framhaldsskólinn í Reykholti]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]]
# Kvennaskólinn 13 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 13 (17:13 eftir bráðabana)
# Bændaskólinn á Hvanneyri 9 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 8
# Verzlunarskóli Íslands 38 : [[Alþýðuskólinn að Eiðum]] 19
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 24 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 20
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 25 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 20
# Menntaskólinn í Kópavogi : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]
# Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]]
# Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Flensborgarskóli]] 27
# Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Iðnskólinn í Reykjavík]]
** Menntaskólinn á Egilsstöðum komst áfram sem stigahátt taplið (með jafnmörg stig og [[Flensborgarskóli]] sem sat eftir)
** Menntaskólinn í Reykjavík og Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu sátu hjá
*Dómari: [[Ólafur B. Guðnason|Ólafur Bjarni Guðnason]]
*Spyrill: [[Stefán Jón Hafstein]]

===[[1993]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Sigurlið skipuðu [[Ágúst Hauksson]], [[Ólafur Jóhannes Einarsson]] og [[Sveinn H. Guðmarsson]]
*Mótherjar í úrslitum ([[2. apríl|02.04]]): [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 30:26
* Undanúrslit ([[25. mars|25.03]] &amp; [[26. mars|26.03]]):
# Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 24
# Verzlunarskóli Íslands 32 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 26
* 8-liða úrslit ([[26. febrúar|26.02]] - [[19. mars|19.03]]):
# Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 27
# Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 22
# Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 21
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 30 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 16
* 2.umferð:
# Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Flensborgarskóli]] 18
# Verzlunarskóli Íslands : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]]
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 19 : [[Menntaskólinn við Sund]] 13
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 39 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 23
# Menntaskólinn á Akureyri 31 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 24
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]]
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]
# Framhaldsskólinn á Laugum : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]]
* 1.umferð:
# Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 20
# Framhaldsskólinn á Húsavík 20 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 13
# Menntaskólinn við Sund 18 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 13
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 23 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 11
# Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 15
# Flensborgarskólinn 22 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 21
# Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]]
# Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]]
# Menntaskólinn á Ísafirði : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 21 : [[Alþýðuskólinn á Eiðum]] 10
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 20 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 17
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 17
** Verkmenntaskólinn á Akureyri og Framhaldsskólinn á Laugum komust áfram sem stigahæstu taplið.
** Menntaskólinn á Akureyri sat hjá í 1. umferð
** Hraðaspurningar í 1. umferð voru 80 sek. vegna mistaka en 2 mín. það sem eftir var
*Dómari: [[Álfheiður Ingadóttir]]
*Spyrill (í sjónvarpi): [[Stefán Jón Hafstein]]
*Spyrill (í útvarpi): [[Sigurður G. Tómasson]]

===[[1992]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn á Akureyri]]
*Sigurlið skipuðu [[Finnur Friðriksson]], [[Magnús Teitsson]] og [[Pálmi Óskarsson]]
*Mótherjar í úrslitum: [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]], lokatölur 29:21
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn á Akureyri 38 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 32
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 25 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 21
* 8-liða úrslit:
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 26 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 22
# Menntaskólinn á Akureyri 32 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 13
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 29
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 31 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 30 (e. bráðabana)
* 2.umferð:
# Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 23
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 39 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]]
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 30 : [[Flensborgarskóli]] 22
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 34 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 32
# Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]
# Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]]
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] eða stigahæsta taplið 1.umferðar
# Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] eða stigahæsta taplið 1.umferðar
* 1.umferð:
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 27 :Menntaskólinn við Hamrahlíð 24
# Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 19
# Menntaskólinn að Laugarvatni 27 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 18
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 34 : [[Menntaskólinn við Sund]] 23
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 15
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]]
# Framhaldsskólinn á Húsavík : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]]
# Flensborgarskólinn 28 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 21
# Fjölbrautaskóli Vesturlands : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]]
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 28 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 23
# Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9
** Menntaskólinn á Akureyri sat hjá í 1. umferð sem sigurvegari fyrra árs
** Framhaldsskólinn á Laugum sat hjá í 1. umferð vegna mistaka RÚV
** Tvö stigahá taplið komust áfram, Menntaskólinn við Hamrahlíð var annað stigahæsta tapliðið
*Dómari: [[Ragnheiður Erla Bjarnadóttir]]
*Spyrill (í sjónvarpi): [[Stefán Jón Hafstein]]
*Spyrill (í útvarpi): [[Sigurður Þór Salvarsson]]

===[[1991]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn á Akureyri]]
*Sigurlið skipuðu [[Finnur Friðriksson]], [[Magnús Teitsson]] og [[Pálmi Óskarsson]]
*Mótherjar í úrslitum: [[Flensborgarskóli]], lokatölur 29:15
* Undanúrslit:
# Flensborgarskólinn 27 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17
# Menntaskólinn á Akureyri 25 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 24 (e.bráðabana)
* 8-liða úrslit ([[22. febrúar|22.02]] - [[15. mars|15.03]])::
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 25
# Menntaskólinn á Akureyri 30 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 18
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 20
# Flensborgarskólinn 31 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 19
* 1.umferð:
# Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
# [[Verzlunarskóli Íslands]] 17 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 15
# Fjölbrautaskólinn við Ármúla 33 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 15
# [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 19 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 12
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 24 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 12
# [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 19 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 16
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 25 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 19
# Flensborgarskólinn 26 : Menntaskólinn við Hamrahlíð 25
# [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 21 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 17
# Menntaskólinn á Akureyri : [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 20 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 18
# [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 15 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6
# Menntaskólinn við Sund 27 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 21
*Átta stigahæstu keppnislið komust í 8-liða úrslit
*Dómari: [[Ragnheiður Erla Bjarnadóttir]]
*Spyrill: [[Stefán Jón Hafstein]]

== 1986-1990 ==
===[[1990]]===
Sigurvegari:[[Menntaskólinn við Sund]]
*Sigurlið skipuðu [[Ármann Jakobsson]], [[Sverrir Jakobsson]] og [[Hrafnkell Kárason]]
*Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 39:18
* Undanúrslit:
# Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 27
# Menntaskólinn við Sund 33 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 18
* 8-liða úrslit:
# Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 22
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 33
# Menntaskólinn við Sund 40 : [[Flensborgarskóli]] 24
# Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17
* 1.umferð:
# Menntaskólinn við Sund 39 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 13
# Flensborgarskólinn : [[Verkmenntaskóli Austurlands]]
# Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 23
# Menntaskólinn á Egilsstöðum 17 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja 27 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 9
# [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 19 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 9
# Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 7
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 21 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16
# Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 23
# [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] (?)
* Átta stigahæstu sigurliðin komust áfram í 8-liða úrslit.
*Dómarar: [[Sonja B. Jónsdóttir]] og [[Magdalena Schram]]
*Spyrill: (í útvarpi og sjónvarpi) [[Steinunn Sigurðardóttir]]

===[[1989]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
*Sigurlið skipuðu [[Flosi Eiríksson]], Gunnar Freysteinsson og Ólafur Ólafsson
*Mótherjar í úrslitum: [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]], lokatölur 32: 24
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn í Kópavogi 34 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 33
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 20 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 12
* 8-liða úrslit ([[3. febrúar|03.02]] - [[24. febrúar|24.02]]):
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20
# Verzlunarskóli Íslands 19 : [[Menntaskólinn við Sund]] 18
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 20 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16
# Menntaskólinn í Kópavogi 30 : [[Flensborgarskóli]] 22
* 2.umferð:
# Menntaskólinn við Sund : [[Menntaskólinn á Akureyri]]
* MS, sem áttunda stigahæsta sigurlið í 1. umferð, mætti MA í viðureign um lokasætið í sjónvarpi
* 1.umferð ([[9. janúar|09.01]] - [[30. janúar|30.01]]):
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 30 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 10
# Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 13
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 18 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 15
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 18 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 8
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 21 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 14
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16
#[[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 26 : Kvennaskólinn 3
# Menntaskólinn að Laugarvatni 32 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24
# Menntaskólinn við Sund 27 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 7
# Menntaskólinn í Kópavogi 28 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 15
# Flensborgarskólinn 34 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8
*Átta stigahæstu sigurliðin fóru áfram
*Dómari: [[Páll Lýðsson]]
*Spyrill: [[Vernharður Linnet]]

===[[1988]]===
Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
*Sigurlið skipuðu [[Birgir Ármannsson]], [[Björn Friðgeir Björnsson]] og [[Þorsteinn Davíðsson]] 
*Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 37:28
* Undanúrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 39 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15
# Menntaskólinn við Sund 40 : [[Flensborgarskóli]] 12

* 8-liða úrslit:
# Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 28
# Menntaskólinn við Sund 27 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 12
# Flensborgarskólinn 23 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 18
# Menntaskólinn að Laugarvatni 31 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14

* 2.umferð:
# Menntaskólinn við Sund 38 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 8
# Menntaskólinn að Laugarvatni 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 21
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 17 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 16
# Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 19
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 28 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 12
# Flensborgarskólinn 22 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 15
# Menntaskólinn á Akureyri 32 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 19 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 15

* 1.umferð:
# Flensborgarskólinn 14 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 8
# Menntaskólinn í Kópavogi 14 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 7
# Menntaskólinn að Laugarvatni 17 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 13
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 10 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 10 (FG sigraði í bráðabana)
# Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 18 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 7
# Menntaskólinn við Sund 24 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 14
# Menntaskólinn við Hamrahlíð 18 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 20 : [[Íþróttakennaraskóli Íslands]] 9
# Menntaskólinn í Reykjavík 20 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 17
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 17 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 6
# Verkmenntaskólinn á Akureyri 11 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 10
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 19 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17
*Dómari: [[Páll Lýðsson]]
*Spyrlar: [[Kristín Pálsdóttir]] og [[Vernharður Linnet]]
* Einungis úrslitaleikur og undanúrslit í sjónvarpi, aðrar umferðir á Rás 2 í þættinum Ekkert mál!

===[[1987]]===
Sigurvegari: [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]
*Sigurlið skipuðu [[Ármann Harri Þorvaldsson]], [[Bjarki Diego]], [[Kjartan Ólafsson]]
*Mótherjar í úrslitum ([[4. apríl|04.04]]) : [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 54:53
* Undanúrslit ([[21. mars|21.03]] &amp; [[28. mars|28.03]]):
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 47 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 32
# Menntaskólinn við Sund 39 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 36
* 8-liða úrslit ([[21. febrúar|21.02]] - [[14. mars|14.03]]):
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 50 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 46
# Menntaskólinn við Sund 52 : [[Flensborgarskóli]] 33
# Menntaskólinn á Akureyri 51 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 42
# Menntaskólinn að Laugarvatni 45 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 31
* 1.umferð (á Rás 1) ([[18. janúar|18.01]] - [[15. febrúar|15.02]]):
# Menntaskólinn við Sund 44 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 20
# Menntaskólinn í Reykjavík 42 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]]
# Fjölbrautaskóli Vesturlands 34 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]
# Flensborgarskólinn 39 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# Fjölbrautaskóli Suðurlands 42 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]
# Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 37 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]
# [[Verzlunarskóli Íslands]] : [[Menntaskólinn á Ísafirði]]
# Menntaskólinn að Laugarvatni 43 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]
# Menntaskólinn á Akureyri 51 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]]
* Átta stigahæstu sigurliðin í 1.umferð fóru áfram í sjónvarpið
*Dómari: [[Steinar J. Lúðvíksson]]
*Spyrlar (í sjónvarpi): [[Hermann Gunnarsson]] og [[Elísabet Sveinsdóttir]]
*Spyrill (í útvarpi) : [[Vernharður Linnet]]

===[[1986]]===
Sigurvegari: [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]
* Sigurlið skipuðu [[Sveinn Helgason]], [[Lýður Pálsson]] og [[Sigurður Eyþórsson]].
* Mótherjar í úrslitum ([[12. apríl|12.04]]): [[Flensborgarskóli]], lokatölur 43:41
* Undanúrslit ([[29. mars|29.03]] &amp; [[5. apríl|05.03]]):
# Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Menntaskólinn við Sund]]
# Flensborgarskólinn : [[Menntaskólinn í Reykjavík]]
* Einungis úrslitaleikur og undanúrslit í sjónvarpi, aðrar umferðir á Rás 1
*8-liða úrslit ([[2. mars|02.03]] &amp; [[9. mars|09.04]]):
# Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]]
# Flensborgarskólinn : [[Verzlunarskóli Íslands]]
# Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]]
# Menntaskólinn við Sund : [[Menntaskólinn á Akureyri]]
* 1.umferð ([[26. janúar|26.01]] - [[16. febrúar|16.02]]):
# Flensborgarskólinn : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]
# Fjölbrautaskóli Suðurnesja : [[Menntaskólinn í Kópavogi]]
# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ : [[Iðnskólinn í Reykjavík]]
# Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]]
# Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]]
# Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Samvinnuskólinn]]
# Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]]
# Verzlunarskóli Íslands : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]]
* Dómari: [[Steinar J. Lúðvíksson]]
* Spyrlar í sjónvarpi: [[Jón Gústafsson]] og [[Þorgeir Ástvaldsson]]
* Spyrill í útvarpi: Jón Gústafsson

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Gettu betur]]
[[Flokkur:Keppnir íslenskra framhaldsskóla]]</text>
      <sha1>nk2pftt7uznhf2uu01i71txni1gdfcw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hreiðar Már Sigurðsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73810</id>
    <revision>
      <id>1952032</id>
      <parentid>1775077</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4533" sha1="t893wl16oe6njvc09ugev0u001zgyot" xml:space="preserve">'''Hreiðar Már Sigurðsson''' (f. [[19. nóvember]] [[1970]]) var forstjóri [[Kaupþing banki hf.|Kaupþings]] fyrir [[bankahrunið]]. Hreiðar Már var handtekinn í lok skýrslutöku hjá [[Sérstakur saksóknari|sérstökum saksóknara]] þann [[6. maí]] [[2010]]. Hann var sá fyrsti sem handtekinn var í kjölfar [[Bankahrunið|bankahrunsins]] 2008. Seinna sama dag var [[Magnús Guðmundsson (bankastjóri)|Magnús Guðmundsson]], sem var bankastjóri Kaupþings í Lúxemborg einnig handtekinn og færður til yfirheyrslu og voru báðir sakfelldir í febrúar 2015 í Hæstarétti.

== Ævi og störf ==
Hreiðar ólst upp í [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]] og lauk stúdentsprófi við [[Verzlunarskóli Íslands|Verslunarskólann]]. Á háskólaárunum var Hreiðar Már í [[Stúdentaráð]]i fyrir [[Vaka (stjórnmálahreyfing)|Vöku]]. Þar voru með honum fyrrverandi kollegar hans, þeir [[Bjarni Ármannsson]], forstjóri Íslandsbanka, og [[Sigurjón Þ. Árnason]], bankastjóri Landsbankans. Eftir að hafa lokið viðskiptafræðiprófi við Háskóla Íslands árið 1994 gekk hann beint til liðs við [[Kaupþing]], þar sem fyrir voru Bjarni Ármannsson og [[Sigurður Einarsson]]. [[Ármann Þorvaldsson]] bættist í hópinn sama ár. Hreiðar var síðan yfir Kaupþingi í [[New York-borg|New York]] frá 1998 til 2002 en þá var hann gerður að forstjóra Kaupþings.&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=http://www.dv.is/frettir/2010/5/8/hreidari-lyst-sem-hledraegum-vinnufikli/|titill=Hreiðari lýst sem hlédrægum vinnufíkli|ár=2010|mánuður=8. maí}}&lt;/ref&gt;

Eftir hrunið fluttist hann til [[Lúxemborg]]ar og starfaði þar við ráðgjafafyrirtækið Consolium sem hann stofnaði ásamt [[Ingólfur Helgason|Ingólfi Helgasyni]], sem hafði starfað sem forstjóri Kaupþings á Íslandi.&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=http://www.visir.is/article/2009368260656|titill=Hreiðar Már til Lúxemborgar|ár=2009|mánuður=15. júlí}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{vefheimild|url=http://www.vb.is/frett/1/50974/consolium-ehf--stofnad-thann-30--oktober|titill=Consolium ehf. stofnað þann 30. október|ár=2008|mánuður=20. desember}}&lt;/ref&gt;

Hreiðar er kvæntur og á þrjú börn. Systir Hreiðars er [[Þórdís Sigurðardóttir]].

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references/&gt;&lt;/div&gt;

==Tenglar==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3876618 Hreiðar Már Maður vikunnar:Strákslegur og kurteis harðjaxl]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Fréttablaðið 10. desember 2005
* [http://www.mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2006/03/14/hreidar_mar_sigurdsson_forstjori_kb_banka_tonninn_i/ ''Hreiðar Már Sigurðsson, forstjóri KB banka: Tónninn í skýrslunum að breytast''; grein í Mbl.is]
* [http://www.vb.is/frett/1/44315/ ''Hreiðar Már: „Þetta eru ömurleg tíðindi fyrir íslenskan fjármálamarkað“''; grein af Vb.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100205111725/www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item165240/ Hreiðar Már Sigurðsson er skattakóngur Íslands 2007; af Rúv 2008]
* [http://www.vb.is/frett/1/45820/ ''Viðtal: Hreiðar Már Sigurðsson á vb.is''; grein af Vb.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.kaupthing.is/?PageID=853&amp;NewsID=7302 ''Hreiðar Már Sigurðsson viðskiptafræðingur ársins 2005''; af Kaupþingi.is]
* [http://www.dv.is/frettir/2008/8/1/hreidar-med-21-milljon-dag/ ''Hreiðar með 2.1 milljón á dag''; grein af Dv.is 1. ágúst 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110211551/http://www.dv.is/frettir/2008/8/1/hreidar-med-21-milljon-dag/ |date=2010-01-10 }}
* [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100508051739/www.ruv.is/frett/hreidar-mar-i-haldi-logreglu ''Hreiðar Már í haldi lögreglu''; grein af Rúv.is 06.05.2010]
* [http://mbl.is/mm/frettir/innlent/2010/05/07/kaupthingsmenn_i_gaesluvardhald/ ''Kaupþingsmenn í gæsluvarðhaldi''; grein af Mbl.is 7. maí 2010]
* [http://www.dv.is/frettir/2010/5/8/hreidari-lyst-sem-hledraegum-vinnufikli/ ''Hreiðari lýst sem hlédrægum vinnufíkli''; grein af Dv.is 8. maí 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100510004553/http://www.dv.is/frettir/2010/5/8/hreidari-lyst-sem-hledraegum-vinnufikli/ |date=2010-05-10 }}

{{Hrunið}}

{{stubbur|æviágrip|Ísland}}
[[Flokkur:Íslenskir viðskiptafræðingar]]
[[Flokkur:Íslenskir auðmenn]]
[[Flokkur:Íslenskir glæpamenn]]
[[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]]
{{f|1970}}
[[Flokkur:Íslenskir bankastjórar]]</text>
      <sha1>t893wl16oe6njvc09ugev0u001zgyot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gísli Guðmundsson (1884-1928)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74128</id>
    <revision>
      <id>1951921</id>
      <parentid>1829360</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:12:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 4 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5916" sha1="35naxgymswoy17hgc31sedh2p8ywp6o" xml:space="preserve">{{Aðgreiningartengill|Gísli Guðmundsson|Gísli Guðmundsson}}
'''Gísli Guðmundsson''' gerlafræðingur (f. [[6. júlí]] [[1884]] í [[Hvammsvík]] í [[Kjósarhreppur|Kjós]], d. [[26. september]] [[1928]] í [[Reykjavík]]) var líklega fyrsti menntaði [[örverufræði]]ngurinn á [[Ísland]]i. Hann var einnig [[frumkvöðull]] í atvinnulífi Reykvíkinga, stofnaði og rak [[Sanitas (gosdrykkjagerð)|gosdrykkjagerðina Sanitas]] [[1905]] og [[Smjörlíkisgerðin]]a [[hlutafélag|h/f]] [[1918]]. Hann var einnig hvatamaður eða aðili að stofnun margra annarra matvælaframleiðslufyrirtækja á árunum í kring um [[1920]], svo sem [[Ölgerð Egils Skallagrímssonar|Ölgerðar Egils Skallagrímssonar]], [[Brjóstssykurgerðin Nói|Brjóstssykurgerðarinnar Nóa]] og [[Lífland (fyrirtæki)|Mjólkurfélags Reykjavíkur]]&lt;ref name=&quot;ÓGB_1996&quot;&gt;{{greinarheimild | höfundur = Ólafur Grímur Björnsson| ár = 1996 | grein = Gísli Guðmundsson 1884-1928 Gerlafræðingur á Íslandi | titill = Bók Davíðs. Rit til heiðurs Davíð Davíðssyni eftir 35 ára starf sem prófessor við Háskóla Íslands og yfirlæknir á Landsspítala (ritstj.: Ólafur Grímur Björnsson). Síðara bindi, bls. 943-1000 | útgefandi = Háskólaútgáfan. Háskóli Íslands. Reykjavík| ISBN = ISBN 9979-54-129-6}}&lt;/ref&gt; 

==Æviágrip==
Gísli var sonur Guðmunds Guðmundssonar bónda í Hvammsvík og síðar daglaunamanns í Reykjavík og Jakobínu Jakobsdóttur frá [[Valdastaðir|Valdastöðum]] í Kjós. Árið [[1898]] flutti hann til Reykjavíkur með foreldrum sínum, en dvaldi þó lengstum hjá Jóni Jónssyni [[útvegsbóndi|útvegsbónda]] í [[Melhús]]um á [[Seltjarnarnes]]i. Hann tók strax virkan þátt í félagslífi Seltirninga, var formaður [[Framfarafélag Seltirninga|Framfarafélags Seltirninga]] í 12 ár, sat í skólanefnd hreppsins og stofnaði [[kór]]a Framfarafélagsins og [[KFUM]]. 

===Nám í gosdrykkjagerð og stofnun ''Sanitas''===
Um tvítugt hélt Gísli til náms í [[Svíþjóð]]. Hann lærði [[gosdrykkur|gosdrykkjagerð]] í ''Hälsans Laboratorium'' í [[Helsingjaborg]] og naut þar leiðsagnar Eriks Berselius [[efnafræði]]ngs og N. Viktorsen [[verkfræði]]ngs. Að námi loknu var hann tvo mánuði í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] þar sem hann kynnti sér gerð [[ávaxtasafi|ávaxtasafa]]. Að því loknu hél Gísli heim og stofnaði gosdrykkjagerðina Sanitas ásamt þeim Jóni í Melshúsum og Guðmundi Ólafssyni óðalsbónda í [[Nýibær|Nýjabæ]] á Seltjarnarnesi. Að ráði [[Guðmundur Björnsson (landlæknir)|Guðmundar Björnssonar]], sem síðar varð [[landlæknir]], var verksmiðjan reist á Seltjarnarnesi vegna þess að þar var brunnvatn mun hreinna en í Reykjavík og ólíklegra til að vera smitað [[Salmonella typhi|taugaveikibakteríum]]. Þrátt fyrir það var allt vatn til gosdrykkjagerðarinnar [[gerilsneyðing|gerilsneytt]] í loftþéttum katli&lt;ref name=FG_1985&gt;{{tímaritsgrein | höfundur = Franzisca Gunnarsdóttir | ár = 1985 | grein = Sanitas, eitt elzta starfandi iðnfyrirtæki á landinu, áttrætt | titill = Morgunblaðið | árgangur=72|tölublað=270|blaðsíðutal=14-15}}&lt;/ref&gt;.

===Nám í örverufræði===
Hugur Gísla stóð mjög til þess að stofna [[ölgerð]] í tengslum við gosdrykkjagerðina og kom hann sér raunar upp litlu brugghúsi í tilraunaskyni. Hann rak sig þó fljótt á að hann skorti fullnægjandi þekkingu og kunnáttu í örverufræði. Hann sótti því í fyrstu undirbúningsnám hjá [[Ásgeir Torfason (efnaverkfræðingur)|Ásgeiri Torfasyni]] [[efnaverkfræði]]ngi og forstöðumanni [[Efnarannsóknastofa landsins|Efnarannsóknastofu landsins]] og hélt síðan utan til náms í annað sinn árið [[1910]]. Gísli fór víða í tæplega þriggja ára námsför sinni. Hann hóf nám í efnafræði og örverufræði ölgerðar í [[München]], en síðan beindist hugur hans að [[sýklafræði]] og var hann meðal annars við rannsóknir á [[Treponema pallidum|sárasóttarbakteríunni]] hjá [[August von Wasserman]] í [[Berlín]]. Hann starfaði einnig við bakteríurannsóknir í [[Düsseldorf]], [[Vín (Austurríki)|Vín]], [[Liége]] og [[Kaupmannahöfn]].

===Gerlarannsóknastofa Gísla Guðmundssonar=== 
Þó Gísli hafi orðið sér úti um mikla bóklega og verklega þekkingu í örverufræði og fleiri greinum, þá hafði hann ekki lokið formlegu [[Háskóli|háskólaprófi]]. Hinn nýstofnaði [[Háskóli Íslands]] þáði því ekki boð Gísla um að hann tæki að sér verklega eða bóklega kennslu í sýklafræði fyrir læknanema þrátt fyrir að öðrum örverufræðimenntuðum einstaklingum væri ekki til að dreifa og Gísli nyti stuðnings landlæknis. Gísli hafði haft heim með sér frá Þýskalandi all nokkuð af rannsóknabúnaði og gat því komið sér upp sinni eigin rannsóknaraðstöðu, sem hann og gerði og birtust af og til auglýsingar í [[Læknablaðið|Læknablaðinu]] og [[Lögrjetta|Lögrjettu]] þar sem hann auglýsti þjónustu sína við gerla- og blóðrannsóknir.&lt;ref name=&quot;ÓGB_1996&quot; /&gt;

==Tilvísanir==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;{{reflist}}&lt;/div&gt;

==Tenglar==
*[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1623360 Grein Franziscu Gunnarsdóttur um Sanitas]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Morgunblaðið 1985.
*[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2292964  Minningargrein um Gísla í ''Óðni'' 1930]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.
*[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2161145 Minningargrein um Gísla í ''Heimskringlu'' 1928]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.
*[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3954462 Minningargrein um Gísla í ''Ísafold'' 1928]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.

[[Flokkur:Íslenskir vísindamenn]]
[[Flokkur:Örverufræðingar]]
{{fd|1884|1928}}</text>
      <sha1>35naxgymswoy17hgc31sedh2p8ywp6o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>H-dagurinn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78182</id>
    <revision>
      <id>1951931</id>
      <parentid>1839913</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 3 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2000" sha1="cqt5zjv8cpnjyskj9lw2awmy8wkvyfg" xml:space="preserve">{{Stækka-en}}
'''H-dagurinn''' þann 26. maí 1968 er dagurinn sem umferð á [[Ísland]]i færðist af vinstri akrein yfir á þá hægri.&lt;ref name=&quot;mbl260519681&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1394083 |title=''Morgunblaðið'' 26. maí 1968, bls. 1 |access-date=2009-08-14 |archive-date=2017-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903163803/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1394083 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Breytingin gerðist klukkan 6 árdegis.

Forsagan er sú að [[Alþingi]] ályktaði svohljóðandi þann 13. maí 1964&lt;ref name=&quot;Umferd1&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2329632 |title=''Umferð'', 7. árgangur, 1. tölublað, bls. 3 |access-date=2009-08-14 |archive-date=2017-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903163214/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2329632 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;:
''„Alþingi ályktar að skora á ríkisstjórnina að láta hefja hið allra fyrsta undirbúning að því, að upp verði tekinn hægri handar akstur hér á landi.“''

Umferðarnefnd var falið að sjá um undirbúninginn. Heildarkostnaður nam rúmlega 33 milljónum króna vegna [[strætisvagn]]a og 12 milljónum króna vegna umferðarmannvirkja. 1662 skiltum um allt land var skipt út aðfararnóttina sjálfa og höfðu þá alls 5727 skilti verið færð til.&lt;ref name=&quot;mbl196805263&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1394085 |title=''Morgunblaðið'' 26. maí 1968, bls. 1 |access-date=2009-08-14 |archive-date=2017-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170903163300/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1394085 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

Eina slysið vegna breytinganna þann dag var drengur á hjóli sem fótbrotnaði.&lt;ref&gt;''New York Times'', 28 May 1968, bls. 94&lt;/ref&gt;

== Heimildir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;&lt;references /&gt;&lt;/div&gt;
[[Flokkur:1968]]
[[Flokkur:Samgöngur á Íslandi]]
[[Flokkur:Saga Íslands]]</text>
      <sha1>cqt5zjv8cpnjyskj9lw2awmy8wkvyfg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sósa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78598</id>
    <revision>
      <id>1952089</id>
      <parentid>1846152</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:17:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>1952089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="d4okl20ui45ax3p73czza9nmgneie8o" xml:space="preserve">[[Mynd:Kolasås sjudandes på spisen.jpg|thumb|250px|[[Karamellusósa]].]]
Í [[matreiðsla| matreiðslu]] er '''sósa''' [[vökvi]] eða stundum [[þéttefni|hálffast efni]] sett á aðrar matvörur eða notað í undirbúningi annarra matvara. Yfirleitt eru sósur ekki borðaðar einar, þær bæta bragði, vætu og glæsibrag við annan rétt. Orðið ''sósa'' er dregið af [[franska]] orðinu ''sauce'', upprunalega tekið frá [[latína|latneska]] orðinu ''salsus'', sem þýðir '''saltað'''. Til þess að heita sósa þarf að vera vökvi en sumar sósur (eins og [[salsa]] eða [[chutney]]) mega innihalda fleiri föst [[hráefni]] en fljótandi efni. Sósur eru mikilvægur hluti eldamennsku um allan heim.

Sósur geta verið keyptar sem tilbúin vara, eins og [[sojasósa]], eða gerðar af kokki, eins og [[jafningur]]. Sósur fyrir [[Salat (matargerð)|salöt]] heita [[salatsósa| salatsósur]].

{{stubbur|matur}}

[[Flokkur:Sósur]]</text>
      <sha1>d4okl20ui45ax3p73czza9nmgneie8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gísli Konráðsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79255</id>
    <revision>
      <id>1951923</id>
      <parentid>1815025</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6838" sha1="paltcw707368egm7sb1z813puss0ecq" xml:space="preserve">[[Mynd:Gisli Konradsson.JPG|thumb|right|Minnismerki um Gísla Konráðsson við Glaumbæ í Skagafirði.]]
'''Gísli Konráðsson''' ([[18. júní]] [[1787]] – [[2. febrúar]] [[1877]])  var bóndi, alþýðufræðimaður og sagnaritari á [[19. öld]]. Eftir hann liggur geysilega mikil fróðleikur af ýmsu tagi og hafa sum verka hans verið gefin út að honum látnum.

== Æska og mótun ==
Gísli fæddist á [[Vellir í Vallhólmi|Völlum]] í [[Vallhólmur|Vallhólmi]] í [[Skagafjörður|Skagafirði]] og voru foreldrar hans Konráð Gíslason, bóndi og smiður á Völlum, og þriðja kona hans, Jófríður Björnsdóttir. Konráð var hreppstjóri og ágætlega stæður en Jófríður var á vergangi eftir [[Móðuharðindin]] þegar Konráð tók hana á heimili sitt 1785 og giftist henni skömmu síðar. Hann var þá á sjötugsaldri (f. 1722) en hún um tvítugt. Konráð dó 1798 og nokkru síðar giftist Jófríður aftur bróðursyni hans, Gottskálk Egilssyni. Hann var fæddur 1783 og var því rúmlega 60 ára aldursmunur á eiginmönnum Jófríðar.

Gísli naut engrar menntunnar í æsku nema hvað honum var kennt að þekkja stafina en hann bjó sér til [[blek]] og kenndi sér sjálfur að skrifa. Móðir hans, sem var nærri ólæs, hélt honum að [[tóvinna|tóvinnu]] en hann naut þess að henni þótti mjög gaman að kvæðum og sögum og gat oft komið sér undan verki með því að kveða eða segja sögur. Eftir að faðir Gísla dó vildi presturinn í Glaumbæ taka hann til sín og kenna honum því að hann sá hve auðvelt hann átti með nám en móðir hans og stjúpi vildu það ekki.

Vorið 1804 fór Gísli fyrst suður á [[Álftanes]] til sjóróðra eins og Skagfirðingar gerðu um aldir og þá má segja að skrifaraferill hans hafi byrjað því að hann afritaði sögur fyrir sjálfan sig og aðra í landlegum, enda þótti hann hafa fallega rithönd og var mjög afkastamikill. Hann hafði erft jarðarpart eftir föður sinn og hafði hug á að nota andvirði hans til að mennta sig en af því varð ekki þar sem hann var þá kominn með unnustu og var reyndar með tvær í takinu. Önnur ól honum barn haustið 1807 en um sumarið hafði hann kvænst hinni, Efemíu Benediktsdóttur, og var þá nýorðinn tvítugur. Elsti sonur þeirra, [[Konráð Gíslason]], fæddist sumarið 1808. Alls eignuðust þau 9 börn.

== Bóndi og fræðimaður ==
Þau hjón bjuggu á [[Löngumýri]] í Vallhólmi 1808 –  1817, Húsabakka í Vallhólmi 1817 – 1820 og á Ytra-Skörðugili á [[Langholt]]i 1820 - 1837. Öll árin reri Gísli suður á Álftanesi á [[vetrarvertíð]], vann að búi sínu á sumrin og skrifaði hvenær sem tóm gafst, auk þess sem hann orti mikið. Framan af skrifaði hann aðallega upp eftir bókum og handritum, auk þess sem hann sá um ýmsar skriftir fyrir hreppstjóra, presta og aðra embættismenn í nágrenninu.

Í vertíðarferðum sínum hafði hann komist í kynni við [[Hallgrímur Scheving|Hallgrím Scheving]], kennara við [[Bessastaðaskóli|Bessastaðaskóla]], og afritað mikið fyrir hann. Hallgrímur tók Konráð son Gísla að sér, útvegaði honum skólastyrk og kenndi honum, allt þar til Konráð fór til háskólanáms 1831. Þeir feðgar sáust aldrei aftur en skrifuðust á í yfir 40 ár.

Gísli og [[Jón Espólín]] sýslumaður voru miklir vinir og fræddist Gísli mikið af Espólín, sem hvatti hann áfram við skriftir. Hann kynntist líka [[Sigurður Breiðfjörð|Sigurði Breiðfjörð]] og skiptist á [[ljóðabréf]]um við hann og Gísli og [[Hannes Bjarnason]] prestur á [[Ríp]] ortu ýmislegt saman, til dæmis [[Andrarímur]].

Gísli hætti búskap 1837 og fóru þau hjónin þá til dóttur sinnar á Syðra-Skörðugili og voru þar næstu þrjú ár en fóru þá á búa aftur á Húsabakka í félagi við dóttur og tengdason. Þar var annar alþýðufræðimaður hjá honum um tíma, [[Daði Níelsson]] hinn fróði. Gísli var [[hreppstjóri]] 1839 – 1850 og líkaði það illa, þótti starfið annasamt og erfitt.

== Atvinnufræðimaður í Flatey ==
Efemía kona Gísla dó vorið 1846 og árið 1850 fluttu hann og Indriði yngsti sonur hans vestur í [[Króksfjörður|Króksfjörð]] og þurfti þrjá hesta til að flytja bækur Gísla. Fljótlega eftir að hann kom vestur komst hann í kynni við konu, Guðrúnu Arnfinnsdóttur, en ættingjum hans mun ekki hafa líkað það og varð úr að þau fluttu út í [[Flatey á Breiðafirði]] og giftust þar 1851. Þau áttu einn son sem dó nokkurra ára gamall og var Guðrún þá dáin. Í brúðkaupinu voru ýmsir embættismenn og höfðingjar úr Breiðafjarðarbyggðum og varð að samkomulagi að Gísli ánafnaði [[Framfarastiftun Flateyjar]] bókasafni sínu gegn framfærslu þeirra hjóna til æviloka.

„Hætti Gísli eftir það heyvinnu og var þá sjötugur að aldri, en skrifaði síðan vetur og sumar, og mátti þetta kalla hádegi ævi hans,“ segir Gísli um sjálfan sig í ævisögu sinni. Hann fékk til búsetu hálft hús í Flatey, Norskahús, og þar sat hann nótt og dag og skrifaði með bókastafla allt í kring, allt til dánardags.

== Verk ==
Gísli var geysilega afkastamikill og liggur eftir hann ógrynni verka, frumsaminna, þýddra og uppskrifaðra. Hann skrifaði upp annála, ættartölur, þjóðsögur, sagnaþætti og héraðssögur. Hann varð einhver mesti fræðimaður Íslendinga úr hópi óskólagenginna manna. Hann var líka skáld, orti [[ríma|rímur]] og [[lausavísa|lausavísur]]. Nær ekkert af verkum hans kom út að honum lifandi nema Rímur af Andra jarli en töluvert hefur verið gefið út síðan, meðal annars þessi verk:
* [http://baekur.is/bok/000160569/Rimur_af_Andra Rímur af Andra jarli]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* Hellismanna saga
* [http://baekur.is/bok/000136606/Sagan_af_Natan Sagan af Natani Ketilssyni]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* Þáttur Grafar-Jóns og Staðarmanna
* Þáttur frá Fjalla-Eyvindi, Höllu, Arnesi, Abraham og Hirti útileguþjófum
* Söguþættir eftir Gísla Konráðsson
* Saga Skagstrendinga og Skagamanna
* Sagnaþættir Gísla Konráðssonar
* Strandamanna saga
* Ævisaga Sigurðar Breiðfjörðs skálds
* Syrpa úr handritum Gísla Konráðssonar 1 og 2
* Húnvetninga saga

== Heimildir ==
* {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2320170|titill=Æfiágrip Gísla sagnfræðings Konráðssonar, ritað af honum sjálfum}}
* {{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=404625|titill=Innsýn í tilveru Íslendinga á 18. og 19. öld: Viðtal við Jón Torfason}}

[[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]]
[[Flokkur:Íslenskir annálaritarar]]
[[Flokkur:Skagafjörður]]


{{fd|1787|1877}}</text>
      <sha1>paltcw707368egm7sb1z813puss0ecq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Taylor Swift</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79631</id>
    <revision>
      <id>1952108</id>
      <parentid>1926133</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:25:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19142-45</username>
        <id>114943</id>
      </contributor>
      <comment>ég bætti við lýsingum á barnæsku hennar</comment>
      <origin>1952108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15781" sha1="37kohr7xgltbjsdu1o80vdsqblrrq1z" xml:space="preserve">'''Sebastian Stan''' (born August 13, 1982) is a Romanian-born American actor and producer. He gained recognition for his role as Bucky Barnes / Winter Soldier in the Marvel Cinematic Universe media franchise, beginning with the film ''Captain America: The First Avenger'' (2011), and serving as a lead actor in the Disney+ miniseries ''The Falcon and the Winter Soldier'' (2021) and the film ''Thunderbolts*'' (2025).&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://doi.org/10.64000/250zq-eck77|title=HTTPS and Wikipedia|last=Wass|first=Joe|date=2016-05-31|website=doi.org|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;

On television, Stan played Carter Baizen in ''Gossip Girl'' (2007–2010) and the Mad Hatter in ''Once Upon a Time'' (2012), and starred in the miniseries ''Political Animals'' (2012). In 2022, he received critical acclaim for playing Tommy Lee in the Hulu miniseries ''Pam &amp; Tommy'' earning nominations for a Primetime Emmy Award and a Golden Globe Award. On Broadway, Stan has appeared in the Eric Bogosian play ''Talk Radio'' (2007) and starred in the William Inge play ''Picnic'' (2013).

On film, Stan had a supporting role in ''The Martian'' (2015), and starred in ''I, Tonya'' (2017) and ''Fresh'' (2022). For his performance in ''A Different Man'' (2024), he won a Silver Bear for Best Leading Performance and a Golden Globe Award for Best Actor. For his portrayal of a young Donald Trump in ''The Apprentice'' (2024), Stan earned a nomination for the Academy Award for Best Actor.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Forsíða |date=2025-01-05 |work=Wikipedia, the free encyclopedia |url=https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Fors%C3%AD%C3%B0a&amp;oldid=1895146 |access-date=2026-03-27 |language=is}}&lt;/ref&gt;

== Early life and education ==
Stan was born August 13, 1982, in Constanța, then in the Romanian SR. He was named by his pianist mother after the composer Johann Sebastian Bach. His parents divorced when he was two years old. When he was eight, he and his mother, Georgeta Orlovschi, moved to Vienna, Austria, where she was employed as a pianist, following the Revolutions of 1989. Four years later, they moved to Rockland County, New York, after his mother married the headmaster of a school in the United States. He was raised in the Romanian Orthodox Church.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Forsíða |date=2025-01-05 |work=Wikipedia, the free encyclopedia |url=https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=Fors%C3%AD%C3%B0a&amp;oldid=1895146 |access-date=2026-03-27 |language=is}}&lt;/ref&gt;

During Stan's years at the Rockland school, he starred in productions including ''Harvey'', ''Cyrano de Bergerac'', ''Little Shop of Horrors'', ''Over Here!'', and ''West Side Story''. He also attended the Stagedoor Manor summer camp, where he was cast in many camp productions. It was then that he decided to take acting seriously and began applying to acting programs at several universities. He attended Rutgers University's Mason Gross School of the Arts, which enabled him to spend a year abroad studying acting at Shakespeare's Globe Theatre in London, England. He graduated from Rutgers in 2005. Stan became a United States citizen in 2002.&lt;ref&gt;i used wikipedia&lt;/ref&gt;

== Career ==

=== 1994–2013: Film debut and Broadway roles ===
After an appearance in the 1994 Michael Haneke film ''71 Fragments of a Chronology of Chance'', Stan's career began in earnest in 2003 with a role on ''Law &amp; Order''. This was followed by several film appearances, including ''Tony n' Tina's Wedding'', ''The Architect'', and ''The Covenant'' (both 2006), followed by a recurring role on ''Gossip Girl'' as Carter Baizen, beginning in 2007. Stan then had a lead role in the 2009 series ''Kings'' as Jack Benjamin. In 2010, he appeared in Darren Aronofsky's ballet thriller ''Black Swan'' and played the role of antagonist Blaine in the comedy ''Hot Tub Time Machine''. In 2011, he portrayed Bucky Barnes in the film ''Captain America: The First Avenger'', which was based on the Marvel Comics character. This was his first film in the Marvel Cinematic Universe (MCU), though it was not part of the nine-picture contract he later secured with Marvel Studios. In a 2021 interview, Stan recalled that about a month after the Captain America film was released, he was struggling to pay his rent.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sebastian Stan |date=2026-03-26 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebastian_Stan&amp;oldid=1345556083 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

In 2012, Stan starred in the thriller ''Gone'' and the supernatural horror film ''The Apparition''; he also began a recurring role in the TV series ''Once Upon a Time'' as the Mad Hatter. A review by ''The A.V. Club'' described his work in &quot;Hat Trick&quot;, his first episode in that series, as &quot;excellent&quot; and placed the episode in their list of the 30 best episodes of 2012 from the series that did not make their top list. It was initially reported the role would be recast for the spin-off series ''Once Upon a Time in Wonderland'' due to Stan's commitment to the MCU, but showrunner Edward Kitsis revealed that, in response to fan backlash and out of respect for Stan's performance, the character would not be recast and the ''Wonderland'' spin-off would instead proceed without the character. The same year, he also appeared in the USA Network miniseries ''Political Animals'' as the troubled gay son of a former First Lady, which earned him a nomination for the Critics' Choice Television Award for Best Supporting Actor in a Movie/Miniseries. In 2013, Stan played Hal Carter in the Roundabout Theater Company's production of William Inge's ''Picnic'' at the American Airlines Theater in New York.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sebastian Stan |date=2026-03-26 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebastian_Stan&amp;oldid=1345556083 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== 2014–2019: MCU films and ''I, Tonya'' ===
In ''Captain America: The Winter Soldier'' (2014), Stan reprised his role as Bucky Barnes, with his character now re-named Winter Soldier; this was the first film of his nine-film contract. In 2015, he played Joshua Brummel in ''Ricki and the Flash''; he also co-starred in ''The Martian'' as NASA scientist Dr. Chris Beck and in ''The Bronze'' as Lance Tucker. Stan next reprised his role as the Winter Soldier in ''Ant-Man'' (cameo appearance) (2015) and ''Captain America: Civil War'' (2016). In 2017, Stan co-starred as NASCAR driver Dayton White in Steven Soderbergh's caper comedy, ''Logan Lucky'', and starred in the drama ''I'm Not Here''. Also that year he co-starred in Craig Gillespie's biopic ''I, Tonya'' portraying Jeff Gillooly alongside Margot Robbie as Tonya Harding.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sebastian Stan |date=2026-03-26 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebastian_Stan&amp;oldid=1345556083 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

In 2018, Stan again portrayed Winter Soldier in both ''Black Panther'' (as an uncredited cameo), and ''Avengers: Infinity War''. He then appeared opposite Nicole Kidman in the thriller film ''Destroyer'' (2018). Stan portrayed Charles Blackwood in ''We Have Always Lived in the Castle'', a film adaptation of Shirley Jackson's novel of the same name. Stan's first film of 2019 was ''Avengers: Endgame'', released in April, in which he reprised his role as Winter Soldier. His second film that year, ''Endings, Beginnings'', premiered at the Toronto International Film Festival in September.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sebastian Stan |date=2026-03-26 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebastian_Stan&amp;oldid=1345556083 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Stan starred as protagonist Scott Huffman in the Vietnam War film drama, ''The Last Full Measure'' (released in January 2020). In addition, Stan appeared in ''Monday'' and ''The Chain''. In February 2019, he replaced his MCU co-star Chris Evans in the southern gothic crime drama film ''The Devil All the Time'', which premiered on Netflix in 2020. In April 2019, Disney confirmed that they would be releasing a Marvel television series starring Stan and Anthony Mackie, called ''The Falcon and the Winter Soldier'', which began airing on Disney+ on March 19, 2021, and ran through April 23, 2021. In May 2019, Stan joined the cast of the spy thriller, ''The 355'' (released in 2022).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sebastian Stan |date=2026-03-26 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebastian_Stan&amp;oldid=1345556083 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== 2020–present: Critical recognition ===
Stan next starred as Tommy Lee opposite Lily James as Pamela Anderson in Hulu's biographical miniseries ''Pam &amp; Tommy'' (2022) centering around their personal sex tape which was stolen in 1995. Lucy Mangan of ''The Guardian'' described their performances as &quot;astonishing&quot; adding, &quot;They each achieve the feat of uncannily resembling – aesthetically, vocally, and in every mannerism – the real-life people, without descending into mimicry.&quot; For his performance he was nominated for the Primetime Emmy Award for Outstanding Lead Actor in a Limited or Anthology Series or Movie and the Golden Globe Award for Best Actor – Miniseries or Television Film. He also starred in the Hulu thriller film ''Fresh'' (2022) opposite Daisy Edgar-Jones. Sophie Butcher of ''Empire'' praised their chemistry adding, &quot;Stan in particular is having a ball, unleashing the kind of unhinged energy we’ve seen most recently from him in ''Pam &amp; Tommy''&quot;.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sebastian Stan |date=2026-03-26 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebastian_Stan&amp;oldid=1345556083 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

In 2023, Stan starred alongside Julianne Moore in Apple TV+ and A24's thriller, ''Sharper''. The following year, he won the Silver Bear for Best Leading Performance for playing a man with neurofibromatosis in ''A Different Man'', and portrayed a young Donald Trump in ''The Apprentice''. For both roles, he received simultaneous Golden Globe nominations for Best Actor in a Motion Picture – Musical or Comedy and Best Actor in a Motion Picture – Drama, respectively. He won for ''A Different Man''. For ''The Apprentice'' he was nominated for the Academy and BAFTA Award for Best Actor. In June 2025, Stan was invited to join the Academy of Motion Picture Arts and Sciences.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sebastian Stan |date=2026-03-26 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebastian_Stan&amp;oldid=1345556083 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

Stan reprised the role of Bucky Barnes twice in 2025, in ''Captain America: Brave New World'' and ''Thunderbolts*'', and is set to do so again in ''Avengers: Doomsday'' (2026). By January 2026, he was cast as Harvey Dent in ''The Batman: Part II'' (2027).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sebastian Stan |date=2026-03-26 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebastian_Stan&amp;oldid=1345556083 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

In addition to his acting work, Stan has expanded into producing, serving as a producer on the Romanian feauture ''A River’s Gaze'' (2026)''',''' and as executive producer on projects such as ''A Different Man'' (2024) and ''Fresh'' (2019).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sebastian Stan |date=2026-03-26 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sebastian_Stan&amp;oldid=1345556083 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Acting credits ==

=== Film ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Year
!Title
!Role
!Note
!Ref.
|-
!1994
|''71 Fragments of a Chronology of Chance''
|Kid in Subway
|
|
|-
!2004
|''Tony n' Tina's Wedding''
|Johnny Nunzio
|
|
|-
!2005
|''Red Doors''
|Simon
|
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2006
|''The Architect''
|Martin Waters
|
|
|-
|''The Covenant''
|Chase Collins
|
|
|-
!2007
|''The Education of Charlie Banks''
|Leo Reilly
|
|
|-
!2008
|''Rachel Getting Married''
|Walter
|
|
|-
!2009
|''Spread''
|Harry
|
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2010
|''Hot Tub Time Machine''
|Blaine
|
|
|-
|''Black Swan''
|Andrew / Suitor
|
|
|-
!2011
|''Captain America: The First Avenger''
|James &quot;Bucky&quot; Barnes
|
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2012
|''Gone''
|Billy
|
|
|-
|''The Apparition''
|Ben Curtis
|
|
|-
!2014
|''Captain America: The Winter Soldier''
| rowspan=&quot;2&quot; |James &quot;Bucky&quot; Barnes /
Winter Soldier
|
|
|-
! rowspan=&quot;4&quot; |2015
|''Ant-Man''
|Uncredited cameo; post-credits scene
|
|-
|''The Bronze''
|Lance Tucker
|
|
|-
|''Ricki and the Flash''
|Joshua Brummel
|
|
|-
|''The Martian''
|Dr. Chris Beck
|
|
|-
!2016
|''Captain America: Civil War''
|James &quot;Bucky&quot; Barnes /
Winter Soldier
|
|
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |2017
|''Logan Lucky''
|Dayton White
|
|
|-
|''I, Tonya''
|Jeff Gillooly
|
|
|-
|''I'm Not Here''
|Steve
|
|
|-
! rowspan=&quot;4&quot; |2018
|''Destroyer''
|Det. Chris
|
|
|-
|''We Have Always Lived in the Castle''
|Charles Blackwood
|
|
|-
|''Black Panther''
| rowspan=&quot;3&quot; |James &quot;Bucky&quot; Barnes /
White Wolf
|Uncredited cameo; post-credits scene
|
|-
|''Avengers: Infinity War''
|
|
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |2019
|''Avengers: Endgame''
|
|
|-
|''Endings, Beginnings''
|Frank
|
|
|-
|''The Last Full Measure''
|Scott Huffman
|
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2020
|''The Devil All the Time''
|Lee Bodecker
|
|
|-
|''Monday''
|Mickey
|
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2022
|''The 355''
|Nick Fowler
|
|
|-
|''Fresh''
|Steve
|
|
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |2023
|''Sharper''
|Max
|
|
|-
|''Ghosted''
|God
|
|
|-
|''Dumb Money''
|Vlad Tenev
|
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''A Different Man''
|Edward Lemuel / Guy Moratz
|Also executive producer
|
|-
|''The Apprentice''
|Donald Trump
|
|
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2025
|''Captain America: Brave New World''
| rowspan=&quot;3&quot; |James &quot;Bucky&quot; Barnes
|Uncredited cameo
|
|-
|''Thunderbolts*''
|
|
|-
!2026
|''Avengers: Doomsday'' &lt;abbr&gt;†&lt;/abbr&gt;
|Post-production
|
|-
!TBA
|''Fjord'' &lt;abbr&gt;†&lt;/abbr&gt;
|Mihai Gheorghiu
|Post-production
|
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Key
|†
|Denotes film or TV productions that have not yet been released
|}

=== Television ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Year
!Title
!Role
!Notes
|-
!2003
|''Law &amp; Order''
|Justin Capshaw
|Episode: &quot;Sheltered&quot;
|-
!2007–2010
|''Gossip Girl''
|Carter Baizen
|11 episodes
|-
!2009
|''Kings''
|Jack Benjamin
|Main role; 13 episodes
|-
! rowspan=&quot;3&quot; |2012
|''Once Upon a Time''
|Jefferson / The Mad Hatter
|6 episodes
|-
|''Political Animals''
|T.J. Hammond
|Main role; 6 episodes
|-
|''Labyrinth''
|Will Franklyn
|Main role; 2 episodes
|-
!2017
|''I'm Dying Up Here''
|Clay Appuzzo
|Episode: &quot;Pilot&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |2021
|''The Falcon and the Winter Soldier''
|James &quot;Bucky&quot; Barnes /
White Wolf / Winter Soldier
|Main role; 6 episodes
|-
|''Marvel Studios: Assembled''
|Himself
|Episode: &quot;The Making of ''The Falcon and the Winter Soldier''&quot;
|-
!2021–2024
|''What If...?''
|James &quot;Bucky&quot; Barnes / Winter Soldier (voice)
|7 episodes
|-
!2022
|''Pam &amp; Tommy''
|Tommy Lee
|Main role; 8 episodes
|-
!2023
|''Bupkis''
|Himself
|Episode: &quot;ISO&quot;
|}

=== Theatre ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Title
!Role
!Playwright
!Theatre
!Ref.
|-
!2007
|''Talk Radio''
|Kent
|Eric Bogosian
|Longacre Theatre, Broadway
|
|-
!2013
|''Picnic''
|Hal Carter
|William Inge
|American Airlines Theatre, Broadway
|
|}

=== Video games ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Title
!Role
!Notes
|-
!2011
|''Captain America: Super Soldier''
|Bucky Barnes
|Voice
|}

=== Music videos ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Year
!Title
!Role
!Artist
|-
!2008
|&quot;Wake Up Call&quot;
|Boyfriend
|Hayden Panettiere
|}

== Awards and nominations ==
{{Fyrir|samnefndu plötuna|Taylor Swift (plata){{!}}''Taylor Swift'' (plata)}}
* {{Opinber vefsíða}}
* {{AllMusic}}
* {{IMDb name}}

{{Taylor Swift}}
{{DEFAULTSORT:Swift, Taylor}}
[[Flokkur:Taylor Swift| ]]
{{f|1989}}
[[Flokkur:Bandarískir söngvarar]]
[[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]]</text>
      <sha1>37kohr7xgltbjsdu1o80vdsqblrrq1z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>McG</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80133</id>
    <revision>
      <id>1951903</id>
      <parentid>1947943</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kvikmyndir */</comment>
      <origin>1951903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27586" sha1="i8f33y3li13groy3argz6yvb3kjf0ir" xml:space="preserve">{{Leikari
| name = McG
| image = McG at WonderCon 2009 1.JPG
| imagesize =250px 
| caption = 
| birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1970|8|9}}
| location = [[Kalamazoo]] í [[Michigan]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| birthname = Joseph McGinty Nichol
| yearsactive  = 2000 - 
}}
'''Joseph McGinty Nichol''' (fæddur 9. ágúst 1970), betur þekktur sem '''McG''', er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikstjóri]] og [[framleiðandi]] kvikmynda og sjónvarpsþátta, ásamt því að vera fyrrverandi upptökustjóri. 

McG á sitt eigið framleiðslufyrirtæki, Wonderland Sound and Vision, stofnað 2001, sem hefur séð um framleiðslu á þeim kvikmyndum og sjónvarpsþáttum sem hann hefur unnið við síðan hann gerði [[Charlie's Angels: Full Throttle]].

== Einkalíf ==
Joseph McGinty Nichol fæddist í [[Kalamazoo]] í [[Michigan]] og ólst upp í [[Newport Beach]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Þar sem bæði frændi hans og afi hans voru báðir kallaðir Joe, þá var hann nefndur McG af móður sinni til þess að losna undan misskilningi, en gælunafnið festist við hann síðan hann fæddist.&lt;ref name=hotwheels/&gt; Hann á einn bróður og faðir hans á fyrirtæki sem prófar lyf fyrir lyfjafyrirtæki.

McG stundaði nám við Corona del Mar High School, þar sem hann kynntist [[Mark McGrath]]. Í fyrstu vildi hann verða aðalsöngvari í hljómsveit sem hann stofnaði með honum. En hann náði aldrei að vera aðalsöngvarinn og bað McGrath um að taka við, vann hann bakvið tjöldin sem framleiðandi og sölumaður í staðinn. Þegar hann var 22 ára sótti hann [[Kaliforníuháskóli í Irvine|Kaliforníuháskóla í Irvine]] og tók BA-gráðu í sálfæði,&lt;ref name=awards/&gt;.  Á sama tíma vann McG sem ljósmyndari með því að taka myndir af hljómsveitum og tónlistarmönnum. Þetta leiddi hann til þess að stofna G Recordings árið 1993.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=McG|publisher=Hollywood.com|date=|url=http://www.hollywood.com/celebrity/187164/Joseph_McGinty_Nichol|accessdate=2009-09-17|archiveurl=https://archive.today/20120530055007/http://www.hollywood.com/celebrity/187164/Joseph_McGinty_Nichol|archivedate=2012-05-30}}&lt;/ref&gt;

Í desember 2008 var hann verðlaunaður sem Kodak-kvikmyndagerðarmaður ársins af CineAsia.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Dave McNary|title=CineAsia salutes McG|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2008-11-17|url=http://www.variety.com/article/VR1117995992.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2009-01-30}}&lt;/ref&gt;

== Ferill ==
=== Tónlist ===
Árið 1995, McG framleiddi fyrsta albúm [[Sugar Ray]] og er samhöfundur að nokkrum lögum, þar á meðal „Fly“. Tónlistarferill hans innihélt yfir fimmtíu tónlistmyndbönd, eins og „All Star“ með [[Smash Mouth]] og „Pretty Fly (For a White Guy)“ með [[The Offspring]]. 

=== Tónlistarmyndbönd ===
McG leikstýrði auk þess heimildarmyndum um [[Korn]] og [[Sugar Ray]]. Árið 1997 fékk hann Billboard-tónlistarverðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir ''Walking on the Sun'' með Smash Mouth og ''Music Video Production Association'' verðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir ''Fly'' með Sugar Ray.&lt;ref name=awards&gt;{{cite web|author=|title=McG Hollywood Breakthrough Directing Award™|work=HollywoodAwards.com|date=2002-10-01|url=http://hollywoodawards.com/breakthrough/index.html|accessdate=2009-07-01|archive-date=2009-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305235601/http://www.hollywoodawards.com/breakthrough/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

=== Sjónvarpsauglýsingar ===
McG leikstýrði auglýsingum fyrir Major League Baseball og [[Coca-Cola]]. Ein auglýsing hans fyrir [[Gap]] var verðlaunuð árið 1999 við Alþjóðlegu kvikmyndahátíðina í London.&lt;ref name=mcgcareer&gt;{{cite web|author=|title=McG Biography|work=StarPulse.com|date=2009-01-30|url=http://www.starpulse.com/Actors/McG/Biography/|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217071051/http://www.starpulse.com/Actors/McG/Biography/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Kvikmyndir ===
Árið 2000 þá var McG boðið af [[Drew Barrymore]]  að leikstýra [[Englar Charlies (kvikmynd)|Charlie's Angels]] þar sem hún var svo hrifin af tónlistarmyndböndum hans. Sem hann samþykkti, þar sem honum langaði í stærri verkefni og seldi myndina til stúdíó yfirmannanna, sem voru í fyrstu tregir en létu svo undan á endanum. Myndin var frumsýnd árið 2000 og tók hún inn yfir 250 milljónir dollara alþjóðlega, við misjafna hrifningu gagnrýnanda og áhorfenda. Samt sem áður þá vann hann Hollywood Breakthrough verðlaunin á Hollywood Kvikmyndahátíðinni árið 2002.&lt;ref name=awards/&gt; 

Í febrúar 2002, þá vann hann með Jon Peters og Lorenzo di Bonaventura við fimmtu myndina í [[Superman]] seríunni sem var þá á þróunarstiginu. McG og Peters réðu [[J.J. Abrams]] til þess að skrifa handritið að myndinni sem kallaðist ''Superman: Flyby'', sem var gefið út í júlí  2002.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Mike White|title=''Superman'': Grounded|work=Cashiers du Cinemart|date=|url=http://www.impossiblefunky.com/archives/issue_15/15_superman.asp?IshNum=15|accessdate=2009-01-31|archive-date=2012-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627062338/http://www.impossiblefunky.com/archives/issue_15/15_superman.asp?IshNum=15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Eftir að hafa losað sig undan verkefninu til þess að gera [[Charlie's Angels: Full Throttle]] í september 2002, þá var McG skipt út fyrir [[Brett Ratner]]. 

Warner Bros. voru enn ánægðir með hann og enduréðu hann til þess að leikstýra ''Superman: Flyby'' í apríl 2003 eftir að Ratner datt út. Á meðan hann var enn við verkefnið þá skipulögðu McG og stjórnendurnir [[söguborð]], hugmyndir og staðsetningar ásamt breytingum að handritinu. En ekkert gerðist og McG yfirgaf verkefnið, vegna flughræðslu til [[Sydney]], [[Ástralía|Ástralíu]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=Lew Irwin|url=http://imdb.com/news/wenn/2005-10-19#celeb9|title=Moviemaker McG's Fear of Flying Cost Him ''Superman''|publisher=[[Internet Movie Database]]|date=[[2005-10-19]]|accessdate=2009-01-31|archive-date=2006-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20060520222604/http://www.imdb.com/news/wenn/2005-10-19/#celeb9|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Þetta gerði það að verkum að [[Bryan Singer]] endaði með að leikstýra [[Superman Returns]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=|title=The Strange and Evil Tale of the Production of Superman V|work=Electirc-Escape.net|date=2009-01-30|url=http://electric-escape.net/?q=node/1073|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217123210/http://electric-escape.net/?q=node%2F1073|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
Árið 2006 þá leyfði Warner Bros., McG sem &quot;virtist vera að lagast sem sögumaður og langaði að vinna að betri verkefnum&quot;  til þess að leikstýra íþrótta-drama myndinni ''We Are Marshall''.&lt;ref name=hotwheels/&gt; Þó að myndin fékk misjafna dóma, en McG var hyllt fyrir að hafa komið sögunni vel frá sér. Jessica Reaves frá [[Chicago Tribune]] sagði að &quot;McG  sýnir nýja hlið á sér. Senur eins og flugslyið og afleiðingar þess voru vel gerðar.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-we-are/162977/content |title=Geymd eintak |access-date=2009-09-29 |archive-date=2009-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504135423/http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-we-are/162977/content |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

McG ákvað ásamt [[Adam Brody]], að gera endurgerð af [[Revenge of the Nerds]], sem átti að vera frumsýnd árið 2007 með fjármang upp á 5 milljónir dollara og upptökur áttu að byrja við Emory University. Samt sem áður, eftir að hafa fengið handritið, háskólayfirvöld bökkuðu út tveim vikum áður en upptökur hófust, þar sem handritið var illa skrifað. Þetta leiddi til þess að myndin var tekin upp við Agnes Scott College í tvær vikur, en eftir á, Fox Atomic og framleiðendur settu það upp í hillu vegna skorts af víðskotum, opna rýmið við Emorys háskólann hefði gefið þeim það, og þar sem vetur var að nálgast hratt, sem myndi gera það erfitt fyrir að ná þeim senum sem þeir þurftu.&lt;ref&gt;{{cite web|author1=Josh Grossberg|title=No ''Revenge'' for New Nerds|work=[[Entertainment Weekly]]|date=2006-11-22|url=http://www.eonline.com/uberblog/b53817_No_Revenge_for_New_Nerds.html|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt; Ásamt því að yfirmaður stúdíósins Peter Rice var ósáttur með þær upptökur sem voru til staðar.&lt;ref&gt;{{cite web|author1=Variety Staff|author2= Nicole Laporte|author3= Alex Romanelli|title=Atomic blast to 'Nerds'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2006-11-21|url=http://www.variety.com/article/VR1117954365.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt;

Þann 2. ágúst 2007, þá  skrifaði McG undir þriggja ára- framleiðslu samning fyrir hönd Wonderland Sound and Vision við Warner Bros., með áætlun um að ''framleiða þrjár myndir á ári'' og leikstýra ''einni af þeim hvert ár''. Fyrstu þrjár myndirnar áttu að vera ''Nightcrawlers'', ''Yucatan'', og ''Maintenance''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Campbell|first=Christopher|title=McG is a 'Maintenance' Man|publisher=Cinematical.com|date=2007-08-10|url=http://www.cinematical.com/2007/08/10/mcg-is-a-maintenance-man/|accessdate=2009-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181216210823/http://www.cinematical.com/2007/08/10/mcg-is-a-maintenance-man/|archivedate=2018-12-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Samt sem áður leit engin af þessum myndum dagsins ljós.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Bartyzel|first=Monika|title=McG Gets New McDeal|publisher=Cinematical.com|date=2007-08-02|url=http://www.cinematical.com/2007/08/02/mcg-gets-new-mcdeal/|accessdate=2009-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070819233134/http://www.cinematical.com/2007/08/02/mcg-gets-new-mcdeal/|archivedate=2007-08-19|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Næsta kvikmynda verkefni McGs var [[Terminator Salvation]] (2009), fjórða myndin í Terminator seríunni. Eftir að Halcyon Company keypti réttinn, réðu þeir McG fyrir verkefnið sem hann fékk 6 million dollara fyrir.&lt;ref name=latimes&gt;{{cite web|url=http://www.latimes.com/business/la-fi-ct-terminator26-2009may26,0,5446645,full.story|title=On the way to 'Terminator Salvation,' legal sparks fly|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-05-26|accessdate=2009-07-01|archive-date=2009-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613023010/http://www.latimes.com/business/la-fi-ct-terminator26-2009may26,0,5446645,full.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Þó að hann hafi lofað aðdáendum að færa aftur trúverðugleika seríunnar, með því að ráða [[Christian Bale]] og eftir einlægt samtal við [[James Cameron]].  Myndin var frumsýnd 21. maí, 2009 í Bandaríkjunum og Kanada, fékk neikvæða gagnrýni af öllum myndunum í seríunni. Heildartekjur myndarinnar alþjóðlega voru 370 milljónir dollara.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Boucher|first=Geoff|title=Hero Complex|publisher=''[[L.A. Times]]''|date=2009-05-05|url=http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2009/05/mcg-were-bringing-credibility-back-to-terminator-franchise.html|accessdate=2009-09-16}}&lt;/ref&gt;

Næsta verkefni hans var að leikstýra endurgerðinni af '[[20,000 Leagues Under the Sea]] fyrir [[Disney]], þar sem hann vildi ráða [[Sam Worthington]] sem [[Captain Nemo]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jim Vejvoda|title=Finding McG's Nemo|work=[[IGN]]|date=2009-01-15|url=http://uk.movies.ign.com/articles/945/945281p1.html|accessdate=2009-08-31|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221090207/http://uk.movies.ign.com/articles/945/945281p1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; En eftir að hafa eytt 10 milljónum dollara í frumvinnslu, þá ákvað Rich Ross yfirmaður Disney að setja stoppa verkefnið vegna ágreinings um mismunandi áherslur á myndina, og McG er ekki lengur tengdur verkefninu.&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Claudia Eller|author2= Dawn C. Chmielewski|title=New Disney movie chief pulls plug on costly 'Captain Nemo'|publisher=''[[L.A. Times]]''|date=2009-11-17|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2009/11/new-disney-movie-chief-pulls-plug-on-costly-captain-nemo.html|accessdate=2009-09-16}}&lt;/ref&gt; Í staðinn þá fór McG í samningaviðræður við 20 Century Fox um að leikstýra grín-spennumyndinni [[This Means War]], sem skartar [[Reese Witherspoon]], [[Chris Pine]] og [[Tom Hardy]] og verður frumsýnd í febrúar 2012. 

McG hefur verið í samningaviðræðum að sjá um framleiðslu og þróun nýrrar ''Terminator'' myndar, eftir að hafa gert 10 milljóna dollara samning við Halcyon Company,&lt;ref name=latimes/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Michael Fleming|title=McG to direct Disney's 'Leagues'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-01-06|url=http://www.variety.com/article/VR1117998080.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2009-02-20}}&lt;/ref&gt; en þar sem kvikmyndarétturinn er nú í eigu ''Pacificor'' þá hafa líkur hans minnkað til muna. &lt;ref&gt;{{cite news|last=Fritz|first=Ben|title='Terminator' rights go to hedge fund despite objections by Sony, Lions Gate (updated)|publisher=[[LA Times]] Blog|date=2010-02-10|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2010/02/terminator-rights-go-to-hedge-fund-despite-objections-by-sony-lions-gate.html|accessdate=2010-02-27}}&lt;/ref&gt; 

McG hefur verið aktívur í þróun rokk söngleiksins ''Spring Awakening''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Raddish|first=Christina|title=Director McG Gives IESB an Update on 20,000 LEAGUES UNDER THE SEA and Says it's Action Packed!|publisher=''IESB.com''|date=2009-08-07|url=http://www.iesb.net/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=7257:director-mcg-gives-iesb-an-update-on-20000-leagues-under-the-sea-and-says-its-action-packed&amp;catid=44:interviews&amp;Itemid=172|accessdate=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; Hann er að plana framleiða og taka upp myndina á sex vikum fyrir 25 milljónir dollara.&lt;ref name=mcgcareer/&gt; McG er einnig tengdur við kvikmynd byggða á Jon Stocks ''Dead Spy Running'' bókinni,&lt;ref&gt;{{cite web|author=|title=Stephen Gaghan Adapting ''Dead Spy Running''|work=Comingsoon.net|date=2009-02-20|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=53059|accessdate=2009-02-20|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221123115/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=53059|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; og framleiða ''I Am A Genius of Unspeakable Evil and I Want to be Your Class President'', kvikmynd byggð á bókinni eftir Josh Lieb,&lt;ref&gt;{{cite web|last=Pederson|first=Nicole|title=I Am A Genius of Unspeakable Evil and I Want to be Your Class President|publisher=Collider.com|date=2008-03-25|url=http://www.collider.com/entertainment/news/article.asp/aid/7405/tcid/1|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091021013242/http://www.collider.com/entertainment/news/article.asp/aid/7405/tcid/1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; og ''Medieval'', kvikmynd sem hann ætlaði að leikstýra en hefur verið gefið til Rob Cohen.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Sciretta|first=Peter|title=Rob Cohen Goes Medieval, Drops xXx Sequel|publisher=''[[/Film]]''|date=2009-06-09|url=http://www.slashfilm.com/2009/06/10/rob-cohen-goes-medieval-drops-xxx-sequel/|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831220516/http://www.slashfilm.com/2009/06/10/rob-cohen-goes-medieval-drops-xxx-sequel/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; McG hefur einnig verið tengdur við ''Elysium'', nútímasaga um Grísku goðsagnirnar, skrifuð af Matt Cirulnick;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Laporte|first=Nicole|title=McG, Cirulnick go Greek|publisher=ComingSoon.net|date=2006-05-01|url=http://www.variety.com/article/VR1117942344.html?categoryid=13&amp;cs=1&amp;query=Matt+Cirulnick+|accessdate=2009-10-21}}&lt;/ref&gt;;''Medallion'', spennumynd með [[Nicolas Cage]] um meistaraþjóf sem leitar að rændri dóttur sinni;&lt;ref name=Medallion&gt;{{cite web|last=Lussier|first=Germaine|title=Nicolas Cage Stars in ‘Medallion’ Directed by Simon West|publisher=''[[/Film]]''|date=2010-12-15|url=http://www.slashfilm.com/nicolas-cage-stars-medallion-directed-simon-west/|accessdate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt; kvikmynd byggð á ''The DUFF'' (Designated Ugly Fat Friend);&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=McG to Adapt ''The DUFF''|publisher=ComingSoon.net|date=2010-06-01|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66692|accessdate=2010-06-15|archive-date=2010-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100605032033/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66692|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''Tink'',  rómantísk-grínmynd byggð á [[Tinkerbell]];&lt;ref&gt;{{cite news|last=Graser|first=Marc|title='Tink' in Disney's tank|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|url=http://www.variety.com/article/VR1118021772.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2010-07-15 | date=2010-07-14}}&lt;/ref&gt; og CBS Films ''Face It''.&lt;ref&gt;{{cite news|first=|last=|publisher=ComingSoon.net|title=CBS Films Will ''Face It''|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=75618|date=March 25, 2011|accessdate=July 8, 2011|archive-date=mars 26, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110326154336/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=75618}}&lt;/ref&gt; Önnur verkefni sem McG hefur áhuga á eru meðal annars, Seinni heimstyrjaldar mynd byggð á''Do Androids Dream of Electric Sheep?'', sem var einu sinni gerð af [[Ridley Scott]] sem hin 1982 ''[[Blade Runner]]'' er gerð eftir.&lt;ref name=hotwheels&gt;{{cite web|author=Edward Douglas|title=Exclusive: ''We Are Marshall'' Director McG!|work=Comingsoon.net|date=2006-12-18|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17957|accessdate=2009-01-31|archive-date=2009-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090218150919/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17957|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tatiana Siegel|title=Derek Anderson &amp; Victor Kubicek|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]|url=http://www.variety.com/article/VR1117991557.html?categoryid=3231&amp;cs=1|date=2008-09-03|accessdate=2008-09-21}}&lt;/ref&gt;

=== Sjónvarp ===
Árið 2002 þá þróaði McG þáttinn ''Fastlane'' með John McNamara, sem var hætt við vegna há kostnaðar á fyrsta þættinu, en má finna á heimavideo. Josh Schwartz leitaði til hans og meðframleiðanda hans, Stephanie Savage, varðandi annan sjónvarpsþátt sem var [[The O.C.]] . McG framleiddi sjónvarpseríuna ''The Mountain'', sem var síðan hætt við eftir aðeins eina seríu. Næsta sjónvarpsverkefni hans var [[Supernatural]](2005), þar sem hann er meðframleiðandi. Þátturinn fjallar um tvo bræður sem elta uppi djöfla og er enn við sýningar til dags. 

Árið 2007, McG vann aðallega við sjónvarpið, framleiddi hann, [[Pussycat Dolls Present: The Search For the Next Doll]] (2007) og [[Chuck]] (2007). Sem hann framleiddi með Josh Schwartz, félagi hans við ''The O.C.'', leikstýrði hann síðarnefnda þættinum og heldur áfram að vera meðframleiðandi þáttarins. Fox hafði gefið handritaleyfi fyrir ''Invisible'', McG-sjónvarpsþáttur skrifaður af Ari Eisner um glæpamann sem getur orðið ósýnilegur. Frá 2009, þá hafa engar upplýsingar komið fram varðandi þáttinn.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=FOX Spots 'Invisible' McG|publisher=Zap2It.com|date=2007-09-27|url=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-foxinvisiblemcg,0,4569320.story|accessdate=2009-09-01|archive-date=2012-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925220316/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-foxinvisiblemcg,0,4569320.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Auk þess samþykkti Fox þann 30. október 2007 kynningaþátt fyrir endurgerð á breska þættinum [[Spaced]], þar sem McG er framleiðslustjóri. [[Simon Pegg]] og aðdáendur urðu reiðir þar sem aðild upphaflegu höfunda var ekki notuð. Samt sem áður var kynningarþátturinn skrifaður af Adam Barr,&lt;ref&gt;{{cite web|author=Eric Goldman|title=Spaced Remake in Development|work=[[IGN]]|date=2007-10-30|url=http://tv.ign.com/articles/831/831410p1.html|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt; en var rakkaður svo niður, sem endaði með því að Fox hætti við seríuna.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jace|title=Where Pilots Go to Die: FOX's &quot;Spaced&quot;|work=TelevisionaryBlog|date=2008-05-28|url=http://www.televisionaryblog.com/2008/05/where-pilots-go-to-die-foxs-spaced.html|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt; McG sem þá var framleiðandi að [[Pussycat Dolls Present: Girlicious]](2008). [[Pussycat Dolls Present:]] serían sem var svo hætt við. Hann var framleiðslustjóri fyrir WB Television Network's internet seríuna, ''Sorority Forever'' (2008) og ''Exposed''(2008) líka.&lt;ref name=&quot;WB revived as online platform&quot;&gt;{{Cite news | url = http://www.variety.com/VR1117984772.html | title = WB revived as online platform | date = 2008-04-28 | work = [[Variety (magazine)|Variety]] | accessdate = 2008-04-28}}&lt;/ref&gt;

Fyrirtæki hans, seldi þrjá nýja þætti fyrir 2009-2010 tímabilið, ''Thunder Road'' raunveruleikaþáttur til CBS,&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=Pilots: McG Takes 'Thunder Road' to CBS|publisher=Zap2It.com|date=2009-02-17|url=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-thunder-road-mcg-cbs-pilot-story,0,7995913.story|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090422163812/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-thunder-road-mcg-cbs-pilot-story,0,7995913.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;''Limelight'' sem var byggt á lífi Pharrell Williams til ABC,&lt;ref&gt;{{cite web|last=Schneider|first=Michael|title=ABC OK's Bruckheimer, McG pilots|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|date=2009-01-30|url=http://www.variety.com/article/VR1117999385.html?categoryid=1300&amp;cs=1|accessdate=2009-09-01}}&lt;/ref&gt; og ''[[Human Target]]'' sem var byggt á teiknimyndasögu til Fox. Aðeins [[Human Target]] var gerður af seríu og voru tvær þáttaraðir gerðar. &lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=FOX ANNOUNCES PRIMETIME SLATE FOR 2009-2010 SEASON|publisher=TheFutonCritic.com|date=2009-05-18|url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20090518fox03|accessdate=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; Árið 2010 þá seldi hann The CW þáttinn ''Nikita'', sem er endurgerð af ''La Femme Nikita'' og hafa tvær þáttaraðir verið gerðar til þessa. 

Nýjustu sjónvarpsþættirnir sem hann er með í bígerð eru ''Zombies vs. Vampires'', sem fjallar um tvo lögreglumenn, þar sem annar þeirra gerist vampíra og þarf að vinna við ''glæpi tengda uppvakningum''&lt;ref&gt;{{cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=NBC Buys 'Zombies Vs. Vampires' Spec|publisher=Deadline.com|date=2010-08-04|url=http://www.deadline.com/2010/08/nbc-buys-zombies-vs-vampires-spec/|accessdate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt;, einkaspæjara þáttinn ''I, Pi'' sem hann meðþróaði með Paul Scheuring, ;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Schneider|first=Michael|title=ABC, McG eye detective series|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|date=2010-09-03|url=http://www.variety.com/article/VR1118023678?refCatId=14|accessdate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt; og netserían ''Aim High'' sem var frumsýnd 1. Ágúst 2011 á Facebook. &lt;ref&gt;{{cite news|first=Rich|last=Mbariket|publisher=WebSeriesNetwork.com|title=Warner Bros. Unveils First Trailer From McG's Action Web Series 'Aim High'|url=http://www.webseriesnetwork.com/profiles/blogs/warner-bros-unveils-first|date=June 24, 2011|accessdate=July 8, 2011|archive-date=júní 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629105310/http://www.webseriesnetwork.com/profiles/blogs/warner-bros-unveils-first|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Kvikmyndir ==
{{Dökkt þema ferill}}
{| class=&quot;t-ferill&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0;  border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background: LightSteelBlue;&quot; | Kvikmynd
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;33&quot;|Ár
! rowspan=&quot;2&quot;|Titill
! colspan=&quot;3&quot;|Skráður sem
! rowspan=&quot;2&quot;|Athugasemd
|-
! width=65 | [[Kvikmyndaleikstjóri|Leikstjóri]]
! width=65 | [[Kvikmyndaframleiðandi|Framleiðandi]]
! width=65 | [[Handritahöfundur|Rithöfundur]]
|-
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2000
| align=&quot;left&quot;| ''[[Charlie's Angels]]''
| já
|
|
| Hæstu helgar heildartekjur sem leikstjóri.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2003
| align=&quot;left&quot;| ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]''
| já
| 
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2006
| align=&quot;left&quot;| ''[[Stay Alive]]''
| 
| 
| já
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2006 
| align=&quot;left&quot;| ''[[We Are Marshall]]''
| já
| já
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2009
| align=&quot;left&quot;| ''[[Terminator Salvation]]''
| já
| 
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010
| align=&quot;left&quot;| ''Fantasyland''
| 
| já
|
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2012
| align=&quot;left&quot;| ''This Means War''
| já
| já
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2012
| align=&quot;left&quot;| ''Stolen''
| 
| já
|
| Í eftirvinnslu
|-
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background: LightSteelBlue;&quot; | Sjónvarpið
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;33&quot;|Ár
! rowspan=&quot;2&quot;|Titill
! colspan=&quot;3&quot;|Skráður sem
! rowspan=&quot;2&quot;|Athugasemd
|-
! width=65 | [[Kvikmyndaleikstjóri|Leikstjóri]]
! width=65 | [[Kvikmyndaframleiðandi|Framleiðandi]]
! width=65 | [[Handritahöfundur|Rithöfundur]]
|-
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2002
| align=&quot;left&quot;| ''[[Fastlane]]''
| já
| já
| já
| Leikstýrði fyrsta þættinum.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2003-2007
| align=&quot;left&quot;| ''[[The O.C.]]''
| 
| já
| 
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2004
| align=&quot;left&quot;| ''[[The Mountain]]''
| 
| já
| 
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2005-til dags
| align=&quot;left&quot;| ''[[Supernatural]]''
| 
| já
| 
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2007
| align=&quot;left&quot;| ''[[Pussycat Dolls Present: The Search For the Next Doll]]''
| 
| já
| 
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2007-2012
| align=&quot;left&quot;| ''[[Chuck (sjónvarpsþáttur)|Chuck]]''
| já
| já
|
| Leikstýrði aðeins fyrsta þættinum.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2008
| align=&quot;left&quot;| ''[[Spaced]]''
| 
| já
| 
| Hætt við áður en hann var frumsýndur.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2008
| align=&quot;left&quot;| ''[[Pussycat Dolls Present: Girlicious]]''
| 
| já
|
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2008
| align=&quot;left&quot;| ''[[Sorority Forever]]''
| 
| já
|
| Internet sería.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010
| align=&quot;left&quot;| ''[[Exposed]]''
| 
| já
|
| Internet sería.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010-2011
| align=&quot;left&quot;| ''[[Human Target]]''
| 
| já
| 
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010-til dags
| align=&quot;left&quot;| ''Ghostfacers''
| 
| já
|
| Internetsería
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010-til dags
| align=&quot;left&quot;| ''Nikita''
| 
| já
|
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2011
| align=&quot;left&quot;| ''Aim High''
| 
| já
|
| Internetsería
|}

== Neðanmálsgreinar ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{Wpheimild|tungumál = en|titill = McG|mánuðurskoðað = 29. september|árskoðað = 2009}}

== Tenglar ==
{{Commonscat}}
* {{imdb name|id=0629334|name=McG}}
* [https://archive.today/20121206005208/http://www.hollywood.com/celebrity/Joseph_McGinty_Nichol/187164%23fullBio Biography on Hollywood.com]

{{f|1970}}
[[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar]]
[[Flokkur:Bandarískir upptökustjórar]]</text>
      <sha1>i8f33y3li13groy3argz6yvb3kjf0ir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951904</id>
      <parentid>1951903</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kvikmyndir */</comment>
      <origin>1951904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27613" sha1="bt2h2na1rd0z8z9ec0el66c6ien9dkp" xml:space="preserve">{{Leikari
| name = McG
| image = McG at WonderCon 2009 1.JPG
| imagesize =250px 
| caption = 
| birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1970|8|9}}
| location = [[Kalamazoo]] í [[Michigan]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| birthname = Joseph McGinty Nichol
| yearsactive  = 2000 - 
}}
'''Joseph McGinty Nichol''' (fæddur 9. ágúst 1970), betur þekktur sem '''McG''', er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikstjóri]] og [[framleiðandi]] kvikmynda og sjónvarpsþátta, ásamt því að vera fyrrverandi upptökustjóri. 

McG á sitt eigið framleiðslufyrirtæki, Wonderland Sound and Vision, stofnað 2001, sem hefur séð um framleiðslu á þeim kvikmyndum og sjónvarpsþáttum sem hann hefur unnið við síðan hann gerði [[Charlie's Angels: Full Throttle]].

== Einkalíf ==
Joseph McGinty Nichol fæddist í [[Kalamazoo]] í [[Michigan]] og ólst upp í [[Newport Beach]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Þar sem bæði frændi hans og afi hans voru báðir kallaðir Joe, þá var hann nefndur McG af móður sinni til þess að losna undan misskilningi, en gælunafnið festist við hann síðan hann fæddist.&lt;ref name=hotwheels/&gt; Hann á einn bróður og faðir hans á fyrirtæki sem prófar lyf fyrir lyfjafyrirtæki.

McG stundaði nám við Corona del Mar High School, þar sem hann kynntist [[Mark McGrath]]. Í fyrstu vildi hann verða aðalsöngvari í hljómsveit sem hann stofnaði með honum. En hann náði aldrei að vera aðalsöngvarinn og bað McGrath um að taka við, vann hann bakvið tjöldin sem framleiðandi og sölumaður í staðinn. Þegar hann var 22 ára sótti hann [[Kaliforníuháskóli í Irvine|Kaliforníuháskóla í Irvine]] og tók BA-gráðu í sálfæði,&lt;ref name=awards/&gt;.  Á sama tíma vann McG sem ljósmyndari með því að taka myndir af hljómsveitum og tónlistarmönnum. Þetta leiddi hann til þess að stofna G Recordings árið 1993.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=McG|publisher=Hollywood.com|date=|url=http://www.hollywood.com/celebrity/187164/Joseph_McGinty_Nichol|accessdate=2009-09-17|archiveurl=https://archive.today/20120530055007/http://www.hollywood.com/celebrity/187164/Joseph_McGinty_Nichol|archivedate=2012-05-30}}&lt;/ref&gt;

Í desember 2008 var hann verðlaunaður sem Kodak-kvikmyndagerðarmaður ársins af CineAsia.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Dave McNary|title=CineAsia salutes McG|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2008-11-17|url=http://www.variety.com/article/VR1117995992.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2009-01-30}}&lt;/ref&gt;

== Ferill ==
=== Tónlist ===
Árið 1995, McG framleiddi fyrsta albúm [[Sugar Ray]] og er samhöfundur að nokkrum lögum, þar á meðal „Fly“. Tónlistarferill hans innihélt yfir fimmtíu tónlistmyndbönd, eins og „All Star“ með [[Smash Mouth]] og „Pretty Fly (For a White Guy)“ með [[The Offspring]]. 

=== Tónlistarmyndbönd ===
McG leikstýrði auk þess heimildarmyndum um [[Korn]] og [[Sugar Ray]]. Árið 1997 fékk hann Billboard-tónlistarverðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir ''Walking on the Sun'' með Smash Mouth og ''Music Video Production Association'' verðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir ''Fly'' með Sugar Ray.&lt;ref name=awards&gt;{{cite web|author=|title=McG Hollywood Breakthrough Directing Award™|work=HollywoodAwards.com|date=2002-10-01|url=http://hollywoodawards.com/breakthrough/index.html|accessdate=2009-07-01|archive-date=2009-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305235601/http://www.hollywoodawards.com/breakthrough/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

=== Sjónvarpsauglýsingar ===
McG leikstýrði auglýsingum fyrir Major League Baseball og [[Coca-Cola]]. Ein auglýsing hans fyrir [[Gap]] var verðlaunuð árið 1999 við Alþjóðlegu kvikmyndahátíðina í London.&lt;ref name=mcgcareer&gt;{{cite web|author=|title=McG Biography|work=StarPulse.com|date=2009-01-30|url=http://www.starpulse.com/Actors/McG/Biography/|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217071051/http://www.starpulse.com/Actors/McG/Biography/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Kvikmyndir ===
Árið 2000 þá var McG boðið af [[Drew Barrymore]]  að leikstýra [[Englar Charlies (kvikmynd)|Charlie's Angels]] þar sem hún var svo hrifin af tónlistarmyndböndum hans. Sem hann samþykkti, þar sem honum langaði í stærri verkefni og seldi myndina til stúdíó yfirmannanna, sem voru í fyrstu tregir en létu svo undan á endanum. Myndin var frumsýnd árið 2000 og tók hún inn yfir 250 milljónir dollara alþjóðlega, við misjafna hrifningu gagnrýnanda og áhorfenda. Samt sem áður þá vann hann Hollywood Breakthrough verðlaunin á Hollywood Kvikmyndahátíðinni árið 2002.&lt;ref name=awards/&gt; 

Í febrúar 2002, þá vann hann með Jon Peters og Lorenzo di Bonaventura við fimmtu myndina í [[Superman]] seríunni sem var þá á þróunarstiginu. McG og Peters réðu [[J.J. Abrams]] til þess að skrifa handritið að myndinni sem kallaðist ''Superman: Flyby'', sem var gefið út í júlí  2002.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Mike White|title=''Superman'': Grounded|work=Cashiers du Cinemart|date=|url=http://www.impossiblefunky.com/archives/issue_15/15_superman.asp?IshNum=15|accessdate=2009-01-31|archive-date=2012-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627062338/http://www.impossiblefunky.com/archives/issue_15/15_superman.asp?IshNum=15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Eftir að hafa losað sig undan verkefninu til þess að gera [[Charlie's Angels: Full Throttle]] í september 2002, þá var McG skipt út fyrir [[Brett Ratner]]. 

Warner Bros. voru enn ánægðir með hann og enduréðu hann til þess að leikstýra ''Superman: Flyby'' í apríl 2003 eftir að Ratner datt út. Á meðan hann var enn við verkefnið þá skipulögðu McG og stjórnendurnir [[söguborð]], hugmyndir og staðsetningar ásamt breytingum að handritinu. En ekkert gerðist og McG yfirgaf verkefnið, vegna flughræðslu til [[Sydney]], [[Ástralía|Ástralíu]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=Lew Irwin|url=http://imdb.com/news/wenn/2005-10-19#celeb9|title=Moviemaker McG's Fear of Flying Cost Him ''Superman''|publisher=[[Internet Movie Database]]|date=[[2005-10-19]]|accessdate=2009-01-31|archive-date=2006-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20060520222604/http://www.imdb.com/news/wenn/2005-10-19/#celeb9|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Þetta gerði það að verkum að [[Bryan Singer]] endaði með að leikstýra [[Superman Returns]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=|title=The Strange and Evil Tale of the Production of Superman V|work=Electirc-Escape.net|date=2009-01-30|url=http://electric-escape.net/?q=node/1073|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217123210/http://electric-escape.net/?q=node%2F1073|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
Árið 2006 þá leyfði Warner Bros., McG sem &quot;virtist vera að lagast sem sögumaður og langaði að vinna að betri verkefnum&quot;  til þess að leikstýra íþrótta-drama myndinni ''We Are Marshall''.&lt;ref name=hotwheels/&gt; Þó að myndin fékk misjafna dóma, en McG var hyllt fyrir að hafa komið sögunni vel frá sér. Jessica Reaves frá [[Chicago Tribune]] sagði að &quot;McG  sýnir nýja hlið á sér. Senur eins og flugslyið og afleiðingar þess voru vel gerðar.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-we-are/162977/content |title=Geymd eintak |access-date=2009-09-29 |archive-date=2009-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504135423/http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-we-are/162977/content |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

McG ákvað ásamt [[Adam Brody]], að gera endurgerð af [[Revenge of the Nerds]], sem átti að vera frumsýnd árið 2007 með fjármang upp á 5 milljónir dollara og upptökur áttu að byrja við Emory University. Samt sem áður, eftir að hafa fengið handritið, háskólayfirvöld bökkuðu út tveim vikum áður en upptökur hófust, þar sem handritið var illa skrifað. Þetta leiddi til þess að myndin var tekin upp við Agnes Scott College í tvær vikur, en eftir á, Fox Atomic og framleiðendur settu það upp í hillu vegna skorts af víðskotum, opna rýmið við Emorys háskólann hefði gefið þeim það, og þar sem vetur var að nálgast hratt, sem myndi gera það erfitt fyrir að ná þeim senum sem þeir þurftu.&lt;ref&gt;{{cite web|author1=Josh Grossberg|title=No ''Revenge'' for New Nerds|work=[[Entertainment Weekly]]|date=2006-11-22|url=http://www.eonline.com/uberblog/b53817_No_Revenge_for_New_Nerds.html|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt; Ásamt því að yfirmaður stúdíósins Peter Rice var ósáttur með þær upptökur sem voru til staðar.&lt;ref&gt;{{cite web|author1=Variety Staff|author2= Nicole Laporte|author3= Alex Romanelli|title=Atomic blast to 'Nerds'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2006-11-21|url=http://www.variety.com/article/VR1117954365.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt;

Þann 2. ágúst 2007, þá  skrifaði McG undir þriggja ára- framleiðslu samning fyrir hönd Wonderland Sound and Vision við Warner Bros., með áætlun um að ''framleiða þrjár myndir á ári'' og leikstýra ''einni af þeim hvert ár''. Fyrstu þrjár myndirnar áttu að vera ''Nightcrawlers'', ''Yucatan'', og ''Maintenance''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Campbell|first=Christopher|title=McG is a 'Maintenance' Man|publisher=Cinematical.com|date=2007-08-10|url=http://www.cinematical.com/2007/08/10/mcg-is-a-maintenance-man/|accessdate=2009-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181216210823/http://www.cinematical.com/2007/08/10/mcg-is-a-maintenance-man/|archivedate=2018-12-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Samt sem áður leit engin af þessum myndum dagsins ljós.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Bartyzel|first=Monika|title=McG Gets New McDeal|publisher=Cinematical.com|date=2007-08-02|url=http://www.cinematical.com/2007/08/02/mcg-gets-new-mcdeal/|accessdate=2009-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070819233134/http://www.cinematical.com/2007/08/02/mcg-gets-new-mcdeal/|archivedate=2007-08-19|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Næsta kvikmynda verkefni McGs var [[Terminator Salvation]] (2009), fjórða myndin í Terminator seríunni. Eftir að Halcyon Company keypti réttinn, réðu þeir McG fyrir verkefnið sem hann fékk 6 million dollara fyrir.&lt;ref name=latimes&gt;{{cite web|url=http://www.latimes.com/business/la-fi-ct-terminator26-2009may26,0,5446645,full.story|title=On the way to 'Terminator Salvation,' legal sparks fly|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-05-26|accessdate=2009-07-01|archive-date=2009-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613023010/http://www.latimes.com/business/la-fi-ct-terminator26-2009may26,0,5446645,full.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Þó að hann hafi lofað aðdáendum að færa aftur trúverðugleika seríunnar, með því að ráða [[Christian Bale]] og eftir einlægt samtal við [[James Cameron]].  Myndin var frumsýnd 21. maí, 2009 í Bandaríkjunum og Kanada, fékk neikvæða gagnrýni af öllum myndunum í seríunni. Heildartekjur myndarinnar alþjóðlega voru 370 milljónir dollara.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Boucher|first=Geoff|title=Hero Complex|publisher=''[[L.A. Times]]''|date=2009-05-05|url=http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2009/05/mcg-were-bringing-credibility-back-to-terminator-franchise.html|accessdate=2009-09-16}}&lt;/ref&gt;

Næsta verkefni hans var að leikstýra endurgerðinni af '[[20,000 Leagues Under the Sea]] fyrir [[Disney]], þar sem hann vildi ráða [[Sam Worthington]] sem [[Captain Nemo]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jim Vejvoda|title=Finding McG's Nemo|work=[[IGN]]|date=2009-01-15|url=http://uk.movies.ign.com/articles/945/945281p1.html|accessdate=2009-08-31|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221090207/http://uk.movies.ign.com/articles/945/945281p1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; En eftir að hafa eytt 10 milljónum dollara í frumvinnslu, þá ákvað Rich Ross yfirmaður Disney að setja stoppa verkefnið vegna ágreinings um mismunandi áherslur á myndina, og McG er ekki lengur tengdur verkefninu.&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Claudia Eller|author2= Dawn C. Chmielewski|title=New Disney movie chief pulls plug on costly 'Captain Nemo'|publisher=''[[L.A. Times]]''|date=2009-11-17|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2009/11/new-disney-movie-chief-pulls-plug-on-costly-captain-nemo.html|accessdate=2009-09-16}}&lt;/ref&gt; Í staðinn þá fór McG í samningaviðræður við 20 Century Fox um að leikstýra grín-spennumyndinni [[This Means War]], sem skartar [[Reese Witherspoon]], [[Chris Pine]] og [[Tom Hardy]] og verður frumsýnd í febrúar 2012. 

McG hefur verið í samningaviðræðum að sjá um framleiðslu og þróun nýrrar ''Terminator'' myndar, eftir að hafa gert 10 milljóna dollara samning við Halcyon Company,&lt;ref name=latimes/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Michael Fleming|title=McG to direct Disney's 'Leagues'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-01-06|url=http://www.variety.com/article/VR1117998080.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2009-02-20}}&lt;/ref&gt; en þar sem kvikmyndarétturinn er nú í eigu ''Pacificor'' þá hafa líkur hans minnkað til muna. &lt;ref&gt;{{cite news|last=Fritz|first=Ben|title='Terminator' rights go to hedge fund despite objections by Sony, Lions Gate (updated)|publisher=[[LA Times]] Blog|date=2010-02-10|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2010/02/terminator-rights-go-to-hedge-fund-despite-objections-by-sony-lions-gate.html|accessdate=2010-02-27}}&lt;/ref&gt; 

McG hefur verið aktívur í þróun rokk söngleiksins ''Spring Awakening''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Raddish|first=Christina|title=Director McG Gives IESB an Update on 20,000 LEAGUES UNDER THE SEA and Says it's Action Packed!|publisher=''IESB.com''|date=2009-08-07|url=http://www.iesb.net/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=7257:director-mcg-gives-iesb-an-update-on-20000-leagues-under-the-sea-and-says-its-action-packed&amp;catid=44:interviews&amp;Itemid=172|accessdate=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; Hann er að plana framleiða og taka upp myndina á sex vikum fyrir 25 milljónir dollara.&lt;ref name=mcgcareer/&gt; McG er einnig tengdur við kvikmynd byggða á Jon Stocks ''Dead Spy Running'' bókinni,&lt;ref&gt;{{cite web|author=|title=Stephen Gaghan Adapting ''Dead Spy Running''|work=Comingsoon.net|date=2009-02-20|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=53059|accessdate=2009-02-20|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221123115/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=53059|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; og framleiða ''I Am A Genius of Unspeakable Evil and I Want to be Your Class President'', kvikmynd byggð á bókinni eftir Josh Lieb,&lt;ref&gt;{{cite web|last=Pederson|first=Nicole|title=I Am A Genius of Unspeakable Evil and I Want to be Your Class President|publisher=Collider.com|date=2008-03-25|url=http://www.collider.com/entertainment/news/article.asp/aid/7405/tcid/1|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091021013242/http://www.collider.com/entertainment/news/article.asp/aid/7405/tcid/1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; og ''Medieval'', kvikmynd sem hann ætlaði að leikstýra en hefur verið gefið til Rob Cohen.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Sciretta|first=Peter|title=Rob Cohen Goes Medieval, Drops xXx Sequel|publisher=''[[/Film]]''|date=2009-06-09|url=http://www.slashfilm.com/2009/06/10/rob-cohen-goes-medieval-drops-xxx-sequel/|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831220516/http://www.slashfilm.com/2009/06/10/rob-cohen-goes-medieval-drops-xxx-sequel/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; McG hefur einnig verið tengdur við ''Elysium'', nútímasaga um Grísku goðsagnirnar, skrifuð af Matt Cirulnick;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Laporte|first=Nicole|title=McG, Cirulnick go Greek|publisher=ComingSoon.net|date=2006-05-01|url=http://www.variety.com/article/VR1117942344.html?categoryid=13&amp;cs=1&amp;query=Matt+Cirulnick+|accessdate=2009-10-21}}&lt;/ref&gt;;''Medallion'', spennumynd með [[Nicolas Cage]] um meistaraþjóf sem leitar að rændri dóttur sinni;&lt;ref name=Medallion&gt;{{cite web|last=Lussier|first=Germaine|title=Nicolas Cage Stars in ‘Medallion’ Directed by Simon West|publisher=''[[/Film]]''|date=2010-12-15|url=http://www.slashfilm.com/nicolas-cage-stars-medallion-directed-simon-west/|accessdate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt; kvikmynd byggð á ''The DUFF'' (Designated Ugly Fat Friend);&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=McG to Adapt ''The DUFF''|publisher=ComingSoon.net|date=2010-06-01|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66692|accessdate=2010-06-15|archive-date=2010-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100605032033/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66692|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''Tink'',  rómantísk-grínmynd byggð á [[Tinkerbell]];&lt;ref&gt;{{cite news|last=Graser|first=Marc|title='Tink' in Disney's tank|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|url=http://www.variety.com/article/VR1118021772.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2010-07-15 | date=2010-07-14}}&lt;/ref&gt; og CBS Films ''Face It''.&lt;ref&gt;{{cite news|first=|last=|publisher=ComingSoon.net|title=CBS Films Will ''Face It''|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=75618|date=March 25, 2011|accessdate=July 8, 2011|archive-date=mars 26, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110326154336/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=75618}}&lt;/ref&gt; Önnur verkefni sem McG hefur áhuga á eru meðal annars, Seinni heimstyrjaldar mynd byggð á''Do Androids Dream of Electric Sheep?'', sem var einu sinni gerð af [[Ridley Scott]] sem hin 1982 ''[[Blade Runner]]'' er gerð eftir.&lt;ref name=hotwheels&gt;{{cite web|author=Edward Douglas|title=Exclusive: ''We Are Marshall'' Director McG!|work=Comingsoon.net|date=2006-12-18|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17957|accessdate=2009-01-31|archive-date=2009-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090218150919/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17957|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tatiana Siegel|title=Derek Anderson &amp; Victor Kubicek|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]|url=http://www.variety.com/article/VR1117991557.html?categoryid=3231&amp;cs=1|date=2008-09-03|accessdate=2008-09-21}}&lt;/ref&gt;

=== Sjónvarp ===
Árið 2002 þá þróaði McG þáttinn ''Fastlane'' með John McNamara, sem var hætt við vegna há kostnaðar á fyrsta þættinu, en má finna á heimavideo. Josh Schwartz leitaði til hans og meðframleiðanda hans, Stephanie Savage, varðandi annan sjónvarpsþátt sem var [[The O.C.]] . McG framleiddi sjónvarpseríuna ''The Mountain'', sem var síðan hætt við eftir aðeins eina seríu. Næsta sjónvarpsverkefni hans var [[Supernatural]](2005), þar sem hann er meðframleiðandi. Þátturinn fjallar um tvo bræður sem elta uppi djöfla og er enn við sýningar til dags. 

Árið 2007, McG vann aðallega við sjónvarpið, framleiddi hann, [[Pussycat Dolls Present: The Search For the Next Doll]] (2007) og [[Chuck]] (2007). Sem hann framleiddi með Josh Schwartz, félagi hans við ''The O.C.'', leikstýrði hann síðarnefnda þættinum og heldur áfram að vera meðframleiðandi þáttarins. Fox hafði gefið handritaleyfi fyrir ''Invisible'', McG-sjónvarpsþáttur skrifaður af Ari Eisner um glæpamann sem getur orðið ósýnilegur. Frá 2009, þá hafa engar upplýsingar komið fram varðandi þáttinn.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=FOX Spots 'Invisible' McG|publisher=Zap2It.com|date=2007-09-27|url=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-foxinvisiblemcg,0,4569320.story|accessdate=2009-09-01|archive-date=2012-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925220316/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-foxinvisiblemcg,0,4569320.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Auk þess samþykkti Fox þann 30. október 2007 kynningaþátt fyrir endurgerð á breska þættinum [[Spaced]], þar sem McG er framleiðslustjóri. [[Simon Pegg]] og aðdáendur urðu reiðir þar sem aðild upphaflegu höfunda var ekki notuð. Samt sem áður var kynningarþátturinn skrifaður af Adam Barr,&lt;ref&gt;{{cite web|author=Eric Goldman|title=Spaced Remake in Development|work=[[IGN]]|date=2007-10-30|url=http://tv.ign.com/articles/831/831410p1.html|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt; en var rakkaður svo niður, sem endaði með því að Fox hætti við seríuna.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jace|title=Where Pilots Go to Die: FOX's &quot;Spaced&quot;|work=TelevisionaryBlog|date=2008-05-28|url=http://www.televisionaryblog.com/2008/05/where-pilots-go-to-die-foxs-spaced.html|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt; McG sem þá var framleiðandi að [[Pussycat Dolls Present: Girlicious]](2008). [[Pussycat Dolls Present:]] serían sem var svo hætt við. Hann var framleiðslustjóri fyrir WB Television Network's internet seríuna, ''Sorority Forever'' (2008) og ''Exposed''(2008) líka.&lt;ref name=&quot;WB revived as online platform&quot;&gt;{{Cite news | url = http://www.variety.com/VR1117984772.html | title = WB revived as online platform | date = 2008-04-28 | work = [[Variety (magazine)|Variety]] | accessdate = 2008-04-28}}&lt;/ref&gt;

Fyrirtæki hans, seldi þrjá nýja þætti fyrir 2009-2010 tímabilið, ''Thunder Road'' raunveruleikaþáttur til CBS,&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=Pilots: McG Takes 'Thunder Road' to CBS|publisher=Zap2It.com|date=2009-02-17|url=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-thunder-road-mcg-cbs-pilot-story,0,7995913.story|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090422163812/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-thunder-road-mcg-cbs-pilot-story,0,7995913.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;''Limelight'' sem var byggt á lífi Pharrell Williams til ABC,&lt;ref&gt;{{cite web|last=Schneider|first=Michael|title=ABC OK's Bruckheimer, McG pilots|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|date=2009-01-30|url=http://www.variety.com/article/VR1117999385.html?categoryid=1300&amp;cs=1|accessdate=2009-09-01}}&lt;/ref&gt; og ''[[Human Target]]'' sem var byggt á teiknimyndasögu til Fox. Aðeins [[Human Target]] var gerður af seríu og voru tvær þáttaraðir gerðar. &lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=FOX ANNOUNCES PRIMETIME SLATE FOR 2009-2010 SEASON|publisher=TheFutonCritic.com|date=2009-05-18|url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20090518fox03|accessdate=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; Árið 2010 þá seldi hann The CW þáttinn ''Nikita'', sem er endurgerð af ''La Femme Nikita'' og hafa tvær þáttaraðir verið gerðar til þessa. 

Nýjustu sjónvarpsþættirnir sem hann er með í bígerð eru ''Zombies vs. Vampires'', sem fjallar um tvo lögreglumenn, þar sem annar þeirra gerist vampíra og þarf að vinna við ''glæpi tengda uppvakningum''&lt;ref&gt;{{cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=NBC Buys 'Zombies Vs. Vampires' Spec|publisher=Deadline.com|date=2010-08-04|url=http://www.deadline.com/2010/08/nbc-buys-zombies-vs-vampires-spec/|accessdate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt;, einkaspæjara þáttinn ''I, Pi'' sem hann meðþróaði með Paul Scheuring, ;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Schneider|first=Michael|title=ABC, McG eye detective series|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|date=2010-09-03|url=http://www.variety.com/article/VR1118023678?refCatId=14|accessdate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt; og netserían ''Aim High'' sem var frumsýnd 1. Ágúst 2011 á Facebook. &lt;ref&gt;{{cite news|first=Rich|last=Mbariket|publisher=WebSeriesNetwork.com|title=Warner Bros. Unveils First Trailer From McG's Action Web Series 'Aim High'|url=http://www.webseriesnetwork.com/profiles/blogs/warner-bros-unveils-first|date=June 24, 2011|accessdate=July 8, 2011|archive-date=júní 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629105310/http://www.webseriesnetwork.com/profiles/blogs/warner-bros-unveils-first|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Kvikmyndir ==
{{Dökkt þema ferill}}
{| class=&quot;t-ferill&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0;  border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background: LightSteelBlue;&quot; | Kvikmynd
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;33&quot;|Ár
! rowspan=&quot;2&quot;|Titill
! colspan=&quot;3&quot;|Skráður sem
! rowspan=&quot;2&quot;|Athugasemd
|-
! width=65 | [[Kvikmyndaleikstjóri|Leikstjóri]]
! width=65 | [[Kvikmyndaframleiðandi|Framleiðandi]]
! width=65 | [[Handritahöfundur|Rithöfundur]]
|-
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2000
| align=&quot;left&quot;| ''[[Englar Charlies (kvikmynd)|Charlie's Angels]]''
| já
|
|
| Hæstu helgar heildartekjur sem leikstjóri.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2003
| align=&quot;left&quot;| ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]''
| já
| 
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2006
| align=&quot;left&quot;| ''[[Stay Alive]]''
| 
| 
| já
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2006 
| align=&quot;left&quot;| ''[[We Are Marshall]]''
| já
| já
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2009
| align=&quot;left&quot;| ''[[Terminator Salvation]]''
| já
| 
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010
| align=&quot;left&quot;| ''Fantasyland''
| 
| já
|
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2012
| align=&quot;left&quot;| ''This Means War''
| já
| já
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2012
| align=&quot;left&quot;| ''Stolen''
| 
| já
|
| Í eftirvinnslu
|-
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background: LightSteelBlue;&quot; | Sjónvarpið
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;33&quot;|Ár
! rowspan=&quot;2&quot;|Titill
! colspan=&quot;3&quot;|Skráður sem
! rowspan=&quot;2&quot;|Athugasemd
|-
! width=65 | [[Kvikmyndaleikstjóri|Leikstjóri]]
! width=65 | [[Kvikmyndaframleiðandi|Framleiðandi]]
! width=65 | [[Handritahöfundur|Rithöfundur]]
|-
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2002
| align=&quot;left&quot;| ''[[Fastlane]]''
| já
| já
| já
| Leikstýrði fyrsta þættinum.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2003-2007
| align=&quot;left&quot;| ''[[The O.C.]]''
| 
| já
| 
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2004
| align=&quot;left&quot;| ''[[The Mountain]]''
| 
| já
| 
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2005-til dags
| align=&quot;left&quot;| ''[[Supernatural]]''
| 
| já
| 
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2007
| align=&quot;left&quot;| ''[[Pussycat Dolls Present: The Search For the Next Doll]]''
| 
| já
| 
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2007-2012
| align=&quot;left&quot;| ''[[Chuck (sjónvarpsþáttur)|Chuck]]''
| já
| já
|
| Leikstýrði aðeins fyrsta þættinum.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2008
| align=&quot;left&quot;| ''[[Spaced]]''
| 
| já
| 
| Hætt við áður en hann var frumsýndur.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2008
| align=&quot;left&quot;| ''[[Pussycat Dolls Present: Girlicious]]''
| 
| já
|
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2008
| align=&quot;left&quot;| ''[[Sorority Forever]]''
| 
| já
|
| Internet sería.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010
| align=&quot;left&quot;| ''[[Exposed]]''
| 
| já
|
| Internet sería.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010-2011
| align=&quot;left&quot;| ''[[Human Target]]''
| 
| já
| 
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010-til dags
| align=&quot;left&quot;| ''Ghostfacers''
| 
| já
|
| Internetsería
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010-til dags
| align=&quot;left&quot;| ''Nikita''
| 
| já
|
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2011
| align=&quot;left&quot;| ''Aim High''
| 
| já
|
| Internetsería
|}

== Neðanmálsgreinar ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{Wpheimild|tungumál = en|titill = McG|mánuðurskoðað = 29. september|árskoðað = 2009}}

== Tenglar ==
{{Commonscat}}
* {{imdb name|id=0629334|name=McG}}
* [https://archive.today/20121206005208/http://www.hollywood.com/celebrity/Joseph_McGinty_Nichol/187164%23fullBio Biography on Hollywood.com]

{{f|1970}}
[[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar]]
[[Flokkur:Bandarískir upptökustjórar]]</text>
      <sha1>bt2h2na1rd0z8z9ec0el66c6ien9dkp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951905</id>
      <parentid>1951904</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:42:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Kvikmyndir */</comment>
      <origin>1951905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27586" sha1="04wsyiwzc9yqfvi8bppbs533qd3cmkw" xml:space="preserve">{{Leikari
| name = McG
| image = McG at WonderCon 2009 1.JPG
| imagesize =250px 
| caption = 
| birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1970|8|9}}
| location = [[Kalamazoo]] í [[Michigan]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| birthname = Joseph McGinty Nichol
| yearsactive  = 2000 - 
}}
'''Joseph McGinty Nichol''' (fæddur 9. ágúst 1970), betur þekktur sem '''McG''', er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikstjóri]] og [[framleiðandi]] kvikmynda og sjónvarpsþátta, ásamt því að vera fyrrverandi upptökustjóri. 

McG á sitt eigið framleiðslufyrirtæki, Wonderland Sound and Vision, stofnað 2001, sem hefur séð um framleiðslu á þeim kvikmyndum og sjónvarpsþáttum sem hann hefur unnið við síðan hann gerði [[Charlie's Angels: Full Throttle]].

== Einkalíf ==
Joseph McGinty Nichol fæddist í [[Kalamazoo]] í [[Michigan]] og ólst upp í [[Newport Beach]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Þar sem bæði frændi hans og afi hans voru báðir kallaðir Joe, þá var hann nefndur McG af móður sinni til þess að losna undan misskilningi, en gælunafnið festist við hann síðan hann fæddist.&lt;ref name=hotwheels/&gt; Hann á einn bróður og faðir hans á fyrirtæki sem prófar lyf fyrir lyfjafyrirtæki.

McG stundaði nám við Corona del Mar High School, þar sem hann kynntist [[Mark McGrath]]. Í fyrstu vildi hann verða aðalsöngvari í hljómsveit sem hann stofnaði með honum. En hann náði aldrei að vera aðalsöngvarinn og bað McGrath um að taka við, vann hann bakvið tjöldin sem framleiðandi og sölumaður í staðinn. Þegar hann var 22 ára sótti hann [[Kaliforníuháskóli í Irvine|Kaliforníuháskóla í Irvine]] og tók BA-gráðu í sálfæði,&lt;ref name=awards/&gt;.  Á sama tíma vann McG sem ljósmyndari með því að taka myndir af hljómsveitum og tónlistarmönnum. Þetta leiddi hann til þess að stofna G Recordings árið 1993.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=McG|publisher=Hollywood.com|date=|url=http://www.hollywood.com/celebrity/187164/Joseph_McGinty_Nichol|accessdate=2009-09-17|archiveurl=https://archive.today/20120530055007/http://www.hollywood.com/celebrity/187164/Joseph_McGinty_Nichol|archivedate=2012-05-30}}&lt;/ref&gt;

Í desember 2008 var hann verðlaunaður sem Kodak-kvikmyndagerðarmaður ársins af CineAsia.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Dave McNary|title=CineAsia salutes McG|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2008-11-17|url=http://www.variety.com/article/VR1117995992.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2009-01-30}}&lt;/ref&gt;

== Ferill ==
=== Tónlist ===
Árið 1995, McG framleiddi fyrsta albúm [[Sugar Ray]] og er samhöfundur að nokkrum lögum, þar á meðal „Fly“. Tónlistarferill hans innihélt yfir fimmtíu tónlistmyndbönd, eins og „All Star“ með [[Smash Mouth]] og „Pretty Fly (For a White Guy)“ með [[The Offspring]]. 

=== Tónlistarmyndbönd ===
McG leikstýrði auk þess heimildarmyndum um [[Korn]] og [[Sugar Ray]]. Árið 1997 fékk hann Billboard-tónlistarverðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir ''Walking on the Sun'' með Smash Mouth og ''Music Video Production Association'' verðlaunin fyrir besta popvideo ársins fyrir ''Fly'' með Sugar Ray.&lt;ref name=awards&gt;{{cite web|author=|title=McG Hollywood Breakthrough Directing Award™|work=HollywoodAwards.com|date=2002-10-01|url=http://hollywoodawards.com/breakthrough/index.html|accessdate=2009-07-01|archive-date=2009-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090305235601/http://www.hollywoodawards.com/breakthrough/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

=== Sjónvarpsauglýsingar ===
McG leikstýrði auglýsingum fyrir Major League Baseball og [[Coca-Cola]]. Ein auglýsing hans fyrir [[Gap]] var verðlaunuð árið 1999 við Alþjóðlegu kvikmyndahátíðina í London.&lt;ref name=mcgcareer&gt;{{cite web|author=|title=McG Biography|work=StarPulse.com|date=2009-01-30|url=http://www.starpulse.com/Actors/McG/Biography/|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217071051/http://www.starpulse.com/Actors/McG/Biography/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== Kvikmyndir ===
Árið 2000 þá var McG boðið af [[Drew Barrymore]]  að leikstýra [[Englar Charlies (kvikmynd)|Charlie's Angels]] þar sem hún var svo hrifin af tónlistarmyndböndum hans. Sem hann samþykkti, þar sem honum langaði í stærri verkefni og seldi myndina til stúdíó yfirmannanna, sem voru í fyrstu tregir en létu svo undan á endanum. Myndin var frumsýnd árið 2000 og tók hún inn yfir 250 milljónir dollara alþjóðlega, við misjafna hrifningu gagnrýnanda og áhorfenda. Samt sem áður þá vann hann Hollywood Breakthrough verðlaunin á Hollywood Kvikmyndahátíðinni árið 2002.&lt;ref name=awards/&gt; 

Í febrúar 2002, þá vann hann með Jon Peters og Lorenzo di Bonaventura við fimmtu myndina í [[Superman]] seríunni sem var þá á þróunarstiginu. McG og Peters réðu [[J.J. Abrams]] til þess að skrifa handritið að myndinni sem kallaðist ''Superman: Flyby'', sem var gefið út í júlí  2002.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Mike White|title=''Superman'': Grounded|work=Cashiers du Cinemart|date=|url=http://www.impossiblefunky.com/archives/issue_15/15_superman.asp?IshNum=15|accessdate=2009-01-31|archive-date=2012-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20120627062338/http://www.impossiblefunky.com/archives/issue_15/15_superman.asp?IshNum=15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Eftir að hafa losað sig undan verkefninu til þess að gera [[Charlie's Angels: Full Throttle]] í september 2002, þá var McG skipt út fyrir [[Brett Ratner]]. 

Warner Bros. voru enn ánægðir með hann og enduréðu hann til þess að leikstýra ''Superman: Flyby'' í apríl 2003 eftir að Ratner datt út. Á meðan hann var enn við verkefnið þá skipulögðu McG og stjórnendurnir [[söguborð]], hugmyndir og staðsetningar ásamt breytingum að handritinu. En ekkert gerðist og McG yfirgaf verkefnið, vegna flughræðslu til [[Sydney]], [[Ástralía|Ástralíu]].&lt;ref&gt;{{cite news|author=Lew Irwin|url=http://imdb.com/news/wenn/2005-10-19#celeb9|title=Moviemaker McG's Fear of Flying Cost Him ''Superman''|publisher=[[Internet Movie Database]]|date=[[2005-10-19]]|accessdate=2009-01-31|archive-date=2006-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20060520222604/http://www.imdb.com/news/wenn/2005-10-19/#celeb9|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Þetta gerði það að verkum að [[Bryan Singer]] endaði með að leikstýra [[Superman Returns]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=|title=The Strange and Evil Tale of the Production of Superman V|work=Electirc-Escape.net|date=2009-01-30|url=http://electric-escape.net/?q=node/1073|accessdate=2009-01-30|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217123210/http://electric-escape.net/?q=node%2F1073|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 
Árið 2006 þá leyfði Warner Bros., McG sem &quot;virtist vera að lagast sem sögumaður og langaði að vinna að betri verkefnum&quot;  til þess að leikstýra íþrótta-drama myndinni ''We Are Marshall''.&lt;ref name=hotwheels/&gt; Þó að myndin fékk misjafna dóma, en McG var hyllt fyrir að hafa komið sögunni vel frá sér. Jessica Reaves frá [[Chicago Tribune]] sagði að &quot;McG  sýnir nýja hlið á sér. Senur eins og flugslyið og afleiðingar þess voru vel gerðar.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-we-are/162977/content |title=Geymd eintak |access-date=2009-09-29 |archive-date=2009-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090504135423/http://chicago.metromix.com/movies/review/movie-review-we-are/162977/content |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

McG ákvað ásamt [[Adam Brody]], að gera endurgerð af [[Revenge of the Nerds]], sem átti að vera frumsýnd árið 2007 með fjármang upp á 5 milljónir dollara og upptökur áttu að byrja við Emory University. Samt sem áður, eftir að hafa fengið handritið, háskólayfirvöld bökkuðu út tveim vikum áður en upptökur hófust, þar sem handritið var illa skrifað. Þetta leiddi til þess að myndin var tekin upp við Agnes Scott College í tvær vikur, en eftir á, Fox Atomic og framleiðendur settu það upp í hillu vegna skorts af víðskotum, opna rýmið við Emorys háskólann hefði gefið þeim það, og þar sem vetur var að nálgast hratt, sem myndi gera það erfitt fyrir að ná þeim senum sem þeir þurftu.&lt;ref&gt;{{cite web|author1=Josh Grossberg|title=No ''Revenge'' for New Nerds|work=[[Entertainment Weekly]]|date=2006-11-22|url=http://www.eonline.com/uberblog/b53817_No_Revenge_for_New_Nerds.html|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt; Ásamt því að yfirmaður stúdíósins Peter Rice var ósáttur með þær upptökur sem voru til staðar.&lt;ref&gt;{{cite web|author1=Variety Staff|author2= Nicole Laporte|author3= Alex Romanelli|title=Atomic blast to 'Nerds'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2006-11-21|url=http://www.variety.com/article/VR1117954365.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt;

Þann 2. ágúst 2007, þá  skrifaði McG undir þriggja ára- framleiðslu samning fyrir hönd Wonderland Sound and Vision við Warner Bros., með áætlun um að ''framleiða þrjár myndir á ári'' og leikstýra ''einni af þeim hvert ár''. Fyrstu þrjár myndirnar áttu að vera ''Nightcrawlers'', ''Yucatan'', og ''Maintenance''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Campbell|first=Christopher|title=McG is a 'Maintenance' Man|publisher=Cinematical.com|date=2007-08-10|url=http://www.cinematical.com/2007/08/10/mcg-is-a-maintenance-man/|accessdate=2009-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181216210823/http://www.cinematical.com/2007/08/10/mcg-is-a-maintenance-man/|archivedate=2018-12-16|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Samt sem áður leit engin af þessum myndum dagsins ljós.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Bartyzel|first=Monika|title=McG Gets New McDeal|publisher=Cinematical.com|date=2007-08-02|url=http://www.cinematical.com/2007/08/02/mcg-gets-new-mcdeal/|accessdate=2009-09-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070819233134/http://www.cinematical.com/2007/08/02/mcg-gets-new-mcdeal/|archivedate=2007-08-19|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Næsta kvikmynda verkefni McGs var [[Terminator Salvation]] (2009), fjórða myndin í Terminator seríunni. Eftir að Halcyon Company keypti réttinn, réðu þeir McG fyrir verkefnið sem hann fékk 6 million dollara fyrir.&lt;ref name=latimes&gt;{{cite web|url=http://www.latimes.com/business/la-fi-ct-terminator26-2009may26,0,5446645,full.story|title=On the way to 'Terminator Salvation,' legal sparks fly|work=[[Los Angeles Times]]|date=2009-05-26|accessdate=2009-07-01|archive-date=2009-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090613023010/http://www.latimes.com/business/la-fi-ct-terminator26-2009may26,0,5446645,full.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Þó að hann hafi lofað aðdáendum að færa aftur trúverðugleika seríunnar, með því að ráða [[Christian Bale]] og eftir einlægt samtal við [[James Cameron]].  Myndin var frumsýnd 21. maí, 2009 í Bandaríkjunum og Kanada, fékk neikvæða gagnrýni af öllum myndunum í seríunni. Heildartekjur myndarinnar alþjóðlega voru 370 milljónir dollara.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Boucher|first=Geoff|title=Hero Complex|publisher=''[[L.A. Times]]''|date=2009-05-05|url=http://latimesblogs.latimes.com/herocomplex/2009/05/mcg-were-bringing-credibility-back-to-terminator-franchise.html|accessdate=2009-09-16}}&lt;/ref&gt;

Næsta verkefni hans var að leikstýra endurgerðinni af '[[20,000 Leagues Under the Sea]] fyrir [[Disney]], þar sem hann vildi ráða [[Sam Worthington]] sem [[Captain Nemo]].&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jim Vejvoda|title=Finding McG's Nemo|work=[[IGN]]|date=2009-01-15|url=http://uk.movies.ign.com/articles/945/945281p1.html|accessdate=2009-08-31|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221090207/http://uk.movies.ign.com/articles/945/945281p1.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; En eftir að hafa eytt 10 milljónum dollara í frumvinnslu, þá ákvað Rich Ross yfirmaður Disney að setja stoppa verkefnið vegna ágreinings um mismunandi áherslur á myndina, og McG er ekki lengur tengdur verkefninu.&lt;ref&gt;{{cite news|author1=Claudia Eller|author2= Dawn C. Chmielewski|title=New Disney movie chief pulls plug on costly 'Captain Nemo'|publisher=''[[L.A. Times]]''|date=2009-11-17|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2009/11/new-disney-movie-chief-pulls-plug-on-costly-captain-nemo.html|accessdate=2009-09-16}}&lt;/ref&gt; Í staðinn þá fór McG í samningaviðræður við 20 Century Fox um að leikstýra grín-spennumyndinni [[This Means War]], sem skartar [[Reese Witherspoon]], [[Chris Pine]] og [[Tom Hardy]] og verður frumsýnd í febrúar 2012. 

McG hefur verið í samningaviðræðum að sjá um framleiðslu og þróun nýrrar ''Terminator'' myndar, eftir að hafa gert 10 milljóna dollara samning við Halcyon Company,&lt;ref name=latimes/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Michael Fleming|title=McG to direct Disney's 'Leagues'|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=2009-01-06|url=http://www.variety.com/article/VR1117998080.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2009-02-20}}&lt;/ref&gt; en þar sem kvikmyndarétturinn er nú í eigu ''Pacificor'' þá hafa líkur hans minnkað til muna. &lt;ref&gt;{{cite news|last=Fritz|first=Ben|title='Terminator' rights go to hedge fund despite objections by Sony, Lions Gate (updated)|publisher=[[LA Times]] Blog|date=2010-02-10|url=http://latimesblogs.latimes.com/entertainmentnewsbuzz/2010/02/terminator-rights-go-to-hedge-fund-despite-objections-by-sony-lions-gate.html|accessdate=2010-02-27}}&lt;/ref&gt; 

McG hefur verið aktívur í þróun rokk söngleiksins ''Spring Awakening''.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Raddish|first=Christina|title=Director McG Gives IESB an Update on 20,000 LEAGUES UNDER THE SEA and Says it's Action Packed!|publisher=''IESB.com''|date=2009-08-07|url=http://www.iesb.net/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=7257:director-mcg-gives-iesb-an-update-on-20000-leagues-under-the-sea-and-says-its-action-packed&amp;catid=44:interviews&amp;Itemid=172|accessdate=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; Hann er að plana framleiða og taka upp myndina á sex vikum fyrir 25 milljónir dollara.&lt;ref name=mcgcareer/&gt; McG er einnig tengdur við kvikmynd byggða á Jon Stocks ''Dead Spy Running'' bókinni,&lt;ref&gt;{{cite web|author=|title=Stephen Gaghan Adapting ''Dead Spy Running''|work=Comingsoon.net|date=2009-02-20|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=53059|accessdate=2009-02-20|archive-date=2009-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221123115/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=53059|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; og framleiða ''I Am A Genius of Unspeakable Evil and I Want to be Your Class President'', kvikmynd byggð á bókinni eftir Josh Lieb,&lt;ref&gt;{{cite web|last=Pederson|first=Nicole|title=I Am A Genius of Unspeakable Evil and I Want to be Your Class President|publisher=Collider.com|date=2008-03-25|url=http://www.collider.com/entertainment/news/article.asp/aid/7405/tcid/1|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091021013242/http://www.collider.com/entertainment/news/article.asp/aid/7405/tcid/1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; og ''Medieval'', kvikmynd sem hann ætlaði að leikstýra en hefur verið gefið til Rob Cohen.&lt;ref&gt;{{cite web|last=Sciretta|first=Peter|title=Rob Cohen Goes Medieval, Drops xXx Sequel|publisher=''[[/Film]]''|date=2009-06-09|url=http://www.slashfilm.com/2009/06/10/rob-cohen-goes-medieval-drops-xxx-sequel/|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831220516/http://www.slashfilm.com/2009/06/10/rob-cohen-goes-medieval-drops-xxx-sequel/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; McG hefur einnig verið tengdur við ''Elysium'', nútímasaga um Grísku goðsagnirnar, skrifuð af Matt Cirulnick;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Laporte|first=Nicole|title=McG, Cirulnick go Greek|publisher=ComingSoon.net|date=2006-05-01|url=http://www.variety.com/article/VR1117942344.html?categoryid=13&amp;cs=1&amp;query=Matt+Cirulnick+|accessdate=2009-10-21}}&lt;/ref&gt;;''Medallion'', spennumynd með [[Nicolas Cage]] um meistaraþjóf sem leitar að rændri dóttur sinni;&lt;ref name=Medallion&gt;{{cite web|last=Lussier|first=Germaine|title=Nicolas Cage Stars in ‘Medallion’ Directed by Simon West|publisher=''[[/Film]]''|date=2010-12-15|url=http://www.slashfilm.com/nicolas-cage-stars-medallion-directed-simon-west/|accessdate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt; kvikmynd byggð á ''The DUFF'' (Designated Ugly Fat Friend);&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=McG to Adapt ''The DUFF''|publisher=ComingSoon.net|date=2010-06-01|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66692|accessdate=2010-06-15|archive-date=2010-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100605032033/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=66692|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ''Tink'',  rómantísk-grínmynd byggð á [[Tinkerbell]];&lt;ref&gt;{{cite news|last=Graser|first=Marc|title='Tink' in Disney's tank|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|url=http://www.variety.com/article/VR1118021772.html?categoryid=13&amp;cs=1|accessdate=2010-07-15 | date=2010-07-14}}&lt;/ref&gt; og CBS Films ''Face It''.&lt;ref&gt;{{cite news|first=|last=|publisher=ComingSoon.net|title=CBS Films Will ''Face It''|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=75618|date=March 25, 2011|accessdate=July 8, 2011|archive-date=mars 26, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110326154336/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=75618}}&lt;/ref&gt; Önnur verkefni sem McG hefur áhuga á eru meðal annars, Seinni heimstyrjaldar mynd byggð á''Do Androids Dream of Electric Sheep?'', sem var einu sinni gerð af [[Ridley Scott]] sem hin 1982 ''[[Blade Runner]]'' er gerð eftir.&lt;ref name=hotwheels&gt;{{cite web|author=Edward Douglas|title=Exclusive: ''We Are Marshall'' Director McG!|work=Comingsoon.net|date=2006-12-18|url=http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17957|accessdate=2009-01-31|archive-date=2009-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090218150919/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=17957|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Tatiana Siegel|title=Derek Anderson &amp; Victor Kubicek|publisher=[[Variety (magazine)|Variety]]|url=http://www.variety.com/article/VR1117991557.html?categoryid=3231&amp;cs=1|date=2008-09-03|accessdate=2008-09-21}}&lt;/ref&gt;

=== Sjónvarp ===
Árið 2002 þá þróaði McG þáttinn ''Fastlane'' með John McNamara, sem var hætt við vegna há kostnaðar á fyrsta þættinu, en má finna á heimavideo. Josh Schwartz leitaði til hans og meðframleiðanda hans, Stephanie Savage, varðandi annan sjónvarpsþátt sem var [[The O.C.]] . McG framleiddi sjónvarpseríuna ''The Mountain'', sem var síðan hætt við eftir aðeins eina seríu. Næsta sjónvarpsverkefni hans var [[Supernatural]](2005), þar sem hann er meðframleiðandi. Þátturinn fjallar um tvo bræður sem elta uppi djöfla og er enn við sýningar til dags. 

Árið 2007, McG vann aðallega við sjónvarpið, framleiddi hann, [[Pussycat Dolls Present: The Search For the Next Doll]] (2007) og [[Chuck]] (2007). Sem hann framleiddi með Josh Schwartz, félagi hans við ''The O.C.'', leikstýrði hann síðarnefnda þættinum og heldur áfram að vera meðframleiðandi þáttarins. Fox hafði gefið handritaleyfi fyrir ''Invisible'', McG-sjónvarpsþáttur skrifaður af Ari Eisner um glæpamann sem getur orðið ósýnilegur. Frá 2009, þá hafa engar upplýsingar komið fram varðandi þáttinn.&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=FOX Spots 'Invisible' McG|publisher=Zap2It.com|date=2007-09-27|url=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-foxinvisiblemcg,0,4569320.story|accessdate=2009-09-01|archive-date=2012-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120925220316/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-foxinvisiblemcg,0,4569320.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Auk þess samþykkti Fox þann 30. október 2007 kynningaþátt fyrir endurgerð á breska þættinum [[Spaced]], þar sem McG er framleiðslustjóri. [[Simon Pegg]] og aðdáendur urðu reiðir þar sem aðild upphaflegu höfunda var ekki notuð. Samt sem áður var kynningarþátturinn skrifaður af Adam Barr,&lt;ref&gt;{{cite web|author=Eric Goldman|title=Spaced Remake in Development|work=[[IGN]]|date=2007-10-30|url=http://tv.ign.com/articles/831/831410p1.html|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt; en var rakkaður svo niður, sem endaði með því að Fox hætti við seríuna.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jace|title=Where Pilots Go to Die: FOX's &quot;Spaced&quot;|work=TelevisionaryBlog|date=2008-05-28|url=http://www.televisionaryblog.com/2008/05/where-pilots-go-to-die-foxs-spaced.html|accessdate=2009-01-31}}&lt;/ref&gt; McG sem þá var framleiðandi að [[Pussycat Dolls Present: Girlicious]](2008). [[Pussycat Dolls Present:]] serían sem var svo hætt við. Hann var framleiðslustjóri fyrir WB Television Network's internet seríuna, ''Sorority Forever'' (2008) og ''Exposed''(2008) líka.&lt;ref name=&quot;WB revived as online platform&quot;&gt;{{Cite news | url = http://www.variety.com/VR1117984772.html | title = WB revived as online platform | date = 2008-04-28 | work = [[Variety (magazine)|Variety]] | accessdate = 2008-04-28}}&lt;/ref&gt;

Fyrirtæki hans, seldi þrjá nýja þætti fyrir 2009-2010 tímabilið, ''Thunder Road'' raunveruleikaþáttur til CBS,&lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=Pilots: McG Takes 'Thunder Road' to CBS|publisher=Zap2It.com|date=2009-02-17|url=http://www.zap2it.com/tv/news/zap-thunder-road-mcg-cbs-pilot-story,0,7995913.story|accessdate=2009-09-01|archive-date=2009-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090422163812/http://www.zap2it.com/tv/news/zap-thunder-road-mcg-cbs-pilot-story,0,7995913.story|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;''Limelight'' sem var byggt á lífi Pharrell Williams til ABC,&lt;ref&gt;{{cite web|last=Schneider|first=Michael|title=ABC OK's Bruckheimer, McG pilots|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|date=2009-01-30|url=http://www.variety.com/article/VR1117999385.html?categoryid=1300&amp;cs=1|accessdate=2009-09-01}}&lt;/ref&gt; og ''[[Human Target]]'' sem var byggt á teiknimyndasögu til Fox. Aðeins [[Human Target]] var gerður af seríu og voru tvær þáttaraðir gerðar. &lt;ref&gt;{{cite web|last=|first=|title=FOX ANNOUNCES PRIMETIME SLATE FOR 2009-2010 SEASON|publisher=TheFutonCritic.com|date=2009-05-18|url=http://www.thefutoncritic.com/news.aspx?id=20090518fox03|accessdate=2009-09-17}}&lt;/ref&gt; Árið 2010 þá seldi hann The CW þáttinn ''Nikita'', sem er endurgerð af ''La Femme Nikita'' og hafa tvær þáttaraðir verið gerðar til þessa. 

Nýjustu sjónvarpsþættirnir sem hann er með í bígerð eru ''Zombies vs. Vampires'', sem fjallar um tvo lögreglumenn, þar sem annar þeirra gerist vampíra og þarf að vinna við ''glæpi tengda uppvakningum''&lt;ref&gt;{{cite web|last=Andreeva|first=Nellie|title=NBC Buys 'Zombies Vs. Vampires' Spec|publisher=Deadline.com|date=2010-08-04|url=http://www.deadline.com/2010/08/nbc-buys-zombies-vs-vampires-spec/|accessdate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt;, einkaspæjara þáttinn ''I, Pi'' sem hann meðþróaði með Paul Scheuring, ;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Schneider|first=Michael|title=ABC, McG eye detective series|publisher=''[[Variety (magazine)|Variety]]''|date=2010-09-03|url=http://www.variety.com/article/VR1118023678?refCatId=14|accessdate=2011-01-01}}&lt;/ref&gt; og netserían ''Aim High'' sem var frumsýnd 1. Ágúst 2011 á Facebook. &lt;ref&gt;{{cite news|first=Rich|last=Mbariket|publisher=WebSeriesNetwork.com|title=Warner Bros. Unveils First Trailer From McG's Action Web Series 'Aim High'|url=http://www.webseriesnetwork.com/profiles/blogs/warner-bros-unveils-first|date=June 24, 2011|accessdate=July 8, 2011|archive-date=júní 29, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629105310/http://www.webseriesnetwork.com/profiles/blogs/warner-bros-unveils-first|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Kvikmyndir ==
{{Dökkt þema ferill}}
{| class=&quot;t-ferill&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 1em 1em 1em 0;  border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 90%;&quot;
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background: LightSteelBlue;&quot; | Kvikmynd
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;33&quot;|Ár
! rowspan=&quot;2&quot;|Titill
! colspan=&quot;3&quot;|Skráður sem
! rowspan=&quot;2&quot;|Athugasemd
|-
! width=65 | [[Kvikmyndaleikstjóri|Leikstjóri]]
! width=65 | [[Kvikmyndaframleiðandi|Framleiðandi]]
! width=65 | [[Handritahöfundur|Rithöfundur]]
|-
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2000
| align=&quot;left&quot;| ''[[Englar Charlies (kvikmynd)|Charlie's Angels]]''
| já
|
|
| Hæstu helgar heildartekjur sem leikstjóri.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2003
| align=&quot;left&quot;| ''[[Charlie's Angels: Full Throttle]]''
| já
| 
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2006
| align=&quot;left&quot;| ''[[Stay Alive]]''
| 
| 
| já
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2006 
| align=&quot;left&quot;| ''[[We Are Marshall]]''
| já
| já
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2009
| align=&quot;left&quot;| ''[[Terminator Salvation]]''
| já
| 
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010
| align=&quot;left&quot;| ''Fantasyland''
| 
| já
|
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2012
| align=&quot;left&quot;| ''This Means War''
| já
| já
|
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2012
| align=&quot;left&quot;| ''Stolen''
| 
| já
|
| 
|-
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! colspan=&quot;6&quot; style=&quot;background: LightSteelBlue;&quot; | Sjónvarpið
|- bgcolor=&quot;#CCCCCC&quot; align=&quot;center&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; width=&quot;33&quot;|Ár
! rowspan=&quot;2&quot;|Titill
! colspan=&quot;3&quot;|Skráður sem
! rowspan=&quot;2&quot;|Athugasemd
|-
! width=65 | [[Kvikmyndaleikstjóri|Leikstjóri]]
! width=65 | [[Kvikmyndaframleiðandi|Framleiðandi]]
! width=65 | [[Handritahöfundur|Rithöfundur]]
|-
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2002
| align=&quot;left&quot;| ''[[Fastlane]]''
| já
| já
| já
| Leikstýrði fyrsta þættinum.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2003-2007
| align=&quot;left&quot;| ''[[The O.C.]]''
| 
| já
| 
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2004
| align=&quot;left&quot;| ''[[The Mountain]]''
| 
| já
| 
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2005-2020
| align=&quot;left&quot;| ''[[Supernatural]]''
| 
| já
| 
|
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2007
| align=&quot;left&quot;| ''[[Pussycat Dolls Present: The Search For the Next Doll]]''
| 
| já
| 
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2007-2012
| align=&quot;left&quot;| ''[[Chuck (sjónvarpsþáttur)|Chuck]]''
| já
| já
|
| Leikstýrði aðeins fyrsta þættinum.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2008
| align=&quot;left&quot;| ''[[Spaced]]''
| 
| já
| 
| Hætt við áður en hann var frumsýndur.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2008
| align=&quot;left&quot;| ''[[Pussycat Dolls Present: Girlicious]]''
| 
| já
|
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2008
| align=&quot;left&quot;| ''[[Sorority Forever]]''
| 
| já
|
| Internet sería.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010
| align=&quot;left&quot;| ''[[Exposed]]''
| 
| já
|
| Internet sería.
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010-2011
| align=&quot;left&quot;| ''[[Human Target]]''
| 
| já
| 
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010-2011
| align=&quot;left&quot;| ''Ghostfacers''
| 
| já
|
| Internetsería
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2010-2013
| align=&quot;left&quot;| ''Nikita''
| 
| já
|
| 
|-align=&quot;center&quot;
| align=&quot;center&quot;| 2011
| align=&quot;left&quot;| ''Aim High''
| 
| já
|
| Internetsería
|}

== Neðanmálsgreinar ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* {{Wpheimild|tungumál = en|titill = McG|mánuðurskoðað = 29. september|árskoðað = 2009}}

== Tenglar ==
{{Commonscat}}
* {{imdb name|id=0629334|name=McG}}
* [https://archive.today/20121206005208/http://www.hollywood.com/celebrity/Joseph_McGinty_Nichol/187164%23fullBio Biography on Hollywood.com]

{{f|1970}}
[[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar]]
[[Flokkur:Bandarískir upptökustjórar]]</text>
      <sha1>04wsyiwzc9yqfvi8bppbs533qd3cmkw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hugvekja til Íslendinga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82404</id>
    <revision>
      <id>1952041</id>
      <parentid>1880697</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T03:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="847" sha1="8z5i5xleo8wsgxzwyavkn3r4yt2zmd5" xml:space="preserve">'''Hugvekja til Íslendinga''' er 24 blaðsíðna grein eftir [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] sem var gefin út í [[Ný félagsrit|Nýjum félagsritum]] árið [[1848]]. Greinin var skrifuð í tilefni af því að [[Friðrik 7. Danakonungur]] lét af [[einveldi]]. Í henni færði Jón rök fyrir því að [[Ísland]] ætti að vera [[sjálfstæði|sjálfstætt]] land. Greinin er talin marka upphaf [[sjálfstæðisbarátta Íslendinga|sjálfstæðisbaráttu Íslendinga]]. Alþingi var endurreist árið [[1844]], eftir að það hafði verið lagt niður [[1800]].

==Tengill==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2016414 ''Hugvekja til Íslendinga'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} í Nýjum félagsritum 8. árgangur 1848

{{stubbur|saga|ísland}}
[[Flokkur:Sjálfstæðisbarátta Íslendinga]]</text>
      <sha1>8z5i5xleo8wsgxzwyavkn3r4yt2zmd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saltvatn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83176</id>
    <revision>
      <id>1952082</id>
      <parentid>1827906</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>1952082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1216" sha1="ifp339tke8iw9f0bt2w0fcpp40w7kwc" xml:space="preserve">'''Saltvatn''' er almennt orð sem á við [[vatn]] sem inniheldur [[upplausn|uppleyst]] [[salt]] ([[borðsalt|NaCl]]). Styrkur salts er yfirleitt tjáður í [[milljónarhlutar|milljónarhlutum]]. Samkvæmt [[USGS]] er saltvatn flokkað í þremur flokkum. Smásalt vatn inniheldur um 1.000–3.000 milljónarhlutar, miðsalt vatn inniheldur 3.000–10.000 milljónarhlutar, og mjög salt vatn inniheldur 10.000–35.000 milljónarhlutar. [[Sjór]]inn hefur [[seltumagn]] um 35.000 milljónarhluta, sem jafngildir 35g/L.

Vegna skorts [[ferskvatn]]s um allan heim, er saltvatn [[afsöltun|afsaltað]] á sumum stöðum. Til dæmis í [[Colorado]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] er vatn með seltumagni um 2.500 milljónarhluta notað til að [[Vökvi|vökva]] uppskerur. Salt vatn, þekkt sem [[saltlausn]], er notað í lyffræði sem dauðhreinsuð lausn gefin í [[æð]]. Saltlausn gefin í æð er yfirleitt um 9.000 milljónarhluta.

Yfirleitt nýtast mönnum ekki óunnið saltvatn. Til dæmis geta menn ekki drukkið mjög salt vatn eða nota það til að vökva uppskerur. Saltvatn er gagnlegt í iðnaði, til dæmis í námugrefti eða orkuframleiðslu.

{{Vatn}}

{{stubbur}}

[[Flokkur:Form vatns]]</text>
      <sha1>ifp339tke8iw9f0bt2w0fcpp40w7kwc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guðbjörg Matthíasdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84141</id>
    <revision>
      <id>1951858</id>
      <parentid>1863234</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2945" sha1="mtsdqa2h9q69v8y3o2jnyr8l8czm3nv" xml:space="preserve">'''Guðbjörg Magnea Matthíasdóttir''' (f. [[14. mars]] [[1952]]) er útgerðarkona í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og athafnakona. Guðbjörg var gift Sigurði Einarssyni, útgerðar- og athafnamanni í Vestmannaeyjum, en hann lést langt um aldur fram [[4. október]] árið [[2000]]. Guðbjörg er einn helsti eigandi [[Árvakur|Árvakurs]], útgefanda [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]]. Guðbjörg varð hæsti skattgreiðandi Íslands árið 2010, fyrst kvenna.&lt;ref&gt;[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100728131610/www.ruv.is/frett/skattadrottning-arsins-2010 Guðbjörg Matthíasdóttir er skattadrottning landsins], Ruv.is 28. júlí 2010&lt;/ref&gt;

Guðbjörg er [[kennari]] að mennt og starfaði lengi við kennslu. Þegar Sigurður eiginmaður hennar lést skildi hann eftir sig [[Ísfélag Vestmannaeyja]]. Hann hafði einnig keypt [[hlutabréf]] í [[Tryggingamiðstöðin]]ni árið [[1996]]. Guðbjörg er núna einn helsti eigandi [[Ísfélagið hf|Ísfélagsins hf]]. Hún situr í stjórn [[Fram ehf]] ásamt syni sínum Sigurði, en það félag er stofnandi [[Kristinn ehf|Kristins ehf]]., félags sem komst í fréttirnar þegar Guðbjörg seldi bréf sín í [[Glitnir (banki)|Glitni]] á síðustu dögum fyrir [[bankahrunið 2008]].

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.heimaslod.is/index.php/Gu%C3%B0bj%C3%B6rg_Matth%C3%ADasd%C3%B3ttir Færsla um Guðbjörgu á Heimaslóð.is]
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3652586 ''Guðbjörg Matthíasdóttir í stað Einars Benediktssonar''; grein í Morgunblaðinu 2005]
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3886849 ''Myndarlegar arðgreiðslur í TM'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, 17. febrúar 2006
* [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090421144004/www.dv.is/brennidepill/2009/4/7/heppnasta-kona-hrunsins/ ''Heppnasta kona hrunsins''; af dv.is  3. apríl 2009]
* [http://www.dv.is/frettir/2010/1/29/rikasta-kona-kreppunnar/ ''Ríkasta kona kreppunnar''; af Dv.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100201220411/http://www.dv.is/frettir/2010/1/29/rikasta-kona-kreppunnar/ |date=2010-02-01 }}
* [http://www.visir.is/article/20100222/FRETTIR01/268694633 ''Átti 16 milljarða í árslok 2008'']
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4147438 „Afmælisbarnið“ gaf gestunum góðar gjafir”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194532/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4147438 |date=2016-03-05 }}, 5. desember 2006
* [http://visir.is/glitnir-i-mal-vid-gudbjorgu-og-vill-rifta-solu-brefa/article/2011110329162 Glitnir í mál við Guðbjörgu og vill rifta sölu bréfa], 26. mars 2011

{{Stubbur|Æviágrip}}
[[Flokkur:Íslenskir viðskiptamenn]]
[[Flokkur:Íslenskur sjávarútvegur]]
[[Flokkur:Íslenskir milljarðamæringar]]
[[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]]
{{f|1952}}
[[Flokkur:Íslenskar konur]]
[[Flokkur:Vestmannaeyingar]]</text>
      <sha1>mtsdqa2h9q69v8y3o2jnyr8l8czm3nv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hangúl</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84473</id>
    <revision>
      <id>1951952</id>
      <parentid>1940563</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T19:03:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3695" sha1="jk1y0itm8p28z8dej113ir5qha8mk9t" xml:space="preserve">{{Hangúl}}

Nútíma kóreska er skrifuð með kóreska [[stafróf|stafrófinu]] (sem heitir '''hangúl''',&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.wdl.org/en/item/4166 |title=Geymd eintak |access-date=2013-05-03 |archive-date=2021-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211026051240/https://www.wdl.org/en/item/4166/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;!-- HANgúl? ({{IPAc-en|lang|ˈ|h|ɑː|n|g|uː|l}} {{Respell|HAHN|gool}} --&gt; 한글, í [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]] en '''chosŏn'gŭl''', 조선글, í [[Norður-Kórea|Norður-Kóreu]]). &lt;!-- Hangul var hannað á árunum 1443 og 1444 en kynnt fyrir kóresku þjóðinni árið 1446. --&gt; Nútíma kóreska er skrifuð frá vinstri til hægri (en líkt og með kínversku getur líka verið skrifuð lóðrétt, og eru þá lóðréttu línurnar frá hægri til vinstri). Hangúl (e. hangul) er stundum skrifað hangeul á ensku&lt;!-- following South Korea's [[Revised Romanization of Korean|standard Romanization]]--&gt;. &lt;!--, a system developed during the 15th century for that purpose, although it did not become the primary script until the 20th century. --&gt; Letrið styðst við 24 einfalda stafi &lt;!--basic letters --&gt; (''jamo'') og 27 flóknari stafi sem búnir er til úr þeim einföldu.


Hangul var hannað á árunum 1443 og 1444 en kynnt fyrir kóresku þjóðinni árið 1446. Það var fyrir tilstilli þáverandi konung landsins, Sejong, að skriftin var hönnuð. Áður en hangúl kom til sögunnar töluðu Kóreumenn kóresku en skrifuðu mestmegnis á kínversku, sem er mjög frábrugðin kóresku. Stór hluti Kóreumanna var ólæs og þess vegna var það mikil bylting þegar byrjað var að rita kóresku með hangúl.

Þar sem hangúl hefur fá tákn er því t.d. mun auðveldara að hana læra stafróðið heldur en kínversku táknin. Sejong konungur er frægasti konungurinn í sögu Kóreu og prýðir 10.000 won seðilinn.

Hangul var þó notað saman við [[kínversk tákn]] (kölluð hanja á kóresku) að verulegu leyti fram til ársins 1970, en kínversku táknin voru þá gjarna notuð á eftir kóreskum orðum til útskýringar og virka sem hálfgerð orðabókarskýring. Nú er hangúl notað nær eingöngu bæði í Suður-Kóreu og Norður-Kóreu en þó kemur fyrir að Hanja er sett í sviga til að skýra orð nánar, til dæmis í fréttablöðum og ritgerðum.

Kóresk börn þurfa enn að læra mikla kínversku í grunnskólum en mikið af kóreskum orðaforða er tekinn úr kínversku.

Þess má einnig geta að fyrir utan Kóreumenn er [[Indónesía|indónesískur]] ættbálkur sem notar hangúl.

Hvert tákn í hangúl er kallað jamo. Til eru 29 tákn sem skiptast upp í 
* 14 [[samhljóð]]a
* 10 [[sérhljóð]]a
* 5 tvöföld tákn (td. ㄸ tt, ㄲ kk, ㅃ pp)

Þessum táknum er svo raðað saman þannig að mest eru þrjú jamo í einni samstæðu. Samstæðan myndar alltaf eitt atkvæði. Táknunum er raðað þannig upp að fyrst kemur samhljóði svo sérhljóði og síðast er skrifað endatákn sem er oftast líka samhljóði eða tvöfalt tákn. Skrifað er frá hægri til vinstri og frá toppi og niður innan samstæðunnar og sama á við um línur.

== Hangúl í Unicode ==
Það eru fjórar mismunandi leiðir til að skilgreina hangúl í [[Unicode]]. Maður getur valið hvort maður vill fá hvert tákn fyrir sig eða heila samstæðu og hvernig maður vill að hún birtist.

* U+1100–U+11FF: Inniheldur öll tákn hangúl gömul og ný.
* U+3130–U+318F: Hangúl samvinnandi tákn
* U+AC00-U+D7A3: Inniheldur allar nútíma samstæður hangúl.
* U+FFA0–U+FFDF: Hangúl samvinnandi tákn.

&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Kóreska]]
[[Flokkur:Kórea]]</text>
      <sha1>jk1y0itm8p28z8dej113ir5qha8mk9t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>XXX Rottweilerhundar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87556</id>
    <revision>
      <id>1951996</id>
      <parentid>1915318</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:59:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5774" sha1="3zckwjoi0oc1rze3538d1hnzpdjzw90" xml:space="preserve">{{heimildir}}
'''XXX Rottweilerhundar''' er íslensk rapp[[hljómsveit]] sem stofnuð var árið 2000 í tengslum við árlegu tónlistarkeppnina [[Músíktilraunir]]. Hljómsveitin sigraði keppnina það ár og vakti strax athygli fyrir öfluga sviðframkomu og frumlegan tónlistarstíl sem blandaði saman íslenskum textum og áhrifum úr bandarískri hiphop-menningu. Sigur í Músíktilraunum felur yfirleitt í sér aukna viðurkenningu fyrir ungt tónlistarfólk, ásamt tækifærum til stúdíóvinnu með reyndum upptökustjórum og upptöku á kynningardiski. Eftir sigurinn nutu XXX Rottweilerhundar vaxandi vinsælda og urðu áberandi í íslensku tónlistarlífi um tíma. Upphaflega hét hljómsveitin 110 Rottweilerhundar, sem var vísun í póstnúmer [[Árbær|Árbæjar]], þar sem flestir meðlimir hennar ólust upp. Hljómsveitarmeðlimir voru [[Erpur Eyvindarson]] (Blaz Roca), [[Ágúst Bent Sigurbertsson|Ágúst Bent]] (Bent), Þorsteinn Lár Ragnarson (Stinni), og Lúðvík Páll Lúðvíksson (Lúlli).

Eftir sigur hljómsveitarinnar í Músiktilraunum var Erpur Eyvindarson mikið í sviðsljósinu, ekki eingöngu vegna frammistöðu sinnar í rappi því hann vakti líka mikla athygli vegna framsækinna skoðana í samfélagsmálum sem og í pólitík. Erpur stjórnaði vinsælum sjónvarpsþætti á sjónvarpsstöðinni [[SkjárEinn|Skjá Einum]] um tíma sem nefndist ''Íslensk kjötsúpa'' og þótti hann fara ótroðnar slóðir í efnisvali og eins lét nærri að banna þyrfti þættina vegna grófs málflutnings í þáttunum. Einna vinsælastur var Erpur í þáttunum sem karakterinn ''Johnny National'' þar sem hann setti marga viðmælendur út af laginu og gekk oft mjög langt í því að afhjúpa viðmælendur.

Fyrsta plata XXX Rottweilerhunda kom ekki út fyrr en um jólin 2001 og hét hún [[XXX Rottweilerhundar (breiðskífa)|XXX Rottweilerhundar]], hún uppfyllti svo sannarlega væntingar útgáfufyrirtækisins Dennis og einnig þeirra sem voru viðstaddir á Músiktilraunum. Hún var fyrsta íslenska rapp-platan sem hafði verið gefin út. Hún vakti mikla athygli og seldist í 10.000 eintökum sem var ótrúlega góð sala á þessum tíma, enda var erfitt að hrífast ekki af rappinu þeirra þar sem strákarnir í Rottweiler voru kjaftforir og ferskir. Lagið Bent nálgast var spilað óspart hjá útvarpsstöðvum sem snertu ekki við óhefluðu málfari í textanum, með því komst tónlistin þeirra meira inn í meginstrauminn. Myndbandið við laginu þeirra  '''Sönn íslensk sakamál '' var bannað í útsendingu í sjónvarpinu en hægt var að nálgast það á netinu, „Fólk var viðkvæmt fyrir tilvísunum í myndbandinu&quot; Sagði Erpur Eyvindarson í viðtali við DV árið 2001.

Rapptónlistin blómstraði og nýjar rappgrúppur og rapparar spruttu upp og voru áberandi í tónlistarlífinu í framhaldinu. Það má líka segja að það hafi orðið sprenging hjá plötufyrirtækjunum á Íslandi árið 2002 þar sem um 13 rappplötur komu út, þar af þrjár hjá Eddu og þrjár hjá Castor &amp; Pollox sem var útgáfufyrirtæki umboðsmanns Rottweilerhundanna. Plötufyrirtækin ofmátu markaðinn þar sem lítið seldist og margar rangar ákvarðanir voru teknar, til dæmis að gefa út plötu Bent &amp; 7berg á sama tíma og önnur plata XXX Rottweilerhunda kom út.

Margir telja þó, að fyrstu rapplögin á íslensku hafið komið út á hljómplötu árið 1969, þegar plata með [[Guðmundur Jónsson (söngvari)|Guðmundi Jónssyni]] óperusöngvara var gefin úr.  Á henni eru m.a. rapplögin Lax lax lax, Jón Tröll, Eyjólfur, Það er eins og gerst hafi í gær og fleiri.  Þessi lög nutu gríðarlegra vinsælda á sínum tíma; sérstaklega þau fyrstnefndu.

== Frægðin ==
Önnur plata XXX Rottweilerhunda fékk titilinn ''Þú skuldar'' og kom út árið 2002 en nafn plötunnar var beint skot á umboðsmann Rottweilerhundanna sem var ekki að standa sig í starfi sínu en eins og titill plötunnar gefur til kynna þá töldu hjómsveitarmeðlimir að hann skuldaði þeim laun fyrir tónleika. Sumarið 2002 var mjög gott hjá XXX Rottweilerhundum og má segja að þeir hafi tekið allt með stæl enda spiluðu þeir um allt land á hverju sveitaballinu á fætur öðru. Strákarnir fengu mikið af gefins vörum frá fyrirtækjum t.d. gaf Vífilfell þeim 100 kassa af bjór. [[Dóri DNA]] var með þeim í rútunni og segir hann frá því að „þeir urðu allir ógeðslega ríkir allt í einu”

== Erjur við Árna Johnsen ==
XXX Rottweilerhundar voru að spila á [[Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum|þjóðhátíð]] árið 2001 á stóra sviðinu. Þegar að þeir byrja á síðasta laginu „Þér er ekki boðið“ þar sem þeir telja upp mörg fræg nöfn í byrjun lagsins þar á meðal [[Árni Johnsen|Árna Johnsen]]. Árni stekkur upp á svið og segir tæknimönnunum að slökkva á þeim, uppi á sviði skiptast þeir á meiðyrðum en ekki kom til átaka. Árið eftir þetta atvik gefa XXX Rottweilerhundar út lagið „Brekkusöngur“ sem fjallar eingöngu um Árna Johnsen.&lt;ref&gt;[http://www.visir.is/section/MEDIA99&amp;fileid=CLP18252 Týnda kynslóðin – Þegar Árni Johnsen slökkti á Rottweiler á Þjóðhátíð]. Vísir.is&lt;/ref&gt;

Árið 2004 er hlutafélagið skráð í eigu Þorsteins Lárs Ragnarssonar (sem varð nokkrum árum síðar umboðsmaður XXX Rottweilerhunda), Lúðvíks Páls Lúðvíkssonar og Ágústs Bents Sigbertssonar.

== Heimildir ==
&lt;references /&gt;
* [http://www.youtube.com/watch?v=g9IjpW4bA6g Heimildarmynd um XXX Rottweilerhunda frá 2003]
* [http://www.youtube.com/watch?v=DQ4BQtaosdI Aukaefni heimildarmyndar]

{{S|2000}}
[[Flokkur:Íslenskar rapphljómsveitir]]</text>
      <sha1>3zckwjoi0oc1rze3538d1hnzpdjzw90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handritamálið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88633</id>
    <revision>
      <id>1951951</id>
      <parentid>897534</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T19:02:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 3 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1644" sha1="nsvmza1clvnscw5ia6xuhds1oscnpoo" xml:space="preserve">'''Handritamálið''' er nafn á þeirri kröfu [[Ísland|Íslendinga]] gagnvart [[Danmörk|Dönum]] bróðurpart [[20. öld|20. aldar]] en sér í lagi eftir [[seinni heimsstyrjöldin]]a og stofnun lýðveldisins Íslands árið 1944 að íslenskum fornhandritum yrði skilað aftur til landsins. Handritin voru fjölmörg en þar bar helst að nefna [[Sæmundaredda]], safn Eddukvæða, og [[Flateyjarbók]], sem er safn Noregskonungasagna. Fyrirsögn [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]] þann 21. apríl [[1971]] var „HANDRITIN HEIM“.&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1420543 HANDRITIN HEIM]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Morgunblaðið 21. apríl 1971.&lt;/ref&gt; Þremur vikum áður, 1. apríl 1971, höfðu menntamálaráðherrar landanna tvegga, [[Gylfi Þ. Gíslason]] og [[Helge Larsen]] undirritað samning þess efnis að Danir myndu skila handritunum.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=142515 Handritamálið], grein eftir Sigrúnu Davíðsdóttur í Morgunblaðinu 17. júní, 1994
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1420575 ''Handritablaðið'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, sérblað með Morgunblaðinu 21. apríl 1971
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3454426 ''Handritasýning'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} - Aukaútgáfa Lesbókar í tilefni af stærstu sýningu á íslenskum miðaldahandritum sem sett hefur verið upp hérlendis og hefst í dag, laugardag, í Þjóðmenningarhúsi., 5. október 2002

[[Flokkur:Saga Íslands]]
[[Flokkur:Íslensk handrit]]</text>
      <sha1>nsvmza1clvnscw5ia6xuhds1oscnpoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guðrún Björnsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93932</id>
    <revision>
      <id>1951865</id>
      <parentid>1829910</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:33:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5244" sha1="d917o39c55nztv204qep6f959m6se4o" xml:space="preserve">[[Mynd:Guðrún-Björsndóttir.png|thumb|right|Guðrún Björnsdóttir]]
'''Guðrún Björnsdóttir''' (f. [[27. nóvember]] [[1853]] að [[Eyjólfsstaðir á Völlum|Eyjólfsstöðum á Völlum]] d. [[11. september]] [[1936]] í [[Reykjavík]]) var íslenskur stjórnmálamaður og baráttukona fyrir [[kvenréttindi|kvenréttindum]]. Guðrún sat á árunum 1908 til 1914 í [[bæjarstjórn Reykjavíkur]]. Foreldrar Guðrúnar voru Björn Skúlason, umboðsmaður og bóndi, og kona hans Bergljót Sigurðardóttir. Guðrún var gift Lárusi Jóhannessyni (1858-1888), presti.

== Uppvöxtur og fjölskylda ==
Guðrún Björnsdóttir fæddist að Eyjólfsstöðum á Völlum árið 1853 og ólst þar upp til 10 ára aldurs er faðir hennar féll frá. Fór hún þá til [[Eskifjörður|Eskifjarðar]] í fóstur og nokkrum árum síðar til móðurbróður síns á [[Langanes]]i. Þaðan sigldi hún til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] og var þar um skeið en kom síðan til baka til frændfólks síns á Langanesi. Hún gekk að eiga sr. Lárus Jóhannesson árið 1884 og bjuggu þau að Sauðanesi á Langanesi. Þau eignuðust fjórar dætur, Mareni Ragnheiði Friðriku, (f. 1885), Bergljótu (f. 1886), Guðrúnu Ingibjörgu (f. 1887) og Láru Ingibjörgu (f. 1888). 

== Störf að félagsmálum og stjórnmálum ==
Guðrún varð ekkja eftir aðeins fjögurra ára hjónaband og dvaldist hjá bróður sínum, séra Halldóri Bjarnasyni að [[Presthólar|Presthólum]] í [[Núpasveit]] í [[Norður-Þingeyjarsýsla|Norður-Þingeyjarsýslu]]. Hún bjó um stund á Sigurðarstöðum þar í sveit uns hún flutti með dætrum sínum til Reykjavíkur árið 1900. Hóf hún þar mjólkursölu og rak hana af miklum dugnaði. Reit hún í blöð um mjólkursölumálin og sýndi meðal annars fram á nauðsyn þess að koma öðru og betra skipulagi á þau til tryggingar hreinlæti og heilbrigði bæjarbúa. 

Guðrún þótti bæði mikil glæsikona og kvenskörungur. Í minningargrein um hana sem birtist í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] 18. september 1936 sagði:

:Frú Guðrún var sögð mikil fríðleikskona í æsku sinni og alla tíð var hún svipmikil kona og fyrirmannleg og auðþekt hvar sem hún fór. Hún var harngóð kona og vinföst og rausnarleg búkona. Hún var ör kona og ákaflynd nokkuð og mesta málafylgjukona, og ljet mörg mál til sín taka, þegar hún var í broddi lífsins. ... Með frú Guðrúnu er fallin í valinn kona, sem var í senn stórbrotin kona í gömlum stíl og ein af brautryðjendum hinna nýju kvenrjettinda í landinu.&lt;ref&gt;[http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1231771 Minningargrein um Guðrúnu Björnsdóttur]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Morgunblaðið 18. september 1936, bls. 7.&lt;/ref&gt;

Guðrún stóð framarlega í kvenréttindabaráttu fyrstu áratugi 20. aldarinnar og var einn stofnenda [[Kvenréttindafélag Íslands|Kvenréttindafélags Íslands]]. Guðrún var ein af þeim konum sem [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916|fyrstar voru kosnar í bæjarstjórn Reykjavíkur]], en ásamt henni voru [[Bríet Bjarnhéðinsdóttir]], [[Þórunn Jónassen]] og [[Katrín Magnússon]] kosnar í bæjarstjórn árið 1908. Guðrún sat í bæjarstjórn árin 1908 til 1914. Í bæjarstjórn beindist áhugi hennar mest að heilbrigðismálum og fræðslumálum. Sérstaklega beitti hún sér fyrir jafnréttismálum, fræðslumálum kvenna og jafnrétti þeirra til embætta. Guðrún barðist meðal annars fyrir stofnun Námsstyrktarsjóðs kvenstúdenta.

== Guðrúnartún, áður Sætún ==
Í nóvember 2010 tilkynnti [[Skipulagsráð Reykjavíkurborgar]] að nafni [[Sætún|Sætúns]] í Reykjavík skyldi breytt í Guðrúnartún til að heiðra minningu Guðrúnar Björnsdóttur. Um leið var samþykkt að breyta nafni þriggja annarra gatna í Túnahverfi til heiðurs öðrum baráttukonum fyrir kvenréttindum. Nafni [[Skúlagata|Skúlagötu]] var breytt í Bríetartún (til heiðurs [[Bríet Bjarnhéðinsdóttir|Bríetar Bjarnhéðinsdóttur]]), nafni [[Höfðatún|Höfðatúns]] í Katrínartún (til heiðurs [[Katrín Magnússon|Katrínu Magnússon]] og nafni [[Skúlatún|Skúlatúns]] í Þórunnartún (til heiðurs [[Þórunn Jónassen|Þórunni Jónassen]]). Þessar fjórar konur voru þær fyrstu sem náðu kjöri til bæjarstjórnar Reykjavíkur.&lt;ref&gt;[http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/kvenskorungarnir-fa-nofnin-sin-a-goturnar-thratt-fyrir-hord-motmaeli-ibua-og-fyrirtaekja Frétt Pressunnar af ákvörðun Skipulagsráðs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101126081448/http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/kvenskorungarnir-fa-nofnin-sin-a-goturnar-thratt-fyrir-hord-motmaeli-ibua-og-fyrirtaekja |date=2010-11-26 }}, sótt 23. nóvember 2010.&lt;/ref&gt;

== Heimildir ==
* [https://kvennasogusafn.is/index.php?page=gu%C3%B0r%C3%BAn-bj%C3%B6rnsd%C3%B3ttir-b%C3%A6jarstj%C3%B3rn Lesefni um Guðrúnu Björnsdóttur á vef Kvennasögusafns Íslands]. Sótt 27 nóvember 2020.

== Tilvísanir ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot;&gt;{{reflist}}&lt;/div&gt;

[[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]]
[[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]]

[[Flokkur:Íslenskir suffragistar]]
{{fd|1853|1936}}</text>
      <sha1>d917o39c55nztv204qep6f959m6se4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lömbin þagna (kvikmynd)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>94885</id>
    <revision>
      <id>1952110</id>
      <parentid>1949804</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2196" sha1="bcccu4et6l53erml9hzq4lepyo5psxb" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = Lömbin þagna
| upprunalegt heiti = The Silence of the Lambs
| image          = The Silence of the Lambs.png
| director       = [[Jonathan Demme]]
| producer       = {{Plainlist|
* [[Kenneth Utt]]
* [[Edward Saxon]]
* [[Ron Bozman]]
}}
| screenplay     = [[Ted Tally]]
| based_on       = ''[[Lömbin þagna (skáldsaga)|Lömbin þagna]]'' eftir [[Thomas Harris]]
| starring       = {{Plainlist|
* [[Jodie Foster]]
* [[Anthony Hopkins]]
* [[Scott Glenn]]
* [[Ted Levine]]
}}
| music          = [[Howard Shore]]
| cinematography = [[Tak Fujimoto]]
| editing        = [[Craig McKay (kvikmyndaklippari)|Craig McKay]]
| studio         = Strong Heart Productions
| distributor    = [[Orion Pictures]]
| released       = {{Film date|1991|1|30|New York-borg|1991|2|14|Bandaríkin}}
| runtime        = 118 mínútur&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Silence of the Lambs |url=https://www.bbfc.co.uk/releases/silence-lambs-3 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |access-date=September 20, 2013 |archive-date=September 21, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053543/http://www.bbfc.co.uk/releases/silence-lambs-3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| country        = Bandaríkin
| language       = Enska
| budget         = $19&amp;nbsp;milljónir&lt;ref name=&quot;Mojo&quot;&gt;{{cite web |title=The Silence of the Lambs (1991) |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=silenceofthelambs.htm |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=November 30, 2014 |archive-date=November 27, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141127002809/http://boxofficemojo.com/movies/?id=silenceofthelambs.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| gross          = $272,7&amp;nbsp;milljónir&lt;ref name=&quot;Mojo&quot;/&gt;
}}
'''''Lömbin þagna''''' (enska: '''''The Silence of the Lambs''''') er bandarísk spennumynd byggð á [[Lömbin þagna (skáldsaga)|samnefndri skáldsögu]] eftir [[Thomas Harris]]. Leikararnir [[Anthony Hopkins]] og [[Jodie Foster]] unnu verðlaun fyrir leik sinn í kvikmyndinni.

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{stubbur|kvikmynd}}
[[Flokkur:Bandarískar hryllingsmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1991]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]]</text>
      <sha1>bcccu4et6l53erml9hzq4lepyo5psxb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Göteborg (herskip)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>95590</id>
    <revision>
      <id>1951926</id>
      <parentid>1912268</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:25:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 3 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3225" sha1="9kucpvcgwsqg7t0l28y8pxc2gp93aub" xml:space="preserve">'''Göteborg''' (Giötheborg, Giothenborg, Gottenborg) var [[línuherskip]]. Það var upphaflega byggt af Svíum en var hertekið af Dönum í [[Norðurlandaófriðurinn mikli|Norðurlandaófriðnum mikla]] og var það nýtt af danska sjóhernum en hélt nafninu. Það fylgdi dönskum kaupskipum til Íslands vorið [[1718]] en herskip höfðu fylgt þeim í siglingum til og frá landinu frá árinu 1714 vegna [[sjórán|sjórána]] Svía. 

Skipið var [[línuherskip]] smíðað í [[Karlskrona]] og sjósett árið 1696. Það var um 900 tonn á stærð með 44 til 50 fallbyssur og bar 250-300 menn.

==Herfang==
Skipið var eitt þeirra sænsku herskipa sem Danir náðu á sitt vald eftir sigur þeirra í [[Orrustan við Fehmarn|orrustunni við Fehmarn]] 24. apríl 1715.

==Íslandsferðin==
Skipstjórinn í þessari ferð hét Jochum Friis, en áhöfnin var 190 norskir sjóliðar. Göteborg lá í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] sumarið 1718 og ætlaði herskipið að fylgja kaupskipunum utan um haustið. Skipin héldu af stað 23. október en við [[Reykjanes]] skall á aftakaveður. Flest kaupskipin komust leiðar sinnar en Göteborg ekki, skipið lenti í miklum erfiðleikum og hraktist loks upp í Hafnarskeið við [[Þorlákshöfn]] [[7. nóvember]] [[1718]] (sumir annálar segja 4. nóvember). Um 170 sjóliðar björguðust á land.&lt;ref&gt;{{cite news|author=Árni Óla|title=Herskip fórst á Hraunsskeiði fyrir 235 árum|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3280783|accessdate=23 júní 2018|work=[[Morgunblaðið]]|date=2 febrúar 1953|pages=93-99}}&lt;/ref&gt;

Þar sem öll kaupskip voru farin frá landinu þurfti að koma skipsbrotsmönnum fyrir víða um sveitir Suðurlands en Friis skipstjóri var á [[Bessastaðir|Bessastöðum]] hjá [[Cornelius Wulf]] [[landfógeti|landfógeta]]. Landfógeti greiddi bændum þóknun fyrir uppihald sjóliðanna. Einhverjir þeirra skildu eftir sig afkomendur eða eins og séra [[Jón Halldórsson í Hítardal|Jón Halldórsson]] í Hítardal segir í [[Viðauki Fitjaannáls|Viðauka Fitjaannáls]]: „... nokkrir guldu þjónustulaunin með óþægum barneignum.“

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Heimildir ==
* [http://www.timarit.is/?issueID=424831&amp;pageSelected=19&amp;lang=0 ''Giötheborg strandar á Hraunsskeiði''; grein í Morgunblaðinu 1982]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=418290&amp;pageSelected=0&amp;lang=0 ''Herskip fórst á Hraunsskeiði fyrir 235 árum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/?issueID=424831&amp;pageSelected=20&amp;lang=0 ''Skipið liggur á þurru á litlu dýpi''; frétt í Morgunblaðinu 1982]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* Bjarki Bjarnason: ''Ísland í aldanna rás:'' 1700-1799. JPV útgáfa, 2009. ISBN 978-9935-11091-6  
* Halldór Baldursson: „Linjeskibet Gøteborgs forlis ved Island 1718“, í Niels M. Prost (ritstj.) ''Marinehistorisk Tidsskrift'' 41 (2), Orlogsmuseets venner/Marinehistorisk selskab: Glumsø, maí 2008, ss. 3-23. ([http://www.marinehist.dk/MHT/2008-2-MHT.pdf]).

[[Flokkur:Dönsk línuherskip]]
[[Flokkur:Sænsk línuherskip]]
[[Flokkur:Sjóslys]]</text>
      <sha1>9kucpvcgwsqg7t0l28y8pxc2gp93aub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beikon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96561</id>
    <revision>
      <id>1952090</id>
      <parentid>1848078</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2259" sha1="akw3wdsqs0u08exniizdf9uz4ypcgto" xml:space="preserve">[[Mynd:RawBacon.JPG|thumb|200px|Beikon úr slögum]]
[[Mynd:Bacon.JPG|thumb|200px|Beikon úr hrygg (lúxusbeikon)]]

'''Beikon''' er [[salt]]að [[svínakjöt]], oftast einnig [[reyking|reykt]]. Kjötið er [[þurrsöltun|þurrsaltað]], [[sprautusöltun|sprautusaltað]] eða lagt í [[pækilsöltun|saltpækil]] sem inniheldur [[nítrít]] og stundum einnig svolítinn [[sykur]] eða síróp. Síðan er það yfirleitt reykt, en einnig má [[þurrkun (matur)|þurrka]] það í nokkrar vikur eða mánuði í köldu lofti, eða [[suða|sjóða]]. Beikon verður alltaf að að elda áður en það er snætt.

Beikon er unnið úr mismunandi hlutum svínakjöts, ýmist [[slag |slögum]], síðubitum eða hrygg. Beikon úr slögum, eins og algengast er í íslenskum verslunum, er feitt (oft 50% eða meira) og í því skiptast á [[fita|fitu]]- og kjötrendur. Það er í Englandi oftast kallað  „amerískt beikon“. Síðubitar eru kjötmeiri og fituminni og beikon gert úr hrygg er fitulítið og oft kallað „lúxusbeikon“ eða „kanadískt beikon“

Beikon er yfirleitt skorið í þunnar ræmur og steikt á pönnu og borið fram til dæmis með steiktum eða hrærðum eggjum, [[bakaðar baunir|bökuðum baunum]], [[amerísk pönnukaka|pönnukökum]], ristuðu brauði og ýmsu [[grænmeti]]. Það er einnig notað í [[Samloka|samlokur]], á [[hamborgari|hamborgara]] og margt annað, eða skorið í litla bita og sett út í pottrétti, [[Súpa|súpur]] og margt fleira. Í mörgum Evrópulöndum er beikon og annað saltað og/eða reykt svínakjöt fyrst og fremst notað til að bragðbæta ýmsa rétti.

Orðið er komið úr [[enska|ensku]] ''bacon'', sem á rætur að rekja til [[fornfranska|fornfrönsku]] ''bacon'', frá [[fornháþýska|fornháþýsku]] ''bacho'' sem þýðir „þjór“ eða „læri“ og er af sama stofni og orðið „bak“.

== Heimildir ==
* {{bókaheimild|höfundur=[[Alan Davidson]]|titill=The Oxford Companion to Food|útgefandi=Oxford University Press|ár=1999}}
* {{vefheimild|url=http://www.reglugerd.is/interpro/dkm/WebGuard.nsf/key2/331-2005|titill=Reglugerð um kjöt og kjötvörur. Á reglugerd.is. Skoðað 8. mars 2011.}}
{{stubbur|matur}}

[[Flokkur:Matvæli]]
[[Flokkur:Kjöt]]</text>
      <sha1>akw3wdsqs0u08exniizdf9uz4ypcgto</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saltkjöt</title>
    <ns>0</ns>
    <id>96602</id>
    <revision>
      <id>1952079</id>
      <parentid>1880024</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */</comment>
      <origin>1952079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2085" sha1="9i2fh50q3flv0rgjq5opqztpmqa8lfq" xml:space="preserve">[[Mynd:Corned Beef Sandwich Reuben.jpeg|thumb|right|Reuben-samloka með söltuðu nautakjöti (corned beef).]]
'''Saltkjöt''' er [[kjöt]] sem hefur verið [[söltun|saltað]], ýmist með því að leggja það í [[pækilsöltun|saltpækil]], [[þurrsöltun|þurrsalta]] það eða [[sprautusöltun|sprautusalta]]. Á Íslandi er alltaf átt við [[lambakjöt]] þegar talað er um saltkjöt og raunar er samkvæmt reglugerð eingöngu heimilt að nota heitið saltkjöt um saltað lambakjöt en aðrar kjöttegundir þarf að skilgreina nánar, til dæmis sem saltað [[svínakjöt]] eða saltað [[hrossakjöt]].

Söltunin dregur [[Vökvi|vökva]] út úr kjötinu með [[Osmósuþrýstingur|osmósuþrýstingi]] og drepur óæskilegar [[baktería|bakteríur]], svo að kjötið varðveitist vel. Söltun var allt fram á 19. öld langalgengasta aðferðin til að geyma kjöt langtímum saman; kjöt var einnig [[Reyking|reykt]] eða [[þurrkun (matur)|þurrkað]] en þá yfirleitt saltað áður. Á Íslandi var söltun aftur á móti lítið notuð sem geymsluaðferð langt fram eftir öldum vegna þess að salt var dýrt. 

Með tilkomu [[niðursuða|niðursuðu]] og [[frysting]]ar dró mjög úr mikilvægi söltunar sem geymsluaðferðar en saltkjöt var þó verkað áfram og nú bragðsins vegna, enda er saltað kjöt af ýmsu tagi aðalhráefni í mörgum hefðbundnum réttum víða um heim, svo sem íslensku [[saltkjöt og baunir|saltkjöti og baunum]], þótt sá réttur sé orðið ekki mikið borðaður nema á [[Sprengidagur|sprengidag]]. Einnig má nefna alls konar kjötvörur eins og [[beikon]], [[skinka|skinku]], [[pastrami]] og alls konar [[pylsa|pylsur]] og annað sem gert er úr söltuðu kjöti.

== Heimildir ==
* {{bókaheimild|höfundur=[[Alan Davidson]]|titill=The Oxford Companion to Food|útgefandi=Oxford University Press|ár=1999}}
* {{vefheimild|url=http://www.reglugerd.is/interpro/dkm/WebGuard.nsf/key2/331-2005|titill=Reglugerð um kjöt og kjötvörur. Á reglugerd.is. Skoðað 8. mars 2011.}}

[[Flokkur:Matur]]
[[Flokkur:Kjöt]]</text>
      <sha1>9i2fh50q3flv0rgjq5opqztpmqa8lfq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bragðarefur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97174</id>
    <revision>
      <id>1952075</id>
      <parentid>1838906</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1113" sha1="s1yu2o3m7u7lf9gvvn2atp5c4y9tqh7" xml:space="preserve">'''Bragðarefur''' er vinsæll [[Rjómaís|ísréttur]] sem fæst í flestum [[ísbúð]]um víðsvegar um [[Ísland]]. Bragðarefurinn er útbúinn þannig að ís er látinn í [[ílát]] og [[nammi]], [[Ávöxtur|ávöxtum]] og [[Sósa|sósum]] að eigin vali er blandað saman við ísinn í sérstakri hrærivél, svo er ísnum mokað í pappaílát með sleif. Oft er nammi eða ávextir sett ofan á ísinn til skrauts. Bragðarefinn er hægt að útbúa í mörgum stærðum. Nú hafa nokkur matvælafyriritæki á Íslandi sett á markað tilbúinn bragðaref. 

== Saga bragðarefsins ==
Bragðarefurinn er ekki séríslenskt fyrirbæri en er þó ekki fáanlegur alls staðar í heiminum. Hann var fundinn upp í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] árið [[1973]] og þekkist þar undir nafninu ''mix-in''. Hjá [[McDonald's]] er hann seldur undir nafninu McFlurry en það eru oftast ekki ávextir í þeim og ekki eins mikið úrval af bragðtegundum í þeim ísrétti. Hjá [[Dairy Queen]] hefur hann verið seldur undir heitinu Blizzard frá árinu [[1985]]. 

{{stubbur|matur}}

[[Flokkur:Rjómaís]]</text>
      <sha1>s1yu2o3m7u7lf9gvvn2atp5c4y9tqh7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hegranesþing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97804</id>
    <revision>
      <id>1951961</id>
      <parentid>1929491</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T21:58:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4693" sha1="a6a9xssf716p53gs9rw8dy5x5ux1yqb" xml:space="preserve">'''Hegranesþing''' var [[vorþing]] [[Skagafjarðarsýsla|Skagfirðinga]] á [[þjóðveldisöld]] og var haldið í landi jarðarinnar Garðs í [[Hegranes|Hegranesi]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://nafnid.arnastofnun.is/ornefnaskra/18893/pdf|title=Garður|last=Normann|first=Jón|website=nafnid.arnastofnun.is|language=is|access-date=2025-07-28}}&lt;/ref&gt; Þar voru einnig haldin [[fjórðungsþing]].&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2020-05-04 |title=Hegranes - NAT ferðavísir |url=https://is.nat.is/hegranes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524074856/https://is.nat.is/hegranes/ |archive-date=2024-05-24 |access-date=2025-07-28 |work=NAT ferðavísir |language=is-IS}}&lt;/ref&gt; Sýslan hafði lengi nafn af þinginu og var kölluð Hegranesþing eða Hegranessýsla.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2347596?iabr=on#page/n3/mode/2up|title=Hegranes|last=Sigurðsson|first=Ólafur|date=1959-03-23|website=timarit.is|access-date=2025-07-28}}&lt;/ref&gt; Staðurinn er mjög miðsvæðis í héraðinu og liggur vel við samgöngum bæði af landi og sjó, en talið er að sjór hafi áður náð að brekkunni neðan við þingstaðinn.

Þingstaðurinn er um 500 metra út og niður frá bænum Garði og má þar greina nokkra tugi tófta sem flestar eru líklega búðarústir frá þingtímanum. Einnig er þar hringlaga garður sem í ljós hefur komið við uppgröft að er kirkjugarður&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.fiskecenter.umb.edu/Pdfs/Iceland_PDFs/2017/BSK-2018-204_Hegranesthing_Excavation_Report.pdf|titill=Hegranesþing: Geophysical Prospection, Coring and Excavation Interim Report 2017|höfundur=Brian N. Damiata|höfundur2=John M. Steinberg|höfundur3=Guðný Zoëga|höfundur4=Rita V. Shepard|höfundur5=John W. Schoenfelder|höfundur6=Douglas J. Bolender|útgefandi=SKAGAFJÖRÐUR CHURCH AND SETTLEMENT SURVEY|ár=2018|tungumál=en|bls=1}}&lt;/ref&gt; sem virðist hafa verið í notkun á 11. og 12. öld og einnig má finna merki um túngarð býlis sem hefur verið þarna við þingstaðinn.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.minjastofnun.is/static/files/dagatal/jola2024/24.des/bsk-2017-191.pdf|titill=Keflavík on Hegranes: Cemetery Excavation Interim Report 2017|höfundur=Guðný Zoëga|útgefandi=Douglas Bolender|ár=2017|tungumál=en|bls=11}}&lt;/ref&gt;

Hegranesþing kemur við sögu í nokkrum fornsögum, þar á meðal [[Grettis saga|Grettis sögu]], þar sem segir frá því að útlaginn [[Grettr Ásmundarson|Grettir]] mætti dulbúinn til þings og voru boðin full grið um þingtímann ef hann vildi glíma við helstu kappa Skagfirðinga.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/grettir.htm|title=Grettis saga|website=www.snerpa.is|access-date=2025-07-28}}&lt;/ref&gt; Þekktasti atburðurinn sem gerðist á Hegranesþingi er þó líklega þegar Skagfirðingar gerðu aðsúg að [[Álfur úr Króki|Álfi úr Króki]], sendimanni Noregskonungs, árið [[1305]]. Álfur komst undan við illan leik og hraktist til Eyjafjarðar, þar sem hann dó nokkru síðar.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://baekur.is/bok/6aa4ac41-7c68-4c20-8c93-380d02b91cff/1/54/Saga_Menntaskolans_a_Akureyri#page/n53/mode/2up|title=Bækur.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=baekur.is|language=is|access-date=2025-07-28|archive-date=2023-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811021447/https://baekur.is/bok/6aa4ac41-7c68-4c20-8c93-380d02b91cff/1/54/Saga_Menntaskolans_a_Akureyri#page/n53/mode/2up|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

Talið er að þinghaldið hafi lagst af á 14. öld.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2281055?iabr=on#page/n6/mode/2up|title=Íslenskir þingstaðir|date=1930-06-25|website=timarit.is|access-date=2025-07-28}}&lt;/ref&gt; Þingstaðurinn er [[friðlýsing|friðlýstur]] en hefur lítið verið rannsakaður enn sem komið er.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://ust.is/library/Skrar/Umsagnir/Skipulagstillogur/Hegranes_060616.pdf|titill=Efni: Lýsing. Tillaga að deiliskpulagi fyrir Hegranesþing í landi Garðs í Hegranesi, Sveitarfélaginu Skagafirði|höfundur=Kristín S. Jónsdóttir|höfundur2=Björn Stefánsson|mánuður=júní|ár=2016}}&lt;/ref&gt;

== Heimildir ==
* Hjalti Pálsson (ritstj.): ''Byggðasaga Skagafjarðar'' V. bindi. Rípurhreppur - Viðvíkurhreppur. Sögufélag Skagfirðinga, 2011. ISBN 978-9979-861-17-1.
* {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1444506|titill=Friðlýst svæði: Hegranesþing. Morgunblaðið, 13. júlí 1973.}}

== Tilvísanir ==
{{Reflist}}
[[Flokkur:Hegranes]]
[[Flokkur:Skagafjarðarsýsla]]
[[Flokkur:Sögustaðir í Skagafirði]]
[[Flokkur:Þingstaðir á Íslandi]]
[[Flokkur:Þjóðveldisöld]]
[[Flokkur:Friðlýst svæði á Íslandi]]</text>
      <sha1>a6a9xssf716p53gs9rw8dy5x5ux1yqb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Halldóra Eyjólfsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>99535</id>
    <revision>
      <id>1951944</id>
      <parentid>1945648</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2887" sha1="pgsil6s4fywokrytha7wq2cu7dpyy24" xml:space="preserve">'''Halldóra Eyjólfsdóttir''' (d. [[1210]]) var fyrsta [[abbadís]] í [[Kirkjubæjarklaustur (klaustur)|Kirkjubæjarklaustri]]. Var hún vígð [[1189]] en [[Þorlákur Þórhallsson|Þorlákur biskup Þórhallsson]] hafði stofnað nunnuklaustrið árið [[1186]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3556297?iabr=on#page/n11/mode/2up/|title=Kirkjubærjarklaustur|last=Guðlaugsson|first=Jónas|date=1967-07-16|website=timarit.is|page=612|access-date=2026-02-09}}&lt;/ref&gt; Ætt hennar er óþekkt, nema hvað vitað er að hún átti bróður sem hét Sokki.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://baekur.is/bok/9eaabb72-3981-4644-a16b-d06f4a2ae263/0/26/Allt_hafdi_annan_rom_adur_i#page/n25/mode/2up|title=Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags|last=Sigurðardóttir|first=Anna|website=baekur.is|pages=22, 34|language=is|access-date=2026-02-09}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

Árið [[1195]] var Halldóra abbadís á Alþingi og bauð þá [[Guðmundur góði Arason|Guðmundi Arasyni]], síðar Hólabiskupi, að koma í klaustrið og stýra því með sér og féllst hann á þetta. Halldóra sendi menn norður í [[Svarfaðardalur|Svarfaðardal]] um haustið til að sækja Guðmund og föggur hans og hafði hann bæði fengið leyfi hjá [[Brandur Sæmundsson|Brandi Sæmundssyni]] Hólabiskupi til að flytjast úr biskupsdæminu og hjá [[Páll Jónsson (biskup)|Páli Jónssyni]] Skálholtsbiskupi til að flytjast í hans biskupsdæmi. En þegar Svarfdælir vissu að þeir væru að missa Guðmund frá sér héldu þeir fund og fóru svo til Brands biskups og fengu hann til að afturkalla brottfararleyfið og báðu jafnframt Guðmund að vera kyrran nyrðra, og varð það úr.&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2317532?iabr=on#page/n235/mode/2up|title=Tímarit Hins íslenzka bókmentafélags|website=timarit.is|pages=236–237|access-date=2026-02-09}}&lt;/ref&gt;

Halldóra dó árið 1210. Eftir lát hennar er ekkert vitað um klausturhald á Kirkjubæ í meira en áttatíu ár, eða þar til [[Agatha Helgadóttir]] var vígð abbadís [[1293]].&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; Í klaustrinu hafa þó án efa verið einhverjar nunnur, hvort sem þar voru einhverjar abbadísir sem engar heimildir voru til um eða eingöngu príorinnur,&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; sem ekkert er vitað um heldur, en klausturhaldarar stýrðu eignum klaustursins og eru þar þekktastir feðgarnir [[Digur-Helgi Þorsteinsson]] (d. 1235) og síðan sonur hans, [[Ögmundur Helgason]].&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Heimildir ==
{{Reflist}}
[[Flokkur:Kirkjubæjarklaustur (klaustur)]]
[[Flokkur:Klaustur á Íslandi]]
[[Flokkur:Íslenskar abbadísir og príorinnur]]
{{d|1210}}
[[Flokkur:Íslenskar konur]]
[[Flokkur:Íslendingar á 12. öld]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 12. öld]]
[[Flokkur:Íslendingar á 13. öld]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 13. öld]]</text>
      <sha1>pgsil6s4fywokrytha7wq2cu7dpyy24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ekkert venjulegt líf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100554</id>
    <revision>
      <id>1952112</id>
      <parentid>1950825</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>TKSnaevarr færði [[Krókur á móti bragði]] á [[Ekkert venjulegt líf]]</comment>
      <origin>1950825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="520" sha1="0n46xpuzqnjweuw8hnfma8vm6jp66h8" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
'''''Krókur á móti bragði''''' (enska: ''A Life Less Ordinary'') er [[Bretland|bresk]] gamanmynd frá árinu [[1997]] sem [[Danny Boyle]] leikstýrði og [[John Hughes]] skrifaði. [[Ewan McGregor]], [[Cameron Diaz]] og [[Holly Hunter]] fara með aðalhlutverk í myndinni sem fjallar um skúringarmann sem rænir dóttur yfirmanns síns eftir hann er rekinn og milli þeirra myndast ást. 

{{stubbur|kvikmynd}}
{{Cameron Diaz}}
[[Flokkur:Breskar kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1997]]</text>
      <sha1>0n46xpuzqnjweuw8hnfma8vm6jp66h8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952114</id>
      <parentid>1952112</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:38:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="517" sha1="1fc2vmpqxeonps61p6b8q4d33w51bp9" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
'''''Ekkert venjulegt líf''''' (enska: ''A Life Less Ordinary'') er [[Bretland|bresk]] gamanmynd frá árinu [[1997]] sem [[Danny Boyle]] leikstýrði og [[John Hughes]] skrifaði. [[Ewan McGregor]], [[Cameron Diaz]] og [[Holly Hunter]] fara með aðalhlutverk í myndinni sem fjallar um skúringarmann sem rænir dóttur yfirmanns síns eftir hann er rekinn og milli þeirra myndast ást. 

{{stubbur|kvikmynd}}
{{Cameron Diaz}}
[[Flokkur:Breskar kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1997]]</text>
      <sha1>1fc2vmpqxeonps61p6b8q4d33w51bp9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mjöður ehf.</title>
    <ns>0</ns>
    <id>101226</id>
    <revision>
      <id>1952081</id>
      <parentid>1850257</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:14:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1132" sha1="91uxnl60pkd345d5mgcqexowyg7mqbl" xml:space="preserve">'''Mjöður ehf.''' var íslenskt [[brugghús]] á [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]] sem stofnað var árið [[2007]]. Helstu framleiðsluvörur Mjaðar voru [[Bjór (öl)|bjórarnir]] [[Jökull]] og [[Skriðjökull]]. Sex starfsmenn störfuðu hjá fyrirtækinu.&lt;ref&gt;[http://www.finna.is/company/?id=461012 Mjöður ehf Brugghús]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} FINNA. Sótt 22.9.2011&lt;/ref&gt; Það hætti starfsemi árið 2011. [[Steðji brugghús]] í [[Borgarfjörður|Borgarfirði]] keypti bruggverksmiðjuna.

==Neðanmálsgreinar==
{{reflist}}

==Tenglar==
* [http://www.mjodurehf.is/ Heimasíða Mjaðar ehf.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110906091602/http://www.mjodurehf.is/ |date=2011-09-06 }}
* [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=1236025&amp;searchid=a5650-7cff-ec39b ''Bruggarinn er og verður hjarta fyrirtækisins''] [[Morgunblaðið]] 16. ágúst 2008
* [http://www.mbl.is/frettir/innlent/2011/07/06/er_mjodur_uppurinn/ ''Er Mjöður uppurinn?''] Morgunblaðið 6. júlí 2011

{{stubbur|fyrirtæki}}
[[Flokkur:Íslensk brugghús]]
[[Flokkur:Stykkishólmur]]
{{sa|2008|2011}}</text>
      <sha1>91uxnl60pkd345d5mgcqexowyg7mqbl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Prins Póló</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105774</id>
    <revision>
      <id>1952074</id>
      <parentid>1951672</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:11:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2639" sha1="92p2s1zignt6athvf8pa9h7cno53a6x" xml:space="preserve">[[Mynd:Prince-Polo-Dark-Split.jpg|thumb|250px||Prins Póló brotið í tvennt.]]

'''Prins Póló''' er [[súkkulaði]] frá [[Pólland|Póllandi]] sem notið hefur vinsælda hjá íslenskum neytendum um áratugaskeið. Það er selt undir heitinu ''Prince Polo'' í Póllandi og víða annars staðar, en hefur verið selt undir heitinu ''Siesta''  í Tékklandi, Slóvakíu og Ungverjalandi.&lt;ref&gt;https://superbrands.pl/wp-content/uploads/2014/03/2005_PrincePolo.pdf&lt;/ref&gt;

== Saga ==
Sælgætistegundin var kynnt til sögunnar árið 1955 af fyrirtækinu Olza í Cieszyn í sunnanverðu Póllandi. Það varð þegar vinsælt meðal heimamanna og varð snemma útflutningsvara til grannþjóðanna þar sem það hefur haft góða markaðshlutdeild til þessa dags.

Sama ár og varan kom á markað gerðu Íslendingar og Pólverjar vöruskiptasamning, þar sem Pólverjar keyptu fiskafurðir en í staðinn var nauðsynlegt að finna pólskar neysluvörur sem Íslendingum féllu í geð. Heildsala Ásbjörns Ólafssonar tryggði sér umboðið fyrir Prins Póló og snúið var á strangar innflutningsreglur á erlendu [[sælgæti]] með því að skilgreina vöruna sem [[kex]].

Þegar best lét átu Íslendingar að meðaltali eitt kíló af Prins Póló á mann á ársgrundvelli, en á árinu 2014 stóð talan í hálfu kílói.&lt;ref&gt;http://www.visir.is/islendingar-hesthusa-160-tonnum-af-prins-polo-a-ari/article/2014140139905&lt;/ref&gt;

Prins Póló hefur stundum verið notað sem eins konar tákn um verslunar- og menningartengsl Íslands og Póllands. Árið 2026 gaf pólski forsætisráðherrann [[Donald Tusk]] íslenska forsætisráðherranum [[Kristrún Frostadóttir|Kristrúnu Frostadóttur]] Prins Pólo-stykki sem vináttuvott eftir sameiginlegan fjölmiðlafund þeirra í Póllandi.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Fékk Prins Póló: „Pabbi þetta er fyrir þig“|url=https://www.visir.is/g/20262848234d/fekk-prins-polo-pabbi-thetta-er-fyrir-thig-|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=25. febrúar 2026|skoðað=25. mars 2026|höfundur=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir}}&lt;/ref&gt; 

== Prins Póló í dægurmenningu ==
* Hljómsveitin Sumargleðin sendi frá sér lagið Prins Póló, um mann sem étur sælgætið í óhóflegu mæli
* Prins Póló var listmannsnafn [[Svavar Pétur Eysteinsson|Svavars Péturs Eysteinssonar]]
* Í ''[[Kristnihald undir Jökli (bók)|Kristnihaldi undir jökli]]'' lýsir [[Halldór Laxness]] Prins Pólói á háðulegan hátt og kallar það [[vikur]] sem stökkt hefur verið ofan í súkkulaði.

== Heimildir ==
&lt;references/&gt;

{{Stubbur|matur}}
[[Flokkur:Pólsk matargerð]]</text>
      <sha1>92p2s1zignt6athvf8pa9h7cno53a6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grugg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105924</id>
    <revision>
      <id>1951914</id>
      <parentid>1844008</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T16:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Velgengni */</comment>
      <origin>1951914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11091" sha1="aw7n911r9zemda7n02x0qnyy09be18v" xml:space="preserve">[[Mynd:Seattle Music Scene Exhibit 3, EMP Museum.jpg|thumb|Gruggsýning á tónlistarsafni í Seattle.]]
'''Grugg''' eða '''grunge''' er [[tónlistarstefna]] sem varð til um miðjan 9. áratuginn og sækir uppruna sinn til norðvesturhluta [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og þá aðallega til [[Seattle]]. Stefnan varð ekki vinsæl fyrr en á 10. áratugnum og hélt vinsældum fram undir miðjan áratuginn. Stefnan er undirstefna [[jaðarrokk]]s og er nokkurs konar blanda af [[pönk]]i, [[þungarokk]]i og [[indie-rokk]]i. Söngvari [[Green River]] og seinna [[Mudhoney]], [[Mark Arm]], er almennt talinn vera sá fyrsti sem kom með hugtakið „grunge“ yfir svona tónlist þegar hann lýsti hljómsveitinni sinni sem „pure shit, pure noise, pure grunge!“, eða ''tómum skít, hávaða og óhroða''. Þetta ku vera fyrsta skiptið sem orðið var notað yfir sveit frá Seattle en síðan varð þetta almennt hugtak yfir þessa gerð af tónlist sem kom undantekningarlítið frá Seattle. Reyndar var þetta hugtak notað í [[Ástralía|Ástralíu]] á níunda áratugnum yfir pönk- og [[jaðarrokk|jaðarsveitir]] svo sem [[King Snake Boost]] og [[The Scientists]].

== Einkenni og áhrif ==
Eins og áður kom fram er grugg samblöndun af þungarokki, pönki og jafnvel sjálfstæðu rokki, þó að hlutföllin séu misjöfn eftir hljómsveitum. Hinir myrku tónar gruggsins áttu rætur sínar til hljómsveita á borð við [[Black Sabbath]] og [[The Stooges]] en textarnir áttu margt skylt með pönkinu.&lt;ref&gt;[http://www.allmusic.com/explore/style/grunge-d2679 Grunge] Allmusic&lt;/ref&gt; Samfélagsleg firring, frelsisþrá, sljóleiki, angist og fleira í þeim dúr einkenndu textana en þó var stundum húmor og háð í þeim, til dæmis í laginu „Big, Dumb Sex“ með [[Soundgarden]], þar sem sveitin gerir grín að [[glysrokk]]i.

Gruggtónleikar voru þekktir fyrir að vera blátt áfram, öfugt við glysið sem snerist mikið um öfluga sviðsframkomu og tilþrifamikil ljósa-„show“. Gruggsveitum fannst að meginatriðið væri tónlistin sjálf en ekki áðurnefnir hlutir og litu ekki á sjálfa sig sem skemmtikrafta heldur tónlistarmenn.

Grugg byrjaði að þróast upp úr pönkmenningu norðvesturhluta Bandaríkjanna með áhrifum frá hljómsveitum þaðan á borð við [[The Fastbacks]], [[The U-Men]], [[The Accused]] og [[10 Minute Warning]]. [[Melvins]] eru frá Seattle og þeir höfðu einnig mikil áhrif á grugg. Sveitir annars staðar frá höfðu einnig áhrif á þróun stefnunnar, til dæmis jaðarhljómsveitirnar [[Sonic Youth]], [[Dinosaur Jr.]] og [[Pixies]]. Pixies spiluðu mikið „slow verse, hard chorus“ og [[Kurt Cobain]] sem var mjög hrifinn af þeim gerði þetta vinsælt í [[jaðarrokk]]i og grugg með hljómsveitinni sinni, [[Nirvana]]. Gruggsveitir sóttu einnig innblástur í þungarokk [[1971-1980|áttunda áratugarins]], platan ''[[My War]]'' (1984) eftir pönksveitina [[Black Flag]] var mikill áhrifavaldur og svo sveitirnar [[Killdozer]], [[Flipper]], [[Bauhaus]] og fleiri. Tónlistarmaðurinn [[Neil Young]] hefur verið kallaður guðfaðir gruggsins og hafa Kurt Cobain úr Nirvana og [[Eddie Vedder]] úr [[Pearl Jam]] sagt hann hafa verið mikinn áhrifavald.
[[Mynd:Cantrell07.jpg|thumb|Jerry Cantrell úr Alice in Chains]]

== Saga ==
Í upphafi þróaðist grugg upp frá hljómsveitum sem voru að spila tónlist og fengu áhrif frá hverri annarri ásamt annarri rokk og pönktónlist. Fólk hittist gjarnan inni á litlum stöðum og fylgdist með hljómsveitum spila og hljómsveitir fengu jafn vel plötusamning hjá litlum sjálfstæðum plötufyrirtækjum. Sub Pop Records er plötufyrirtæki sem var stofnað árið 1986 og varð frægt fyrir að ráða Mudhoney, Nirvana, Soundgarden og fleiri sveitir frá Seattle á samning. Það átti sinn þátt í að gera grugg vinsælt, eitt fyrsta ætlunarverk þess var að koma Soundgarden á kortið. Útgáfan stofnaði líka „Sub Pop smáskífuklúbbinn“ (''e: Sub Pop Singles Club'') árið 1988 þar sem smáskífur komu út í takmörkuðu magni. Árið 1989 kom blaðamaðurinn Andy Catlin til Seattle og fóru Jonathan Poleman og Bruce Pavitof frá Sub Pop með honum á Mudhoney-tónleika og sýndu honum borgina. Eftir þetta skrifaði Catlin stór grein um tónlistarmenninguna í Seattle sem birtist í breska blaðinu ''Melody Maker''. Þetta átti eftir að draga athygli fólks utan Seattle að gruggi og fleira fólk mætti á litlu tónleikana, sem áður voru oft mjög fámennir.&lt;ref name=&quot;dragon&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.silver-dragon-records.com/grunge.htm |title=Geymd eintak |access-date=2012-03-12 |archive-date=2007-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070819052352/http://www.silver-dragon-records.com/grunge.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Velgengni ===
Hægt og bítandi voru gruggtónlistarmenn að festa sig í sessi í tónlistarheiminum. Soundgarden var fyrsta gruggsveitin sem fékk samning hjá stóru útgáfufyrirtæki, hjá [[A&amp;M Records]] árið 1989. [[Nirvana]], sem áður höfðu gefið út plötuna ''[[Bleach (hljómplata)|Bleach]]'' hjá [[Sub Pop Records]], fengu plötusamning hjá [[Geffen Records]] árið 1990. ''[[Nevermind]]'' var fyrsta plata þeirra hjá Geffen og var aldrei búist við því að hún myndi seljast jafn vel og raun ber vitni. Í fyrstu var haldið að hún myndi í besta lagi ná ágætri sölu eins og platan „Goo“ með [[Sonic Youth]] sem kom út árinu áður, enda var Nirvana á þeim tíma lítil hljómsveit frá smábænum [[Aberdeen (Washington)|Aberdeen]] í [[Washington D.C.|Washington]]. [[MTV]] spilaði hins vegar lagið „[[Smells Like Teen Spirit]]“ mjög mikið þannig að sveitin varð heimsfræg á nánast einni nóttu. Um jólaleitið 1991 seldust 400.000 eintök af plötunni á viku og Kurt Cobain var allt í einu orðinn talsmaður heillar kynslóðar. Í janúar 1992 ruddu Nirvana plötu [[Michael Jackon]]s, „[[Dangerous (Michael Jackson lag)|Dangerous]]“, af fyrsta sæti ''[[Billboard]]'' listans og má segja að platan hafi komið gruggi á kortið.

Velgengni ''Nevermind'' kom tónlistarheiminum mjög á óvart, ekki aðeins höfðu Nirvana með útgáfu plötunnar gert gruggstefnuna þekkta um allan heim heldur einnig jaðarrokk yfir höfuð. Vinsældir glysrokks hrakaði stórlega og dóu eiginlega og gruggið tók við sem vinsælasta rokktónlistin. [[Pearl Jam]] höfðu gefið út plötuna ''[[Ten (hljómplata)|Ten]]'' í ágúst 1991 en hún fór ekki að seljast neitt af viti fyrr en ári seinna og náði þá öðru sæti á ''Billboard'' listanum. ''[[Badmotorfinger]]'' með [[Soundgarden]], ''[[Dirt (hljómplata)|Dirt]]'' með [[Alice in Chains]] og ''[[Temple of the Dog (hljómplata)|Temple of the Dog]]'' með [[Temple of the Dog|samnefndri hljómsveit]] (með meðlimum úr Soundgarden og Pearl Jam) voru allt gruggplötur sem voru einar af 100 mest seldu plötunum í Bandaríkjunum 1992. Sveitunum frá Seattle gekk svo vel að borgin var stundum kölluð „nýja [[Liverpool]]“. Árið 1994 komst platan ''[[Superunknown]]'' á topp bandaríska [[Billboard 200]] listans.

Allar mest áberandi gruggsveitirnar (Pearl Jam, AIC, Nirvana og fleiri) fengu plötusamning hjá stórum útgáfufyrirtækjum en þær sem voru lítið þekktar fluttu til Seattle í von um að slá í gegn.

Gruggfatnaður var markaðsettur og seldust skíðahúfur, flannel-skyrtur o.s.frv. dýrum dómum og var stefnan og allt sem henni við kom blóðmjólkað af fjölmiðlum, líkt og [[hippar|hippatískan]] á sjöunda áratugnum. Í desember 1992 hringdi blaðamaður frá ''[[New York Times]]'' í Sub Pop Records og vildu fá að vita hvort það væri eitthvað sérstakt slangur sem væri notað meðal gruggrokkara. Megan Jasper, starfsmaður hjá Sub Pop, bjó til heilan lista af bullorðum sem voru prentuð í blaðinu. Þegar upp komst að þetta var allt tóm vitleysa sást greinilega hversu ofurmarkaðsett stefnan var.&lt;ref name=&quot;dragon&quot; /&gt;

Árið 1992 kom út kvikmyndin ''Singles'' þar sem grugghljómsveitir og meðlimir þeirra áttu innkomu og í lagalista myndarinnar var tónlist innan stefnunnar. Sveitin [[Screaming Trees]] átti þar smellinn ''You Nearly Lost Me''.

Frægðin var mörgum gruggtónlistarmönnum til ama, til dæmis Pearl Jam, en frægðin lenti mikið á söngvaranum [[Eddie Vedder]]. Kurt Cobain var með allra frægustu tónlistarmönnum samtímans en fyrirleit frægðina og sagði eitt sinn í viðtali að það hafi verið það seinasta sem hann vildi verða. Næsta plata Nirvana var harðari en sú fyrri og þar af leiðandi tormeltari fjöldanum. En það breytti engu, ''[[In Utero]]'' toppaði [[Billboard]]-listann í sama mánuði og hún kom út, í september 1993. Önnur plata Pearl Jam, ''[[Vs.]]'', kom út sama ár og naut gríðarlegrar velgengni. Hún náði metsölu, tæp milljón eintök seldust fyrstu vikunna sem hún kom út sem var meira en allar aðrar plötur á topp 10 lista vikunnar samtals og flaug upp í fyrsta sæti Billboard-listans.

=== Dvínandi vinsældir ===
Það voru nokkrir þættir sem gerðu það að verkum að vinsældir stefnunnar fóru minnkandi. [[Síð-grugg]] ([[Creed]] o.fl.) var á mikilli uppleið, en innan þeirrar stefnu voru sveitir sem voru ekki frá Seattle og höfðu ekki ræturnar sem gruggsveitirnar höfðu. Tónlistin var svipuð og hljómsveitirnar gengu í eins fötum en tónlistin var léttari og útvarpsvænni. [[Britpop]] var á uppleið í Bretlandi, og voru tónlistarmenn innar þeirrar stefnu ekki að fela álit sitt á gruggi. Einn meðlimur [[Blur]] sagði til dæmis að sveitin spilaði andgrugg og [[Liam Gallagher]] úr [[Oasis]] sagðist ekkert vilja með svona þunglyndislega tónlist að hafa. 

Gruggsveitir fóru smátt og smátt að hætta eða urðu eftirtektarminni. [[Kurt Cobain]] fannst frægðin mjög erfið og var djúpt sokkinn í eiturlyf. Hann varð þunglyndari með degi hverjum og fór svo að hann fannst látinn á heimili sínu í Seattle, 8. apríl 1994, eftir að hafa skotið sig þrem dögum áður. Sama ár og Nirvana sungu sitt síðasta fóru Pearl Jam að sniðganga alla tónleika sem miðasölufyrirtækið [[Ticketmaster]] sá um vegna þess að fyrirtækið var ósanngjarnt í viðskiptum. Þeir hættu við tónleikaferðalagið sem átti að vera um sumarið og vegna þess að þeir vildu ekki spila á tónleikum ef Ticketmaster kæmu að hlut spiluðu þeir nánast ekkert opinberlega næstu þrjú árin. Alice In Chains héldu sína seinustu tónleika með söngvaranum [[Layne Staley]] árið 1996 en hættu ekki formlega fyrr en árið 2002, þegar Staley dó úr ofskammti af [[heróín]]i. 

Alice in Chains komu saman aftur árið 2005 með nýjan söngvara, William Duvall og hafa starfað síðan. Soundgarden hættu árið 1997 en komu saman aftur 2010 og gáfu nýja plötu út.

== Heimildir ==
{{reflist|2}}

[[Flokkur:Seattle]]
[[Flokkur:Rokk]]
[[Flokkur:Tónlistarstefnur]]</text>
      <sha1>aw7n911r9zemda7n02x0qnyy09be18v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951915</id>
      <parentid>1951914</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T16:52:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>/* Velgengni */</comment>
      <origin>1951915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11108" sha1="3lxc8xoasz4iy38wp5b736gt8gu1hc9" xml:space="preserve">[[Mynd:Seattle Music Scene Exhibit 3, EMP Museum.jpg|thumb|Gruggsýning á tónlistarsafni í Seattle.]]
'''Grugg''' eða '''grunge''' er [[tónlistarstefna]] sem varð til um miðjan 9. áratuginn og sækir uppruna sinn til norðvesturhluta [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og þá aðallega til [[Seattle]]. Stefnan varð ekki vinsæl fyrr en á 10. áratugnum og hélt vinsældum fram undir miðjan áratuginn. Stefnan er undirstefna [[jaðarrokk]]s og er nokkurs konar blanda af [[pönk]]i, [[þungarokk]]i og [[indie-rokk]]i. Söngvari [[Green River]] og seinna [[Mudhoney]], [[Mark Arm]], er almennt talinn vera sá fyrsti sem kom með hugtakið „grunge“ yfir svona tónlist þegar hann lýsti hljómsveitinni sinni sem „pure shit, pure noise, pure grunge!“, eða ''tómum skít, hávaða og óhroða''. Þetta ku vera fyrsta skiptið sem orðið var notað yfir sveit frá Seattle en síðan varð þetta almennt hugtak yfir þessa gerð af tónlist sem kom undantekningarlítið frá Seattle. Reyndar var þetta hugtak notað í [[Ástralía|Ástralíu]] á níunda áratugnum yfir pönk- og [[jaðarrokk|jaðarsveitir]] svo sem [[King Snake Boost]] og [[The Scientists]].

== Einkenni og áhrif ==
Eins og áður kom fram er grugg samblöndun af þungarokki, pönki og jafnvel sjálfstæðu rokki, þó að hlutföllin séu misjöfn eftir hljómsveitum. Hinir myrku tónar gruggsins áttu rætur sínar til hljómsveita á borð við [[Black Sabbath]] og [[The Stooges]] en textarnir áttu margt skylt með pönkinu.&lt;ref&gt;[http://www.allmusic.com/explore/style/grunge-d2679 Grunge] Allmusic&lt;/ref&gt; Samfélagsleg firring, frelsisþrá, sljóleiki, angist og fleira í þeim dúr einkenndu textana en þó var stundum húmor og háð í þeim, til dæmis í laginu „Big, Dumb Sex“ með [[Soundgarden]], þar sem sveitin gerir grín að [[glysrokk]]i.

Gruggtónleikar voru þekktir fyrir að vera blátt áfram, öfugt við glysið sem snerist mikið um öfluga sviðsframkomu og tilþrifamikil ljósa-„show“. Gruggsveitum fannst að meginatriðið væri tónlistin sjálf en ekki áðurnefnir hlutir og litu ekki á sjálfa sig sem skemmtikrafta heldur tónlistarmenn.

Grugg byrjaði að þróast upp úr pönkmenningu norðvesturhluta Bandaríkjanna með áhrifum frá hljómsveitum þaðan á borð við [[The Fastbacks]], [[The U-Men]], [[The Accused]] og [[10 Minute Warning]]. [[Melvins]] eru frá Seattle og þeir höfðu einnig mikil áhrif á grugg. Sveitir annars staðar frá höfðu einnig áhrif á þróun stefnunnar, til dæmis jaðarhljómsveitirnar [[Sonic Youth]], [[Dinosaur Jr.]] og [[Pixies]]. Pixies spiluðu mikið „slow verse, hard chorus“ og [[Kurt Cobain]] sem var mjög hrifinn af þeim gerði þetta vinsælt í [[jaðarrokk]]i og grugg með hljómsveitinni sinni, [[Nirvana]]. Gruggsveitir sóttu einnig innblástur í þungarokk [[1971-1980|áttunda áratugarins]], platan ''[[My War]]'' (1984) eftir pönksveitina [[Black Flag]] var mikill áhrifavaldur og svo sveitirnar [[Killdozer]], [[Flipper]], [[Bauhaus]] og fleiri. Tónlistarmaðurinn [[Neil Young]] hefur verið kallaður guðfaðir gruggsins og hafa Kurt Cobain úr Nirvana og [[Eddie Vedder]] úr [[Pearl Jam]] sagt hann hafa verið mikinn áhrifavald.
[[Mynd:Cantrell07.jpg|thumb|Jerry Cantrell úr Alice in Chains]]

== Saga ==
Í upphafi þróaðist grugg upp frá hljómsveitum sem voru að spila tónlist og fengu áhrif frá hverri annarri ásamt annarri rokk og pönktónlist. Fólk hittist gjarnan inni á litlum stöðum og fylgdist með hljómsveitum spila og hljómsveitir fengu jafn vel plötusamning hjá litlum sjálfstæðum plötufyrirtækjum. Sub Pop Records er plötufyrirtæki sem var stofnað árið 1986 og varð frægt fyrir að ráða Mudhoney, Nirvana, Soundgarden og fleiri sveitir frá Seattle á samning. Það átti sinn þátt í að gera grugg vinsælt, eitt fyrsta ætlunarverk þess var að koma Soundgarden á kortið. Útgáfan stofnaði líka „Sub Pop smáskífuklúbbinn“ (''e: Sub Pop Singles Club'') árið 1988 þar sem smáskífur komu út í takmörkuðu magni. Árið 1989 kom blaðamaðurinn Andy Catlin til Seattle og fóru Jonathan Poleman og Bruce Pavitof frá Sub Pop með honum á Mudhoney-tónleika og sýndu honum borgina. Eftir þetta skrifaði Catlin stór grein um tónlistarmenninguna í Seattle sem birtist í breska blaðinu ''Melody Maker''. Þetta átti eftir að draga athygli fólks utan Seattle að gruggi og fleira fólk mætti á litlu tónleikana, sem áður voru oft mjög fámennir.&lt;ref name=&quot;dragon&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.silver-dragon-records.com/grunge.htm |title=Geymd eintak |access-date=2012-03-12 |archive-date=2007-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070819052352/http://www.silver-dragon-records.com/grunge.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== Velgengni ===
Hægt og bítandi voru gruggtónlistarmenn að festa sig í sessi í tónlistarheiminum. Soundgarden var fyrsta gruggsveitin sem fékk samning hjá stóru útgáfufyrirtæki, hjá [[A&amp;M Records]] árið 1989. [[Nirvana]], sem áður höfðu gefið út plötuna ''[[Bleach (hljómplata)|Bleach]]'' hjá [[Sub Pop Records]], fengu plötusamning hjá [[Geffen Records]] árið 1990. ''[[Nevermind]]'' var fyrsta plata þeirra hjá Geffen og var aldrei búist við því að hún myndi seljast jafn vel og raun ber vitni. Í fyrstu var haldið að hún myndi í besta lagi ná ágætri sölu eins og platan „Goo“ með [[Sonic Youth]] sem kom út árinu áður, enda var Nirvana á þeim tíma lítil hljómsveit frá smábænum [[Aberdeen (Washington)|Aberdeen]] í [[Washington D.C.|Washington]]. [[MTV]] spilaði hins vegar lagið „[[Smells Like Teen Spirit]]“ mjög mikið þannig að sveitin varð heimsfræg á nánast einni nóttu. Um jólaleitið 1991 seldust 400.000 eintök af plötunni á viku og Kurt Cobain var allt í einu orðinn talsmaður heillar kynslóðar. Í janúar 1992 ruddu Nirvana plötu [[Michael Jackon]]s, „[[Dangerous (Michael Jackson lag)|Dangerous]]“, af fyrsta sæti ''[[Billboard]]'' listans og má segja að platan hafi komið gruggi á kortið.

Velgengni ''Nevermind'' kom tónlistarheiminum mjög á óvart, ekki aðeins höfðu Nirvana með útgáfu plötunnar gert gruggstefnuna þekkta um allan heim heldur einnig jaðarrokk yfir höfuð. Vinsældir glysrokks hrakaði stórlega og dóu eiginlega og gruggið tók við sem vinsælasta rokktónlistin. [[Pearl Jam]] höfðu gefið út plötuna ''[[Ten (hljómplata)|Ten]]'' í ágúst 1991 en hún fór ekki að seljast neitt af viti fyrr en ári seinna og náði þá öðru sæti á ''Billboard'' listanum. ''[[Badmotorfinger]]'' með [[Soundgarden]], ''[[Dirt (hljómplata)|Dirt]]'' með [[Alice in Chains]] og ''[[Temple of the Dog (hljómplata)|Temple of the Dog]]'' með [[Temple of the Dog|samnefndri hljómsveit]] (með meðlimum úr Soundgarden og Pearl Jam) voru allt gruggplötur sem voru einar af 100 mest seldu plötunum í Bandaríkjunum 1992. Sveitunum frá Seattle gekk svo vel að borgin var stundum kölluð „nýja [[Liverpool]]“. Árið 1994 komst platan ''[[Superunknown]]'' með Soundgarden á topp bandaríska [[Billboard 200]] listans.

Allar mest áberandi gruggsveitirnar (Pearl Jam, AIC, Nirvana og fleiri) fengu plötusamning hjá stórum útgáfufyrirtækjum en þær sem voru lítið þekktar fluttu til Seattle í von um að slá í gegn.

Gruggfatnaður var markaðsettur og seldust skíðahúfur, flannel-skyrtur o.s.frv. dýrum dómum og var stefnan og allt sem henni við kom blóðmjólkað af fjölmiðlum, líkt og [[hippar|hippatískan]] á sjöunda áratugnum. Í desember 1992 hringdi blaðamaður frá ''[[New York Times]]'' í Sub Pop Records og vildu fá að vita hvort það væri eitthvað sérstakt slangur sem væri notað meðal gruggrokkara. Megan Jasper, starfsmaður hjá Sub Pop, bjó til heilan lista af bullorðum sem voru prentuð í blaðinu. Þegar upp komst að þetta var allt tóm vitleysa sást greinilega hversu ofurmarkaðsett stefnan var.&lt;ref name=&quot;dragon&quot; /&gt;

Árið 1992 kom út kvikmyndin ''Singles'' þar sem grugghljómsveitir og meðlimir þeirra áttu innkomu og í lagalista myndarinnar var tónlist innan stefnunnar. Sveitin [[Screaming Trees]] átti þar smellinn ''You Nearly Lost Me''.

Frægðin var mörgum gruggtónlistarmönnum til ama, til dæmis Pearl Jam, en frægðin lenti mikið á söngvaranum [[Eddie Vedder]]. Kurt Cobain var með allra frægustu tónlistarmönnum samtímans en fyrirleit frægðina og sagði eitt sinn í viðtali að það hafi verið það seinasta sem hann vildi verða. Næsta plata Nirvana var harðari en sú fyrri og þar af leiðandi tormeltari fjöldanum. En það breytti engu, ''[[In Utero]]'' toppaði [[Billboard]]-listann í sama mánuði og hún kom út, í september 1993. Önnur plata Pearl Jam, ''[[Vs.]]'', kom út sama ár og naut gríðarlegrar velgengni. Hún náði metsölu, tæp milljón eintök seldust fyrstu vikunna sem hún kom út sem var meira en allar aðrar plötur á topp 10 lista vikunnar samtals og flaug upp í fyrsta sæti Billboard-listans.

=== Dvínandi vinsældir ===
Það voru nokkrir þættir sem gerðu það að verkum að vinsældir stefnunnar fóru minnkandi. [[Síð-grugg]] ([[Creed]] o.fl.) var á mikilli uppleið, en innan þeirrar stefnu voru sveitir sem voru ekki frá Seattle og höfðu ekki ræturnar sem gruggsveitirnar höfðu. Tónlistin var svipuð og hljómsveitirnar gengu í eins fötum en tónlistin var léttari og útvarpsvænni. [[Britpop]] var á uppleið í Bretlandi, og voru tónlistarmenn innar þeirrar stefnu ekki að fela álit sitt á gruggi. Einn meðlimur [[Blur]] sagði til dæmis að sveitin spilaði andgrugg og [[Liam Gallagher]] úr [[Oasis]] sagðist ekkert vilja með svona þunglyndislega tónlist að hafa. 

Gruggsveitir fóru smátt og smátt að hætta eða urðu eftirtektarminni. [[Kurt Cobain]] fannst frægðin mjög erfið og var djúpt sokkinn í eiturlyf. Hann varð þunglyndari með degi hverjum og fór svo að hann fannst látinn á heimili sínu í Seattle, 8. apríl 1994, eftir að hafa skotið sig þrem dögum áður. Sama ár og Nirvana sungu sitt síðasta fóru Pearl Jam að sniðganga alla tónleika sem miðasölufyrirtækið [[Ticketmaster]] sá um vegna þess að fyrirtækið var ósanngjarnt í viðskiptum. Þeir hættu við tónleikaferðalagið sem átti að vera um sumarið og vegna þess að þeir vildu ekki spila á tónleikum ef Ticketmaster kæmu að hlut spiluðu þeir nánast ekkert opinberlega næstu þrjú árin. Alice In Chains héldu sína seinustu tónleika með söngvaranum [[Layne Staley]] árið 1996 en hættu ekki formlega fyrr en árið 2002, þegar Staley dó úr ofskammti af [[heróín]]i. 

Alice in Chains komu saman aftur árið 2005 með nýjan söngvara, William Duvall og hafa starfað síðan. Soundgarden hættu árið 1997 en komu saman aftur 2010 og gáfu nýja plötu út.

== Heimildir ==
{{reflist|2}}

[[Flokkur:Seattle]]
[[Flokkur:Rokk]]
[[Flokkur:Tónlistarstefnur]]</text>
      <sha1>3lxc8xoasz4iy38wp5b736gt8gu1hc9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jeremy Irons</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108705</id>
    <revision>
      <id>1951900</id>
      <parentid>1646184</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:31:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1682" sha1="k6dapcmuaoiantw466smd9t84tgqzzd" xml:space="preserve">{{Leikari
|nafn = Jeremy Irons
|mynd = SDCC 2015 - Jeremy Irons (19524260758) (cropped).jpg
|myndastærð =
|myndalýsing =
|fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1948|9|19}}
|fæðingarstaður = [[Cowes]], [[Wighteyja]],  [[England]]
|fæðingarnafn = Jeremy John Irons
|þjóðerni = enskur
|starf = Leikari
|virkur = 1969-
|helstuhlutverk = Skari í ''[[Konungur ljónanna]]''&lt;br /&gt;Faðir Gabriel í ''[[Trúboðsstöðin]]''&lt;br /&gt;'''Elliot Mantle''' í '''[[Tvíburarnir]]'''&lt;br /&gt;'''Esteban Trueba''' í '''[[House of Spirits]]'''&lt;br /&gt;'''Simon Gruber''' í '''[[Die Hard with a Vengeance]]'''
|
}}
'''Jeremy John Irons''' (f. [[19. september]] [[1948]]) er [[England|enskur]] [[leikari]] sem lærði leiklist í [[Bristol Old Vic Theatre School]] og hóf feril sinn í leikhúsi í [[London]]. Fyrsta stóra kvikmyndahlutverk sitt lék hann 1981 í ''[[Kona franska liðsforingjans]]'' (''The French Lieutenant's Woman'') á móti [[Meryl Streep]]. Hann vakti einnig athygli fyrir hlutverk sitt í ''[[Tvíburarnir]]'' (''Dead Ringers'' - 1988) og fékk [[Óskarsverðlaun]] fyrir hlutverk sitt í ''[[Sýknaður]]'' (''Reversal of Fortune'' - 1990). Hann hefur leikið í fjölda sjónvarpsþátta og vann bæði [[Emmy-verðlaun]] og [[Golden Globe-verðlaun]] fyrir hlutverk sitt í þáttaröðinni ''[[Elísabet 1. (sjónvarpsþættir)|Elísabet 1.]]'' þar sem hann lék á móti [[Helen Mirren]].
== Tenglar ==
{{imdb nafn|0000460}}
{{commonscat}}
{{stubbur|æviágrip|kvikmynd}}
{{DEFAULTSORT:Irons, Jeremy}}
[[Flokkur:Emmy-verðlaunahafar]]
[[Flokkur:Enskir leikarar]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]]
{{f|1948}}</text>
      <sha1>k6dapcmuaoiantw466smd9t84tgqzzd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951901</id>
      <parentid>1951900</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:31:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1658" sha1="49fh68jruup6azubx884wny3kjycgt7" xml:space="preserve">{{Leikari
|nafn = Jeremy Irons
|mynd = SDCC 2015 - Jeremy Irons (19524260758) (cropped).jpg
|myndastærð =
|myndalýsing =
|fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1948|9|19}}
|fæðingarstaður = [[Cowes]], [[Wighteyja]],  [[England]]
|fæðingarnafn = Jeremy John Irons
|þjóðerni = enskur
|starf = Leikari
|virkur = 1969-
|helstuhlutverk = Skari í ''[[Konungur ljónanna]]''&lt;br /&gt;Faðir Gabriel í ''[[Trúboðsstöðin]]''&lt;br /&gt;Elliot Mantle í ''[[Tvíburarnir]]''&lt;br /&gt;Esteban Trueba í ''[[House of Spirits]]''&lt;br /&gt;Simon Gruber í ''[[Die Hard with a Vengeance]]''
|
}}
'''Jeremy John Irons''' (f. [[19. september]] [[1948]]) er [[England|enskur]] [[leikari]] sem lærði leiklist í [[Bristol Old Vic Theatre School]] og hóf feril sinn í leikhúsi í [[London]]. Fyrsta stóra kvikmyndahlutverk sitt lék hann 1981 í ''[[Kona franska liðsforingjans]]'' (''The French Lieutenant's Woman'') á móti [[Meryl Streep]]. Hann vakti einnig athygli fyrir hlutverk sitt í ''[[Tvíburarnir]]'' (''Dead Ringers'' - 1988) og fékk [[Óskarsverðlaun]] fyrir hlutverk sitt í ''[[Sýknaður]]'' (''Reversal of Fortune'' - 1990). Hann hefur leikið í fjölda sjónvarpsþátta og vann bæði [[Emmy-verðlaun]] og [[Golden Globe-verðlaun]] fyrir hlutverk sitt í þáttaröðinni ''[[Elísabet 1. (sjónvarpsþættir)|Elísabet 1.]]'' þar sem hann lék á móti [[Helen Mirren]].
== Tenglar ==
{{imdb nafn|0000460}}
{{commonscat}}
{{stubbur|æviágrip|kvikmynd}}
{{DEFAULTSORT:Irons, Jeremy}}
[[Flokkur:Emmy-verðlaunahafar]]
[[Flokkur:Enskir leikarar]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]]
{{f|1948}}</text>
      <sha1>49fh68jruup6azubx884wny3kjycgt7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hreppstjórainstrúxið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>112950</id>
    <revision>
      <id>1952035</id>
      <parentid>1813389</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1721" sha1="sx3j1357b9919818vb61lxaclnl3axg" xml:space="preserve">'''Hreppstjórainstrúxið''' var [[erindisbréf]] eða [[reglugerð]] handa [[hreppur|hreppstjórum]] sem [[Magnús Stephensen (f. 1762)|Magnús Stephensen]] samdi og gaf út á [[Leirárgarðar|Leirárgörðum]] 24. nóvember 1809 samkvæmt konungsúrskurði 21. júlí 1808.&lt;ref&gt;{{bókaheimild|höfundur=Einar Laxness|titill=&quot;hreppstjórainstrúx&quot; Íslandssaga I. bindi A-H|útgefandi=Vaka-Helgafell|ár=1998}}&lt;/ref&gt; Með hreppstjórainstrúxinu var forn sjálfstjórn hreppa á Íslandi að fullu afnumin og hreppstjórar orðnir ríkisstarfsmenn skipaðir af [[amtmaður|amtmönnum]] samkvæmt tilnefningu [[sýslumaður|sýslumanna]].&lt;ref&gt;{{bókaheimild|höfundur=Einar Laxness|titill=&quot;hreppur&quot; Íslandssaga I. bindi A-H|útgefandi=Vaka-Helgafell|ár=1998}}&lt;/ref&gt; Sjálfstjórn hreppa komst aftur á með tilskipun um [[sveitarstjórn]] á Íslandi 4. maí 1872.

Titill instrúxins í frumútgáfu þess var:
„Instrúx fyrir hreppstjórnarmenn á íslandi. Eptir konúnglegri allranáðugustu skipun þann 21. Julii 1808 samið, og hlutaðeigendum til eptirbreytni útgefið þann 24. Novembr. 1809 af íslands amta-yfirvöldum. Prentað á opinberan kostnað að Leirárgörðum 1810.“

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://baekur.is/bok/000195669/7/313/Lovsamling_for_Island_Bindi_7_Bls_313 Texti instrúxins í 7. bindi Lovsamling for Island]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.
* [http://baekur.is/bok/000195669/21/360/Lovsamling_for_Island_Bindi_21_Bls_360 Tilskipun um sveitarstjórn á Íslandi 4. maí 1872 í 21. bindi Lovsamling for Island]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}.

{{stubbur}}
[[Flokkur:Íslensk lög]]
[[Flokkur:Hreppar á Íslandi]]
{{sa|1809|1872}}</text>
      <sha1>sx3j1357b9919818vb61lxaclnl3axg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tom Hiddleston</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114477</id>
    <revision>
      <id>1951908</id>
      <parentid>1496342</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="802" sha1="smoo4p1wjb61nhb2h902raw38rwrx6g" xml:space="preserve">[[File:Tom Hiddleston (Avengers Red Carpet).jpg|thumb|Hiddleston (2012)]]

'''Thomas William &quot;Tom&quot; Hiddleston''' (fæddur [[9. febrúar]] [[1981]] í London) er enskur leikari. Hann gekk í Cambrigde háskóla þar sem hann lærði forn fræði, latínu og grísku. Hann fór síðan í Royal Academy of Dramatic Art (RADA) í London. 

Tom lék Loka í Marvel-myndinni Thor (2011), Captain Nicholls í mynd Stevens Spielberg War Horse (2011) og Freddie Page í bresku dramamyndinni The Deep Blue Sea með Rachel Weisz. Einnig lék hann F. Scott Fitzgerald í mynd Woody Allen Midnight in Paris (2011). Hann endurtók leik sinn sem Loki í The Avengers (2012) og í framhaldsmyndinni Thor: The Dark World.

{{stubbur|æviágrip}}
{{fe|1981|Hiddleston, Tom}}

[[Flokkur:Enskir leikarar|Hiddleston, Tom]]</text>
      <sha1>smoo4p1wjb61nhb2h902raw38rwrx6g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matís ohf</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117225</id>
    <revision>
      <id>1952085</id>
      <parentid>1926318</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:16:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>1952085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3658" sha1="iw99ibyjfoj3j2ute04hpqx5kdlc6u7" xml:space="preserve">{{hreingera|ástæða=Auglýsingatexti}}
'''Matís''' er [[Ísland|íslenskt]] [[opinbert hlutafélag]] sem fæst við rannsóknir í [[matvælaiðnaður|matvælaiðnaði]]. Fyrirtækið var stofnað árið 2007 þegar þrjár opinberar stofnanir voru sameinaðar. Þetta voru [[Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins]], matvælarannsóknir í [[Keldnaholt]]i og rannsóknastofa [[Umhverfisstofnun]]nar.

Matís styður við verðmætasköpun, [[lýðheilsa|lýðheilsu]] og [[matvælaöryggi]] og leitast við að hafa áhrif á samfélagið með [[rannsókn]]um. Fyrirtækið vinnur að fjölbreyttum verkefnum í samvinnu við innlenda matvælaframleiðendur, háskóla og alla sem með einhverjum hætti veita matvælaiðnaði þjónustu. Markvisst er unnið að því að auka samvinnu við erlendar rannsóknastofnanir og [[fyrirtæki]] í gegnum alþjóðleg rannsókna- og þróunarverkefni. 

== Saga ==
Árið 2006 voru sett lög nr. 68/2006 á [[Alþingi]] sem heimiluðu stofnun opinbers hlutafélags til að taka við verkefnum þriggja ríkisstofnana sem fengust við rannsóknir á sviði matvælaiðnaðar.&lt;ref&gt;[https://www.althingi.is/lagas/nuna/2006068.html Lög um Matís ohf]&lt;/ref&gt; Við stofnun Matís rann líftæknifyrirtækið [[Prokaria]] einnig inn í fyrirtækið. Sömu lög kváðu á um stofnun nýs hlutafélags, Matvælarannsókna hf., en starfsemi opinbers hlutafélags hófst þann 1. janúar 2007 undir nafninu Matís. Í dag heyrir starfsemi Matís undir [[Atvinnuvega- og nýsköpunarráðuneyti Íslands]].

== Helstu verkefni ==
=== Rannsóknir ===
Rannsóknir í samstarfi við ýmsa aðila eru viðamesti hluti starfsemi Matís. Matís vinnur að rannsóknum og nýsköpun í matvælaframleiðslu, og stendur framarlega í rannsóknum sem tengjast bættri nýtingu hliðarstrauma í matvælavinnslu sem og sjálfbærri nýtingu annarra lífauðlinda til fóðurs, áburðar og manneldis.

=== Mælingar og þjónusta ===
Rannsóknastofa Matís fæst við [[örverufræði|örveru-]] og [[efnafræði|efnarannsóknir]] á [[matur|matvælum]], [[vatn]]i, [[hráefni|hráefnum]], [[lyf]]jum, [[fóður|fóðri]] og [[náttúrulegt umhverfi|umhverfissýnum]]. [[Þjónustumæling]]ar Matís fara fram í Reykjavík og í Neskaupstað.

=== Ráðgjöf ===
Auk mælinga veitir Matís opinberum aðilum, matvælafyrirtækjum, lyfjafyrirtækjum, [[sláturhús]]um og einkaaðilum ráðgjöf í tengslum við mælingar. Matís hefur  þar að auki milligöngu um að senda sýni í mælingar til erlendra rannsóknastofa þegar Matís býður ekki upp á þær.

== Starfsstöðvar ==
Fyrir utan höfuðstöðvar fyrirtækisins í [[Grafarholt]]i í [[Reykjavík]] rekur Matís starfsstöðvar á [[Akureyri]], [[Ísafjarðarbær|Ísafirði]], [[Neskaupstaður|Neskaupstað]] og [[Hvanneyri]].

Áherslur starfsstöðvanna endurspegla vítt starfssvið Matís og faglega þekkingu innan fyrirtækisins. Þær taka mið af nærsamfélaginu á hverjum stað og þeim þörfum sem þar eru. Þannig eru starfsstöðvar Matís á Ísafirði og Akureyri í nálægð við stærri [[fiskeldi|eldis-]] og [[sjávarútvegur|sjávarútvegsstaði]] landsins. Mælingaþjónustan í Neskaupstað er mikilvæg bæði fyrir framleiðslufyrirtæki og opinbera eftirlitsaðila á heilbrigðissviði á Austurlandi, og hjá Matís á Hvanneyri hefur byggst upp mikil þekking á sviði fjölbreytts [[landbúnaður|landbúnaðar]].

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [https://matis.is/ Vefur Matís]

[[Flokkur:Íslensk fyrirtæki]]
[[Flokkur:Opinber hlutafélög]]
[[Flokkur:Íslenskar rannsóknastofnanir]]
[[Flokkur:Stofnað 2007]]</text>
      <sha1>iw99ibyjfoj3j2ute04hpqx5kdlc6u7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Skyrta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>117351</id>
    <revision>
      <id>1951994</id>
      <parentid>1427425</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T00:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>1159</id>
      </contributor>
      <comment>Skipti út Shirt.jpg fyrir [[Mynd:Blue_Business_Shirt.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) · generic).</comment>
      <origin>1951994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1247" sha1="qtwqvi0djg1w0p8hhqeub5k2biy89b5" xml:space="preserve">[[Mynd:Blue Business Shirt.jpg|thumb|250px|Venjuleg skyrta með langermum, tölum og kraga.]]
'''Skyrta''' er oftast fínþráðótt [[fatnaður|flík]] sem klæðir efrilíkama, hvort sem er karla eða kvenna, og er oft höfð innan undir jakka eða peysu.  Skyrtan skiptist í [[kragi|kraga]], [[ermi|ermar]] og [[ermalín]]ingar. Þær eru opnar að framan og hnepptar saman með [[tala (festing)|tölum]]. Algengt er að menn klæði sig í skyrtu og klæðist þeim við [[jakkaföt]]um og [[hálsbindi]].

Skyrtur eru af mismunandi gæðum. Fínustu skyrturnar eru gerðar úr tveimur lögum af egypskri [[bómull]], sem gefur skyrtunni glans og þýðir að skyrtan krumpast minna í notkun. [[Saumur|Saumagæðin]] eru einnig mikilvæg eigind skyrta. Þegar saumað er með þéttum saumi í einum þræði endast bæði skyrtan og sniðið lengur. Einnig ef tölurnar eru saumaðar í með [[krosssaumur|krosssaumi]] er ólíklegra að þær detta af.

Skyrtur fást með ýmiss konar flibbum og ermalíningum. Til dæmis eru til venjulegar ermalíningar með tölum og „franskar tvífaldar ermalíningar“ sem festa má með [[ermahnappur|ermahnöppum]].

== Tengt efni ==
* [[Blússa]]
* [[Bolur]]

{{stubbur}}

[[Flokkur:Fatnaður]]</text>
      <sha1>qtwqvi0djg1w0p8hhqeub5k2biy89b5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinnep</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118816</id>
    <revision>
      <id>1952070</id>
      <parentid>1881898</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:09:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1193" sha1="ldxa2fh0oplpo5ztwhk9ots2fz7jbg6" xml:space="preserve">[[Mynd:Senf-Variationen edit2.jpg|thumb|250px|[[Mustarðskorn]] og ýmiss konar sinnep]]

'''Sinnep''' er [[bragðbætir]] úr [[mustarður|mustarðskorn]]um. Kornunum er bætt við [[vatn]], [[salt]], [[sítrónusafi|sítrónusafa]] eða aðra [[Vökvi|vökva]], og stundum ýmisleg [[bragðefni]], til að mynda þykkni sem getur verið gult eða brúnt á litinn. Mismunandi meðhöndlun kornanna gefur mismunandi áfurð og bragð. Mustarðskornin má annaðhvort nota heil, möluð, sprungin eða marin.

Oft er sinnep parað saman með [[kjöt]]i eða [[ostur|ost]]i og er vinsælt í [[samloka|samlokur]], [[salat (matargerð)|salöt]], [[hamborgari|hamborgara]] og með [[pylsa|pylsum]]. Sinnep er líka notað sem [[hráefni]] í [[dressing]]ar, [[gljái|gljáa]], [[sósa|sósur]], [[súpa|súpur]] og [[marínering]]ar. Sem þykkni og [[korn]] er sinnep notað víða í [[Indland]]i, [[Miðjarðarhafið|Miðjarðarhafslöndum]], [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] og [[Suðaustur-Evrópa|Suðaustur-Evrópu]], [[Asía|Asíu]], [[Ameríka|Ameríku]] og [[Afríka|Afríku]], sem þýðir að það er eitt vinsælasta kryddið í heimi.

{{stubbur|matur}}

[[Flokkur:Bragðbætar]]</text>
      <sha1>ldxa2fh0oplpo5ztwhk9ots2fz7jbg6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Saint Lawrence-flói</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122963</id>
    <revision>
      <id>1951885</id>
      <parentid>1595466</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Berserkur færði [[Lawrence-flói]] á [[Saint Lawrence-flói]] yfir tilvísun: Algengari titill</comment>
      <origin>1595466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="874" sha1="f4qp07v3gee9iyx8kfpbeewok2ta5xb" xml:space="preserve">[[Mynd:Golfe_Saint-Laurent_en.png|thumb|right|Kort sem sýnir Lawrence-flóa]]
'''Lawrence-flói''' eða '''Lárensflói''' er stór [[árós]] [[Lárensfljót]]s sem tengir [[Vötnin miklu]] í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] við [[Atlantshaf]]. Flóinn er hálflokað hafsvæði 236 þúsund ferkílómetrar að stærð. Meðaldýpi í flóanum er 146 metrar. 

Flóinn markast í norðri af eyjunni [[Labrador]] og [[Québec-fylki]], í austri af [[Nýfundnaland]]i, í suðri af [[Nova Scotia]]-skaganum og [[Bretonhöfðaeyja|Bretonhöfðaeyju]] og í vestri af [[Gaspe-skagi|Gaspe-skaga]], [[Nýja Brúnsvík|Nýju Brúnsvík]] og Québec-fylki. Helstu eyjar í flóanum eru [[Anticosti-eyja]], [[Eyja Játvarðs prins]], [[Magðalenueyjar]] og Bretonhöfðaeyja.

{{höf jarðar}}
{{stubbur|landafræði}}

[[Flokkur:Atlantshaf]]
[[Flokkur:Flóar við Kanada]]</text>
      <sha1>f4qp07v3gee9iyx8kfpbeewok2ta5xb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gráðostur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126153</id>
    <revision>
      <id>1952077</id>
      <parentid>1831812</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:12:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1925" sha1="8t8jcrk31hhwy03umzbz4l9ozmdtpe7" xml:space="preserve">[[Mynd:Bleu de Gex.jpg|thumbnail|default|Bleu de Gex, franskur gráðostur.]]
'''Gráðostur''' eða '''gráðaostur''' (af orðinu „gráði“ sem er myglulag á [[Smjör|smjöri]] eða [[tólg]]) er almennt heiti yfir [[ostur|osta]] úr kúamjólk, kindamjólk eða geitamjólk þar sem myglusveppnum ''[[Penicillium roqueforti]]'' hefur verið bætt við. Lokaafurðin er doppótt eða með æðum úr blárri, blá-grárri eða blá-grænni myglu, og hefur sérstæða [[lykt]], ýmist frá henni eða margvíslegum sérstaklega ræktuðum bakteríum. Í suma gráðosta er [[gró]]um bætt við áður en [[ystingur]]inn myndast á meðan í öðrum er gróum bætt við ystinginn eftir að hann myndast. Hægt er að borða gráðosta eina og sér, smurða, brotna eða bráðnaða í eða yfir mat.

Í [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] eru margir gráðostar eins og [[Roquefort]], [[Danablu]], [[Gorgonzola]] og [[Stilton]] með [[upprunamerking]]u. Það þýðir að þeir mega eingöngu bera nafnið ef þeir hafa verið framleiddir í ákveðnu svæði í ákveðnu landi. Á sama hátt, hafa sum lönd verndað einstaka ostaheiti, eins og í Frakklandi og [[Ítalía|Ítalíu]].

Gráðostar hafa oft sterkt og saltað bragð. Lyktin orsakast af myglunni og þeim bakteríum sem vaxa í ostinum: til dæmis er bakterían ''[[Brevibacterium linens]]'' ábyrg fyrir lyktinni af mörgum gráðostum.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Deetae P, Bonnarme P, Spinnler HE, Helinck S |title=Production of volatile aroma compounds by bacterial strains isolated from different surface-ripened French cheeses |journal=Appl. Microbiol. Biotechnol. |volume=76 |issue=5 |pages=1161–71 |date=October 2007 |pmid=17701035 |doi=10.1007/s00253-007-1095-5 }}&lt;/ref&gt;

== Heimildir ==
*{{wpheimild|tungumál=en|titill=Blue cheese|mánuðurskoðað=20. desember|árskoðað=2014}}

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Ostur]]</text>
      <sha1>8t8jcrk31hhwy03umzbz4l9ozmdtpe7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lakkrís</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126491</id>
    <revision>
      <id>1952094</id>
      <parentid>1923958</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>1952094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1387" sha1="51x1791x52swwst02ddj0hyx5dncbct" xml:space="preserve">[[Mynd:lakrids ubt B.jpeg|thumb|Lakkrísreimar]]
[[Mynd:LiquoriceAllsorts2003.jpg|thumb|Lakkrískonfekt]]
'''Lakkrís''' er [[sælgæti]] sem unnið er með því að nota bragðefnið [[lakkrísrót]] en það er rót af trénu [[Glycyrrhiza glabra]]. Í lakkrís er [[sykur]], bindiefni sem er [[hveiti]] eða önnur [[sterkja]] og bragðefni sem oft er unnið úr lakkrísrót. Oft eru aðrar jurtir eins og [[anís]] notaðar í stað lakkrísrótar til að framkalla sambærilegt bragð. Í [[saltlakkrís]] er sett [[ammoníumklóríð]]. Lakkrís er oft húðaður með vaxi til þess að fá fram áferð og gljáa. 

Lakkrísrót er notuð sem bragðefni í fleira en sælgæti. Hún er notuð í [[tóbak]] og [[lyf]] og hefur um langan aldur verið notuð sem náttúrulyf við ýmsum kvillum. Óhófleg lakkrísneysla getur valdið hækkun á [[blóðþrýstingur|blóðþrýstingi]], bjúg og [[Höfuðverkur|höfuðverk]].

==Heimildir==
* {{Vísindavefurinn|50966|Hvaðan er lakkrís upprunninn?}}
* [http://www.lyfja.is/HeilsaOgVellidan/Natturuvorur/Greinar/Lakkris/ Lakkrís (lyfja.is)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901140818/http://www.lyfja.is/HeilsaOgVellidan/Natturuvorur/Greinar/Lakkris/ |date=2010-09-01 }}
* [http://www.laeknabladid.is/2002/10/fraedigreinar/nr/675/ Læknablaðið, Samhengi lakkríss og háþrýstings]

[[Flokkur:Sælgæti]]</text>
      <sha1>51x1791x52swwst02ddj0hyx5dncbct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Uppvask</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129464</id>
    <revision>
      <id>1952078</id>
      <parentid>1847988</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:13:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1427" sha1="88xt0f94cmcnm090q5ywfymt2spamb7" xml:space="preserve">[[File:Bundesarchiv Bild 183-12913-0005, Berlin, Abwaschen.jpg|thumb|upright|Uppvask í Þýskalandi árið 1951.]]
'''Uppvask''' eða '''uppþvottur''' er það ferli  að þvo, hreinsa og þurrka   eldunaráhöld og leirtau  eftir notkun. Stundum er vaskað upp í [[eldhúsvaskur|eldhúsvaski]] og stundum í [[uppþvottavél]]. Uppvask getur farið fram í [[eldhús|eldhúsi]] eða annars staðar. Mismunandi hefðir eru við hreinsun og þurrkun. Algengt  er að nota [[uppþvottabursti|uppþvottabursta]], svamp, klúta,  [[stálull]] og [[viskustykki]] við uppvask. Einnig er algengt að nota [[uppþvottalögur|uppþvottalög]] og [[gúmmihanskar|gúmmihanska]] til að hlífa höndum við hreinsiefnum. Oft nota þeir sem vaska upp svuntu til hlífðar.

Munur er á hitastigi vatns og hvernig það er notað. Í Asíu og [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] er vanalegt að nota rennandi [[vatn]] og þá vanalega kalt vatn. Á Vesturlöndum er leirtau oft sett í heitt vatn, oftast í vaski eða íláti með afrennsli og þá er vaskur fyrst fylltur með óhreinu leirtau  og heitu freyðandi sápuvatni. Þá eru diskar þvegnir einn af öðrum og sápa hreinsuð af þeim og þeir settir á uppþvottagrind til að þorna eða annar sér um að þurrka. 

Í sumum löndum [[Evrópa|Evrópu]] eru diskar vaskaðir upp í sérstökum bala í vaskinum.

[[Flokkur:Húsverk]]
[[Flokkur:Þrif]]
[[Flokkur:Eldhús]]</text>
      <sha1>88xt0f94cmcnm090q5ywfymt2spamb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sichuanpipar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129845</id>
    <revision>
      <id>1952091</id>
      <parentid>1848327</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:18:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>1952091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="931" sha1="dsxp7fs79s8c3nv1o2o466og9ynz9p1" xml:space="preserve">[[Mynd:Sechuan pepper.jpg|thumb|right|Lúka af sichuanpipa]]
'''Sichuanpipar''' eða '''aníspipar''' er [[krydd]] sem einnig þekkt sem '''kínverskur kóríander''', '''kínapipar''', '''rauður pipar''', '''broddpipar''', '''japanspipar''' og '''blómapipar'''. Þessi pipar sem er þurrkað fræ af runna af [[glóaldinætt]] er algengt krydd í [[matargerð]] í [[Kína]], [[Tíbet]], [[Nepal]] og [[Indland]]i. Í [[Japan]] er [[lauf]] runnans notað ferskt bæði sem krydd og til skrauts. 

Sichuanpipar er unninn úr að minnsta kosti tveimur tegundum af jurtum af ættinni [[zanthoxylum]] svo sem ''Zanthoxylum simulans'' og ''Zanthoxylum bungeanum''. Jurtir sem sichuanpipar er unninn úr eru ekki skyldar þeim jurtum sem venjulegur [[pipar]] og [[chilipipar]] er unninn úr. Piparbragðið er mildara og sichuanpiparilmur minnir á [[mandarína|mandarínuhýði]] og [[einiber]].

{{stubbur|matur}}

[[Flokkur:Pipar]]</text>
      <sha1>dsxp7fs79s8c3nv1o2o466og9ynz9p1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Soundgarden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130550</id>
    <revision>
      <id>1951899</id>
      <parentid>1935520</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3902" sha1="9lklgj18bcgjhsaafn4fq2nhhy09s3a" xml:space="preserve">{{Hljómsveit
| heiti = Soundgarden
| mynd = Soundgarden at Paramount Theatre.jpg
| myndatexti = Soundgarden í Paramount Theatre, Seattle (2013).
| uppruni = [[Seattle]]
| land = {{USA}} Bandaríkin
| ár = 1984–1997, 2010–2017, 2019, 2025
| stefna = [[grugg]]rokk, [[jaðarrokk]], [[jaðarþungarokk]]
| útgefandi = 
| dreifing = 
| meðlimir = Chris Cornell, Kim Thayil, Matt Cameron, Ben Shepherd, Hiro Yamamoto, Scott Sundquist, Jason Everman
| fyrri_meðlimir = 
| vefsíða = http://soundgardenworld.com/
| sveit = já
|}}
[[Mynd:Soundgarden @ McCallum Park (522012).jpg|thumbnail|Kim Thayil gítarleikari (2012)]]
[[Mynd:Soundgarden @ McCallum Park (5 2 2012) (6825193756).jpg|thumbnail|Chris Cornell, söngvari (2012)]]

'''Soundgarden''' var [[grugg]]rokk-hljómsveit frá [[Seattle]]. Sveitin var stofnuð árið 1984 af trommaranum og söngvaranum Chris Cornell, gítarleikaranum Kim Thayil og bassaleikaranum Hiro Yamamoto. Cornell færði sig frá trommum og yfir í gítar árið eftir. Sveitin naut sinna mestu vinsælda fyrir plötuna ''[[Superunknown]]'' (1994) og hlaut [[Grammy-verðlaun]] fyrir smáskífurnar ''Spoonman'' og ''Black Hole Sun''.

Soundgarden leystist í sundur árið 1997 eftir að meðlimir fóru að deila um stefnu sveitarinnar og voru orðnir uppgefnir eftir tónleikaferðalög. Eftir slitin hóf [[Chris Cornell]], söngvari bandsins, sólóferil og gekk einnig í hljómsveitina [[Audioslave]]. Matt Cameron hóf þá að tromma með [[Pearl Jam]].

Árið 2010 kom sveitin aftur saman og gaf út plötuna ''King Animal.'' Meðlimirnir unnu að nýrri plötu árið 2017.&lt;ref&gt;[http://www.blabbermouth.net/news/chris-cornell-says-work-has-started-on-new-soundgarden-music/ Chris Cornell says work has started working on new Soundgarden music] Blabbermouth.net&lt;/ref&gt;
Sjálfsvíg Cornells í maí 2017 þýddi endalok sveitarinnar. Eftirstandandi meðlimir komu saman í janúar 2019 á minningartónleikum um Cornell og tilkynntu að þeir myndu ekki koma saman aftur. &lt;ref&gt;[https://www.allmusic.com/artist/soundgarden-mn0000001098#biography Soundgarden biography] Allmusic.com&lt;/ref&gt;

Meðlimirnir stóðu í deilum við eiginkonu Cornells um réttindi á upptökum eftir fráfall hans. Eftir sættir er búist við að efni af síðustu plötu Soundgarden verði gefið út. &lt;ref&gt;[https://blabbermouth.net/news/kim-thayil-believes-soundgardens-final-recordings-with-chris-cornell-will-see-light-of-day-it-would-be-a-great-gift-to-the-fans KIM THAYIL Believes SOUNDGARDEN's Final Recordings With CHRIS CORNELL Will See Light Of Day: 'It Would Be A Great Gift To The Fans'] Blabbermouth.net, sótt 7. maí 2025&lt;/ref&gt;

Soundgarden hlaut inngöngu í [[Frægðarhöll rokksins]] árið 2025 og spilaði sveitin með völdum gestum. &lt;ref&gt;[https://blabbermouth.net/news/watch-soundgarden-reunites-for-all-star-performance-at-rock-and-roll-hall-of-fame-induction-ceremony  SOUNDGARDEN Reunites For All-Star Performance At ROCK AND ROLL HALL OF FAME Induction Ceremony] Blabbermouth.net, sótt 10. nóvember 2025 &lt;/ref&gt;

== Breiðskífur == 
*[[Ultramega OK]] (1988)
*[[Louder Than Love]] (1989)
*[[Badmotorfinger]] (1991)
*Superunknown (1994)
*[[Down on the Upside]] (1996)
*[[King Animal]] (2012)

==Meðlimir==
=== Síðustu meðlimir ===
*[[Chris Cornell]] – söngur, gítar (1985-1997, 2010-2017), trommur (1984–1985)&lt;br&gt;
*Kim Thayil – gítar (1984–1997, 2010–2017, 2019)&lt;br&gt;
*Ben Shepherd – bassi, bakraddir (1990–1997, 2010–2017, 2019)&lt;br&gt;
*Matt Cameron – trommur, bakraddir (1986–1997, 2010–2017, 2019)

===Aðrir meðlimir===
* Hiro Yamamoto – bassi, bakraddir (1984–1989)
* Scott Sundquist – trommur (1985–1986)
* Jason Everman – bassi (1989–1990)

== Tilvísanir ==

[[Flokkur:Bandarískar þungarokkshljómsveitir]]
[[Flokkur:Bandarískar rokkhljómsveitir]]
[[Flokkur:Stofnað 1984]]
[[Flokkur:Lagt niður 2019]]</text>
      <sha1>9lklgj18bcgjhsaafn4fq2nhhy09s3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2021</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131133</id>
    <revision>
      <id>1951879</id>
      <parentid>1949239</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32100" sha1="a9vme8ijpfk5njpj8cxr7q9umf5x1cw" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''2021''' ('''MMXXI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var í [[Gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á föstudegi]].

==Atburðir==
===Janúar===
[[Mynd:DC_Capitol_Storming_IMG_7965.jpg|thumb|right|Stuðningsfólk Trumps á tröppum þinghússins í Washington.]]
* [[1. janúar]] - [[Fríverslunarsvæði á meginlandi Afríku]] gekk í gildi.
* [[1. janúar]] - [[Kúba]] tók upp [[kúbverskur pesi|einn gjaldmiðil]] í stað tveggja áður.
* [[4. janúar]] - Breskur dómstóll hafnaði framsalskröfu Bandaríkjanna á hendur [[Julian Assange]].
* [[4. janúar]] - Landamæri [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] og [[Katar]] voru opnuð á ný.
* [[5. janúar]] – Aukakosningar fóru fram um tvö sæti á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] í [[Georgía (fylki)|Georgíufylki]]. Frambjóðendur [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokksins]] unnu bæði sætin og skiluðu flokknum þannig naumum þingmeirihluta á öldungadeildinni.
* [[6. janúar]] – Stuðningsmenn [[Donald Trump|Donalds Trump]] Bandaríkjaforseta [[Árásin á Bandaríkjaþing 2021|réðust á]] [[þinghúsið í Washington]] til að koma í veg fyrir staðfestingu á sigri [[Joe Biden]] í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningunum 2020]].
* [[9. janúar]] - [[Boeing 737-500]]-flugvél á leið til [[Vestur-Kalimantan]] hrapaði í [[Jövuhaf]]. Allir 62 um borð fórust.
* [[10. janúar]] - [[Kim Jong-un]] var kjörinn aðalritari [[kóreski verkamannaflokkurinn|Kóreska verkamannaflokksins]].
* [[13. janúar]] – [[Guðmundur Felix Grétarsson]] fékk græddar hendur á sig í Frakklandi, 23 árum eftir slys.
* [[14. janúar]] - [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings]] samþykkti [[vantraust]] á [[Donald Trump]] vegna árásarinnar á þinghúsið.
* [[14. janúar]] - [[Danska þingið]] samþykkti að kalla saman [[landsdómur|landsdóm]] til að rétta yfir [[Inger Støjberg]], fyrrverandi innflytjendaráðherra, fyrir brot í embætti.
* [[15. janúar]] - Andlát vegna [[Covid-19]] náðu 2 milljónum á heimsvísu.
* [[20. janúar]] – [[Joe Biden]] tók við embætti forseta Bandaríkjanna. [[Kamala Harris]] tók við embætti varaforseta, fyrst kvenna.
* [[22. janúar]] – [[Sáttmálinn um bann við kjarnavopnum]] tók gildi.
* [[26. janúar]] - [[Kaja Kallas]] varð forsætisráðherra Eistlands.
* [[31. janúar]] - [[Nguyễn Phú Trọng]] var kjörinn aðalritari [[Víetnamski kommúnistaflokkurinn|Víetnamska kommúnistaflokksins]] í þriðja sinn.

===Febrúar===
[[Mynd:Myanmar_military_is_worse.jpg|thumb|right|Mótmæli gegn valdaráni hersins í Mjanmar.]]
* [[1. febrúar]] – Herinn í [[Mjanmar]] framdi valdarán gegn ríkisstjórn [[Aung San Suu Kyi]].
* [[4. febrúar]] - [[Joe Biden]] Bandaríkjaforseti tilkynnti að hætt yrði að útvega Sádi-Arabíu vopn til að nota í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)|borgarastyrjöldinni í Jemen]].
* [[5. febrúar]] - [[Borgarastyrjöldin í Líbíu]]: Samkomulag náðist á fundi í Genf um starfandi forseta og forsætisráðherra fram að næstu kosningum.
* [[9. febrúar]] - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] komu ómannaða geimfarinu ''[[Hope (geimfar)|Hope]]'' á braut um Mars.
* [[13. febrúar]] – [[Mario Draghi]] tók við embætti [[forsætisráðherra Ítalíu]] sem leiðtogi [[þjóðstjórn]]ar til að taka á [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|kórónaveirufaraldrinum]].
* [[13. febrúar]] – [[Öldungadeild Bandaríkjaþings]] sýknaði fyrrum Bandaríkjaforsetann [[Donald Trump]] af kæru til [[Embættismissir (Bandaríkin)|embættismissis]] fyrir þátt hans í [[Árásin á Bandaríkjaþing 2021|árásinni á Bandaríkjaþing]] í janúar.
* [[13. febrúar]] - Óvenjuharður [[Vetrarstormurinn í Bandaríkjunum 2021|vetrarstormur]] gekk yfir Bandaríkin og olli dauða 136 og rafmagnsleysi hjá 9,9 milljónum.
* [[18. febrúar]] - [[Mars 2020]]: Marsbíllinn ''[[Perseverance (Marsbíll)|Perseverance]]'' og dróninn ''[[Ingenuity (dróni)|Ingenuity]]'' lentu á yfirborði Mars eftir 7 mánaða geimferð.
* [[19. febrúar]] - Bandaríkin lýstu því yfir að þau hygðust aftur gerast aðilar að [[Parísarsamkomulagið|Parísarsamkomulaginu]].
* [[22. febrúar]] - Sendiherra Ítala, [[Luca Attanasio]], var myrtur í [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó|Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó]].
* [[24. febrúar]] - Fyrstu skammtarnir af bóluefni sem fóru gegnum skiptiprógrammið [[COVAX]] voru afhentir í [[Gana]].
* [[26. febrúar]] - 1270 km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; íshella losnaði frá [[Brunt-ísbreiðan|Brunt-ísbreiðunni]] á Suðurskautslandinu.

===Mars===
[[Mynd:Geldingadalagos2.jpg|thumb|right|Eldgosið á Reykjanesi.]]
* [[6. mars]] - Erkiklerkurinn [[Ali al-Sistani]] og [[Frans páfi]] hittust í [[Nadjaf]] í Írak, sem var fyrsti fundur páfa og erkiklerks.
* [[7. mars]] - Íbúar í [[Sviss]] kusu að banna [[niqab]] og [[búrka|búrkur]] í þjóðaratkvæðagreiðslu með 51% meirihluta.
* [[19. mars]] – [[Eldgosið við Fagradalsfjall 2021|Eldgos]] hófst við [[Fagradalsfjall (Reykjanesskagi)|Fagradalsfjall]] á [[Reykjanesskagi|Reykjanesskaga]].
* [[19. mars]] - [[Norður-Kórea]] hætti stjórnmálasambandi við [[Malasía|Malasíu]] sem hafði framselt norðurkóreska borgara til Bandaríkjanna vegna ákæra um peningaþvætti.
* [[20. mars]] - Tyrklandsforseti, [[Recep Tayyip Erdoğan]], tilkynnti að landið drægi sig út úr [[Istanbúlsáttmálinn|Istanbúlsáttmálanum]] gegn kynbundnu ofbeldi.
* [[23. mars]] - Fjórðu [[þingkosningar í Ísrael 2021|þingkosningarnar]] á tveimur árum fóru fram í Ísrael.
* [[23. mars]] - Gámaskipið ''[[Ever Given]]'' strandaði í [[Súesskurðurinn|Súesskurðinum]] og olli þar með langvarandi truflunum á vöruflutningum um allan heim.
* [[24. mars]] - 3.000 andlát vegna [[Covid-19]] urðu í Brasilíu á einum sólarhring, sem var heimsmet.

===Apríl===
[[Mynd:Launch_of_Tianhe_Core_Module_(Cropped).jpg|thumb|right|Fyrsta hluta kínversku geimstöðvarinnar ''Tiangong'' skotið á loft.]]
* [[2. apríl]] - [[Rússland|Rússar]] hófu liðssafnað við landamæri [[Úkraína|Úkraínu]] og vöruðu [[NATO]]-ríki við að senda herlið þangað.
* [[4. apríl]] - Yfir 270 fórust þegar fellibylurinn [[Seroja (fellibylur)|Seroja]] gekk yfir [[Austur-Nusa Tenggara]] og [[Tímor]].
* [[6. apríl]] - [[Héraðsdómur Reykjavíkur]] kveður upp dóm um að [[sóttvarnalæknir]] hafi gengið lengra en [[sóttvarnalög]] heimiluðu með því að skikka fólk sem hafði í hús að vernda hér á landi til að sæta fimm daga [[sóttkví]] í til þess gerðu sóttvarnarhúsi.
* [[7. apríl]] - Vandræðaleg uppákoma varð á fundi [[Ursula von der Leyen|Ursulu von der Leyen]] og [[Charles Michel]] með [[Recep Tayyip Erdogan]] Tyrklandsforseta, þar sem gleymst hafði að koma fyrir stól fyrir von der Leyen.
* [[9. apríl]] - [[Sojús MS-18]] flutti þrjá geimfara til [[Alþjóðlega geimstöðin|Alþjóðlegu geimstöðvarinnar]].
* [[11. apríl]] – Forsetakosningar voru haldnar í [[Perú]] þar sem [[Pedro Castillo]] vann nauman sigur.
* [[11. apríl]] - [[Íran]] sakaði Ísrael um „kjarnorkuhryðjuverk“ eftir að skemmdarverk ollu bilun í rafkerfi auðgunarstöðvarinnar í [[Natanz]].
* [[13. apríl]] - [[Ríkisstjórn Japans]] samþykkti að dæla geislavirku vatni frá [[Kjarnorkuverið í Fukushima|Kjarnorkuverinu í Fukushima]] í Kyrrahaf yfir 30 ára tímabil.
* [[17. apríl]] - Andlát vegna [[COVID-19]] náðu 3 milljónum á heimsvísu.
* [[17. apríl]] - Átján rússneskir sendifulltrúar og leyniþjónustumenn voru reknir frá [[Tékkland]]i eftir yfirlýsingu um að þeir bæru ábyrgð á sprengingum í skotfærageymslum í [[Vrbětice]] árið 2014.
* [[18. apríl]] - Tólf knattspyrnufélög úr efstu deildum Evrópu samþykktu þátttöku í [[evrópska ofurdeildin|evrópskri ofurdeild]]. Ákvörðunin var víða fordæmd og mörg þeirra drógu stuðning sinn til baka nokkrum dögum síðar.
* [[19. apríl]] - Geimþyrlan ''[[Ingenuity (þyrla)|Ingenuity]]'' tókst á loft á [[Mars (reikistjarna)|Mars]]. Þetta var í fyrsta sinn í sögunni sem menn stýrðu loftfari á annarri plánetu.
* [[19. apríl]] - [[Raúl Castro]] sagði af sér embætti aðalritara kúbverska kommúnistaflokksins. Þar með lauk 62ja ára valdatíð Castro-bræðranna.
* [[20. apríl]] - Forseti Tjad, [[Idriss Déby]], lést í átökum við uppreisnarmenn eftir 30 ára valdatíð. Herforingjastjórn tók við völdum.
* [[20. apríl]] - Lögreglumaðurinn [[Derek Chauvin]] var dæmdur sekur fyrir morðið á [[George Floyd]] í Minneapolis.
* [[22. apríl]] - [[Dagur jarðar]]: Haldinn var netfundur þjóðarleiðtoga um loftslagsmál þar sem sett voru metnaðarfyllri markmið um að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda.
* [[23. apríl]] - [[SpaceX]] flutti fjóra geimfara til [[Alþjóðlega geimstöðin|Alþjóðlegu geimstöðvarinnar]] með geimfarinu [[Crew Dragon Endeavour]].
* [[24. apríl]] - [[Indónesíuher]] greindi frá því að kafbáturinn [[KRI Nanggala]] hefði farist með 53 áhafnarmeðlimum.
* [[25. apríl]] – Stúlknakór frá [[Húsavík]] kom fram í myndbandi sem spilað var við afhendingu [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaunanna]]. Stúlkurnar fluttu lagið ''Húsavík – My Home Town'' úr kvikmyndinni ''[[Eurovision Song Contest: The Story of Fire Saga]]'' ásamt sænsku söngkonunni [[Molly Sandén]]''.
* [[26. apríl]] - Danska kvikmyndin ''[[Druk]]'' vann Óskarsverðlaun sem besta erlenda kvikmyndin.
* [[28. apríl]] - Evrópusambandið samþykkti [[TCI-samningurinn|TCI-samninginn]] um viðskipti við Bretland.
* [[29. apríl]] - [[Geimferðastofnun Kína]] skaut fyrsta hluta [[Tiangong]]-geimstöðvarinnar á loft.

===Maí===
[[Mynd:Disorders_in_Lod,_May_2021._VII.jpg|thumb|right|Vopnaðir lögreglumenn í Lod í Ísrael 11. maí.]]
* [[3. maí]] - 26 létust og yfir 70 slösuðust þegar hluti af [[neðanjarðarlestarkerfi Mexíkóborgar]] hrundi.
* [[5. maí]] - [[SpaceX]] tókst  að skjóta á loft og lenda frumgerð af [[Starship-eldflaug]] eftir fjórar misheppnaðar tilraunir.
* [[10. maí]] - [[Kazungula-brúin]] yfir [[Sambesífljót]], þar sem landamæri [[Namibía|Namibíu]], [[Botsvana]], [[Simbabve]] og [[Sambía|Sambíu]] mætast, var vígð.
* [[11. maí]] - [[Átök Ísraels og Palestínu 2021]]: Ísraelsher skaut eldflaugum á [[Gasaströndin]]a til að svara eldflaugaárásum [[Hamas]] eftir að Ísrael hóf að hrekja Palestínumenn frá heimilum sínum í [[Sheikh Jarrah]] í [[Austur-Jerúsalem]].
* [[14. maí]] - [[Geimferðastofnun Kína]] lenti geimbílnum ''[[Zhurong]]'' á Mars.
* [[15. maí]] - [[Ísraelsher]] skaut eldflaug á háhýsi á Gasaströndinni þar sem voru skrifstofur fréttaveita á borð við [[Associated Press]] og [[Al Jazeera]].
* [[20. maí]] - Ísrael féllst á vopnahlé eftir þrýsting frá alþjóðasamfélaginu og dauða 250 manna.
* [[22. maí]] - Ítalska hljómsveitin [[Måneskin]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2021]] með laginu „Zitti e buoni“.
* [[22. maí]] – Eldfjallið [[Nyiragongo]] í [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó|Lýðstjórnarlýðveldinu Kongó]] hóf eldgos og náði hraunflæðið að útjaðri borgarinnar [[Goma]]. Hundruð þúsunda íbúa flúðu heimili sín, á fjórða tug létust og hús urðu undir hrauni.
* [[23. maí]] – [[Manchester City]] fagnaði 7. Englandstitli sínum.
* [[23. maí]] – Ríkisstjórn [[Hvíta-Rússland]]s neyddi farþegaflugvél [[Ryanair]] á leið til [[Litáen]] til að lenda í Hvíta-Rússlandi til þess að geta handtekið stjórnarandstæðinginn [[Raman Pratasevitsj]].
* [[24. maí]] – [[Evrópusambandið]] bannaði Hvíta-Rússlandi að fljúga til landa sambandsins vegna handtöku [[Raman Pratasevitsj|Ramans Pratasevitsj]].
* [[24. maí]] - Herforingjar frömdu [[valdaránið í Malí 2021|valdarán í Malí]] og steyptu forseta og forsætisráðherra af stóli.
* [[29. maí]] - [[Chelsea F.C.]] sigraði [[Meistaradeild Evrópu]] með 1-0 sigri á [[Manchester City]].

===Júní===
[[Mynd:Surfside_condominium_collapse_photo_from_Miami-Dade_Fire_Rescue_1.jpg|thumb|right|Rústir fjölbýlishússins í Surfside.]]
* [[5. júní]] - [[G7]]-ríkin féllust á 15% [[lágmarksskattur|lágmarksskatt]] á fyrirtæki til að koma í veg fyrir [[skattaundanskot]] alþjóðafyrirtækja.
* [[7. júní]] - [[Trojan Shield-aðgerðin]]: Yfir 800 meðlimir glæpasamtaka voru handteknir í samræmdum aðgerðum lögregluliða í 16 löndum.
* [[9. júní]] - [[Þing El Salvador]] samþykkti að gera [[Bitcoin]] að lögeyri í landinu samhliða Bandaríkjadal.
* [[10. júní]] - [[Hringmyrkvi]] sást frá [[Grænland]]i, [[Norðurpóllinn|Norðurpólnum]] og [[Austurlönd Rússlands|Austurlöndum Rússlands]].
* [[11. júní]] - [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2021]] var sett í 11 Evrópulöndum.
* [[12. júní]] – [[Christian Eriksen]], lykilmaður í danska knattspyrnulandsliðinu, hneig niður í miðjum leik vegna hjartaáfalls
* [[13. júní]] – [[Naftali Bennett]] tók við embætti forsætisráðherra Ísraels af Benjamin Netanyahu.
* [[17. júní]] - [[Geimferðastofnun Kína]] sendi fyrstu þrjá geimfarana til geimstöðvarinnar [[Tiangong]].
* [[18. júní]] – [[Ebrahim Raisi]] var kjörinn forseti Írans.
* [[21. júní]] - [[Sænska þingið]] samþykkti [[vantraust]] á forsætisráðherra [[Stefan Löfven]], sem var í fyrsta sinn í sögu Svíþjóðar sem slíkt gerist.
* [[24. júní]] - 89 létust þegar fjölbýlishús í [[Surfside]] í Flórída hrundi.
* [[25. júní]] - [[Þór Þorlákshöfn]] varð Íslandsmeistari í [[Körfuknattleikur|körfubolta]] í fyrsta sinn eftir að hafa sigrað [[Keflavík, íþrótta- og ungmennafélag|Keflavík]] 3-1 í úrslitaviðureign.
* [[28. júní]] - [[Stríðið í Tígraí]]: [[Varnarlið Tigraí]] hertók höfuðborg héraðsins [[Mekelle]] skömmu eftir að stjórnarher Eþíópíu hafði lýst yfir vopnahléi.
* [[29. júní]] - Fjöldi bólusettra við [[COVID-19]] náði 3 milljörðum á heimsvísu.

===Júlí===	
[[Mynd:Visit_of_Ursula_von_der_Leyen,_President_of_the_European_Commission,_to_Rochefort_and_Pepinster_in_Belgium_12.jpg|thumb|right|Eyðilegging vegna flóða í [[Pepinster]] í Belgíu.]]
* [[3. júlí]] - Eftir mikla hitabylgju í Norður-Ameríku sem olli dauða 600 manna, kveiktu eldingar yfir 130 [[gróðureldur|gróðurelda]] í [[Vestur-Kanada]].
* [[5. júlí]] - Yfir 1.000 afganskir hermenn flúðu til [[Tadsíkistan]] eftir átök við [[Talíbanar|Talíbana]].
* [[7. júlí]] – [[Jovenel Moïse]], forseti [[Haítí]], var skotinn til bana á heimili sínu af hópi erlendra málaliða.
* [[8. júlí]] - Fjöldi andláta vegna [[COVID-19]] náði 4 milljónum á heimsvísu.
* [[9. júlí]] - [[Stefan Löfven]] tók aftur við sem forsætisráðherra Svíþjóðar.
* [[11. júlí]] - Ítalía sigraði [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2021|Evrópukeppnina í knattspyrnu 2021]] með 4-3 sigri á Englandi eftir vítaspyrnukeppni.
* [[12. júlí]] - [[Flóðin í Evrópu 2021]]: 229 fórust í Þýskalandi, Belgíu og Rúmeníu eftir miklar rigningar og flóð.
* [[18. júlí]] - [[Pegasusverkefnið]]: Alþjóðleg rannsókn leiddi í ljós að margar ríkisstjórnir notuðu [[njósnabúnaður|njósnabúnað]] frá ísraelska fyrirtækinu [[NSO Group]] til að fylgjast með stjórnarandstæðingum, blaðamönnum og aðgerðasinnum.
* [[19. júlí]] - [[Jeff Bezos]], bróðir hans, Mark, hinn [[Oliver Daemen]] (18 ára) og [[Wally Funk]] (82 ára), fóru út í geim á vegum [[Blue Origin]] með [[New Shepard]]-eldflaug. Daemen og Funk urðu þar með yngsta og elsta manneskjan sem fer út í geim.
* [[19. júlí]] - [[Pedro Castillo]] tók við embætti forseta Perú.
* [[23. júlí]] - [[Sumarólympíuleikarnir 2020]] voru settir í Tókýó, ári á eftir áætlun.
* [[25. júlí]] - Forseti Túnis, [[Kais Saied]], rak forsætisráðherra landsins og gerði hlé á starfsemi þingsins eftir langvinn mótmæli.
* [[29. júlí]] - Rússneska geimrannsóknarstöðin [[Nauka (rannsóknarstöð)|Nauka]] var fest við Alþjóðlegu geimstöðina eftir 17 ára þróun.

===Ágúst===
[[Mynd:Taliban_Fighters_in_Kabul,_August_17_2021_(cropped).png|thumb|right|Talíbanar í Kabúl 17. ágúst.]]
* [[3. ágúst]] - [[Gróðureldar]] hófust á [[Grikkland]]i eftir sögulega hitabylgju.
* [[4. ágúst]] - Hvítrússneski spretthlauparinn [[Krystsina Tsimanouskaya]] fékk pólitískt hæli í Póllandi.
* [[5. ágúst]] - [[Stríðið í Tígraí]]: [[Varnarher Tígraí]] lagði bæinn [[Lalibela]] undir sig.
* [[9. ágúst]] - [[Milliríkjanefnd um loftslagsbreytingar]] gaf út 6. matsskýrslu sína þar sem fram kom að athafnir manna hefðu víðtæk og varanleg áhrif á loftslag.
* [[9. ágúst]] - [[Sporvagnakerfi Tampere]] hóf starfsemi í Finnlandi.
* [[14. ágúst]] – [[Jarðskjálftinn á Haítí 2021|Jarðskjálfti]] að stærð 7,2 skall á Haítí og olli yfir 2.000 dauðsföllum.
* [[15. ágúst]] – [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)]]: [[Talíbanar]] hertóku [[Kabúl]], höfuðborg [[Afganistan]]s.
* [[24. ágúst]] - [[Sumarólympíuleikar fatlaðra 2021]] hófust í Tókýó í Japan.
* [[26. ágúst]] - [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)]]: 182 létust, þar af 13 bandarískir hermenn, þegar sjálfsmorðssprengjuárás var gerð á [[Kabúlflugvöllur|Kabúlflugvöll]].
* [[30. ágúst]] – Stjórn [[Knattspyrnusamband Íslands|Knattspyrnusambands Íslands]] sagði af sér eftir að hafa hlotið harða gagnrýni fyrir að hafa þagað um og reynt að hylma yfir ofbeldisbrot leikmanna karlalandsliðsins.
* [[30. ágúst]] - [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)]]: Bandaríkjamenn drógu síðustu hermenn sína frá Kabúlflugvelli í Afganistan.

===September===
[[Mynd:Scène_de_liesse_à_Conakry_01.jpg|thumb|right|Gíneubúar í Conakry fagna valdaráninu 5. september.]]
* [[5. september]] - [[Valdaránið í Gíneu 2021]]: [[Alpha Condé]], forseta Gíneu, var haldið af flokki málaliða undir stjórn herforingjans [[Mamady Doumbouya]].
* [[5. september]] - [[El Salvador]] varð fyrsta landið í heiminum sem tók [[Bitcoin]] upp sem opinberan gjaldmiðil.
* [[13. september]] – Þingkosningar fóru fram í [[Noregur|Noregi]]. Vinstriblokkin með [[Verkamannaflokkurinn (Noregur)|Verkamannaflokk]] [[Jonas Gahr Støre|Jonasar Gahr Støre]] í fararbroddi vann sigur á hægristjórn [[Erna Solberg|Ernu Solberg]].
* [[14. september]] – Kosið var í Kaliforníu um það hvort [[Gavin Newsom]] fylkisstjóra yrði vikið úr embætti. Rúmur meirihluti kaus að leyfa Newsom að sitja áfram.
* [[15. september]] - Bandaríkin, Ástralía og Bretland undirrituðu þríhliða varnarsamninginn [[AUKUS]] til að mynda mótvægi við vaxandi umsvifum [[Kína]].
* [[16. september]] - Mannaða geimfarið ''[[Inspiration4]]'' frá [[SpaceX]] flaug með fjóra áhafnarmeðlimi á braut um jörðu í þrjá daga.
* [[19. september]] - Þingkosningar voru haldnar í [[Rússland]]i. [[Sameinað Rússland]] fékk næstum helming atkvæða.
* 19. september - Eldfjallið [[Cumbre Vieja]] á [[La Palma]] gaus.
* [[20. september]] – Snemmbúnar þingkosningar voru haldnar í [[Kanada]]. [[Frjálslyndi flokkurinn (Kanada)|Frjálslyndi flokkurinn]] undir stjórn [[Justin Trudeau|Justins Trudeau]] forsætisráðherra hélt flestum sætum á kanadíska þinginu en endurheimti ekki meirihluta.
* 20. september – Rúandski stjórnarandstæðingurinn [[Paul Rusesabagina]] var dæmdur í 25 ára fangelsi fyrir hryðjuverkastarfsemi.
* [[22. september]] – [[Grímseyjarkirkja]] brann til grunna. Kirkjan var reist árið 1867. Ekkert manntjón varð í eldsvoðanum.
* [[25. september]] – [[Alþingiskosningar 2021|Alþingiskosningar]] voru haldnar á Íslandi. [[Ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|Ríkisstjórn]] [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] og [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] hélt þingmeirihluta og Framsóknarflokkurinn bætti við sig fimm þingmönnum.
* [[26. september]] – Þingkosningar voru haldnar í [[Þýskaland]]i. [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmannaflokkurinn]] undir forystu [[Olaf Scholz|Olafs Scholz]] vann flest sæti.
* 26. september - [[Hjónaband samkynhneigðra|Hjónabönd samkynhneigðra]] voru leyfð í [[Sviss]] í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu.

===Október===
[[Mynd:Soyuz_MS-19_arriving_at_the_ISS.jpg|thumb|right|Sojús MS-19 leggur að Alþjóðlegu geimstöðinni.]]
* [[1. október]] - Heimssýningin [[Expo 2020]] hófst í Dúbaí. Henni hafði verið frestað um ár vegna COVID-19-faraldursins.
* [[3. október]] - Sænski listamaðurinn [[Lars Vilks]] lést ásamt tveimur lífvörðum í bílslysi hjá [[Markaryd]].
* [[5. október]] - [[Roskosmos]] sendi [[Sojús MS-19]]-leiðangurinn til Alþjóðlegu geimstöðvarinnar með tvo myndatökumenn frá [[Stöð 1 (Rússlandi)|Stöð 1]] í Rússlandi.
* [[6. október]] - Alþjóðaheilbrigðisstofnunin samþykkti fyrsta bóluefnið gegn [[malaría|malaríu]].
* [[9. október]] – [[Sebastian Kurz]], kanslari [[Austurríki]]s, sagði af sér vegna spillingarrannsóknar.
* [[10. október]] - Frakkland sigraði [[Þjóðadeildin]]a 2021 með 2-1 sigri á Spáni.
* [[13. október]] - [[Fjöldamorðin í Kongsberg]]: Espen Andersen Bråthen myrti fimm manneskjur og særði aðrar þrjár með hníf og boga og örvum í bænum Kongsberg í Noregi.
* [[15. október]] - Breski stjórnmálamaðurinn [[David Amess]] var stunginn til bana í [[Leigh-on-Sea]]. Ali Harbi Ali, 25 ára Breti af sómölskum uppruna, var dæmdur fyrir morðið.
* [[16. október]] - Geimkönnunarfarið [[Lucy (geimfar)|Lucy]] var sent af stað til að kanna [[Trójusmástirni]]n.
* [[21. október]] - Við tökur á kvikmyndinni ''[[Rust (kvikmynd)|Rust]]'' hljóp skot úr byssu sem leikarinn [[Alec Baldwin]] hélt á með þeim afleiðingum að myndatökukonan [[Halyna Hutchins]] lést.
* 21. október - Sænski rapparinn [[Einár]] var skotinn til bana í Stokkhólmi.
* [[23. október]] - [[Kólumbíuher]] handsamaði [[Dario Antonio Úsuga]], einn helsta eiturlyfjabarón landsins.
* [[25. október]] – Herinn í [[Súdan]] framdi valdarán gegn borgaralegri bráðabirgðastjórn landsins og handtók [[Abdalla Hamdok]] forsætisráðherra.
* [[31. október]] - [[Loftslagsráðstefna Sameinuðu þjóðanna 2021]] hófst í Glasgow í Skotlandi.

=== Nóvember ===
[[Mynd:Regeringen_Andersson_på_väg_till_slottet_2021-2.jpg|thumb|right|Magdalena Andersson heldur ásamt ríkisstjórn sinni til fundar við Svíakonung 30. nóvember.]]
* [[1. nóvember]] - Skráð andlát vegna [[COVID-19]] náðu 5 milljónum á heimsvísu.
* [[11. nóvember]] - [[SpaceX]] sendi fjóra meðlimi leiðangursins [[Expedition 66]] til Alþjóðlegu geimstöðvarinnar.
* [[13. nóvember]] - 197 lönd undirrituðu [[Glasgow-loftslagssamningurinn|Glasgow-loftslagssamninginn]].
* [[14. nóvember]] - Óvenjumiklar rigningar ollu [[flóðin í norðvesturríkjunum 2021|flóðum]] í norðvesturríkjum Bandaríkjanna.
* [[16. nóvember]] - Rússar voru gagnrýndir harðlega eftir að prófanir á flaugum til að granda [[gervihnöttur|gervihnöttum]] mynduðu ský af [[geimrusl]]i sem ógnaði Alþjóðlegu geimstöðinni.
* [[21. nóvember]] – [[Abdalla Hamdok]] var aftur gerður forsætisráðherra Súdans eftir viðræður við valdaránsmenn úr hernum sem steyptu honum af stóli í október.
* [[23. nóvember]] – Blóðtaka úr [[Blóðmeri|blóðmerum]] var stöðvuð á fimm stöðum á Íslandi eftir að myndbönd bárust frá dýraverndunarsamtökum um illa meðferð á merum.
* 23. nóvember - 46 norðurmakedónskir ferðamenn létust í [[rútuslysið í Búlgaríu 2021|rútuslysi]] í Búlgaríu.
* [[24. nóvember]] - [[DART-tilraunin]]: NASA sendi geimfar sem á að breyta braut loftsteins með því að rekast á hann.
* [[26. nóvember]] - Alþjóðaheilbrigðisstofnunin flokkaði [[SARS-CoV-2-Omikron]] sem COVID-19-afbrigði til að hafa sérstakar áhyggjur af.
* [[28. nóvember]] – [[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|Önnur ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur]] tók við völdum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri hreyfingin grænt framboð]], [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkur]] og [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkur]] eiga aðild að ríkisstjórninni en flokkarnir hafa setið í stjórn frá 2017.
* 28. nóvember – Stjórnarandstæðingurinn [[Xiomara Castro]] var kjörin forseti [[Hondúras]], fyrst kvenna.
* [[30. nóvember]] – Eyríkið [[Barbados]] lýsti yfir stofnun lýðveldis. Landstjórinn [[Sandra Mason]] varð fyrsti forseti landsins og tók við embætti þjóðhöfðingja af [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabetu 2. Bretadrottningu]].
* 30. nóvember – [[Magdalena Andersson]] tók við embætti forsætisráðherra Svíþjóðar, fyrst kvenna.

===Desember===
[[Mynd:Webb’s_Golden_Mirror_Wings_Open_One_Last_Time_on_Earth.jpg|thumb|right|Nærmynd af gylltum speglum James Webb-geimsjónaukans.]]
* [[4. desember]] - Íslenska landsliðið í [[hópfimleikar|hópfimleikum]] vann gullverðlaun í hópfimleikum kvenna og silfur í hópfimleikum karla á Evrópumótinu í [[TeamGym]] í Portúgal.
* [[8. desember]] – [[Olaf Scholz]] tók við embætti [[Kanslari Þýskalands|kanslara Þýskalands]]. [[Angela Merkel]] lét af embætti eftir sextán ára valdatíð.
* [[10. desember]] - [[Magnus Carlsen]] vann sinn 5. heimsmeistaratitil í skák með sigri á rússneska skákmeistaranum [[Jan Nepomnjastsjíj]].
* [[12. desember]] - Yfirgnæfandi meirihluti þátttakenda hafnaði sjálfstæði í þriðju og síðustu [[þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Nýju-Kaledóníu|þjóðaratkvæðagreiðslunni]] um sjálfstæði [[Nýja-Kaledónía|Nýju-Kaledóníu]].
* 12. desember - Hollenski ökuþórinn [[Max Verstappen]] vann bikarmeistaramót ökumanna í [[Formúla 1|Formúlu 1]]-kappakstrinum.
* [[13. desember]] - Danski fyrrum ráðherrann [[Inger Støjberg]] var dæmd í 60 daga fangelsi fyrir brot á lögum um ráðherraábyrgð.
* [[19. desember]] – [[Gabriel Boric]] var kjörinn forseti [[Chile]].
* [[25. desember]] - [[James Webb-geimsjónaukinn]] var sendur út í geim með [[Ariane 5]]-geimflaug frá Evrópsku geimferðastofnuninni.
* [[26. desember]] - Hitamet var slegið í [[Alaska]] þegar 19,4 gráðu hiti mældist á [[Kodiak-eyja|Kodiak-eyju]].

==Dáin==
* [[5. janúar]] – [[Jonas Neubauer]], bandarískur ''[[Tetris]]''-spilari (f. [[1981]]).
* [[11. janúar]] – [[Stacy Title]], bandarísk leikkona, leikstjóri, og framleiðandi (f. [[1964]]).
* [[13. janúar]] – [[Siegfried &amp; Roy|Sigfried Fischbacher]], þýsk-bandarískur töframaður (f. [[1939]]).
* [[16. janúar]] – [[Phil Spector]], bandarískur upptökustjóri og útgefandi (f. [[1939]]).
* [[18. janúar]] – [[Svavar Gestsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1944]]).
* [[23. janúar]] – [[Hal Holbrook]], bandarískur leikari (f. [[1925]]).
* [[24. janúar]] – [[Jóhannes Eðvaldsson]], íslenskur knattspyrnumaður (f. [[1950]]).
* [[3. febrúar]] – [[Birgir Lúðvíksson]], fv. formaður Knattspyrnufélagsins Fram (f. [[1937]]).
* [[5. febrúar]] - [[Christopher Plummer]], kanadískur leikari (f. [[1929]]).
* [[14. febrúar]] – [[Carlos Menem]], fyrrum forseti Argentínu (f. [[1930]]).
* [[17. febrúar]] – [[Rush Limbaugh]], bandarískur útvarpsmaður (f. [[1951]]).
* [[7. mars]] – [[Lars Göran Petrov]], sænskur tónlistarmaður (f. [[1972]]).
* [[17. mars]] – [[John Magufuli]], forseti Tansaníu (f. [[1959]]).
* [[21. mars]] – [[Nawal El Saadawi]], egypsk kvenréttindakona (f. [[1931]]).
* [[23. mars]] – [[Edmund Gettier]], bandarískur heimspekingur (f. [[1927]]).
* [[7. apríl]] – [[Kai Nielsen]], kanadískur heimspekingur (f. [[1926]]).
* [[9. apríl]] – [[Filippus prins, hertogi af Edinborg]] (f. [[1921]]).
* [[16. apríl]] – [[Guðmundur St. Steingrímsson]], íslenskur djasstrommuleikari (f. [[1929]]).
* [[19. apríl]] – [[Walter Mondale]], fyrrum varaforseti Bandaríkjanna (f. [[1928]]).
* [[28. apríl]] – [[Michael Collins (geimfari)|Michael Collins]], bandarískur geimfari (f. [[1930]]).
* [[27. maí]] – [[Poul Schlüter]], fyrrum forsætisráðherra Danmerkur (f. [[1929]]).
* [[14. júní]] – [[Gunnar Ingi Birgisson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1947]]).
* [[24. júní]] – [[Benigno Aquino III]], fyrrum forseti Filippseyja (f. [[1960]]).
* [[26. júní]] – [[Mike Gravel]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1930]]).
* [[29. júní]] – [[Donald Rumsfeld]], fyrrum varnarmálaráðherra Bandaríkjanna (f. [[1932]]).
* [[7. júlí]] – [[Jovenel Moïse]], forseti Haítí (f. [[1968]]).
* [[9. júlí]] – [[Þórunn Egilsdóttir]], íslensk stjórnmálakona (f. [[1964]]).
* [[26. júlí]] - [[Joey Jordison]], bandarískur trommari (f. [[1975]]).
* [[19. ágúst]] – [[Raoul Cauvin]], belgískur myndasöguhöfundur (f. [[1938]]).
* [[20. ágúst]] – [[Styrmir Gunnarsson]], íslenskur ritstjóri (f. [[1938]]).
* [[24. ágúst]] – [[Charlie Watts]], enskur trommari (f. [[1941]]).
* [[2. september]] – [[Mikis Þeódórakis]], grískt tónskáld (f. [[1925]]).
* [[6. september]] – [[Jean-Paul Belmondo]], franskur leikari (f. [[1933]]).
* [[10. september]] – [[Jorge Sampaio]], fyrrum forseti Portúgals (f. [[1939]]).
* 10. september – [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1946]]).
* [[15. september]] – [[Álfrún Gunnlaugsdóttir]], íslenskur rithöfundur og bókmenntafræðingur (f. [[1938]]).
* [[16. september]] – [[Vilborg Dagbjartsdóttir]], íslenskur rithöfundur (f. [[1930]]).
* [[17. september]] – [[Abdelaziz Bouteflika]], fyrrum forseti Alsír (f. [[1937]]).
* [[18. október]] – [[Colin Powell]], fyrrum utanríkisráðherra Bandaríkjanna (f. [[1937]]).
* [[20. október]] – [[Mihaly Csikszentmihalyi]], ungverskur og bandarískur sálfræðingur (f. [[1934]]).
* [[26. október]] – [[Mort Sahl]], bandarískur leikari (f. [[1927]]).
* [[11. nóvember]] – [[Frederik Willem de Klerk]], fyrrum forseti Suður-Afríku (f. [[1936]]).
* [[23. nóvember]] – [[Chun Doo-hwan]], fyrrum forseti Suður-Kóreu (f. [[1931]]).
* [[30. nóvember]] – [[Jón Sigurbjörnsson]], íslenskur leikari (f. [[1922]]).
* [[5. desember]] – [[Bob Dole]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1923]]).
* [[6. desember]] – [[Kåre Willoch]], fyrrum forsætisráðherra Noregs (f. [[1928]]).
* [[11. desember]] - [[Fjölnir Geir Bragason]], íslenskur húðflúrari (f. [[1965]]).
* [[12. desember]] – [[Anne Rice]], bandarískur rithöfundur (f. [[1941]]).
* [[14. desember]] – [[María Guðmundsdóttir]], íslensk leikkona (f. 1935).
* [[26. desember]] – [[Desmond Tutu]], suður-afrískur biskup og aðgerðasinni (f. [[1931]]).
* [[28. desember]] – [[Harry Reid]], bandarískur stjórnmálamaður (f. [[1939]]).
* [[31. desember]] – [[Betty White]], bandarísk leikkona (f. [[1922]]).

==Nóbelsverðlaunin==
* [[Bókmenntaverðlaun Nóbels|Bókmenntir]]: [[Abdulrazak Gurnah]]
* [[Nóbelsverðlaunin í efnafræði|Efnafræði]]: [[Benjamin List]] og [[David MacMillan]]
* [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Eðlisfræði]]: [[Syukuro Manabe]], [[Klaus Hasselmann]] og [[Giorgio Parisi]]
* [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]]: [[Maria Ressa]] og [[Dmítríj Múratov]]
* [[Nóbelsverðlaunin í hagfræði|Hagfræði]]: [[David Card]], [[Joshua Angrist]] og [[Guido Imbens]]
* [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Lífeðlis- og læknisfræði]]: [[David Julius]] og [[Ardem Patapoutian]]

[[Flokkur:2021| ]]
[[Flokkur:2021-2030]]</text>
      <sha1>a9vme8ijpfk5njpj8cxr7q9umf5x1cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131138</id>
    <revision>
      <id>1951872</id>
      <parentid>1951232</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9969" sha1="58co3xeyq1ygkch1p4ud56ydnp8cjk3" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]].

== Atburðir ==

===Janúar===
* [[1. janúar]]: 
**[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]].
** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]].
** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum.
* [[3. janúar]]: 
** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins.
** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]].
** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]].
* [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland.
* [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda.
* [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]]  gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust.
* [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]].
* [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið.
* [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl.
* [[18. janúar]]: 
** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna.
** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni.
** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]].
* [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers.
* [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram.
* [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins.
* [[22. janúar]]:
** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni.
** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur.
* [[23. janúar]] - [[Iliana Iotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rumen Radev]].
* [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið.
* [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning.
* [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]].
* [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. 

===Febrúar===
* [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]].
* [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu.
* [[8. febrúar]]:
**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]].
** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals.
* [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig.
* [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]].
* [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi.
* [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni.
* [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes.
* [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s.
* [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]].
* [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess.

===Mars===
* [[2. mars]]:
** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]].
** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]].
* [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Sri Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust.
* [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]].
* [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s.
* [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan.
* [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]].
*[[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi.
*[[26. mars]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Færeyjar|Færeyjum]].

===Apríl===
*[[12. apríl]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Ungverjaland|i]].

===Maí===
* [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki.
* [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar.
* Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]].

===Júní===
* [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí.

===Júlí===

===Ágúst===
* [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum.
* [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]].

===September===
* [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð.

===Október===
* [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum.

===Desember===

===Ódagsett===
*Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna.
* Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum.

==Dáin==
* [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]])
* [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]).
* [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]).
* [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]).
* [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]])
* [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]).
* [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]])
* [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]])
* [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]).
* [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]])
* [[18. febrúar]]:
** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]])
** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]).
* [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]])
* [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]).
* [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) .
* [[13. mars]]:
**[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]).
** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]])
* [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]).
* [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]).
* [[20. mars]] - [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]).
* [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]).

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:2021-2030]]</text>
      <sha1>58co3xeyq1ygkch1p4ud56ydnp8cjk3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951897</id>
      <parentid>1951872</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:08:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10050" sha1="jt1mazmifkjb4cr4u783ez2ue09gzwj" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]].

== Atburðir ==

===Janúar===
* [[1. janúar]]: 
**[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]].
** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]].
** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum.
* [[3. janúar]]: 
** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins.
** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]].
** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]].
* [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland.
* [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda.
* [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]]  gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust.
* [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]].
* [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið.
* [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl.
* [[18. janúar]]: 
** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna.
** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni.
** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]].
* [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers.
* [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram.
* [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins.
* [[22. janúar]]:
** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni.
** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur.
* [[23. janúar]] - [[Iliana Iotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rumen Radev]].
* [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið.
* [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning.
* [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]].
* [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. 

===Febrúar===
* [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]].
* [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu.
* [[8. febrúar]]:
**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]].
** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals.
* [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig.
* [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]].
* [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi.
* [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni.
* [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes.
* [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s.
* [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]].
* [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess.

===Mars===
* [[2. mars]]:
** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]].
** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]].
* [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Sri Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust.
* [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]].
* [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s.
* [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan.
* [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]].
*[[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi.
*[[26. mars]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Færeyjar|Færeyjum]].

===Apríl===
*[[12. apríl]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Ungverjaland|i]].

===Maí===
* [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki.
* [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar.
* Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]].

===Júní===
* [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí.

===Júlí===

===Ágúst===
* [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum.
* [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]].

===September===
* [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð.

===Október===
* [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum.

===Desember===

===Ódagsett===
*Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna.
* Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum.

==Dáin==
* [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]])
* [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]).
* [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]).
* [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]).
* [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]).
* [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]])
* [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]).
* [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]])
* [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]])
* [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]).
* [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]])
* [[18. febrúar]]:
** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]])
** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]).
* [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]])
* [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]).
* [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) .
* [[13. mars]]:
**[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]).
** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]])
* [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]).
* [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]).
* [[20. mars]] - [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]).
* [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]).

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:2021-2030]]</text>
      <sha1>jt1mazmifkjb4cr4u783ez2ue09gzwj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952068</id>
      <parentid>1951897</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T09:36:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1952068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10094" sha1="fe1s8hq8n4kvq47yup3tgjf03nvsrik" xml:space="preserve">{{Ár nav}}
Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]].

== Atburðir ==

===Janúar===
* [[1. janúar]]: 
**[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]].
** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]].
** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum.
* [[3. janúar]]: 
** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins.
** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]].
** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]].
* [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland.
* [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda.
* [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]]  gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust.
* [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]].
* [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið.
* [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl.
* [[18. janúar]]: 
** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna.
** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni.
** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]].
* [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers.
* [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram.
* [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins.
* [[22. janúar]]:
** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni.
** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur.
* [[23. janúar]] - [[Iliana Iotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rumen Radev]].
* [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið.
* [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning.
* [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]].
* [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. 

===Febrúar===
* [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]].
* [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu.
* [[8. febrúar]]:
**Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]].
** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals.
* [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig.
* [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]].
* [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi.
* [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni.
* [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes.
* [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s.
* [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]].
* [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess.

===Mars===
* [[2. mars]]:
** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]].
** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]].
* [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Sri Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust.
* [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]].
* [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s.
* [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan.
* [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]].
*[[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi.
*[[26. mars]] - Þingkosningarnar fórufram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði.

===Apríl===
*[[12. apríl]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Ungverjaland|i]].

===Maí===
* [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki.
* [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar.
* Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]].

===Júní===
* [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí.

===Júlí===

===Ágúst===
* [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum.
* [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]].

===September===
* [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð.

===Október===
* [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu.

===Nóvember===
* [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum.

===Desember===

===Ódagsett===
*Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna.
* Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum.

==Dáin==
* [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]])
* [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]).
* [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]).
* [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]).
* [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]).
* [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]).
* [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]])
* [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]).
* [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]])
* [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]])
* [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]).
* [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]])
* [[18. febrúar]]:
** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]])
** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]).
* [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]])
* [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]).
* [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) .
* [[13. mars]]:
**[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]).
** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]])
* [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]).
* [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]).
* [[20. mars]] - [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]).
* [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]).

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:2021-2030]]</text>
      <sha1>fe1s8hq8n4kvq47yup3tgjf03nvsrik</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hassan Rouhani</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131740</id>
    <revision>
      <id>1951985</id>
      <parentid>1941653</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:52:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1951985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2661" sha1="nkjre5t1q7d7mq5j4hsv7h1wg6wnt48" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn =  Hassan Rouhani
| nafn_á_frummáli = {{nobold|حسن روحانی}}
| mynd = Hassan Rouhani 2020.jpg
| titill= [[Forseti Írans]]
| stjórnartíð_start = [[3. ágúst]] [[2013]]
| stjórnartíð_end = [[3. ágúst]] [[2021]]
| einvaldur = [[Ali Khamenei]]
| vara_forseti = [[Eshaq Jahangiri]]
| forveri = [[Mahmoud Ahmadinejad]]
| eftirmaður = [[Ebrahim Raisi]]
| myndatexti1 = Rouhani árið 2020.
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1948|11|12}}
| fæðingarstaður = [[Sorkheh]], [[Semnan-hérað (Íran)|Semnan-héraði]], [[Íran]]
| þjóderni = [[Íran]]skur
| maki = Sahebeh Arabi (1968–)
| stjórnmálaflokkur = Hófsemdar- og þróunarflokkurinn
| börn = 5
| háskóli = Qom-klerkaskólinn&lt;br&gt;Háskólinn í Teheran&lt;br&gt;Kaledóníuháskóli í Glasgow
|undirskrift = Hassan Rouhani signature.svg
}}
'''Hassan Rouhani''' ([[persneska]]: {{lang|fa|حسن روحانی}}; fæddur ''Hassan Fereydoun'' þann 12. nóvember 1948) er fyrrverandi [[forseti Írans]] og sjöundi maðurinn sem hefur verið í því embætti. Áður var hann löggjafi, fræðimaður og diplómat. Hann var kosinn í forsetaembætti 3. ágúst 2013 og endurkjörinn árið 2017.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill= Nýr forseti í Íran |url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/nyr-forseti-i-iran|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 15. júní 2013 |skoðað=26. mars 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Endurkjör Rouhani og opnun Íran|url=https://kjarninn.is/skyring/2017-05-26-endurkjor-rouhani-og-opnun-iran/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|höfundur=Oddur Stefánsson|mánuður=26. maí|ár=2017|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=21. júní}}&lt;/ref&gt; Hann er lögfræðingur og fyrrum ríkiserindreki. Hann hefur átt sæti í [[sérfræðingaráð Írans|sérfræðingaráði Írans]] frá 1999 og í [[ráðgjafaráð æðsta leiðtoga Írans|ráðgjafaráði æðsta leiðtogans]] frá 1991. Hann var ritari þjóðaröryggisráðsins frá 1989 til 2005 og lykilmaður í því að semja um [[kjarnorkuáætlun Írans]] við [[Bretland]], [[Frakkland]] og [[Þýskaland]]. 

Rouhani hefur verið lýst sem hófsömum leiðtoga. Í kosningabaráttunni hét hann því að bæta samskipti við [[Vesturlönd]] og borgararéttindi innanlands.

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla|
titill=[[Forseti Írans]] |
frá=[[3. ágúst]] [[2013]]|
til=[[3. ágúst]] [[2021]]|
fyrir=[[Mahmoud Ahmadinejad]]|
eftir=[[Ebrahim Raisi]]|
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsetar Íran}}
{{stubbur|æviágrip|stjórnmál}}
{{fe|1948|Rouhani, Hassan}}
{{DEFAULTSORT:Rouhani, Hassan}}
[[Flokkur:Forsetar Írans]]
[[Flokkur:Aðalritarar Samtaka hlutlausra ríkja]]</text>
      <sha1>nkjre5t1q7d7mq5j4hsv7h1wg6wnt48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anastasía (kvikmynd frá 1997)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>132544</id>
    <revision>
      <id>1951894</id>
      <parentid>1951347</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T14:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3505" sha1="k00m5cznx9l3kqos6umiu0fbqrs8bvl" xml:space="preserve">{{Kvikmynd
|nafn = Anastasía
|upprunalegt heiti = Anastasia
|land = {{Fáni|Bandaríkin}}
|tungumál = [[enska]]
|sýningartími = 94 mínútur
|útgáfudagur = {{USA}} [[14. nóvember]] [[1997]]&lt;br /&gt;{{ISL}} [[3. apríl]] [[1998]]
|leikstjóri = Don Bluth&lt;br /&gt;Gary Goldman
|handritshöfundur = Susan Gauthier&lt;br /&gt;Bruce Graham&lt;br /&gt;Bob Tzudiker&lt;br /&gt;Noni White
|framleiðandi = Don Bluth&lt;br /&gt;Gary Goldman
|tónlist = David Newman
|klipping = Bob Bender&lt;br /&gt;Fiona Taylor
|meginhlutverk = [[Meg Ryan]]&lt;br /&gt;John Cusack&lt;br /&gt;Kelsey Grammer&lt;br /&gt;Christopher Lloyd&lt;br /&gt;Hank Azaria&lt;br /&gt;Angela Lansbury&lt;br /&gt;Bernadette Peters
|fyrirtæki = 20th Century Fox Animation&lt;br /&gt;Fox Animation Studios
|dreifingaraðili = [[20th Century Fox]]
|ráðstöfunarfé = 50 milljónir [[Bandaríkjadalur|USD]]
|heildartekjur = 140 milljónir [[Bandaríkjadalur|USD]]
|imdb_id = 0118617
}}
'''''Anastasía''''' ([[enska]]: ''Anastasia'') er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[teiknimynd]] frá árinu [[1997]].&lt;ref&gt;http://www.disneyinternationaldubbings.weebly.com/anastasia--icelandic-cast.html&lt;/ref&gt; Hún fjallar um [[Anastasía Níkolajevna stórhertogaynja|Anastasíu Rómanovu]], stórhertogaynju af Rússlandi ([[18. júní]] [[1901]] – [[17. júlí]] [[1918]]). 

Hin sögulega Anastasía var yngst af dætrum [[Nikulás 2.|Nikulásar 2.]] Rússakeisara og var myrt af [[Bolsévíkar|bolsévíkum]] árið 1918 ásamt allri keisarafjölskyldunni. Lengi voru uppi flökkusögur um að Anastasía hefði lifað af og ýmsar konur sem þóttust vera hún stigu fram á 20. öld. Kvikmyndin ''Anastasía'' er byggð á gömlum hugmyndum um björgun Anastasíu, sem áður höfðu verið efnistök nokkurra kvikmynda, meðal annars [[Anastasía (kvikmynd frá 1956)|kvikmyndar frá árinu 1956]] þar sem [[Ingrid Bergman]] lék stórhertogaynjuna.

Í myndinni er Anastasía orðin átján ára gömul og þjáist af minnisleysi eftir að hafa sleppt úr haldi morðingja Rómanov-ættarinnar.

== Talsetning ==
{| class=&quot;wikitable&quot; id=&quot;Synchronisation&quot;
!colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:lavender&quot;|Ensk talsetning
!colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:lavender&quot;|Íslensk talsetning
|-
!style=&quot;background:lavender&quot;|Hlutverk
!style=&quot;background:lavender&quot;|Leikari
!style=&quot;background:lavender&quot;|Hlutverk
!style=&quot;background:lavender&quot;|Leikari
|-
|Anastasia (barn)
|[[Kirsten Dunst]] (talsetning)&lt;br&gt;[[Lacey Chabert]] (söngrödd)
|Anastasía (barn)
| ?
|-
|Anastasia (fullorðin)
|[[Meg Ryan]] (talsetning)&lt;br&gt;[[Liz Callaway]] (söngrödd)
|[[Anastasía Níkolajevna stórhertogaynja|Anastasía]]
|[[Sigrún Edda Björnsdóttir]] (talsetning)&lt;br&gt;[[Svala Björgvinsdóttir]] (söngrödd)
|-
|Dimitri
|[[John Cusack]] (talsetning)&lt;br&gt;[[Jonathan Dokuchitz]] (söngrödd)
|Dimitrí
|[[Baldur Trausti Hreinsson]]
|-
|Vladimir
|[[Kelsey Grammer]]
|Vladimír
|[[Magnús Ólafsson (leikari)|Magnús Ólafsson]]
|-
|Rasputin
|[[Christopher Lloyd]] (talsetning)&lt;br&gt;[[Jim Cummings]] (söngrödd)
|[[Grígoríj Raspútín|Raspútín]]
|[[Jóhann Sigurðarson]]
|-
|Bartok
|[[Hank Azaria]]
|Bartók
|[[Sigurður Sigurjónsson]]
|-
|Empress Marie
|[[Angela Lansbury]]
|[[María Fjodorovna|María keisaraynja]]
|[[Margrét Ákadóttir]]
|-
|Sophie
|[[Bernadette Peters]]
|Soffía
|[[Ása Hlín Svarvarsdóttir]]
|}

== Tílvisanir ==
{{reflist}}
== Tenglar ==
*{{Imdb titill|0118617|Anastasía}}
{{stubbur|kvikmynd}}
[[Flokkur:20th Century Fox Animation-kvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1997]]
[[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Dons Bluth]]</text>
      <sha1>k00m5cznx9l3kqos6umiu0fbqrs8bvl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mark Lanegan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134536</id>
    <revision>
      <id>1951929</id>
      <parentid>1912124</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2963" sha1="mqmjw49qp2j34j07ue6ylpzeah7mtdn" xml:space="preserve">[[Mynd:Mark Lanegan.jpg|thumb|Mark Lanegan (2010).]]
[[Mynd:Isobel Campbell Mark Lanegan Barcelona 2010.jpg|thumb|Isobel Campbell og Mark Lanegan í Barcelona (2010).]]
'''Mark William Lanegan''' (fæddur [[25. nóvember]] [[1964]]; d. 22. febrúar [[2022]]) var bandarískur tónlistarmaður og lagahöfundur frá [[Washingtonfylki]]. Hann var þekktur fyrir djúpa baritón rödd sína.
Stílar sem Lanegan hafði í sinni tónlistargerð eru til dæmis: [[Grugg]], [[jaðarrokk]], [[þjóðlagatónlist]] og [[blús]]. 

Lanegan hóf ferilinn með hljómsveitinni [[Screaming Trees]] á níunda áratugnum. Sú sveit taldist till [[grugg]]rokksins árla á 10. áratugnum sem þá var áberandi í rokkheiminum. Lagið ''Nearly Lost You'' sló í gegn með þeim árið 1992. Screaming Trees liðaðist í sundur smám saman og Lanegan fór að einbeita sér meira að sólóferli. Hann tók þátt í ýmsum hljómsveitum og verkefnum samhliða því og söng meðal annars í hljómsveitinni [[Mad Season]] (með meðlimum [[Pearl Jam]] og [[Alice in Chains]]).

Hann var gestameðlimur [[Queens of the Stone Age]] 2001-2005 og söng á nokkrum plötum sveitarinnar. Einnig vann hann m.a. með [[Isobel Campbell]] fyrrum söngkonu [[Belle and Sebastian]] og breska tvíeykinu [[Soulsavers]].&lt;ref&gt;[https://www.allmusic.com/artist/mark-lanegan-mn0000287350 Mark Lanegan] Allmusic&lt;/ref&gt;

Mark Lanegan lést í febrúar 2022 í [[Killarney]] á Írlandi, 57 ára gamall. Tveimur árum áður gaf hann út minningar sínar ''Sing Backwards and Weep,'', þar sem hann fór yfir tónlistarferilinn og baráttu sína við fíkn.

* Lanegan spilaði á tvennum tónleikum í [[Fríkirkjan í Reykjavík|Fríkirkjunni]] haustið [[2013]]. 
* [[Kurt Cobain]] og [[Kris Novoselic]] spiluðu á fyrstu plötu Lanegans, ''The Winding Sheet''.

==Útgáfur==
===Screaming Trees===
* Clairvoyance (1986)
* Even If and Especially When (1987)
* Invisible Lantern (1988)
* Buzz Factory (1989)
* Uncle Anesthesia (1991)
* Sweet Oblivion (1992)
* Dust (1996)
* Last Words: The Final Recordings (2011)
===Mad season===
*Above (1995)
===Sólóplötur===
* The Winding Sheet (1990)
* Whiskey for the Holy Ghost (1994)
* Scraps at Midnight (1998)
* I'll Take Care of You (1999)
* Field Songs (2001)
* Bubblegum (2004)
* Blues Funeral (2012)
* Imitations (2013)
* Phantom Radio (2014)
* Houston Publishing Demos 2002 (2015)
* Gargoyle (2017)
* Somebody's Knocking (2019)
* Straight Songs of Sorrow (2020)
===Með Isobel Campbell===
* Ballad of the Broken Seas (2005)
* Sunday at Devil Dirt (2008)
* Hawk (2010)
===Með Soulsavers===
* It's Not How Far You Fall, It's the Way You Land (2007)
* Broken (2009)
===Gutter Twins===
* Saturnalia (2008)
===með Duke Garwood===
* Black Pudding (2013)
* With Animals (2018)

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT: Lanegan, Mark}}
{{fd|1964|2022|Lanegan, Mark}}
[[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1964]]</text>
      <sha1>mqmjw49qp2j34j07ue6ylpzeah7mtdn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951930</id>
      <parentid>1951929</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:28:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2964" sha1="riww4ktcuqmm358jmv0zc36c6ep1lsl" xml:space="preserve">[[Mynd:Mark Lanegan.jpg|thumb|Mark Lanegan (2010).]]
[[Mynd:Isobel Campbell Mark Lanegan Barcelona 2010.jpg|thumb|Isobel Campbell og Mark Lanegan í Barcelona (2010).]]
'''Mark William Lanegan''' (fæddur [[25. nóvember]] [[1964]]; d. 22. febrúar [[2022]]) var bandarískur tónlistarmaður og lagahöfundur frá [[Washingtonfylki]]. Hann var þekktur fyrir djúpa baritón rödd sína.
Stílar sem Lanegan hafði í sinni tónlistargerð eru til dæmis: [[Grugg]], [[jaðarrokk]], [[þjóðlagatónlist]] og [[blús]]. 

Lanegan hóf ferilinn með hljómsveitinni [[Screaming Trees]] á níunda áratugnum. Sú sveit taldist till [[grugg]]rokksins árla á 10. áratugnum sem þá var áberandi í rokkheiminum. Lagið ''Nearly Lost You'' sló í gegn með þeim árið 1992. Screaming Trees liðaðist í sundur smám saman og Lanegan fór að einbeita sér meira að sólóferli. Hann tók þátt í ýmsum hljómsveitum og verkefnum samhliða því og söng meðal annars í hljómsveitinni [[Mad Season]] (með meðlimum [[Pearl Jam]] og [[Alice in Chains]]).

Hann var gestameðlimur [[Queens of the Stone Age]] 2001-2005 og söng á nokkrum plötum sveitarinnar. Einnig vann hann m.a. með [[Isobel Campbell]] fyrrum söngkonu [[Belle and Sebastian]] og breska tvíeykinu [[Soulsavers]].&lt;ref&gt;[https://www.allmusic.com/artist/mark-lanegan-mn0000287350 Mark Lanegan] Allmusic&lt;/ref&gt;

Mark Lanegan lést í febrúar 2022 í [[Killarney]] á Írlandi, 57 ára gamall. Tveimur árum áður gaf hann út minningar sínar ''Sing Backwards and Weep,'', þar sem hann fór yfir tónlistarferilinn og baráttu sína við fíkn.

* Lanegan spilaði á tvennum tónleikum í [[Fríkirkjan í Reykjavík|Fríkirkjunni]] haustið [[2013]]. 
* [[Kurt Cobain]] og [[Krist Novoselic]] spiluðu á fyrstu plötu Lanegans, ''The Winding Sheet''.

==Útgáfur==
===Screaming Trees===
* Clairvoyance (1986)
* Even If and Especially When (1987)
* Invisible Lantern (1988)
* Buzz Factory (1989)
* Uncle Anesthesia (1991)
* Sweet Oblivion (1992)
* Dust (1996)
* Last Words: The Final Recordings (2011)
===Mad season===
*Above (1995)
===Sólóplötur===
* The Winding Sheet (1990)
* Whiskey for the Holy Ghost (1994)
* Scraps at Midnight (1998)
* I'll Take Care of You (1999)
* Field Songs (2001)
* Bubblegum (2004)
* Blues Funeral (2012)
* Imitations (2013)
* Phantom Radio (2014)
* Houston Publishing Demos 2002 (2015)
* Gargoyle (2017)
* Somebody's Knocking (2019)
* Straight Songs of Sorrow (2020)
===Með Isobel Campbell===
* Ballad of the Broken Seas (2005)
* Sunday at Devil Dirt (2008)
* Hawk (2010)
===Með Soulsavers===
* It's Not How Far You Fall, It's the Way You Land (2007)
* Broken (2009)
===Gutter Twins===
* Saturnalia (2008)
===með Duke Garwood===
* Black Pudding (2013)
* With Animals (2018)

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT: Lanegan, Mark}}
{{fd|1964|2022|Lanegan, Mark}}
[[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1964]]</text>
      <sha1>riww4ktcuqmm358jmv0zc36c6ep1lsl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951940</id>
      <parentid>1951930</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2969" sha1="qtg9tf7m03qdgvdf03szrcc6jegteyy" xml:space="preserve">[[Mynd:Mark Lanegan.jpg|thumb|Mark Lanegan (2010).]]
[[Mynd:Isobel Campbell Mark Lanegan Barcelona 2010.jpg|thumb|Isobel Campbell og Mark Lanegan í Barcelona (2010).]]
'''Mark William Lanegan''' (fæddur [[25. nóvember]] [[1964]]; d. 22. febrúar [[2022]]) var bandarískur tónlistarmaður og lagahöfundur frá [[Washingtonfylki]]. Hann var þekktur fyrir djúpa baritón rödd sína.
Stílar sem Lanegan hafði í sinni tónlistargerð eru til dæmis: [[Grugg]], [[jaðarrokk]], [[þjóðlagatónlist]] og [[blús]]. 

Lanegan hóf ferilinn með hljómsveitinni [[Screaming Trees]] á níunda áratugnum. Sú sveit taldist til [[grugg]]rokksins árla á 10. áratugnum sem þá var áberandi í tónlistarheiminum. Lagið ''Nearly Lost You'' sló í gegn með þeim árið 1992. Screaming Trees liðaðist í sundur smám saman og Lanegan fór að einbeita sér meira að sólóferli. Hann tók þátt í ýmsum hljómsveitum og verkefnum samhliða því og söng meðal annars í hljómsveitinni [[Mad Season]] (með meðlimum [[Pearl Jam]] og [[Alice in Chains]]).

Hann var gestameðlimur [[Queens of the Stone Age]] 2001-2005 og söng á nokkrum plötum sveitarinnar. Einnig vann hann m.a. með [[Isobel Campbell]] fyrrum söngkonu [[Belle and Sebastian]] og breska tvíeykinu [[Soulsavers]].&lt;ref&gt;[https://www.allmusic.com/artist/mark-lanegan-mn0000287350 Mark Lanegan] Allmusic&lt;/ref&gt;

Mark Lanegan lést í febrúar 2022 í [[Killarney]] á Írlandi, 57 ára gamall. Tveimur árum áður gaf hann út minningar sínar ''Sing Backwards and Weep,'', þar sem hann fór yfir tónlistarferilinn og baráttu sína við fíkn.

* Lanegan spilaði á tvennum tónleikum í [[Fríkirkjan í Reykjavík|Fríkirkjunni]] haustið [[2013]]. 
* [[Kurt Cobain]] og [[Krist Novoselic]] spiluðu á fyrstu plötu Lanegans, ''The Winding Sheet''.

==Útgáfur==
===Screaming Trees===
* Clairvoyance (1986)
* Even If and Especially When (1987)
* Invisible Lantern (1988)
* Buzz Factory (1989)
* Uncle Anesthesia (1991)
* Sweet Oblivion (1992)
* Dust (1996)
* Last Words: The Final Recordings (2011)
===Mad season===
*Above (1995)
===Sólóplötur===
* The Winding Sheet (1990)
* Whiskey for the Holy Ghost (1994)
* Scraps at Midnight (1998)
* I'll Take Care of You (1999)
* Field Songs (2001)
* Bubblegum (2004)
* Blues Funeral (2012)
* Imitations (2013)
* Phantom Radio (2014)
* Houston Publishing Demos 2002 (2015)
* Gargoyle (2017)
* Somebody's Knocking (2019)
* Straight Songs of Sorrow (2020)
===Með Isobel Campbell===
* Ballad of the Broken Seas (2005)
* Sunday at Devil Dirt (2008)
* Hawk (2010)
===Með Soulsavers===
* It's Not How Far You Fall, It's the Way You Land (2007)
* Broken (2009)
===Gutter Twins===
* Saturnalia (2008)
===með Duke Garwood===
* Black Pudding (2013)
* With Animals (2018)

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT: Lanegan, Mark}}
{{fd|1964|2022|Lanegan, Mark}}
[[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]]
[[Flokkur:Fólk fætt árið 1964]]</text>
      <sha1>qtg9tf7m03qdgvdf03szrcc6jegteyy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Valmúafræ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136175</id>
    <revision>
      <id>1952087</id>
      <parentid>1867556</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>1952087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="718" sha1="l93v6fiprbr5dolzq20z0llbt61cm5h" xml:space="preserve">[[File:Poppy seeds.jpg|thumb|right|Valmúafræ, svört.]]
'''Valmúafræ''' eða '''birkes''' er fræ úr [[Ópíumvalmúi|ópíumvalmúa]], sem er notað sem [[krydd]] og skraut á brauð, kökur eða sem innihald í matarétti. Á Íslandi er það notað aðallega á franskbrauð eða rúnnstykki.  Í [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]] er það notað í miklu magni líka sem fylling í kökur. Birkes er upprunalega [[Jiddíska|jiddískt]] [[orð]], sem þýðir, „blessun“ og var notað í sambandi við [[sabbatbrauð]], sem er stráð með valmúafræi. Einstaka sinnum er því ruglað saman við [[birkifræ]] vegna líkinda nafnanna hér á landi.

{{Stubbur|matur}}

[[Flokkur:Krydd]]
[[Flokkur:Fræ]]</text>
      <sha1>l93v6fiprbr5dolzq20z0llbt61cm5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vindgangur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>137101</id>
    <revision>
      <id>1952073</id>
      <parentid>1909311</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|0 */</comment>
      <origin>1952073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1337" sha1="13wk3idsmersw08n56f4hq9fveci0on" xml:space="preserve">'''Vindgangur''' eða '''prump''' í daglegu tali er loft í meltingarveginum sem líkaminn losar sig við. Það er annars vegar loft sem við gleypum og hins vegar loft sem myndast við niðurbrot ómeltanlegrar fæðu. Sumar tegundir kolvetna eru ómeltanleg , þau færast frá smáþörmum yfir í [[Ristill|ristil]] þar sem bakteríur sundra þeim og mynda aðallega  lofttegundirnar [[vetni]] og [[koltvísýringur|koldíoxíð.]] Lyktin sem fylgir oft vindgangi stafar af [[brennisteinn|brennisteinssamböndum]] sem sumar bakteríur í ristlinum mynda.

Fæðutegundir sem innihalda [[sykrur]] (tegund kolvetna) geta valdið vindgangi en [[fita]] og [[prótín]] valda litlum vindgangi. Þær sykrutegundir sem geta leitt til vindgangs heita [[raffínósi]], [[laktósi]] og [[frúktósi]]. Flestir mynda hálfan til einn og hálfan lítra af lofti á dag og losa það um 14-23 sinnum yfir daginn.

[[Kýr]] mynda mikið [[metan]]gas þegar þær leysa vind en það er [[gróðurhúsalofttegund]].

==Tenglar==
*[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3384 Hvað veldur vindgangi? - Vísindavefur]
*[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5879 Af hverju prumpar maður og ropar? - Vísindavefur]
*[https://www.visindavefur.is/svar.php?id=66837 Menga kýr mikið þegar þær leysa vind? - Vísindavefur]

[[Flokkur:Melting]]</text>
      <sha1>13wk3idsmersw08n56f4hq9fveci0on</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stjörnustríð: Fyrsti hluti – Ógnvaldurinn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>138066</id>
    <revision>
      <id>1951902</id>
      <parentid>1948825</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:32:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2679" sha1="4tixqokz0e4z81878wtc2q03zz4m1o1" xml:space="preserve">{{skáletrað}}
{{Kvikmynd
|nafn = Stjörnustríð: Fyrsti hluti – Ógnvaldurinn
|upprunalegt heiti = Star Wars Episode I – The Phantom Menace
|plagat = Sw-ep1-logo.svg
|land = Bandaríkin
|tungumál = Enska
|sýningartími = 133 mínútur
|leikstjóri = [[George Lucas]]
|handritshöfundur = [[George Lucas]]
|framleiðandi = Rick McCallum
|tónlist = [[John Williams]]
|kvikmyndagerð = David Tattersall
|klipping = Paul Martin Smith&lt;br /&gt;Ben Burtt
|aðalhlutverk = [[Liam Neeson]]&lt;br /&gt;[[Ewan McGregor]]&lt;br /&gt;[[Natalie Portman]]&lt;br /&gt;Jake Lloyd&lt;br /&gt;[[Ian McDiarmid]]&lt;br /&gt;[[Anthony Daniels]]&lt;br /&gt;[[Kenny Baker]]&lt;br /&gt;[[Pernilla August]]&lt;br /&gt;[[Frank Oz]]
|fyrirtæki = [[Lucasfilm Ltd]]
|dreifingaraðili = [[20th Century Fox]]
|ráðstöfunarfé = 115 milljónir [[Bandaríkjadalur|USD]]
|heildartekjur = 1 milljarða [[Bandaríkjadalur|USD]]
|imdb_id = 0120915
}}
'''''Stjörnustríð: Fyrsti hluti – Ógnvaldurinn''''' er bandarísk [[geimmynd]] eftir [[George Lucas]] frá 1999. Myndin var framleidd af [[Lucasfilm]] og dreift af [[20th Century Fox]]. Í aðalhlutverkum voru [[Liam Neeson]], [[Ewan McGregor]], [[Natalie Portman]], [[Jake Lloyd]], [[Ian McDiarmid]], [[Anthony Daniels]], [[Kenny Baker]], [[Ahmed Best]], [[Pernilla August]], [[Brian Blessed]], [[Ray Park]] og [[Frank Oz]]. Þetta var fyrsta myndin í fyrirrennaraþríleik ''[[Stjörnustríð]]s'', þar sem fyrstu myndirnar þrjár frá 1977, 1980 og 1983, voru settar upp sem númer 4, 5 og 6. 

Myndin gerist 32 árum fyrir fyrstu Stjörnustríðsmyndina og segir frá Jedi-riddaranum Qui-Gon Jinn (Neeson) og lærisveini hans Obi-Wan Kenobi (McGregor) sem eiga að fylgja Amidölu drottningu plánetunnar Naboo (Portman) til höfuðstöðva geimlýðveldisins á Coruscant. Á leiðinni lenda þau á plánetunni Tatooine þar sem þau rekast á ungan dreng, Anakin Skywalker ([[Jake Lloyd]]), sem Qui-Gon finnur að hefur máttinn í sér í miklum mæli. Hann slæst því í för með þeim til Coruscant og skilur móður sína eftir.

Þetta var fyrsta myndin sem Lucas leikstýrði eftir 22 ára hlé og fyrsta Stjörnustríðsmyndin í 16 ár. Lucas nýtti sér framfarir í tölvuvinnslu og mikið af sögusviðinu og sumar persónur myndarinnar voru alfarið unnin í tölvu. Myndin var tekin í [[Leavesden Studios]] í [[Hertfordshire]] á Englandi og í [[Túnis]]. [[Caserta-höll]] á Ítalíu var notuð sem tökustaður fyrir höll Amidölu á Naboo.

== Tenglar ==
*{{imdb titill|Stjörnustríð: Fyrsti hluti – Ógnvaldurinn}}

{{Stjörnustríð}}
{{stubbur|kvikmynd}}
[[Flokkur:Stjörnustríðskvikmyndir]]
[[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn George Lucas]]
{{k|1999}}</text>
      <sha1>4tixqokz0e4z81878wtc2q03zz4m1o1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hervarar saga og Heiðreks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142849</id>
    <revision>
      <id>1951980</id>
      <parentid>1907425</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T23:35:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1243" sha1="sexn6kw0fp24efqefevnj03hjri95kh" xml:space="preserve">[[Mynd:Christian-gottlieb-kratzenstein-stub-hervor-henter-sværdet-hos-angartyr.jpg|alt=Hervör sækir sverðið Tyrfing í haug föður síns.|thumb|Hervör sækir sverðið Tyrfing í haug föður síns.]]
'''Hervarar saga og Heiðreks''' er ein af [[Fornaldarsögur|fornaldarsögum Norðurlanda]]. Sagan snýst um galdrasverðið Tyrfing og áhrif þess á þá sem það eignast. Helstu söguhetjurnar eru Hervör og sonur hennar Heiðrekur konungur.

Sagan inniheldur kvæðið „[[Gátur Gestumblinda]]“. Þar kemur [[Óðinn]] í dulargervi til Heiðreks konungs og takast þeir á í gátukeppni. Í lokagátunni er spurt hvað Óðinn hafi hvíslað að [[Baldur|Baldri]] áður en lík hans var brennt. Þá áttar Heiðrekur sig á að þarna er Óðinn sjálfur kominn og heggur til hans, en Óðinn bregður sér í valslíki og flaug á brott. Eftir þetta leggur Óðinn það á Heiðrek að hann muni verða drepinn af þrælum sínum og það gengur eftir.

Sagan hafði meðal annars áhrif [[J. R. R. Tolkien]].

==Heimild==
* [http://baekur.is/bok/000173313/Hervarar_saga_ok_Heidreks Hervararsaga og Heiðreks (baekur.is)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} 
{{stubbur|bókmenntir}}
[[Flokkur:Fornaldarsögur]]</text>
      <sha1>sexn6kw0fp24efqefevnj03hjri95kh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listi yfir Capsicum afbrigði</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144836</id>
    <revision>
      <id>1952093</id>
      <parentid>1852998</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|1 */</comment>
      <origin>1952093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56475" sha1="agyyp7vf3f2nl6fsp9pmgc5ocyz8g8t" xml:space="preserve">{{DISPLAYTITLE:Listi yfir ''Capsicum'' afbrigði}}
[[File:Madame Jeanette and other chillies.jpg|thumb|[[Bird's eye chili|Bird's eye]] (grænn), '[[Madame Jeanette]]' (gulur), og [[cayenne]] (rauður)]]
Þetta er listi yfir ræktunarafbrigði af ''Capsicum'', sem tilheyra fimm megintegundunum (genus ''[[Capsicum]]''): ''[[Capsicum annuum|C. annuum]], [[Capsicum chinense|C. chinense]], [[Capsicum baccatum|C. baccatum]], [[Capsicum frutescens|C. frutescens]], og [[Capsicum pubescens|C. pubescens]].'' Vegna mikils (og stækkandi) fjölda ræktunarafbrigða, og breitileika á nafngjöf þeirra eftir svæðum, sýnir þessi listi bara brot af þeim 50,000 (áætlað) afbrigðum sem eru til.

== ''Capsicum'' tegundir ==
Það eru kannski fimmtíu þúsund ''Capsicum'' [[afbrigði]] ræktuð á heimsvísu.&lt;ref&gt;{{cite web|title=introducing the capsicum to the world|url=http://www.worldofchillies.com/Chilli-plant-varieties/growing-chilli-plants.html|website=World Of Chillies|accessdate=7 February 2015|archive-date=21 janúar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150121011748/http://www.worldofchillies.com/Chilli-plant-varieties/growing-chilli-plants.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  Fræsafn [[National Plant Germplasm System|USDA-ARS GRIN]] inniheldur eitt og sér um 6,200 ''[[Capsicum]]'' afbrigði, af þeim eru 4000 ''[[Capsicum annuum]]''. Aðrar ''Capsicum'' tegundir í [[United States Department of Agriculture|USDA]] [[germplasm]] [[Gene bank|repository]] eru: ''[[Capsicum chinense|C. chinense]], [[Capsicum baccatum|C. baccatum]], [[Capsicum frutescens|C. frutescens]], [[Capsicum pubescens|C. pubescens]], [[Capsicum cardenasii|C. cardenasii]], [[Capsicum chacoense|C. chacoense]], C. flexuosum, [[Capsicum eximium|C. eximium]], [[Capsicum rhomboideum|C. rhomboideum]], C. galapagoense,'' og ''C. tovarii.'' &lt;ref&gt;USDA-ARS GRIN pepper seed collection, Experiment, Georgia&lt;/ref&gt;

Það eru um fimm megintegundir af ''[[Capsicum]]'', ''[[Capsicum annuum|C. annuum]], [[Capsicum chinense|C. chinense]], [[Capsicum baccatum|C. baccatum]], [[Capsicum frutescens|C. frutescens]] og [[Capsicum pubescens|C. pubescens]]''. &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Jarret|first=Robert L.|title=DNA Barcoding in a Crop Genebank: The Capsicum annuum Species Complex|url=https://www.researchgate.net/publication/228375272_DNA_Barcoding_in_a_Crop_Genebank_The_Capsicum_annuum_Species_Complex|journal=The Open Biology Journal|volume=1|issue=1|pages=35–42|doi=10.2174/1874196700801010035}}&lt;/ref&gt; This includes the ''Capsicum annuum complex,'' which consists of ''C. annuum, C. frutescens,'' and ''C. chinense''.

Major species and their taxonomic varieties:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=Capsicum|title=The Plant List|access-date=2018-06-26|archive-date=2013-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604204026/http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=capsicum|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*''[[Capsicum annuum]]'', sem eru paprikur og sætur eldpipar, serrano, cayenne og jalapeños
*''[[Capsicum baccatum]]'', sem telur Suður Amerísk afbrigði, svo sem ají amarillo, ají limon og criolla sella
*''[[Capsicum chinense]]'', sem telur alla Habaneróa,&lt;ref&gt;{{citation |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=8910 |title=USDA GRIN Taxonomy, Taxon: ''Capsicum chinense'' Jacq. |accessdate=6 January 2017 |archive-date=5 júlí 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705033232/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=8910 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Scotch Bonnets, Trinidad Scorpions, Bhut Jolokia og Carolina Reaper.
*''[[Capsicum frutescens]],'' sem telur Tabascos og mörg afbrigði sem eru ræktuð í Indlandi;&lt;ref&gt;{{citation |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=8913 |title=USDA GRIN Taxonomy, Taxon: ''Capsicum frutescens'' Jacq. |accessdate=6 January 2017 |archive-date=7 janúar 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107003842/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=8913 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; stundum ekki talin aðskiin tegund frá ''C. annuum''.&lt;ref name=&quot;DeWitt&quot;&gt;{{cite book|title=The Complete Chile Pepper Book: A Gardener's Guide to Choosing, Growing, Preserving, and Cooking|url=https://archive.org/details/completechilepep0000dewi|publisher=Timber Press|author=Dave DeWitt and Paul W. Bosland|isbn=978-0881929201|year=2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tropicos.org/Name/29602638?tab=acceptednames |title=''Capsicum frutescens'' L. |website=Tropicos.org |publisher=Missouri Botanical Garden |accessdate=19 Jul 2015}}&lt;/ref&gt;
*''[[Capsicum pubescens]]'', sem telja Rocoto og Manzano pepper, og eru einkennandi með að hafa fjólublá blóm, svört fræ og hærð dökkgræn blöð, og að vaxa sem margstofna klifurplanta, að 5 m há.

=== ''Capsicum'' gerðir ===
[[File:Arrangement of jalapeño, banana, cayenne, chili, and habanero peppers.jpg|thumb| [[Jalapeño]], [[banana pepper|banana]], [[Cayenne pipar]], [[chili pepper|chili]], og [[habanero]] ]]

== Afbrigði==


===''Capsicum annuum''===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; height:auto;&quot; 
|+ ''Capsicum annuum''
! style=&quot;width:8%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Mynd
! style=&quot;width:12%;&quot;| Nafn
! style=&quot;width:6%;&quot; | Gerð
! style=&quot;width:12%;&quot;| Uppruni
! style=&quot;width:12%;&quot;| Styrkur
! style=&quot;width:12%;&quot;| Belgstærð
! style=&quot;width:38%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Lýsing
|- 
| 
| Aci Sivri&lt;ref name=&quot;Cornell University Vegetable Varieties&quot;&gt;{{cite web|title=Vegetable Varieties for Gardeners|url=http://vegvariety.cce.cornell.edu/main/showVarieties.php?searchCriteria=&amp;searchIn=0&amp;crop_id=41&amp;sub1=0&amp;sortBy=variety&amp;order=ASC&amp;sideSearch=Search|website=Vegetable Varieties for Gardeners|publisher=Cornell University|accessdate=21 May 2015}}&lt;/ref&gt;
| 
| Tyrkland
| 
| {{convert|15|-|20|cm|abbr=on}}
| 
|- 
| 
| Afghan Short
| 
| Afghanistan 
|  5,000–30,000 Scoville
| {{convert|5|-|8|cm|abbr=on}}
| Ræktaður í Afghanistan.
|- 
| 
| Albino Bullnose&lt;ref name=&quot;Cornell University Vegetable Varieties&quot; /&gt;
| Sætur
| 
| 
| 
| 
|- 
| [[File:Aleppopepper.jpg|120px]] 
| [[Aleppo pepper|Aleppo]]
| 
| Sýrland og Tyrkland 
|  15,000 Scoville
| 
| Ræktaður í Sýrlandi og Tyrklandi og notaður grófmalaður og þurrkaður.
|- 
| 
| Alma Paprika&lt;ref name=&quot;Cornell University Vegetable Varieties&quot; /&gt;
| 
| Ungverjaland
|  10,000 Scoville
| 
| Ungversk paprika oft þurrkuð og möluð
|- 
| [[File:Anaheim Chili Peppers.jpg|120px]]
| [[Anaheim pepper|Anaheim]]&lt;ref name=&quot;Cornell University Vegetable Varieties&quot; /&gt;
| Anaheim
| Bandaríkin
|  500–2,500 Scoville
| 15 sm
| A mild variety of [[New Mexico chile]]. It was later brought to [[California]] from [[New Mexico]] by Emilio Ortega in the 1900s. Often it is used for ''[[chile relleno]]''.  When mature, it takes on a red color and is referred to as a ''colorado''.
|- 
| 
| Ancient Sweet
| 
| 
|  0 Scoville
| {{convert|10|-|12|in|cm|abbr=on|order=flip}} long by {{convert|1.5|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} wide
| Medium tall plant produce heavy loads of extra sweet red in color fruits, plant have white flowers &amp; thin flesh. This variety sets the record for the sweetest pepper with 1.5 times the sweetness of a ripe red bell pepper.
|- 
| [[File:Banana peppers.jpg|120px]]
| [[Banana pepper|Banana]]
| Waxy
| 
|  0–500 Scoville
| {{convert|15|cm|abbr=on}}
| Often it is pickled and used as an ingredient in sandwiches; its piquancy is not very hot. Its shape and color resemble a banana.
|- 
| 
| Barkers Hot
| 
| 
| 
| 
| 
|- 
| [[File:C annuum beaver dam fruit.jpg|120px]] 
| Beaver Dam&lt;ref name=&quot;Cornell University Vegetable Varieties&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| [[File:Thai peppers.jpg|120px]] 
| [[Bird's eye chili|Bird's Eye]]
| Small hot
| Suðaustur Asía
| 50,000–100,000&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bird's Eye Chili Peppers|url=http://www.chilipeppermadness.com/chili-pepper-types/medium-hot-chili-peppers/bird-s-eye-chili-peppers|website=Chili Pepper Madness|accessdate=7 February 2015}}&lt;/ref&gt; Scoville
| {{convert|4|cm|abbr=on}}
| A Southeast Asian cultivar known by many local names, but generally it is called Thai chili in the United States.  It has thin fruit with a pointed tip.
|- 
| 
| Black Cuban&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| 
| 
| 
| 
|- 
| [[File:C annuum black hungarian fruits.jpg|120px]]
| Black Hungarian&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.pepperscale.com/black-hungarian-pepper/|title=Black Hungarian Pepper|last=|first=|date=|website=PepperScale|archive-url=|archive-date=|access-date=24 April 2018}}&lt;/ref&gt;
|Skraut/

Til matar
| Ungverjaland
| 5,000–10,000 Scoville
| 5–7&amp;nbsp;cm (≈ 2–3 in)
| Grows in a conical shape with a slight curve near the tip.

Starting from green, they ripen first to a slightly shiny deep purple to black which is only skin deep; when you slice one open, the thick flesh of the interior is green. As it continues to ripen, it morphs to red.
|- 
| 
| Black Pearl
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental plant.  Winner of the All-America Selections (AAS) Flower Award in 2006.&lt;ref&gt;{{cite web|title=New Ornamental Pepper Wins Prestigious Award|url=http://www.usna.usda.gov/Research/BlackPearl.html|website=The United States National Arboretum|accessdate=5 February 2015|archive-date=18 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318011504/http://www.usna.usda.gov/Research/BlackPearl.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  Dark leaves with berry-shaped fruit.
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum nigrum Willd. 'Black Prince'.jpg|120px]]
| Black Prince
| Skraut
| 
| 
| 
| Skraut.
|- 
| 
| Brigadier
| Blocky
| Evrópa
|  0 Scoville
| {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Large, red, blocky hybrid variety with good texture that has disease resistance to [[Bacterial leaf spot|Bacterial Leaf Spot]] and [[Potato virus Y|Potato Virus Y]]. It is adapted to cooler, wetter climates.
|- 
| 
| Bulgarian Carrot
| 
| Búlgaria
|  12,000 Scoville
| {{convert|3|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Bulgarian Ratund
| 
| 
|  0 Scoville
| {{convert|2.5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Bullnose
| Long Sweet
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| California Wonder&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Blocky
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Yellow Bell Pepper group store.jpg|120px]]
| Canary Bell
| Blocky
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Cascabelchilipeppersdried.jpg|120px]]
| [[Cascabel chili|Cascabel]]
| 
| Mexico
|  3,000 Scoville
| {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| The small, round fruit are usually dried, and have a distinct, nutty flavor. The name, Spanish for &quot;rattle&quot; or &quot;jingle bell&quot;, derives from the rattling noise made by the seeds inside the dried pod.
|- 
| [[File:Large Cayenne.jpg|120px]] 
| [[Cayenne pipar|Cayenne]] (Red)&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Cayenne
| Franska Guiana
|  30,000–50,000 Scoville
| {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| This long, thin fruit was transported by the Portuguese to China and India, where it is used widely. Often it is dried and ground into powder.
|- 
| 
| Charleston Belle
| Bell
| Bandaríkin
| 
| 
| The first nematode-resistant bell pepper.  Created in Charleston, South Carolina by the USDA.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Charleston Belle Pepper|url=http://www.rareseeds.com/charleston-belle-pepper/?F_Keyword=pepper|website=Baker Creek Heirloom Seeds|accessdate=6 February 2015|archive-date=6 febrúar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206175429/http://www.rareseeds.com/charleston-belle-pepper/?F_Keyword=pepper|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|- 
| [[File:Cherrypeppers.jpg|120px]]
| [[Pimento|Cherry]]
| Pimiento
| 
|  3,500 Scoville
| {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Named for the fruit it resembles, this cultivar's fruit is small, red, and round. It is typically used fresh, or pickled and jarred, and is often used to stuff green olives. It is also called '''pimento'''.
|- 
| 
| Chervena Chuska
| 
| Búlgaría
|  0 Scoville
| {{convert|6|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Einnig stafað &quot;Chushka&quot;. Mjög sæt.
|- 
| [[File:청양고추3.jpg|120px]]
| [[Cheongyang]]
| langur, sterkur
| Kórea
|  10,000 Scoville
| 
| a medium-sized chilli cultivar, named after [[Cheongsong County|Cheongsong]] and [[Yeongyang County|Yeongyang Counties]] when developed by Dr Yoo Il-Woong(유일웅), by hybridizing local [[Jejudo]] chilli with [[Bird's eye chili|Bird's eye chilli]].
|- 
| [[File:Pasillachiles.jpg|120px]]
| [[Pasilla|Chilaca]]
| Pasilla
| 
|  1,000–2,000 Scoville
| {{convert|15|cm|abbr=on}}
| Popular in Mexican cuisine, it is almost always encountered dried; in this state, it is referred to as a '''pasilla'''. The pasilla has a dark brown color and a smoky flavor.
|- 
| 
| Chile Rama
| 
| Nicaragua
| 
| 
| 
|- 
| [[Mynd:Capsicum annuum chiltepin dried.jpg|120x120dp]]
| [[Chiltepin]]&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Chiltepin
| 
|  50,000–100,000 Scoville
| {{convert|0.5|cm|abbr=on}}
| This small, hot fruit is often eaten by birds. The plant is thought to be the ancestor of the cultivated ''C. annuum'' peppers. Evidence indicates it has been consumed by humans as far back as 7,500 BC.&lt;ref&gt;Gil-Jurado, A. T., ''Il senso del chile e del piccante: dalla traduzione culturale alla rappresentazione visiva'' in (G. Manetti, ed.), ''Semiofood: Communication and Culture of Meal, Centro Scientifico Editore, Torino, Italy, 2006:34–58''&lt;/ref&gt;
|- 
| 
| [[Chimayo]]
| 
| Bandaríkin
|  4,000–6,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Chinese Five-Color
| 
| 
|  5,000–30,000 Scoville
| {{convert|3.5|cm|abbr=on}}
| The fruit starts out purple, then changes to white, yellow, orange, and red. Similar to [[Bolivian rainbow pepper]] and '[[NuMex Twilight]]' pepper, it is also called Chinese multicolor pepper.
|- 
| 
| Chiltoma Grande de Ometepe
| 
| Nicaragua
| 
| 
| 
|- 
| 
| Chocolate Beauty
| Blocky
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
|  
| Ciliegia Piccante
| 
| Italy
| 
| 
| 
|- 
| 
| Coban Red Pimiento
| Pimiento
| Guatemala
| 
| 
| 
|- 
| 
| Corne De Chevre
| Italian
| Spain
| 
| 
| 
|- 
| 
| Corno di Toro Giallo
| Italian
| Italy
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Corno di Toro Rosso
| Italian
| Italy
| 
| 
| 
|- 
| 
| Costeno Amarillo&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| 
| 
| 
| 
|- 
| 
| Cowhorn
| Italian
| 
|  0–500 Scoville
| {{convert|8|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Plant produces good yields of {{convert|8|in|cm|abbr=on|order=flip}} long, sweet pepper. Pepper are very sweet and flavorful. Peppers turn from green to red when mature. One of the largest non-bell stuffing peppers.
|- 
| 
| Criolla De Cocina Pepper
| 
| Nicaragua
| 
| 
| 
|- 
| [[File:Cubanelle Peppers.jpg|120px]]
| [[Cubanelle]]
| 
| 
|  1–1,000 Scoville
| {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Medium in thickness, the tapered fruit is green when unripe, but turns red when mature. Often it is fried in Italian cooking.
|-
| [[File:Dangjo chili peppers.jpg|frameless|120x120px]]
| [[Dangjo chili pepper|Dangjo]]&lt;ref name=&quot;Park&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Park|first1=Mi-Sung|last2=Zhu|first2=Ya Xin|last3=Pae|first3=Hyun-Ock|last4=Park|first4=Seong Hoon|title=In Vitro and In Vivo α-Glucosidase and α-Amylase Inhibitory Effects of the Water Extract of Leaves of Pepper (Capcicum Annuum L. Cultivar Dangjo) and the Active Constituent Luteolin 7-O-Glucoside|journal=[[Journal of Food Biochemistry]]|date=9 March 2016|volume=40|issue=5|pages=696–703|doi=10.1111/jfbc.12252|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jfbc.12252/full|accessdate=3 February 2018}}&lt;/ref&gt;
|
| Kórea
|
|
| Light green or bright yellow chili peppers with mild heat.
|- 
| [[File:Chilesdearbol.jpg|120px]]
| [[De árbol]]&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| Mexico
|  15,000–30,000 Scoville
| {{convert|8|cm|abbr=on}}
| This slender-fruited cultivar is grown primarily in Mexico, its name is Spanish for &quot;from a tree&quot;.
|- 
| 
| Doux D'Espagne
| Lamuyo
| 
|  0 Scoville
| 
| Einnig þekktur sem Spanish Mammoth Pepper.
|- 
| [[File:Immature jalapeno capsicum annuum var annuum.jpeg|120px]]
| Early Jalapeño&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Jalapeño
| Bandaríkin
|  1,000–3,000 Scoville
| {{convert|6|cm|abbr=on}}
| This variety is one of the most popular home-gardening varieties. It matures faster than many jalapeños, and although it may have small peppers, it produces high yields.
|- 
| 
| Elephant Trunk
| 
| 
|  5,000–10,000 Scoville
| {{convert|6|to|10|in|cm|abbr=on|order=flip}} long by {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}} wide
| Plant produces good yields of 6–10 inch long by 1 inch wide tapered and wrinkled hot peppers. Pepper resemble an elephant's trunk. They are mild and turn from green to red when mature. Plant has green stems, green leaves, and white flowers. Can be used green or red. A variety from India. Plant Height: 50&quot; tall
|- 
| 
| Emerald Giant
| 
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Espanola Improved&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot;&gt;{{cite web|title=The Chile Cultivars of New Mexico State University|url=http://www.chilepepperinstitute.org/content/files/chilecultof-nmsu.pdf|website=The Chile Pepper Institute|publisher=New Mexico State University|accessdate=21 May 2015|archive-date=23 september 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923202817/http://www.chilepepperinstitute.org/content/files/chilecultof-nmsu.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| 
| Bandaríkin
|  2,000–4,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Estaceno
| 
| Bandaríkin
| 
| {{convert|10|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| New Mexican-style chili pepper.
|- 
| 
| Ethiopian Brown
| 
| 
| 
| 
| 
|- 
| 
| Etuida
| 
| Pólland
| 
| 
| 
|- 
| [[File:Facing heaven chili.jpg|120px|]]
| Facing Heaven
| Pimiento
| Kína
| 
| 30,000-50,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Filius Blue
| Skraut
| 
| 
| 
| Skrautleg með marglitum ávöxtum.
|- 
| [[File:Fishpepper.jpeg|120px]]
| Fish
| 
| 
|  5,000–30,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Floral Gem&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| 
| 
| 
|  
|- 
| [[File:Illustration Capsicum annuum0.jpg|120px]]
| Fresno
| Fresno
| Bandaríkin
|  2,500–10,000 Scoville
| {{convert|9|cm|abbr=on}}
| Similar to the jalapeño, but with thinner walls, it is generally used ripe, and has a higher vitamin content. Frequently it is used in ceviche, and is one of the most frequently used chilis in salsa.
|- 
| 
| Friariello di Napoli
| 
| Ítalía
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Pickled friggitelli.jpg|120px]]
| [[Friggitelli]] (''Peperoncini'')
| Waxy
| Ítalía
|  100–500 Scoville
| {{convert|8|cm|abbr=on}}
| Sweet-tasting and mild, used extensively in Italian and Greek cuisine, very frequently pickled.
|- 
| 
| Fushimi
| 
| Japan
|  0 Scoville
| {{convert|6|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Gambo
| 
| 
| 
| 
| 
|- 
| 
| Georgescu Chocolate
| 
| Rúmenía
|  0 Scoville
| {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Goat Horn
| Lamuyo
| 
| 
| 
| 
|- 
| 
| Golden Cal Wonder
| Blocky
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Madame Jeanette and other chillies.jpg|120px]]
| Golden Cayenne
| Cayenne
| 
| 
| {{convert|4|-|6|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Golden Marconi
| 
| Ítalía
|  0 Scoville
| {{convert|7|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
|  
| Golden Treasures
| 
| Ítalía
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Andhra Chillies.jpg|120px]]
| [[Guntur Sannam]]
| 
| 
|  35,000–40,000 Scoville
| 
| It is well known as a commercial crop used as a condiment, culinary supplement, or vegetable.
|- 
| 
| Hinkelhatz 
| 
| Bandaríkin
| 
| {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Einnig þekktur sem Hinkel Hatz eða Hinklehatz.
|- 
| 
| Hole Mole
| 
| Bandaríkin
|  700 Scoville
| {{convert|7|-|9|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 2007 All-America Selection.
|- 
| 
| Hontaka&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| 
| 
| 
| Asian heirloom.
|- 
| 
| Horizon Bell
| Blocky
| 
|  0 Scoville
| 
| Medium green to orange-yellow at maturity.
|- 
| [[File:Hungarianwaxpeppers.jpg|120px]]
| [[Hungarian Wax]]
| Waxy
| 
|  2,500–8,000 Scoville
| 
| This wide, medium-hot variety is used in Hungarian cuisine, frequently pickled. Also it is commonly dried, ground, and presented as &quot;[[paprika]]&quot;.
|- 
| [[File:Italian sweet peppers.jpg|120px]]
| Italian Sweet
| Langur, sætur
| Ítalía
| 
| 
| Used in Spanish cuisine
|- 
| [[File:Jalapenyo.jpg|120px]]
| [[Jalapeño]]
| Jalapeño
| Mexíkó
|  2,500–8,000 Scoville
| {{convert|9|cm|abbr=on}}
| Very popular, especially in the United States, it is often pickled or canned.  A smoke-dried ripe jalapeño is referred to as a '''[[chipotle]]'''.
|- 
| 
| Japones
| 
| 
|  15,000–35,000 Scoville
| 
| Yfirleitt þurrkaður. Flatari og þykkari en arbol chili.
|- 
| 
| Jigsaw&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| 
| 
| 
| Skraut.
|- 
| 
| Jimmy Nardello Italian
| 
| Ítalía
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
|  
| Joe's Long Cayenne
| Cayenne
| 
| 
| {{convert|8|-|10|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Jupiter&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Blocky
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Jwala 
| 
| Indland
|  20,000–30,000 Scoville
| {{convert|4|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Einnig þekktur sem Pusa Jwala.
|- 
| 
| King of the North
| Blocky
| 
|  0 Scoville
| {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Works well for short-season growers.  Productive in northern climates.
|- 
| 
| Korean Dark Green
| Small Hot
| 
| 
| {{convert|3|-|4|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
|  
| Krimzon Lee
| 
| 
| 
| {{convert|8|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Large Red Antigua
| 
| Guatemala
|  0 Scoville
| 
| Also known as the Large Sweet Antigua.
|- 
| 
| Leutschauer Paprika
| 
| Ungverjaland
| 
| 
| 
|- 
| 
| Lilac Bell
| 
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Lipstick
| Lamuyo
| 
|  0 Scoville
| {{convert|4|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Lumbre
| 
| Bandaríkin
| } 9,000–10,000 Scoville
| {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Macho
| 
| Mexíkó
| 
| 
| 
|- 
| 
| Mammi Huber's Stuffing
| 
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Marta Polka
| 
| Poland
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Maule's Red Hot
| 
| Bandaríkin
| 
| {{convert|10|-|12|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| [[File:Piment fort.jpg|120px]]
| [[Medusa pepper|Medusa]]
| Skraut
| 
| 
| 
| It is a sweet, ornamental chili pepper which grows upright and has brightly colored fruit.
|- 
| 
| Melrose
| Lamuyo
| Ítalía
|  0 Scoville
| {{convert|4|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Midnight Dreams Bell
| Blocky
| 
|  0 Scoville
| 
| Black ebony-colored bell pepper.
|- 
| [[File:Miniature bell peppers.jpg|120px]]
| Miniature Bell
| Blocky
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Guajillos.jpg|120px]]
| Mirasol
| 
| Mexíkó
|  2,000–5,000&lt;ref&gt;{{cite web|title=Mirasol Chili Peppers|url=http://www.chilipeppermadness.com/chili-pepper-types/sweet-mild-chili-peppers/mirasol-chili-peppers|website=Chili Pepper Madness|accessdate=5 February 2015}}&lt;/ref&gt; Scoville
| 
| Its dried form is called [[Guajillo chili|guajillo]],&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com.au/books?id=_fUh4YXWPikC|title=The Peppers Cookbook: 200 Recipes from the Pepper Lady's Kitchen|author=Jean Andrews|page=14|year=2005|publisher=University of North Texas Press|isbn=9781574411935}}&lt;/ref&gt; and is used to make a red sauce used for [[tamale]]s.
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum annuum var minimum - close-up.jpg|120px]]
| Minimum
| 
| 
| 
| {{convert|0.5-1|cm|abbr=on|}}
| 
|- 
| 
| Mora
| 
| 
| 
| {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}} long by {{convert|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} wide
| A small, purple chili, it is always used dry. It is extremely spicy, and is used as a substitute for chipotle when more powerful spice is needed.
|- 
| 
| Morita
| 
| 
| 
| 
| Morita: A variety of the chipotle style of chiles (dried smoked jalapeños).
Not actually a cultivar, a Morita is certain type of jalapeño {{clarify|date=January 2018|reason=What cultivar(s)?}} at the fully ripened, purplish color (hence the name – ''mora'' = 'berry'), and dried when they are leathery but still shiny.
Also called mora chile and {{lang|es|chipotle colorado}} (literally 'colored chipotle' but implies 'ruddy', 'rosy', or 'blushing'). Usually smaller – about {{convert|3|-|4|cm|abbr=on}} – after drying.{{clarify|date=January 2018|reason=Why say this? All chiles, etc., are smaller after desiccation.}}
Usually spicier than the typical chipotle.
|- 
| [[File:Mulato chile pods (dried).JPG|120px]]
| [[Mulato pepper|Mulato]]&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Poblano
| Mexíkó
|  2,500–3,000 Scoville
| {{convert|10|cm|abbr=on}}
| Grown in Mexico, the mulato is a mild to medium chili pepper, closely related to the poblano (ancho), and usually sold dried.
|- 
| 
| Moshi
| 
| Tanzanía
| 
| {{convert|2|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Naschzipfel rot'.jpg|120px]]
| Naschzipfel
| 
| 
| 
| 
| mildur, sætur
|- 
| 
| New Mexico No. 6&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| New Mexico 6-4&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| New Mexico No. 9&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
|  
| Nippon Taka
| 
| Japan
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex April Fool's Day&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with long, thin pods, fruits mature from purple to red.
|- 
| 
| NuMex Bailey Piquin&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
|  97,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Barker's X-Hot
| 
| Bandaríkin
|  9,000–15,000 Scoville
| {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| [[File:C annuum big jim fruits.jpg|120px]]
| NuMex Big Jim&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
|  2,000–4,000 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Nu Mex Centennial'.jpg|120px]]
| NuMex Centennial&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from purple to yellow, orange and finally red.
|- 
| 
| NuMex Chinese New Year&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with bullet-shaped fruits that grow in clusters. Fruits mature from light green to red.
|- 
| 
| NuMex Christmas&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| United States
| 
| 
| Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from green to bright red.
|- 
| 
| NuMex Cinco de Mayo&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Ornamental
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with long, thin pods; fruits mature from yellow to red.
|- 
| 
| NuMex Conquistador&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Earth Day
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Easter&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods, fruits turning purple–white–red while ripening.
|- 
| 
| NuMex Eclipse&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Garnet&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Anaheim
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Numex Halloween.JPG|120px]] 
| NuMex Halloween&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
|  20,000–30,000 Scoville
| {{convert|2|-|3|cm|abbr=on}}
| Ornamental chili plant with small, upright, bullet-shaped black pods, fruits turning orange while ripening.
|- 
| 
| NuMex Heritage 6-4&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
|  3,000–5,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Jalmundo&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot;&gt;{{cite web|title=The Chile Pepper Institute Merchandise Catalog|url=http://www.chilepepperinstitute.org/content/files/2013%20Catalog%5B1%5D.pdf|website=The Chile Pepper Institute|publisher=New Mexico State University|accessdate=21 May 2015|archive-date=23 september 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923202755/http://www.chilepepperinstitute.org/content/files/2013%20Catalog%5B1%5D.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| Jalapeño
| Bandaríkin
|  17,000 Scoville
| {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| NuMex Joe E. Parker&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Anaheim
| Bandaríkin
|  2,000–4,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Las Cruces Cayenne
| Cayenne
| Bandaríkin
| 
| 
| A well yield cayenne cultivar with virus resistance to [[Beet curly top virus]].
|- 
| 
| NuMex Memorial Day&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with small, upright, bullet-shaped pods; colour transitions from pale ivory to yellow.
|- 
| 
| NuMex Mirasol&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| Used for cooking in a ground powder and as an ornamental on wreaths.
|- 
| 
| NuMex Nematador&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Piñata&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Primavera&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex R. Naky&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Anaheim
| Bandaríkin
|  260 Scoville
| 
| A great mild paprika cultivar.
|- 
| 
| NuMex Sandia Hot
| 
| Bandaríkin
|  7,000–9,000 Scoville
| {{convert|7|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| [http://newscenter.nmsu.edu/Photos/get/6435/full/NuMex.jpg Picture of NuMex Sandia Select] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304142324/http://newscenter.nmsu.edu/Photos/get/6435/full/NuMex.jpg |date=2016-03-04 }} &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newscenter.nmsu.edu/Articles/view/9970/nmsus-chile-pepper-institute-goes-from-red-to-green-with-latest-variety-numex |title=Geymd eintak |access-date=2018-06-26 |archive-date=2017-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702091308/http://newscenter.nmsu.edu/Articles/view/9970/nmsus-chile-pepper-institute-goes-from-red-to-green-with-latest-variety-numex |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| NuMex Sandia Select&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex St. Patrick's Day&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from green to orange.
|- 
| 
| NuMex Sunburst&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Sunflare&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Sunglo&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Ornamental
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Sunrise&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Ornamental
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Sunset&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Sweet&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Thanksgiving&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from pale ivory to orange.
|- 
| [[File:Capsicum annuum Twilight.jpg|120px]]
| [[NuMex Twilight]]&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
|  30,000–50,000 Scoville
| 
| Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from purple to yellow, orange, and finally red.
|- 
| 
| NuMex Valentine's Day&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Skraut
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from pale ivory to red.
|- 
| 
| NuMex Vaquero&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| Jalapeño
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| NuMex Veteran's Day
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped fruits that grow in clusters. Fruits turn from dark violet to dark orange while ripening.
|- 
| 
| Oda
| 
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Onza&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Pasilla
| Mexíkó
| 
| 
| Usually dried for sauces and soups.
|- 
| 
| Orange Bell Pepper
| Blocky
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Ostra-Cyklon
| 
| Pólland
| 
| {{convert|4.5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Ozark Giant
| 
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Padrón
| Pasilla
| Spánn
|  0 Scoville
| {{convert|1|-|1.5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| An heirloom variety usually dried and used as spcices in traditional Spanish dishes.
|- 
| 
| Paradicsom Alaku Sarga Szentes
| 
| Ungverjaland
| 
| 
| Pumpkin-shaped fruit.
|- 
| [[File:Pasilla.jpg|120px]]
| Pasilla Bajio
| Pasilla
| Mexíkó
|  1,000–2,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Peperone di Cuneo
| 
| Ítalía
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
|  
| Peruvian Purple
| 
| Perú
| 
| {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| [[Mynd:Peter pepper,Capsicum annuum var. annuum.jpg|120x120dp]]
| [[Peter pepper|Peter Pepper]]
| Ornamental
| Bandaríkin og Mexíkó
|  5,000–30,000 Scoville
| {{convert|8|–|10|cm|abbr=on}}
| Rare, [[heirloom plant|heirloom]]-type hot pepper cultivated for its unique shape.
|- 
| [[File:Capsicum -Chili - Peperoncino - Il Viagra Calabrese - Calabria - Italy - July 17th 2013 - 02.jpg|120px]]
| [[Peperoncino]]
| Cayenne
| Ítalía
|  15,000–30,000 Scoville]
| 
| Generic Italian name for hot chili peppers, specifically the cultivars of the species ''Capsicum annuum'' and ''Capsicum frutescens''.
|- 
| [[File:Piquinbush.jpg|120px]]
| [[Pequin pepper|Pequin]]
| Small Hot
| Bandaríkin og Mexíkó
| 100,000–140,000 Scoville
| 
| Einnig stafað '''piquín'''
|- 
| [[File:Saint Jean Pied de Port Piments.jpg|120px]]
| [[Piment d'Espelette]]&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Pimiento
| Baskaland (Frakklandsmegin)
| 1,500 - 2,500 Scoville
| 
| Fresh fruits, plants and seeds are known as &quot;Gorria&quot;, dried fruits are called &quot;Piment d'Espelette&quot;. &quot;Gorria&quot; is the Basque word for &quot;red&quot;.

Grown in Espelette since ca. 1650.
|- 
| [[File:Pementos de Padron.jpg|120px]]
| [[Padrón peppers|Pimiento De Padrón]]
| Pimiento
| Spánn
| 
| 
| 
|- 
| [[File:Poblano Pepper.jpg|120px]]
| [[Poblano]]&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Poblano
| Mexico
|  1,000–2,000 Scoville
| {{convert|13|cm|abbr=on}}
| The large, heart-shaped, dark green fruit is extremely popular in Mexico, often to make ''[[chile relleno]]''.  When dried, it is referred to as an '''ancho''' or '''mulato'''.
|- 
| 
| Polostra-Rokita Pepper
| 
| 
|  30,000–50,000 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Prairie fire'.jpg|120px]]
| Prairie Fire
| Ornamental
| Bandaríkin
|  70,000 Scoville 
| 
| 
|- 
| [[File:Thai peppers.jpg|120px]]
| [[Prik Kee Nu]]
| Small Hot
| Taíland
|  50,000–100,000 Scoville
| {{convert|3|cm|abbr=on}}
| One of many cultivars called Thai pepper, it has very short fruit, and is very hot.&lt;ref name=&quot;DeWitt&quot; /&gt; {{lang-th|พริกขี้หนู}}, {{RTGS|''phrik khi nu''}}, {{IPA-th|pʰrík kʰîː nǔː|IPA}}, [[Literal meaning|literal]]: Mouse/rat dropping chili.
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Purple flash'.jpg|120px]] 
| Purple Flash
| Skraut
| 
| 
| 
| Skraut
|- 
| 
| Purple Jalapeño
| Jalapeño
| 
| 
| 
| Jalapeño-like pepper that turns purple before ripening and becoming red.
|- 
| 
| Puya
| 
| Mexíkó
|  5,000 Scoville&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wiw.org/~corey/chile/scoville.html |title=The Scoville Heat Measurement Chart |publisher=Wiw.org |date= |accessdate=2012-02-29}}&lt;/ref&gt;
| 
| ''Capsicum annuum'' L.,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.oocities.org/wstarron/capsaicinarticle12.htm |title=Selective Enzyme-Mediated Extraction of Capsaicinoids and Carotenoids from Chili Guajillo Puya (Capsicum annuum L.) Using Ethanol as Solvent |publisher=Oocities.org |date= |accessdate=2012-02-29}}&lt;/ref&gt; hot, medium-size, green to red, and tapered&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://cubits.org/salsagarden/db/pepperdatabase/view/3171/ |title=Salsa Garden cubit: Salsa Garden Pepper Database: Puya, Capsicum annuum (Hot Pepper) |publisher=Cubits.org |date=2010-05-12 |accessdate=2012-02-29 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318085737/http://cubits.org/salsagarden/db/pepperdatabase/view/3171/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  Also known as a 'Pulla'.
|- 
| 
| Purple Beauty
| Blocky
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Quadrato d'Asti Rosso
| Blocky
| Ítalía
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Ram Horn Fireboy
| Lamuyo
| Ungverjaland
|  35,000 Scoville
| {{convert|7|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Red Belgian
| 
| Belgía
| 
| {{convert|3.5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Red Cheese
| Long sweet
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Red Marconi
| Long Sweet
| Ítalía
|  0 Scoville
| {{convert|7|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Red Mini Bell
| Blocky
| 
| 
| {{convert|1.5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Rezha Macedonian
| 
| Makedónía
| 
| 
| 
|- 
| 
| Ring of Fire
| 
| 
|  50,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Rio Grande 21&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| Rooster Spur
| 
| 
| 
| {{convert|2|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Santa Fe Grande&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Fresno
| 
| 
| 
| The Santa Fe Grande is a very prolific variety used in the Southwestern United States. The conical, blunt fruits ripen from greenish-yellow, to orange-yellow to red. The peppers grow upright on 24-in plants. Santa Fe Grande has a slightly sweet taste and is fairly mild in pungency.
|- 
| 
| Sandia&lt;ref name=&quot;New Mexico State University List&quot; /&gt;
| 
| Bandaríkin
| 
| 
| 
|- 
| 
| Santaka&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| 
| 
| 
| Heirloom Asian chili.
|- 
| [[File:Serranochilis.jpg|120px]]
| Serrano&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Serrano
| Mexíkó
|  10,000–23,000 Scoville
| {{convert|5|cm|abbr=on}}
| The thin, tapered fruit turns red when mature. Due to its thin skin, it does not need to be peeled before use.
|- 
| 
| Serrano Tampiqueño
| Serrano
| Bandaríkin
|  15,000–25,000 Scoville
| {{convert|2.25|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Sheepnose Pimento
| Pimiento
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| [[Shishito]]
| 
| Japan
| 
| 
| 
|- 
| 
| Sigaretta di Bergamo
| 
| Ítalía
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| [[Siling mahaba|Siling Mahaba]]
| 
| [[Filippseyjar]]
| 
| 
| A chili pepper grown in the Philippines, and a popular ingredient in [[Filipino Cuisine]]
|- 
| 
| Spanish Piquillo&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| Spánn
| 
| 
| 
|- 
| 
| &lt;span id=&quot;sportPepper&quot;&gt;Sport Pepper&lt;/span&gt;
| 
| Bandaríkin
|  300–500 Scoville
| 4 sm
| Superficially resembling both Tabasco and serrano peppers, the sport pepper is its own distinct cultivar&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.fiery-foods.com/ask-dave-faq/118-chile-varieties/1619-AskDave |title=What Are Sport Peppers? |publisher=Fireyfoods.com |date= |accessdate=2013-08-12 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130802133613/http://www.fiery-foods.com/ask-dave-faq/118-chile-varieties/1619-AskDave |archivedate=2013-08-02 |df= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.tomatogrowers.com/SPORT/productinfo/9044/ |title=SPORT |publisher=Tomato Growers Supply Company |date= |accessdate=2013-08-12 |archive-date=2014-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140310023155/http://www.tomatogrowers.com/SPORT/productinfo/9044/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; that is much milder than either of those. It is commonly pickled and used in [[Southern cooking]] and on [[Chicago-style hot dog]]s.
|- 
| 
| Super Chili&lt;ref&gt;{{cite web|title=Super Chili Chili Peppers|url=http://www.chilipeppermadness.com/chili-pepper-types/medium-hot-chili-peppers/super-chili-chili-peppers|website=Chili Pepper Madness|accessdate=7 February 2015}}&lt;/ref&gt;
| 
| 
|  40,000–50,000 Scoville
| 
| Long and thin. Grows from green to red.
|- 
| 
| Sweet Chocolate
| 
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Sweet Red Stuffing Pepper
| Long Sweet
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Sweet Yellow Stuffing Pepper
| Long Sweet
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Syrian Goat Horn
| 
| 
| 
| {{convert|7|-|8|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Syrian Three Sided 
| 
| Syria
| 
| {{convert|6|-|8|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Takanotsume&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| 
| 
| 
| 
|- 
| 
| Tangerine Dream
| 
| 
| 
| {{convert|3|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Tam Jalapeño
| Jalapneo
| 
|  1,000–1,500 Scoville
| 
| Similar to a jalapeño, but with significantly less heat.
|- 
|  
| Tequila
| 
| 
|  0 Scoville
| 
| Purple bell variety, not to be confused with the Tequila Sunrise, which is yellow.
|- 
| 
| Tequila Sunrise Pepper
| 
| 
|  1000–5000 Scoville
| {{convert|6|-|6.5|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Pastel orange in color.
|- 
| 
| Tiburon Pepper
| 
| 
|  2,000 Scoville
| 
| Hybrid improvement of the poblano pepper. Resistant to bacterial spot and tobacco mosaic virus.
|- 
| 
| Topepo Rosso
| 
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Thai Yellow Chili
| Small, hot
| 
| 
| 
| Golden yellow version of the Bird's Eye (Thai) chili.
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Thunder Mountain Longhorn' - 2.jpg|120px]]
| Thunder Mountain Longhorn
| Complex flavor with very mild heat
| Kína
| 
| {{convert|12|-|15|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Tochiigi Santaka - 栃木三鷹
| Lítill, sterkur
| Japan
| 40,000–50,000 Scoville
| {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Mjög algengur í japanskri matseld.
|- 
| 
| Tunisian Baklouti
| 
| Túnis
| 
| 
| 
|- 
| 
| Tien Tsin
| 
| Kína
|  50,000–75,000 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Phrik khi nu.jpg|120px]]
| Thai Bird
| Lítill, sterkur
| Taíland
|  3,000- 7,000 Scoville
| 
| Open-pollinated variety with long, thin erect fruit that mature to red. Used especially in thai dishes. Can be used fresh or dried. Exceptional flavor and spiciness.
|- 
| 
| Violet Sparkle
| 
| 
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Bell peppers.JPG|120px]]
| White Cloud
| Blocky
| Bandaríkin
|  0 Scoville
| 
| An heirloom ivory colored bell pepper when immature, that matures to red-orange. It has a sweet, mild flavor that bears fruit on an upright, compact plant.
|- 
| 
| White Lakes Pepper
| 
| Rússland
|  0 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Yellow Monster 
| Blocky
| 
| 
| {{convert|8|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| 
|- 
| 
| Yolo Wonder
| Blocky
| 
| 
| 
| 
|}

===''Capsicum baccatum''===

Þessir hefa einkennandi ávaxtabragð, og eru oft malaðir í skrautlegt duft í matseld.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; height:auto;&quot; 
|+ ''Capsicum baccatum''
! style=&quot;width:8%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Mynd
! style=&quot;width:12%;&quot;| Nafn
! style=&quot;width:12%;&quot;| Uppruni
! style=&quot;width:12%;&quot;| Styrkur
! style=&quot;width:12%;&quot;| Stærð belgs
! style=&quot;width:44%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Lýsing
|- 
| 
| Ají Amarillo
| 
| 
| 
| 
|- 
|  
| Ají Brazilian Red Pumpkin
| 
| 
| 
| 
|- 
| 
| Ají Criolla Sella
| Bolivia
| 30,000 - 40,000 Scoville
| {{convert|2|-|3|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Thin yellow fruits.
|- 
| 
| Ají Crystal
| Chile
| 
| {{convert|2.5|-|9|cm|abbr=on}}
| 
|- 
| 
| Ají Omnicolor&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
|  50,000 Scoville
| 
| This multi-colored plant produces orange, red, purple and ivory chilis.
|- 
|  
| Ají Pineapple
| 
| 
| 
| 
|- 
| 
| Atomic Starfish
| 
| 
| 
| 
|- 
| [[Image:Pimiento campanilla.jpg|120px]]
| [[Bishop's Crown]]
| 
| 10,000–30,000 Scoville
| 6 sm
| ''C. baccatum'' strain from Barbados. Medium hot pods have a unique shape which resembles the hat of a Bishop. Sturdy plants, can be grown as perennials. Also known as bishops hat, orchid, ají flor, monks hat.
|- 
| 
| Christmas Bell&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| 
| 
| 
|- 
| [[File:C baccatum lemon drop fruit.jpg|120px]]
| [[Lemon drop]]
| 
| 30,000–50,000 Scoville
| {{convert|4|cm|abbr=on}}
| Very productive ''C. baccatum'' variety. Pods are thin walled and have a fruity taste with medium heat.
|- 
| [[File:Peppadew.jpg|120px]]
| [[Peppadew|Piquanté]]
| 
| 1,000–2,000 Scoville
| 2 sm
| Mild, sweet and tangy flavour, usable in many dishes
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum baccatum var. praetermissum - 3.jpg|120px]]
| Praetermissum
| Brazil
| 
| {{convert|0.5-1|cm|abbr=on}}
| Nowadays regarded as wild form on its own, not as Capsicum baccatum
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum baccatum 'Rainforest'.jpg|120px]]
| Rain Forest
| Brazil
| 
| {{convert|0.5-0.6|cm|abbr=on}} 
| 
|- 
| 
| Sugar Rush Peach
| 
| 
| 
| 
|- 
|}

===''Capsicum chinense''===

''Capsicum chinense'' er í raun rangnefni þar sem allar ''Capsicum'' tegundir eru upprunnar frá [[Ameríka|Ameríku]]. [[Nikolaus Joseph von Jacquin]] (1727–1817), Hollenskur grasafræðingur, nefndi tegundina þannig 1776 vegna þess að hann hélt að hún væri upprunnin í [[Kína]]. 

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; height:auto;&quot; 
|+ ''Capsicum chinense''
! style=&quot;width:8%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Mynd
! style=&quot;width:12%;&quot;| Nafn
! style=&quot;width:12%;&quot;| Uppruni
! style=&quot;width:12%;&quot;| Styrkur
! style=&quot;width:12%;&quot;| Belgstærð
! style=&quot;width:44%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Lýsing
|- 
| 
| 7 Pod
| Trinidad
|  1,000,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| 7 Pot Douglah
| Trinidad
|  923,000–1,853,396 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| 7 Pot Jonah
| Trinidad
| 
| 
| Breytist úr grænum í rautt við þroska.
|- 
| 
| 7 Pot Jonah Yellow
| Trinidad
| 
| 
| Yellow color and a more fruity flavor than the normal 7 Pot Jonah.
|- 
| 
| 7 Pot Long
| 
| 
| 
| Lengri og stærri en aðrir 7 Pot peppers.
|- 
| 
| 7 Pot Primo Yellow
| Australia
| 
| 
| Verður gulur.
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. '7 Pot White' - 2.jpg|120px]]
| 7 Pot White
| Trinidad
| 
| 
| Þroskast úr grænum í hvítt.
|- 
| [[File:Adjoema chili.jpg|120px]]
| [[Adjuma]]
| 
|  100,000–500,000 Scoville
| 
| Mjög sterkur, upphaflega ræktaður í [[Surínam]]
|- 
| [[File:Aji Dulce.jpg|120px]]
| [[Ají dulce|Ají Dulce]]
| 
| 0–50 Scoville 
| 
| 
|- 
| 
| Aribibi Gusano
| Bolivia
|  10,000 - 30,000 Scoville 
| {{convert|4|-|5|cm|abbr=on}}
| Smá, krumpuð aldin, liturinn breytist frá ljósgrænum í beinhvítan eða fölgulan við þroska. Mikið ávaxtabragð. Einnig þekktur sem Arivivi Gusano eða Caterpillar Pepper.
|- 
| 
| Bahamian Goat Pepper
| Bahamas
| 
| 
| 
|- 
| [[Mynd:Yellow Bhut Jolokia Ghost Pepper.jpg|120x120dp]]
| [[Bhut Jolokia chili pepper|Bhut Jolokia]]&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
|   1,500,000 (allt að) Scoville
| 6 sm}
| This cultivar originated in [[Northeast India]], and was once confirmed by [[Guinness World Records]] to be the hottest pepper. Þetta er tegundablendingur, aðallega ''C. chinense'' með ''C. frutescens'' gen. Einnig þekktur sem ''naga jolokia'' og ghost pepper.
|- 
| 
| [[Cachucha]]
| 
| 
| 
| 
|- 
| 
| Cajamarca
| 
| 
| 
| 
|- 
| [[File:Caribbean Red Pepper.jpg|120px]]
| Caribbean Red&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| Mexíkó
|  445,000 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Carolina Reaper pepper pods.jpg|120px]]
| [[Carolina Reaper]]
| United States
|  1,569,300–2,200,000 &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Hallock|first1=Betty|title=World's hottest pepper hits 2.2 million Scoville heat units|url=http://www.latimes.com/food/dailydish/la-dd-worlds-hottest-pepper-scoville-heat-units-20131226-story.html|website=Los Angeles Times|publisher=Los Angeles Times|accessdate=11 July 2014}}&lt;/ref&gt; Scoville
| 
| Einstaklega sterkur sílípipar, &lt;!--currently the Guinness book of world records holder as of August 7, 2013.--&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hottest chili|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/1/hottest-chili|website=Guinness World Records|accessdate=11 July 2014}}&lt;/ref&gt;
|- 
| 
| Chocolate Habanero
| 
|  300,000–425,000 Scoville
| 
| Brúnt afbrigði af hefðbundnum Habanero, en mun sterkari.
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. 'Dorset Naga Orange'.jpg|120px]]
| Chupetinha
| 
| 
| 
| 
|- 
| [[File:Datil.jpg|120px]]
| [[Datil]]&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
|  100,000–300,000 Scoville
| 
| A very hot chili; primarily grown in Florida
|- 
| 
| Devil's Tongue Red
| 
|  250,000–500,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Devil's Tongue Yellow
| United States
|  125,000–325,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Dorset Naga
| England
|  1,000,000–1,500,000 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Fatalii.jpg|120px]]
| [[Fatalii]]
| 
|  125,000–325,000 Scoville
| 6 sm
| Grown in central and southern Africa, it is very similar in appearance to and often confused with the devil's tongue habanero. 
|- 
| [[File:Habanero.jpg|120px]] 
| [[Habanero]]&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
|  100,000–350,000 Scoville
| 5 sm
| Once considered to be the hottest chili pepper, the habanero has been surpassed by other hot varieties, but it is nonetheless hotter than most commonly available cultivars.  The habanero has a subtle, fruity flavour and a floral aroma.  It is closely related to many of the other very hot peppers, including the [[bhut jolokia]] from India, and the [[Scotch bonnet]], [[Trinidad Scorpion Butch T]], and [[Trinidad Moruga Scorpion]] peppers from the Caribbean. Disseminated to China over 500 years ago by Spanish and Portuguese explorers, it became so much a part of Chinese cuisine, botanists who found it in China thought it was native to the area and thus named this species ''Capsicum chinense'', based on the habaneros from China. 
|- 
| [[File:Capsicum chinense - Hainan Yellow Lantern Chili - 02.jpg|120px]] 
| [[Hainan yellow lantern]]
| 
|  300,000 Scoville
| {{convert|5|x|3|cm|abbr=on}}
| Also known as the yellow emperor chili, it grows only in [[Hainan]], China.
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. 'Halloween Ghost'.jpg|120px]]
| Halloween Ghost
| 
| 
| 
|- 
| 
| [[Infinity chili]]
| 
|  1,176,182 Scoville {{refn |group=note |name=PopSci |Contested as being the result of testing a single specimen and thus not establishing a consistent result for a cultivar.&lt;ref&gt;{{cite magazine |author=Paul Adams |title=FYI: What is the Hottest Pepper in the World? |url=http://www.popsci.com/science/article/2011-06/fyi-what-hottest-pepper-world |magazine=[[Popular Science]] |date=7 July 2011 |accessdate=12 October 2016}}&lt;/ref&gt;}}
| 
| 
|- 
| 
| Lemon Yellow Habanero
| 
| 
| 
| 
|- 
| [[File:Madame Jeanette chili.jpg|120px]]
| [[Madame Jeanette]]
| 
|  100,000–350,000 Scoville
| 
| Originally cultivated in Suriname
|- 
| 
| Mustard Habanero
| Bandaríkin
| 
| 
| Habanero variety, the colour is mustard yellow.
|- 
| 
| [[Naga Morich]]
| Bangladesh og Indland
|  1,000,000 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Naga Viper 486 orig.jpg|120px]]
| [[Naga Viper]]
| England
|  1,382,118 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. 'Habanero NuMex Suave Orange'.jpg|120px]]
| NuMex Suave Orange&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| United States
|  800 Scoville
| 
| Very little heat, yet with a habanero taste.
|- 
| 
| NuMex Suave Red&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| United States
|  800 Scoville
| 
| Similar to a habanero in taste, yet with very little heat.
|- 
| [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. 'Pimenta da Neyde' - close-up.jpg|120px]]
| Pimenta da Neyde
| Brasil
|  150,000–250,000 Scoville
| 
| 
|- 
| 
| Peach Habanero
| 
| 
| 
| Peach coloured variety of the classic habanero.
|- 
| 
| [[Red Savina]]
| Bandaríkin
|  200,000–580,000 Scoville
| 
| 
|- 
| [[File:Scotch-bonnet.jpg|120px]]
| [[Scotch Bonnet]]
| 
|  150,000–325,000 Scoville
| {{convert|5|cm|abbr=on}}
| Named because of its resemblance to a [[Tam o' Shanter (cap)|Tam o' Shanter]], this fruit is closely related to the habanero and is similarly hot.  Due to its heat and distinct flavour, it is often used in Caribbean cuisine.
|- 
| [[File:Trinidad Moruga Scorpion.jpg|120px]]
| [[Trinidad Moruga Scorpion]]&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
|  2,000,000 Scoville (allt að)
| 
| former World-record holder for hottest chili as of 2012
|- 
| 
| Trinidad Scorpion&lt;ref name=&quot;NMSU Catalog 2013&quot; /&gt;
| 
| 
| 
| 
|- 
| [[File:Pots of Trinidad Scorpion.jpg|120px]]
| [[Trinidad Scorpion Butch T pepper|Trinidad Scorpion 'Butch T']]
| 
|  1,400,000 Scoville (allt að)
| 
| Former world-record hottest chili.
|- 
| 
| White Habanero
| 
| 
| {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Also known as the Peruvian White Habanero Pepper.
|- 
| 
| Yucatán White Habanero
| Mexico
|  200,000–500,000 Scoville 
| 
| 
|}

===''Capsicum frutescens''===
Stundum talinn sama tegund og ''C. annuum''

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; height:auto;&quot; 
|+ ''Capsicum frutescens''
! style=&quot;width:8%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Mynd
! style=&quot;width:12%;&quot;| Nafn
! style=&quot;width:12%;&quot;| Uppruni
! style=&quot;width:12%;&quot;| Styrkur
! style=&quot;width:12%;&quot;| Stærð belgs
! style=&quot;width:44%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Lýsing
|- 
| [[File:African red devil peppers.jpg|120px]] 
| [[Piri piri|African Birdseye]]
| 
| 50,000–175,000 Scoville
| {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| Also known as ''piri piri'', it is common in [[Portuguese cuisine|Portuguese]], Mozambican, and Angolan cuisines.
|- 
| [[File:Kambuzi Chili Pepper.jpg|120px]] 
| [[Kambuzi]]
| Malawi
| 
| 
| Kambuzi is a small, round chili pepper cultivar that is found in central region of Malawi, a landlocked country in southeast Africa.
|- 
| [[File:Capsicum 'Siling Labuyo' (Mindanao, Philippines) 2.jpg|120px]] 
| [[Siling labuyo|Siling Labuyo]]
| 
| 80,000–100,000 Scoville
| {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}}
| A small, cone-shaped cultivar grown in the Philippines. 
|- 
| [[File:Tabasco peppers.JPG|120px]] 
| [[Tabasco]]
| 
| 30,000–50,000 Scoville
| {{convert|4|cm|abbr=on}}
| Used in [[Tabasco sauce]]. The fruit is only used when it is a particular red color measured with “le petit bâton rouge”.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tabasco.com/tabasco-products/how-its-made/making-original-tabasco-sauce/|title=How We Make Original Red Sauce {{!}} TABASCO® Products {{!}} TABASCO.com|website=TABASCO.com|access-date=2016-04-01}}&lt;/ref&gt;
|}

===''Capsicum pubescens''===

''Capsicum pubescens'' er ein elsta ræktaða Capsicum tegundin, og er með amk 5000 ár ræktunarsögu.{{heimild vantar|date=August 2012}} Hann er líklega náskyldur villtum tegundum í [[Suður-Ameríka|Suður Ameríku]] (''C. cardenasii'', ''C. eximium'', og öðrum).

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; height:auto;&quot; 
|+ ''Capsicum pubescens''
! style=&quot;width:8%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Mynd
! style=&quot;width:12%;&quot;| Nafn
! style=&quot;width:12%;&quot;| Uppruni
! style=&quot;width:12%;&quot;| Styrkur
! style=&quot;width:12%;&quot;| Stærð belgs
! style=&quot;width:44%;&quot; class=&quot;unsortable&quot;| Lýsing
|- 
| 
| Canário
| Peru
| 30,000–50,000 Scoville
| 6,5 sm
| Canário is a medium hot ''C. pubescens'' variety. Thick walled pods are dark yellow, when fully ripe and have the size of a small apple. This South American strain trives well under cool growing conditions and can be grown as a perennial. 
|- 
| [[File:Capsicum pubescens (Rocoto).JPG|120px]]
| Rocoto
| Peru, Bolivia
|  30,000–100,000&lt;ref&gt;{{cite web|title=Which Chile Peppers are Which?|url=http://phoenix.about.com/od/foodanddrink/ss/chilepepper_7.htm|website=About Travel|accessdate=5 February 2015|archive-date=5 febrúar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205204438/http://phoenix.about.com/od/foodanddrink/ss/chilepepper_7.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  Scoville
| 
| Also known as a Manzano pepper,&lt;ref&gt;{{cite web|title=Rocoto Chili Peppers|url=http://www.chilipeppermadness.com/chili-pepper-types/medium-hot-chili-peppers/rocoto-chili-peppers|website=Chile Pepper Madness|accessdate=7 February 2015}}&lt;/ref&gt; although there are a lot of other Rocoto varieties. Rocoto Manzano is only one of them. &quot;Manzano&quot; is the Spanish word for &quot;apple&quot;, it describes the fruits' shape. 
Sometimes Rocoto is known as 'Locoto'. 
|}

== Sjá einnig ==
* ''[[Capsicum]]''
* [[International Code of Nomenclature for Cultivated Plants]]
* [[National Plant Germplasm System|USDA National Plant Germplasm System]]
* [[Chile Pepper Institute|New Mexico State University: Chile Pepper Insititute]]

==Athugasemdir==
{{reflist|group=note}}

==Tilvísanir==
{{Reflist|30em}}

==Viðbótarlesning==
*[https://web.archive.org/web/20031010151200/http://www.g6csy.net/chile/database.html G6CSY chile database]: Used as source for information on various cultivars in this article.
*[https://web.archive.org/web/20120825200213/http://www.chillisgalore.co.uk/pages/chilli_varieties.html chillisgalore database]: More can be found here.
*[https://web.archive.org/web/20100802205934/http://www.chilepepperinstitute.org/files/tiny_mce/file_manager/educ_info/ChileCultof%20NMSU.pdf NMSU Chile Pepper Institute list of chile cultivars]</text>
      <sha1>agyyp7vf3f2nl6fsp9pmgc5ocyz8g8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Feisal 1. Írakskonungur</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149899</id>
    <revision>
      <id>1952063</id>
      <parentid>1950696</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T09:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8564" sha1="iyhfz07ze778kkqpkldt3qi8o5g1zyl" xml:space="preserve">{{konungur
| titill = Konungur Íraks
| ætt = Hasjemítaætt
| skjaldarmerki = Coat of arms of the Kingdom of Iraq (1921–1958).svg
| nafn = Feisal 1.&lt;br&gt;فيصل الأول
| mynd = 1307109799 king-faisal-i-of-iraq-kopiya.jpg
| skírnarnafn = Feisal bin Hússein bin Alí al-Hasjemi
| fæðingardagur = [[20. maí]] [[1885]]
| fæðingarstaður = [[Mekka]], [[Tyrkjaveldi]]
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1933|9|8|1885|5|20}}
| dánarstaður = [[Bern]], [[Sviss]]
| grafinn = Konunglega grafhýsið í Adhamiyah, [[Bagdad]], [[Írak]]
| ríkisár = 8. mars 1920 – 24. júlí 1920 (sem konungur Sýrlands)&lt;br&gt;23. ágúst 1921 – 8. september 1933 (sem konungur Íraks)
| undirskrift = 
| faðir = [[Hussein bin Alí]]
| móðir = Abdiyah bint Abdullah
| maki = [[Huzaima bint Nasser]]
| börn = 5
| titill_maka = Drottning
}}
'''Feisal 1. bin Hússein bin Alí al-Hasjemi''' ([[arabíska]]: فيصل بن الحسين بن علي الهاشمي‎; 20. maí 1885 – 8. september 1933) var konungur arabíska konungsríkisins [[Sýrland]]s árið 1920 og síðan konungur [[Írak]]s frá 1921 til 1933. Hann var þriðji sonur [[Hússein bin Alí|Hússeins bin Alí]], sérífans af [[Mekka]], sem hafði lýst sjálfan sig konung arabaríkjanna í október árið 1916.

Feisal hvatti til samstöðu [[súnní]]- og [[sjía]]múslima og reyndi að skapa sérstaka [[Arabar|arabíska]] [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] sem átti að vera grunnur að nýju arabísku þjóðríki sem skyldi spanna [[Írak]], [[Sýrland]] og allan [[Frjósami hálfmáninn|frjósama hálfmánann]]. Feisal reyndi á valdatíð sinni að gæta fjölbreytni í stjórn sinni og taka tillit til margvíslegra trúarhópa og þjóðarbrota. Áhersla hans á arabíska þjóðernishyggju kann hins vegar að hafa leitt til einangrunar tiltekinna trúarhópa.

==Æviágrip==
Feisal fæddist árið 1885 í [[Mekka]] þar sem faðir hans, [[Hussein bin Alí]], ríkti sem ''sérífi'' í umboði [[Tyrkjasoldán]]s. Hann gekk í hefðbundinn tyrkneskan skóla í [[Istanbúl]] á unglingsárum sínum og var árið 1913 kjörinn á tyrkneska þingið sem fulltrúi vesturhluta Arabíuskagans.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Miðausturlönd: Fortíð, nútíð og framtíð|höfundur=Magnús Þorkell Bernharðsson|útgefandi=Mál og menning|ár=2018|isbn=978-9979-3-3683-9|bls=91}} &lt;/ref&gt;

Eftir að Tyrkir fóru í stríð gegn Bretlandi árið 1914 í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni hóf faðir Feisals [[Hussein–McMahon-samskiptin|bréfaskipti við breska erindreka]] og féllst á að gera uppreisn gegn Tyrkjum í skiptum fyrir að Bretar styddu ætt hans, [[Hasjemítar|Hasjemíta]], sem nýja konungsætt arabísks þjóðríkis sem ætti að rísa í miðaustrinu. Arabar hófu uppreisn gegn tyrkneskum yfirráðum árið 1916 og Feisal leiddi herafla sem hertók meðal annars hafnarborgina [[Akaba]] og hélt þaðan áfram til bækistöðva Tyrkja í [[Palestína|Palestínu]] og á [[Sínaískagi|Sínaískaga]].&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Miðausturlönd: Fortíð, nútíð og framtíð|höfundur=Magnús Þorkell Bernharðsson|útgefandi=Mál og menning|ár=2018|isbn=978-9979-3-3683-9|bls=82}}&lt;/ref&gt;

Eftir að fyrri heimsstyrjöldinni lauk með sigri [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamanna]] sótti Feisal [[Friðarráðstefnan í París 1919|friðarráðstefnuna í París]] til þess að tala máli araba. Hann talaði þar fyrir því að stofnað yrði sjálfstætt þjóðríki alls fólks af arabískum uppruna og naut í þessum málum stuðnings áhrifafólks á borð við [[T. E. Lawrence]] og [[Gertrude Bell]]. Bandamenn höfðu lítinn raunverulegan áhuga á að uppfylla þau loforð sem þeir höfðu gefið aröbum, en til málamiðlunar var [[King-Crane-sendinefndin]] stofnuð til að kanna hvernig best væri að ráðstafa landsvæði Tyrkjaveldis.

Þann 8. mars árið 1920 lýstu arabar, í óþökk Evrópuveldanna, einhliða yfir stofnun sjálfstæðs arabísks konungsríkis í Sýrlandi og krýndu Feisal konung þess. Þetta sættu Frakkar, sem höfðu fengið yfirráð yfir Sýrlandi samkvæmt [[Sykes–Picot-samkomulagið|Sykes–Picot-samkomulaginu]], sig ekki við og því steyptu þeir Feisal af stóli eftir aðeins fjögurra mánuða valdatíð í Sýrlandi og bundu enda á þetta sjálfstæða konungsríki. Bretar reyndu ekki að koma í veg fyrir að Feisal yrði bolað frá völdum, en sem nokkurs konar sárabót buðu þeir honum þess í stað að gerast konungur hins nýstofnaða [[Írak]]s. Um leið buðu Bretar bróður Feisals, [[Abdúlla 1. Jórdaníukonungur|Abdúlla]], að gerast emír hinnar nýstofnuðu [[Jórdanía|Jórdaníu]], sem hafði ásamt Írak orðið til á [[Kaíró-ráðstefnan (1921)|Kaíró-ráðstefnunni]] árið 1921. Bretar stóðu hins vegar aldrei við loforð sitt um að færa ættföðurnum Hussein yfirráð yfir Arabíuskaga og aðhöfðust ekkert þegar [[Sád-ætt]]in hrakti hann frá völdum yfir Mekka.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Miðausturlönd: Fortíð, nútíð og framtíð|höfundur=Magnús Þorkell Bernharðsson|útgefandi=Mál og menning|ár=2018|isbn=978-9979-3-3683-9|bls=94}}&lt;/ref&gt;

Það var einkum návinkona Feisals, [[Gertrude Bell]], sem hvatti til þess að hann yrði gerður að konungi í Írak. Samband þeirra stuðlaði mjög að því að Feisal tókst að festa sig í sessi sem konungur landsins og naut stjórnarfarslegs öryggis út valdatíð sína.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Kona stofnar konungsríki|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3542145|útgefandi=''Vísir'' Sunnudagsblað|höfundur=Erik Berglund|ár=1939|mánuður=14. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. mars}}&lt;/ref&gt;

Feisal var krýndur konungur Íraks þann 23. ágúst árið 1921&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|höfundur=Rémi Kauffer|titill=La Saga des Hachémites|bls=454-455|staður=París|útgefandi=Éditions Perrin|ár=2012|isbn={{ISBN|978-2-262-03699-7}}}}&lt;/ref&gt; eftir að þjóðaratkvæðagreiðsla hafði farið fram um valdatöku hans. Líklegt er að atkvæðagreiðslan hafi ekki um allt farið sómasamlega fram þar eð um 96% kjósenda ku hafa samþykkt Feisal sem konung en aðeins 4% hafnað honum. Þar sem Írak átti enn engan þjóðsöng á þessum tíma var breski þjóðsöngurinn ''[[God Save the King]]'' spilaður við krýninguna, en þetta þótti mörgum vera þögul viðurkenning á því að Feisal ætti krúnu sína fyrst og fremst Bretum að þakka. Undir stjórn Feisals öðlaðist Írak þó aukið sjálfstæði árið 1932 og hlaut aðild að [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]]. Írak var þó ætíð mjög háð Bretum á ríkisárum Feisals og öðlaðist í raun ekki fullt sjálfstæði fyrr en eftir [[Íraska byltingin|írösku byltinguna]] árið 1958.

Á ríkisárum sínum hélt Feisal áfram að tala fyrir arabískri samstöðu og þjóðernishyggju, en hann fór þó varlegar í þessum málum en áður. Feisal var sjálfur umburðarlyndur maður, en sú stefna hans að hygla arabískri þjóðernishyggju gerði það að verkum að deilur spruttu upp á milli arabískra og [[Kúrdar|kúrdískra]] samfélaga í Írak.&lt;ref name=masalha690-1&gt;Masalha, N &quot;Feisal's Pan-Arabism, 1921–33&quot; bls. 679–693, ''Middle Eastern Studies'', bindi 27, tölublað # 4, október 1991 bls. 690–691.&lt;/ref&gt; Árið 1933 framdi íraski herinn fjöldamorð gegn kristnum assýringum innan Íraks og átti þetta þátt í því að spilla sambandi Feisals við Breta.

Feisal lést þann 8. september árið 1933 í [[Bern]] í [[Sviss]].&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|höfundur=Rémi Kauffer|titill=La Saga des Hachémites|bls=492|staður=París|útgefandi=Éditions Perrin|ár=2012|isbn={{ISBN|978-2-262-03699-7}}}}&lt;/ref&gt; Opinber skýring á dauða hans var sú að hann hefði látist úr [[hjartaáfall]]i. Sonur Feisals, [[Gazi Írakskonungur|Gazi]], tók við af honum sem konungur Íraks.

==Feisal í dægurmenningu==
Feisal birtist sem persóna í Hollywood-stórmyndinni ''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]'' frá árinu 1962. Hann er þar leikinn af breska leikaranum [[Alec Guinness]].

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = Konungur Íraks
| frá = [[23. ágúst]] [[1921]]
| til = [[8. september]] [[1933]]
| fyrir = Fyrstur í embætti
| eftir = [[Gazi Írakskonungur|Gazi]]
}}
{{Töfluendir}}
{{fd|1885|1933}}
[[Flokkur:Konungar Íraks]]
[[Flokkur:Konungar Sýrlands]]
[[Flokkur:Herforingjar í fyrri heimsstyrjöldinni]]
[[Flokkur:Hasjemítar]]</text>
      <sha1>iyhfz07ze778kkqpkldt3qi8o5g1zyl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mette Frederiksen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151578</id>
    <revision>
      <id>1951925</id>
      <parentid>1948134</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:23:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12342" sha1="54apzebzheysuguuxnq7bnff7xtqqsi" xml:space="preserve">{{Stjórnmálamaður
| nafn           = Mette Frederiksen
| mynd           = Mette Frederiksen by Christian Ursilva (2026).jpg
| myndatexti1     = Frederiksen árið 2026.
| titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]]
| stjórnartíð_start = 27. júní 2019
| stjórnartíð_end = 
| einvaldur = [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]]&lt;br&gt;[[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik 10.]]
| forveri = [[Lars Løkke Rasmussen]]	
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1977|11|19}}
| fæðingarstaður = [[Álaborg]], [[Danmörk]]u
| háskóli = [[Álaborgarháskóli]] (BA)&lt;br&gt;[[Kaupmannahafnarháskóli]] (MA)
| þjóðerni = [[Danmörk|Dönsk]]
| stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkurinn]]
| maki = Erik Harr (g. 2003; skilin 2014)&lt;br&gt;Bo Tengberg ​(g. 2020)​
| börn = 2
}}
'''Mette Frederiksen''' (f. 19. nóvember 1977) er danskur stjórnmálamaður, núverandi [[forsætisráðherra Danmerkur]] og formaður danska [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokksins]]. Hún hefur hefur setið á [[Þjóðþing Danmerkur|danska þjóðþinginu]] frá árinu 2001&lt;ref name=Folketing&gt;{{Vefheimild|url=http://www.ft.dk/Folketinget/Medlemmer/findMedlem/~/media/biographies/pdfDocuments/SMEFR_en%20pdf.ashx |titill=Æviágrip á vef Þjóðþingsins |útgefandi=[[Folketinget]]|mánuðurskoðað=31. maí|árskoðað=2019|tungumál=danska}}&lt;/ref&gt; og var vinnumálaráðherra í ríkisstjórn [[Helle Thorning-Schmidt]] frá 2011 til 2014 og dómsmálaráðherra frá 2014 til 2015. Hún tók við af Thorning-Schmidt sem leiðtogi Jafnaðarmannaflokksins þann 28. júní árið 2015.&lt;ref name=Politiken&gt;{{Vefheimild|url=http://politiken.dk/indland/politik/folketingsvalg2015/ECE2726224/portraet-mette-frederiksen-skal-finde-sin-egen-vej/|titill=Portræt: Mette Frederiksen skal finde sin egen vej| útgefandi=''[[Politiken]]''|mánuðurskoðað=31. maí|árskoðað=2019|tungumál=danska}}&lt;/ref&gt;

Frederiksen er önnur konan sem gegnir embætti forsætisráðherra Danmerkur og auk þess yngsti forsætisráðherra í sögu landsins.&lt;ref name=vísir2019/&gt;

== Æviágrip ==
Frederiksen fæddist í [[Álaborg]]. Faðir hennar var [[leturfræði]]ngur en móðir hennar kennari.&lt;ref name=Folketing/&gt; Hún gekk í gagnfræðiskólann í Aalborghus og lagði stund á stjórnendanám og félagsvísindi við [[Álaborgarháskóli|Álaborgarháskóla]].&lt;ref name=Folketing/&gt; Eftir að hún útskrifaðist árið 2000 vann hún sem ráðgjafi fyrir ungmenni hjá [[Danska alþýðusambandið|danska alþýðusambandinu]].&lt;ref name=Folketing/&gt;

Frederiksen var kjörin á danska þjóðþingið fyrir Kaupmannahafnarkjördæmi í þingkosningum í nóvember árið 2001.&lt;ref name=Folketing/&gt; Eftir kosningar árið 2005 var hún útnefnd talsmaður Jafnaðarmannaflokksins fyrir félagsmálefni.&lt;ref name=Folketing/&gt; Eftir kosningarnar varð hún einnig varaformaður þingflokks Jafnaðarmanna.&lt;ref name=Folketing/&gt;

Í maí árið 2010 komst það í hámæli að Frederiksen og aðrir leiðtogar Jafnaðarmanna hefðu skráð börn sín til náms í [[Einkaskóli|einkaskólum]].&lt;ref name=Education&gt;{{Vefheimild|höfundur=Simon Andersen|url=https://www.bt.dk/politik/alle-boern-skal-i-folkeskolen...-bare-ikke-mit-barn|titill=Alle børn skal i folkeskolen... bare ikke mit barn!|útgefandi=''B.T. Nyheder''|mánuður=5. maí|ár=2010|mánuðurskoðað=31. maí|árskoðað=2019|tungumál=danska}}&lt;/ref&gt; Frederiksen og flokksfélagar hennar voru sökuð um hræsni þar sem flokkurinn hafði lengi talað fyrir mikilvægi ríkisrekinna menntastofnana.&lt;ref name=Education/&gt; Árið 2005 hafði Frederiksen gagnrýnt foreldra sem sendu börnin sín í einkaskóla.&lt;ref name=Education/&gt; Frederiksen svaraði gagnrýnendum með því móti að viðhorf hennar til einkaskóla hefði mildast með árunum og að það hefði verið meiri hræsni hjá henni að setja eigin stjórnmálaframa í efra sæti en hag dóttur sinnar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://politiken.dk/politik/article965267.ece|titill=Mette Frederiksen: Min datter kommer først|útgefandi=''Politiken''|mánuður=6. maí|ár=2010|mánuðurskoðað=31. maí|árskoðað=2019|tungumál=danska|safnslóð=https://web.archive.org/web/20100509174927/http://politiken.dk/politik/article965267.ece|safnmánuður=9. maí|safnár=2010}}&lt;/ref&gt;

Eftir að Frederiksen varð formaður Jafnaðarmannaflokksins hefur flokkurinn færst til vinstri í efnahagsmálum en lengra til hægri í innflytjendamálum.&lt;ref name=&quot;The Guardian&quot;&gt;{{Vefheimild|höfundur=Richard Orange|titill=Mette Frederiksen: the anti-migrant left leader set to win power in Denmark|url=https://www.theguardian.com/world/2019/may/11/denmark-election-matte-frederiksen-leftwing-immigration?CMP=share_btn_fb|mánuðurskoðað=31. maí|árskoðað=2019|tungumál=enska|útgefandi=''[[The Guardian]]''|mánuður=11. maí|ár=2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Politico&quot;&gt;{{Vefheimild|höfundur=Naomi O'Leary|titill=Danish left veering right on immigration|url=https://www.politico.eu/article/danish-copenhagen-left-veers-right-on-immigration-policy-integration/|mánuður=6. september|ár=2018|útgefandi=[[Politico]]|mánuðurskoðað=31. maí|árskoðað=2019|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt; Í sjálfsævisögu sagði hún: „Í mínum augum er orðið æ ljósara að það eru lægri stéttirnar sem greiða kostnaðinn fyrir óhefta hnattvæðingu, fjöldainnflutninga og frjálsa hreyfingu vinnuafls.“&lt;ref name=&quot;The Guardian&quot;/&gt;

Danska vinstriblokkin vann sigur í þingkosningum árið 2019 og Frederiksen lýsti í kjölfarið yfir vilja til að stofna minnihlutastjórn Jafnaðarmannaflokksins með stuðningi annarra vinstriflokka.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Heltek­in af póli­tík frá 6 ára aldri|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/06/06/heltekin_af_politik_fra_6_ara_aldri/|útgefandi=[[mbl.is]]|höfundur=Lilja Hrund Ava Lúðvíks­dótt­ir|ár=2019|mánuður=6. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=6. júní}}&lt;/ref&gt; Þann 25. júní féllust [[Sósíalíski þjóðarflokkurinn]], [[Einingarlistinn]] og [[Róttæki vinstriflokkurinn]] á að styðja minnihlutastjórn Jafnaðarmannaflokksins með Frederiksen sem forsætisráðherra. Frederiksen lýsti því yfir að ríkisstjórn hennar myndi minnka losun [[Gróðurhúsalofttegundir|gróðurhúsalofttegunda]] um 70%, setja bindandi loftslagslöggjöf og hætta við áform um að senda erlenda sakamenn til afplánunar á eyjunni [[Lindholm]].&lt;ref name=vísir2019&gt;{{Vefheimild|titill=Mette Frederiksen fer fyrir nýmyndaðri minnihlutastjórn jafnaðarmanna|url=https://www.visir.is/g/2019190629219/mette-frederiksen-fer-fyrir-nymyndadri-minnihlutastjorn-jafnadarmanna|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Andri Eysteinsson|ár=2019|mánuður=25. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=26. júní}}&lt;/ref&gt;

Árið 2020 gaf Frederiksen út tilskipun um að allir [[Minkur|minkar]] í Danmörku skyldu aflífaðir vegna greiningar á stökkbreyttu afbrigði af veirusýkinni [[COVID-19]] í dönskum minkabúum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Allir minkar af­lífaðir vegna stökk­breytingar á veirunni|url=https://www.frettabladid.is/frettir/allir-minkar-aflifadir-vegna-stokkbreytingar-veirunni/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|höfundur=Ingunn Lára Kristjánsdóttir|dags=4. nóvember 2020|skoðað=17. desember 2022|safnslóð=https://web.archive.org/web/20221217192145/https://www.frettabladid.is/frettir/allir-minkar-aflifadir-vegna-stokkbreytingar-veirunni/|safndags=17. desember 2022}}&lt;/ref&gt; Um sautján milljónum dýra var lógað vegna tilskipunarinnar. Síðar kom í ljós að tilskipunin átti sér ekki stoð í dönskum lögum og árið 2022 komst rannsóknarnefnd að þeirri niðurstöðu að Frederiksen hefði gefið danska þinginu villandi upplýsingar. Ekki var þó talið að hún hefði gert þetta af ásettu ráði.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Biður minka­bændur inni­legrar af­sökunar eftir svarta skýrslu nefndar|url=https://www.visir.is/g/20222281681d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson|dags=1. júlí 2022|skoðað=17. desember 2022}}&lt;/ref&gt;

Minkamálið leiddi til þess að Frederiksen boðaði til nýrra kosninga sem fóru fram þann 1. nóvember 2022. Róttæki vinstriflokkurinn hafði hótað að styðja ella vantrauststillögu gegn stjórn hennar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Frederiksen boðar til kosninga í Danmörku|url=https://www.ruv.is/frett/2022/10/05/frederiksen-bodar-til-kosninga-i-danmorku|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson|dags=5. oktober 2022|skoðað=17. desember 2022}}&lt;/ref&gt; Í kosningunum voru Jafnaðarmenn áfram stærstir og vinstriblokkin viðhélt þingmeirihluta en Frederiksen ákvað engu að síður að mynda stjórn yfir miðju ásamt [[Venstre]] og [[Moderaterne]], flokki fyrrum forsætisráðherrans [[Lars Løkke Rasmussen]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Fyrsta meirihlutastjórn í 30 ár|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/12/14/fyrsta_meirihlutastjorn_i_30_ar/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=14. desember 2022|skoðað=17. desember 2022|höfundur=Atli Steinn Guðmundsson}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Mette Frederiksen sögð hafa tekið kröftuga hægri beygju|url=https://www.visir.is/g/20222353026d/mette-frederiksen-sogd-hafa-tekid-kroftuga-haegri-beygju|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kristján Már Unnarsson|dags=15. desember 2022|skoðað=17. desember 2022}}&lt;/ref&gt;

Í febrúar 2026 tilkynnti Frederiksen óvænt að þingkosningum yrði flýkkað og þær haldnar 24. mars. Fylgi stjórnarflokkanna hafði farið minnkandi á kjörtímabilinu en fylgi Jafnaðarmannaflokksins í skoðanakönnunum hafði á þessum tíma aukist nokkuð í tengslum við frammistöðu stjórnarinnar gagnvart yfirlýsingum [[Donald Trump|Donalds Trump]] Bandaríkjaforseta um að nauðsynlegt væri að [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að eignast Grænland|innlima Grænland í Bandaríkin]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Boðar óvænt til kosninga í Danmörku|url=https://www.dv.is/frettir/2026/02/26/bodar-ovaent-til-kosninga-danmorku/|útgefandi=''[[DV]]''|höfundur=Jakob Snævar Ólafsson|dags=26. febrúar 2026|skoðað=27. febrúar 2026}}&lt;/ref&gt; Í kosningunum tapaði Jafnaðarmannaflokkurinn töluverðu fylgi en var áfram stærsti þingflokkurinn. Frederiksen fékk stjórnarmyndunarumboð í kjölfar þeirra.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Frederiksen fær umboð til stjórnarmyndunar|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-03-25-frederiksen-faer-umbod-til-stjornarmyndunar-470838|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Grétar Þór Sigurðsson|dags=25. mars 2026|skoðað=26. mars 2026}}&lt;/ref&gt;

== Stjórnmálaskoðanir ==
Frederiksen er ötull andstæðingur [[vændi]]s í Danmörku og hefur í mörg ár mælt með því að kaup á vændi verði gert ólöglegt líkt og í [[Svíþjóð]], [[Noregur|Noregi]] og [[Ísland]]i.&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120723023307/http://www.b.dk/politik/socialdemokrater-vil-forbyde-koebesex Socialdemokrater vil forbyde købesex] Berlingske 26. september 2009&lt;/ref&gt; Rekstur vændishúsa og aðkoma þriðja aðila að vændissölu eru þegar ólögleg í Danmörku.

==Tilvísanir==
{{reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.erhvervsnyhederne.dk/portraet-mette-frederiksen/ Mette Frederiksen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190531200409/https://www.erhvervsnyhederne.dk/portraet-mette-frederiksen/ |date=2019-05-31 }}
* [http://www.folketinget.dk/BAGGRUND/Biografier/Mette_Frederiksen.htm Folketingets biografi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070819080509/http://folketinget.dk/BAGGRUND/Biografier/Mette_Frederiksen.htm |date=2007-08-19 }}
* [http://s-dialog.dk/default.aspx?site=mettefrederiksen&amp;menuAction=selectClose&amp;menuID=65641 Mette Frederiksen - Socialdemokratiet]
* [https://mette-frederiksen.dk/ Mette Frederiksen - Personlige hjemmeside] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190705065501/https://mette-frederiksen.dk/ |date=2019-07-05 }}
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] 
|frá=[[27. júní]] [[2019]]
|til=
|fyrir=[[Lars Løkke Rasmussen]]
|eftir=Enn í embætti 
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsætisráðherrar Danmerkur}}
{{DEFAULTSORT:Frederiksen, Mette}}
{{f|1977}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]]</text>
      <sha1>54apzebzheysuguuxnq7bnff7xtqqsi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Anker Jørgensen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151671</id>
    <revision>
      <id>1952069</id>
      <parentid>1948138</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:06:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7317" sha1="m0co71ir8ubfci6rkdi3fcryq8v6x8v" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| nafn =  Anker Jørgensen
| mynd = Anker-jørgensen-cropped.jpg
| titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]]
| stjórnartíð_start2 = 5. október 1972
| stjórnartíð_end2 = 19. desember 1973
| einvaldur2 = [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]]
| forveri2 = [[Jens Otto Krag]]
| eftirmaður2 = [[Poul Hartling]]
| stjórnartíð_start = 13. febrúar 1975
| stjórnartíð_end = 10. september 1982
| einvaldur = [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]]
| forveri = [[Poul Hartling]]
| eftirmaður = [[Poul Schlüter]]
| myndatexti1 = Jørgensen árið 1998.
| fæddur = [[13. júlí]] [[1922]]
| fæðingarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2016|3|20|1922|7|13}}
| dánarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u
| þjóderni = [[Danmörk|Danskur]]
| maki = {{gifting|Ingrid Pedersen|1948|1997|orsök=dó}}
| stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkurinn]]
| börn = 4
}}
'''Anker Henrik Jørgensen''' (13. júlí 1922 – 20. mars 2016) var [[Danmörk|danskur]] stjórnmálamaður úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokknum]] sem var [[forsætisráðherra Danmerkur]] frá 1972 til 1973 og frá 1975 til 1982.

Anker Jørgensen hafði verið virkur í starfsemi Jafnaðarmannaflokksins frá árinu 1950. Hann hóf feril í stjórnmálum [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] árið 1964 og sat á [[Danska þingið|danska þinginu]] frá 1964 til 1994. Hann var formaður Jafnaðarmannaflokksins frá 1972 til 1987 og var forsætisráðherra fyrir flokkinn árin 1972-1973 og 1975-1982 og utanríkisráðherra í stuttan tíma árið 1978.

==Æviágrip==
Anker Henrik Jørgensen fæddist þann 13. júlí árið 1922 í [[Kaupmannahöfn]]. Hann var sonur vagnstjórans Johannesar Alberts Jørgensen og þvottakonunnar Karenar Marie Jørgensen. Faðir hans lést úr [[Berklar|berklum]] árið 1924, þegar Anker var tveggja ára gamall, og móðir hans úr sama sjúkdómi fjórum árum síðar. Anker ólst upp í fóstri hjá frænku sinni, Körlu Marie Sofie Jacobsen, sem vann í tóbaksframleiðslu, og manni hennar sem var leigubílstjóri í [[Kristjánshöfn]].

Anker gekk í heimavistarskóla í Kristjánshöfn þar sem drengir sem höfðu misst annað eða bæði foreldrin gátu stundað nám endurgjaldslaust. Hann hætti námi eftir sjöunda bekk og hóf störf sem verkamaður í vöruhúsum FDB á Íslandsbryggju í Kaupmannahöfn. Hann sinnti herþjónustu í danska hernum árið 1943 og gekk eftir herþjónustuna í [[Andspyrnuhreyfingin í Danmörku|dönsku andspyrnuhreyfinguna]] gegn hernámi [[Þriðja ríkið|nasista]] á [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðsárunum]].&lt;ref name=info&gt;{{Vefheimild|titill=NEKROLOG: Hele Danmarks Anker er død|url=https://www.information.dk/telegram/2016/03/nekrolog-hele-danmarks-anker-doed|útgefandi=''[[Dagbladet Information]]''|mánuðurskoðað=5. júní|árskoðað=2019|tungumál=danska}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|höfundur=Dusanne Johansson|titill=Historien, han ikke talte om: Da Anker Jørgensen var koldblodig frihedskæmper|url=https://www.bt.dk/danmark/historien-han-ikke-talte-om-da-anker-joergensen-var-koldblodig-frihedskaemper|útgefandi=Berlingske Media A/S|mánuðurskoðað=5. júní|árskoðað=2019|tungumál=danska|mánuður=29. mars|ár=2016}}&lt;/ref&gt; Hann útskrifaðist úr grunnámi í kvöldskóla árið 1949.

=== Einkalíf ===
Jørgensen kvæntist árið 1948 [[Ingrid Jørgensen|Ingrid Kvist Pedersen]], dóttur forstjórans Sørens Pedersen og Krestine Pedersen frá [[Pindstrup]] á [[Djursland]]i. Ingrid lést árið 1997 úr [[Lou Gehrig-sjúkdómur|Lou Gehrig-sjúkdómi]]. Eftir dauða hennar varð Anker virkur stuðningsmaður danska Vöðvarýrnunarsjóðsins (danska: Muskelsvindfonden).

Ingrid og Anker Jørgensen eignuðust fjögur börn og bjuggu alla hjónabandstíð sína í Suðurhafnarhverfinu í Kaupmannahöfn. Árið 2008 flutti Anker á elliheimilið Plejebo.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=http://politiken.dk/indland/article597114.ece|titill=Anker er flyttet på plejehjem|útgefandi=''Politiken''|mánuður=12. nóvember|ár=2008|mánuðurskoðað=5. júní|árskoðað=2019|tungumál=danska}}&lt;/ref&gt; Á meðan Jørgensen var forsætisráðherra afþakkaði hann að búa í ráðherrabústaðnum í [[Marienborg]] og kaus heldur að búa áfram í íbúð sinni í Suðurhöfn. Anker Jørgensen lést þann 20. mars 2016 í faðmi nánustu aðstandenda sinna. Þann 2. apríl næstkomandi var hann grafinn við hlið konu sinnar í Vestre-kirkjugarðinum í Kaupmannahöfn.

== Stjórnmálaferill ==
[[Mynd:Former Danish primeminister anker joergensen leaves Sydhavnen for the last time.jpg|right|thumb|Anker Jørgensen yfirgefur íbúð sína í Suðurhöfn í síðasta sinn þann 26. október 2008 eftir að hafa búið þar í 49 ár.]]
Anker Jørgensen hóf snemma þátttöku í stjórnmálum og var ungur meðlimur í sjálfboðahreyfingunni DUI-Leg og Virke og í ungliðahreyfingu Jafnaðarmanna. Árið 1950 varð hann faraformaður stéttarfélags vöruhúsastarfsmanna og árið 1956 varð hann formaður þess. Árið 1950 varð hann formaður stéttarfélags samgönguverkamanna (danska: ''Transportgruppen'') og árið 1968 formaður verkalýðsfélagsins Dansk Arbejdsmands- og Specialarbejderforbund.

Jørgensen var fulltrúi í borgarstjórn Kaupmannahafnar frá 1961 til 1964 og var kjörinn á danska þingið árið 1964, þar sem hann var þingmaður á vinstri væng Jafnaðarmannaflokksins.

Anker Jørgensen varð formaður Jafnaðarmannaflokksins árið 1972 eftir afsögn [[Jens Otto Krag]], sem mælti sérstaklega með honum sem eftirmanni sínum á formannsstól. Jørgensen var formaður flokksins til ársins 1987, en þá tók [[Svend Auken]] við af honum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Tímabil Ankers|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3327594|útgefandi=''Alþýðublaðið''|ár=1987|mánuður=21. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=5. júní}}&lt;/ref&gt; Jørgensen var tvisvar [[Forseti Norðurlandaráðs]], árin 1986 og 1991.

Á stjórnartíð Jørgensens var lífeyrissjóðurinn Lønmodtagernes Dyrtidsfond stofnaður og eftirlaun hækkuð. Jørgensen tók þátt í viðræðum við [[A.P. Møller - Mærsk|A.P. Møller]] um hlut hins opinbera í olíutekjum frá Norðursjó.

Árið 1990 var Jørgensen sendur til [[Írak]] til að semja við einræðisherrann [[Saddam Hussein]] um lausn danskra gísla úr haldi frá landinu. Gíslarnir voru látnir lausir eftir viðræðurnar. Jørgensen tjáði sig ekki um [[fyrra Persaflóastríðið]], sem braust út næsta ár.

Jørgensen var stundum kallaður „Járn-Anker“ eftir skopteikningum af honum eftir Bo Bohesen.

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
|titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] 
|frá=5. október 1972
|til=19. desember 1973
|fyrir=[[Jens Otto Krag]]
|eftir=[[Poul Hartling]] 
}}
{{Erfðatafla
|titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] 
|frá=13. febrúar 1975
|til=10. september 1982
|fyrir=[[Poul Hartling]]
|eftir=[[Poul Schlüter]] 
}}
{{Töfluendir}}
{{Forsætisráðherrar Danmerkur}}
{{DEFAULTSORT:Jørgensen, Anker}}
{{fd|1922|2016}}
[[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]]
[[Flokkur:Utanríkisráðherrar Danmerkur]]</text>
      <sha1>m0co71ir8ubfci6rkdi3fcryq8v6x8v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guðbjörg Vilhjálmsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>151856</id>
    <revision>
      <id>1951860</id>
      <parentid>1934123</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:09:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11055" sha1="pna0kl5yfs4ty9hv4gtipmi0f6yk4bt" xml:space="preserve">{{Persóna 
| nafn           = Guðbjörg Vilhjálmsdóttir
| búseta         = 
| mynd           = Guðbjörg T. Vilhjálmsdóttir.jpg
| myndastærð     = 300px
| myndatexti     = 
| alt            = 
| fæðingarnafn   = 
| fæðingardagur  = 1956
| fæðingarstaður = 
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = 
| orsök_dauða    = 
| virkur         =
| þekktur_fyrir  = 
| þekkt_fyrir    = 
| þjóðerni       =
| starf          = Prófessor í náms- og starfsráðgjöf við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]
| titill         = 
| verðlaun       =
| laun           = 
| trú            = 
| maki           = 
| börn           = 
| foreldrar      = 
| háskóli        =
| stjórnmálaflokkur = 
| niðurmál       = 
| hæð            = 
| þyngd          = 
| tilvitnun      =
| undirskrift    =
| heimasíða      = 
}}
'''Guðbjörg Vilhjálmsdóttir''' er [[prófessor]] í náms- og starfsráðgjöf við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]].

== Menntun og störf ==
Guðbjörg lauk BA prófi í uppeldisfræði og heimspeki frá Háskóla Íslands 1982 og kennsluréttindum frá sama skóla ári síðar. Árið 1979 lauk hún diplómu í frönsku frá Háskólanum í Toulouse-le Mirail, Frakklandi. Hún lauk embættisprófi í náms- og starfsráðgjöf frá háskólanum í Lyon, Frakklandi árið 1985 og meistaragráðu í uppeldisfræði frá Sorbonne 1987. Guðbjörg lauk doktorsgráðu frá Hertfordshire háskóla í Englandi árið 2004. Guðbjörg starfaði sem námsráðgjafi í Kennaraháskóla Íslands frá 1987 til 1991, en það ár tók hún við kennslustjórastöðu í námi námsráðgjafa við Félagsvísndadeild Háskóla Íslands. Árið 1999 var Guðbjörg ráðinn lektor í náms- og starfsráðgjöf, hún fékk framgang í dósentsstöðu 2005 og síðan í prófessorsstöðu 2010. Árin 1991 til 2006 var Guðbjörg eini fasti kennarinn við greinina og stundaði doktorsnám meðfram fullu starfi frá árinu 1994. Nú er Guðbjörg prófessor í náms- og starfsráðgjöf við Félagsfræði,- mannfræði- og þjóðfræðideild.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://ugla.hi.is/pub/hi/simaskra/cv/25673c0c1ae0.pdf|titill=Guðbjörg T. Vilhjálmsdóttir Prófessor. Ferilskrá|höfundur=Háskóli Íslands}}&lt;/ref&gt;

== Rannsóknir ==
Eftir Guðbjörgu liggur fjöldi greina, bókakafla og námsbóka.&lt;ref name=&quot;Ritaskrá&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://ugla.hi.is/pub/hi/simaskra/ritaskra/25673c0c1ae0.pdf?m=w7c488OYtRLe|titill=Guðbjörg T. Vilhjálmsdóttir Prófessor. Ritaskrá|mánuðurskoðað=14. júní|árskoðað=2019}}&lt;/ref&gt; Í rannsóknum sínum hefur hún skoðað þróun starfsferils frá ýmsum sjónarhornum, aðferðir í náms- og starfsráðgjöf og hvernig unnt er að meta ráðgjafaraðferðir. Þá hefur hún gert tvær viðamiklar rannsóknir á félagslegum áhrifum á starfshugsun og náms- og starfsval ungs fólk út frá habitus breytunni og einnig skoðað áhrif kynferðis á þessa stefnumótandi þætti á starfsferli fólks. Hún hefur tekið þátt í alþjóðlegum rannsóknarhópum s.s. við gerð mælitækis sem mælir aðlögunarhæfni á náms- og starfsferli (2008-2012)&lt;ref name=&quot;Ritaskrá&quot; /&gt; og frá 2017 hefur Guðbjörg átt sæti í rannsóknarhópi innan UNITWIN háskólanets UNESCO um viðhorf ungs fólks með litla framhaldsmenntun til starfa sinna.&lt;ref&gt;Arnar Þór Ingólfsson. (2018, 25. október). “Þetta er ekki framtíðarstarf”. mbl.is. Sótt 14. júní 2019 af: https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/10/25/thetta_er_ekki_framtidarstarf/&lt;/ref&gt; Ásamt eiginmanni sínum, Torfa H. Tulinius prófessor, hefur Guðbjörg þróað bókmenntafræðilega aðferð við að meta frásagnarráðgjöf og skrifað um það fræðigreinar, s.s. tímaritsgreinina ''Tales of two subjects: Narratives of career counseling''. Þá hefur Guðbjörg hlotið innlenda sem erlenda rannsóknar- og þróunarstyrki. Hún aðlagaði og þýddi námsefnið ''Margt er um að velja''. Það er námsefni í náms- og starfsfræðslu og kom út hjá Námsgagnastofnun á árunum 1993-1996. Árið 2004 var það gert að vefefni.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt; Matsrannsókn sem Guðbjörg gerði á þessu námsefni, leiddi í ljós verulegan árangur í því hvernig 15 ára unglingar hugsa um störf, samanborið við þá sem ekki fá fræðslu. 

== Stjórnun og viðurkenningar ==
Guðbjörgu hafa verið falin trúnaðarstörf bæði innan og utan háskólans. Guðbjörg hefur tekið að sér þjónusturannsóknir og stefnumótunarverkefni í náms- og starfsráðgjöf fyrir bæði mennta- og menningarmálaráðuneytið og Reykjavíkurborg. Guðbjörg sat í stjórn Félagsvísindasviðs 2016 til 2018.&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. (e.d.). Stjórn Félagsvísindasviðs. Sótt 14. júní 2019 af: https://www.hi.is/felagsvisindasvid/forseti_felagsvisindasvids&lt;/ref&gt; Hún var deildarforseti Félags- og mannvísindadeildar 2016-2018 og sat í stjórn Félagsvísindastofnunar. Guðbjörg situr nú í stjórn Afreks- og hvatningasjóðs Háskóla Íslands.&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. Styrkir og sjóðir. (2018). Afreks- og hvatningasjóður stúdenta HÍ. Stjórn. Sótt 14. júní 2019 af: https://sjodir.hi.is/stjorn_31 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190626231500/http://sjodir.hi.is/stjorn_31 |date=2019-06-26 }}&lt;/ref&gt; Hún veitti forstöðu Sérfræðisetri í ævilangri náms- og starfsráðgjöf árin 2009 til 2014.&lt;ref&gt;Félag náms- og starfsráðgjafa. (2009). Sérfræðisetur í ævilangri náms- og starfsráðgjöf. Sótt 14. júní 2019 af: https://www.fns.is/s%C3%A9rfr%C3%A6%C3%B0isetur-%C3%AD-%C3%A6vilangri-n%C3%A1ms-og-starfsr%C3%A1%C3%B0gj%C3%B6f{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Meginverkefni á Sérfræðisetri voru samnorræn rannsókn á ráðgjöf við fullorðna sem kallast Voice of users, samstarf við mennta- og menningarmálaráðuneytið um stefnumótun í náms- og starfsráðgjöf og hönnun og þróun upplýsinga- og ráðgjafarvefsins næstaskref.is. Rannsóknin Voice of users er fyrsta samanburðarrannsókn í náms- og starfsráðgjöf á Norðurlöndum.&lt;ref&gt;Sérfræðisetur í ævilangri náms- og starfsráðgjöf. Fréttabréf SAENS. 1. árgangur, hefti 1. Sótt 6. júní 2019 af: http://gamla.fns.is/files/SAENS_frettabref_april.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200202235700/http://gamla.fns.is/files/SAENS_frettabref_april.pdf |date=2020-02-02 }}&lt;/ref&gt; Guðbjörg var formaður Félags íslenskra námsráðgjafa 1987-1989&lt;ref name=&quot;afmælisrit-2016&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://spark.adobe.com/page/MdyZhfvpHCHQT/?w=8_8776|titill=Afmælisrit FNS – náms- og starfsráðgjöf í 35 ár – 2016|höfundur=Félag náms- og starfsráðgjafa|ár=2016}}&lt;/ref&gt; og hlaut viðurkenningu félagsins 2006&lt;ref&gt;Félag náms- og starfsráðgjafa. (2007). Afmælisrit FNS. Þú átt leikinn. Sótt 6. júní 2019 af: https://www.fns.is/sites/default/files/stjorn/25-ara-Afmaelisrit-FNS.pdf&lt;/ref&gt; og gerður heiðursfélagi Félags náms- og starfsráðgjafa 2016 fyrir störf sín í þágu greinarinnar.&lt;ref name=&quot;afmælisrit-2016&quot; /&gt; 

Guðbjörg hefur verið virk í alþjóðlegu samstarfi og hlaut viðurkenningu National Career Development Association (NCDA) árið 2006 (NCDA International Award) fyrir störf sín við menntun náms- og starfsráðgjafa og stefnumótun. NCDA eru helstu samstök í náms- og starfsráðgjöf í Bandaríkjunum og eru hluti af American Counseling Association.&lt;ref&gt;Mbl.is. (2006). Guðbjörg Vilhjálmsdóttir hlýtur alþjóðleg verðlaun fyrir leiðtogastörf í náms- og starfsráðgjöf. mbl.is. Sótt 14. júní 2019 af: https://www.mbl.is/frettir/innlent/2006/07/11/gudbjorg_vilhjalmsdottir_hlytur_althjodleg_verdlaun/&lt;/ref&gt; Hún situr í stjórn European Society for Vocational Design and Counselling sem styður við rannsóknarstarf í náms- og starfsráðgjöf, m.a. með námskeiðum fyrir doktorsnema.&lt;ref name=&quot;stjórn&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://www.hi.is/frettir/gudbjorg_i_stjorn_althjodlegu_nams_og_starfsradgjafarsamtakanna|titill=Guðbjörg í stjórn Alþjóðlegu náms- og starfsráðgjafarsamtakanna|höfundur=Háskóli Íslands|ár=2017}}&lt;/ref&gt; Guðbjörg er í ritstjórn (directrice adjointe) Orientation Scolaire et Professionnelle sem er aðal rannsóknarritið í náms- og starfsráðgjöf í Frakklandi.&lt;ref&gt;Orientation Scolaire et Professionnelle. (e.d.). Comité de direction. Sótt 14. Júní 2019 af: https://journals.openedition.org/osp/2009#tocto1n1&lt;/ref&gt; Árið 2017 var Guðbjörg valin sem fulltrúi samtaka náms- og starfsráðgjafa á Norðurlöndum til að setjast í stjórn International Association for Educational and Vocational Guidance, sem eru einu alþjóðlegu samtökin á sviði náms- og starfsráðgjafar.&lt;ref name=&quot;stjórn&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Félag náms- og starfsráðgjafa. (2017). Guðbjörg Vilhjálmsdóttir í stjórn Alþjóðlegu náms- og starfsráðgjafarsamtakanna. Sótt 14. júní 2019 af: https://fns.is/gu%C3%B0bj%C3%B6rg-vilhj%C3%A1lmsd%C3%B3ttir-%C3%AD-stj%C3%B3rn-al%C3%BEj%C3%B3%C3%B0legu-n%C3%A1ms-og-starfsr%C3%A1%C3%B0gjafarsamtakanna{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Guðbjörg er nú varaforseti International Association for Educational and Vocational Guidance.

== Greinar ==
*Guðbjörg Vilhjálmsdóttir og Guðmundur B. Arnkelsson (2013). [https://doi.org/10.1016/j.jvb.2013.08.002 Social aspects of career choice from the perspective of habitus theory]. Journal of Vocatinal Behavior, 83, 581−590. 
*Guðbjörg Vilhjálmsdóttir og Guðmundur B. Arnkelsson (2007). [https://journals.openedition.org/osp/1493 Les differénces liées au sexe dans les représentations professionnelles. Orientation scolaire et professionnelle], 36, 421–434. 
*Guðbjörg Vilhjálmsdóttir, Guðrún Birna Kjartansdóttir, Sigríður Bríet Smáradóttir og Sif Einarsdóttir (2012). [https://doi.org/10.1016/j.jvb.2016.07.011 Career adapt-abilities scale – Icelandic form: Psychometric properties and construct validity]. Journal of Vocational Behavior, 80, 698−704. 
*Guðbjörg Vilhjálmsdóttir. (2007). [https://link.springer.com/article/10.1007/s10775-007-9118-4 Outcomes of two different methods in career education]. Journal of Educational and Vocational Guidance, 7, 97–110. 

== Bækur og bókakaflar ==
*Guðbjörg Vilhjálmsdóttir (1993–1996). Margt er um að velja. Starfsfræði handa efstu bekkjum grunnskóla ásamt kennsluleiðbeiningum með vinnubókunum: Könnun á atvinnulífinu. Að átta sig á skólakerfinu. Fyrirætlanir mínar. Reykjavík. Félagsvísindastofnun.
*Guðbjörg Vilhjálmsdóttir. (2017). [https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-319-66954-0_22 Career changes on the horizon: The importance of group norms in interpreting results of career adaptability measures]. Í K. Maree (ed.). Psychology of career adaptability, employability and resilience, 375−396. Cham, Switzerland: Springer. 

==Heimildir==
{{reflist}}

[[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]]</text>
      <sha1>pna0kl5yfs4ty9hv4gtipmi0f6yk4bt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Helga Margrét Ögmundsdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153231</id>
    <revision>
      <id>1951969</id>
      <parentid>1830213</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7651" sha1="h1iai551sf3cyemxy6c15abr81feydm" xml:space="preserve">'''Helga Margrét Ögmundsdóttir''' (f. 1948) er fyrrum [[prófessor]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]].

== Einkalíf ==
Helga Margrét Ögmundsdóttir er fædd í Reykjavik 1948 og átti íslenskan föður og þýska móður. Eiginmaður Helgu er Peter Holbrook, tannlæknir og fyrrum prófessor, og eiga þau tvo syni.

== Ferill ==
Hún lauk læknaprófi frá Háskóla Íslands 1975 og [[Doktorsgráða|doktorsprófi]] í ónæmisfræði frá [[Edinborgarháskóli|Edinborgarháskóla]] 1979. Eftir heimkomu frá námi og störfum í [[Edinborg]] 1981 starfaði hún fyrstu árin á Rannsóknastofu í veirufræði en 1987 var hún ráðin til Krabbameinsfélags Íslands til að koma á fót Rannsóknastofu í sameinda- og frumulíffræði sem hún stýrði síðan ásamt [[Jórunn Erla Eyfjörð|Jórunni Erlu Eyfjörð]], sameindaerfðafræðingi.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot;&gt;{{vefheimild|url=https://www.hi.is/starfsfolk/helgaogm |titill=Háskóli Íslands. Helga Ögmundsdóttir prófessor emeritus. Ferilaskrá|mánuðurskoðað=31. júlí|árskoðað=2019}}&lt;/ref&gt; Rannsóknastofan var flutt til Læknadeildar Háskóla Íslands 2008 og heitir nú [https://cancerresearch.hi.is Rannsóknastofa í krabbameinsfræðum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190724005620/https://cancerresearch.hi.is/ |date=2019-07-24 }}.

Helga var prófessor við læknadeild Háskóla Íslands frá 2001 og kenndi íslenskum læknanemum frumulíffræði frá 1986 til starfsloka 2018. Síðustu 20 ár starfsævinnar vann Helga að uppbyggingu rannsóknatengds náms við læknadeild HÍ til meistara- og doktorsprófs. Á þessum árum þróaðist doktorsnámið frá því að doktorsvarnir voru 1-3 á ári í að þær voru orðnar vel á annan tug 2018.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt;

== Rannsóknir ==
Helga starfaði við rannsóknir og kennslu en sinnti einnig margvíslegum stjórnunarstörfum á sviði krabbameinsrannsókna og rannsóknatengds framhaldsnáms. Viðfangsefni Helgu í rannsóknum hafa verið fjölbreytt.&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. Helga Ögmundsdóttir prófessor emeritus. [https://www.hi.is/starfsfolk/helgaogm Ritaskrá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200811014807/https://www.hi.is/starfsfolk/helgaogm |date=2020-08-11 }}. Sótt 29. júlí&lt;/ref&gt; Þar má m.a. nefna starfshætti meðfædda ónæmiskerfisins&lt;ref&gt;Ögmundsdóttir, H.M. &amp; Weir, D.M. (1980). Mechanisms of macrophage activation. Clin. exp. Immunol., 40, 223-234.&lt;/ref&gt; en á rannsóknastofunni hjá Krabbameinsfélaginu var lögð áhersla á rannsóknir á brjóstakrabbameinum.&lt;ref&gt;Ögmundsdóttir, H.M, Pétursdóttir, I. &amp; Guðmundsdóttir I. (1995) Interactions between the immune system and breast cancer. Acta Oncologica. 34, 647-650.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ásgeirsson KS, Jónasson JG, Tryggvadóttir L, Ólafsdóttir K, Sigurgeirsdóttir JR, Ingvarsson S, Ögmundsdóttir HM. 2000. Altered expression of E-cadherin in breast cancer: patterns, mechanisms and clinical significance. Eur J Cancer, 36, 1098-1106.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Guðmundsdóttir I, Jónasson JG, Sigurðsson H, Ólafsdóttir K, Tryggvadóttir L, Ögmundsdóttir HM. 2000. Altered expression of HLA class I antigens in breast cancer: association with prognosis. Int J Cancer (Pred Oncol), 89, 500-505.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fridriksdottir AJR, Gudjonsson Th,  Halldorsson Th,  Björnsson J, Steinarsdottir M,  Johannsson O Th, Ögmundsdottir HM.2005. Establishment of three human breast epithelial cell lines derived from carriers of the 999del5 BRCA2 Icelandic founder mutation. In Vitro Cell Dev Biol Anim.41:337-342.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Steinarsdottir M, Gudmundsson IH, Jonasson JG, Olafsdottir EJ, Eyfjörd JE, Ogmundsdottir HM. Cytogenetic polyclomality of breast carcinomas: Association with clrinico-pathological characteristics and outcome. Genes Chromosomes Cancer. 2011 Nov;50(11):930-9. doi: 10.1002/gcc.20915. Epub 2011 Aug 24.&lt;/ref&gt; Rannsóknir á ónæmisfræði og krabbameinum sameinuðust síðan í rannsóknum á  ættlægum afbrigðum í starfsemi mótefnamyndandi frumna og illkynja meinum í slíkum frumum.&lt;ref&gt;Steingrímsdóttir H, Einarsdóttir HK, Haraldsdóttir V, Ogmundsdóttir HM. Familial monoclonal gammopathy: hyper-responsive B cells in unaffected family members. Eur J Haematol. 2011;86(5):396-404.&lt;/ref&gt; Í samvinnu við Kristínu Ingólfsdóttur hóf Helga rannsóknir á virkni efna úr íslenskum fléttum gegn krabbameinsfrumum&lt;ref&gt;Bessadottir M, Egilsson M, Einarsdottir E, Magnusdottir IH, Ogmundsdottir MH, Omarsdottir S, Ogmundsdottir HM. Proton-Shuttling lichen compound usnic acid affects mitochondrial and lysosomal function in cancer cells.  PLoS ONE | www.plosone.org 1 December 2012 | Volume 7 | Issue 12 | e51296&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bessadóttir M, Eiríksson FF, Becker S, Ögmundsdóttir MH, Ómarsdóttir S, Thorsteinsdóttir M, Ögmundsdóttir HM. Antproliferative and pro-apoptotic effects of lichen-derived compound protolichesterinic acid are not mediated by its lipoxygenase-inhibitory activity. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 2015 Jul;98:39-47. doi: 10.1016/j.plefa.2015.04.009. Epub 2015 Apr 29&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vísindavefurinn. (2018). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=76536  Hvað hefur vísindamaðurinn Helga Ögmundsdóttir rannsakað?] Sótt 29. júlí 2019&lt;/ref&gt;

== Viðurkenningar ==
Helga var sæmd Fálkaorðunni 1999 fyrir vísindastörf&lt;ref&gt;Forseti Íslands. [https://www.forseti.is/f%C3%A1lkaor%C3%B0an/orduhafaskra/ Orðuhafaskrá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200103104432/https://www.forseti.is/f%C3%A1lkaor%C3%B0an/orduhafaskra/ |date=2020-01-03 }}. Sótt 29. júlí&lt;/ref&gt; og hlaut ásamt Jórunni Erlu Eyfjörð verðlaun úr Verðlaunasjóði Ásu Guðmundsdóttur Wright árið 2005.&lt;ref&gt;Vísndafélag Íslands. [https://visindafelag.is/asusjodur/ Ásusjóður] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190525151629/https://visindafelag.is/asusjodur/ |date=2019-05-25 }}. Sótt 29. júlí&lt;/ref&gt; Þá heiðraði Læknafélag Íslands Helgu á afmælisári félagsins 2018 fyrir störf að uppbyggingu rannsóknatengds náms í læknadeild&lt;ref&gt;Læknafélag Íslands. (2018). [https://www.lis.is/is/um-li/frettakerfi/adalfundur-laeknafelags-islands 
 Aðalfundur læknafélags Íslands]. Sótt 29. júlí&lt;/ref&gt; og sama ár var haldið málþing henni til heiðurs „Krabbameinsrannsóknir og gæði framhaldsnáms“.&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. (2018). [https://www.hi.is/vidburdir/krabbameinsrannsoknir_og_gaedi_framhaldsnams_malthing_til_heidurs_helgu_m_omundsdottur  Krabbameinsrannsóknir og gæði framhaldsnáms – Málþing til heiðurs Helgu M. Ögmundsdóttur]. Sótt 29. júlí&lt;/ref&gt; 

== Ýmis störf ==
Helga sat í stjórn Evrópusamtakanna um krabbameinsrannsóknir (European Association for Cancer Research) í 10 ár, þar af sem ritari frá 1998-2004&lt;ref&gt;[https://cancerresearch.hi.is/?page_id=80  
 Rannsóknastofa í krabbameinsfræðum. Helga M. Ögmundsdóttir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190731200957/https://cancerresearch.hi.is/%3Fpage_id%3D80/ |date=2019-07-31 }}. Sótt 29. júlí&lt;/ref&gt; og er heiðursfélagi í samtökunum. Hún var formaður Vísindanefndar Háskóla Íslands 2006-2011,&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. [https://www.hi.is/haskolinn/nefndir_haskolarads Nefndir háskólaráðs. Starfsnefndir. Vísindanefnd – ársskýrslur vísindanefndar]. Sótt 29. júlí&lt;/ref&gt; fulltrúi rektors í valnefndum fyrir akademísk störf 2008-2014.&lt;ref name=&quot;ferilskrá&quot; /&gt;

== Heimildir ==
{{reflist}}

{{f|1948}}
[[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]]
[[Flokkur:Íslenskar konur]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]</text>
      <sha1>h1iai551sf3cyemxy6c15abr81feydm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hrund Ólöf Andradóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153788</id>
    <revision>
      <id>1952039</id>
      <parentid>1945930</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T03:11:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15483" sha1="1omxh2onnfhuzey3ixiw89j2np9uzjd" xml:space="preserve">{{Persóna 
| nafn           = Hrund Ólöf Andradóttir
| búseta         = 
| mynd           = Hrund Olof.jpg
| myndastærð     = 250px
| myndatexti     = 
| alt            = 
| fæðingarnafn   = 
| fæðingardagur  = 
| fæðingarstaður = 
| dauðadagur     = 
| dauðastaður    = 
| orsök_dauða    = 
| virkur         =
| þekktur_fyrir  = 
| þekkt_fyrir    = 
| þjóðerni       =
| starf          = Prófessor í umhverfis- og byggingarverkfræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]
| titill         = 
| verðlaun       =
| laun           = 
| trú            = 
| maki           = 
| börn           = 
| foreldrar      = 
| háskóli        =
| stjórnmálaflokkur = 
| niðurmál       = 
| hæð            = 
| þyngd          = 
| tilvitnun      =
| undirskrift    =
| heimasíða      = 
}}
'''Hrund Ólöf Andradóttir''' er fyrsta konan til að gegna stöðu [[prófessor|prófessors]] í umhverfis- og byggingarverkfræði á Íslandi.

== Ferill ==
Hrund lauk [[stúdentspróf|stúdentsprófi]] frá [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólanum við Hamrahlíð]] árið 1990 af eðlisfræðibraut. Hún lauk CS-prófi í byggingarverkfræði með áherslu á [https://ugla.hi.is/kennsluskra/index.php?tab=nam&amp;chapter=namsleid&amp;id=080135_20196&amp;kennsluar=2019&amp;lina=7839 vatnaverkfræði] frá Háskóla Íslands árið 1994. Þaðan hélt hún í framhaldsnám til Ralph M. Parsons tilraunastofunnar við [[Massachusetts Institute of Technology]] (MIT) í [[Boston]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Árið 2000 varð Hrund fyrsta íslenska konan til að ljúka [[doktorsgráða|doktorsprófi]] í umhverfis- og byggingarverkfræði og 10. íslenska konan að ljúka doktorsprófi í verkfræði.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kvennasogusafn.is/index.php?page=faggreina|title=Kvennasögusafn Íslands - Faggreinar|website=kvennasogusafn.is|access-date=2019-08-30}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; Að námi loknu starfaði hún við rekstrarráðgjöf hjá Mars &amp; Co í Bandaríkjunum í sex ár. Hrund hóf akademískan feril með fastráðningu við umhverfis- og byggingarverkfræðideild Háskóla Íslands árið 2006.&lt;ref&gt;Mbl.is. (2006, 19. október). [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2006/10/19/hrund_olof_andradottir_radin_dosent_i_umhverfis_og_/ Hrund Ólöf Andradóttir ráðin dósent í umhverfis- og byggingarverkfræði við HÍ]. Sótt 29. ágúst 2019&lt;/ref&gt; Árið 2016&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. (2016). [https://www.hi.is/frettir/hatt_i_fimmtiu_fraedimenn_fa_framgang_i_starfi Hátt í fimmtíu fræðimenn fá framgang í starf]i. Sótt 29. ágúst 2019.&lt;/ref&gt; varð hún fyrsta konan til að gegna stöðu prófessors á sviði umhverfis- og byggingarverkfræði við Háskóla Íslands og þriðja konan til að gegna stöðu prófessors í verkfræðideildum Háskóla Íslands. Hrund sérhæfir sig í  orsökum, dreifingu og afleiðingum umhverfismengunar. Hún hefur unnið að [https://uni.hi.is/hrund/ fjölbreyttum rannsóknum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829161200/https://uni.hi.is/hrund/ |date=2019-08-29 }} sem snúa m.a. að því að auka skilning á eðlisfræði vatnakerfa á norðlægum slóðum, auka umhverfisgæði og stuðla að sjálfbæru borgarsamfélagi.&lt;ref&gt;[https://scholar.google.com/citations?user=PvcGfWQAAAAJ&amp;hl=en&amp;oi=ao Google Scholar. Hrund Ó. Andradóttir].&lt;/ref&gt; Hrund hefur gegnt fjölda trúnaðarstarfa, t.d. sem formaður Vatns- og fráveitufélags Íslands og formaður skipulagsnefndar Háskóla Íslands.&lt;ref&gt;Háskóli Íslands. (2018). [https://www.hi.is/frettir/skipulagsnefnd_haskolarads_tekur_til_starfa Skipulagsnefnd háskólaráðs tekur til starfa]. Sótt 29. ágúst 2019.&lt;/ref&gt;

== Vatnaverkfræðilegar rannsóknir ==
Hrund kannaði möguleg áhrif brúarþverunar yfir Hvalfjöð á lífríki og vatnafar í lokaverkefni sínu við Háskóla Íslands undir handleiðslu dr. Gunnars Guðna Tómassonar. Við MIT rannsakaði Hrund varmafræði náttúrulegra vatnakerfa og hlutverk grunnra votlenda í að beina vatnsborinni mengun við yfirborð stöðuvanta undir leiðsögn prófessors Heidi Nepf.&lt;ref&gt;Andradóttir H.Ó., and Nepf, H.M. (2000). Thermal mediation by littoral wetlands and impact on lake intrusion depth, Water Resources Research, 36(3), 725-735&lt;/ref&gt; Hrund stofnaði til rannsókna á eðlisfræðilegri hegðun djúpra stöðuvatna við norðurheimskautið í samvinnu við Francisco Rueda við Háskólann í Granada með styrk frá Orkurannsóknasjóði Landsvirkjunar.&lt;ref&gt;Landsvirkjun. [https://www.landsvirkjun.is/rannsoknirogthroun/orkurannsoknasjodur Orkurannsóknasjóður] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829161200/https://www.landsvirkjun.is/rannsoknirogthroun/orkurannsoknasjodur |date=2019-08-29 }}. Sótt 2. september 2019.&lt;/ref&gt; Niðurstöður vettvangsrannsókna og þrívíðra líkanagerðar draga fram óvenjulega óstöðugar aðstæður og stórar innri sveiflur í Lagarfljóti sem rekja megi til mikils vindálags, lágs lofthita og jökulinnrennslis.&lt;ref&gt;Priet-Mahéo, M.C., Ramón, C.L., Rueda, F.J. and Andradóttir, H.Ó. (2019). [https://aslopubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/lno.11019 Mixing and internal dynamics of a medium‐size and deep lake near the Arctic Circle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829161200/https://aslopubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1002/lno.11019 |date=2019-08-29 }}. Limnology and Oceanography, 64(1), 61-80. https://doi.org/10.1002/lno.11019&lt;/ref&gt; Jafnframt rannsakaði Hrund afdrif jökulvatns frá Silfru í Þingvallavatni í samvinnu við Bernard Laval við Háskólann í Bresku Kólumbíu og Alexander Forrest, nú við Háskólann í Kaliforníu í Davis.&lt;ref&gt;Forrest, A.L., Andradóttir, H.Ó., and Laval, B.E. (2012). [https://link.springer.com/article/10.1007/s00027-011-0227-2 Preconditioning of an underflow during ice-breakup in a subarctic lake], Aquatic Sciences, 74(2), 361-374.&lt;/ref&gt; Þá hefur Hrund rannsakað áhrif stýringar á vatnstöku á viðkomutíma landborinna efna í miðlunarlóni.&lt;ref&gt;Andradóttir, H.Ó., Rueda, F.J., Armengol, J., and Marcé R. (2012), [https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2012WR012069Characterization of residence time variability in a managed monomictic reservoir]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, Water Resour. Res., 48(11), W11505.&lt;/ref&gt; Hrund hefur jafnframt tekið þátt í rannsóknum á gæðum lítilla vatnsbóla á Íslandi undir forystu Maríu Jónu Gunnarsdóttur og Sigurðar Magnúsar Garðarssonar við Háskóla Íslands.&lt;ref&gt;Gunnarsdottir, M.J., Persson, K.M., Andradóttir, H.Ó., and Gardarsson, S.M. (2017).  Status of small water supplies in the Nordic countries: Characteristics, water quality and challenges, Int. J. Hygiene and Environ. Health, 220(8):1309-1317.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gunnarsdóttir, M.J., Andradóttir H.Ó., and Garðarsson, S.M. (2013) Microbial contamination in groundwater supply in cold climate and pumice: Case study of norovirus outbreak at Lake Mývatn, Iceland, Hydrology Research, 44(6), 1114-1128.&lt;/ref&gt;

== Umhverfisgæði og sjálfbærar borgir í köldu loftslagi ==
Hrund er einn helsti sérfræðingur Íslands á virkni blágrænna ofanvatnslausna&lt;ref&gt;[https://www.bgoreykjavik.com/ Blágrænar ofanvatnslausnir í Reykjavík]. Sótt 2. september 2019.&lt;/ref&gt; að miðla gæðum og magni regnvatns í borgum. Hrund mat áhrif vinds á getu settjarna til að draga úr þungmálmamengun í verkefni styrkt af Umhverfis- og orkurannsóknasjóði [[Orkuveita Reykjavíkur|Orkuveitu Reykjavíkur]].&lt;ref&gt;Andradóttir, H.Ó., and Vollertsen, G.E. (2015). Temporal variability of heavy metals in suburban road runoff in rainy cold climate, J. Environ. Eng. ASCE, 141(3).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Andradóttir, H.Ó., and Mortamet, M.L. (2016). Impact of wind on storm water pond hydraulics, J. Hydraulic. Eng. ASCE, DOI:10.1061/(ASCE)HY.1943-7900.0001150, 04016034.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Andradóttir, H.Ó. (2017). Impact of wind on storm water pond particulate removal, J. Environ. Eng. ASCE, 10.1061/(ASCE)EE.1943-7870.0001221.&lt;/ref&gt;Hún greindi árstíðabundna vatnafræðilega hegðun og ásýnd léttra gróðurþaka.&lt;ref&gt;Halla Einarsdóttir, Ágúst Elí Ágústsson, Hrund Ó. Andradóttir, Magnús Bjarklind og Reynir Sævarsson (2018). [https://www.vfi.is/media/utgafa/Grodurthok_01242018.pdf Hönnun og virkni léttra gróðurþaka við íslenskar aðstæður] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829161205/https://www.vfi.is/media/utgafa/Grodurthok_01242018.pdf |date=2019-08-29 }}, Verktækni, 24, 31-41.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Halla Einarsdóttir (2018). [https://skemman.is/handle/1946/29501 Árstímabundin virkni léttra gróðurþaka á Ísland]i; Seasonal performance of extensive green roofs in Iceland. MS ritgerð, Reykjavík: Háskóli Íslands.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ágúst Elí Ágústsson. (2015). [https://skemman.is/handle/1946/21735 Græn þök á Íslandi. Greining á vatnsheldni grænna þaka miðað við íslenska veðráttu]. MS ritgerð, Reykjavík: Háskóli Íslands.&lt;/ref&gt; Þá rannsakaði Hrund breytingar í aftakaúrkomu og flóðahættu í miðborg Reykjavíkur vegna hnattrænnar hlýnunar.&lt;ref&gt;Hlöðversdóttir, Á.Ó., Björnsson, B., Andradóttir, H.Ó., Elíasson, J. and Crochet, P. (2015). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/26442488 Assessment of flood hazard in a combined sewer system in Reykjavik city cente]r, Water Sci. Tech., 71(10), 1471–1477.&lt;/ref&gt; Hún greindi lykilárangursþætti í innleiðingu blágrænna ofanvatnslausna.&lt;ref&gt;Eyrún Pétursdóttir, Hrund Ó. Andradóttir, og Halldóra Hreggviðsdóttir (2017). [https://www.vfi.is/media/utgafa/Blagraenar_ofanvatnslausnir_lykilthaettir.pdf Lykilþættir í innleiðingu blágrænna ofanvatnslausna á Íslandi]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Verktækni, 23, 50-55.&lt;/ref&gt; Nú stundar Hrund rannsóknir á  getu gróðurrása að miðla vetrarflóðum í umhverfisvottaða hverfinu Urriðaholti,&lt;ref&gt;[http://www.urridaholt.is/ Velkomin í Urriðaholt. Vistvottað hverfi]. Sótt 2. september 2019.&lt;/ref&gt; sem styrkt er af Rannsóknasjóði [[Rannís]].&lt;ref&gt;Rannís. [https://www.rannis.is/frettir/uthlutun-ur-rannsoknasjodi-styrkarid-2018 Úthlutun úr Rannsóknasjóði styrkárið 2018] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829161211/https://www.rannis.is/frettir/uthlutun-ur-rannsoknasjodi-styrkarid-2018 |date=2019-08-29 }}.&lt;/ref&gt;   

Síðustu ár hefur Hrund beint sjónum að loftgæðum í Reykjavík. Hún tók þátt í að meta umhverfisfótspor brennisteinsvetnislosunar frá jarðvarmaverum &lt;ref&gt;Ólafsdóttir, S., Garðarsson, S.M., and Andradóttir, H.Ó. (2014). Spatial distribution of hydrogen sulfide from two geothermal power plants in complex terrain. Atmospheric Environment, 82, 60-70.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ólafsdóttir, S., Garðarsson, S.M., and Andradóttir, H.Ó. (2014). Natural near field sinks of hydrogen sulfide from two geothermal power plants in Iceland. Atmospheric Environment, 96, 236-244.&lt;/ref&gt; og gosösku frá [[Eyjafjallajökull|Eyjafjallajökli]]&lt;ref&gt;Andradóttir, H.Ó., Ólafsdóttir, S., og Garðarsson, S.M.  (2010). [https://skemman.is/handle/1946/7399 Lárétt dreifing gosstróka Eyjafjallajökuls metin út frá gervihnattamyndum], Árbók Verkfræðingafélags Íslands, 239-248.&lt;/ref&gt; í samvinnu við Sigurð Magnús Garðarsson og Snjólaugu Ólafsdóttur, nú framkvæmdastjóra Andrými ráðgjafar.&lt;ref&gt;Andrými ráðgjöf. Sköpum sjálfbært samfélag. [https://andrymi.is/ Dr. Sjólaug Ólafsdóttir sjálfbærniráðgjafi]. Sótt 2. september 2019.&lt;/ref&gt; Þau Þröstur Þorsteinsson hafa greint alvarleika mengunar af völdum flugelda og kallað á aðgerðir sem takmarka mengunina.&lt;ref&gt;Andradóttir, H.Ó. og Thorsteinsson, T. (2019). [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652619323194?via%3Dihub Repeated extreme particulate matter episodes due to fireworks in Iceland and stakeholders’ response], Journal of Cleaner Production, 236, 117511.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hrund Ó. Andradóttir og Þröstur Þorsteinsson (2017). [http://visindavefur.is/svar.php?id=10297 „Kemur ekki gífurleg mengun af öllum þessum flugeldum um áramótin?“] Vísindavefurinn, 28. desember 2017. Sótt 12. júní 2019.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hrund Ó. Andradóttir (4. Janúar 2018). [http://www.visir.is/g/2018180109680/metmengun-thratt-fyrir-advaranir-hvad-nu- Metmengun þrátt fyrir aðvaranir – hvað nú?]. Fréttablaðið. Bls. 24.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Baldur Guðmundsson (17. september 2018).  [https://www.frettabladid.is/frettir/evropumet-i-mengun-kallar-a-hertar-reglur-um-flugelda/ Evrópumet í mengun kallar á hertar reglur um flugelda]. Fréttablaðið.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Arnhildur Hálfdánardóttir (22. September 2018). [https://www.ruv.is/frett/vilja-banna-almenna-notkun-flugelda Vilja banna almenna notkun flugelda]. Rúv.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lovísa Arnardóttir (23. september 2018). [https://www.frettabladid.is/frettir/stundargaman-a-kostna-heilsu-vilja-takmarka-flugeldanotkun/ Stundargaman á kostnað heilsu: Vilja takmarka flugeldanotkun]. Fréttablaðið.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Háskóli Íslands (25. september 2018). [https://www.hi.is/frettir/timabaert_ad_huga_ad_adgerdum_gegn_flugeldamengun Tímabært að huga að aðgerðum gegn flugeldamengun].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Gunnar Gudmundsson, Hrund Ó. Andradóttir, Þröstur Þorsteinsson (2018). Mengun af völdum flugelda og áhrif a lungnaheilsu Íslendinga. Læknablaðið, 104(12), 576 – 577.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lovísa Arnardóttir (27. desember 2018). [https://www.frettabladid.is/frettir/flja-inn-me-svia-i-augum-vegna-mengunar-um-aramot/ Flýja inn með sviða í augum vegna mengunar um áramót]. Fréttablaðið.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hrund Ó. Andradóttir og Þröstur Þorsteinsson (2. Janúar 2019). [https://www.frettabladid.is/skodun/hoeldum-ibuahverfunum-hreinum/ Höldum íbúahverfunum hreinum]. Fréttablaðið.&lt;/ref&gt; Hún rannsakar styrkleika sóts í Reykjavík,  sem eru fínar agnir í útblæstri bíla sem valda neikvæðum heilsuáhrifum eins og til dæmis [[krabbamein|krabbameini]].&lt;ref&gt;Sveinn Arnarsson (2. Apríl 2018). [https://www.visir.is/g/2018180409386 Sótmengunin hér er eins og í Rotterdam]. Visir.is.&lt;/ref&gt; Hrund er í samstarfi við Larry Anderson, prófessor emerítus hjá Háskólanum í Koloradó í Denver, um brennisteinsvetnismengun í Reykjavík.  

== Einkahagir ==
Hrund er dóttir Guðfinnu Svövu Sigurjónsdóttur, listfræðings og kennara, og [[Andri Ísaksson|Andra Ísakssonar]], prófessors í uppeldisfræðum við Háskóla Íslands og yfirdeildarstjóra í framhaldsskóla- og verkmenntadeild höfuðstöðva [[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|mennta- og menningarmálastofnunar Sameinuðu Þjóðanna]], UNESCO. Andri var sonur Ísaks Jónssonar, frumkvöðuls í skólamálum og stofnanda Skóla Ísaks Jónssonar, og Sigrúnar Sigurjónsdóttur, kennara við sama skóla. Svava er dóttir Sigurjóns Sigurðarsonar, kaupmanns, og Sigrúnar Jónsdóttur batíklistakonu. Systkini Hrundar eru Sigrún Andradóttir, prófessor í iðnaðarverkfræði, Þór Ísak Andrason, iðnaðarverkfræðingur, og Hjalti Sigurjón Andrason, líffræðingur.&lt;ref&gt;Mbl.is. (2012, 15. nóvember). [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1444132/ Hrund Ólöf Andradóttir]. Sótt 2. september 2019.&lt;/ref&gt; 

== Heimildir ==
{{reflist}}

{{f|1972}}
[[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]]
[[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð]]</text>
      <sha1>1omxh2onnfhuzey3ixiw89j2np9uzjd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikipedia:Í fréttum...</title>
    <ns>4</ns>
    <id>154362</id>
    <revision>
      <id>1951935</id>
      <parentid>1951226</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1290" sha1="fmvs2h4p3luub0t9gvqnqgwlzj1iyv9" xml:space="preserve">[[Mynd: Mette Frederiksen by Christian Ursilva (2026).jpg |150px|right|alt=Mette Frederiksen|link=Mette Frederiksen]]
* [[24. mars]]: Þingkosningar fara fram í [[Danmörk]]u. [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkur]] '''[[Mette Frederiksen]]''' forsætisráðherra (''sjá mynd'') tapar miklu fylgi en vinnur þó flest þingsæti.
* [[8. mars]]: '''[[Mojtaba Khamenei]]''' er valinn [[æðsti leiðtogi Írans]].
* [[1. mars]]: '''[[Davíð Oddsson]]''', fyrrum [[forsætisráðherra Íslands]], deyr.
* [[28. febrúar]]: Bandaríkin og Ísrael gera '''[[Íransstríðið 2026|árásir á Íran]]''' og drepa [[Ali Khamenei]] erkiklerk ásamt fleiri leiðtogum.

'''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &amp;nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &amp;nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &amp;nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &amp;nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]]
&lt;br&gt;
'''Nýleg andlát''': [[Lionel Jospin]] (22. mars) &amp;nbsp;• [[Robert Mueller]] (20. mars) &amp;nbsp;• [[Chuck Norris]]  (19. mars) &amp;nbsp;• [[Jürgen Habermas]] (14. mars) &amp;nbsp;• [[Hjálmar H. Ragnarsson]] (13. mars)</text>
      <sha1>fmvs2h4p3luub0t9gvqnqgwlzj1iyv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handlína</title>
    <ns>0</ns>
    <id>155448</id>
    <revision>
      <id>1951950</id>
      <parentid>1797499</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T19:00:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2531" sha1="0uz5pii4f193fjgsim7sef4wolr5xk3" xml:space="preserve">[[Mynd:Málfríður Sveinsdóttir.jpg|thumb|hægri|Mynd Mayers af Málfríði Sveinsdóttur.]]
'''Handlína''' er klútur sem borinn er við gamla íslenska [[Faldbúningur|faldbúninginn]] og látinn hanga við beltið. Þegar konur gengu til altaris var handlínan lögð yfir hendurnar en einnig eru sagnir af því að börn hafi verið lögð í handlínur þegar þau voru skírð. Á gömlum myndum af faldbúningnum sést handlínan oft vel, t.d. á mynd [[Auguste Mayer|Auguste Mayers]] af Málfríði Sveinsdóttur, sem birtist í lýsingu á ferð [[Paul Gaimard]] til Íslands 1836. 

Á [[Þjóðminjasafn Íslands|Þjóðminjasafni Íslands]] eru allmargar útsaumaðar handlínur. Þær eru flestar úr hvítum hör og fagurlega skreyttar með útsaumi, ýmist hvítum eða mislitum. Útsaumsgerðirnar eru allmargar og mynstrið er ýmist talið út eða saumað eftir uppdrætti sem þrykkt er á dúkinn. Myndefnið er af ýmsu tagi, blóm, fuglar, krossmörk og ýmsir mynsturbekkir, en einnig eru brot úr sálmi eða bæn stundum saumuð í handlínurnar. Handlínur eru yfirleitt u.þ.b. 60 cm á kant og á einu eða fleiri hornum eru stundum dúskar sem hægt er að nota til að tylla þeim við beltið á faldbúningnum.

Handlínur úr silki munu einnig hafa verið algengar og af þeim er talsverður fjöldi á Þjóðminjasafninu og einnig á byggðasöfnum, t.d. í [[Bygðasafnið í Skógum|Skógum]].

== Heimildir ==
Elsa E. Guðjónsson. 1986. Hefur saumað hvert eitt spor. Krossspor Hólmfríðar Pálsdóttur. ''Hugur og hönd'' 1986, bls. 18-21.

Kristín Bjarnadóttir. 2016. Handlína. Í: Svanhildur Gunnarsdóttir og Þórður Ingi Guðjónsson, ritstj. ''Konan kemur við sögu.'' Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, Reykjavík.

Sigrún Helgadóttir. 2013. ''Faldar og skart.'' Opna, Reykjavík.

==Tenglar==

* [https://baekur.is/bok/000129738/Voyage_en_Islande_et_au Voyage en Islande et au Groenland exécuté pendant les années 1835 et 1836 sur la corvette la Recherche. Publié par ordre du roi sous la direction de Paul Gaimard.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190720030611/http://baekur.is/bok/000129738/Voyage_en_Islande_et_au |date=2019-07-20 }}
*[https://notendur.hi.is/~kristinb/handlina-22mars2014.pdf Kristín Bjarnadóttir. 2014. Eitt spor og svo annað. Um útsaumaðar handlínur. Fyrirlestur á málþingi til heiðurs Elsu E. Guðjónsson, 22. mars 2014.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} 

[[Flokkur:Íslenskur fatnaður]]</text>
      <sha1>0uz5pii4f193fjgsim7sef4wolr5xk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hulda Jensdóttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156067</id>
    <revision>
      <id>1952042</id>
      <parentid>1939819</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T03:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5410" sha1="pxjj136dwq6dsv8tnpktrn2h5av80o9" xml:space="preserve">Friðgerður '''Hulda Jensdóttir''' (f. [[5. janúar]] [[1925]]) er íslensk ljósmóðir og snyrtifræðingur. Hún var forstöðukona [[Fæðingarheimili Reykjavíkur|Fæðingarheimilis Reykjavíkur]] frá 1960-1989 og átti stóran þátt í að innleiða ný viðhorf til fæðinga og þjónustu við sængurkonur hér á landi.

Hulda fæddist á Kollsá í [[Grunnavíkurhreppur|Grunnavíkurhreppi]] í [[Norður-Ísafjarðarsýsla|Norður-Ísafjarðarsýslu]]. Foreldrar hennar voru Jóhanna Sigríður Jónsdóttir húsmóðir (1898-1990) og Jens Jónsson bóndi (1874-1955). 

== Menntun ==
Hulda nam við Húsmæðraskólann í Katrineholm í [[Svíþjóð]] veturinn 1946-1947. Hún lauk námi frá [[Ljósmæðraskóli Íslands|Ljósmæðraskóla Íslands]] árið 1949 og námi í slökunarfræði frá skóla Ib Andersons í [[Kaupmannahöfn]] árið 1953. Hún útskrifaðist sem snyrtifræðingur frá Snyrtiskóla M. Hjálmarsdóttur árið 1983 og sem slökunarnuddfræðingur frá Axelssons Institut í Svíþjóð árið 1997 og fékk réttindi sem viðurkenndur kennari í ungbarnanuddi frá International Association of Infant Massage árið 1998. 

== Starfsferill ==
Hulda starfaði við skrifstofustörf hjá [[Kaupfélag Eyfirðinga|KEA]] frá 1942-1946. Um fimm ára skeið að loknu ljósmæðranámi var hún var ljósmóðir á kvennadeild [[Landspítali|Landspítalans]], Söersjúkrahúsinu í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] í Svíþjóð og Fylkisjúkrahúsinu í [[Tromsø|Tromsö]] í [[Noregur|Noregi]]. Hulda var umdæmisljósmóðir í [[Garðabær|Garða-]] og [[Bessastaðahreppur|Bessastaðahreppi]] frá 1954-1957 og kennari við unglingaskóla frá 1957-1959. Árið 1959 var Hulda ráðin af [[Reykjavík|Reykjavíkurborg]] til að undirbúa opnun Fæðingarheimilis Reykjavíkur við Eiríksgötu en heimilið tók til starfa í ágúst árið 1960 og var hún forstöðukona þess frá stofnun heimilisins og allt til ársins 1989. Árið 1953 hóf hún að halda námskeið í slökun fyrir verðandi mæður og var brautryðjandi á því sviði. Hulda var stundakennari við [[Hjúkrunarskóli Íslands|Hjúkrunarskóla Íslands]] frá 1969-1976 og við læknadeild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] frá 1975-1979. Hún var stofnandi og annar eigandi Mæðrabúðarinnar frá 1966-1976, hún rak verslunina Tuma þumal frá 1980-1990 og var eigandi verslunarinnar Þumalínu, verslunar fyrir mæður og börn frá 1976-2007.&lt;ref&gt;[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2007/08/24/nyir_eigendur_ad_thumalinu/ „Nýir eigendur að Þumalínu“], ''Morgunblaðið,'' 24. ágúst 2007 (skoðað 19. febrúar 2020)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Pétur Ástvaldsson, ''Samtíðarmenn A-Í'' bls. 396 (Reykjavík, 2003)&lt;/ref&gt;

Hulda átti stóran þátt í að innleiða ný viðhorf til fæðinga og þjónustu við sængurkonur hér á landi. Hún var ötul við að að kynna nýjar hugmyndir með áherslu á að fæðing væri náttúrulegur atburður sem ætti að eiga sér stað við sem þægilegastar og heimilislegar aðstæður. Á Fæðingarheimilinu var feðrum boðið að vera viðstaddir fæðingar barna sinna en það þótti mikið nýmæli á sínum tíma, systkini nýburanna voru velkomin í heimsókn á Fæðingarheimilið og boðið var upp á námskeið fyrir verðandi mæður og þeim m.a. kennd öndun og slökun. Konum var einnig boðið að fá börn sín í fangið um leið og þau fæddust, en áður tíðkaðist að þau væri þvegin og klædd áður en þau voru lögð í fang móður sinnar. Í fyrstu þóttu þessar nýstárlegu aðferðir Hulda það umdeildar að kvartað var undan starfsaðferðum hennar til [[Vilmundur Jónsson|Vilmundar Jónssonar]] landlæknis sem ákvað hins vegar að ekki væri tilefni til að aðhafast nokkuð í málinu.&lt;ref&gt;Kolbrún Bergþórsdóttir, [https://timarit.is/page/5752736#page/n33/mode/2up „Er ekki hætt þótt ég sé hætt“], ''Blaðið'', 18. ágúst 2007 (skoðað 19. febrúar 2020)&lt;/ref&gt;

Hulda var sæmd riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu árið 2013.&lt;ref&gt;Forseti.is, [https://www.forseti.is/f%C3%A1lkaor%C3%B0an/orduhafaskra/ „Orðuhafaskrá“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200103104432/https://www.forseti.is/f%C3%A1lkaor%C3%B0an/orduhafaskra/ |date=2020-01-03 }} (skoðað 19. febrúar 2020)&lt;/ref&gt;

== Barátta gegn þungunarrofi ==
Hulda hefur í gegnum tíðina verið umdeild fyrir baráttu sína gegn þungunarrofi en hún var talskona þess að lög um þungunarrof yrðu þrengd og tækju mið af því að líf kvikni strax við getnað. Hulda var ein af stofnendum samtakanna Lífsvonar og formaður þeirra um árabil en samtökin börðust fyrir rétti ófæddra barna til lífs og gegn þungunarrofi. Hulda var varaþingmaður [[Borgaraflokkurinn|Borgaraflokksins]] kjörtímabilið 1987-1991 og tók sæti á [[Alþingi]] um nokkura mánaða skeið árin 1990 og 1991 og mælti þar fyrir frumvarpi um breytingar á lögum um fóstureyðingar.&lt;ref&gt;Guðrún C. Emilsdóttir, [https://knuz.wordpress.com/2014/12/10/10-desember-i-joladagatalinu-er-hulda-jensdottir/ „10. desember í jóladagatalinu er... Hulda Jensdóttir“], ''knuz.is'', (skoðað 19. febrúar 2020)&lt;/ref&gt; 

== Tilvísanir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Íslenskar ljósmæður]]
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
{{f|1925|Hulda Jensdóttir}}</text>
      <sha1>pxjj136dwq6dsv8tnpktrn2h5av80o9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Louis Mountbatten</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160769</id>
    <revision>
      <id>1952083</id>
      <parentid>1939656</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Mountbatten og sjálfstæði Indlands */</comment>
      <origin>1952083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12955" sha1="n2r5ondba8z6mf2gnl0vzk31cahkb7h" xml:space="preserve">{{Embættishafi
| nafn           = Louis Mountbatten
| mynd           = Lord Mountbatten Naval in colour Allan Warren.jpg
| myndatexti1     = {{small|Mountbatten lávarður árið 1976.}}
| titill= Landstjóri Indlands
| stjórnartíð_start = [[15. ágúst]] [[1947]]
| stjórnartíð_end = [[21. júní]] [[1948]]
| einvaldur = [[Georg 6.]]
| forsætisráðherra = [[Jawaharlal Nehru]]
| forveri = ''Hann sjálfur'' (sem varakonungur)
| eftirmaður = [[C. Rajagopalachari]]
| titill2= Varakonungur Indlands
| stjórnartíð_start2 = [[21. febrúar]] [[1947]]
| stjórnartíð_end2 = [[15. ágúst]] [[1947]]
| einvaldur2 = [[Georg 6.]]
| forsætisráðherra2 = [[Clement Attlee]]
| forveri2 = [[Archibald Wavell, 1. jarlinn Wavell|Wavell vísigreifi]]
| eftirmaður2 = ''Hann sjálfur'' (sem landstjóri Indlands)&lt;br&gt;[[Muhammad Ali Jinnah]] (sem landstjóri Pakistans)
| fæddur = [[25. júní]] [[1900]]
| fæðingarstaður = [[Frogmore-hús]]i, [[Windsor]], [[Berkshire]], [[Bretland]]i
| dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1979|8|27|1900|6|25}} 
| dánarstaður = [[Mullaghmore]], [[County Sligo]], [[Írska lýðveldið|Írlandi]]
| maki           = Edwina Ashley (g. 1922; d. 1960)
| börn = 2
| háskóli = [[Christ's College, Cambridge]]
}}
'''Louis Francis Albert Victor Nicholas Mountbatten''', 1. jarlinn Mountbatten af Búrma (25. júní 1900 – 27. ágúst 1979) var breskur flotaforingi, aðalsmaður og stjórnmálamaður. Hann var móðurbróðir [[Filippus prins, hertogi af Edinborg|Filippusar hertoga af Edinborg]] og frændi [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabetar 2. drottningar]] í annan lið. Mountbatten var síðasti varakonungur og fyrsti landstjóri Indlands, en í því embætti tók hann þátt í að semja um sjálfstæði [[Breska Indland|breska Indlands]] og [[Skipting Indlands|skiptingu þess]] í nútímaríkin [[Indland]] og [[Pakistan]] undir lok fimmta áratugarins. Mountbatten var myrtur árið 1979 í sprengjuárás [[Írski lýðveldisherinn|írska lýðveldishersins]] á báti sínum við strandir Írlands í [[County Sligo|Sligo-sýslu]].

==Æviágrip==
Mountbatten lávarður fæddist þann 25. júní árið 1900 og var skírður Louis Francis Albert Victor Nicholas Battenberg. Faðir hans var [[Loðvík fursti af Battenberg]], aðalsmaður ættaður frá Austurríki sem hafði gerst breskur ríkisborgari, en móðir hans var [[Viktoría af Hessen-Darmstadt]], dóttir [[Loðvík 4. stórhertogi af Hessen|Loðvíks 4. stórhertoga af Hessen]] og dótturdóttir [[Viktoría Bretadrottning|Viktoríu Bretadrottningar]].&lt;ref name=mbl1979&gt;{{Tímarit.is|1516983|Mountbatten|útgáfudagsetning=28. ágúst 1979|blað=Morgunblaðið|skoðað=23. nóvember 2020}}&lt;/ref&gt;

Battenberg fursti hafði verið breskur ríkisborgari frá árinu 1868 og varð fyrsti sælávarður [[Konunglegi breski sjóherinn|breska flotans]] árið 1912. Stuttu eftir að [[fyrri heimsstyrjöldin]] hófst árið 1914 sagði hann af sér sem stjórnandi flotans vegna hrakfara við upphaf stríðsins og vegna aukinnar andúðar Breta í garð Þjóðverja á stríðsárunum. Tortryggnin gagnvart Þjóðverjum á stríðstímanum leiddi til þess að Battenberg-fjölskyldan breytti nafni sínu í Mountbatten árið 1917. Louis, sem var táningur á styrjaldarárunum og nýliði í flotanum, var miður sín yfir því að hollusta fjölskyldunnar við Bretland væri dregin í efa en varð fyrir vikið enn staðráðnari í að hreinsa nafn ættarinnar.&lt;ref name=fálkinn&gt;{{Tímarit.is|4371520|Glæsilegur æviferill|útgáfudagsetning=28. október 1955|blað=Fálkinn|skoðað=23. nóvember 2020}}&lt;/ref&gt;

Árið 1921 kynntist Louis Mountbatten barónsdótturinni [[Edwina Mountbatten|Edwinu Ashley]] og kvæntist henni næsta ár.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1100664|Herforinginn og eiginmaðurinn Louis Mountbatten|útgáfudagsetning=30. desember 1954|blað=Alþýðublaðið|skoðað=23. nóvember 2020|höfundur=Dudley Barker}}&lt;/ref&gt; Svaramaður Mountbattens var návinur hans, [[Játvarður 8. Bretlandskonungur|Játvarður prins af Wales]]. Mountbatten hafði haldið ferli sínum í flotanum áfram frá táningsárum sínum. Hann gekk í sérskóla í [[Portsmouth]] og [[Greenwich]], nam loftskeytafræði og tók túlkspróf í [[Franska|frönsku]] og [[Þýska|þýsku]]. Árið 1934 var settur yfir stjórn [[Tundurspillir|tundurspillisins]] HMS ''Daring'' og árið 1937 varð hann yngsti yfirforinginn (e. ''[[Stöðuheiti í breska hernum|commander]]'') í breska flotanum.&lt;ref name=fálkinn/&gt;

==Seinni heimsstyrjöldin==
Við upphaf [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjaldarinnar]] tók Mountbatten við stjórn flotadeildar og fékk til eigin umráða nýjan tundurspilli, HMS ''Kelly''. Í desember 1939 rakst ''Kelly'' á [[tundurdufl]] en áhöfninni tókst að stýra skipinu til hafnar þrátt fyrir að það hafi þá verið fullt af vatni. Næsta ár fórst ''Kelly'' í sjóorrustu gegn þýsku herskipi við [[Krít (eyja)|Krít]]. Mountbatten var meðal fárra áhafnarmeðlima sem komust lífs af.&lt;ref name=fálkinn/&gt;

Mountbatten var í kjölfarið hækkaður í tign og settur við stjórn flugmóðurskipsins HMS ''Illustrious''. Stuttu síðar gerði [[Winston Churchill]] hann að varaflotaforingja og loftmarskálki og fól honum stjórn deildarinnar ''Combined Operations'' innan breska stríðsmálaráðuneytisins. Deildin stýrði skyndiárásum á hernámssvæði Þjóðverja á meginlandi Evrópu. Mountbatten átti þá hugmynd að smíða innrásarhöfn í Bretlandi og flytja hana í bútum að ströndum Frakklands og að leggja olíuleiðslu undir Ermasund.&lt;ref name=fálkinn/&gt;

Árið 1943 varð Mountbatten hæstráðandi herafla [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamanna]] í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]]. Mountbatten fór með yfirstjórn breskra, indverskra og afrískra hermanna sem höfðu það hlutverk að hrekja [[Japanska keisaradæmið|Japani]] úr frumskógum [[Mjanmar|Búrma]]. Þrátt fyrir að vera neðarlega í forgangsröðun bandamanna í dreifingu hergagna unnu bandamenn sigur á Japönum í Suðaustur-Asíu og þann 12. september árið 1945 tók Mountbatten við skilyrðislausri uppgjöf Japana í [[Singapúr]].&lt;ref name=fálkinn/&gt;

==Mountbatten og sjálfstæði Indlands==
[[Mynd:Mountbattens with Gandhi (IND 5298).jpg|thumb|left|Mountbatten-hjónin ásamt [[Mahatma Gandhi]] árið 1947.]]
Að stríðinu loknu skipaði [[Clement Attlee]] forsætisráðherra Mountbatten í embætti varakonungs Indlands. Indland var að stíga síðustu skrefin í átt til sjálfstæðis og því var viðbúið að hlutverk Mountbattens yrði að semja við indversku sjálfstæðisleiðtogana og ganga frá aðskilnaði Bretlands og Indlands. Mountbatten fór fram á það við Attlee að sem varakonungur fengi hann óskorað vald og athafnafrelsi í samningaviðræðunum, sem var fordæmalaust fyrir varakonunga Indlands.&lt;ref name=mbl1976&gt;{{Tímarit.is|1471409|Indland og Mountbatten|útgáfudagsetning=15. febrúar 1976|blað=Morgunblaðið|skoðað=23. nóvember 2020}}&lt;/ref&gt;

Mountbatten tók við embætti varakonungs í febrúar 1947 og lagði áherslu á hraða í aðskilnaðarferli Bretlands og Indlands. Hann fékk því framgegnt að fallist var á að samband Bretlands og Indlands myndi formlega líða undir lok þann 1. júlí 1948 og gaf sér því 16 mánaða tímaramma til að ganga frá valdatilfærslu frá Bretum til indverskra leiðtoga. Við upphaf þessa tímaramma hafði enn ekki verið ákveðið hvort hið sjálfstæða Indland yrði áfram eitt ríki eða hvort því yrði skipt í tvennt milli [[Hindúismi|hindúa]] og [[Íslam|múslima]].&lt;ref name=dagurþorleifs&gt;{{Tímarit.is|4077191|Dýrkeyptur flýtir|útgáfudagsetning=9. ágúst 1994|blað=Tíminn|skoðað=23. nóvember 2020|höfundur=Dagur Þorleifsson}}&lt;/ref&gt; Mountbatten var sjálfur hlynntur því að Indland yrði áfram eitt ríki en að endingu var hann nauðbeygður til að samþykkja kröfur [[Muhammad Ali Jinnah|Muhammads Ali Jinnah]] um að stofnað yrði sérstakt ríki fyrir indverska múslima, [[Pakistan]].&lt;ref name=mbl1976/&gt; Jinnah var sannfærður um að Mountbatten drægi taum hindúa þar sem Mountbatten var vinveittur [[Jawaharlal Nehru]], leiðtoga [[Indverski þjóðarráðsflokkurinn|Indverska þjóðarráðsins]], og alkunna var að eiginkona Mountbattens, Edwina, átti í ástarsambandi við Nehru.&lt;ref name=dagurþorleifs/&gt;

Í júní 1948, eftir að ákveðið hafði verið að Indlandi skyldi skipt í tvö ríki, tilkynnti Mountbatten að sjálfstæði landanna skyldi flýtt um hálfan mánuð og yrði nú 14. ágúst. Ekki hafði enn verið útkljáð um hvar landamæri nýju ríkjanna tveggja skyldu staðsett þegar sjálfstæðisdagurinn rann í garð. Þegar [[Skipting Indlands|Indlandi var skipt]] bjuggu fjölmargir hindúar og múslimar hver innan um annan og margir fluttust búferlum til þess að forðast að verða innlyksa í ríki hins trúarhópsins. Fólksflótti og kynþáttaofbeldi í skiptingunni leiddi til þess að hundruðir þúsunda létust á næstu mánuðum. Mountbatten hefur í seinni tíð sætt harðri gagnrýni fyrir að flýta sjálfstæðisferlinu og gefa ekki nægan tíma til að ganga frá landamæraskiptingunni á skipulegan hátt.&lt;ref name=dagurþorleifs/&gt;

Winston Churchill, sem var návinur Mountbattens, var honum öskureiður fyrir að standa að skiptingu Indlands og aðskilnaði Bretlands frá krúnudjásni heimsveldis síns. Sagt er að þeir hafi ekki talast við næstu fimm árin.&lt;ref name=mbl1979/&gt;

==Síðari störf==
Þegar Mountbatten sneri heim frá Indlandi afþakkaði hann boð Attlee um að gerast varnarmálaráðherra en var þess í stað gerður yfirmaður herafla [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]] á [[Miðjarðarhaf]]i.&lt;ref name=mbl1979/&gt; Árið 1949 hlaut Mountbatten aðalsnafnbótina jarl af Búrma. Stuttu eftir að Winston Churchill lét af völdum sem forsætisráðherra í annað sinn árið 1955 fékk hann [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabetu drottningu]] til að skipa Mountbatten í embætti fyrsta sælávarðar breska flotans, sem er æðsta staðan í flotanum og sama embætti og faðir Mountbattens hafði áður gegnt.&lt;ref name=fálkinn/&gt; Árið 1959 varð Mountbatten svo yfirmaður breska varnarmálaráðsins, sem er ein valdamesta staðan innan alls [[Breski herinn|breska hersins]]. Í þeirri stöðu lét Mountbatten koma á nýjum vopnakerfum og kom því áleiðis að allar deildir breska hersins lytu sameiginlegri yfirstjórn.&lt;ref name=kveður&gt;{{Tímarit.is|1367680|Mountbatten lávarður kveður eftir 52 ára þjónustu|útgáfudagsetning=18. júlí 1965|blað=Morgunblaðið|skoðað=23. nóvember 2020}}&lt;/ref&gt;

Mountbatten lét af störfum árið 1965 og var kvaddur við hátíðlega athöfn er hann yfirgaf varnarmálaráðuneytið í [[Whitehall]].&lt;ref name=kveður/&gt;

==Morðið á Mountbatten==
Þann 27. ágúst árið 1979 sigldi Mountbatten á skemmtisnekkju út frá smábátahöfn í [[Mullaghmore]] í [[County Sligo|Sligo-sýslu]] á [[Írska lýðveldið|Írlandi]] þegar fjarstýrð sprengja sprakk um borð og varð honum að bana. Auk Mountbattens lést 14 ára dóttursonur hans og 15 ára háseti á bátnum. Lafði Brabourne, tengdamóðir elstu dóttur Mountbattens, lést úr sárum sínum morguninn eftir árásina.&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|1517024|Mikil gremja og reiði vegna hryðjuverka IRA|útgáfudagsetning=29. ágúst 1979|blað=Morgunblaðið|skoðað=18. desember 2020}}&lt;/ref&gt; Aðrir ættingjar og vinir Mountbattens sem voru um borð særðust alvarlega. Sprengjuárásin var framin af meðlimum [[Írski lýðveldisherinn|írska lýðveldishersins]], sem sögðu verknaðinn vera lið í að „slíta heimsvaldasinnað hjartað“ úr Bretlandi uns leyst yrði úr [[Átökin á Norður-Írlandi|deilunum á Norður-Írlandi]].&lt;ref&gt;{{Tímarit.is|3406752|Mikill harmur vegna dauða Mountbattens jarls|útgáfudagsetning=28. ágúst 1979|blað=Vísir|skoðað=15. desember 2020}}&lt;/ref&gt; Írski lýðveldissinninn [[Thomas McMahon]] var handtekinn og dæmdur í lífstíðarfangelsi fyrir morðið á Mountbatten en var látinn laus árið 1998 eftir að [[föstudagssáttmálinn]] var undirritaður milli sambandssinna og lýðveldissinna á Norður-Írlandi.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Morðingi Mountbattens lávarðar látinn laus|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/412661/|útgefandi=mbl.is|ár=1998|mánuður=8. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. desember}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{DEFAULTSORT:Mountbatten, Louis}} 
{{fd|1900|1979}}
[[Flokkur:Breskir flotaforingjar]]
[[Flokkur:Breskir jarlar]]
[[Flokkur:Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni]]
[[Flokkur:Formenn hermálanefndar Atlantshafsbandalagsins]]
[[Flokkur:Landstjórar Indlands]]
[[Flokkur:Varakonungar Indlands]]
[[Flokkur:Þýskir furstar]]</text>
      <sha1>n2r5ondba8z6mf2gnl0vzk31cahkb7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Guðrún Jónasson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161861</id>
    <revision>
      <id>1951866</id>
      <parentid>1836967</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3472" sha1="lbg6n9y371c12et0j68so79rttjs48f" xml:space="preserve">'''Guðrún Jónasson''' ([[8. febrúar]] [[1877]] - [[5. október]] [[1958]]) var bæjarfulltrúi og verslunareigandi í Reykjavík. 

Guðrún fæddist að Felli í [[Biskupstungur|Biskupstungum]]. Foreldrar hennar voru Pétur Einarsson bóndi (1835-1925) og Halla Magnúsdóttir (1833-1903). Hún flutti til Vesturheims með foreldrum sínum árið 1888. Þar kvæntist hún Jónasi Jónassyni (1867-1941) kaupmanni og leikhúseiganda í Winnipeg árið 1898. Þau skildu en Guðrún sneri aftur til Íslands árið 1904 með föður sínum og systurdóttur, Guðrúnu Ívarsdóttur Jónasson (1893–1921), sem hún hafði tekið að sér.

Guðrún stofnaði og rak vefnaðarvöruverslun með [[Gunnþórunn Halldórsdóttir|Gunnþórunni Halldórsdóttur]] (1872-1959) að [[Amtmannsstígur|Amtmannsstíg]] 5 og 5a í Reykjavík. Þær ráku saman heimili á efri hæð hússins og tóku að sér þrjú fósturbörn, þau voru Ásta Guðrún Pjetursdóttir (1919-2006), Jón B. Jónsson (1910-1976) og Sigmar Kristinsson (1909-1978). Guðrún og Gunnþórunn voru lífsförunautar.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://huldukonur.is/lifsforunautar/|titill=Huldukonur|access-date=2021-02-09}}&lt;/ref&gt;

Guðrún var fulltrúi í bæjarstjórn Reykjavíkur 1928-1946 og varafulltrúi 1946-1954. Hún sat í barnaverndarnefnd Reykjavíkur frá stofnun hennar, sem og í framfærslunefnd og brunamálanefnd. Guðrún var félagi í [[Góðtemplarareglan á Íslandi|Góðtemplarareglunni]], formaður kvennadeildar [[Slysavarnafélag Íslands|Slysavarnarfélags Íslands]] frá stofnun 1930 til dauðadags. Hún var formaður Sjálfstæðiskvennafélagsins Hvatar frá stofnun 1937-1955. Þá var hún lengi formaður fjáröflunarnefndar Kvennaheimilisins [[Hallveigarstaðir|Hallveigarstaða]] en einnig formaður [[Kvenréttindafélag Íslands|Kvenréttindafélags Íslands]] í stutta stund frá 1911-1912. Guðrún lést 5. október 1958 í Reykjavík.

Guðrún hlaut riddarakross fyrir starf sitt sem bæjarfulltrúi árið 1944 og svo stórriddarakross fyrir störf í þágu slysavarna árið 1955.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.forseti.is/f%C3%A1lkaor%C3%B0an/orduhafaskra/|title=http://www.forseti.is/fálkaorðan/orduhafaskra/|website=Forseti.is|access-date=2021-02-09|archive-date=2021-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519020840/https://www.forseti.is/f%C3%A1lkaor%C3%B0an/orduhafaskra/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
== Heimildir ==
&lt;references /&gt;

* [https://kvennasogusafn.is/index.php?mact=News,cntnt01,detail,0&amp;cntnt01articleid=138&amp;cntnt01detailtemplate=Safnkostur_detailTempl&amp;cntnt01returnid=45 Guðrún Jónasson (Kvennasögusafn Íslands)]
* Páll Líndal og Torfi Jónsson. ''Reykjavík : Bæjar- og borgarfulltrúatal 1836-1986.'' Reykjavík 1986, bls. 102.
* ''Morgunblaðið'' 14. október 1958, bls. 8. ''Morgunblaðið'' 21. október 1958. bls. 2.
* Sigríður Th. Erlendsdóttir og Björg Einarsdóttir. ''Veröld sem ég vil : Saga Kvenréttindafélags Íslands 1907-1992.'' Reykjavík 1993, bls. 114-115.
[[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]]
[[flokkur:Íslenskir kaupmenn]]
[[Flokkur:Íslenskar kvenréttindakonur]]
[[Flokkur:Íslenskir stjórnmálamenn]]
[[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 19. öld]]
[[Flokkur:Íslenskar konur á 20. öld]]
[[Flokkur:Íslendingar á 19. öld]]
[[Flokkur:Íslendingar á 20. öld]]
{{fd|1877|1958}}
[[Flokkur:Handhafar stórriddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]</text>
      <sha1>lbg6n9y371c12et0j68so79rttjs48f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pedro Castillo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164473</id>
    <revision>
      <id>1951927</id>
      <parentid>1831522</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14335" sha1="e1ejoptrtpdr2y3h8wzkril3eutz4pi" xml:space="preserve">{{Forsætisráðherra
| forskeyti = 
| nafn =  Pedro Castillo
| mynd = Pedro Castillo portrait.png
| titill= Forseti Perú
| stjórnartíð_start = [[28. júlí]] [[2021]]
| stjórnartíð_end = [[7. desember]] [[2022]]
| vara_forseti = [[Dina Boluarte]]
| forsætisráðherra = [[Guido Bellido]]&lt;br&gt;[[Mirtha Vásquez]]&lt;br&gt;[[Héctor Valer]]&lt;br&gt;[[Aníbal Torres]]&lt;br&gt;[[Betssy Chávez]]
| forveri = [[Francisco Sagasti]]
| eftirmaður = [[Dina Boluarte]]
| myndatexti1 = {{small|Castillo árið 2022}}
| fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1969|10|19}}
| fæðingarstaður = [[Puña]], [[Cajamarca]], [[Perú]]
| þjóderni = [[Perú]]skur
| maki = Lilia Paredes
| stjórnmálaflokkur = [[Frjálst Perú]]
| börn = 2
| bústaður = 
| atvinna = 
| háskóli = César Vallejo-háskóli
| starf = Kennari, verkalýðsforingi, stjórnmálamaður
| trúarbrögð = 
| undirskrift = Pedro Castillo signature.svg
| vefsíða = 
}}
'''José Pedro Castillo Terrones''' (f. 19. október 1969) er [[perú]]skur grunnskólakennari, verkalýðsforingi og stjórnmálamaður sem er fyrrverandi forseti Perú. Hann var kjörinn forseti í perúsku forsetakosningunum árið 2021 eftir að hann vann nauman sigur í seinni umferð á móti [[Keiko Fujimori]].&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021|title=Peru Libre: Ideario y Programa|url=https://declara.jne.gob.pe/ASSETS/PLANGOBIERNO/FILEPLANGOBIERNO/16542.pdf|url-status=live|pages=8}}&lt;/ref&gt; Castillo er meðlimur í [[Sósíalismi|sósíalistaflokknum]] [[Frjálst Perú|Frjálsu Perú]] og hefur verið borið saman við aðra [[Popúlismi|popúlíska]] vinstrileiðtoga í [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] á borð við [[Evo Morales]], [[Rafael Correa]] og [[Cristina Fernández de Kirchner|Cristinu Kirchner]]. Hann tók við embætti þann 28. júlí.

== Æviágrip ==
Castillo er sonur tveggja ólæsra bænda frá bænum [[Puña]] í [[Tacabamba]]-sýslu í [[Chota]]-héraði í fylkinu [[Cajamarca]].&lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|date=2021-04-18|title=Students' struggles pushed Peru teacher to run for president|url=https://apnews.com/article/latin-america-gardening-coronavirus-pandemic-peru-714133c2227b25bf020adb683b9cc476|url-status=live|access-date=2021-04-22|website=[[Associated Press]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|last=Santaeulalia|first=Inés|last2=Fowks|first2=Jacqueline|date=2021-04-12|title=Perú se encamina a una lucha por la presidencia entre el radical Pedro Castillo y Keiko Fujimori|url=https://elpais.com/internacional/2021-04-12/el-maestro-de-izquierda-radical-pedro-castillo-se-acerca-a-la-segunda-vuelta-segun-los-primeros-sondeos.html|url-status=live|access-date=2021-04-13|website=[[El País]]|language=es}}&lt;/ref&gt; Þrátt fyrir að stærsta gullnáma Suður-Ameríku sé í Cajamarca er svæðið eitt hið fátækasta í Perú.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; Castillo var hið þriðja af níu börnum foreldra sinna.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;

Á átakatímanum í Perú á níunda áratugnum vann Castillo sem vaktmaður fyrir öryggissveitir bænda (sp. ''Ronda Campesina'') á móti kommúnísku skæruliðasamtökunum [[Skínandi stígur|Skínandi stíg]].&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|last=|title=Pedro Castillo: Habrá minería «donde la naturaleza y la población la permitan»|url=https://energiminas.com/pedro-castillo-habra-mineria-donde-la-naturaleza-y-la-poblacion-la-permitan/|url-status=dead|access-date=2021-04-13|website=Energiminas|language=es|archive-date=2021-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20210414175612/https://energiminas.com/pedro-castillo-habra-mineria-donde-la-naturaleza-y-la-poblacion-la-permitan/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite web|last=Acosta|first=Sebastián|date=2021-04-08|title=Pedro Castillo cerró su campaña con un mitin en la Plaza Dos de Mayo|url=https://rpp.pe/politica/elecciones/pedro-castillo-cerro-su-campana-con-un-mitin-ante-cientos-de-personas-en-la-plaza-dos-de-mayo-noticia-1330508|url-status=live|access-date=2021-04-13|website=[[RPP (Peru)|RPP]]|language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:19&quot;&gt;{{Cite web|date=3 June 2021|title=Buenos Aires Times {{!}} Inequality fuels rural teacher’s unlikely bid to upend Peru|url=https://batimes.com.ar/news/latin-america/inequality-fuels-a-rural-teachers-unlikely-bid-to-upend-peru.phtml|url-status=live|access-date=2021-06-04|website=[[Buenos Aires Times]]|publisher=[[Bloomberg.com|Bloomberg]]}}&lt;/ref&gt; Fyrrum nemandi Castillo, Nilver Herrera, fylgdi honum í öryggissveitirnar og sagði um hann að Castillo hafi „alltaf viljað hjálpað fólki, [...] Ef við þurftum að byggja veg var hann þar, ef við þurftum að vinna eitthvað verkefni var hann til staðar og ef við þurftum að hjálpa veikri manneskju sem átti ekki peninga, þá var hann til staðar.“&lt;ref name=&quot;:19&quot; /&gt; Þessar sveitir aðhylltust ákveðnar vinstrisinnaðar stefnur en börðust þó á móti kommúnískum hryðjuverkum á svæðum sem ríkisstjórn Perú hafði ekki stjórn á.&lt;ref name=&quot;:17&quot;&gt;{{Cite web|last=Allen|first=Nicolas|date=1 June 2021|title=Pedro Castillo Can Help End Neoliberalism in Peru|url=https://jacobinmag.com/2021/06/pedro-castillo-peru-libre-keiko-fujimori-runoff-election-june-6-neoliberalism|url-status=live|access-date=2021-06-03|website=[[Jacobin]]|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

Castillo lauk gagnfræða- og menntaskólanámi við uppeldisstofnunina Octavio Matta Contreras de Cutervo og útskrifaðist með BA-gráðu í kennslufræði og mastersgráðu í menntunarsálfræði frá [[César Vallejo-háskóli|César Vallejo-háskólanum]].&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|last=PERÚ|first=Empresa Peruana de Servicios Editoriales S. A. EDITORA|title=Elecciones 2021: Conoce el perfil de Pedro Castillo, candidato del partido Perú Libre|url=https://andina.pe/agencia/noticia-elecciones-2021-conoce-perfil-pedro-castillo-candidato-del-partido-peru-libre-831311.aspx|access-date=2021-02-03|website=andina.pe|language=es}}&lt;/ref&gt;

Frá árinu 1995 vann Castillo sem grunnskólakennari við skóla 10465 í bænum Puña, þar sem hann eldaði jafnframt og hreinsaði eftir nemendurna í kennslustofu sinni.&lt;ref name=&quot;:12&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

==Stjórnmálaferill==
Castillo varð þjóðþekktur fyrir að leiða [[verkfall]] grunnskólakennara árið 2017. Hann bauð sig fram til forseta fjórum árum síðar fyrir vinstriflokkinn [[Frjálst Perú]]. Forsetakosningarnar voru haldnar á tíma mikils pólitísks og samfélags óróa. Perú hafði haft fjóra forseta á aðeins þremur árum, efnahagur landsins var í molum vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019-2021|alþjóðlega kórónaveirufaraldursins]] og dauðsfall vegna [[Covid-19]] í Perú var það hæsta í heimi miðað við höfðatölu.&lt;ref name=fréttablaðið/&gt;

Í forsetakosningunum lofaði Castillo að gera róttækar breytingar á stjórnarskrá Perú, gerbreyta auðlindakerfi landsins og stofna sérstakt vísindaráðuneyti.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Mjótt á munum í Perú|url=https://www.visir.is/g/20212119305d|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=7. júní|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. júlí|höfundur=Árni Sæberg}}&lt;/ref&gt; Hann hafði um skeið komið einræðisstjórn [[Nicolás Maduro|Nicolásar Maduro]] í [[Venesúela]] til varnar en dró síðar í land með þau ummæli og sagði að „enginn [[Hugo Chávez|chavismi]]“ væri í hreyfingu hans. Flokksmenn Castillo höfðu jafnframt verið sakaðir um tengsl við kommúníska skæruliðahópinn [[Skínandi stígur|Skínandi stig]] auk þess sem bent var á [[Marx-lenínismi|marx-lenínísk]] áhrif í stefnuskrá flokksins.&lt;ref name=fréttablaðið&gt;{{Vefheimild|titill=Hnífjöfn kosning milli umdeildra frambjóðenda í Perú|url=https://www.frettabladid.is/frettir/peru-hnifjofn-kosning-milli-umdeildra-frambjodenda/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2021|mánuður=8. júní|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. júlí|höfundur=Þorgrímur Kári Snævarr|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401152055/https://www.frettabladid.is/frettir/peru-hnifjofn-kosning-milli-umdeildra-frambjodenda/|safndags=1. apríl 2023}}&lt;/ref&gt; Castillo hefur þó lýst því yfir að hann hyggist ekki leiða [[Kommúnismi|kommúníska]] ríkisstjórn og að róttækari flokksfélagar hans muni ekki hafa nein úrslitaáhrif á ákvarðanatöku í stjórninni.&lt;ref name=&quot;:14&quot;&gt;{{Cite web|date=22 April 2021|title=Pedro Castillo arremete contra Nicolás Maduro: 'que primero arregle sus problemas internos y que se lleve a sus compatriotas que vinieron a delinquir'|url=https://www.expreso.com.pe/elecciones-2021/pedro-castillo-arremete-contra-nicolas-maduro-si-hay-algo-que-tiene-que-decir-que-primero-arregle-sus-problemas-internos-y-que-se-lleve-a-sus-compatriotas-que-vinieron-a-delinquir/|access-date=23 April 2021|website=Diario Expreso}}&lt;/ref&gt;

Í upphafi kosningabaráttunnar var Castillo ekki spáð góðu gengi en hann lenti óvænt í fyrsta sæti í fyrri umferð forsetakosninganna með 18,92 prósent atkvæðanna, meðal annars þar sem pólitíska landslagið var margklofið og kosið var á milli átján frambjóðenda.&lt;ref name=fréttablaðið/&gt; Í seinni kosningaumferðinni keppti Castillo við [[Keiko Fujimori]], frambjóðanda hægrisinnaða [[Alþýðuvaldið|Alþýðuvaldsins]] og dóttur fyrrum einræðisherrans [[Alberto Fujimori]]. Castillo vann nauman sigur í seinni umferð kosninganna með 50,126 prósent atkvæðanna gegn 49,874 prósentum sem Fujimori hlaut.&lt;ref name=&quot;:24&quot;&gt;{{Cite web|last=OFICINA NACIONAL DE PROCESOS ELECTORALES|first=Hacemos que tu voto cuente|title=PRESENTACIÓN DE RESULTADOS, (''SEGUNDA ELECCIÓN PRESIDENCIAL 2021'')|url=https://www.resultadossep.eleccionesgenerales2021.pe/SEP2021/EleccionesPresidenciales/RePres/T|website=onpe.gob.pe|access-date=2021-07-23|archive-date=2021-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608015227/https://www.resultadossep.eleccionesgenerales2021.pe/SEP2021/EleccionesPresidenciales/RePres/T|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Í kosningunum naut Castillo yfirgnæfandi fylgis á fátæku dreifbýli landsins en Fujimori meira fylgis meðal Perúmanna erlendis.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Castillo lýsir sig forseta en Fujimori ýjar að svindli|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/10/castillo-lysir-sig-forseta-en-fujimori-yjar-ad-svindli|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2021|mánuður=10. júlí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}&lt;/ref&gt; Fujimori neitaði lengi að viðurkenna ósigur og hélt því fram að svindlað hefði verið í kosningunum&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Castillo lýsir yfir sigri en Fujimori vill ógilda fjölda atkvæða|url=https://www.visir.is/g/20212120536d/ca-still-o-lysir-yfir-sigri-en-fujimori-vill-o-gilda-fjolda-at-kvaeda|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=10. júní|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. júlí|höfundur=Atli Ísleifsson}}&lt;/ref&gt; en erlendir eftirlitsaðilar töldu að kosningarnar hefðu farið sómasamlega fram og fundu ekki ummerki um svindl.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=„Jákvæðar og vel heppnaðar kosningar“ í Perú|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/12/jakvaedar-og-vel-heppnadar-kosningar-i-peru|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2021|mánuður=12. júní|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}&lt;/ref&gt;

Castillo var lýstur sigurvegari kosninganna af kjörstjórn landsins þann 20. júlí 2021, sex vikum eftir að seinni umferðin fór fram.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Castillo lýstur forseti Perú|url=https://www.ruv.is/frett/2021/07/20/castillo-lystur-forseti-peru|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2021|mánuður=20. júlí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}&lt;/ref&gt;

==Forseti Perú==
Eftir að Castillo tók við embætti forseta útnefndi hann [[Guido Bellido]] í embætti forsætisráðherra. Valið á Bellido var mjög umdeilt þar sem hann sætti þá rannsókn um það hvort hann hefði varið hryðjuverk með yfirlýsingum þar sem hann hafði komið stuðningsmönnum [[Skínandi stígur|Skínandi stígs]] til varnar. Castillo fór fram á afsögn Bellido í október 2021, þegar hann hafði setið aðeins um tvo mánuði í embætti.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Forsætisráðherra hættir að beiðni forseta|url=https://www.ruv.is/frett/2021/10/07/forsaetisradherra-haettir-ad-beidni-forseta|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2021|mánuður=7. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=7. október|höfundur=Róbert Jóhannsson}}&lt;/ref&gt;

Þann 7. desember 2022 reyndi Castillo að leysa upp perúska þingið og tilkynnti að hann hygðist stýra Perú með stjórnartilskipunum. Þingið neitaði að viðurkenna þingrofið og varaforseti Perú, [[Dina Boluarte]], fordæmdi útspil Castillos sem tilraun til valdaráns. Í kjölfarið kom þingið saman og kaus að leysa Castillo úr embætti fyrir „siðferðislegt vanhæfi“ hans til að stýra landinu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Castillo steypt af stóli í Perú|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/12/07/castillo_steypt_af_stoli_i_peru/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=7. desember 2022|skoðað=7. desember 2022}}&lt;/ref&gt; Boluarte sór embættiseið sem nýr forseti og Castillo var í kjölfarið handtekinn.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Forseta Perú steypt af stóli|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2022-12-07-forseta-peru-steypt-af-stoli|útgefandi=[[RÚV]]|dags=7. desember 2022|skoðað=8. desember 2022|höfundur=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir}}&lt;/ref&gt;

Eftir að Castillo var vikið úr embætti brutust út mótmæli í hlutum landsins. Stuðningsmenn Castillos hafa krafist þess að Boluarte segi af sér og að Castillo verði forseti á ný. Þann 16. janúar 2023 höfðu 43 mótmælendur fallið í valinn í átökum við yfirvöld.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Fjölmenn mótmæli fyrirhuguð í Líma|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-01-16-fjolmenn-motmaeli-fyrirhugud-i-lima|útgefandi=[[RÚV]]|dags=16. janúar 2023|skoðað=21. janúar 2023|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{Töflubyrjun}}
{{Erfðatafla
| titill = Forseti Perú
| frá = [[28. júlí]] [[2021]]
| til = [[7. desember]] [[2022]]
| fyrir = [[Francisco Sagasti]]
| eftir = [[Dina Boluarte]]
}}
{{Töfluendir}}
{{DEFAULTSORT:Castillo, Pedro}}
{{f|1969}}
[[Flokkur:Forsetar Perú]]</text>
      <sha1>e1ejoptrtpdr2y3h8wzkril3eutz4pi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jarðskjálftinn á Haítí 2021</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164665</id>
    <revision>
      <id>1951932</id>
      <parentid>1727568</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:29:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3638" sha1="gcmcnrsieyhuvmvnc9lwkbml786vsl1" xml:space="preserve">{{coord|18.408|-73.475|display=title}}
{{Jarðskjálfti
| mynd= Haiti Earthquake 10.jpg
| myndaheiti = Skemmdir eftir jarðskjálftann.
| Dagsetning=14. ágúst 2021, 08:29:09
|Tímalengd = 
|Stærð = 7,2 [[Jarðskjálftakvarðar|M&lt;sub&gt;w&lt;/sub&gt;]]
|Dýpt = 10km
|Staðsetning = {{coord|18.408|-73.475|display=inline,title}}
|Áhrifasvæði skjálftans = [[Haítí]] 
|Skemmdir = 136.800 byggingar skemmdar eða eyðilagðar.
| Jarðskjálftahröðun =
| Flóðbylgja = 
| Ofanflóð = 
| Fyrirskjálftar = 
| Eftirskjálftar =
| Mannsfall = Að minnsta kosti 2.189 látnir og 12.268 slasaðir.
}}
Þann 14. ágúst 2021 klukkan hálfníu að staðartíma skall '''[[jarðskjálfti]] á [[Haítí]]''' að stærðinni 7,2 og olli gríðarlegri eyðileggingu. Skjálftinn varð um átta kílómetrum frá bænum [[Petit-Trou-de-Nippes]].&lt;ref name=óre&gt;{{Vefheimild|titill=Margir látnir eftir stóran skjálfta á Haítí|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/14/margir-latnir-eftir-storan-skjalfta-a-haiti|höfundur=Ólöf Rún Erlendsdóttir|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2021|mánuður=14. ágúst|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. ágúst}}&lt;/ref&gt; Fljótlega eftir jarðskjálftann var tilkynnt um dauðsföll vegna hans og flóðbylgjuviðvörun gefin út. Samkvæmt [[Bandaríska jarðvísindastofnunin|banda­rísku jarð­vísinda­stofnuninni]] varð skjálftinn á um tíu kílómetra dýpi og um 150 kílómetra frá haítísku höfuðborginni [[Port-au-Prince]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Dauðsföll eftir stóran jarðskjálfta á Haítí|url=https://www.frettabladid.is/frettir/daudsfoll-eftir-storan-jardskjalfta-a-haiti/|höfundur=Þorvarður Pálsson|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2021|mánuður=14. ágúst|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. ágúst|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402104333/https://www.frettabladid.is/frettir/daudsfoll-eftir-storan-jardskjalfta-a-haiti/|safndags=2. apríl 2023}}&lt;/ref&gt; Flóðbylgjuviðvörunin var síðar afturkölluð.&lt;ref name=óre/&gt;

Fjórum dögum eftir skjálftann var reiknað með því að minnst 1.941 manns hefðu látist og hátt í 10.000 manns höfðu slasast.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/08/18/hatt_i_tvo_thusund_latin_a_haiti/|titill=Hátt í tvö þúsund látin á Haítí|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. ágúst}}&lt;/ref&gt; [[Ariel Henry]], forsætisráðherra Haítí, lýsti yfir mánaðarlöngu neyðarástandi vegna hamfaranna.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.frettabladid.is/frettir/meira-en-700-latin-eftir-jardskjalftann-a-haiti/|titill=Meira en 700 látin eftir jarð­skjálftann á Haítí|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2021|mánuður=15. ágúst|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. ágúst|höfundur=Þorvarður Pálsson|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230401035051/https://www.frettabladid.is/frettir/meira-en-700-latin-eftir-jardskjalftann-a-haiti/|safndags=1. apríl 2023}}&lt;/ref&gt;

Jarðskjálftinn reið yfir Haítí um ellefu árum eftir [[Jarðskjálftinn á Haítí 2010|álíka kraftmikinn jarðskjálfta]] sem varð hundruðum þúsunda Haíta að bana.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|höfundur=Alexander Kristjansson|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/14/thjodin-ekki-buin-ad-jafna-sig-eftir-sidustu-hamfarir|titill=Þjóðin ekki búin að jafna sig eftir síðustu hamfarir|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2021|mánuður=14. ágúst|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=18. ágúst}}&lt;/ref&gt;

==Tengt efni==
* [[Jarðskjálftinn á Haítí 2010]]

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

{{stubbur}}
[[Flokkur:2021]]
[[Flokkur:Jarðskjálftar á Haítí|2021]]</text>
      <sha1>gcmcnrsieyhuvmvnc9lwkbml786vsl1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Screaming Trees</title>
    <ns>0</ns>
    <id>173472</id>
    <revision>
      <id>1951919</id>
      <parentid>1801269</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:07:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2352" sha1="t1zuv1ta9eysj3mqbuha2efllkmyygt" xml:space="preserve">{{Hljómsveit
| nafn = Screaming Trees
| mynd = Screaming Trees (1980s SST promo photo).jpg
| mynd_lýsing = 
| uppruni = 
| land = {{USA}} Bandaríkin
| ár_starfandi = 1984-2000 
| stefna = [[Grugg]]
| útgefandi = 
| dreifing = 
| meðlimir = [[Mark Lanegan]], Gary Lee Conner, Van Conner, Mark Pickerel, Barrett Martin, Josh Homme
| gamlir_meðlimir = 
| vefsíða = 
|}}
'''Screaming Trees''' var bandarísk hljómsveit sem stofnuð var í smábænum Ellensburg, [[Washington-fylki]], árið  1984. Sveitin er ein af þeim sem kennd er við [[grugg]]bylgjuna (grunge). Hljómsveitin hóf ferilinn sem táningar en gáfu út plötuna ''Uncle Anesthesia'' á stórri útgáfu árið 1991 ([[Chris Cornell]] var einn framleiðenda plötunnar). Ári síðar kom út vinsælasta plata þeirra, ''Sweet Oblivion''. Lagið ''Nearly Lost You'' naut nokkurra vinsælda. &lt;ref&gt;[https://www.allmusic.com/artist/screaming-trees-mn0000312353 Screaming Trees - Biography] Allmusic &lt;/ref&gt; Screaming Trees naut ekki sömu vinsælda og stærstu gruggböndin og deilur hljómsveitameðlima urðu til þess að sveitin lagði upp laupana árið 2000. Söngvarinn [[Mark Lanegan]] var farinn að einbeita sér æ meir að sólóferli. Afrakstur síðustu upptaka sveitarinnar komu út árið 2011.

Síðar vann Lanegan líka með [[Queens of the Stone Age]] en Josh Homme gítarleikari sveitarinnar var stuttan tíma með Screaming Trees. Trommarinn Barrett Martin vann m.a. með [[R.E.M.]]. Connor-bræðurnir voru í smærri böndum og sólóverkefnum.

==Meðlimir==
*Mark Lanegan – Söngur (1984–2000; dó 2022)
*Gary Lee Conner – Gítar, bakraddir (1984–2000)
*Van Conner – Bass, bakraddir (1984–2000; dó 2023)
*Mark Pickerel – Trommur (1984–1991)
*Barrett Martin – Trommur, bakraddir (1991–2000)
*Josh Homme – Gítar (1996–1998)

==Tónleikameðlimir==
*Donna Dresch – bass (1988, 1991)
*Sean Hollister – drums (1991)
*Dan Peters – drums (1991)

==Breiðskífur==
*Other Worlds (1985)
*Clairvoyance (1986)
*Even If and Especially When (1987)
*Invisible Lantern (1988)
*Buzz Factory (1989)
*Change Has Come (1989)
*Uncle Anesthesia (1991)
*Sweet Oblivion (1992)
*Dust (1996)
*Last Words: The Final Recordings (2011)

{{s|1984}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Lagt niður 2000]]
[[Flokkur:Bandarískar rokkhljómsveitir]]</text>
      <sha1>t1zuv1ta9eysj3mqbuha2efllkmyygt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Blæja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175216</id>
    <revision>
      <id>1952109</id>
      <parentid>1931795</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:31:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19142-45</username>
        <id>114943</id>
      </contributor>
      <comment>bætti við upplýsingum</comment>
      <origin>1952109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3631" sha1="rp6539uldd9mqdf3d7n644m3x5xp7pj" xml:space="preserve">'''''Blæja''''' ([[enska]]: ''Bluey'') er áströlsk teiknimyndaþáttaröð ætluð leikskólabörnum. Hún var frumsýnd á [[ABC Kids]] þann 1. október 2018. Þáttaröðin var búin til af [[Joe Brumm]] og var framleidd af fyrirtækinu [[Ludo Studio]]. Blæja er aðalpersónan í þáttunum og eru allar persónurnar ástralskir hundar

Þessi grein fjallar um teiknimyndaþáttaröðina frá árinu 2018. Fyrir sjónvarpsþættina frá 1976, sjá Bluey (sjónvarpsþættir frá 1976).&lt;ref&gt;{{Citation |title=Bluey (TV series) |date=2026-03-27 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bluey_(TV_series)&amp;oldid=1345595656 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;
 Bluey
 Teiknimynd af manngerðum Blue Heeler hvolpi, hoppandi í loftinu með hendurnar útréttar við hlið sér, brosandi. Hundurinn er blár og sýndur fyrir framan bláan bakgrunn. Orðið „Bluey“ er fyrir ofan höfuð hennar með hvítum stöfum.
 Tegund Leikskóli
 Sköpuð af Joe Brumm
 Handrit eftir Joe Brumm
 Leikstjórn:
 Joe Brumm (þáttaröð 1)
 Richard Jeffery (þáttaröð 2–3)
 Raddir:
 David McCormack
 Melanie Zanetti
 Tónskáld: Joff Bush
 Upprunaland: Ástralía
 Upprunalegt tungumál: Enska
 Fjöldi þáttaraða: 3
 Fjöldi þátta: 154 (listi yfir þætti)
 Framleiðsla:
 Framleiðendur:
 Michael Carrington[a] (þáttaröð 1)
 Libbie Doherty[a] (þáttaröð 2–3)
 Henrietta Hurford-Jones[b]
 Charlie Aspinwall
 Daley Pearson
 Framleiðandi: Sam Moor[c]
 Lengd: 7 mínútur
 Framleiðslufyrirtæki: Ludo Studio
 Upprunaleg útgáfa:
 Network ABC Kids
 Frumsýning: 1. október 2018 – nútíð
 Bluey er áströlsk teiknimyndasería fyrir leikskólabörn, búin til af Joe Brumm og framleidd af Ludo Studio í Queensland. Þættirnir voru pantaðir af Ástralska ríkisútvarpinu og Breska ríkisútvarpinu, en BBC Studios höfðu alþjóðlega dreifingar- og markaðsréttindi. Bluey var frumsýndur á ABC Kids þann 1. október 2018. Þátturinn var síðan sýndur á alþjóðavettvangi hjá Disney Junior í Bandaríkjunum og er nú fáanlegur til streymis á Disney+.
 
 Þátturinn fjallar um Bluey, sex ára (síðar sjö ára) mannlegan Blue Heeler hvolp sem er fullur af orku, ímyndunarafli og forvitni um heiminn. Hún býr með föður sínum, Bandit; móður sinni, Chilli; og yngri systur sinni, Bingo, sem fylgir reglulega Bluey í ævintýri þegar parið leggur upp í hugmyndaríka leiki saman. Aðrar persónur sem koma fram eru hver um sig af mismunandi hundategund. Yfirgripsmikil þemu eru fjölskyldulíf, uppvöxtur og áströlsk menning. Brisbane, höfuðborg Queensland-fylkis, var innblástur fyrir umgjörð þáttanna.
 
 Bluy hefur notið stöðugt mikilla áhorfenda í Ástralíu, bæði í sjónvarpi og á sjónvarpsstöðvum eftirspurn. Það hefur haft áhrif á þróun varnings, sviðssýningar með persónum þáttanna og kvikmyndar sem áætlað er að komi út 6. ágúst 2027. Þáttaröðin hefur unnið þrenn Logie-verðlaun fyrir framúrskarandi barnaefni, þrenn AACTA-verðlaun fyrir bestu sjónvarpsþætti fyrir börn, alþjóðleg Emmy-verðlaun fyrir börn árið 2019 og Peabody-verðlaun árið 2024. Gagnrýnendur hafa hrósað þáttunum fyrir nútímalega og jákvæða lýsingu á fjölskyldulífi, uppbyggilega foreldraboðskap og hlutverk Bandit sem jákvæðrar föðurímyndar.&lt;ref&gt;{{Citation |title=Bluey (TV series) |date=2026-03-27 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bluey_(TV_series)&amp;oldid=1345595656 |access-date=2026-03-27 |language=en}}&lt;/ref&gt;
[[Flokkur:Ástralskar þáttaraðir]]
{{stubbur}}</text>
      <sha1>rp6539uldd9mqdf3d7n644m3x5xp7pj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rækjumauk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>175451</id>
    <revision>
      <id>1952071</id>
      <parentid>1815732</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:10:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MáneyMánadóttir</username>
        <id>103358</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>1952071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="893" sha1="rhcqkkfawhf5ivvaomfhfapn8rycesb" xml:space="preserve">[[Mynd:A_square_of_shrimp_paste_from_Hung_Kee_store.jpg|thumb|right|Rækjumauk á markaði í Hong Kong.]]
'''Rækjumauk''' er [[gerjun|gerjað]] mauk gert úr heilum [[rækja|rækjum]] eða [[áta|átu]] og er vinsæll bragðbætir í matargerð [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]] og Suður-[[Kína]]. Smárækjur eru þerraðar, maukaðar og blandaðar salti, og maukið síðan látið gerjast í nokkrar vikur. Rækjumauk er bæði bragð- og lyktsterkt, en mauk af betri gæðum hefur venjulega mildara bragð. Rækjumauk gengur undir ýmsum nöfnum, eins og ''terasi'' (í [[Indónesía|Indónesíu]]), ''belacan'' (í [[Malasía|Malasíu]]), ''bagoóng'' (á [[Filippseyjar|Filippseyjum]]), ''haam ha'' (í Kína) og ''kapi'' (í Kambódíu og Taílandi).

{{stubbur}}

[[Flokkur:Krydd]]
[[Flokkur:Matargerð í Suðaustur-Asíu]]
[[Flokkur:Kínversk matargerð]]
[[Flokkur:Rækjur]]</text>
      <sha1>rhcqkkfawhf5ivvaomfhfapn8rycesb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ystu punktar Aserbaídsjans</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176204</id>
    <revision>
      <id>1952056</id>
      <parentid>1867040</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T08:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurcke</username>
        <id>111106</id>
      </contributor>
      <origin>1952056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1142" sha1="m4mql7b2kn1w41f7chvwxb33v45srwd" xml:space="preserve">[[Mynd:Aj-map.png|300px|thumbnail|Kort af Aserbaídsjan]]
'''Ystu punktar Aserbaídsjans''' eru þeir staðir sem eru [[Vestur|vestastir]], [[Austur|austastir]], [[Norður|nyrstir]] eða [[Suður|syðstir]] í [[Aserbaídsjan]].&lt;ref name=&quot;AZ&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.worldatlas.com/articles/the-most-extreme-points-of-azerbaijan.html|title=The Most Extreme Points Of Azerbaijan|publisher=Worldatlas.com|accessdate=2023-09-13|language=en|archive-date=2023-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230908083132/https://www.worldatlas.com/articles/the-most-extreme-points-of-azerbaijan.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Staðir ==
* Nyrsti staður - [[Balaken]] ({{coord|41|54|N|46|25|E|region:AZ}})
* Syðsti staður - [[Astara (Aserbaídsjan)|Astara]] ({{coord|38|24|N|48|39|E|region:AZ}})
* Vestasti staður - [[Sadarak]] ({{coord|39|42|N|44|46|E|region:AZ}})
* Austasti staður - [[Chilov]], [[Bakú]] ({{coord|40|18|N|50|33|E|region:AZ}})
* Hæsti staður - [[Bazardüzü]] (4.466 m, {{coord|40|18|N|47|51|E|region:AZ}})
* Lægsti staður - [[Kaspíahaf]] (-28 m)

== Heimildir ==
{{reflist}}

[[Flokkur:Landafræði Aserbaísjan]]</text>
      <sha1>m4mql7b2kn1w41f7chvwxb33v45srwd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Heidi Strand</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179481</id>
    <revision>
      <id>1951895</id>
      <parentid>1940082</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-18767-86</username>
        <id>114920</id>
      </contributor>
      <comment>Breyttur texti og viðbætur vegna fráfalls Heidi og örfáar leiðréttingar.</comment>
      <origin>1951895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6995" sha1="8xg7w2ainz0vqvp94rinyr7diy5geyt" xml:space="preserve">'''Heidi Strand''' (fædd 6. janúar 1953, látin 18. janúar 2026) var íslenskur myndlistarmaður.

== Æviágrip ==
Heidi Strand fæddist í [[Þrándheimur|Þrándheimi]] í [[Noregur|Noregi]]. Foreldrar hennar voru hjónin Leon Høyer Strand, fæddur árið 1908 í Madison í sambandsríkinu Minnesota, og Solveig Gundersen, fædd árið 1919 í Drammen í Noregi. Hún ólst upp með eldri bróður sínum Egil, (f. 6. ágúst 1951, d. 4. febrúar 2024) en einnig átti hún eldri systkini, búsett bæði í Þrándheimi og annars staðar. Fyrstu árin bjó fjölskyldan rétt við hið þekkta kennileiti borgarinnar, {{ill|Gamle Bybro|no|Gamle Bybro}}, en síðar fluttist hún til {{ill|Lade|no|Lade}} sem kallað var að Hlöðum í fornum sögum. Aðaláhugamál Heidi á unglingsárum voru [[Kappróður|kappróðrar]] og varð hún tvisvar Noregsmeistari, fyrst sem stýrimaður í fjögurra manna báti í flokki fullorðinna 1967 og svo sem unglingur í tvírónum tveggja manna [[:en:Double_scull|báti]] 1969. Heidi kynntist eiginmanni sínum Matthíasi Kristiansen í Þrándheimi, fluttist til Íslands um áramótin 1972/3 og bjó þar til æviloka, nema árin 1975-80 þegar þau hjónin sóttu nám og vinnu í Noregi og Danmörku.

== Menntun ==
Heidi lauk námi sem [[sjúkraliði]] 1972 og vann sem slík, bæði á Íslandi og í Noregi. Árið 1978 lauk hún myndlistarnámi með starfsheitið aktivitør, beskæftigelsesvejleder á dönsku, og vann um hríð sem slík hjá félagstarfi aldraðra í Reykjavík. Saumar og handavinna áttu þó allan þennan tíma hug hennar allan og árið 1978 vann hún 1. verðlaun fyrir saumað myndverk í norska vikublaðinu {{ill|Det Nye|no|Det Nye}}. Það varð henni hvatning til að halda áfram og eftir fyrstu sýningu hennar í Ásmundarsal árið 1982 varð ekki aftur snúið svo síðan á 9. áratug hefur hún einbeitt sér að listsköpun. Heidi saumaði lengi veggverk af ýmsum stærðum en lagði frá aldamótum aðaláherslu á gerð myndverka með nálaþæfingu úr ull, að mestu íslenskri. Árið 1986 sótti hún teikninámskeið hjá Ingibergi Magnússyni, árið 1987 námskeið við Myndlistaskólann í Reykjavík og árin 2006 &amp; 2008 námskeið í nálaþæfingu hjá Birgitte Kragh Hansen, Danmörku.

== Ferill ==

=== Einkasýningar ===
Heidi hélt alls 30 einkasýningar, bæði heima og erlendis. Sú umfangsmesta var sýningin '''Heiði og strönd''' á Hlöðuloftinu á [[Korpúlfsstaðir|Korpúlfsstöðum]] í júlí 2022 en þar sýndi hún 70 verk, nokkur þau elstu frá miðjum tíunda áratug síðustu aldar en flest unnin undanfarin 15 ár, í þessum 1000 fermetra sal. 

===  Samsýningar ===
Heidi tók þátt í um 50 samsýningum víða um heim þar sem dómnefndir önnuðust oftast val á verkum. Sumar þeirra voru farandsýningar sem settar voru upp í mörgum löndum og stóðu yfir árum saman. Þar má meðal annars nefna European Art Quilt Foundation en Heidi tók þátt í alls fjórum farand- og samsýningum á þeirra vegum sem settar voru upp á um 20 stöðum í Evrópu, Ameríku og Asíu, þar á meðal á lokasýningu samtakanna, Grande Finale, í Goes í Hollandi. Glæsilegar sýningarskrár voru gerðar um allar sýningar samtakanna. Hún átti líka þrjú verk á World Quilt Carnival, sem var þáttur í WorldExpo heimssýningunni árið 2005 í Nagoya í [[Japan]].

===  Annað ===
Heidi á 4 verk í bókinni Stitched Journeys with Birds með 200 listamönnum og 500 verkum sem kom út 2023. Hún hefur oftsinnis dvalið í vinnustofum í bæði Danmörku, Þýskalandi og Frakklandi. Árið 2013 lék Heidi í kvikmyndinni [[Málmhaus]], auk þess sem hún var einn þriggja leikara í röð 13 sjónvarpsauglýsinga fyrir Thule sem gengu í sjónvarpi og kvikmyndahúsum árum saman. Árið 2009 þýddi hún Hvítu bókina eftir [[Einar Már Guðmundsson]] á norsku í samstarfi við Matthías Kristiansen en hún var gefin út af Cappelen-Damm og árið 1982 annaðist hún kennslu jólaföndurs í [[Stundin okkar|Stundinni okkar]] á RÚV. Árin 1979-80 bjó Heidi í Danmörku og var þá félagi í Kollektivbutikken Tusind Sind í Kaupmannahöfn. Heidi stundaði kappróður frá 1966 til 1971 og varð tvívegis Noregsmeistari en síðasta árið var hún þjálfari og þjálfunarstjóri hjá Damenes roklubb í Þrándheimi. Heidi hélt á sínum tíma mörg námskeið í bútasaumi, auk þess sem hún kenndi myndlist í grunnskóla Borgarness og hjá félagsstarfi aldraðra í Reykjavík.

Heidi fékk styrk frá menntamálaráðuneyti vegna þátttöku sinnar í Heimssýningunni í Nagoya í Japan 2004, ferðastyrki frá Muggi árin 2007 og 2009 og ferðastyrk listamannalauna vegna vinnustofudvalar í Marseille 2011.

Heidi var félagi í SÍM, Textílfélaginu og SAQA, Studio Art Quilt Associates, og á verk á farandsýningu síðastnefndu samtakanna sem hófst í Flórída í september 2023 og stendur að minnsta kosti út árið 2027.

==Tenglar==
Vefsetur Heidi er [https://www.heidistrand.com www.heidistrand.com]

Skrá yfir [https://www.heidistrand.com/private-exhibitions/ einkasýningar] hennar má finna hér og [https://www.heidistrand.com/joint-exhibitions/ samsýningar] og annað hér.

Fésbókarsíða Heidi með áherslu á verk hennar er https://www.facebook.com/profile.php?id=100057423408673 

*[https://www.sim.is/frettir-all/hl%C3%B6%C3%B0ulofti%C3%B0%2C-korp%C3%BAlfsst%C3%B6%C3%B0um%3A-heidi-og-str%C3%B6nd---heidi-strand Heiði og strönd]
*[https://www.heidistrand.com/ Heimasíða]
*[https://www.historischmuseumdebevelanden.nl/artquilts-E.html Grande Finale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240329145246/https://www.historischmuseumdebevelanden.nl/artquilts-E.html |date=2024-03-29 }}
*[http://australia.or.jp/culture_old/en/events/view/24/World+Quilt+Carnival+Nagoya+Japan+2005 WorldExpo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240329145245/http://australia.or.jp/culture_old/en/events/view/24/World+Quilt+Carnival+Nagoya+Japan+2005 |date=2024-03-29 }}
*[https://www.amazon.com/Stitched-Journeys-Birds-Inspiration-Creativity/dp/0764366920 Stitched Journeys with Birds]
*[https://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/1506 Málmhaus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240720115416/https://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/1506 |date=2024-07-20 }}
*[https://www.ark.no/produkt/boker/fagboker/den-hvite-boken-9788202311230 Hvíta bókin]
*[https://elverhoj-butik.dk/mistin.html Tusind Sind]
*[https://www.strindahistorielag.no/wiki/index.php/Damenes_Roklubb Damenes roklubb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240329145245/https://www.strindahistorielag.no/wiki/index.php/Damenes_Roklubb |date=2024-03-29 }}
*[https://www.saqa.com/art/exhibitions/aviary-saqa-global-exhibition Farandsýning Studio Art Quilt Associates]

{{f|1953}}
[[Flokkur:Norskir myndlistarmenn]]
[[Flokkur:Íslenskir myndlistarmenn]]
[[Flokkur:Íslenskar myndlistarkonur]]</text>
      <sha1>8xg7w2ainz0vqvp94rinyr7diy5geyt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951896</id>
      <parentid>1951895</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:07:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7017" sha1="ihf2kqpbpijr1noa2uop7w36c9cipxf" xml:space="preserve">'''Heidi Strand''' (fædd [[6. janúar]] [[1953]], látin [[18. janúar]] [[2026]]) var íslenskur myndlistarmaður.

== Æviágrip ==
Heidi Strand fæddist í [[Þrándheimur|Þrándheimi]] í [[Noregur|Noregi]]. Foreldrar hennar voru hjónin Leon Høyer Strand, fæddur árið 1908 í Madison í sambandsríkinu Minnesota, og Solveig Gundersen, fædd árið 1919 í Drammen í Noregi. Hún ólst upp með eldri bróður sínum Egil, (f. 6. ágúst 1951, d. 4. febrúar 2024) en einnig átti hún eldri systkini, búsett bæði í Þrándheimi og annars staðar. Fyrstu árin bjó fjölskyldan rétt við hið þekkta kennileiti borgarinnar, {{ill|Gamle Bybro|no|Gamle Bybro}}, en síðar fluttist hún til {{ill|Lade|no|Lade}} sem kallað var að Hlöðum í fornum sögum. Aðaláhugamál Heidi á unglingsárum voru [[Kappróður|kappróðrar]] og varð hún tvisvar Noregsmeistari, fyrst sem stýrimaður í fjögurra manna báti í flokki fullorðinna 1967 og svo sem unglingur í tvírónum tveggja manna [[:en:Double_scull|báti]] 1969. Heidi kynntist eiginmanni sínum Matthíasi Kristiansen í Þrándheimi, fluttist til Íslands um áramótin 1972/3 og bjó þar til æviloka, nema árin 1975-80 þegar þau hjónin sóttu nám og vinnu í Noregi og Danmörku.

== Menntun ==
Heidi lauk námi sem [[sjúkraliði]] 1972 og vann sem slík, bæði á Íslandi og í Noregi. Árið 1978 lauk hún myndlistarnámi með starfsheitið aktivitør, beskæftigelsesvejleder á dönsku, og vann um hríð sem slík hjá félagstarfi aldraðra í Reykjavík. Saumar og handavinna áttu þó allan þennan tíma hug hennar allan og árið 1978 vann hún 1. verðlaun fyrir saumað myndverk í norska vikublaðinu {{ill|Det Nye|no|Det Nye}}. Það varð henni hvatning til að halda áfram og eftir fyrstu sýningu hennar í Ásmundarsal árið 1982 varð ekki aftur snúið svo síðan á 9. áratug hefur hún einbeitt sér að listsköpun. Heidi saumaði lengi veggverk af ýmsum stærðum en lagði frá aldamótum aðaláherslu á gerð myndverka með nálaþæfingu úr ull, að mestu íslenskri. Árið 1986 sótti hún teikninámskeið hjá Ingibergi Magnússyni, árið 1987 námskeið við Myndlistaskólann í Reykjavík og árin 2006 &amp; 2008 námskeið í nálaþæfingu hjá Birgitte Kragh Hansen, Danmörku.

== Ferill ==

=== Einkasýningar ===
Heidi hélt alls 30 einkasýningar, bæði heima og erlendis. Sú umfangsmesta var sýningin '''Heiði og strönd''' á Hlöðuloftinu á [[Korpúlfsstaðir|Korpúlfsstöðum]] í júlí 2022 en þar sýndi hún 70 verk, nokkur þau elstu frá miðjum tíunda áratug síðustu aldar en flest unnin undanfarin 15 ár, í þessum 1000 fermetra sal. 

===  Samsýningar ===
Heidi tók þátt í um 50 samsýningum víða um heim þar sem dómnefndir önnuðust oftast val á verkum. Sumar þeirra voru farandsýningar sem settar voru upp í mörgum löndum og stóðu yfir árum saman. Þar má meðal annars nefna European Art Quilt Foundation en Heidi tók þátt í alls fjórum farand- og samsýningum á þeirra vegum sem settar voru upp á um 20 stöðum í Evrópu, Ameríku og Asíu, þar á meðal á lokasýningu samtakanna, Grande Finale, í Goes í Hollandi. Glæsilegar sýningarskrár voru gerðar um allar sýningar samtakanna. Hún átti líka þrjú verk á World Quilt Carnival, sem var þáttur í WorldExpo heimssýningunni árið 2005 í Nagoya í [[Japan]].

===  Annað ===
Heidi á 4 verk í bókinni Stitched Journeys with Birds með 200 listamönnum og 500 verkum sem kom út 2023. Hún hefur oftsinnis dvalið í vinnustofum í bæði Danmörku, Þýskalandi og Frakklandi. Árið 2013 lék Heidi í kvikmyndinni [[Málmhaus]], auk þess sem hún var einn þriggja leikara í röð 13 sjónvarpsauglýsinga fyrir Thule sem gengu í sjónvarpi og kvikmyndahúsum árum saman. Árið 2009 þýddi hún Hvítu bókina eftir [[Einar Már Guðmundsson]] á norsku í samstarfi við Matthías Kristiansen en hún var gefin út af Cappelen-Damm og árið 1982 annaðist hún kennslu jólaföndurs í [[Stundin okkar|Stundinni okkar]] á RÚV. Árin 1979-80 bjó Heidi í Danmörku og var þá félagi í Kollektivbutikken Tusind Sind í Kaupmannahöfn. Heidi stundaði kappróður frá 1966 til 1971 og varð tvívegis Noregsmeistari en síðasta árið var hún þjálfari og þjálfunarstjóri hjá Damenes roklubb í Þrándheimi. Heidi hélt á sínum tíma mörg námskeið í bútasaumi, auk þess sem hún kenndi myndlist í grunnskóla Borgarness og hjá félagsstarfi aldraðra í Reykjavík.

Heidi fékk styrk frá menntamálaráðuneyti vegna þátttöku sinnar í Heimssýningunni í Nagoya í Japan 2004, ferðastyrki frá Muggi árin 2007 og 2009 og ferðastyrk listamannalauna vegna vinnustofudvalar í Marseille 2011.

Heidi var félagi í SÍM, Textílfélaginu og SAQA, Studio Art Quilt Associates, og á verk á farandsýningu síðastnefndu samtakanna sem hófst í Flórída í september 2023 og stendur að minnsta kosti út árið 2027.

==Tenglar==
Vefsetur Heidi er [https://www.heidistrand.com www.heidistrand.com]

Skrá yfir [https://www.heidistrand.com/private-exhibitions/ einkasýningar] hennar má finna hér og [https://www.heidistrand.com/joint-exhibitions/ samsýningar] og annað hér.

Fésbókarsíða Heidi með áherslu á verk hennar er https://www.facebook.com/profile.php?id=100057423408673 

*[https://www.sim.is/frettir-all/hl%C3%B6%C3%B0ulofti%C3%B0%2C-korp%C3%BAlfsst%C3%B6%C3%B0um%3A-heidi-og-str%C3%B6nd---heidi-strand Heiði og strönd]
*[https://www.heidistrand.com/ Heimasíða]
*[https://www.historischmuseumdebevelanden.nl/artquilts-E.html Grande Finale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240329145246/https://www.historischmuseumdebevelanden.nl/artquilts-E.html |date=2024-03-29 }}
*[http://australia.or.jp/culture_old/en/events/view/24/World+Quilt+Carnival+Nagoya+Japan+2005 WorldExpo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240329145245/http://australia.or.jp/culture_old/en/events/view/24/World+Quilt+Carnival+Nagoya+Japan+2005 |date=2024-03-29 }}
*[https://www.amazon.com/Stitched-Journeys-Birds-Inspiration-Creativity/dp/0764366920 Stitched Journeys with Birds]
*[https://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/1506 Málmhaus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240720115416/https://www.kvikmyndavefurinn.is/films/nr/1506 |date=2024-07-20 }}
*[https://www.ark.no/produkt/boker/fagboker/den-hvite-boken-9788202311230 Hvíta bókin]
*[https://elverhoj-butik.dk/mistin.html Tusind Sind]
*[https://www.strindahistorielag.no/wiki/index.php/Damenes_Roklubb Damenes roklubb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240329145245/https://www.strindahistorielag.no/wiki/index.php/Damenes_Roklubb |date=2024-03-29 }}
*[https://www.saqa.com/art/exhibitions/aviary-saqa-global-exhibition Farandsýning Studio Art Quilt Associates]

{{fd|1953|2026}}
[[Flokkur:Norskir myndlistarmenn]]
[[Flokkur:Íslenskir myndlistarmenn]]
[[Flokkur:Íslenskar myndlistarkonur]]</text>
      <sha1>ihf2kqpbpijr1noa2uop7w36c9cipxf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bósi Ljósár</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180473</id>
    <revision>
      <id>1951881</id>
      <parentid>1860941</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:42:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="500" sha1="3jmt3a4uo0w6f3252wrg1516azouw0w" xml:space="preserve">[[Mynd:Buzz Lightyear sculpture of Toy Story Hotel Shanghai.jpg|thumb|Bósi Ljósár]]
'''Bósi Ljósár''' er persóna í kvikmyndaseríunni ''[[Leikfangasaga (kvikmyndasería)|Leikfangasögu]]'' (Toy Story). Hann birtist fyrst í kvikmyndinni ''[[Leikfangasaga|Leikfangasögu]]'' frá árinu 1995. Bósi Ljósár heitir á ensku Buzz Lightyear en hann er nefndur eftir [[Buzz Aldrin]] sem var einn af geimförunum sem lentu á tunglinu 20. júlí 1969.

{{stubbur}}
[[Flokkur:Teiknimyndapersónur]]</text>
      <sha1>3jmt3a4uo0w6f3252wrg1516azouw0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hitlersæskan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180696</id>
    <revision>
      <id>1951867</id>
      <parentid>1898807</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-18821-23</username>
        <id>114912</id>
      </contributor>
      <origin>1951867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="698" sha1="8vg9pou62qxw3iu320apqt3r0e08ln1" xml:space="preserve">::''Getur einnig átt við kvikmyndina [[Hitlersæskan (kvikmynd)|Hitlersæskan]]''
[[mynd:Bundesarchiv Bild 147-0510, Berlin, Lustgarten, Kundgebung der HJ.jpg|250px|thumb|Meðlimir í Hitlersæskunni [[Nasistakveðja|heilsa að sið nasista]] í Berlín árið 1933.]]

'''Hitlersæskan''' ([[þýska]]: ''Hitlerjungend'', skammstafað HJ) var ungliðahreyfing nasista.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Nýir tímar|höfundur=Gunnar Karlsson|höfundur2=Sigurður Ragnarsson|útgefandi=Mál og menning|ár=2016|bls=254|ISBN=9789979337010}}&lt;/ref&gt;

Það er samfélag fyrir unga stráka til að þeir læri að hlýða Hitler.

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{sa|1922|1945}}
[[Flokkur:Nasismi]]
{{stubbur}}</text>
      <sha1>8vg9pou62qxw3iu320apqt3r0e08ln1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951868</id>
      <parentid>1951867</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:47:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-18821-23|~2026-18821-23]] ([[User talk:~2026-18821-23|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]</comment>
      <origin>1898807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="619" sha1="795ug6tmw6bdajbr9dfe7fetosrerde" xml:space="preserve">::''Getur einnig átt við kvikmyndina [[Hitlersæskan (kvikmynd)|Hitlersæskan]]''
[[mynd:Bundesarchiv Bild 147-0510, Berlin, Lustgarten, Kundgebung der HJ.jpg|250px|thumb|Meðlimir í Hitlersæskunni [[Nasistakveðja|heilsa að sið nasista]] í Berlín árið 1933.]]

'''Hitlersæskan''' ([[þýska]]: ''Hitlerjungend'', skammstafað HJ) var ungliðahreyfing nasista.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Nýir tímar|höfundur=Gunnar Karlsson|höfundur2=Sigurður Ragnarsson|útgefandi=Mál og menning|ár=2016|bls=254|ISBN=9789979337010}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{sa|1922|1945}}
[[Flokkur:Nasismi]]
{{stubbur}}</text>
      <sha1>795ug6tmw6bdajbr9dfe7fetosrerde</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180731</id>
    <revision>
      <id>1951888</id>
      <parentid>1951526</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:58:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* 2000-2009 */</comment>
      <origin>1951888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58959" sha1="nnf5djpc23yinou7v8wcu3c94nxlf62" xml:space="preserve">
'''Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd''' (e. ''Academy Award for Best Picture'') eru ein af verðlaunum [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaunanna]] sem veitt eru árlega af [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin eru þau síðustu sem veitt eru hverju sinni og eru almennt talin virtustu verðlaun hátíðarinnar.

== Sigurvegarar ==

=== 1920-1929 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Útgáfuár'''
'''kvikmyndar'''
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Kvikmyndaver
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;3&quot; |1927/28
(1.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Wings'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Famous Players–Lasky'''
|-
|''7th Heaven''
|
|Fox
|-
|''The Racket''
|
|The Caddo Company
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1928/29
(2.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Broadway Melody'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Metro-Goldwyn-Mayer'''
|-
|''Alibi''
|
|Feature Productions
|-
|''Hollywood Revue''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''In Old Arizona''
|
|Fox
|-
|''The Patriot''
|''Frelsishetjan''
|Paramount Famous Lasky
|}

=== 1930-1939 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Útgáfuár'''
'''kvikmyndar'''
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Kvikmyndaver (Framleiðandi/endur)
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1929/30

(3.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''All Quiet on the Western Front'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum (kvikmynd frá 1930)|Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Universal (Carl Laemmle Jr.)'''
|-
|''The Big House''
|''Stóra húsið''
|Cosmopolitan (Irving Thalberg)
|-
|''Disraeli''
|
|Warner Bros. (Jack L. Warner &amp; Darryl F. Zanucks)
|-
|''The Divorcee''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer (Robert Z. Leonard)
|-
|''The Love Parade''
|''Eiginmaður drottningarinnar''
|Paramount Famous Lasky ([[Ernst Lubitsch]])
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1930/31
(4.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Cimarron'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''RKO Radio (William LeBaron)'''
|-
|''East Lynne''
|
|Fox
|-
|''The Front Page''
|''Fyrstir með fréttirnar''
|The Caddo Company (Howard Hughes &amp; Lewis Milestones)
|-
|''Skippy''
|
|Paramount Publix (Jesse L. Lasky, B.P. Schulberg, &amp; Adolph Zukors)
|-
|''Trader Horn''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer (Irving Thalberg)
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;8&quot; |1931/32

(5.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Grand Hotel'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Irving Thalberg)'''
|-
|''Arrowsmith''
|
|Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn)
|-
|''Bad Girl''
|
|Fox
|-
|''The Champ''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer (King Vidor)
|-
|''Five Star Final''
|
|First National (Hal B. Wallis)
|-
|''One Hour with You''
|
|Paramount Publix (Ernst Lubitsch)
|-
|''Shanghai Express''
|
|Paramount Publix (Adolph Zukor)
|-
|''The Smiling Lieutenant''
|
|Paramount Publix (Ernst Lubitsch)
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |1932/33

(6.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Cavalcade'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Fox (Frank Lloyd &amp; Winfield Sheehans)'''
|-
|''42nd Street''
|
|[[Warner Bros.]]
|-
|''A Farewell to Arms''
|''Vopnin kvödd''
|Paramount
|-
|''I Am a Fugitive from a Chain Gang''
|
|[[Warner Bros.]]
|-
|''Lady for a Day''
|
|Columbia
|-
|''Little Women''
|
|RKO Radio
|-
|''The Private Life of Henry VIII''
|
|London Films
|-
|''She Done Him Wrong''
|
|Paramount
|-
|''Smilin' Through''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''State Fair''
|
|Fox
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;12&quot; |1934

(7.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''It Happened One Night'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Það gerðist um nótt'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Columbia (Frank Capra &amp; Harry Cohn)'''
|-
|''The Barretts of Wimpole Street''
|''Barrettfjölskyldan í Wimpolestræti''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Cleopatra''
|
|Paramount
|-
|''Flirtation Walk''
|''Ástarstígur''
|First National
|-
|''The Gay Divorcee''
|
|RKO Radio
|-
|''Here Comes the Navy''
|''Nú kemur flotinn''
|[[Warner Bros.]]
|-
|''The House of Rothschild''
|''Bræðurnir Rothschild''
|20th Century
|-
|''Imitation of Life''
|
|Universal
|-
|''One Night of Love''
|
|Columbia
|-
|''The Thin Man''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Viva Villa!''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''The White Parade''
|''Hvíta fylkingin''
|Jesse L. Lasky (production company)
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;12&quot; |1935

(8.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Mutiny on the Bounty'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Uppreisnin á Bounty'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Frank Lloyd &amp; Irving Thalbergs)'''
|-
|''Alice Adams''
|
|RKO Radio
|-
|''Broadway Melody of 1936''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Captain Blood''
|''Víkingurinn''
|Cosmopolitan
|-
|''David Copperfield''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''The Informer''
|
|RKO Radio
|-
|''The Lives of a Bengal Lancer''
|''Synir Englands''
|Paramount
|-
|''A Midsummer Night's Dream''
|''Draumur á Jónsmessunótt''
|[[Warner Bros.]]
|-
|''Les Misérables''
|''Vesalingarnir''
|20th Century
|-
|''Naughty Marietta''
|''Léttúðuga Marietta''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Ruggles of Red Gap''
|''Vistaskipti''
|Paramount
|-
|''Top Hat''
|
|RKO Radio
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |1936
(9.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Great Ziegfeld'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Ziegfeld hinn mikli'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Hunt Stromberg)'''
|-
|''Anthony Adverse''
|
|[[Warner Bros.]]
|-
|''Dodsworth''
|
|Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn)
|-
|''Libeled Lady''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Mr. Deeds Goes to Town''
|''Herra Deeds fer til borgarinnar''
|Columbia
|-
|''Romeo and Juliet''
|''Rómeó og Júlía''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''San Francisco''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''The Story of Louis Pasteur''
|''Louis Pasteur''
|Cosmopolitan
|-
|''A Tale of Two Cities''
|''Saga tveggja borga''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Three Smart Girls''
|''Þrjár kænar stúlkur''
|Universal
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |1937
(10.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Life of Emile Zola'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Warner Bros. (Henry Blanke)'''
|-
|''The Awful Truth''
|
|Columbia
|-
|''Captains Courageous''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Dead End''
|
|Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn)
|-
|''The Good Earth''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''In Old Chicago''
|
|[[20th Century Fox|20th Century-Fox]]
|-
|''Lost Horizon''
|''Horfin sjónarmið''
|Columbia
|-
|''One Hundred Men and a Girl''
|
|Universal
|-
|''Stage Door''
|
|RKO Radio
|-
|''A Star Is Born''
|''Leikaralíf í Hollywood'' eða ''Stjarna fæðist''
|Selznick International Pictures
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |1938
(11.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''You Can't Take It with You'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Þú tekur það ekki með þér'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Columbia (Frank Capra)'''
|-
|''The Adventures of Robin Hood''
|
|Warner Bros.-First National
|-
|''Alexander's Ragtime Band''
|
|[[20th Century Fox|20th Century-Fox]]
|-
|''Boys Town''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''The Citadel''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Four Daughters''
|
|Warner Bros.-First National
|-
|''La Grande Illusion''
|''Sjónhverfingin mikla''
|Réalisation d'art Cinématographique
|-
|''Jezebel''
|
|[[Warner Bros.]]
|-
|''Pygmalion''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Test Pilot''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |1939
(12.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Gone with the Wind'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|'''Á hverfanda hveli''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Selznick International Pictures (David O. Selznick)'''
|-
|''Dark Victory''
|
|Warner Bros.-First National
|-
|''Goodbye, Mr. Chips''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Love Affair''
|
|RKO Radio
|-
|''Mr. Smith Goes to Washington''
|''Mr. Smith gerist þingmaður'' eða ''Herra Smith fer á þing''
|Columbia
|-
|''Ninotchka''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Of Mice and Men''
|''Mýs og menn''
|Hal Roach (production company)
|-
|''Stagecoach''
|''Póstvagninn''
|Walter Wanger (production company)
|-
|''The Wizard of Oz''
|''Galdrakarlinn í Oz''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Wuthering Heights''
|''Fýkur yfir hæðir''
|Samuel Goldwyn Productions
|}
===1940-1949===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Útgáfuár'''
'''kvikmyndar'''
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Kvikmyndaver (Framleiðandi/endur)
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |1940

(13.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Rebecca'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Selznick International Pictures (David O. Selznick)'''
|-
|''All This, and Heaven Too''
|''Þetta allt og himinninn líka'' eða ''Dæmið ekki''
|Warner Bros.
|-
|''Foreign Correspondent''
|''Utanríkisréttarritarinn''
|Walter Wanger (production company)
|-
|''The Grapes of Wrath''
|''Þrúgur reiðinnar''
|20th Century-Fox
|-
|''The Great Dictator''
|
|Charles Chaplin Productions
|-
|''Kitty Foyle''
|
|RKO Radio
|-
|''The Letter''
|
|Warner Bros.
|-
|''The Long Voyage Home''
|''Á heimleið''
|Argosy-Wanger
|-
|''Our Town''
|
|Sol Lesser (production company)
|-
|''The Philadelphia Story''
|''Kenjótt kona''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |1941

(14.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''How Green Was My Valley'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Heima er best'' eða ''Grænn varstu dalur'' eða ''Grænadalsfjölslyldan'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''20th Century-Fox (Darryl F. Zanuck)'''
|-
|''Blossoms in the Dust''
|''Móðurást''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Citizen Kane''
|''Blaðakóngurinn''
|Mercury
|-
|''Here Comes Mr. Jordan''
|''Örlagavaldurinn'' eða ''Hinn framliðni snýr aftur''
|Columbia
|-
|''Hold Back the Dawn''
|''Rödd hjartans''
|Paramount
|-
|''The Little Foxes''
|''Refirnir''
|Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn)
|-
|''The Maltese Falcon''
|''Möltufálkinn''
|Warner Bros.
|-
|''One Foot in Heaven''
|
|Warner Bros.
|-
|''Sergeant York''
|
|Warner Bros.
|-
|''Suspicion''
|''Illur grunur''
|RKO Radio
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |1942

(15.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Mrs. Miniver'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Frú Miniver'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Sidney Franklin)'''
|-
|''49th Parallel''
|
|Ortus
|-
|''Kings Row''
|
|Warner Bros.
|-
|''The Magnificent Ambersons''
|''Dýrðardagar Amberson-fjölskyldunnar''
|Mercury
|-
|''The Pied Piper''
|''Flóttafólk''
|20th Century-Fox
|-
|''The Pride of the Yankees''
|
|Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn)
|-
|''Random Harvest''
|''Í leit að liðinni ævi''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''The Talk of the Town''
|''Bæjarslúðrið''
|Columbia
|-
|''Wake Island''
|''Vörnin frækna''
|Paramount
|-
|''Yankee Doodle Dandy''
|
|Warner Bros.
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |1943

(16.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Casablanca (kvikmynd)|Casablanca]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Warner Bros. (Hal B. Wallis)'''
|-
|''For Whom the Bell Tolls''
|''Hverjum klukkan glymur''
|Paramount
|-
|''Heaven Can Wait''
|''Himnaríki má bíða''
|20th Century-Fox
|-
|''The Human Comedy''
|''Þeir sem heima bíða''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''In Which We Serve''
|''Undir gunnfána''
|Two Cities Films
|-
|''Madame Curie''
|
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''The More the Merrier''
|''Glatt á hjalla''
|Columbia
|-
|''The Ox-Bow Incident''
|''Ógnarnóttin'' eða ''Atvikið við Uxaklafa''
|20th Century-Fox
|-
|''The Song of Bernadette''
|''Óður Bernadettu''
|20th Century-Fox
|-
|''Watch on the Rhine''
|''Vörður við Rín''
|Warner Bros.
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1944

(17.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Going My Way'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Leyf mér þig að leiða'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Paramount (Leo McCarey)'''
|-
|''Double Indemnity''
|''Tvöfaldar tjónabætur''
|Paramount
|-
|''Gaslight''
|''Gasljós''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Since You Went Away''
|''Langt finnst þeim sem bíður''
|Selznick International Pictures (David O. Selznick)
|-
|''Wilson''
|
|20th Century-Fox
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1945

(18.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Lost Weekend'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Glötuð helgi'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Paramount (Charles Brackett)'''
|-
|''Anchors Aweigh''
|''Sjóliðar dáðadrengir''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''The Bells of St. Mary's''
|''Klukkur heilagrar Maríu''
|Rainbow Productions
|-
|''Mildred Pierce''
|
|Warner Bros.
|-
|''Spellbound''
|''Í álögum''
|Selznick International Pictures (David O. Selznick)
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1946

(19.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Best Years of Our Lives'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Beztu ár ævinnar'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn)'''
|-
|''Henry V''
|
|Two Cities Films
|-
|''It's a Wonderful Life''
|''Lífið er dásamlegt''
|Liberty Films
|-
|''The Razor's Edge''
|''Í leit að lífshamingju'' eða ''Blað skilur bakka og egg''
|20th Century-Fox
|-
|''The Yearling''
|''Landnemalíf''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1947

(20.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Gentleman's Agreement'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Heiður að veði'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''20th Century-Fox (Darryl F. Zanuck)'''
|-
|''The Bishop's Wife''
|''Kona biskupsins''
|Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn)
|-
|''Crossfire''
|''Hatur''
|RKO Radio
|-
|''Great Expectations''
|''Glæstar vonir''
|J. Arthur Rank-Cineguild
|-
|''Miracle on 34th Street''
|''Jólasveinninn'' eða ''Kraftaverkið á 34. stræti''
|20th Century-Fox
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1948

(21.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Hamlet'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''J. Arthur Rank-Two Cities Films (Laurence Olivier)'''
|-
|''Johnny Belinda''
|
|Warner Bros.
|-
|''The Red Shoes''
|''Rauðu skórnir''
|J. Arthur Rank-Archers
|-
|''The Snake Pit''
|''Ormagryfjan''
|20th Century-Fox
|-
|''The Treasure of the Sierra Madre''
|''Gullið í Sierra Madre''
|Warner Bros.
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1949

(22.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''All the King's Men'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Við stjórnvölin'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Columbia (Robert Rossen)'''
|-
|''Battleground''
|''Orrustuvöllur''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''The Heiress''
|
|Paramount
|-
|''A Letter to Three Wives''
|''Bréf til þriggja kvenna''
|20th Century-Fox
|-
|''Twelve O'Clock High''
|
|20th Century-Fox
|}

=== 1950-1959 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!'''Útgáfuár'''
'''kvikmyndar'''
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Kvikmyndaver (Framleiðandi/endur)
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1950

(23.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''All About Eve'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Allt um Evu]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''20th Century-Fox (Darryl F. Zanuck)'''
|-
|''Born Yesterday''
|''Fædd í gær''
|Columbia
|-
|''Father of the Bride''
|''Faðir brúðarinnar''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''King Solomon's Mines''
|''Námur Salomons konungs''
|Metro-Goldwyn-Mayer
|-
|''Sunset Boulevard''
|
|Paramount
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1951

(24.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''An American in Paris'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Ameríkumaður í París'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Arthur Freed'''
|-
|''Decision Before Dawn''
|''Voru það landráð?''
|Anatole Litvak and Frank McCarthy
|-
|''A Place in the Sun''
|''Þar sem sólin skín''
|George Stevens
|-
|''Quo Vadis''
|
|Sam Zimbalist
|-
|''A Streetcar Named Desire''
|''Á girndarleiðum'' eða ''Sporvagninn Girnd''
|Charles K. Feldman
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1952

(25.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Greatest Show on Earth'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Heimsins mesta gleði og gaman'' eða ''Fjölleikahúsið'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Cecil B. DeMille'''
|-
|''High Noon''
|''Háski á hádegi'' eða ''12 á hádegi''
|Stanley Kramer
|-
|''Ivanhoe''
|''Ívar Hlújárn''
|Pandro S. Berman
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Moulin Rouge''
|John and James Woolf
|-
|''The Quiet Man''
|''Hægláti maðurinn''
|John Ford og Merian C. Cooper
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1953

(26.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''From Here to Eternity'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Héðan til eilífðar'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Buddy Adler'''
|-
|''Julius Caesar''
|
|John Houseman
|-
|''The Robe''
|''Kyrtillinn''
|Frank Ross
|-
|''Roman Holiday''
|''Gleðidagur í Róm''
|William Wyler
|-
|''Shane''
|
|George Stevens
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1954

(27.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''On the Waterfront'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Á eyrinni'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Sam Spiegel'''
|-
|''The Caine Mutiny''
|''Uppreisnin á Caine''
|Stanley Kramer
|-
|''The Country Girl''
|''Sveitastúlkan''
|William Perlberg
|-
|''Seven Brides for Seven Brothers''
|''Adam átti syni sjö''
|Jack Cummings
|-
|''Three Coins in the Fountain''
|''Óskabrunnurinn''
|Sol C. Siegel
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1955

(28.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Marty'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Harold Hecht'''
|-
|''Love Is a Many-Splendored Thing''
|''Í viðjum ásta og örlaga''
|Buddy Adler
|-
|''Mister Roberts''
|''Roberts sjóliðsforingi''
|Leland Hayward
|-
|''Picnic''
|''Skógarferðin''
|Fred Kohlmar
|-
|''The Rose Tattoo''
|''Tattóveraða rósin''
|Hal B. Wallis
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1956

(29.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Umhverfis jörðina á 80 dögum (kvikmynd frá 1956)|Around the World in 80 Days]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Umhverfis jörðina á 80 dögum (kvikmynd frá 1956)|Umhverfis jörðina á 80 dögum]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Michael Todd'''
|-
|''Friendly Persuasion''
|''Elska skaltu náungann''
|William Wyler
|-
|''Giant''
|''Risi''
|George Stevens and Henry Ginsberg
|-
|''The King and I''
|''Kóngurinn og ég''
|Charles Brackett
|-
|''The Ten Commandments''
|''Boðorðin''
|Cecil B. DeMille
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1957

(30.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Bridge on the River Kwai'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Brúin yfir Kwai'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Sam Spiegel'''
|-
|''12 Angry Men''
|''12 reiðir menn''
|Henry Fonda and Reginald Rose
|-
|''Peyton Place''
|''Sámsbær''
|Jerry Wald
|-
|''Sayonara''
|
|William Goetz
|-
|''Witness for the Prosecution''
|''Vitni saksóknarans''
|Arthur Hornblow Jr.
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1958

(31.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Gigi'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Arthur Freed'''
|-
|''Auntie Mame''
|''Frænka mín''
|Jack L. Warner
|-
|''Cat on a Hot Tin Roof''
|''Köttur á heitu þaki''
|Lawrence Weingarten
|-
|''The Defiant Ones''
|''Flótti í hlekkjum''
|Stanley Kramer
|-
|''Separate Tables''
|''Frá borði til borðs'' eða ''Aðskilin borð''
|Harold Hecht
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1959

(32.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Ben-Hur'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Sam Zimbalist'''
|-
|''Anatomy of a Murder''
|''Sá einn er sekur''
|Otto Preminger
|-
|''The Diary of Anne Frank''
|''Dagbók Önnu Frank''
|George Stevens
|-
|''The Nun's Story''
|''Nunnan''
|Henry Blanke
|-
|''Room at the Top''
|''Dýrkeyptur sigur''
|John Woolf and James Woolf
|}

=== 1960-1969 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Útgáfuár kvikmyndar
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Framleiðendur
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1960

(33.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Apartment'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Lykillinn undir mottunni|'''Lykillinn undir mottunni''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Billy Wilder|'''Billy Wilder''']]
|-
|''The Alamo''
|''Orustan um Alamo''
|[[John Wayne]]
|-
|''Elmer Gantry''
|
|[[Bernard Smith]]
|-
|''Sons and Lovers''
|''Synir og elskendur''
|[[Jerry Wald]]
|-
|''The Sundowners''
|''Fjarlægðin gerir fjöllin blá''
|[[Fred Zinnemann]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1961

(34.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''West Side Story'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1960)|Saga úr Vesturbænum]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Robert Wise|'''Robert Wise''']]
|-
|''Fanny''
|
|[[Joshua Logan]]
|-
|''The Guns of Navarone''
|''[[Byssurnar í Navarone]]''
|[[Carl Foreman]]
|-
|''The Hustler''
|''Fjárhættuspilarinn''
|[[Robert Rossen]]
|-
|''Judgment at Nuremberg''
|''[[Réttarhöldin í Nürnberg (kvikmynd frá 1961)|Réttarhöldin í Nürnberg]]''
|[[Stanley Kramer]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1962

(35.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Lawrence of Arabia'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|'''Arabíu-Lawrence''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Sam Spiegel|'''Sam Spiegel''']]
|-
|''The Longest Day''
|''Lengstur dagur''
|[[Darryl F. Zanuck]]
|-
|''The Music Man''
|''Tónlistarmaðurinn''
|[[Morton DaCosta]]
|-
|''Mutiny on the Bounty''
|''Uppreisnin á Bounty''
|[[Aaron Rosenberg]]
|-
|''To Kill a Mockingbird''
|''[[Að granda söngfugli (kvikmynd)|Að granda söngfugli]]''
|[[Alan J. Pakula]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1963

(36.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; colspan=&quot;2&quot; |'''''Tom Jones'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Tony Richardson|'''Tony Richardson''']]
|-
|''America America''
|
|[[Elia Kazan]]
|-
|''Cleopatra''
|
|[[Walter Wanger]]
|-
|''How the West Was Won''
|''Villta Vestrið sigrað''
|[[Bernard Smith]]
|-
|''Lilies of the Field''
|''Liljur vallarins''
|[[Ralph Nelson]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1964

(37.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''My Fair Lady'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Mín liljan fríð'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Jack L. Warner|'''Jack L. Warner''']]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Becket''
|[[Hal B. Wallis]]
|-
|''Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb''
|''[[Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna]]''
|[[Stanley Kubrick]]
|-
|''[[Mary Poppins (kvikmynd)|Mary Poppins]]''
|
|[[Walt Disney]] og [[Bill Walsh]]
|-
|''Alexis Zorbas''
|''[[Grikkinn Zorba]]''
|[[Michael Cacoyannis]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1965

(38.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Sound of Music'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Robert Wise|'''Robert Wise''']]
|-
|''Darling''
|
|[[Joseph Janni]]
|-
|''Doctor Zhivago''
|''[[Doktor Sívagó]]''
|[[Carlo Ponti]]
|-
|''Ship of Fools''
|''Fíflaskipið''
|[[Stanley Kramer]]
|-
|''A Thousand Clowns''
|
|[[Fred Coe]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1966

(39.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''A Man for All Seasons'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Maður allra tíma'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Fred Zinnemann|'''Fred Zinnemann''']]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Alfie''
|[[Lewis Gilbert]]
|-
|''The Russians Are Coming, the Russians Are Coming''
|''Rússarnir koma, Rússarnir koma''
|[[Norman Jewison]]
|-
|''The Sand Pebbles''
|''Stormar og stríð''
|[[Robert Wise]]
|-
|''Who's Afraid of Virginia Woolf?''
|''[[Hver er hræddur við Virginu Woolf?]]''
|[[Ernest Lehman]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1967

(40.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''In the Heat of the Night'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Í næturhitanum|'''Í næturhitanum''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Walter Mirisch|'''Walter Mirisch''']]
|-
|''Bonnie and Clyde''
|''[[Bonnie og Clyde (kvikmynd frá 1967)|Bonnie og Clyde]]''
|[[Warren Beatty]]
|-
|''Doctor Dolittle''
|''Dagfinnur dýralæknir''
|[[Arthur P. Jacobs]]
|-
|''The Graduate''
|''[[Frú Robinson]]''
|[[Lawrence Turman]]
|-
|''Guess Who's Coming to Dinner''
|''Gestur til miðdegisverðar''
|[[Stanley Kramer]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1968

(41.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Oliver!'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[John Woolf|'''John Woolf''']]
|-
|''Funny Girl''
|
|[[Ray Stark]]
|-
|''The Lion in Winter''
|''Vetrarljón''
|[[Martin Poll]]
|-
|''Rachel, Rachel''
|
|[[Paul Newman]]
|-
|''Romeo and Juliet''
|''Rómeó og Júlía''
|[[Anthony Havelock-Allan]] og [[John Brabourne]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1969

(42.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Midnight Cowboy'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Jerome Hellman|'''Jerome Hellman''']]
|-
|''Anne of the Thousand Days''
|
|[[Hal B. Wallis]]
|-
|''Butch Cassidy and the Sundance Kid''
|''[[Butch Cassidy og Sundance strákurinn]]''
|[[John Foreman]]
|-
|''Hello, Dolly!''
|
|[[Ernest Lehman]]
|-
|''Z''
|
|[[Jacques Perrin]] og [[Ahmed Rachedi]]
|}

=== 1970-1979 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Útgáfuár kvikmyndar
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Framleiðendur
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1970

(43.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Patton'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Frank McCarthy'''
|-
|''Airport''
|
|Ross Hunter
|-
|''Five Easy Pieces''
|''Svik og lauslæti''
|Bob Rafelson og Richard Wechsler
|-
|''Love Story''
|''Ástarsaga''
|Howard G. Minsky
|-
|''M*A*S*H''
|
|Ingo Preminger
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1971

(44.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The French Connection'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Philip D'Antoni'''
|-
|''A Clockwork Orange''
|
|[[Stanley Kubrick]]
|-
|''Fiddler on the Roof''
|''Fiðlarinn á þakinu''
|Norman Jewison
|-
|''The Last Picture Show''
|
|Stephen J. Friedman
|-
|''Nicholas and Alexandra''
|
|Sam Spiegel
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1972

(45.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Godfather'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Guðfaðirinn]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Albert S. Ruddy'''
|-
|''Cabaret''
|
|Cy Feuer
|-
|''Deliverance''
|''Leikur við dauðann''
|[[John Boorman]]
|-
|''Utvandrarna''
|''Vesturfararnir''
|Bengt Forslund
|-
|''Sounder''
|
|Robert B. Radnitz
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1973

(46.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Sting'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Gildran'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Tony Bill, Michael Phillips og Julia Phillips'''
|-
|''American Graffiti''
|
|[[Francis Ford Coppola]] og Gary Kurtz
|-
|''Viskningar och rop''
|''Hvísl og hróp''
|[[Ingmar Bergman]]
|-
|''The Exorcist''
|''Særingamaðurinn''
|William Peter Blatty
|-
|''A Touch of Class''
|''Vottur af glæsibrag''
|Melvin Frank
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1974

(47.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Godfather Part II'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Guðfaðirinn 2'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''[[Francis Ford Coppola]], Gray Frederickson og Fred Roos'''
|-
|''Chinatown''
|''Kínahverfið''
|Robert Evans
|-
|''The Conversation''
|
|[[Francis Ford Coppola]]
|-
|''Lenny''
|
|Marvin Worth
|-
|''The Towering Inferno''
|''Logandi viti''
|Irwin Allen
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1975

(48.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''One Flew Over the Cuckoo's Nest'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Gaukshreiðrið]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Michael Douglas og Saul Zaentz'''
|-
|''Barry Lyndon''
|
|[[Stanley Kubrick]]
|-
|''Dog Day Afternoon''
|
|Martin Bregman og Martin Elfand
|-
|''Jaws''
|''Ókindin''
|Richard D. Zanuck og David Brown
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Nashville''
|[[Robert Altman]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1976

(49.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Rocky'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Irwin Winkler og Robert Chartoff'''
|-
|''All the President's Men''
|''Allir menn forsetans''
|Walter Coblenz
|-
|''Bound for Glory''
|''Woody Guthrie''
|Robert F. Blumofe og Harold Leventhal
|-
|''Network''
|''Sjónvarpsstöðin''
|Howard Gottfried
|-
|''Taxi Driver''
|
|Michael Phillips og Julia Phillips
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1977

(50.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Annie Hall'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Charles H. Joffe'''
|-
|''The Goodbye Girl''
|
|Ray Stark
|-
|''Julia''
|
|Richard Roth
|-
|''Star Wars''
|''[[Stjörnustríð: Ný von|Stjörnustríð]]''
|Gary Kurtz
|-
|''The Turning Point''
|''Á krossgötum''
|Herbert Ross og Arthur Laurents
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1978

(51.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Deer Hunter'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Dádýraveiðarinn'' eða ''Hjartarbaninn'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Barry Spikings, Michael Deeley, Michael Cimino og John Peverall'''
|-
|''Coming Home''
|''Heimkoman''
|Jerome Hellman
|-
|''Heaven Can Wait''
|''Himnaríki má bíða''
|[[Warren Beatty]]
|-
|''Midnight Express''
|''Miðnæturhraðlestin''
|Alan Marshall og David Puttnam
|-
|''An Unmarried Woman''
|''Kona á lausu''
|Paul Mazursky og Anthony Ray
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1979

(52.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Kramer vs. Kramer'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Kramer gegn Kramer'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Stanley R. Jaffe'''
|-
|''All That Jazz''
|
|Robert Alan Aurthur
|-
|''Apocalypse Now''
|''[[Apocalypse Now|Dómsdagur nú]]''
|[[Francis Ford Coppola]], Fred Roos, Gray Frederickson og Tom Sternberg
|-
|''Breaking Away''
|''Kapp er best með forsjá''
|[[Peter Yates]]
|-
|''Norma Rae''
|
|Tamara Asseyev og Alex Rose
|}

=== 1980-1989 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Útgáfuár kvikmyndar
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Framleiðendur
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1980

(53.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Ordinary People'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Venjulegt fólk'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Ronald L. Schwary'''
|-
|''Coal Miner's Daughter''
|''Dóttir kolanámumannsins''
|Bernard Schwartz
|-
|''The Elephant Man''
|''[[The Elephant Man|Fílamaðurinn]]''
|Jonathan Sanger
|-
|''Raging Bull''
|''Óður tuddi''
|Irwin Winkler og Robert Chartoff
|-
|''Tess''
|
|Claude Berri og Timothy Burrill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1981

(54.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Chariots of Fire'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Chariots of Fire|'''Eldvagninn''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''David Puttnam'''
|-
|''Atlantic City''
|
|Denis Héroux
|-
|''On Golden Pond''
|''Síðsumar''
|Bruce Gilbert
|-
|''Raiders of the Lost Ark''
|''[[Ránið á týndu örkinni]]''
|Frank Marshall
|-
|''Reds''
|
|Warren Beatty
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1982

(55.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Gandhi'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Richard Attenborough|'''Richard Attenborough''']]
|-
|''E.T. the Extra-Terrestrial''
|
|[[Steven Spielberg]] og Kathleen Kennedy
|-
|''Missing''
|''Týndur'' eða ''Saknað''
|Edward Lewis og Mildred Lewis
|-
|''Tootsie''
|
|[[Sydney Pollack]] og Dick Richards
|-
|''The Verdict''
|''Dómsorð''
|Richard D. Zanuck og David Brown
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1983

(56.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Terms of Endearment'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Í blíðu og stríðu'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''James L. Brooks'''
|-
|''The Big Chill''
|''Kuldahrollurinn''
|Michael Shamberg
|-
|''The Dresser''
|
|[[Peter Yates]]
|-
|''The Right Stuff''
|''Ofurhugar''
|Irwin Winkler og Robert Chartoff
|-
|''Tender Mercies''
|
|Philip S. Hobel
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1984

(57.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Amadeus'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Saul Zaentz'''
|-
|''The Killing Fields''
|''Vígvellir''
|David Puttnam
|-
|''A Passage to India''
|''Ferðin til Indlands''
|John Brabourne og Richard B. Goodwin
|-
|''Places in the Heart''
|''Í fylgsnum hjartans''
|Arlene Donovan
|-
|''A Soldier's Story''
|''Saga hermanns''
|[[Norman Jewison]], Ronald L. Schwary og Patrick Palmer
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1985

(58.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Out of Africa'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Sydney Pollack|'''Sydney Pollack''']]
|-
|''The Color Purple''
|''Purpuraliturinn''
|[[Steven Spielberg]], Kathleen Kennedy, Frank Marshall og Quincy Jones
|-
|''Kiss of the Spider Woman''
|''Koss köngulóarkonunnar''
|David Weisman
|-
|''Prizzi's Honor''
|''Heiður Prizzis''
|John Foreman
|-
|''Witness''
|''Vitnið''
|Edward S. Feldman
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1986

(59.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Platoon'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Arnold Kopelson'''
|-
|''Children of a Lesser God''
|''Guð gaf mér eyra''
|Burt Sugarman og Patrick J. Palmer
|-
|''Hannah and Her Sisters''
|''Hanna og systur hennar''
|Robert Greenhut
|-
|''The Mission''
|''Trúboðsstöðin''
|Fernando Ghia og David Puttnam
|-
|''A Room with a View''
|''Herbergi með útsýni''
|Ismail Merchant
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1987

(60.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Last Emperor'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Síðasti keisarinn'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Jeremy Thomas'''
|-
|''Broadcast News''
|''Sjónvarpsfréttir''
|James L. Brooks
|-
|''Fatal Attraction''
|''Hættuleg kynni''
|Stanley R. Jaffe og Sherry Lansing
|-
|''Hope and Glory''
|''Von og vegsemd''
|[[John Boorman]]
|-
|''Moonstruck''
|''Fullt tungl''
|Patrick J. Palmer og Norman Jewison
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1988

(61.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Rain Man'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Regnmaðurinn'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Mark Johnson'''
|-
|''The Accidental Tourist''
|''Á faraldsfæti''
|Lawrence Kasdan, Charles Okun og Michael Grillo
|-
|''Dangerous Liaisons''
|''Hættuleg sambönd''
|Norma Heyman og Hank Moonjean
|-
|''Mississippi Burning''
|''Í ljósum logum''
|Frederick Zollo og Robert F. Colesberry
|-
|''Working Girl''
|''Ein útivinnandi''
|Douglas Wick
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1989

(62.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Driving Miss Daisy'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Ekið með Daisy'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Richard D. Zanuck og Lili Fini Zanuck'''
|-
|''Born on the Fourth of July''
|''Fæddur 4. júlí''
|A. Kitman Ho og Oliver Stone
|-
|''Dead Poets Society''
|''Bekkjarfélagið''
|Steven Haft, Paul Junger Witt og Tony Thomas
|-
|''Field of Dreams''
|''Draumavöllurinn''
|Lawrence Gordon og Charles Gordon
|-
|''My Left Foot''
|''Vinstri fóturinn''
|Noel Pearson
|}

=== 1990-1999 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Útgáfuár kvikmyndar
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Framleiðendur
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1990

(63.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Dances with Wolves'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Úlfadansar'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Jim Wilson og [[Kevin Costner]]'''
|-
|''Awakenings''
|''Uppvakningar''
|Walter Parkes og Lawrence Lasker
|-
|''Ghost''
|''Vofan''
|Lisa Weinstein
|-
|''The Godfather Part III''
|''[[Guðfaðirinn 3]]''
|[[Francis Ford Coppola]]
|-
|''Goodfellas''
|''Góðir gæjar''
|Irwin Winkler
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1991

(64.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Silence of the Lambs'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|'''Lömbin þagna''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Edward Saxon, Kenneth Utt og Ron Bozman'''
|-
|''Beauty and the Beast''
|''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]''
|Don Hahn
|-
|''Bugsy''
|
|Mark Johnson, Barry Levinson og [[Warren Beatty]]
|-
|''JFK''
|
|A. Kitman Ho og Oliver Stone
|-
|''The Prince of Tides''
|''Óður til hafsins''
|Barbra Streisand og Andrew S. Karsch
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1992

(65.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Unforgiven'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Hinir vægðarlausu|'''Hinir vægðarlausu''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |[[Clint Eastwood|'''Clint Eastwood''']]
|-
|''The Crying Game''
|''Ljótur leikur''
|Stephen Woolley
|-
|''A Few Good Men''
|''Fáeinir góðir menn''
|David Brown, Rob Reiner og Andrew Scheinman
|-
|''Howards End''
|''Hávarðsendi''
|Ismail Merchant
|-
|''Scent of a Woman''
|''Konuilmur''
|Martin Brest
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1993

(66.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Schindler's List'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|'''Listi Schindlers''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''[[Steven Spielberg]], Gerald R. Molen og Branko Lustig'''
|-
|''The Fugitive''
|''Flóttamaðurinn''
|Arnold Kopelson
|-
|''In the Name of the Father''
|''Í nafni föðurins''
|[[Jim Sheridan]]
|-
|''The Piano''
|''Píanó''
|Jan Chapman
|-
|''The Remains of the Day''
|''Dreggjar dagsins''
|Mike Nichols, John Calley og Ismail Merchant
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1994

(67.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Forrest Gump|'''Forrest Gump''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Wendy Finerman, Steve Tisch og Steve Starkey'''
|-
|''Four Weddings and a Funeral''
|''Fjögur brúðkaup og jarðarför''
|Duncan Kenworthy
|-
|''Pulp Fiction''
|''Sorprit''
|Lawrence Bender
|-
|''Quiz Show''
|''Gettu betur''
|Michael Jacobs, Julian Krainin, Michael Nozik og [[Robert Redford]]
|-
|''The Shawshank Redemption''
|''[[Shawshank-fangelsið]]''
|Niki Marvin
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1995

(68.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Braveheart'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Frelsishetjan]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''[[Mel Gibson]], Alan Ladd Jr. og Bruce Davey'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Apollo 13''
|Brian Grazer
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Babe''
|Bill Miller, George Miller og Doug Mitchell
|-
|''Il Postino''
|
|Mario Cecchi Gori, Vittorio Cecchi Gori og Gaetano Daniele
|-
|''Sense and Sensibility''
|''Vonir og væntingar''
|Lindsay Doran
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1996

(69.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The English Patient'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Enski sjúklingurinn|'''Enski sjúklingurinn''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Saul Zaentz'''
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Fargo''
|[[Ethan Coen]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Jerry Maguire''
|[[James L. Brooks]], Laurence Mark, Richard Sakai og Cameron Crowe
|-
|''Secrets &amp; Lies''
|''Leyndarmál og lygar''
|Simon Channing-Williams
|-
|''Shine''
|
|Jane Scott
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1997

(70.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''James Cameron og Jon Landau'''
|-
|''As Good as It Gets''
|''Það gerist ekki betra''
|[[James L. Brooks]], Bridget Johnson og Kristi Zea
|-
|''The Full Monty''
|''Með fullri reisn''
|[[Uberto Pasolini]]
|-
|''Good Will Hunting''
|
|Lawrence Bender
|-
|''L.A. Confidential''
|
|Curtis Hanson, Arnon Milchan og Michael Nathanson
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1998

(71.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Shakespeare in Love'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''David Parfitt, Donna Gigliotti, [[Harvey Weinstein]], [[Edward Zwick]] og Marc Norman'''
|-
|''Elizabeth''
|
|Alison Owen, Eric Fellner og Tim Bevan
|-
|''La vita è bella''
|''Lífið er fallegt''
|Elda Ferri og Gianluigi Braschi
|-
|''Saving Private Ryan''
|''Björgun óbreytts Ryans''
|[[Steven Spielberg]], Ian Bryce, Mark Gordon og Gary Levinsohn
|-
|''The Thin Red Line''
|''Hin hárfína lína''
|Robert Michael Geisler, John Roberdeau og Grant Hill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1999

(72.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''American Beauty'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Amerísk fegurð'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Bruce Cohen og Dan Jinks'''
|-
|''The Cider House Rules''
|''Reglur hússins''
|Richard N. Gladstein
|-
|''The Green Mile''
|''Græna mílan''
|[[Frank Darabont]] og David Valdes
|-
|''The Insider''
|''Innherjinn''
|Pieter Jan Brugge og [[Michael Mann]]
|-
|''The Sixth Sense''
|''[[Sjötta skilningarvitið]]''
|Frank Marshall, Kathleen Kennedy og Barry Mendel
|}

=== 2000-2009 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Útgáfuár kvikmyndar
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Framleiðendur
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2000

(73.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Gladiator'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Skylmingaþrællinn'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Douglas Wick, David Franzoni og Branko Lustig'''
|-
|''Chocolat''
|
|David Brown, Kit Golden og Leslie Holleran
|-
|''卧虎藏龙''
|''Krjúpandi tígur, falinn dreki'' eða ''Skríðandi tígur, dreki í leynum''
|William Kong, Hsu Li-kong og [[Ang Lee]]
|-
|''Erin Brockovich''
|
|[[Danny DeVito]], Michael Shamberg og Stacey Sher
|-
|''Traffic''
|
|[[Edward Zwick]], Marshall Herskovitz og Laura Bickford
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2001

(74.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Fögur hugsun|A Beautiful Mind]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Fögur hugsun]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Brian Grazer og [[Ron Howard]]'''
|-
|''Gosford Park''
|
|[[Robert Altman]], Bob Balaban og David Levy
|-
|''In the Bedroom''
|''Í svefnherberginu''
|Graham Leader, Ross Katz og Todd Field
|-
|''The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring''
|''[[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]]''
|[[Peter Jackson]], Fran Walsh og Barrie M. Osborne
|-
|''Moulin Rouge!''
|
|Martin Brown, [[Baz Luhrmann]] og Fred Baron
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2002

(75.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Chicago'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Martin Richards'''
|-
|''Gangs of New York''
|''Gengi New York-borgar''
|Alberto Grimaldi og [[Harvey Weinstein]]
|-
|''The Hours''
|''Stundirnar''
|Scott Rudin og Robert Fox
|-
|''The Lord of the Rings: The Two Towers''
|''[[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]]''
|Barrie M. Osborne, Fran Walsh og [[Peter Jackson]]
|-
|''The Pianist''
|''Píanóleikarinn''
|[[Roman Polanski]], Robert Benmussa og Alain Sarde
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2003

(76.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Lord of the Rings: The Return of the King'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Barrie M. Osborne, [[Peter Jackson]] og Fran Walsh'''
|-
|''Lost in Translation''
|''Týnd í þýðingu''
|Ross Katz og [[Sofia Coppola]]
|-
|''Master and Commander: The Far Side of the World''
|''Sjóliðsforingi á hjara veraldar''
|Samuel Goldwyn Jr., [[Peter Weir]] og Duncan Henderson
|-
|''Mystic River''
|''Falda fljótið''
|Robert Lorenz, Judie G. Hoyt og [[Clint Eastwood]]
|-
|''Seabiscuit''
|
|Kathleen Kennedy, Frank Marshall og Gary Ross
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2004

(77.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Million Dollar Baby'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''[[Clint Eastwood]], Albert S. Ruddy og Tom Rosenberg'''
|-
|''The Aviator''
|''Flugkappinn''
|[[Michael Mann]] og Graham King
|-
|''Finding Neverland''
|''Fundið Hvergiland''
|Richard N. Gladstein og Nellie Bellflower
|-
|''Ray''
|
|Taylor Hackford, Stuart Benjamin og Howard Baldwin
|-
|''Sideways''
|
|Michael London
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2005

(78.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Crash'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Paul Haggis og Cathy Schulman'''
|-
|''Brokeback Mountain''
|
|Diana Ossana og James Schamus
|-
|''Capote''
|
|Caroline Baron, William Vince og Michael Ohoven
|-
|''Good Night, and Good Luck''
|''Góða nótt og gangi ykkur vel''
|Grant Heslov
|-
|''Munich''
|''München''
|[[Steven Spielberg]], Kathleen Kennedy og Barry Mendel
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2006

(79.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Departed'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''[[Hinir framliðnu|'''Hinir framliðnu''']]''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Graham King'''
|-
|''Babel''
|
|[[Alejandro González Iñárritu]], Steve Golin og Jon Kilik
|-
|''Letters from Iwo Jima''
|''Bréf frá Iwo Jima''
|[[Clint Eastwood]], [[Steven Spielberg]] og Robert Lorenz
|-
|''Little Miss Sunshine''
|''Litla ungfrú sólskin''
|David T. Friendly, Peter Saraf og Marc Turtletaub
|-
|''The Queen''
|''Drottningin''
|Andy Harries, Christine Langan og Tracey Seaward
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2007

(80.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''No Country for Old Men'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Ekki fyrir gamla menn'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Scott Rudin, [[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]]'''
|-
|''Atonement''
|''Friðþæging''
|Tim Bevan, Eric Fellner og Paul Webster
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Juno''
|Lianne Halfon, Mason Novick og Russell Smith
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Michael Clayton''
|Jennifer Fox, Kerry Orent og [[Sydney Pollack]]
|-
|''There Will Be Blood''
|''Blóði verður úthellt''
|[[Paul Thomas Anderson]], Daniel Lupi og JoAnne Sellar
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2008

(81.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Slumdog Millionaire'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Villtu vinna milljarð'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Christian Colson'''
|-
|''The Curious Case of Benjamin Button''
|
|Kathleen Kennedy, Frank Marshall og Ceán Chaffin
|-
|''Frost/Nixon''
|
|[[Ron Howard]], Brian Grazer og Eric Fellner
|-
|''Milk''
|
|Bruce Cohen og Dan Jinks
|-
|''The Reader''
|
|Anthony Minghella, [[Sydney Pollack]], Donna Gigliotti og Redmond Morris
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |2009

(82.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Hurt Locker'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''[[Kathryn Bigelow]], Mark Boal, Nicolas Chartier og Greg Shapiro'''
|-
|''Avatar''
|
|[[James Cameron]] og Jon Landau
|-
|''The Blind Side''
|
|Gil Netter, Andrew A. Kosove og Broderick Johnson
|-
|''District 9''
|
|[[Peter Jackson]] og Carolynne Cunningham
|-
|''An Education''
|
|Finola Dwyer og Amanda Posey
|-
|''Inglourious Basterds''
|
|Lawrence Bender
|-
|''Precious: Based on the Novel 'Push' by Sapphire''
|
|Lee Daniels, Sarah Siegel-Magness og Gary Magness
|-
|''A Serious Man''
|
|[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]]
|-
|''Up''
|
|Jonas Rivera
|-
|''Up in the Air''
|
|Daniel Dubiecki, Ivan Reitman og [[Jason Reitman]]
|}

=== 2010-2019 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Útgáfuár kvikmyndar
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Framleiðendur
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |2010

(83.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The King's Speech'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[The King's Speech|Ræða konungs]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Iain Canning, Emile Sherman og Gareth Unwin'''
|-
|''Black Swan''
|
|Scott Franklin, Mike Medavoy og Brian Oliver
|-
|''The Fighter''
|
|David Hoberman, Todd Lieberman og [[Mark Wahlberg]]
|-
|''Inception''
|''[[Hugljómun]]''
|[[Christopher Nolan]] og Emma Thomas
|-
|''The Kids Are All Right''
|
|Gary Gilbert, Jeffrey Levy-Hinte og Celine Rattray
|-
|''127 Hours''
|''[[127 klukkustundir]]''
|[[Danny Boyle]], John Smithson og Christian Colson
|-
|''The Social Network''
|
|Dana Brunetti, Ceán Chaffin, Michael De Luca og Scott Rudin
|-
|''Toy Story 3''
|''[[Leikfangasaga 3]]''
|Darla K. Anderson
|-
|''True Grit''
|
|[[Joel Coen]], [[Coen-bræður|Ethan Coen]] og Scott Rudin
|-
|''Winter's Bone''
|
|Alix Madigan og Anne Rosellini
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;9&quot; |2011

(84.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Artist'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Thomas Langmann'''
|-
|''The Descendants''
|''Afkomendurnir''
|Jim Burke, [[Alexander Payne]] og Jim Taylor
|-
|''Extremely Loud &amp; Incredibly Close''
|
|Scott Rudin
|-
|''The Help''
|''[[Húshjálpin (kvikmynd)|Húshjálpin]]''
|Brunson Green, Chris Columbus og Michael Barnathan
|-
|''Hugo''
|
|Graham King og [[Martin Scorsese]]
|-
|''Midnight in Paris''
|
|Letty Aronson og Stephen Tenenbaum
|-
|''Moneyball''
|
|Michael De Luca, Rachael Horovitz og [[Brad Pitt]]
|-
|''The Tree of Life''
|''Lífsins tré''
|Sarah Green, Bill Pohlad, Dede Gardner og Grant Hill
|-
|''War Horse''
|
|[[Steven Spielberg]] og Kathleen Kennedy
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;9&quot; |2012

(85.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Argo'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Grant Heslov, [[Ben Affleck]] og [[George Clooney]]'''
|-
|''Amour''
|''Ást''
|Margaret Menegoz, Stefan Arndt, Veit Heiduschka og Michael Katz
|-
|''Beasts of the Southern Wild''
|''Skepnur suðursins villta''
|Dan Janvey, Josh Penn og Michael Gottwald
|-
|''Django Unchained''
|
|Stacey Sher, Reginald Hudlin og Pilar Savone
|-
|''Life of Pi''
|
|Gil Netter, [[Ang Lee]] og David Womark
|-
|''Lincoln''
|
|[[Steven Spielberg]] og Kathleen Kennedy
|-
|''Les Misérables''
|''Vesalingarnir''
|Tim Bevan, Eric Fellner, Debra Hayward og Cameron Mackintosh
|-
|''Silver Linings Playbook''
|
|Donna Gigliotti, Bruce Cohen og Jonathan Gordon
|-
|''Zero Dark Thirty''
|
|Mark Boal, [[Kathryn Bigelow]] og Megan Ellison
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;9&quot; |2013

(86.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''12 Years a Slave'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Þræll í 12 ár'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''[[Brad Pitt]], Dede Gardner, Jeremy Kleiner, Steve McQueen og Anthony Katagas'''
|-
|''American Hustle''
|
|Charles Roven, Richard Suckle, Megan Ellison og Jonathan Gordon
|-
|''Captain Phillips''
|
|Scott Rudin, Dana Brunetti og Michael De Luca
|-
|''Dallas Buyers Club''
|
|Robbie Brenner og Rachel Winter
|-
|''[[Gravity (kvikmynd)|Gravity]]''
|
|[[Alfonso Cuarón]] og David Heyman
|-
|''Her''
|
|Megan Ellison, Spike Jonze og Vincent Landay
|-
|''Nebraska''
|
|Albert Berger og Ron Yerxa
|-
|''Philomena''
|
|Gabrielle Tana, Steve Coogan og Tracey Seaward
|-
|''The Wolf of Wall Street''
|
|[[Martin Scorsese]], [[Leonardo DiCaprio]], Joey McFarland og Emma Tillinger Koskoff
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;8&quot; |2014

(87.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''[[Alejandro G. Iñárritu]], John Lesher og James W. Skotchdopole'''
|-
|''American Sniper''
|
|[[Clint Eastwood]], Andrew Lazar, Robert Lorenz, [[Bradley Cooper]] og Peter Morgan
|-
|''Boyhood''
|
|[[Richard Linklater]] og Cathleen Sutherland
|-
|''The Grand Budapest Hotel''
|
|[[Wes Anderson]], Scott Rudin, Steven Rales og Jeremy Dawson
|-
|''The Imitation Game''
|
|Nora Grossman, Ido Ostrowsky og Teddy Schwarzman
|-
|''Selma''
|
|Christian Colson, Oprah Winfrey, Dede Gardner og Jeremy Kleiner
|-
|''The Theory of Everything''
|
|Tim Bevan, Eric Fellner, Lisa Bruce og Anthony McCarten
|-
|''Whiplash''
|
|Jason Blum, Helen Estabrook og David Lancaster
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;8&quot; |2015

(88.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Spotlight'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Blye Pagon Faust, Steve Golin, Nicole Rocklin og Michael Sugar'''
|-
|''The Big Short''
|
|Dede Gardner, Jeremy Kleiner og [[Brad Pitt]]
|-
|''Bridge of Spies''
|
|[[Steven Spielberg]], Marc Platt og Kristie Macosko Krieger
|-
|''Brooklyn''
|
|Finola Dwyer og Amanda Posey
|-
|''Mad Max: Fury Road''
|
|Doug Mitchell og George Miller
|-
|''The Martian''
|
|Simon Kinberg, [[Ridley Scott]], Michael Schaefer og Mark Huffam
|-
|''The Revenant''
|''Afturgangan''
|Arnon Milchan, Steve Golin, [[Alejandro G. Iñárritu]], Mary Parent og Keith Redmon
|-
|''Room''
|
|Ed Guiney
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;9&quot; |2016

(89.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Moonlight'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Adele Romanski, Dede Gardner og Jeremy Kleiner'''
|-
|''Arrival''
|
|Shawn Levy, Dan Levine, Aaron Ryder og David Linde
|-
|''Fences''
|
|Scott Rudin, [[Denzel Washington]] og Todd Black
|-
|''Hacksaw Ridge''
|
|Bill Mechanic og David Permut
|-
|''Hell or High Water''
|
|Carla Hacken og Julie Yorn
|-
|''Hidden Figures''
|
|Donna Gigliotti, Peter Chernin, Jenno Topping, [[Pharrell Williams]] og Theodore Melfi
|-
|''La La Land''
|
|Fred Berger, Jordan Horowitz og Marc Platt
|-
|''Lion''
|
|Emile Sherman, Iain Canning og Angie Fielder
|-
|''Manchester by the Sea''
|
|[[Matt Damon]], Kimberly Steward, Chris Moore, Lauren Beck og Kevin J. Walsh
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;9&quot; |2017

(90.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''The Shape of Water'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''[[Guillermo del Toro]] og J. Miles Dale'''
|-
|''Call Me by Your Name''
|
|Peter Spears, Luca Guadagnino, Emilie Georges og Marco Morabito
|-
|''Darkest Hour''
|
|Tim Bevan, Eric Fellner, Lisa Bruce, Anthony McCarten og Douglas Urbanski
|-
|''Dunkirk''
|
|Emma Thomas og [[Christopher Nolan]]
|-
|''Get Out''
|
|Sean McKittrick, Jason Blum, Edward H. Hamm Jr. og [[Jordan Peele]]
|-
|''Lady Bird''
|
|Scott Rudin, Eli Bush og Evelyn O'Neill
|-
|''Phantom Thread''
|
|JoAnne Sellar, [[Paul Thomas Anderson]], Megan Ellison og Daniel Lupi
|-
|''The Post''
|
|Amy Pascal, [[Steven Spielberg]] og Kristie Macosko Krieger
|-
|''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri''
|
|Graham Broadbent, Pete Czernin og Martin McDonagh
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;8&quot; |2018

(91.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Green Book'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Jim Burke, Charles B. Wessler, Brian Currie, Peter Farrelly og Nick Vallelonga'''
|-
|''Black Panther''
|
|Kevin Feige
|-
|''BlacKkKlansman''
|
|Sean McKittrick, Jason Blum, Raymond Mansfield, Jordan Peele og [[Spike Lee]]
|-
|''Bohemian Rhapsody''
|
|Graham King
|-
|''The Favourite''
|''Dálætið''
|Ceci Dempsey, Ed Guiney, Lee Magiday og [[Gíorgos Lanþímos]]
|-
|''Roma''
|
|Gabriela Rodríguez og [[Alfonso Cuarón]]
|-
|''A Star Is Born''
|
|Bill Gerber, [[Bradley Cooper]] og Lynette Howell Taylor
|-
|''Vice''
|
|Dede Gardner, Jeremy Kleiner, [[Adam McKay]] og Kevin Messick
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;9&quot; |2019

(92.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''기생충 / Gisaengchung'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''[[Sníkjudýrin]]'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Kwak Sin-ae og [[Bong Joon-ho]]'''
|-
|''Ford v Ferrari''
|
|Peter Chernin, Jenno Topping og James Mangold
|-
|''The Irishman''
|
|[[Martin Scorsese]], [[Robert De Niro]], Jane Rosenthal og Emma Tillinger Koskoff
|-
|''Jojo Rabbit''
|
|Carthew Neal, [[Taika Waititi]] og Chelsea Winstanley
|-
|''Joker''
|
|Todd Phillips, [[Bradley Cooper]] og Emma Tillinger Koskoff
|-
|''Little Women''
|
|Amy Pascal
|-
|''Marriage Story''
|
|[[Noah Baumbach]] og David Heyman
|-
|''1917''
|
|[[Sam Mendes]], Pippa Harris, Jayne-Ann Tenggren og Callum McDougall
|-
|''Once Upon a Time in Hollywood''
|''Einu sinni var í Hollywood''
|David Heyman, Shannon McIntosh og [[Quentin Tarantino]]
|}

=== 2020- ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Útgáfuár kvikmyndar
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
!Framleiðendur
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;8&quot; |2020

(93.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Nomadland'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |''Hirðingjaland''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''[[Frances McDormand]], Peter Spears, Mollye Asher, Dan Janvey og Chloé Zhao'''
|-
|''The Father''
|
|David Parfitt, Jean-Louis Livi og Philippe Carcassonne
|-
|''Judas and the Black Messiah''
|
|Shaka King, Charles D. King og Ryan Coogler
|-
|''Mank''
|
|Ceán Chaffin, Eric Roth og Douglas Urbanski
|-
|''Minari''
|''Draumalíf''
|Christina Oh
|-
|''Promising Young Woman''
|
|Ben Browning, Ashley Fox, Emerald Fennell og Josey McNamara
|-
|''Sound of Metal''
|
|Bert Hamelinck og Sacha Ben Harroche
|-
|''The Trial of the Chicago 7''
|
|Marc Platt og Stuart M. Besser
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |2021

(94.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''CODA'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Philippe Rousselet, Fabrice Gianfermi og Patrick Wachsberger'''
|-
|''Belfast''
|
|Laura Berwick, [[Kenneth Branagh]], Becca Kovacik og Tamar Thomas
|-
|''Don't Look Up''
|''Ekki horfa upp''
|[[Adam McKay]] og Kevin Messick
|-
|''Doraibu Mai Kā''
|''Keyrðu bílinn minn''
|Teruhisa Yamamoto
|-
|''Dune''
|
|Mary Parent, [[Denis Villeneuve]] og Cale Boyter
|-
|''King Richard''
|
|Tim White, Trevor White og [[Will Smith]]
|-
|''Licorice Pizza''
|
|Sara Murphy, Adam Somner og [[Paul Thomas Anderson]]
|-
|''Nightmare Alley''
|
|[[Guillermo del Toro]], J. Miles Dale og [[Bradley Cooper]]
|-
|''The Power of the Dog''
|''Völd vesalingsins''
|[[Jane Campion]], Tanya Seghatchian, Emile Sherman, Iain Canning og Roger Frappier
|-
|''West Side Story''
|
|[[Steven Spielberg]] og Kristie Macosko Krieger
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |2022

(95.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Everything Everywhere All at Once'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Daniel Kwan, Daniel Scheinert og Jonathan Wang'''
|-
|''Im Westen nichts Neues''
|''Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum''
|Malte Grunert
|-
|''Avatar: The Way of Water''
|
|[[James Cameron]] og Jon Landau
|-
|''The Banshees of Inisherin''
|''Dauðavættirnar frá Insherin''
|Graham Broadbent, Pete Czernin og Martin McDonagh
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Elvis''
|[[Baz Luhrmann]], Catherine Martin, Gail Berman, Patrick McCormick og Schuyler Weiss
|-
|''The Fabelmans''
|
|Kristie Macosko Krieger, [[Steven Spielberg]] og Tony Kushner
|-
|''Tár''
|
|Todd Field, Alexandra Milchan og Scott Lambert
|-
|''Top Gun: Maverick''
|
|[[Tom Cruise]], Christopher McQuarrie, David Ellison og [[Jerry Bruckheimer]]
|-
|''Triangle of Sadness''
|''Sorgarþríhyrningur''
|Erik Hemmendorff og Philippe Bober
|-
|''Women Talking''
|''Konur ræða málin''
|Dede Gardner, Jeremy Kleiner og [[Frances McDormand]]
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;10&quot; |2023

(96.)
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Oppenheimer'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Emma Thomas, Charles Roven og [[Christopher Nolan]]'''
|-
|''American Fiction''
|
|Ben LeClair, Nikos Karamigios, Cord Jefferson og Jermaine Johnson
|-
|''Anatomie d'une chute''
|''Fallið er hátt''
|Marie-Ange Luciani og David Thion
|-
|''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]''
|
|David Heyman, [[Margot Robbie]], Tom Ackerley og Robbie Brenner
|-
|''The Holdovers''
|
|Mark Johnson
|-
|''Killers of the Flower Moon''
|
|Dan Friedkin, Bradley Thomas, [[Martin Scorsese]] og Daniel Lupi
|-
|''Maestro''
|
|[[Bradley Cooper]], [[Steven Spielberg]], Fred Berner, Amy Durning og Kristie Macosko Krieger
|-
|''Past Lives''
|
|David Hinojosa, Christine Vachon og Pamela Koffler
|-
|''Poor Things''
|''Greyin''
|Ed Guiney, Andrew Lowe, [[Gíorgos Lanþímos]] og [[Emma Stone]]
|-
|''The Zone of Interest''
|
|James Wilson
|-
! rowspan=&quot;10&quot; |2024
(97.)
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''''Anora'''''
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |
|style=&quot;background:#FAEB86&quot; |'''Alex Coco, Samantha Quan''' '''og [[Sean Baker]]'''
|-
|''The Brutalist''
|''Brútalistinn''
|Nick Gordon, Brian Young, Andrew Morrison, D.J. Gugenheim og Brady Corbet
|-
|''A Complete Unknown''
|
|Fred Berger, James Mangold og Alex Heineman
|-
|''Conclave''
|
|Tessa Ross, Juliette Howell og Michael A. Jackman
|-
|''Dune: Part Two''
|
|Mary Parent, Cale Boyter, Tanya Lapointe og [[Denis Villeneuve]]
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Emilia Pérez''
|Pascal Caucheteux og [[Jacques Audiard]]
|-
|''Ainda Estou Aqui''
|
|Maria Carlota Bruno og Rodrigo Teixeira
|-
|''Nickel Boys''
|
|Dede Gardner, Jeremy Kleiner og Joslyn Barnes
|-
|''The Substance''
|
|Coralie Fargeat, Tim Bevan og Eric Fellner
|-
|''Wicked''
|
|Marc Platt
|}
[[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar| ]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunin]]
[[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]]</text>
      <sha1>nnf5djpc23yinou7v8wcu3c94nxlf62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>181042</id>
    <revision>
      <id>1951963</id>
      <parentid>1951525</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:05:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cinquantecinq</username>
        <id>12601</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sigurvegarar og tilnefningar */ The Zone of Interest þýðing</comment>
      <origin>1951963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45552" sha1="2v3sa2docib8xr9aj22hetak8b2acub" xml:space="preserve">
{{Verðlaun
| nafn                  = Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri
| mynd                  = Sean Baker at the 2024 New York Film Festival (cropped).jpg
| mynd_texti            = Handhafi verðlaunanna árið 2024, [[Sean Baker]].
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í leikstjórn
| umsjón                = [[Bandaríska kvikmyndaakademían]]
| land                  = Bandaríkin
| ár                    = 1929
| sigurvegari_titill    = Núverandi sigurvegari
| sigurvegari           = [[Sean Baker]] fyrir ''Anora'' (2024)
| flest_verðlaun        = [[John Ford]] (4)
| flestar_tilnefningar  = [[William Wyler]] (12)
| vefsíða               = {{URL|oscars.org}}
| undirtitill           = ''Academy Award for Best Director'' ([[enska]])
}}

'''Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri''' ([[enska]]: ''Academy Award for Best Director'' og opinberlega sem ''Academy Award of Merit for Directing'') eru ein af verðlaunum [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaunanna]] sem veitt eru árlega af [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin eru veitt leikstjóra kvikmyndar í fullri lengd fyrir glæstan árangur í leikstjórn.

== Sigurvegarar og tilnefningar ==

=== 1920-1929 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;6&quot; |1927/28

(1.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Frank Borzage]]'' (Dramamynd)'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''7th Heaven'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|''[[Herbert Brenon]]'' (Dramamynd)
|''Sorrell and Son''
|
|-
|''[[King Vidor]]'' (Dramamynd)
|''The Crowd''
|
|-
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Lewis Milestone]]'' (Gamanmynd)'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Two Arabian Knights'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|''[[Ted Wilde]]'' (Gamanmynd)
|''Speedy''
|
|-
|''[[Charlie Chaplin]]'' (Gamanmynd)
|''The Circus''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;7&quot; |1928/29

(2.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |[[Frank Lloyd|'''Frank Lloyd''']]
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Divine Lady'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Lionel Barrymore]]
|''Madame X''
|
|-
|[[Harry Beaumont]]
|''The Broadway Melody''
|
|-
|[[Irving Cummings]]
|''In Old Arizona''
|
|-
| colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;2&quot; |[[Frank Lloyd]]
|''Drag''
|
|-
|''Weary River''
|
|-
|[[Ernst Lubitsch]]
|''The Patriot''
|''Frelsishetjan''
|}

=== 1930-1939 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;6&quot; |1929/30

(3.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Lewis Milestone]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''All Quiet on the Western Front'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum (kvikmynd frá 1930)|Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum]]'''''
|-
| colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;2&quot; |[[Clarence Brown]]
|''Anna Christie''
|
|-
|''Romance''
|
|-
|[[Robert Z. Leonard]]
|''The Divorcee''
|
|-
|[[Ernst Lubitsch]]
|''The Love Parade''
|''Eiginmaður drottningarinnar''
|-
|[[King Vidor]]
|''Hallelujah!''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1930/31

(4.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Norman Taurog]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Skippy'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Clarence Brown]]
|''A Free Soul''
|
|-
|[[Lewis Milestone]]
|''The Front Page''
|''Fyrstir með fréttirnar''
|-
|[[Wesley Ruggles]]
|''Cimarron''
|
|-
|[[Josef von Sternberg]]
|''Morocco''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;3&quot; |1931/32

(5.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Frank Borzage]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Bad Girl'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[King Vidor]]
|''The Champ''
|
|-
|[[Josef von Sternberg]]
|''Shanghai Express''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;3&quot; |1932/33

(6.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Frank Lloyd]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Cavalcade'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Frank Capra]]
|''Lady for a Day''
|
|-
|[[George Cukor]]
|''Little Women''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;3&quot; |1934

(7.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Frank Capra]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''It Happened One Night'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Það gerðist um nótt'''''
|-
|[[Victor Schertzinger]]
|''One Night of Love''
|
|-
|[[W. S. Van Dyke]]
|''The Thin Man''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;4&quot; |1935

(8.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[John Ford]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Informer'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Henry Hathaway]]
|''The Lives of a Bengal Lancer''
|''Synir Englands''
|-
|[[Frank Lloyd]]
|''Mutiny on the Bounty''
|''Uppreisnin á Bounty''
|-
|[[Michael Curtiz]]
|''Captain Blood''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1936

(9.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Frank Capra]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Mr. Deeds Goes to Town'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Herra Deeds fer til borgarinnar'''''
|-
|[[Gregory La Cava]]
|''My Man Godfrey''
|
|-
|[[Robert Z. Leonard]]
|''The Great Ziegfeld''
|''Ziegfeld hinn mikli''
|-
|[[W. S. Van Dyke]]
|''San Francisco''
|
|-
|[[William Wyler]]
|''Dodsworth''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1937

(10.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Leo McCarey]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Awful Truth'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[William Dieterle]]
|''The Life of Emile Zola''
|
|-
|[[Sidney Franklin]]
|''The Good Earth''
|
|-
|[[Gregory La Cava]]
|''Stage Door''
|
|-
|[[William A. Wellman]]
|''A Star Is Born''
|''Leikaralíf í Hollywood''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1938

(11.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Frank Capra]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''You Can't Take It with You'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Þú tekur það ekki með þér'''''
|-
| colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;2&quot; |[[Michael Curtiz]]
|''Angels with Dirty Faces''
|
|-
|''Four Daughters''
|
|-
|[[Norman Taurog]]
|''Boys Town''
|
|-
|[[King Vidor]]
|''The Citadel''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1939

(12.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Victor Fleming]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Gone with the Wind'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|Á hverfanda hveli]]'''''
|-
|[[Frank Capra]]
|''Mr. Smith Goes to Washington''
|''Mr. Smith gerist þingmaður''
|-
|[[John Ford]]
|''Stagecoach''
|''Póstvagninn''
|-
|[[Sam Wood]]
|''Goodbye, Mr. Chips''
|
|-
|[[William Wyler]]
|''Wuthering Heights''
|''Fýkur yfir hæðir''
|}

=== 1940-1949 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1940

(13.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[John Ford]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Grapes of Wrath'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Þrúgur reiðinnar (kvikmynd)|Þrúgur reiðinnar]]'''''
|-
|[[George Cukor]]
|''The Philadelphia Story''
|''Kenjótt kona''
|-
|[[Alfred Hitchcock]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Rebecca''
|-
|[[Sam Wood]]
|''Kitty Foyle''
|
|-
|[[William Wyler]]
|''The Letter''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1941

(14.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[John Ford]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''How Green Was My Valley'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Heima er best'''''
|-
|[[Alexander Hall]]
|''Here Comes Mr. Jordan''
|''Hinn framliðni snýr aftur''
|-
|[[Howard Hawks]]
|''Sergeant York''
|
|-
|[[Orson Welles]]
|''Citizen Kane''
|''Blaðakóngurinn''
|-
|[[William Wyler]]
|''The Little Foxes''
|''Refirnir''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1942

(15.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[William Wyler]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Mrs. Miniver'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Frú Miniver'''''
|-
|[[Michael Curtiz]]
|''Yankee Doodle Dandy''
|
|-
|[[John Farrow]]
|''Wake Island''
|''Vörnin frækna''
|-
|[[Mervyn LeRoy]]
|''Random Harvest''
|''Í leit að liðinni ævi''
|-
|[[Sam Wood]]
|''Kings Row''
|''Kóngsgata''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1943

(16.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Michael Curtiz]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Casablanca (kvikmynd)|Casablanca]]'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Clarence Brown]]
|''The Human Comedy''
|''Þeir sem heima bíða''
|-
|[[Henry King]]
|''The Song of Bernadette''
|''Óður Bernadettu''
|-
|[[Ernst Lubitsch]]
|''Heaven Can Wait''
|''Himnaríki má bíða''
|-
|[[George Stevens]]
|''The More the Merrier''
|''Glatt á hjalla''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1944

(17.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Leo McCarey]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Going My Way'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Leyf mér þig að leiða'''''
|-
|[[Alfred Hitchcock]]
|''Lifeboat''
|''Björgunarbáturinn''
|-
|[[Henry King]]
|''Wilson''
|
|-
|[[Otto Preminger]]
|''Laura''
|
|-
|[[Billy Wilder]]
|''Double Indemnity''
|''Tvöfaldar tjónabætur''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1945

(18.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Billy Wilder]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Lost Weekend'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Glötuð helgi'''''
|-
|[[Clarence Brown]]
|''National Velvet''
|''Veðreiðarnar miklu''
|-
|[[Alfred Hitchcock]]
|''Spellbound''
|''Í álögum''
|-
|[[Leo McCarey]]
|''The Bells of St. Mary's''
|''Klukkur heilagrar Maríu''
|-
|[[Jean Renoir]]
|''The Southerner''
|''Sjálfstætt fólk''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1946

(19.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[William Wyler]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Best Years of Our Lives'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Beztu ár ævinnar'''''
|-
|[[Clarence Brown]]
|''The Yearling''
|''Landnemalíf''
|-
|[[Frank Capra]]
|''It's a Wonderful Life''
|''Lífið er dásamlegt''
|-
|[[David Lean]]
|''Brief Encounter''
|''Stutt kynni''
|-
|[[Robert Siodmak]]
|''The Killers''
|''Morðingjar''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1947

(20.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Elia Kazan]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Gentleman's Agreement'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Heiður að veði'''''
|-
|[[George Cukor]]
|''A Double Life''
|
|-
|[[Edward Dmytryk]]
|''Crossfire''
|''Hatur''
|-
|[[Henry Koster]]
|''The Bishop's Wife''
|''Kona biskupsins''
|-
|[[David Lean]]
|''Great Expectations''
|''Glæstar vonir''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1948

(21.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[John Huston]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Treasure of the Sierra Madre'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Gullið í Sierra Madre'''''
|-
|[[Anatole Litvak]]
|''The Snake Pit''
|''Ormagryfjan''
|-
|[[Jean Negulesco]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Johnny Belinda''
|-
|[[Laurence Olivier]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Hamlet''
|-
|[[Fred Zinnemann]]
|''The Search''
|''Flóttabörn''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1949

(22.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Joseph L. Mankiewicz]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''A Letter to Three Wives'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Bréf til þriggja kvenna'''''
|-
|[[Carol Reed]]
|''The Fallen Idol''
|''Brotnar bernskuvonir''
|-
|[[Robert Rossen]]
|''All the King's Men''
|''Við stjórnvölin''
|-
|[[William A. Wellman]]
|''Battleground''
|''Orrustuvöllur''
|-
|[[William Wyler]]
|''The Heiress''
|
|}

=== 1950-1959 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1950

(23.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Joseph L. Mankiewicz]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''All About Eve'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Allt um Evu]]'''''
|-
|[[George Cukor]]
|''Born Yesterday''
|''Fædd í gær''
|-
|[[John Huston]]
|''The Asphalt Jungle''
|''[[Undirheimar stórborgarinnar]]''
|-
|[[Carol Reed]]
|''The Third Man''
|''Þriðji maðurinn''
|-
|[[Billy Wilder]]
|''Sunset Boulevard''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1951

(24.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[George Stevens]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''A Place in the Sun'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Þar sem sólin skín'''''
|-
|[[John Huston]]
|''The African Queen''
|''Drottning Afríku''
|-
|[[Elia Kazan]]
|''A Streetcar Named Desire''
|''Á girndarleiðum'' eða ''Sporvagninn Girnd''
|-
|[[Vincente Minnelli]]
|''An American in Paris''
|''Ameríkumaður í París''
|-
|[[William Wyler]]
|''Detective Story''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1952

(25.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[John Ford]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Quiet Man'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Hægláti maðurinn'''''
|-
|[[Cecil B. DeMille]]
|''The Greatest Show on Earth''
|''Heimsins mesta gleði og gaman'' eða ''Fjölleikahúsið''
|-
|[[John Huston]]
|''Moulin Rouge''
|
|-
|[[Joseph L. Mankiewicz]]
|''5 Fingers''
|
|-
|[[Fred Zinnemann]]
|''High Noon''
|''Háski á hádegi'' eða ''12 á hádegi''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1953

(26.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Fred Zinnemann]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''From Here to Eternity'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Héðan til eilífðar'''''
|-
|[[George Stevens]]
|''Shane''
|
|-
|[[Charles Walters]]
|''Lili''
|
|-
|[[Billy Wilder]]
|''Stalag 17''
|
|-
|[[William Wyler]]
|''Roman Holiday''
|''Gleðidagur í Róm''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1954

(27.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Elia Kazan]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''On the Waterfront'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Á eyrinni'''''
|-
|[[Alfred Hitchcock]]
|''Rear Window''
|''Glugginn á bakhliðinni''
|-
|[[George Seaton]]
|''The Country Girl''
|''Sveitastúlkan''
|-
|[[William A. Wellman]]
|''The High and the Mighty''
|''Heiðið hátt''
|-
|[[Billy Wilder]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Sabrina''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1955

(28.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Delbert Mann]]'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Marty'''''
|-
|[[Elia Kazan]]
|''East of Eden''
|''Austan Eden''
|-
|[[David Lean]]
|''Summertime''
|
|-
|[[Joshua Logan]]
|''Picnic''
|
|-
|[[John Sturges]]
|''Bad Day at Black Rock''
|''Í fjötrum óttans''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1956

(29.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[George Stevens]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Giant'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Risi'''''
|-
|[[Michael Anderson]]
|''Around the World in 80 Days''
|''Umhverfis jörðina á 80 dögum''
|-
|[[Walter Lang]]
|''The King and I''
|''Kóngurinn og ég''
|-
|[[King Vidor]]
|''War and Peace''
|''Stríð og friður''
|-
|[[William Wyler]]
|''Friendly Persuasion''
|''Elska skaltu náungann''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1957

(30.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[David Lean]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Bridge on the River Kwai'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Brúin yfir Kwai'''''
|-
|[[Joshua Logan]]
|''Sayonara''
|
|-
|[[Sidney Lumet]]
|''12 Angry Men''
|''12 reiðir menn''
|-
|[[Mark Robson]]
|''Peyton Place''
|''Sámsbær''
|-
|[[Billy Wilder]]
|''Witness for the Prosecution''
|''Vitni saksóknarans''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1958

(31.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Vincente Minnelli]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Gigi'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Richard Brooks]]
|''Cat on a Hot Tin Roof''
|''Köttur á heitu þaki''
|-
|[[Stanley Kramer]]
|''The Defiant Ones''
|''Flótti í hlekkjum''
|-
|[[Mark Robson]]
|''The Inn of the Sixth Happiness''
|
|-
|[[Robert Wise]]
|''I Want to Live!''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1959

(32.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[William Wyler]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Ben-Hur'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Jack Clayton]]
|''Room at the Top''
|''Dýrkeyptur sigur''
|-
|[[George Stevens]]
|''The Diary of Anne Frank''
|''Dagbók Önnu Frank''
|-
|[[Billy Wilder]]
|''Some Like It Hot''
|
|-
|[[Fred Zinnemann]]
|''The Nun's Story''
|''Nunnan''
|}

=== 1960-1969 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1960

(33.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Billy Wilder]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Apartment'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Lykillinn undir mottunni'''''
|-
|[[Jack Cardiff]]
|''Sons and Lovers''
|''Synir og elskendur''
|-
|[[Jules Dassin]]
|''Pote tin Kyriaki''
|
|-
|[[Alfred Hitchcock]]
|''[[Psycho]]''
|''[[Psycho|Geggjun]]''
|-
|[[Fred Zinnemann]]
|''The Sundowners''
|''Fjarlægðin gerir fjöllin blá''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1961

(34.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Robert Wise]] &amp; [[Jerome Robbins]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1961)|West Side Story]]'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1961)|Saga úr Vesturbænum]]'''''
|-
|[[Federico Fellini]]
|''La Dolce Vita''
|
|-
|[[Stanley Kramer]]
|''Judgment at Nuremberg''
|''Réttarhöldin í Nürnberg''
|-
|[[Robert Rossen]]
|''The Hustler''
|
|-
|[[J. Lee Thompson]]
|''The Guns of Navarone''
|''Byssurnar í Navarone''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1962

(35.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[David Lean]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Lawrence of Arabia]]'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]'''''
|-
|[[Pietro Germi]]
|''Divorzio all'italiana''
|''Skilnaður á ítalska vísu''
|-
|[[Robert Mulligan]]
|''To Kill a Mockingbird''
|''Að granda söngfugli''
|-
|[[Arthur Penn]]
|''The Miracle Worker''
|
|-
|[[Frank Perry]]
|''David and Lisa''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1963

(36.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Tony Richardson]]'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Tom Jones'''''
|-
|[[Federico Fellini]]
| colspan=&quot;2&quot; |''8½''
|-
|[[Elia Kazan]]
|''America America''
|
|-
|[[Otto Preminger]]
|''The Cardinal''
|
|-
|[[Martin Ritt]]
|''Hud''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1964

(37.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[George Cukor]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''My Fair Lady'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Mín liljan fríð'''''
|-
|[[Michael Cacoyannis]]
|''Alexis Zorbas''
|''Grikkinn Zorba''
|-
|[[Peter Glenville]]
|''Becket''
|
|-
|[[Stanley Kubrick]]
|''Dr. Strangelove''
|''Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna''
|-
|[[Robert Stevenson]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Mary Poppins''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1965

(38.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Robert Wise]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|The Sound of Music]]'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]'''''
|-
|[[David Lean]]
|''Doctor Zhivago''
|''Doktor Sívagó''
|-
|[[John Schlesinger]]
|''Darling''
|
|-
|[[Hiroshi Teshigahara]]
|''Suna no onna''
|
|-
|[[William Wyler]]
|''The Collector''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1966

(39.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Fred Zinnemann]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''A Man for All Seasons'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Maður allra tíma'''''
|-
|[[Michelangelo Antonioni]]
|''Blowup''
|
|-
|[[Richard Brooks]]
|''The Professionals''
|
|-
|[[Claude Lelouch]]
|''Un homme et une femme''
|
|-
|[[Mike Nichols]]
|''Who's Afraid of Virginia Woolf?''
|''Hver er hræddur við Virginu Woolf?''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1967

(40.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Mike Nichols]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Graduate'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Frú Robinson'''''
|-
|[[Richard Brooks]]
|''In Cold Blood''
|
|-
|[[Norman Jewison]]
|''In the Heat of the Night''
|''Í næturhitanum''
|-
|[[Stanley Kramer]]
|''Guess Who's Coming to Dinner''
|''Gestur til miðdegisverðar''
|-
|[[Arthur Penn]]
|''Bonnie and Clyde''
|''Bonnie og Clyde''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1968

(41.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Carol Reed]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Oliver!'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Anthony Harvey]]
|''The Lion in Winter''
|''Vetrarljón''
|-
|[[Stanley Kubrick]]
|''2001: A Space Odyssey''
|''[[2001: Geimævintýraferð]]''
|-
|[[Gillo Pontecorvo]]
|''La battaglia di Algeri''
|''Orrustan um Alsír''
|-
|[[Franco Zeffirelli]]
|''Romeo and Juliet''
|''Rómeó og Júlía''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1969

(42.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[John Schlesinger]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Midnight Cowboy'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Costa-Gavras]]
|''Z''
|
|-
|[[George Roy Hill]]
|''Butch Cassidy and the Sundance Kid''
|''Butch Cassidy og Sundance strákurinn''
|-
|[[Arthur Penn]]
|''Alice's Restaurant''
|
|-
|[[Sydney Pollack]]
|''They Shoot Horses, Don't They?''
|''Skjóta menn ekki hesta?''
|}

=== 1970-1979 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1970

(43.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Franklin J. Schaffner]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Patton'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Robert Altman]]
|''M*A*S*H''
|
|-
|[[Federico Fellini]]
|''Fellini Satyricon''
|
|-
|[[Arthur Hiller]]
|''Love Story''
|''Ástarsaga''
|-
|[[Ken Russell]]
|''Women in Love''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1971

(44.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[William Friedkin]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The French Connection'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Peter Bogdanovich]]
|''The Last Picture Show''
|
|-
|[[Norman Jewison]]
|''Fiddler on the Roof''
|''Fiðlarinn á þakinu''
|-
|[[Stanley Kubrick]]
|''A Clockwork Orange''
|
|-
|[[John Schlesinger]]
|''Sunday Bloody Sunday''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1972

(45.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Bob Fosse]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Cabaret'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[John Boorman]]
|''Deliverance''
|''Leikur við dauðann''
|-
|[[Francis Ford Coppola]]
|''The Godfather''
|''[[Guðfaðirinn]]''
|-
|[[Joseph L. Mankiewicz]]
|''Sleuth''
|
|-
|[[Jan Troell]]
|''Utvandrarna''
|''Vesturfararnir''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1973

(46.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[George Roy Hill]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Sting'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Gildran'''''
|-
|[[Ingmar Bergman]]
|''Viskningar och rop''
|''Hvísl og hróp''
|-
|[[Bernardo Bertolucci]]
|''Last Tango in Paris''
|
|-
|[[William Friedkin]]
|''The Exorcist''
|''Særingamaðurinn''
|-
|[[George Lucas]]
|''American Graffiti''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1974

(47.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Francis Ford Coppola]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Godfather Part II'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Guðfaðirinn 2'''''
|-
|[[John Cassavetes]]
|''A Woman Under the Influence''
|''Kona undir áhrifum''
|-
|[[Bob Fosse]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Lenny''
|-
|[[Roman Polanski]]
|''Chinatown''
|''Kínahverfið''
|-
|[[François Truffaut]]
|''La Nuit américaine''
|''Kvikmyndanætur'' eða ''Amerísk nótt''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1975

(48.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Miloš Forman]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''One Flew Over the Cuckoo's Nest'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Gaukshreiðrið'''''
|-
|[[Robert Altman]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Nashville''
|-
|[[Federico Fellini]]
|''Amarcord''
|
|-
|[[Stanley Kubrick]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Barry Lyndon''
|-
|[[Sidney Lumet]]
|''Dog Day Afternoon''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1976

(49.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[John G. Avildsen]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Rocky'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Ingmar Bergman]]
|''Ansikte mot ansikte''
|''Augliti til auglitis''
|-
|[[Sidney Lumet]]
|''Network''
|''Sjónvarpsstöðin''
|-
|[[Alan J. Pakula]]
|''All the President's Men''
|''Allir menn forsetans''
|-
|[[Lina Wertmüller]]
|''Seven Beauties''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1977

(50.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Woody Allen]]'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Annie Hall'''''
|-
|[[George Lucas]]
|''Star Wars''
|''[[Stjörnustríð: Ný von|Stjörnustríð]]''
|-
|[[Herbert Ross]]
|''The Turning Point''
|''Á krossgötum''
|-
|[[Steven Spielberg]]
|''Close Encounters of the Third Kind''
|
|-
|[[Fred Zinnemann]]
|''Julia''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1978

(51.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Michael Cimino]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Deer Hunter'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Dádýraveiðarinn'' eða ''Hjartarbaninn'''''
|-
|[[Woody Allen]]
|''Interiors''
|''Þegar böndin bresta''
|-
|[[Hal Ashby]]
|''Coming Home''
|''Heimkoman''
|-
|[[Warren Beatty]] &amp; [[Buck Henry]]
|''Heaven Can Wait''
|''Himnaríki má bíða''
|-
|[[Alan Parker]]
|''Midnight Express''
|''Miðnæturhraðlestin''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1979

(52.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Robert Benton]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Kramer vs. Kramer'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Kramer gegn Kramer'''''
|-
|[[Francis Ford Coppola]]
|''Apocalypse Now''
|''[[Apocalypse Now|Dómsdagur nú]]''
|-
|[[Bob Fosse]]
|''All That Jazz''
|
|-
|[[Édouard Molinaro]]
|''La Cage aux Folles''
|
|-
|[[Peter Yates]]
|''Breaking Away''
|''Kapp er best með forsjá''
|}

=== 1980-1989 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1980

(53.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Robert Redford]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Ordinary People'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Venjulegt fólk'''''
|-
|[[David Lynch]]
|''The Elephant Man''
|''Fílamaðurinn''
|-
|[[Roman Polanski]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Tess''
|-
|[[Richard Rush]]
|''The Stunt Man''
|
|-
|[[Martin Scorsese]]
|''Raging Bull''
|''Óður tuddi''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1981

(54.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Warren Beatty]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Reds'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Hugh Hudson]]
|''Chariots of Fire''
|''Eldvagninn''
|-
|[[Louis Malle]]
|''Atlantic City''
|
|-
|[[Mark Rydell]]
|''On Golden Pond''
|''Síðsumar''
|-
|[[Steven Spielberg]]
|''Raiders of the Lost Ark''
|''Ránið á örkinni''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1982

(55.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Richard Attenborough]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Gandhi'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Sidney Lumet]]
|''The Verdict''
|''Dómsorð''
|-
|[[Wolfgang Petersen]]
|''Das Boot''
|''Kafbáturinn''
|-
|[[Sydney Pollack]]
|''Tootsie''
|
|-
|[[Steven Spielberg]]
|''E.T. the Extra-Terrestrial''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1983

(56.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[James L. Brooks]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Terms of Endearment'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Í blíðu og stríðu'''''
|-
|[[Bruce Beresford]]
|''Tender Mercies''
|
|-
|[[Ingmar Bergman]]
|''Fanny och Alexander''
|''Fanný og Alexander''
|-
|[[Mike Nichols]]
|''Silkwood''
|
|-
|[[Peter Yates]]
|''The Dresser''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1984

(57.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Miloš Forman]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Amadeus'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Woody Allen]]
|''Broadway Danny Rose''
|
|-
|[[Robert Benton]]
|''Places in the Heart''
|''Í fylgsnum hjartans''
|-
|[[Roland Joffé]]
|''The Killing Fields''
|''Vígvellir''
|-
|[[David Lean]]
|''A Passage to India''
|''Ferðin til Indlands''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1985

(58.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Sydney Pollack]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Out of Africa'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Héctor Babenco]]
|''Kiss of the Spider Woman''
|''Koss köngulóarkonunnar''
|-
|[[John Huston]]
|''Prizzi's Honor''
|''Heiður Prizzis''
|-
|[[Akíra Kúrósava]]
|''Ran''
|
|-
|[[Peter Weir]]
|''Witness''
|''Vitnið''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1986

(59.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Oliver Stone]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Platoon'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Woody Allen]]
|''Hannah and Her Sisters''
|''Hanna og systur hennar''
|-
|[[James Ivory]]
|''A Room with a View''
|''Herbergi með útsýni''
|-
|[[Roland Joffé]]
|''The Mission''
|''Trúboðsstöðin''
|-
|[[David Lynch]]
|''Blue Velvet''
|''Blátt flauel''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1987

(60.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Bernardo Bertolucci]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Last Emperor'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Síðasti keisarinn'''''
|-
|[[John Boorman]]
|''Hope and Glory''
|''Von og vegsemd''
|-
|[[Lasse Hallström]]
|''Mitt liv som hund''
|''Líf mitt sem hundur'' eða ''Hundalíf''
|-
|[[Norman Jewison]]
|''Moonstruck''
|''Fullt tungl''
|-
|[[Adrian Lyne]]
|''Fatal Attraction''
|''Hættuleg kynni''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1988

(61.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Barry Levinson]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Rain Man'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Regnmaðurinn'''''
|-
|[[Charles Crichton]]
|''A Fish Called Wanda''
|''Fiskurinn Wanda''
|-
|[[Mike Nichols]]
|''Working Girl''
|''Ein útivinnandi''
|-
|[[Alan Parker]]
|''Mississippi Burning''
|''Í ljósum logum''
|-
|[[Martin Scorsese]]
|''[[Síðasta freisting Krists (kvikmynd)|The Last Temptation of Christ]]''
|''[[Síðasta freisting Krists (kvikmynd)|Síðasta freisting Krists]]''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1989

(62.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Oliver Stone]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Born on the Fourth of July'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Fæddur 4. júlí'''''
|-
|[[Woody Allen]]
|''Crimes and Misdemeanors''
|''Glæpir og afbrot''
|-
|[[Kenneth Branagh]]
|''Henry V''
|''Hinrik 5.''
|-
|[[Jim Sheridan]]
|''My Left Foot''
|''Vinstri fóturinn''
|-
|[[Peter Weir]]
|''Dead Poets Society''
|''Bekkjarfélagið''
|}

=== 1990-1999 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1990

(63.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Kevin Costner]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Dances with Wolves'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Úlfadansar'''''
|-
|[[Francis Ford Coppola]]
|''The Godfather Part III''
|''Guðfaðirinn 3''
|-
|[[Stephen Frears]]
|''The Grifters''
|
|-
|[[Barbet Schroeder]]
|''Reversal of Fortune''
|
|-
|[[Martin Scorsese]]
|''Goodfellas''
|''Góðir gæjar''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1991

(64.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Jonathan Demme]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|The Silence of the Lambs]]'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|Lömbin þagna]]'''''
|-
|[[Barry Levinson]]
|''Bugsy''
|
|-
|[[Ridley Scott]]
|''Thelma &amp; Louise''
|
|-
|[[John Singleton]]
|''Boyz n the Hood''
|
|-
|[[Oliver Stone]]
|''JFK''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1992

(65.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Clint Eastwood]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Unforgiven'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Hinir vægðarlausu'''''
|-
|[[Robert Altman]]
|''The Player''
|
|-
|[[Martin Brest]]
|''Scent of a Woman''
|''Konuilmur''
|-
|[[James Ivory]]
|''Howards End''
|''Hávarðsendi''
|-
|[[Neil Jordan]]
|''The Crying Game''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1993

(66.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Steven Spielberg]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Schindler's List]]'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Listi Schindlers]]'''''
|-
|[[Robert Altman]]
|''Short Cuts''
|
|-
|[[Jane Campion]]
|''The Piano''
|''Píanó''
|-
|[[James Ivory]]
|''The Remains of the Day''
|''Dreggjar dagsins''
|-
|[[Jim Sheridan]]
|''In the Name of the Father''
|''Í nafni föðurins''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1994

(67.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Robert Zemeckis]]'''
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Forrest Gump]]'''''
|-
|[[Woody Allen]]
|''Bullets over Broadway''
|''Kúlnahríð á Broadway''
|-
|[[Krzysztof Kieślowski]]
|''Trois couleurs: Rouge/Trzy kolory: Czerwony''
|''Þrír litir: Rauður''
|-
|[[Robert Redford]]
|''Quiz Show''
|''Gettu betur''
|-
|[[Quentin Tarantino]]
|''Pulp Fiction''
|''[[Sorprit]]''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1995

(68.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Mel Gibson]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Braveheart'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Frelsishetjan]]'''''
|-
|[[Mike Figgis]]
|''Leaving Las Vegas''
|
|-
|[[Chris Noonan]]
|''Babe''
|
|-
|[[Michael Radford]]
|''Il postino''
|''Bréfberinn''
|-
|[[Tim Robbins]]
|''Dead Man Walking''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1996

(69.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Anthony Minghella]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The English Patient'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Enski sjúklingurinn'''''
|-
|[[Joel Coen]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Fargo''
|-
|[[Miloš Forman]]
|''The People vs. Larry Flynt''
|''Málið gegn Larry Flint''
|-
|[[Scott Hicks]]
|''Shine''
|
|-
|[[Mike Leigh]]
|''Secrets &amp; Lies''
|''Leyndarmál og lygar''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1997

(70.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[James Cameron]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Peter Cattaneo]]
|''The Full Monty''
|''Með fullri reisn''
|-
|[[Atom Egoyan]]
|''The Sweet Hereafter''
|
|-
|[[Curtis Hanson]]
|''L.A. Confidential''
|
|-
|[[Gus Van Sant]]
|''Good Will Hunting''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1998

(71.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Steven Spielberg]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Saving Private Ryan'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Björgun óbreytts Ryans'''''
|-
|[[Roberto Benigni]]
|''La vita è bella''
|''Lífið er fallegt''
|-
|[[John Madden]]
|''Shakespeare in Love''
|
|-
|[[Terrence Malick]]
|''The Thin Red Line''
|''Hin hárfína lína''
|-
|[[Peter Weir]]
|''The Truman Show''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |1999

(72.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Sam Mendes]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''American Beauty'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Amerísk fegurð'''''
|-
|[[Lasse Hallström]]
|''The Cider House Rules''
|''Reglur hússins''
|-
|[[Spike Jonze]]
|''Being John Malkovich''
|
|-
|[[Michael Mann]]
|''The Insider''
|''Innherjinn''
|-
|[[M. Night Shyamalan]]
|''The Sixth Sense''
|''Sjötta skilningarvitið''
|}

=== 2000-2009 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2000

(73.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Steven Soderbergh]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Traffic'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Stephen Daldry]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Billy Elliot''
|-
|[[Ang Lee]]
|''Wo hu cang long''
|''Krjúpandi tígur, falinn dreki'' eða ''Skríðandi tígur, dreki í leynum''
|-
|[[Ridley Scott]]
|''Gladiator''
|
|-
|[[Steven Soderbergh]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Erin Brockovich''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2001

(74.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Ron Howard]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''A Beautiful Mind'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Fögur hugsun'''''
|-
|[[Robert Altman]]
|''Gosford Park''
|
|-
|[[Peter Jackson]]
|''The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring''
|''[[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]]''
|-
|[[David Lynch]]
|''Mulholland Drive''
|
|-
|[[Ridley Scott]]
|''Black Hawk Down''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2002

(75.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Roman Polanski]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Pianist'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Píanóleikarinn'''''
|-
|[[Pedro Almodóvar]]
|''Hable Con Ella''
|''Talaðu við hana''
|-
|[[Stephen Daldry]]
|''The Hours''
|''Stundirnar''
|-
|[[Rob Marshall]]
|''Chicago''
|
|-
|[[Martin Scorsese]]
|''Gangs of New York''
|''Gengi New York-borgar''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2003

(76.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Peter Jackson]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Lord of the Rings: The Return of the King'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]]'''''
|-
|[[Sofia Coppola]]
|''Lost in Translation''
|''Týnd í þýðingu''
|-
|[[Clint Eastwood]]
|''Mystic River''
|''Falda fljótið''
|-
|[[Fernando Meirelles]]
|''Cidade de Deus''
|''Borg guðs''
|-
|[[Peter Weir]]
|''Master and Commander: The Far Side of the World''
|''Sjóliðsforingi á hjara veraldar''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2004

(77.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Clint Eastwood]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Million Dollar Baby'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Taylor Hackford]]
|''Ray''
|
|-
|[[Mike Leigh]]
| colspan=&quot;2&quot; |''Vera Drake''
|-
|[[Alexander Payne]]
|''Sideways''
|
|-
|[[Martin Scorsese]]
|''The Aviator''
|''Flugkappinn''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2005

(78.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Ang Lee]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Brokeback Mountain'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[George Clooney]]
|''Good Night, and Good Luck''
|''Góða nótt og gangi ykkur vel''
|-
|[[Paul Haggis]]
|''Crash''
|
|-
|[[Bennett Miller]]
|''Capote''
|
|-
|[[Steven Spielberg]]
|''Munich''
|''München''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2006

(79.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Martin Scorsese]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Departed'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Hinir framliðnu'''''
|-
|[[Clint Eastwood]]
|''Letters from Iwo Jima''
|''Bréf frá Iwo Jima''
|-
|[[Stephen Frears]]
|''The Queen''
|''Drottningin''
|-
|[[Paul Greengrass]]
|''United 93''
|
|-
|[[Alejandro González Iñárritu]]
|''Babel''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2007

(80.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''No Country for Old Men'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Ekki fyrir gamla menn'''''
|-
|[[Paul Thomas Anderson]]
|''There Will Be Blood''
|''Blóði verður úthellt''
|-
|[[Tony Gilroy]]
|''Michael Clayton''
|
|-
|[[Jason Reitman]]
|''Juno''
|
|-
|[[Julian Schnabel]]
|''The Diving Bell and the Butterfly''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2008

(81.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Danny Boyle]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Slumdog Millionaire'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Villtu vinna milljarð'''''
|-
|[[Stephen Daldry]]
|''The Reader''
|
|-
|[[David Fincher]]
|''The Curious Case of Benjamin Button''
|
|-
|[[Ron Howard]]
|''Frost/Nixon''
|
|-
|[[Gus Van Sant]]
|''Milk''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2009

(82.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Kathryn Bigelow]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Hurt Locker'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[James Cameron]]
|''Avatar''
|
|-
|[[Lee Daniels]]
|''Precious''
|
|-
|[[Jason Reitman]]
|''Up in the Air''
|
|-
|[[Quentin Tarantino]]
|''[[Inglourious Basterds]]''
|''[[Sveivirðileg skítsauði]]''
|}

=== 2010-2019 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2010

(83.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Tom Hooper]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The King's Speech'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Konungsræðan|Ræða konungs]]'''''
|-
|[[Darren Aronofsky]]
|''Black Swan''
|
|-
|[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]]
|''True Grit''
|
|-
|[[David Fincher]]
|''The Social Network''
|
|-
|[[David O. Russell]]
|''The Fighter''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2011

(84.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Michel Hazanavicius]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Artist'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Woody Allen]]
|''Midnight in Paris''
|
|-
|[[Terrence Malick]]
|''The Tree of Life''
|''Lífsins tré''
|-
|[[Alexander Payne]]
|''The Descendants''
|
|-
|[[Martin Scorsese]]
|''Hugo''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2012

(85.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Ang Lee]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Life of Pi'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Michael Haneke]]
|''Amour''
|''Ást''
|-
|[[David O. Russell]]
|''Silver Linings Playbook''
|
|-
|[[Steven Spielberg]]
|''Lincoln''
|
|-
|[[Benh Zeitlin]]
|''Beasts of the Southern Wild''
|''Skepnur suðursins villta''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2013

(86.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Alfonso Cuarón]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''[[Gravity (kvikmynd)|Gravity]]'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Steve McQueen]]
|''12 Years a Slave''
|''Þræll í 12 ár''
|-
|[[Alexander Payne]]
|''Nebraska''
|
|-
|[[David O. Russell]]
|''American Hustle''
|
|-
|[[Martin Scorsese]]
|''The Wolf of Wall Street''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2014

(87.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Alejandro González Iñárritu]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Birdman'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Wes Anderson]]
|''The Grand Budapest Hotel''
|
|-
|[[Richard Linklater]]
|''Boyhood''
|
|-
|[[Bennett Miller]]
|''Foxcatcher''
|
|-
|[[Morten Tyldum]]
|''The Imitation Game''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2015

(88.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Alejandro González Iñárritu]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Revenant'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Afturgangan'''''
|-
|[[Lenny Abrahamson]]
|''Room''
|
|-
|[[Tom McCarthy]]
|''Spotlight''
|
|-
|[[Adam McKay]]
|''The Big Short''
|
|-
|[[George Miller]]
|''Mad Max: Fury Road''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2016

(89.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Damien Chazelle]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''La La Land'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Mel Gibson]]
|''Hacksaw Ridge''
|
|-
|[[Barry Jenkins]]
|''Moonlight''
|
|-
|[[Kenneth Lonergan]]
|''Manchester by the Sea''
|
|-
|[[Denis Villeneuve]]
|''Arrival''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2017

(90.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Guillermo del Toro]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Shape of Water'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Paul Thomas Anderson]]
|''Phantom Thread''
|
|-
|[[Greta Gerwig]]
|''Lady Bird''
|
|-
|[[Christopher Nolan]]
|''Dunkirk''
|
|-
|[[Jordan Peele]]
|''Get Out''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2018

(91.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Alfonso Cuarón]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Roma'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Gíorgos Lanþímos]]
|''The Favourite''
|''Dálætið''
|-
|[[Spike Lee]]
|''BlacKkKlansman''
|
|-
|[[Adam McKay]]
|''Vice''
|
|-
|[[Paweł Pawlikowski]]
|''Zimna wojna''
|''Kalt stríð''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2019

(92.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Bong Joon-ho]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''기생충; Gisaengchung'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Sníkjudýrin'''''
|-
|[[Sam Mendes]]
|''1917''
|
|-
|[[Todd Phillips]]
|''Joker''
|
|-
|[[Martin Scorsese]]
|''The Irishman''
|''Írinn''
|-
|[[Quentin Tarantino]]
|''Once Upon a Time in Hollywood''
|''Einu sinni var í Hollywood''
|}

=== 2020- ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Ár
!Leikstjóri
!Upprunalegur titill
!Íslenskur titill
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2020

(93.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Chloé Zhao]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Nomadland'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Hirðingjaland'''''
|-
|[[Lee Isaac Chung]]
|''Minari''
|''Draumalíf''
|-
|[[Emerald Fennell]]
|''Promising Young Woman''
|
|-
|[[David Fincher]]
|''Mank''
|
|-
|[[Thomas Vinterberg]]
|''Druk''
|''Drykkja''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2021

(94.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Jane Campion]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''The Power of the Dog'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Völd vesalingsins'''''
|-
|[[Paul Thomas Anderson]]
|''Licorice Pizza''
|
|-
|[[Kenneth Branagh]]
|
|
|-
|[[Ryusuke Hamaguchi]]
|''ドライブ・マイ・カー, Doraibu Mai Kā''
|''Keyrðu bílinn minn''
|-
|[[Steven Spielberg]]
|''West Side Story''
|''Vesturbæjarsaga''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2022

(95.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Daniel Kwan]] og [[Daniel Scheinert]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Everything Everywhere All at Once'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Todd Field]]
|''Tár''
|
|-
|[[Martin McDonagh]]
|''The Banshees of Inisherin''
|''Dauðavættirnar frá Insherin''
|-
|[[Ruben Östlund]]
|''Triangle of Sadness''
|''Sorgarþríhyrningurinn''
|-
|[[Steven Spielberg]]
|''The Fabelmans''
|
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2023

(96.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Christopher Nolan]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Oppenheimer'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Jonathan Glazer]]
|''The Zone of Interest''
|''Hagsmunasvæðið''
|-
|[[Gíorgos Lanþímos]]
|''Poor Things''
|''Greyin''
|-
|[[Martin Scorsese]]
|''Killers of the Flower Moon''
|''Blómamánamorðin''
|-
|[[Justine Triet]]
|''Anatomie d'une chute''
|''Fallið er hátt''
|-
! colspan=&quot;1&quot; rowspan=&quot;5&quot; |2024

(97.)
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''[[Sean Baker]]'''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |'''''Anora'''''
| style=&quot;background:#FAEB86;&quot; |
|-
|[[Jacques Audiard]]
|''Emilia Pérez''
|
|-
|[[Brady Corbet]]
|''The Brutalist''
|''Brútalistinn''
|-
|[[Coralie Fargeat]]
|''The Substance''
|
|-
|[[James Mangold]]
|''A Complete Unknown''
|
|}

== Margfaldir sigrar og tilnefningar ==
 
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Sigrar
!Leikstjóri
|-
|4
|[[John Ford]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |3
|[[Frank Capra]]
|-
|[[William Wyler]]
|-
| rowspan=&quot;18&quot; |2
|[[Ang Lee]]
|-
|[[Frank Borzage]]
|-
|[[Alfonso Cuarón]]
|-
|[[Clint Eastwood]]
|-
|[[Miloš Forman]]
|-
|[[Alejandro G. Iñárritu]]
|-
|[[Elia Kazan]]
|-
|[[David Lean]]
|-
|[[Frank Lloyd]]
|-
|[[Joseph L. Mankiewicz]]
|-
|[[Leo McCarey]]
|-
|[[Lewis Milestone]]
|-
|[[Steven Spielberg]]
|-
|[[George Stevens]]
|-
|[[Oliver Stone]]
|-
|[[Billy Wilder]]
|-
|[[Robert Wise]]
|-
|[[Fred Zinnemann]]
|}
[[Flokkur:Óskarsverðlaunin]]
[[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]]</text>
      <sha1>2v3sa2docib8xr9aj22hetak8b2acub</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Goya-verðlaunin fyrir bestu evrópsku myndina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>182899</id>
    <revision>
      <id>1951964</id>
      <parentid>1900013</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T22:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cinquantecinq</username>
        <id>12601</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sigurvegarar og tilnefningar */ The Zone of Interest</comment>
      <origin>1951964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19370" sha1="nw422mc6vwjw0di6u5f51vngq59l71g" xml:space="preserve">{{Verðlaun
| nafn                  = Goya-verðaunin fyrir bestu evrópsku kvikmyndina
| mynd                  = Goya awards logo.svg
| mynd_texti            = 
| veitt_fyrir           = Framúrskarandi árangur í evrópskri kvikmyndagerð
| umsjón                = Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España
| land                  = [[Spánn]]
| ár                    = 
| sigurvegari           = ''Fallið er hátt'' (2023) &lt;ref&gt;https://www.premiosgoya.com/pelicula/anatomia-de-una-caida&lt;/ref&gt;
| vefsíða               = {{URL|premiosgoya.com}}
| undirtitill           = ''Premio Goya a la mejor película europea'' ([[spænska]])
| sigurvegari_titill    = Núverandi sigurvegari
}}

'''Goya-verðlaunin fyrir bestu evrópsku myndina''' ([[spænska]]: ''Premio Goya a la mejor película europea'') eru ein af Goya-verðlaununum, aðal kvikmyndaverðlaunum Spánar.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.is/books?id=M8l_AT81nd8C&amp;dq=spain's+national+film+awards+-+goya&amp;pg=PA110&amp;redir_esc=y|title=International Dictionary of Broadcasting and Film|last=Bognár|first=Desi Kégl|date=2000|publisher=Focal Press|isbn=978-0-240-80376-0|page=110|language=en}}&lt;/ref&gt;

== Sigurvegarar og tilnefningar ==

=== 1992-1999 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Ár
! Upprunalegur titill
! Íslenskur titill
! Leikstjórn
! Land
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |1992
(7.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Indochine'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Indókína'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Régis Wargnier]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|FRA}}'''
|-
|''Hidden Agenda''
|''Launráð''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[Ken Loach]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Riff-Raff''
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |1993
(8.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Trois couleurs: Bleu'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Þrír litir: Blár'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Krzysztof Kieślowski]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|FRA}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|Sviss}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|Pólland}}'''
|-
|''The Crying Game''
|''Ljótur leikur''
|[[Neil Jordan]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Peter's Friends''
|''Vinir Péturs''
|[[Kenneth Branagh]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |1994
(9.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''The Snapper'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Króginn'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Stephen Frears]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|UK}}'''
|-
|''Raining Stones''
|''Steinar fyrir brauð''
|[[Ken Loach]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''The Remains of the Day''
|''Dreggjar dagsins''
|[[James Ivory]]
|{{Flagcountry|UK}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|USA}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |1995
(10.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Lamerica'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Ameríka'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Gianni Amelio]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|ITA}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|FRA}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|Sviss}}'''
|-
|''Carrington''
|
|[[Christopher Hampton]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|UK}}
|-
|''The Madness of King George''
|''Brjálæði Georgs konungs''
|[[Nicholas Hytner]]
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |1996
(11.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Secrets &amp; Lies'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Leyndarmál og lygar'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Mike Leigh]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|UK}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|FRA}}'''
|-
|''Breaking the Waves''
|''Brimbrot''
|[[Lars von Trier]]
|{{Flagcountry|Danmörk}}
|-
|''Το βλέμμα του Οδυσσέα''
|''Augnaráð Ódysseifs''
|Theodoros Angelopoulos
|{{Flagcountry|GRE}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|ITA}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|FRA}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |1997
(12.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''The Full Monty'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''[[Með fullri reisn]]'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Peter Cattaneo]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|UK}}'''
|-
|''Brassed Off''
|''Lúðraþytur''
|[[Mark Herman]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''The English Patient''
|''Enski sjúklingurinn''
|[[Anthony Minghella]]
|{{Flagcountry|UK}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|USA}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |1998 (13.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''The Boxer'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Hnefaleikarinn'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Jim Sheridan]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|IRL}}'''
|-
|''Aprile''
|''Apríl''
|[[Nanni Moretti]]
|{{Flagcountry|ITA}}
|-
|''Marius et Jeannette''
|''Marius og Jeannette''
|[[Robert Guédiguian]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Vor''
|''Þjófurinn''
|[[Pavel Chukhray]]
|{{Flagcountry|Rússland}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|FRA}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |1999 (14.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''La vita è bella'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Lífið er fallegt'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Roberto Benigni]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|ITA}}'''
|-
|''Црна мачка, бели мачор / Crna mačka, beli mačor''
|''Svartur köttur, hvítur köttur''
|[[Emir Kusturica]]
|{{Flagcountry|Serbía og Svartfjallaland}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|FRA}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|GER}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|Austurríki}}&lt;br /&gt;{{Flagcountry|GRE}}
|-
|''Le Dîner de Cons''
|''Fífl í hófi'' eða ''Mesti asninn''
|[[Francis Veber]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Ça commence aujourd'hui''
|''Það hefst í dag''
|[[Bertrand Tavernier]]
|}

=== 2000-2009 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Ár
! Upprunalegur titill
! Íslenskur titill
! Leikstjórn
! Land
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |2000
(15.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Dancer in the Dark'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''[[Myrkradansarinn]]'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Lars von Trier]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|Danmörk}}'''
|-
|''[[Chicken Run]]''
|''Kjúklingaflóttinn''
|[[Peter Lord]] og [[Nick Park]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|UK}}
|-
|''East Is East''
|''Allt er gott að austan''
|[[Damien O'Donnell]]
|-
|''Trolösa''
|''Trúlaus''
|[[Liv Ullmann]]
|{{Flagcountry|Svíþjóð}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2001
(16.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Le fabuleux destin d'Amélie Poulain'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |''[[Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain|'''Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain''']]''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Jean-Pierre Jeunet]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|FRA}}'''
|-
|''Billy Elliot''
|
|[[Stephen Daldry]]
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Bridget Jones's Diary''
|''Dagbók Bridget Jones''
|[[Sharon Maguire]]
|-
|''Chocolat''
|
|[[Lasse Hallström]]
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2002
(17.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''The Pianist'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Píanóleikarinn'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Roman Polanski]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|UK}}'''
|-
|''Italiensk for begyndere''
|''Ítalska fyrir byrjendur''
|[[Lone Scherfig]]
|{{Flagcountry|Danmörk}}
|-
|''Bella Martha''
|
|[[Sandra Nettelbeck]]
|{{Flagcountry|Þýskaland}}
|-
|''Gosford Park''
|
|[[Robert Altman]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2003
(18.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Good Bye Lenin!'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |''[[Bless Lenín!|'''Bless Lenín!''']]''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Wolfgang Becker]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|Þýskaland}}'''
|-
|''Dogville''
|
|[[Lars von Trier]]
|{{Flagcountry|Danmörk}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Svíþjóð}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Bretland}}
|-
|''The Dreamers''
|
|[[Bernardo Bertolucci]]
|{{Flagcountry|FRA}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Bretland}}
|-
|''La fleur du mal''
|''Blóm hins vonda''
|[[Claude Chabrol]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2004
(19.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Gegen die Wand'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''Hlaupa á vegg'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Fatih Akın]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|Þýskaland}}'''
|-
|''Being Julia''
|''Hin eina sanna Júlía''
|[[István Szabó]]
|{{Flagcountry|UK}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Ungverjaland}}
|-
|''Girl with a Pearl Earring''
|''Stúlka með perlueyrnalokk''
|[[Peter Webber]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran''
|''Hr. Ibrahim og blóm Kóransins''
|[[François Dupeyron]]
|{{Flagcountry|FRA}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Tyrkland}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2005
(20.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Match Point'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Úrslitastigið'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Woody Allen]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|UK}}'''
|-
|''Les choristes''
|''Kórinn''
|[[Christophe Barratier]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''The Constant Gardener''
|''Staðfasti garðyrkjumaðurinn''
|[[Fernando Meirelles]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Der Untergang''
|''Hrunið''
|[[Oliver Hirschbiegel]]
|{{Flagcountry|Þýskaland}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2006
(21.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''The Queen'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Drottningin'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Stephen Frears]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|UK}}'''
|-
|''The Wind That Shakes the Barley''
|''Vindurinn sem skekur byggið''
|[[Ken Loach]]
|{{Flagcountry|Írland}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|UK}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Þýskaland}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Spánn}}
|-
|''Copying Beethoven''
|''Afritun Beethovens''
|[[Agnieszka Holland]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Scoop''
|
|[[Woody Allen]]
|-
|2007
(22.)
| colspan=&quot;4&quot; |Verðlaun ekki veitt
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2008
(23.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''4 luni, 3 săptămâni și 2 zile'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Fjórir mánuðir, þrjár vikur og tveir dagar'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Cristian Mungiu]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|Rúmenía}}'''
|-
|''The Boy in the Striped Pyjamas''
|''Drengurinn á röndóttu náttfötunum''
|[[Mark Herman]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|UK}}
|-
|''The Dark Knight''
|
|[[Christopher Nolan]]
|-
|''Auf der anderen Seite''
|''Hin hliðin''
|[[Fatih Akın]]
|{{Flagcountry|Þýskaland}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2009
(24.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Slumdog Millionaire'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Villtu vinna milljarð?'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Danny Boyle]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|UK}}'''
|-
|''Bienvenue chez lez Ch'tis''
|''Velkomin til Ch'tis''
|[[Dany Boon]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Entre les murs''
|''Skólabekkurinn''
|[[Laurent Cantet]]
|-
|''Låt den rätte komma in''
|''Hleyptu þeim rétta inn''
|[[Tomas Alfredson]]
|{{Flagcountry|Svíþjóð}}
|}

=== 2010-2019 ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Ár
! Upprunalegur titill
! Íslenskur titill
! Leikstjórn
! Land
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2010
(25.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''The King's Speech'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''[[Konungsræðan]]'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |[[Tom Hooper|'''Tom Hooper''']]
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|UK}}'''
'''{{Flagcountry|Ástralía}}'''
|-
|''The Ghost Writer''
|''Skrifað af öðrum''
|[[Roman Polanski]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Un prophète''
|''Spámaðurinn''
|[[Jacques Audiard]]
|-
|''Das weisse Band - Eine deutsche Kindergeschichte''
|''Hvíti borðinn''
|[[Michael Haneke]]
|{{Flagcountry|Þýskaland}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2011
(26.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''The Artist'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Listamaðurinn'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |[[Michel Hazanavicius|'''Michel Hazanavicius''']]
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|FRA}}'''
|-
|''Jane Eyre''
|
|[[Cary Joji Fukunaga]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Melancholia''
|''Hryggð''
|[[Lars von Trier]]
|{{Flagcountry|Danmörk}}
|-
|''Carnage''
|''Blóðbað''
|[[Roman Polanski]]
|{{Flagcountry|Þýskaland}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|FRA}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Spánn}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Pólland}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2012
(27.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Intouchables'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Ósnertanlegir'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Olivier Nakache]] &amp; [[Éric Toledano]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|FRA}}'''
|-
|''Shame''
|
|[[Steve McQueen]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''De rouille et d'os''
|''Ryð og bein''
|[[Jacques Audiard]]
|{{Flagcountry|FRA}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Belgía}}
|-
|''Dans la maison''
|
|[[François Ozon]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2013
(28.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Amour'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Ást'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |[[Michael Haneke|'''Michael Haneke''']]
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|Austurríki}}'''
|-
|''Jagten''
|''Veiðin''
|[[Thomas Vinterberg]]
|{{Flagcountry|Danmörk}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Svíþjóð}}
|-
|''La grande bellezza''
|''Fegurðin mikla''
|[[Paolo Sorrentino]]
|{{Flagcountry|Ítalía}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''La Vie d'Adèle''
|''Líf Adele''
|[[Abdellatif Kechiche]]
|{{Flagcountry|FRA}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Belgía}}&lt;br/&gt;{{Flagcountry|Spánn}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2014
(29.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; colspan=&quot;2&quot; |'''''Ida'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |[[Paweł Pawlikowski|'''Paweł Pawlikowski''']]
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|Pólland}}'''
|-
|''The Salt of the Earth''
|
|[[Wim Wenders]] &amp; [[Juliano Ribeiro Salgado]]
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Qu'est-ce qu'on a fait au Bon Dieu ?''
|''Ömurlegt brúðkaup''
|[[Philippe de Chauveron]]
|-
|''Hundraåringen som klev ut genom fönstret och försvann''
|''Gamlinginn sem skreið út um gluggann og hvarf''
|[[Felix Herngren]]
|{{Flagcountry|Svíþjóð}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2015
(30.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Mustang'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Óbeisluð fegurð'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |[[Deniz Gamze Ergüven|'''Deniz Gamze Ergüven''']]
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|FRA}}'''
|-
|''Sur le chemin de l'école''
|''Á leið í skólann''
|[[Pascal Plisson]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Левиафан''
|''Levíatan''
|[[Andrej Zvjagíntsev]]
|{{Flagcountry|Rússland}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Macbeth''
|[[Justin Kurzel]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2016
(31.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Elle'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Hún'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |[[Paul Verhoeven|'''Paul Verhoeven''']]
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|FRA}}'''
|-
|''Genius''
|
|[[Michael Grandage]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Saul fia''
|''Sonur Sáls''
|[[László Nemes]]
|{{Flagcountry|Ungverjaland}}
|-
|''I, Daniel Blake''
|''Ég, Daniel Blake''
|[[Ken Loach]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2017
(32.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''The Square'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Ferningurinn'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |[[Ruben Östlund|'''Ruben Östlund''']]
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|Svíþjóð}}'''
|-
|''Le Sens de la fête''
|''C'est la vie!''
|[[Éric Toledano]] og [[Olivier Nakache]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Lady Macbeth''
|
|[[William Oldroyd]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
| colspan=&quot;2&quot; |''Toni Erdmann''
|[[Maren Ade]]
|{{Flagcountry|Þýskaland}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2018
(33.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Zimna wojna'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Cold War'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |[[Paweł Pawlikowski|'''Paweł Pawlikowski''']]
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|Pólland}}'''
|-
|''Phantom Thread''
|
|[[Paul Thomas Anderson]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Girl''
|''Stúlka''
|[[Lukas Dhont]]
|{{Flagcountry|Belgía}}
|-
|''The Party''
|
|[[Sally Potter]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2019
(34.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Les Misérables'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Vesalingarnir'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |[[Ladj Ly|'''Ladj Ly''']]
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|FRA}}'''
|-
|''Gräns''
|''Mæri''
|[[Ali Abbasi]]
|{{Flagcountry|Svíþjóð}}
|-
|''Portrait de la jeune fille en feu''
|''Portrett af ungri konu í ljósum logum''
|[[Céline Sciamma]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Yesterday''
|
|[[Danny Boyle]]
|{{Flagcountry|UK}}
|}
=== 2020- ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Ár
! Upprunalegur titill
! Íslenskur titill
! Leikstjórn
! Land
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |2020
(35.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''The Father'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Florian Zeller]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|UK}}'''
|-
|''Boże Ciało''
|''Líkami Krists''
|[[Jan Komasa]]
|{{Flagcountry|Pólland}}
|-
|''J'accuse''
|''Ég ákæri''
|[[Roman Polanski]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Falling''
|
|[[Viggo Mortensen]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |2021
(36.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Druk'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Drykkja'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Thomas Vinterberg]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|Danmörk}}'''
|-
|''Adieu les cons''
|''Bless, fávitar''
|[[Albert Dupontel]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Promising Young Woman''
|
|[[Emerald Fennell]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Ich bin dein Mensch''
|''Ég er þinn''
|[[María Schrader]]
|{{Flagcountry|GER}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |2022
(37.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Verdens verste menneske'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Versta manneskja í heimi'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Joachim Trier]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|NOR}}'''
|-
|''Belfast''
|
|[[Kenneth Branagh]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''È stata la mano di Dio''
|''Hönd guðs''
|[[Paolo Sorrentino]]
|{{Flagcountry|ITA}}
|-
|''Illusions perdues''
|''Blekkingarleikur''
|[[Xavier Giannoli]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Un monde''
|''Leikvöllur''
|[[Laura Wandel]]
|{{Flagcountry|Belgía}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |2023
(38.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Anatomie d'une chute'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''Fallið er hátt'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''[[Justine Triet]]'''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''{{Flagcountry|FRA}}'''
|-
|''Aftersun''
|
|[[Charlotte Wells]]
|{{Flagcountry|UK}}
|-
|''Le otto montagne''
|''Átta fjöll''
|[[Felix van Groeningen]] &amp; [[Charlotte Vandermeersch]]
|{{Flagcountry|ITA}}
|-
|''Sigurno mjesto''
|
|[[Juraj Lerotić]]
|{{Flagcountry|Króatía}}
|-
|''Das Lehrerzimmer''
|''Kennarastofan''
|[[İlker Çatak]]
|{{Flagcountry|GER}}
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2024
(39.)
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; colspan=&quot;2&quot; | '''''Emilia Pérez'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''[[Jacques Audiard]]'''''
| style=&quot;background:#B0C4DE;&quot; |'''''{{Flagcountry|FRA}}'''''
|-
|''Le Comte de Monte-Cristo''
|''Greifinn af Monte Cristo''
|[[Matthieu Delaporte]] &amp; [[Alexandre de La Patellière]]
|{{Flagcountry|FRA}}
|-
|''Straume''
|''Kisi''
|[[Gints Zilbalodis]]
|{{Flagcountry|Lettland}}
|-
|''La chimera''
|''Chi­mera''
|[[Alice Rohrwacher]]
|{{Flagcountry|ITA}}
|-
|''The Zone of Interest''
|''Hagsmunasvæðið''
|[[Jonathan Glazer]]
|{{Flagcountry|UK}}
|}

== Heimildir ==
&lt;references /&gt;
[[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]]</text>
      <sha1>nw422mc6vwjw0di6u5f51vngq59l71g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Robert Mitchum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183558</id>
    <revision>
      <id>1951947</id>
      <parentid>1888084</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1918" sha1="cq3giy0gvo54mfcyljimluy6bfwfn4u" xml:space="preserve">{{engar heimildir}}
[[Mynd:Robert_Mitchum_1949_(no_signature).jpg|thumb|right|Robert Mitchum árið 1949.]]
'''Robert Charles Durham Mitchum''' ([[6. ágúst]] [[1917]] – [[1. júlí]] [[1997]]) var bandarískur leikari, þekktur fyrir hlutverk sín sem [[andhetja]] í [[film noir]]-myndum, [[stríðsmynd]]um og [[Vestri (kvikmyndir)|vestrum]]. Hann var tilnefndur til [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]] og [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlauna]], en vann þau aldrei. Árið 1984 fékk hann stjörnu á [[Hollywood Walk of Fame]] og hlaut [[Cecil B. DeMille-verðlaunin]] á [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe]] árið 1992.

Mitchum vakti fyrst verulega athygli fyrir hlutverk sitt í stríðsmyndinni ''[[Hermannalíf]]'' (''The Story of G.I. Joe'', 1945). Meðal þekktustu mynda hans eru sakamálamyndin ''[[Skuggi fortíðarinnar]]'' (''Out of the Past'', 1947), noir-myndin ''[[Sér grefur gröf]]'' (''Angel Face'', 1953), vestrinn ''[[Örlagafljótið]]'' (''River of No Return'', 1954), spennumyndin ''[[Á næturveiðum]]'' (''The Night of the Hunter'', 1955), stríðsmyndin ''[[Holdið og andinn]]'' (''Heaven Knows, Mr. Allison'', 1957), glæpamyndin ''[[Þrumubraut]]'' (''Thunder Road'', 1958), vestrinn ''[[Fjarlægðin gerir fjöllin blá]]'' (''The Sundowners'', 1960), sálfræðitryllirinn ''[[Taugastríð]]'' (''Cape Fear'', 1962), vestrinn ''[[El Dorado (kvikmynd frá 1966)|El Dorado]]'' (1966), rómantíska myndin ''[[Dóttir Ryans]]'' (''Ryan's Daughter'', 1970), og glæpamyndirnar ''[[Vinir Eddie Coyle]]'' (''The Friends of Eddie Coyle'', 1973) og ''[[Ég kveð þig, mín kæra]]'' (''Farewell, My Lovely'', 1975). Hann lék líka hlutverk í sjónvarpsþáttunum ''[[The Winds of War]]'' (1983) og ''[[War and Remembrance]]'' (1988) sem gerast í [[síðari heimsstyrjöld]].

{{stubbur}}
{{DEFAULTSORT:Mitchum, Robert}}
[[Flokkur:Bandarískir leikarar]]
{{fd|1917|1997}}</text>
      <sha1>cq3giy0gvo54mfcyljimluy6bfwfn4u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Næstu alþingiskosningar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183913</id>
    <revision>
      <id>1951862</id>
      <parentid>1950254</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T12:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Þorkell T.</username>
        <id>93503</id>
      </contributor>
      <origin>1951862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48649" sha1="jes78sgfg4ot2jecfjefainccoqr7bm" xml:space="preserve">{{Þingkosningar
|election_name=''Næstu Alþingiskosningar''
|country=Ísland
|type=parliamentary
|ongoing=yes
|previous_election=[[Alþingiskosningar 2024|2024]]
|next_election=
|outgoing_members=[[Kjörnir alþingismenn 2024|Fráfarandi þingmenn]]
|elected_members=|seats_for_election=63 sæti á [[Alþingi]]
|majority_seats=32
|turnout=
|election_date=Í síðasti lagi 2. desember 2028
|results_sec=Úrslit kosninganna
|party1=[[Samfylkingin]]
|party_leader1=[[Kristrún Frostadóttir]]
|percentage1=20,8
|current_seats1=15
|last_election1=15
|party2= [[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|party_leader2=[[Guðrún Hafsteinsdóttir]]
|percentage2=19,4
|current_seats2=14
|last_election2=14
|party3=[[Viðreisn]]
|party_leader3=[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]
|percentage3=15,8
|current_seats3=11
|last_election3=11
|party4=[[Flokkur fólksins]]
|party_leader4=[[Inga Sæland]]
|percentage4=13,8
|current_seats4=10
|last_election4=10
|party5=[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]]
|party_leader5=[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]
|percentage5=12,1
|current_seats5=8
|last_election5=8
|party6=[[Framsóknarflokkurinn]]
|party_leader6=[[Lilja Alfreðsdóttir]]
|percentage6=7,8
|current_seats6=5
|last_election6=5

|map=
|map_size=
|map_caption=

|title=ríkisstjórn
|before_election= [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur|Kristrún Frostadóttir I]]&lt;br&gt;{{LB|S}}&amp;nbsp;{{LB|C}}&amp;nbsp;{{LB|F}}
|before_image=File:Kristrún Frostadóttir 2021.jpg
|posttitle=Ný ríkisstjórn
|after_election= 
|after_image= 
}}

'''Næstu Alþingiskosningar''' fara fram í síðasta lagi [[2. desember]] [[2028]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kosningasaga.wordpress.com/althingiskosningar/|title=Alþingiskosningar|date=2011-05-20|website=kosningasaga|language=is-IS|access-date=2025-09-21}}&lt;/ref&gt; Óvíst er hvort þær fari fram að hausti til eins og hefur verið í öllum [[Alþingiskosningar|Alþingiskosningunum]] síðan [[Alþingiskosningar 2016|2016]] eða hvort þær verði aftur að vori til eins og venjan var áður. 

Núverandi ríkisstjórn er [[ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] sem samanstendur af [[Samfylkingin|Samfylkingunni]], [[Viðreisn]] og [[Flokkur fólksins|Flokki Fólksins]].

== Yfirlit ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Merki og stafur
! rowspan=&quot;2&quot; |Flokkur
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;2&quot; |Formaður
! colspan=&quot;2&quot; |Úrslit [[Alþingiskosningar 2024|2024]]
! rowspan=&quot;2&quot; |Breytingar á
kjörtímabilinu
|-
!Fylgi
!Þingsæti
|-
| [[Mynd:Samfylkingin.png|frameless|75x75dp]]
|'''S'''
|[[Samfylkingin]]
|[[Mynd:Kristrún_Frostadóttir_2021.jpg|75x75dp]]
|[[Kristrún Frostadóttir]]
|20,8%
|{{Composition bar|15|63|{{Flokkslitur|Samfylkingin}}}}
|
|-
|[[Mynd:Merki sjalfstaedisflokksins.svg|frameless|75x75dp]]
|'''D'''
|[[Sjálfstæðisflokkurinn]]
|[[Mynd:Guðrún Hafsteinsdóttir 2025.jpg|frameless|75x75dp]]
|[[Guðrún Hafsteinsdóttir]]
|19,4%
|{{Composition bar|14|63|{{Flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}}}}
|
|-
|[[Mynd:Viðreisn_2024.png|75x75dp]]
|'''C'''
|[[Viðreisn]]
|[[Mynd:Þorgerður_Katrín_Gunnarsdóttir_2021.jpg|75x75dp]]
|[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín]] [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Gunnarsdóttir]]
|15,8%
|{{Composition bar|11|63|{{Flokkslitur|Viðreisn}}}}
|
|- style=&quot;height:3.9em&quot;
|[[Mynd:Flokkur_fólksins_2024.svg|75x75dp]]
|'''F'''
|[[Flokkur fólksins]]
|[[Mynd:Inga Sæland 2025.jpg|frameless|75x75dp]]
|[[Inga Sæland]]
|13,8%
|{{Composition bar|10|63|{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}}}}
|
|-
|[[Mynd:Logo-midfl.png|frameless|75x75dp]]
|'''M'''
|[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]]
|[[Mynd:Sigmundur Davíð Gunnlaugsson in Denmark 2023 (cropped).jpg|frameless|64x64dp]]
|[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Sigmundur Davíð]] [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Gunnlaugsson]]
|12,1%
|{{Composition bar|8|63|{{Flokkslitur|Miðflokkurinn (Ísland)}}}}
|
|-
|[[Mynd:Merki_Framsoknar_(2021).svg|75x75dp]]
|'''B'''
|[[Framsóknarflokkurinn]]
|[[Mynd:Lilja Alfreðsdóttir 2021.jpg|frameless|75x75dp]]
|[[Lilja Alfreðsdóttir]]
|7,8%
|{{Composition bar|5|63|{{Flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}}}}
|
|-
|[[Mynd:Icelandic_Socialist_Party.svg|75x75dp]]
|'''J'''
|[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur]]
[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Íslands]]
| colspan=&quot;2&quot; |[[Sæþór Benjamín Randalsson]]
|4,0%
|{{Composition bar|0|63|{{Flokkslitur|Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)}}}}
! rowspan=&quot;3&quot; |
|-
|[[Mynd:Píratar.png|75x75dp]]
|'''P'''
|[[Píratar]]
| colspan=&quot;2&quot; |[[Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns]]
|3,0%
|{{Composition bar|0|63|{{Flokkslitur|Píratar}}}}
|-
|[[Mynd:Vinstri_Græn_Logo_(2021).png|frameless|75x75dp]]
|'''V'''
|[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstrihreyfingin -]] 
[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|grænt framboð]]
|[[Mynd:Rósa Björk Brynjólfsdóttir 2017.jpg|75x75dp]]
|[[Rósa Björk Brynjólfsdóttir]]
|2,3%
|{{Composition bar|0|63|{{Flokkslitur|Vinstrihreyfingin – grænt framboð}}}}
|}

=== (B) Framsóknarflokkurinn ===
[[Sigurður Ingi Jóhannsson|Sigurði Inga Jóhannssyni]] leiddi [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkinn]] í síðustu kosningunum í gegnum mikið tap þar sem að flokkurinn missti átta þingmenn og hlaut 7,8% atkvæða. Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] gagnrýndi [[Guðni Ágústsson]] fyrrum formaður og ráðherra til margra ára flokkinn harkalega og sagði ekkert markavert koma frá Sigurði Inga.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/438712|title=Guðni segir að forystan þurfi að koma Framsókn af líknardeild - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-03-13|website=RÚV|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; Lítil ánægja meðal landsmanna reyndist með málþófi stjórnarandstöðunnar gegn breytinga á veiðigjöldum í [[júní]] og [[júlí]] [[2025]] og reyndist óánægja með stjórnarandstöðuna vera 65% samkvæmt könnunum.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/449448|title=Stjórnarandstaðan aldrei óvinsælli - RÚV.is|last=Eyjólfsson|first=Magnús Geir|date=2025-07-25|website=RÚV|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; Umræður voru innan flokksins um að fá nýjan formann, þrátt fyrir að [[Sigurður Ingi Jóhannsson|Sigurður Ingi]] hafði lýst yfir að hann vilji halda áfram sem formaður í [[desember]] [[2024]], þó fyrir að fylgi flokksins hafi verið í sögulegu lágmarki og mældist oft undir fimm prósentum.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252673857d/sjalf-staedis-menn-raeda-seinkun-en-fram-sokn-skodar-ad-flyta|title=Sjálf­stæðis­menn ræða seinkun en Fram­sókn skoðar að flýta - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2025-11-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242660508d/aetlar-ad-vera-formadur-i-stjornarandstodu|title=Ætlar að vera for­maður í stjórnar­and­stöðu - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2024-06-12|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-11}}&lt;/ref&gt; [[Lilja Alfreðsdóttir]] varaformaður flokksins lýsti yfir í [[janúar]] [[2025]] að hún hefði áhuga á formannsframboði, þrátt fyrir að vera ekki þingmaður.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252682102d/lilja-uti-lokar-ekki-formannsframbod-og-vill-flyta-flokks-thingi|title=Lilja úti­lokar ekki formannsframboð og vill flýta flokks­þingi - Vísir|last=Pétursson|first=Heimir Már|date=2025-01-30|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] tilkynnti afsögn sína sem formaður flokksins á miðstjórnarfundi flokksins þann [[18. október]] [[2025]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/10/18/sigurdur_ingi_bydur_sig_ekki_aftur_fram/|title=Sigurður Ingi býður sig ekki aftur fram|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Hann hætti sem formaður eftir tíu ára setu, og á landsfundi flokksins þann [[15. febrúar]] [[2026]] var varaformaðurinn og fyrrum ráðherrann [[Lilja Alfreðsdóttir]] kjörin næsti formaður flokksins, í formannsslag á móti þingflokksformanninum [[Ingibjörg Ólöf Isaksen|Ingibjörgu Isaksen]]. Í formannsbaráttunni var mikil áhersla lögð á að [[Lilja Alfreðsdóttir|Lilja]] væri ekki þingmaður en hún datt út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/02/15/lilja_nyr_formadur_framsoknarflokksins/|title=Lilja nýr formaður Framsóknarflokksins|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-02-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262832944d/-thetta-er-svo-litid-o-venju-legt-eg-er-ekki-a-thingi-|title=„Þetta er svo­lítið ó­venju­legt, ég er ekki á þingi“ - Vísir|last=Másson|first=Agnar Már|date=2026-01-23|website=visir.is|language=is|access-date=2026-02-17}}&lt;/ref&gt;

=== (C) Viðreisn ===
[[Viðreisn]] hefur setið í ríkisstjórn frá [[Alþingiskosningar 2024|2024]] með [[Samfylkingin|Samfylkingunni]] og [[Flokkur fólksins|Flokki fólksins]]. [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] er enn formaður flokksins og gegnir nú embætti [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]]. Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] vakti frammistaða [[Hanna Katrín Friðriksson|Hönnu Katrínar Friðriksdóttur]], atvinnuvegaráðherra í [[Kastljós|Kastljósi]] mikla athygli í umræðum um breytingar á fiskveiðistjórnarkerfinu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2025/03/27/frammistada-honnu-katrinar-kastljosi-gaerkvoldi-vekur-athygli-annad-eins-hefur-ekki-sest-haa-herrans-tid/|title=Frammistaða Hönnu Katrínar í Kastljósi í gærkvöldi vekur athygli - „Annað eins hefur ekki sést í háa herrans tíð“|date=2025-03-27|website=DV|language=is|access-date=2025-06-29}}&lt;/ref&gt; [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerður Katrín]] var gagnrýnd í [[júní]] [[2025]] þegar að hún kallaði [[Donald Trump]], Bandaríkjaforseta „heillandi&quot; eftir fund þeirra á leiðtogafundi [[Atlantshafsbandalagið|NATO]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252743566d/tok-i-spadann-a-trump-hann-er-nu-heillandi-karlinn-|title=Tók í spaðann á Trump: „Hann er nú heillandi, karlinn“ - Vísir|last=Jósefsdóttir|first=Sólrún Dögg|date=2025-06-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}&lt;/ref&gt; Sem utanríkisráðherra sagði hún sumarið [[2025]] að Íslendingar vildu fá aðildarviðræður við [[Evrópusambandið|ESB]] í kjölfar stöðunnar í heimsmálununum, þrátt fyrir að ríkisstjórnin hafi planað þjóðaratkvæðagreiðslu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/17/segir_islendinga_vilja_adildarvidraedur_vid_esb/|title=Segir Íslendinga vilja aðildarviðræður við ESB|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; [[Guðbrandur Einarsson]], þingmaður flokksins í Suðurkjördæmi sagði af sér þingmennsku í [[janúar]] [[2026]] eftir að komst í ljós að hann hafði reynt að kaupa vændi fjórtán árum áður.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262829501d/segir-af-ser-thing-mennsku-vegna-til-raunar-til-vaendiskaupa|title=Segir af sér þing­mennsku vegna til­raunar til vændiskaupa - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2026-01-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-02-17}}&lt;/ref&gt; Fylgi flokksins hefur aðeins lækkað frá síðustu kosningunum.

=== (D) Sjálfstæðisflokkurinn ===
[[Sjálfstæðisflokkurinn]] hlaut 19,4% atkvæða í síðustu kosningunum og var ekki með í nýrri ríkisstjórn. [[6. janúar]] [[2025]], einungis mánuði eftir kosningarnar, lýsti [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], fyrrverandi forsætisráðherra og formaður flokksins til sextán ára, því yfir að hann ætlaði að hætta sem formaður flokksins og sem þingmaður og fóru fram [[Formannskosningar Sjálfstæðisflokksins|formannskosningar í byrjun mars 2025]] á landsfundi flokksins þar sem [[Guðrún Hafsteinsdóttir]] var kjörin formaður í formannsslag gegn [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir|Áslaugu Örnu Sigurbjörnsdóttur]]. Í febrúar 2025 lenti flokkurinn í uppistöðum um þingflokksherbergi við Samfylkinguna, þar sem að Samfylkingin hafði stærri þingflokk og að þingflokksherbergi Sjálfstæðisflokksins sem að flokkurinn hafði haft í áratugi væri stærra, sem að endaði á að Samfylkingin fékk herbergið.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/02/13/sjalfstaedisflokkurinn_missir_thingflokksherbergid/|title=Sjálfstæðisflokkurinn missir þingflokksherbergið|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; Það vakti athygli í [[febrúar]] [[2025]] þegar þingmaðurinn [[Jón Pétur Zimsen]] lýsti því yfir að áfastir tappar dragi úr lífsvilja.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252691309d/a-fastir-tappar-dragi-ur-lifs-vilja|title=Á­fastir tappar dragi úr lífs­vilja - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-02-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}&lt;/ref&gt; Fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] hækkaði eftir kjör [[Guðrún Hafsteinsdóttir|Guðrúnar Hafsteinsdóttur]] sem formanns en dalaði mikið stuttu eftir það. Í [[apríl]] [[2025]] komu upp kenningar um að Sjálfstæðisflokkurinn væri á bak við umdeildra ''„Exit&quot;'' auglýsinga [[Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi|Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi]], sem voru framleiddar af eiginmanni þingflokksformanns flokksins, [[Hildur Sverrisdóttir|Hildar Sverrisdóttur]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2025/04/30/eiginmadur-thingflokksformanns-sjalfstaedisflokks-bak-vid-umdeildu-exit-auglysinguna/|title=Eiginmaður þingflokksformanns Sjálfstæðisflokks á bak við umdeildu EXIT-auglýsinguna|date=2025-04-30|website=DV|language=is|access-date=2025-06-29}}&lt;/ref&gt; Í [[júní]] og [[júlí]] [[2025]] stóð stjórnarandstaðan fyrir málþófi gegn breytingum á veiðigjöldum, sem að frestaði þinglokum um vikur. Samkvæmt könnunum söguðust 65% landsmanna styðja ekki stjórnarandstöðuna.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; [[Jón Steinar Gunnlaugsson]] fyrrum hæstaréttardómari og mikilvægur meðlimur í flokknum til margra ára kallaði málþófið skrípalæti og sagði minnihlutann þurfa að sætta sig við að stjórna ekki, því það væri lýðræðið.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252747074d/minni-hluti-verdi-ad-saetta-sig-vid-ad-hann-se-ekki-vid-vold|title=Minni­hluti verði að sætta sig við að hann sé ekki við völd - Vísir|last=Sigurðsson|first=Lovísa Arnardóttir,Bjarki|date=2025-03-07|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; Í [[ágúst]] [[2025]] sagði þingflokksformaðurinn [[Hildur Sverrisdóttir]] af sér vegna innanflokksátaka þar sem að hún var yfirlýstur stuðningsmaður [[Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir|Áslaugar Örnu]], og var [[Ólafur Adolfsson]] valinn til að taka við.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252768837d/olafur-ordinn-nyr-thing-flokks-for-madur-sjalf-staedis-flokksins|title=Ólafur orðinn nýr þing­flokks­for­maður Sjálf­stæðis­flokksins - Vísir|last=Pétursson|first=Vésteinn Örn|date=2025-08-30|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; Fylgi flokksins hefur lækkað mikið.

=== (F) Flokkur fólksins ===
[[Flokkur fólksins]] hefur setið í ríkisstjórn frá [[Alþingiskosningar 2024|2024]] með [[Samfylkingin|Samfylkingunni]] og [[Viðreisn]]. [[Inga Sæland]] er enn formaður flokksins og gegnir nú embætti [[Félags- og húsnæðismálaráðherra Íslands|félagsmálaráðherra]]. Nokkur umdeild mál innan flokksins komu upp á kjörtímabilinu. [[Inga Sæland]] hlaut athygli í [[janúar]] [[2025]] þegar komst upp um að hún hefði hringt reið í skólameistara [[Borgarholtsskóli|Borgarholtsskóla]], skóla barnabarns síns og kvartað um týnd skópör og bent á valdastöðu sína í því samhengi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252680862d/rad-herra-hringdi-i-skola-stjora-vegna-tynds-skopars|title=Ráð­herra hringdi í skóla­stjóra vegna týnds skópars - Vísir|last=Daðason|first=Jakob Bjarnar,Kolbeinn Tumi|date=2025-01-27|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}&lt;/ref&gt; Það hlaut mikla athygli þegar kom í ljós að flokkurinn væri skráður sem félagasamtök í stað stjórnmálaflokks og einnig vakti athygli þegar [[Sigurjón Þórðarson]], þingmaður flokksins, lagði til að endurskoða ætti styrki til [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]] eftir neikvæða umfjöllun blaðsins um flokkinn.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252684641d/vill-endur-skoda-styrki-til-morgun-bladsins-eftir-um-fjollun-um-flokk-folksins|title=Vill endur­skoða styrki til Morgun­blaðsins eftir um­fjöllun um Flokk fólksins - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2025-05-02|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252677991d/flokkur-folksins-fengid-240-milljonir-thratt-fyrir-ranga-skraningu|title=Flokkur fólksins fengið 240 milljónir þrátt fyrir ranga skráningu - Vísir|last=Gísladóttir|first=Hólmfríður|date=2025-01-21|website=visir.is|language=is|access-date=2025-03-02}}&lt;/ref&gt; Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] sagði [[Ásthildur Lóa Þórsdóttir]], [[Mennta- og barnamálaráðherra Íslands|mennta- og barnamálaráðherra]] af sér embætti eftir að í ljós kom að þegar hún var 23 ára gömul átti hún barn með 16 ára dreng, eftir minna en þrjá mánuði í embætti.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/24210/|title=Ásthildur Lóa lýsir barnungum barnsföður sínum sem eltihrelli|last=Kjartansson|first=Aðalsteinn|date=2025-03-21|website=Heimildin|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Fréttastofa [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpsins]] var gagnrýnd mikið fyrir að hafa fyrst upplýst um málið.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252707602d/ruv-leid-rettir-um-fjollun-um-mal-ast-hildar-lou|title=RÚV leið­réttir um­fjöllun um mál Ást­hildar Lóu - Vísir|last=Ragnarsson|first=Rafn Ágúst|date=2025-03-28|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Þá tók þingflokksformaðurinn [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] við ráðuneytinu. Hann vakti mikla athygli á fyrstu dögum hans í embættinu í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] þegar að hann átti í vandræðum með að lesa upp ræðu á ensku á opnunarsamkomu leiðtogafundar um menntamál, og var sakaður um að kunna ekki ensku.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252706454d/-fall-er-farar-heill-|title=„Fall er farar­heill“ - Vísir|last=Jónsdóttir|first=Jón Þór Stefánsson,Hallgerður Kolbrún E.|date=2025-03-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Í [[desember]] [[2025]] ákvað [[Guðmundur Ingi Kristinsson|Guðmundur Ingi]] að víkja Ársæli Guðmundssyni, skólameistara [[Borgarholtsskóli|Borgarholtsskóla]] úr starfi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/03/skolameistara_borgarholtsskola_vikid/|title=Skólameistara Borgarholtsskóla vikið|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Margir gagnrýndu þetta og voru kenningar um að ágreiningur Ársæls og Ingu Sæland fyrr á árinu hafi verið uppspretta atviksins, þrátt fyrir að [[Guðmundur Ingi Kristinsson|Guðmundur Ingi]] hafi neitað því.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/04/arsaell_um_simtalid_hun_var_ekki_i_neinu_jafnvaegi/|title=Ársæll um símtalið: „Hún var ekki í neinu jafnvægi“|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/04/sakar_ingu_um_hefndarhug/|title=Sakar Ingu um hefndarhug|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Einnig í [[desember]] [[2025]] var gagnrýnt þegar að [[Eyjólfur Ármannsson]] [[Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra Íslands|samgönguráðherra]] breytti forgangsröðun jarðganga og setti ný göng á Vestfjörðum ofar skipulagi um [[Fjarðarheiðargöng]] á [[Austurland|Austurlandi]]. Bæjarfulltrúar í [[Múlaþing|Múlaþingi]] lýstu því yfir að talað væri um að [[Austurland]] myndi kljúfa sig frá [[Ísland|Íslandi]], vegna málsins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252814859d/aetla-ad-berja-i-bordid-austur-riki-er-ansi-oft-buid-ad-heyrast-i-min-eyru-|title=Ætla að berja í borðið: „Austur­ríki er ansi oft búið að heyrast í mín eyru“ - Vísir|last=Þorláksson|first=Tómas Arnar|date=2025-09-12|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Fylgi flokksins hefur dalað mikið frá síðustu kosningum og í [[desember]] [[2025]] mældist flokkurinn utan þings í fyrsta sinn á kjörtímabilinu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/22/fylgi_flokks_folksins_maelist_undir_5_prosent/|title=Fylgi Flokks fólksins mælist undir 5%|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt;

=== (J) Sósíalistaflokkur Íslands ===
[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]] bauð fram í annað sinn í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]]. Þá var [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] borgarfulltrúi kosin nýr leiðtogi flokksins. Þrátt fyrir gott gengi í könnunum náði flokkurinn ekki manni inn í kosningunum. Sameining þeirra þriggja vinstri flokka sem ekki náðu manni inn á þing í síðustu kosningunum, það eru [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkur Íslands]], [[Píratar]] og [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], hefur verið rædd.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-12-02-margt-vitlausara-en-ad-vinstri-flokkarnir-ihugi-sameiningu-429940|title=„Margt vitlausara“ en að vinstri flokkarnir íhugi sameiningu - RÚV.is|last=Sigurþórsdóttir|first=Sunna Karen|date=2024-12-02|website=RÚV|access-date=2025-01-11}}&lt;/ref&gt; Mikil innanflokksátök áttu sér stað í flokknum í upphafi árs [[2025]]. Í [[Mars (mánuður)|mars]] [[2025]] var [[Gunnar Smári Egilsson]], stofnandi, fyrrverandi leiðtogi og formaður framkvæmdastjórnar flokksins, sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi af forseta ungra Sósíalista.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252700265d/lysir-of-riki-og-and-legu-of-beldi-gunnars-smara|title=Lýsir of­ríki og and­legu of­beldi Gunnars Smára - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2025-12-03|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-26}}&lt;/ref&gt; Í [[apríl]] [[2025]] sagði [[Sólveig Anna Jónsdóttir]], formaður [[Efling stéttarfélag|Eflingar]], sig úr flokknum vegna „yfirgengilega bilaðrar stemningar&quot;.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/442134|title=Sólveig Anna segir sig úr Sósíalistaflokknum - RÚV.is|last=Markúsdóttir|first=Erla María|date=2025-04-23|website=RÚV|access-date=2025-05-26}}&lt;/ref&gt; Þann [[25. maí]] [[2025]] var [[Gunnar Smári Egilsson|Gunnar Smári]] kosinn úr stjórn flokksins og var [[Sæþór Benjamín Randalsson]] kosinn formaður framkvæmdastjórnar í hans stað.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252731030d/segir-sonnu-ekki-hafa-verid-hafnad|title=Segir Sönnu ekki hafa verið hafnað - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2025-05-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-26}}&lt;/ref&gt; Daginn eftir sagði [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], leiðtogi flokksins, af sér sem leiðtogi, þrátt fyrir að hafa verið kosinn leiðtogi áfram af nýrri stjórn daginn áður.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/444716|title=Sanna hætt sem pólitískur leiðtogi Sósíalistaflokksins - RÚV.is|last=Sigurðsson|first=Grétar Þór|date=2025-05-26|website=RÚV|access-date=2025-05-26}}&lt;/ref&gt; Í [[júní]] [[2025]] var [[Gunnar Smári Egilsson|Gunnar Smári]] sakaður af nýrri stjórn um að hafa tæmt sjóði flokksins og að reka nýja stjórn úr húsnæði flokksins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252744584d/sagdur-hafa-taemt-sjodi-flokksins-og-rekur-nyja-stjorn-ur-hus-naedinu|title=Sagður hafa tæmt sjóði flokksins og rekur nýja stjórn úr hús­næðinu - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-06-27|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}&lt;/ref&gt; [[Sæþór Benjamín Randalsson|Sæþór Benjamín]] var gagnrýndur í [[desember]] [[2025]] fyrir að hafa sagt [[Xi Jinping]] æðsta leiðtoga [[Kína]] vera „besta leiðtoga jarðar&quot; og fyrir að hafa varið [[Kim Jong-un]] einræðisherra [[Norður-Kórea|Norður-Kóreu]] og [[Vladímír Pútín|Vladímír Putin]] forseta [[Rússland|Rússlands]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818256d/sosial-istar-lita-til-hardstjornarrikja-sem-fyrir-mynda|title=Sósíal­istar líta til harðstjórnarríkja sem fyrir­mynda - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2025-12-29|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Hann hafði áður verið sakaður um kynferðisleg samskipti við 16 ára dreng á hinsegin stefnumótamiðlinum Grindr.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mannlif.is/greinar/einkalif-saethors/|title=Einkalíf Sæþórs|date=2025-05-29|website=mannlif.is|language=en|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Í [[desember]] [[2025]] sagði [[Sanna Magdalena Mörtudóttir|Sanna Magdalena]] sig úr flokknum og stofnaði framboðið ''Vor til vinstri'' til að bjóða fram í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|borgarstjórnarkosningunum 2026]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/458088|title=Kristrún nýtur mests trausts en flestir vantreysta Guðmundi Inga - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-11-05|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; 

=== (M) Miðflokkurinn ===
[[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkurinn]] hefur setið í stjórnarandstöðu frá árinu [[2017]] og er [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] enn formaður. Í [[apríl]] [[2025]] vakti athygli þegar [[Snorri Másson]], þingmaður flokksins, gangrýndi kennslu um kynjafræði í skólum og kallaði hana pólitíska.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252710606d/-kynjafraedi-er-politisk-i-edli-sinu-|title=„Kynjafræði er pólitísk í eðli sínu“ - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-05-04|website=visir.is|language=is|access-date=2025-06-29}}&lt;/ref&gt; Lítil ánægja meðal landsmanna reyndist með málþófi stjórnarandstöðunnar gegn breytinga á veiðigjöldum í [[júní]] og [[júlí]] [[2025]] og reyndist óánægja með stjórnarandstöðuna vera 65% samkvæmt könnunum.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; Í [[september]] [[2025]] vakti það athygli þegar að [[Snorri Másson]] lýsti yfir andstöðu yfir hinsegin fólki í [[Kastljós|Kastljósi]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252769972d/sott-ad-snorra-vegna-fram-komu-hans-og-forn-eskju-legra-skodana|title=Sótt að Snorra vegna fram­komu hans og forn­eskju­legra skoðana - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2025-02-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; Fjölmargir gagnrýndu Snorra þar á meðal [[Guðrún Karls Helgudóttir]] biskup Íslands, [[Hanna Katrín Friðriksson]] atvinnuvegaráðherra Viðreisnar, [[Dagur B. Eggertsson]] þingmaður Samfylkingarinnar og [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] oddviti [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] og fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]], sem að lagði fram tillögu um að Reykjavík myndi formlega harma orð Snorra í yfirlýsingu.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252770409d/-borgar-stjorn-stendur-med-trans-folki-og-hin-segin-sam-fe-laginu-ollu-|title=„Borgar­stjórn stendur með trans fólki og hin­segin sam­fé­laginu öllu“ - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2025-02-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252770262d/biskup-laetur-ruv-heyra-thad-vegna-um-raedunnar-i-gaer|title=Biskup lætur Rúv heyra það vegna um­ræðunnar í gær - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-02-09|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; [[Snorri Másson|Snorri]] var síðan kjörinn varaformaður flokksins í [[október]] [[2025]] í varaformannsslag við þingkonuna [[Ingibjörg Davíðsdóttir|Ingibjörgu Davíðsdóttur]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455934|title=Snorri Másson er nýr varaformaður Miðflokksins - RÚV.is|last=Andrésdóttir|first=Iðunn|date=2025-10-12|website=RÚV|access-date=2025-10-18}}&lt;/ref&gt; Fylgi flokksins aukst verulega í lok árs [[2025]] og lýsti [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Sigmundur Davíð]] stefnu flokksins að fá „gamla góða Ísland, bara betra&quot; í viðtali í [[desember]] [[2025]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252822256d/-gamla-goda-is-land-bara-betra-|title=„Gamla góða Ís­land, bara betra“ - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-12-28|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt;

=== (P) Píratar ===
[[Píratar]] duttu út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]]. Óljóst er því hvort flokkurinn bjóði aftur fram. Sameining þeirra þriggja vinstri flokka sem ekki náðu manni inn á þing í síðustu kosningunum, þ.e. [[Píratar|Pírata]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], hefur verið rædd.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Á aðalfundi flokksins í [[september]] [[2025]] var samþykkt að flokkurinn skyldi taka upp embætti formanns og varaformanns. Annar aðalfundur verður haldinn seinna um haustið til að kjósa í embættin.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252778092d/piratar-taka-upp-for-mannsem-baetti|title=Píratar taka upp for­mannsem­bætti - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-09-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-09-21}}&lt;/ref&gt; Í lok [[nóvember]] [[2025]] var kynsegin varaborgarfulltrúinn [[Oktavía Hrund Guðrúnar Jóns]] kjörið sem fyrsti formaður flokksins, í formannsslag við borgarfulltrúann [[Alexandra Briem|Alexöndru Briem]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/460133|title=Oktavía er fyrsti formaður Pírata - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-11-29|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Áður hafði oddviti flokksins í [[Reykjavík]], [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] lýst yfir framboði en dró það til baka tveimur vikum fyrir formannskosningarnar vegna óeiningar innan flokksins um hugmyndir hennar, og gekk svo til liðs við [[Samfylkingin|Samfylkinguna]] í [[desember]] [[2025]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252802211d/dora-bjort-haett-vid-formannsframbodid|title=Dóra Björt hætt við formannsframboðið - Vísir|last=Sigurbjörnsdóttir|first=Silja Rún|date=2025-12-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461707|title=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-12-16|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt;

=== (S) Samfylkingin ===
[[Samfylkingin]] hlaut stórsigur í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og hlaut flest atkvæði allra flokka. Eftir kosningar myndaði flokkurinn ríkisstjórn með [[Flokkur fólksins|Flokki fólksins]] og [[Viðreisn]], þar sem [[Kristrún Frostadóttir]], formaður [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], tók við embætti [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]]. Fylgi flokksins hafði eykst mikið og í [[febrúar]] [[2025]] áskotnaðist flokknum borgarstjórastóllinn þegar [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] gekk í embættið. Flokkur bætti á sig um tólf til fimmtán prósentum í könnunum frá síðustu kosningunum um sumarið [[2025]] eftir umdeilt málþóf stjórnarandstöðunnar um breytingar um veiðigjöld.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/01/fylgi_samfylkingar_ekki_verid_meira_i_16_ar/|title=Fylgi Samfylkingar ekki verið meira í 16 ár|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-09-02}}&lt;/ref&gt; Fylgi flokksins mældist áfram hátt um haustið [[2025]] og traust til [[Kristrún Frostadóttir|Kristrúnar]] í embætti [[Forsætisráðherra Íslands|forsætisráðherra]] mældist 60% í könnun í [[nóvember]] [[2025]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/458088|title=Kristrún nýtur mests trausts en flestir vantreysta Guðmundi Inga - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-11-05|website=RÚV|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; [[Kristrún Frostadóttir|Kristrún]] hlaut gagnrýni í [[febrúar]] [[2026]] vegna vaxandi verðbólgu, eftir að [[Ásgeir Jónsson]] seðlabankastjóri hafði sagst ekki hika við það að hækka vexti.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2026/02/05/kristrun_grautful_en_aetlar_ekki_ad_breyta_um_kurs/|title=Kristrún grautfúl en ætlar ekki að breyta um kúrs|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-02-17}}&lt;/ref&gt;

=== (V) Vinstri hreyfingin – grænt framboð ===
[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]] duttu út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] eftir sjö ára setu í ríkisstjórn. [[Svandís Svavarsdóttir]] er enn formaður flokksins. Sameining þeirra þriggja vinstri flokka sem ekki náðu manni inn á þing í síðustu kosningunum, það eru [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænir]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokkurinn]] og [[Píratar]], hefur verið rædd.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; Í [[maí]] [[2025]] lýsti [[Svandís Svavarsdóttir|Svandís]] því yfir að flokkurinn myndi starfa áfram og að hann byði fram í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|sveitarstjórnarkosningunum 2026]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252731091d/-vid-erum-klar-i-batana-og-med-sterka-inn-vidi-|title=„Við erum klár í bátana og með sterka inn­viði“ - Vísir|last=Pálsson|first=Magnús Jochum|date=2025-05-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-05-26}}&lt;/ref&gt; [[Svandís Svavarsdóttir|Svandís]] tilkynnti í [[desember]] [[2025]] að hún myndi ekki sækjast eftir endurkjöri sem formaður flokksins á næsta landsfundi flokksins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/12/svandis_gefur_ekki_aftur_kost_a_ser/|title=Svandís Svavarsdóttir gefur ekki aftur kost á sér|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Þá hafði frammistaða [[Stefán Pálsson|Stefáns Pálssonar]] varaborgarfulltrúa flokksins í ''[[Silfur Egils|Silfrinu]]'' vakt mikla athygli og var talað um hann sem mögulegan arftaka flokksins.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817029d/studnings-yfir-lysing-ossurar-eins-og-koss-daudans|title=Stuðnings­yfir­lýsing Össurar eins og koss dauðans - Vísir|last=Ragnarsson|first=Jón Ísak|date=2025-12-13|website=visir.is|language=is|access-date=2025-12-29}}&lt;/ref&gt; Nýr formaður flokksins verður kjörinn á landsfundi í upphaf [[Mars (mánuður)|mars]] [[2026]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262844515d/i-hugar-al-var-lega-for-manns-fram-bod-hja-vinstri-graenum|title=Í­hugar al­var­lega for­manns­fram­boð hjá Vinstri grænum - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Margrét Helga|date=2026-02-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-02-17}}&lt;/ref&gt; Fylgi flokksins hefur aðeins eykst frá síðustu kosningum.

== Skoðanakannanir ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- style=&quot;height:40px;&quot;
! style=&quot;width:150px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Fyrirtæki
! style=&quot;width:135px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Síðasti dagur framkvæmda
! style=&quot;width:35px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Úrtak
! style=&quot;width:30px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Svarhlutfall
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Samfylkingin|S]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Viðreisn|C]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Flokkur fólksins|F]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Framsóknarflokkurinn|B]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Píratar|P]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V]]
! style=&quot;width:30px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Aðrir
! style=&quot;width:30px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Forskot
|-
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Viðreisn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};&quot;| 
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Píratar}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|VG}};&quot;|
|-
|[https://www.visir.is/g/20262859852d/fylgi-samfylkingar-ekki-verid-minna-i-eitt-ar Maskína]
|19. mars 2026
|2.617
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''25,5'''
|16,1
|14,0
|5,8
|18,4
|7,1
|3,5
|5,0
|4,4
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 7,1
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-03-studningur-vid-rikisstjornina-minnkar-468519 Gallup]
|1. mars 2026
|9.958
|44,3
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''28,5'''
|18,1
|10,9
|5,8
|20,3
|6,6
|2,5
|2,7
|4,2
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 8,2
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-25-piratar-naedu-a-thing-en-flokkur-folksins-dytti-ut-467932 Maskína]
|24. febrúar 2026
|1.993
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''27,2'''
|16,2
|13,4
|4,8
|19,0
|7,0
|3,1
|5,2
|4,1
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 8,2
|-
|[https://www.visir.is/g/20262848925d/tvofalt-fleiri-karlar-en-konur-kjosa-midflokkinn Prósent]
|16. febrúar 2026
|3.900
|50
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''30,1'''
|13,7
|13,5
|7,7
|19,6
|5,9
|2,4
|3,6
|3,3
|0,2
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 10.5
|-
!
!15. febrúar 2026
! colspan=&quot;13&quot; |[[Lilja Alfreðsdóttir]] tekur við sem formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] af [[Sigurður Ingi Jóhannsson|Sigurði Inga Jóhannssyni]].
|-
|[https://www.visir.is/g/20262838042d/litlar-breytingar-a-fylgi-flokkanna Gallup]
|1. febrúar 2026
|9.713 
|43,6
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''31,2'''
|17,1
|11,3
|5,3
|20,8
|5,4
|1,9
|3,4
|3,1
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 10,4
|-
|[https://www.visir.is/g/20262832055d/midflokkurinn-nalgast-samfylkingu Maskína]
|13. janúar 2026
|886
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''27,0'''
|13,5
|14,1
|4,3
|22,2
|7,1
|4,1
|4,1
|3,7
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 4,8
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-29-midflokkurinn-nalgast-22-fylgi-og-vidreisn-tapar-mestu-462495 Gallup]
|28. desember 2025
|9.091
|43,4
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''30,9'''
|16,8
|10,9
|5,5
|21,7
|5,2
|1,6
|3,4
|3,6
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 9,2
|-
|[https://www.visir.is/g/20252820991d/ny-konnun-maskinu-vaeri-alveg-ny-stada-i-islenskum-stjornmalum- Maskína]
|17. desember 2025
|1.892
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''28,9'''
|15,1
|13,3
|4,8
|19,2
|6,6
|3,1
|4,7
|4,3
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 9,7
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-01-midflokkurinn-med-naerri-20-prosenta-fylgi-460314 Gallup]
|30. nóvember 2025
|10.332
|41,8
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''31,1'''
|16,5
|12,8
|5,2
|19,5
|5,6
|2,3
|3,3
|3,2
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 11,6
|-
|[https://www.visir.is/g/20252806182d/midflokkur-skakar-sjalfstaedisflokknum-stormerkileg-nidur-stada- Maskína]
|18. nóvember 2025
|1.742
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''29,1'''
|15,3
|13,5
|5,6
|17,3
|6,6
|2,8
|4,9
|4,8
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 11,8
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-11-03-midflokkurinn-nartar-i-haela-sjalfstaedisflokks-457964 Gallup]
|2. nóvember 2025
|11.225
|46,5
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''31,9'''
|17,6
|13,5
|5,9
|16,3
|5,5
|2,3
|3,9
|2,6
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 14,3
|-
|[https://www.visir.is/g/20252792336d/mid-flokkurinn-rykur-upp Maskína]
|15. október 2025
|1.765
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''29,4'''
|15,9
|16,1
|6,3
|13,8
|6,5
|3,0
|4,9
|4,0
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 13,3
|-
|[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/10/10/flestir_myndu_kjosa_samfylkinguna/ Prósent]
|30. september 2025
|2.000
|50
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''32,0'''
|18,3
|14,4
|7,6
|9,9
|7,1
|2,7
|5,2
|2,1
|0,7&lt;ref&gt;[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 0,7%&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 13,7
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-10-01-framsokn-baetir-vid-sig-454987 Gallup]
|30. september 2025
|10.887 
|43,1
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''34,0'''
|19,5
|12,6
|6,9
|11,8
|5,8
|2,1
|2,9
|3,6
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 14,5
|-
|[https://www.visir.is/g/20252779350d/fagnar-thvi-ad-sja-pirata-maelast-a-thingi-og-uti-lokar-ekki-formannsframbod Maskína]
|23. september 2025
|–
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''31,9'''
|18,6
|14,3
|6,3
|9,1
|6,3
|3,5
|5,8
|4,1
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 13,3
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-01-fylgi-framsoknarflokksins-naer-enn-nyjum-laegdum-452352 Gallup]
|31. ágúst 2025
|10.055 
|44,5
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''34,6'''
|19,7
|12,9
|7,4
|10,7
|4,5
|1,9
|3,5
|3,7
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 14,9
|-
|[https://www.visir.is/g/20252764933d/gjor-o-likt-gengi-fra-kosningum Maskína]
|21. ágúst 2025
|–
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''31,6'''
|18,6
|16,1
|6,3
|9,6
|6,3
|2,6
|4,5
|4,2
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 13,0
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-08-01-samfylkingin-baetir-enn-vid-sig-og-hefur-ekki-maelst-staerri-450049 Gallup]
|31. júlí 2025
| 11.541 
| 43,6
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''34,7'''
|18,7
|14,6
|6,7
|10,5
|4,9
|2,4
|3,5
|3,4
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 16,0
|-
|[https://www.visir.is/g/20252754650d/stada-sjalfstaedisflokksins-versnar-eftir-thinglok Maskína]
|23. júlí 2025
| 1.855
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''31,2'''
|18,0
|16,2
|6,6
|9,9
|6,8
|2,9
|5,0
|3,4
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 13,2
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-07-01-samfylkingin-ekki-maelst-med-meira-fylgi-sidan-2009-447411 Gallup]
|30. júní 2025
|–
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''31,8'''
|20,6
|13,7
|6,5
|10,7
|5,6
|3,3
|4,1
|3,2
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 11,2
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-06-26-samfylkingin-baetir-enn-vid-sig-milli-manada-447033 Maskína]
|26. júní 2025
|876
|– 
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''28,1'''
|17,3
|15,3
|6,6
|13,0
|7,0
|4,4
|4,6
|3,7
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 10,8
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-06-02-samfylkingin-yfir-30-en-framsokn-aldrei-minni-445196 Gallup]
|1. júní 2025
|11.521 
|44,9
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''30,7'''
|21,7
|14,4
|7,5
|9,1
|5,5
|3,5
|3,3
|3,6
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 9,0
|-
|[https://www.visir.is/g/20252730107d/litil-hreyfing-a-fylgi-stjorn-mala-flokkanna Maskína]
|22. maí 2025
|1.962
|– 
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''27,4'''
|18,9
|16,8
|7,2
|9,7
|6,8
|5,0
|4,6
|3,6
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 8,5
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-05-03-samfylkingin-a-flugi-maelist-med-29-442774 Gallup]
|30. apríl 2025
|10.005
|46,7
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''29,4'''
|22,3
|13,9
|7,4
|8,9
|6,1
|4,7
|3,2
|3,3
|0,7&lt;ref&gt;[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 0,7% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,0%&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 7,1
|-
|[https://maskina.is/fylgi-flokka-a-althingi/ Maskína]
|22. apríl 2025
|1.453
|–
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''26,2'''
|20,9
|15,8
|7,9
|10,3
|7,2
|4,9
|3,9
|2,9
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 5,3
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-04-01-samfylkingin-baetir-vid-sig-og-maelist-staerst-i-ollum-kjordaemum-440481 Gallup]
|31. mars 2025
|10.324 
|47,5
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|'''27,0'''
|22,4
|14,6
|7,7
|9,3
|5,7
|5,4
|4,0
|3,3
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 4,6
|-
|[https://www.visir.is/g/20252706568d/sjalf-staedis-flokkur-skakar-sam-fylkingu Maskína]
|19. mars 2025
|1.899
|–
|23,3
| style=&quot;background:#C6ECFB;&quot;| '''24,3'''
|14,8
|8,5
|10,9
|6,8
|4,9
|3,1
|3,3
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;&quot;| 1,0
|-
!
!2. mars 2025
! colspan=&quot;13&quot; |[[Guðrún Hafsteinsdóttir]] tekur við sem formaður [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] af [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarna Benediktssyni]].
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-03-03-samfylkingin-tekur-stokk-i-nyjum-thjodarpulsi-437990 Gallup]
|2. mars 2025
|9.652
|47,2
| style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;| '''26,0'''
|21,5
|14,1
|8,3
|10,1
|6,3
|6,2
|3,6
|3,1
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 4,5
|-
|[https://www.visir.is/g/20252694075d/flokkur-folksins-a-nidurleid Maskína]
|26. febrúar 2025
|–
|–
| style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;| '''21,9'''
|21,4
|14,9
|9,1
|11,5
|7,3
|5,5
|3,2
|2,8
|2,5&lt;ref&gt;[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,4% - [[Ábyrg framtíð]] með 1,1%&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 0,5
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-02-03-naerri-sjo-af-hverjum-tiu-stydja-rikisstjornina-434962 Gallup]
|2. febrúar 2025
|10.908
|48,6
| style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;| '''21,7'''
|20,5
|16,2
|10,6
|12,7
|6,7
|5,2
|3,5
|2,2
|0,8&lt;ref&gt;[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 0,7% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,1%&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 1,2
|-
|[https://www.visir.is/g/20252681625d/sjalfstaedisflokkur-baetir-mest-vid-sig-i-nyrri-konnun Maskína]
|14. janúar 2025
|966
|–
| style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;| '''22,2'''
|19,3
|14,0 
|12,9 
|11,6
|7,2
|4,1
|3,6
|3,1
|1,9&lt;ref&gt;[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,4% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,5%&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 2,9
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-01-02-litlar-breytingar-a-fylgi-eftir-kosningar-432130 Gallup]
|1. janúar 2025
|3.460
|50,1
| style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;| '''21,4'''
|20,1
|13,8 
|13,1 
|12,4
|6,3
|6,0
|3,1
|2,1
|1,6&lt;ref&gt;[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,6% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,0%&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 1,3
|-
|[https://www.visir.is/g/20242669675d/flokkur-folksins-dalar-eftir-kosningar Maskína]
|19. desember 2024
|2.803
|–
| style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;| '''23,1'''
|16,3
|16,5 
|10,6 
|9,0
|8,4
|6,0
|5,2
|3,8
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 6,6
|- style=&quot;background:#E9E9E9;&quot;
|[[Alþingiskosningar 2024]]
|30. nóv 2024
|–
|–
| style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;| '''20,8'''
|19,4
|15,8 
|13,8 
|12,1
|7,8
|4,0
|3,0
|2,3
|1,0&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;[[Lýðræðisflokkurinn (Ísland)|Lýðræðisflokkurinn]] með 1,0% - [[Ábyrg framtíð]] með 0,0%&lt;/ref&gt;
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 1,4
|}
{{röð|listi=[[Alþingiskosningar]]|fyrir=[[Alþingiskosningar 2024]]|eftir=''Alþingiskosningar 2032''}}

== Tilvísanir ==

[[Flokkur:2028]]
[[Flokkur:Alþingiskosningar]]</text>
      <sha1>jes78sgfg4ot2jecfjefainccoqr7bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hafgufa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184364</id>
    <revision>
      <id>1951936</id>
      <parentid>1897273</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8106" sha1="pabp0ikzm13s93tm52oelbpf833irds" xml:space="preserve">[[Mynd:Aspidochelone2-gks1633-danish-royal-library.jpg|alt=Hafgufa eða Lyngbakur, mynd fengin úr handriti um furðudýrafræði skrifað um 1400-1425|thumb|'''Hafgufa''' eða '''Lyngbakur,''' mynd fengin úr handriti um furðudýrafræði skrifað um 1400-1425]]
'''Hafgufa''' er skepna sem sögð var lifa í hafinu við Ísland og Grænland í [[Konungsskuggsjá|Konungs skuggsjá]] og [[Örvar-Odds saga|sögu Örvar-Odds]]. Frásögur um hana má einnig finna í íslenskum þjóðsögum.

== Konungs skuggsjá ==
Í Konungs skuggsjá, fornnorskri kennslubók ætluð konungssonum sem skrifað var um miðja 13. öld, sagði konungur syni sínum frá hvölum í hafinu við Ísland. Meðal annars lýsir hann stórum hvali sem hann óttaðist sjálfur og nefndi hafgufa, en efaðist um að nokkur myndi trúa honum án þess að sjá hvalinn sjálfur. Hann lýsti skepnunni sem risastórum fiski sem líktist meira eyju en lifandi veru. Konungur sagði að hafgufa sjáist sjaldan, en alltaf á sömu tveimur stöðum. Hann komst að þeirri niðurstöðu að það hlytu að vera aðeins tvær hafgufur og væru ófrjóar, annars væri hafið fullt af þeim.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Konungs skuggsjá – Speculum regale|höfundur=Magnús Már Lárusson bjó til prentunar|útgefandi=H.f. Leiftur|ár=1955|bls=32}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6949|titill=Hvers konar rit er Konungsskuggsjá?}}&lt;/ref&gt;

== Örvar-Odds saga ==
Í lengri og yngri gerðinni af [[Fornaldarsögur|fornaldarsögunni]] um [[Örvar Oddur|Örvar Odd]] er sagt frá tveimur [[Sæskrímsli|sjóskrímslum]]. Örvar-Oddr og skipverjar hans voru á siglingu meðfram [[Grænland|Grænlandsströnd]] suður og vestur í átt að [[Helluland]]&lt;nowiki/&gt;i. Í sögunni segir svo:

{{Tilvitnun2|''Þeir sjá um daginn, hvar klettar tveir koma upp ór hafinu. Oddr undrast þat mjök. Þar sigldu þeir á millum klettanna. En er á leið daginn, sáu þeir ey mikla. Oddr bað þar at leggja. Vignir spurði, hvat því skyldi. Oddr bað fimm menn ganga á land ok leita at vatni. Vignir kvað þess enga þörf ok sagði enga af sínu skipi fara skyldu. En er menn Odds kómu á eyna, höfðu þeir litla stund þar verit, áðr eyin sökk, ok drukknuðu þeir allir. Lyngi var vaxin ey sjá ofan. Ekki sáu þeir hana síðan upp koma. Horfnir váru ok klettarnir, þegar þeir sáu til.''

''Oddr undrast þetta mjök ok spurði Vigni, hverju þetta sætti.''

''Vignir sagði: „Rétt þykkir mér þér fara vit eptir vexti. Nú mun ek segja þér, at þetta eru sjóskrímsl tvau. Heitir annat hafgufa, en annat lyngbakr. Er hann mestr allra hvala í heiminum, en hafgufa er mest skrímsl skapat í sjónum. Er þat hennar náttúra, at hún gleypir bæði menn ok skip ok hvali ok allt þat hún náir. Hún er í kafi, svá at dægrum skiptir, ok þá hún skýtr upp höfði sínu ok nösum, þá er þat aldri skemmr en sjávarfall, at hún er uppi. Nú var þat leiðar sundit, er vér fórum á millum kjapta hennar, en nasir hennar ok inn neðri kjaptrinn váru klettar þeir, er yðr sýndist í hafinu, en lyngbakr var ey sjá, er niðr sökk. En Ögmundr flóki hefir sent þessi kvikvendi í móti þér með fjölkynngi sinni til þess at bana þér ok öllum mönnum þínum. Hugði hann, at svá skyldi hafa farit fleiri sem þeir, at nú drukknuðu, en hann ætlaði, at hafgufan skyldi hafa gleypt oss alla. Nú siglda ek því í gin hennar, at ek vissa, at hún var nýkomin upp. Nú höfum vér getat sét við þessum vélum Ögmundar, en þó er þat mín hyggja, at af honum hljótir þú verst allra manna.“''&lt;ref&gt;[https://www.snerpa.is/net/forn/orvar.htm snerpa.is]&lt;/ref&gt;}}

== Þjóðsögur ==
Ein af íslensku þjóðsögunum um Hafgufuna segir svo frá:

{{Tilvitnun2|Hér segir frá hafgufunni en svo er hvalur nefndur í fornri trú, líklega lyngbakur. Hún er svo stórvaxin að hún líkist meira landi en dýri. … . Þegar hafgufan opnar munninn er ginið líkast firði og synda í það sjávardýr sem hún svo gleypir. Einu sinni lenti herskip í gininu og hleyptu skipverjar af mörgum fallbyssum á hafgufuna . Henni hitnaði svo í kverkunum að hún hrækti skipinu út úr sér.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Íslenskar þjóðsögur og sagnir. 11 bindi|höfundur=Sigfús Sigfússon ritstjóri|útgefandi=Þjóðsaga|ár=1982–1993|bls=162-163|ISBN=9789979590071}}&lt;/ref&gt;}}

== Kraki eða hafgufa ==
[[Poul Egede]] lýsti í dagbók sinn furðuskepnu sem hann sá á siglingu norður vesturströnd Grænlands árið 1734:&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Efterretninger om Grønland, uddragne af en Journal holden fra 1721 til 1788|höfundur=Poul Edgede|ár=1788|útgefandi=Hans Christopher Schrøder}}&lt;/ref&gt; 

“''Her lod sig tilsyne et usædvanligt forfærdeligt Havdyr, der reiste sig saa höit over Vandet, at Hoveded rakte over vores store Mers. Det hade en lang spids Snude og blæste som en Hvalfisk, havde brede, store, nedhængende Laller, och Kroppen syntes at være begroed med Skjæl och var meget runken og ujevn paa Huden.  … Hovedet var smalere end Kroppen, som syntes blæd och runken;  … Naar den dukkede under, kasted den sig bagover. Siden kom den lange Hale (da nedentil var skabt som en Orm) op bagefter, meer end ett Skibs Længde fra Kroppen.''” &lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Grönlands historiske mindesmærker|höfundur=Finnur Magnússon|höfundur2=Carl Christian Rafn|útgefandi=Det Kongelige Nordiske Oldskrift-Selskab|ár=1838—1845|url=https://runeberg.org/gronland/3/0386.html|bls=373-374|tungumál=Danska}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Snarað úr dönsku: 

''Hér birtist óvenjulega hræðileg sjóvera, sem reis svo hátt yfir hafinu að höfuð hennar náði upp fyrir sigluránna. Það hafði  langt  oddhvasst trýni og blés eins og hvalur, hafði breið, stór hangandi bægsli og líkamin virtist vera þakinn af skeljum og með grófa og ójafna húð. … Höfuðið var mjórra en líkaminn, sem virtist mjúkur og háll; … Þegar það kafaði kastaði  það sér aftur á bak. Þá kom langi halinn (sem var í laginu eins og snákur að neðan) upp fyrir aftan, lengri en skipslengd frá bolnum.''&lt;/ref&gt;

Langt fram eftir öldum töldu flestir Norður-Evrópubúar, jafnt lærðir sem leikmenn, að skepnur eins og krakinn og hafgufa væru alvörudýr. Seinnitíma náttúrufræðingar telja að margar þessar frásagnir hafi uppruna í [[Kolkrabbi|risakolkröbbum]]. &lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Cetaceans, sex and sea serpents: an analysis of the Egede accounts of a “most dreadful monster” seen off the coast of Greenland in 1734.|höfundur=Paxton, C.G.M|höfundur2=Knatterud, E|höfundur3=Hedley, S.L|ár=2005|útgefandi=Society for the History of Natural History - Archives of Natural History|árgangur=Volume 32, Issue 1|url=https://www.researchgate.net/publication/254866315_Cetaceans_sex_and_sea_serpents_an_analysis_of_the_Egede_accounts_of_a_most_dreadful_monster_seen_off_the_coast_of_Greenland_in_1734}}&lt;/ref&gt;

== Tengt efni ==
* [[Sæskrímsli]]
* [[Kraki (óvættur)]]
* [[Lyngbakur]]

== Tenglar ==
* [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=67629 ''Eru sjávarskrímsli til?''; grein á Vísindavef]
* Jón Árnason, Árni Böðvarsson og Bjarni Vilhjálmsson. ''Íslenzkar þjóðsögur og ævintýri,'' þriðja bindi. Reykjavík: Bókaútgáfan Þjóðsaga, 1954.
* Jón Baldur Hlíðberg og Sigurður Ægisson. ''Íslenskar kynjaskepnur.'' Reykjavík: JPV útgáfa, 2008.
* Þorvaldur Friðriksson, 2023. Skrímsli í sjó og vötnum á Íslandi. Söguútgáfan, ISBN 9789935312099
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3286830&amp;lang=0 ''Nokkur furðudýr fornaldar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1961] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429034723/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3286830&amp;lang=0 |date=2016-04-29 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3279950 ''Sæslangan er meinlaus fiskur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1951]

== Heimildir ==
&lt;references /&gt;

[[Flokkur:Íslenskar þjóðsögur]]
[[Flokkur:Sjávarskrímsli]]</text>
      <sha1>pabp0ikzm13s93tm52oelbpf833irds</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hvítfálki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184869</id>
    <revision>
      <id>1952049</id>
      <parentid>1900739</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T04:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 6 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12652" sha1="51kihicimg1cdfhi65ktujxodg614hj" xml:space="preserve">{{Taxobox
| color = pink
| name = Fálki
| image = En jaktfalk (Falco rusticolus) som ble innsamlet på Grønland og gitt i gave til museet av Fridtjof Nansen (1888.png
| image_width = 250px
| image_caption = Uppstoppaður Hvítfálki (''Falco rusticolus candicans'')
| status = LC
| regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'')
| phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'')
| classis = [[Fuglar]] (''Aves'')
| ordo = [[Fálkungar]] (''Falconiformes'')
| familia = [[Fálkaætt]] (''Falconidae'')
| genus = ''[[Falco]]''
| species = '''''F. rusticolus'''''
| binomial = ''Falco rusticolus''
| binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
}}
'''Hvítfálki''' eða '''Grænlandsfálki''', einnig '''Snæfálki''' (Falco rusticolus candicans) er stærsti fálki í heimi. Hann eru deilitegund af [[Fálki|fálkum]] (Falco rusticolus)&lt;ref&gt;Það er umdeilt meðal fuglafræðinga hvort fálkar af tegundinni ''Falco rusticolus'' tilheyri allir sömu tegund og að allar deilitegundir séu í raun ein tegund með litafbrigðum&lt;/ref&gt; sem eru hánorræn tegund ránfugla sem verpa og lifa í kringum [[Norðurheimskautssvæðið|norðurheimskautssvæðið]]. 
== Útbreiðsla ==
Heimkynni hvítfálkans eru [[Grænland]] og eyjarnar í [[Kanadíski eyjaklasinn|kanadíska eyjaklasanum]], meðal annars [[Baffinsland]], [[Ellesmere-eyja]] og [[Viktoríueyja (Kanada)|Viktoríu-eyja]].&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=The Gyrfalcon|höfundur=Eugene Potapov, Richard Sale|útgefandi=T &amp; A D Poyser|ár=2005|ISBN=0-7136-6563-7|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt; Íslenski fálkinn (Falco rusticolus islandicus) er önnur deilitegund fálka. Hvítfálkar eru algengir flækingar til Íslandi.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6976|titill=Hvað eru til margir hvítir fálkar?|höfundur=Jón Már Halldórsson|útgefandi=Vísindavefur|mánuður=Desember|ár=2007|mánuðurskoðað=Febrúar|árskoðað=2025}}&lt;/ref&gt; 
== Einkenni ==
Liturinn á hvítfálkunum er frá næstum alhvítum fjaðrabúningi yfir ljósgráum allt að dökkgráum. Það er enginn erfðafræðilegur munur á mismunandi litargerðum og ungar í sama hreiðri geta verið misdökkir.

Hlutfall dekkri fálka er meira hjá þeim sem verpa á Suður-Grænlandi en hjá þeim sem verpa lengra norður.  Því lengra norður sem kemur verða fálkarnir ljósari og norðan [[Uummannaq]] á austurströndinni og [[Scoresby-sund]]s  á vesturströndinni eru nánast allir fuglar alhvítir.

Ung fálkar eru dekkri og brúnni en fullorðnir fuglar og eru aðgreindir með bláleitri goggrót og fótum og dekkra stél. Um þriggja ára aldur fá hvítfálkarnir fjaðraham fullorðna fugla. Fullorðnir hvítfálkar eru alhvítir með langa, breiða, odddregna vængi og langt hvítt stél, dökka vængbrodda og rákir að ofan og hafa gulan gogg, goggrót og fætur. Fálkinn flýgur með hröðum, kraftmiklum vængjatökum, grípur oft til renniflugs, er hraðfleygur og mjög fimur á flugi.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Handbook of North American birds. Volume 5|höfundur=Palmer, R. S. (ritstjóri.) (|útgefandi=Diurnal Raptors|bls=465|ár=1988|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt; 

Kynbundinn munur er á stærð fálka, kvenfuglinn er stærri og þyngri en karlfuglinn og vega kvenfuglar 1,5-2,0 kg en karlfuglar 1,1-1,3 kg. Vænghaf hvítfálka er 109-134 cm og lengd: 53-63 cm. Þyngd: karldýr 1180g og kvendýr 2100g. 

Aðeins um 50% ungfugla lifa af fyrsta árið. Villtir fullorðnir hvítfálkar geta orðið 8-10 ára.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=A Complete Guide to Arctic Wildlife|höfundur=Richard Sale|útgefandi=Christopher Helm Publishing|ár=2006|ISBN=0-7136-7039-8|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt; 
==Fæða==
Lengi var talið að hvítfálkinn lifði enungis á [[Freðmýri|freðmýrum]]  og [[Fjall|fjöllum]]; nýlegar rannsóknir sýna hinsvegar að hvítfálkinn dvelur töluvert á veturna á [[Hafís|hafís]] langt frá landi. Þar étur hann [[Selaætt|selahræ]] sem [[Ísbjörn|ísbirnir]] leifa og tilfallande sjávarfugla.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=&quot;Seasonal movements of Gyrfalcons Falco rusticolus include extensive periods at sea&quot;|höfundur=Burnham, Kurt K ogNewton, Ian|útgefandi=The Ibis - International Journal of Avian Science|ár=2011|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1474-919X.2011.01141.x|bls=468-484|árgangur=Volume153, Issue3|tungumál=enska}}&lt;/ref&gt; Aðalfæða fálkans er [[Rjúpa|rjúpa]] (Lagopus muta eða L. mutus), sem hann slær með klónum á flugi eða grípur á jörðu niðri. Hann veiðir flestar tegundir fugla, en það fer eftir svæðum hvaða bráð verður fyrir valinu, á stórum svæðum á Grænlandi er mikið af fæðunni sjófuglar eins og [[lundi|lunda]] (Fratercula arctica), [[æðarfugl]] (Somateria mollissima), [[haftyrðill|haftyrðil]] (Alle alle) og [[Álka|álku]] (Alca torda). Annars staðar veiðir hvítfálkinn sérstaklega mikið af rjúpum og [[Pólhéri|pólhérum]] (Lepus arcticus) og allum tegundum af fuglum, allt frá fullorðnum [[Heiðagæs|heiðagæsum]] niður í [[Þúfutittlingur|þúfutittlinga]] (Anthus pratensis) og [[Auðnutittlingur|auðnutittlinga]] (Carduelis flammea), þeir geta einnig tekið yrðlinga og [[Minkur|minka]]. Á norðaustur-Grænlandi eru [[kragalæmingjar]] (Dicrostonyx groenlandicus) mikilvægur hluti fæðunnar.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=&quot;Gyrfalcon diet in central west Greenland during the nesting period.&quot;|höfundur=Booms, Travis L., og Mark R. Fuller|útgefandi=The Condor|ár=2003|bls=528–537|árgangur=Volume 105, Issue 3}}&lt;/ref&gt;
==Varp==
[[Mynd:Falco-rusticolus.jpg|thumb|alt=Ungi hvítfálka á vestur-Grænlandi|Ungi hvítfálka á vestur-Grænlandi]]
Það kemur fyrir að hvítfálkar verpa í fyrsta sinn tveggja ára, en venjulega hefja þeir varp á aldrinum 3 eða 4 ára. Fálkarnir verpir oft ekki eftir harða vetur og vor vegna fæðuskorts. Á Grænlandi verpir hvítfálkinn á íslausum svæðum við ströndina allt frá norðurströndinni suður til [[Hvarf (Grænland)|Hvarfs]]. Hvítfálkinn verpir í klettum, til dæmis giljum, gljúfrum, gjárveggjum, stöpum. Hann gerir sér hreiður með því að grafa skál á grasi gróinni syllu eða í skúta. Fálkarnir nota oftast sama hreiðrið ár eftir ár og hefur það verið kallað óðal á íslensku. Við rannsóknir á hreiðrum á Grænlandi kom í ljós að eitt af hreiðrunum hafði veriðð í notkun í 2700 ár.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Gyrfalcon Falco rusticolus post-glacial colonization and extreme long-term use of nest sites in Greenland.|höfundur=Burnham, K. K., Burnham, W. A. &amp; Newton, I.|útgefandi=Gyrfalcons and Ptarmigan in a changing World. The Peregrine Fund,|höfundur2=Watson, R.T., Cade, T.J., Fuller, M., Hunt, G. &amp; Potapov, E. (ritstjórar)|url=https://science.peregrinefund.org/legacy-sites/conference-gyr/proceedings/123-Burnham.pdf}}&lt;/ref&gt; 

Varpið hefst oftast í byrjun apríl á Grænlandi og er oftast 3–4 egg. Kvennfuglinn liggur á eggjum í 35 daga á meðan karlfuglinn sér henni fyrir fæðu. Ungarnir eru fleygir í lok júlí, en foreldrarnir halda áfram að færa þeim fæðu í einn mánuð í viðbót. 

Stofstærð hvítfálka á Grænlandi er talinn vera á bilinu 225 til 500 pör&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://natur.gl/arter/jagtfalk/t|titill=Jagtfalk|höfundur=Lars Maltha Rasmussen|útgefandi=Pinngortitaleriffik - Grønlands Naturinstitut|mánuðurskoðað=Febrúar|árskoðað=2025}}&lt;/ref&gt; og á kanadísku eyjunum  1900 til 3700 pör&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/gyrfalcon-falco-rusticolus|titill=Gyrfalcon Falco rusticolus.|útgefandi=The DataZone by BirdLife International|ár=2021|mánuðurskoðað=Febrúar|árskoðað=2ö25}}&lt;/ref&gt;

==Fálkaveiðar==
[[Mynd:Falconry capture.jpg|thumb|alt=Fálkaveiði í Sameinuðu arabíska furstadæmunum|Fálkaveiði í Sameinuðu arabíska furstadæmunum]]
Vitað er að lifandi Hvítfálkar voru ein allra verðmætasta útfluttningsvara [[Norrænir Grænlendingar|norrænu Grænlendinganna]]. Löngu fyrir landnám Íslands og Grænlands voru fálkar eftirsóttir af kóngum og öðrum valdamönnum um [[Evrópa|Evrópu]], [[Mið-Asía|Mið-Asíu]] og allt í kring um [[Miðjarðarhafið]] til að nota við [[Fálkaveiðar|fálkaveiðar]]. Hvítfálkarnir voru álitnir mesta gersemin og þeir voru meira virði en þyngd þeirra í [[Gull|gulli]]. Ekki eru miklar heimildir um útfluttningin frá Grænlandi en í [[Konungsskuggsjá|Konungs Skuggsjá]] segir um Grænland “: ''þar eru margir fálkar sem fólk erlendra landa myndi meta mikils. Fálkarnir eru hvítir og þeir eru fleiri á Grænland, en nokkurs staðar annars staðar''” (''Valir''&lt;ref&gt;'''Valir''' var hið forna nafn á fálkum&lt;/ref&gt;  ''eru margir i því landi, svo að í öðrum londum þætti mikil gersemi vera: hvítir valir, eru þar algengari en í engu landi öðru''”)&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://archive.org/stream/speculumregalek00ungegoog/speculumregalek00ungegoog_djvu.txt|titill=Frumtexta &quot;Speculum regale. Konungs-skuggsjá|mánuðurskoðað=Febrúar|árskoðað=2025}}&lt;/ref&gt;  

Í bardaganum um Nikopolis í einni af síðustu [[Krossferðir|krossferðunum]] seint á fjórtándu öld handtók [[Tyrkjaveldi|tyrkneski]] [[Súltan|súltáninn]] Beyezid son [[Filippus 3. Frakkakonungur|Filippusar hins djarfa]], konungs Frakklands. Filipus bauð 200.000 gulldúkata sem lausnargjald en Beyezid hafnaði tilboðinu.  Þess í stað krafðist Beyezid að fá tólf hvíta fálka sem voru mikil meiri verðmæti.&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Philip the Bold: The Formation of the Burgundian State|höfundur=Richard Vaughan|útgefandi=Boydell Press|ár=1962|ISBN=0582490480}}&lt;/ref&gt;

[[Magnús lagabætir|Magnús lagabætir Hákonarson]] Noregskonungur sendi árið 1276, átta gráa og þrjá hvíta fálka sem friðargjöf til '''[[Játvarður 1.|Játvarðs 1.]]''' E&lt;nowiki/&gt;[[Englandskonungar|nglandskonung]]&lt;nowiki/&gt;s. Þetta var vinargjöf sem tákn um samstöðu gegn Noregs og Englandskonunga geng [[Skotland|Skotum]].&lt;ref&gt;{{Bókaheimild|titill=Raptor and human – falconry and bird symbolism throughout the millennia on a global scale|útgefandi=Centre for Baltic and Scandinavian Archaeology in the Foundation of the
Schleswig-Holstein State Museums|höfundur=Ragnar Orten Lie|ár=2018|bls=738|ISBN=978-3-529-01490-1|url=https://www.wachholtz-verlag.de/raptor-and-human.html}}&lt;/ref&gt;

==Sjá einnig==
*[[Fálki]]
*[[Smyrill]]
*[[Turnfálki]]

==Tilvísanir==
{{Reflist}}

== Tenglar ==
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270162 ''Veiðihaukar''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305203357/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270162 |date=2016-03-05 }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270171 ''Veiðihaukar''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190819061948/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270171 |date=2019-08-19 }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270179 ''Veiðihaukar''; 3. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305194817/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270179 |date=2016-03-05 }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270186 ''Veiðihaukar''; 4. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818133850/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270186 |date=2019-08-18 }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270195 ''Veiðihaukar''; 5. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1932] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305200634/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3270195 |date=2016-03-05 }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3291160 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}
* [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3291180 ''Fálkahúsið og fálkaverslun konungs''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201752/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3291180 |date=2016-03-05 }}
* [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4041792 ''Stórpólitísk fuglaveiði''; grein í Tímanum 1987]

== Heimildir ==
{{Wiktionary|fálki}}
{{commonscat|Falco rusticolus}}
{{Wikilífverur|Falco rusticolus}}
* {{vefheimild|url=http://www.ni.is/starfsemi/falkinn.phtml |titill= Náttúrufræðistofnun - Fálkarannsóknir|mánuðurskoðað=4.mars|árskoðað=2006}}
[[Flokkur:Fálkar]]
[[Flokkur:Ránfuglar]]</text>
      <sha1>51kihicimg1cdfhi65ktujxodg614hj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Air Atlanta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185207</id>
    <revision>
      <id>1952060</id>
      <parentid>1903638</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T09:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <origin>1952060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2207" sha1="qxzgnlnf8jlt1o3exm18ch4mb3ntguo" xml:space="preserve">{{Fyrirtæki |
  nafn         = Air Atlanta |
  merki        = Air Atlanta Icelandic Logo.svg
|
  gerð         = Einkahlutafélag |
  hafði flug   = 10. febrúar 1986 |
  stofnað      = 10. febrúar 1986 |
  staðsetning  = [[Kópavogur]], [[Ísland]] |
  lykilmenn    = [[Hannes Hilmarsson]] stjórnarformaður 
[[Baldvin Mar Hermannssonn]] forstjóri |
  starfsemi    = Flugfélag |
  starfsmenn =  |
  vefur        = [https://www.airatlanta.com airatlanta.com]
|Gjaldþrota=}}

[[File:Liège Airport Air Atlanta Icelandic Magma Aviation Boeing 747-4F6(BDSF) TF-AMN (DSC01190).jpg|thumb|Air Atlanta [[Boeing 747]]]]

'''Air Atlanta''' er flugfélag og stórt leiguflugfélag (''Aircraft Crew Maintenance Insurance'') eða ACMI, með höfuðstöðvar í Kópavogi. Aðalstöð þess er á [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvelli]]&lt;ref&gt;[https://www.aircargonews.net/air-atlanta-icelandic-to-establish-new-aoc/1036220.article Air Atlanta Icelandic to establish new AOC]&lt;/ref&gt;.

== Saga ==
Fyrirtækið var stofnað 10. febrúar 1986 af [[Arngrímur Jóhannsson|Arngrími Jóhannssyni]] og [[Þóra Guðmundsdóttir|Þóru Guðmundsdóttur]]. Árið 2021 opnaði Air Atlanta Icelandic evrópskt dótturfyrirtæki sitt Air Atlanta Europe, með aðsetur á Möltu, til að reka [[Boeing 777]] farþegaflugvélar&lt;ref&gt;[https://www.aircargonews.net/air-atlanta-opens-new-chapter-with-move-to-777s/1060783.article Air Atlanta opens new chapter with move to 777s]&lt;/ref&gt;. Árið 2025 mun íslenska fyrirtækið samþætta sína fyrstu Boeing 777&lt;ref&gt;[https://www.ch-aviation.com/news/148983-air-atlanta-icelandic-adds-first-b777-200er Air Atlanta Icelandic adds first B777-200ER]&lt;/ref&gt;.

== Floti ==
Flugfloti Air Atlanta Icelandic samanstendur af 9 flugvélum í febrúar 2025&lt;ref&gt;[https://www.planespotters.net/airline/Air-Atlanta-Icelandic Air Atlanta Icelandic Fleet Details and History]&lt;/ref&gt; :
* 8 [[Boeing 747|Boeing 747-400F]]
* 1 [[Boeing 777|Boeing 777-200ER]]

== Tenglar ==
* [https://www.airatlanta.com Opinber vefsíða Air Atlanta]

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Íslensk flugfélög}}
{{stubbur|Ísland}}
{{S|1986}}

[[Flokkur:Íslensk flugfélög]]
[[Flokkur:Íslenskar ferðaskrifstofur]]</text>
      <sha1>qxzgnlnf8jlt1o3exm18ch4mb3ntguo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hvítrækja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>185257</id>
    <revision>
      <id>1952050</id>
      <parentid>1919092</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T04:24:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11299" sha1="3gt5pbcr5mib0v5y9pqvuuvv6owo1u4" xml:space="preserve">'''Hvítrækja''' (fræðiheiti: ''Penaeus setiferus'' einnig ''Litopenaeus setiferus'')'';'' er tegund rækju sem má finna víða við austurströnd [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] en einnig í [[Mexíkóflói|Mexíkóflóa]]. Hvítrækjan helst að mestu fyrir í grunnum og hlýjum sjó en sjórinn þarf að vera heitari en 2,3°C svo hvítrækjan þrífist vel&lt;ref&gt;National Wildlife Federation. (e.d.). ''Atlantic white shrimp''. https://www.nwf.org/Educational-Resources/Wildlife-Guide/Invertebrates/Atlantic-White-Shrimp&lt;/ref&gt;.

{{Taxobox
| synonyms = *''Cancer setiferus'' &lt;small&gt;Linnaeus, 1767&lt;/small&gt;
*''Penaeus setiferus'' &lt;small&gt;(Linnaeus, 1767)&lt;/small&gt;
| superclassis = Decapoda
| subclassis = Dendrobranchiata
| familia = Penaeidae
| subfamilia = Litopenaeus
| species = L. setiferus
| image2 = Litopenaeus setiferus (YPM IZ 043961).jpeg
| image2_caption = L. setiferus
}}
[[File:Litopenaeus setiferus.jpg|thumb|right]]
[[File:Penaeus diagram.png|thumb|right|Diagram of ''Litopenaeus setiferus'']]

== Útlit ==
Munur er á stærð hvítrækju milli kynja, þá er karlkyns rækjan minni en kvenkynið. Stærst getur rækjan orðið allt að 20 cm að lengd&lt;ref&gt;Muncy, R. J. (1984). ''Species profiles: Life Histories and Environmental Requirements of Coastal Fishes and Invertebrates (South Atlantic).'' https://www.dnr.sc.gov/marine/species/assets/SpeciesProfileWhiteShrimp.pdf&lt;/ref&gt;. Þá er hámarksaldur rækjunnar um 2 ár&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;SeaLifeBase. (e.d.). ''Penaeus setiferus''. https://www.sealifebase.se/summary/Penaeus-setiferus.html{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;. Á höfði rækjunnar má finna tvö augu, trjónu og einnig fálmara sem rækjan notast við í fæðuöflun og við að greina nærumhverfi sitt. Fálmararnir geta orðið allt að þrisvar sinnum lengri en restin af líkama hennar. Munnur rækjunnar kallast trjóna og er rækjan með 5-11 tennur í efri hluta trjónunnar og tvær tennur í þeim neðri&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;National Oceanic and Atmospheric Administration. (2025, 19. febrúar). ''White shrimp''. https://www.fisheries.noaa.gov/species/white-shrimp&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Súrefnisöflun fer fram í tálknum hennar en til þess þarf hún gott flæði vatns í kringum sig&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Litur hvítrækjunnar er eins og nafnið ber að geta hvítur en einnig ljósgrár með gulleitum línum og þá er búkur hennar að einhverju leyti nokkuð gegnsær og á hala hennar má svo finna blágræna rönd. Hvítrækjan hefur alls tuttugu lappir. Helmingur lappanna hafa það hlutverk að ganga á hafsbotni en hinn helmingurinn er til sunds&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

== Líffræði ==
Saltmagn og hitastig eru tveir áhrifavaldar á lífsferil hvítrækjunnar. Fullorðin hvítrækja hrygnir út á sjó fjarri strandsvæðum. Kvenkyns rækjan hrygnir á bilinu 500.000-1.000.000 hrognum í hvert sinn. Hrognin berast svo með [[Hafstraumur|hafstraumum]] til strandsvæðanna en þar er seltustig sjávar lægra vegna blöndunar ferskvatns og sjávar og hitastig sjávar hærra. Ungviði vaxa og dafna betur við lægra seltustig en færa sig svo aftur út á meira dýpi með hækkandi aldri og þroska til þess að hrygna&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Ungviði rækjunnar eru oft fyrst um sinn kallaðar lirfur þar til þær stækka. Lirfurnar sækja næringu úr [[Plöntusvif|plöntusvifi]] og öðrum agnarsmáum dýrum en fullorðin rækja sækist einnig mikið í plöntur, örverur og aðra litla fiska. Hvítrækjan hefur einnig verið þekkt fyrir að stunda sjálfsafrán&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Lifnaðarhættir og búsvæði ==
Hvítrækjan heldur sér mest við austurströnd [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. Útbreiðsla hennar er allt frá [[New York-fylki|New York]] fylki suður eftir til fylkisins Flórída. Hún heldur sig einnig til í Mexíkóflóa og við strendur Mexíkó. Hvítrækjuna má helst finna á grunnsævi á um 2-27 metra dýpi en hefur líka fundist á allt að 90 metra dýpi. Þá er hvítrækjan mest við leir, sand eða mýrarbotna. Fæðuval hennar er aðallega plöntusvif en þær éta einnig lítil [[krabbadýr]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

== Helstu ógnir ==
Það eru margvígslegar ógnir sem hvítrækjan stendur frammi fyrir á lífsskeiði sínu. Ógnirnar eru mismunandi og geta haft áhrif á fjölgun og útbreiðslu rækjunnar ásamt fæðuöflun og fleira. Líkt og hjá mörgum öðrum sjávardýrategundum eru [[rándýr]] framarlega í flokki ógna. Ýmsar tegundir krabba, fugla og fiska nýta sér hvítrækjuna sem fæðu. Þetta veldur því að hvítrækjulirfurnar ná ekki fullorðinsaldri vegna afráns þessara tegunda&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 

Umhverfisáhrif eru einnig stór ógn. Talið er að hvítrækjan sé viðkvæm breytingum á hitastigi sjávar og breytingin geti haft neikvæð áhrif á vöxt og fjölgun&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Þá er talið að breytingar á seltustigi sé einnig skaðsamur þáttur á sama sviði þar sem hvítrækjan er mjög næm fyrir þessum breytingum&lt;ref&gt;South Carolina Department of Natural Resources. (e.d.). ''White shrimp''. https://www.dnr.sc.gov/marine/mrri/acechar/speciesgallery/Invertebrates/WhiteShrimp/index.html&lt;/ref&gt;.

Sjúkdómar eru einnig taldir vera mikil ógn gagnvart hvítrækjunni þar sem þeir geta haft alvarleg áhrif á rækjustofna. Þar má nefna sjúkdóminn hvítblettaveikina ''(e. [[:en:White_spot_syndrome|White spot syndrome virus]])'' en hvítblettaveikin er mjög smitandi og er dánartíðni í sýktum rækjum nokkuð há&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;Tang, K. F. J. og Lightner, D. V. (2010). ''White Spot Syndrome Virus gene expression in infected shrimp (Penaeus vannamei) detected by real-time RT-PCR''. ''Diseases of Aquatic Organisms, 89''(1), 69–76. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2855118/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Valenzuela-Jiménez M., Durruty-Lagunes C., Cuzon G., Wasielesky Jr. W. Og Gaxiola G. (2020). North Atlantiv white shrimp Litopenaeus setiferus (Decapoda: Penaeidae) as an aquaculture target species for farming: a review. ''Latin American Journal of Aquatic Research, 48''(2), 167-176. https://www.scielo.cl/pdf/lajar/v48n2/0718-560X-lajar-48-02-0167.pdf&lt;/ref&gt;. Sýkingin veldur einkennum líkt og hvítum blettum á skel rækjunnar, sljóleika og minni fæðuinntöku. Ekki er til nein áhrifamikil meðferð við sjúkdómnum en ein helsta forvörn gegn honum er gott eftirlit og sóttvarnaraðgerðir. Hvítblettaveikin kemur oftast fyrir í [[eldi]] þar sem þröngt er um rækjurnar og geta heilu stofnanir þurrkast út á mjög skömmum tíma&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. 

Ofveiði er líkt og hjá mörgum öðrum sjávardýrategundum raunveruleg ógn gegn hvítrækjunni. Veiði á hvítrækju er mjög eftirsóknarverð en hennar hlutverk er einnig stórt í fæðukeðjunni svo fall á stofni hennar getur haft alvarlegar afleiðingar fyrir aðrar fisktegundir&lt;ref&gt;''White shrimp''. (e.d.). https://oceana.org/marine-life/white-shrimp&lt;/ref&gt;.

== Veiðar ==
Hvítrækjan er mikilvæg [[Rækjur|rækjutegund]] í Bandaríkjunum. Veiðar á hvítrækjunni hafa verið til staðar frá [[19. öldin|19. öld]] og hafa fylki á borð við [[Louisiana]] og [[Texas]] verið þar í fararbroddi. Margar áskoranir hafa sprottið upp í gegnum tíðina og þar má helst nefna [[ofveiði]] og [[umhverfisáhrif]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Þá hafa stjórnunaraðgerðir einnig sett svip sinn á veiði á hvítrækjunni. Stjórnunaraðgerðirnar hafa verið margvíslegar og með mismunandi tilgang. Takmarkanir á veiðitíma er dæmi um algenga aðgerð stjórnvalda en með slíkri takmörkun er markmiðið að vernda stofna og stuðla gegn ofveiði. 

Á [[1961-1970|sjöunda áratugnum]] komu upp áskoranir tengdar ofveiði svo yfirvöld í Bandaríkjunum settu fram takmörkun á veiðitíma árið [[1981]] á veiðum í [[Mexíkóflói|Mexíkóflóa]] til að vernda ungviði&lt;ref&gt;National Oceanic and Atmospheric Administration. (2020, 12. maí). ''Gulf of Mexico shrimp fishery management plan''. https://www.fisheries.noaa.gov/management-plan/gulf-mexico-shrimp-fishery-management-plan&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;National Oceanic and Atmospheric Administration. (2024, 4. mars). ''Gulf of Mexico shrimp historical amendments and rulemaking (1981-2017)''. https://www.fisheries.noaa.gov/action/gulf-mexico-shrimp-historical-amendments-and-rulemaking-1981-2017&lt;/ref&gt;. Á [[1971-1980|áttunda]] og [[1981-1990|níunda áratugnum]] var eyðilegging búsvæða að hafa áhrif á hvítrækjustofninn sem olli háværs kalls almennings fyrir verndun [[Votlendi|votlendis]] og minnkun á úrgangslosun á hafsvæðum hvítrækjunnar. Reglugerðir á veiðarfærum eru einnig dæmi um algengar stjórnunaraðgerðir en ákveðin skilyrði varðandi notkun á [[Botnvarpa|botnvörpu]] hafa komið til sögunnar á síðustu áratugum. Reglugerðir á möskvastærðum hafa t.a.m. verið settar á til að minnka meðafla&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Bandaríkin hafa verið leiðandi í veiðum á hvítrækjunni og náðu hámarki árin 2006-2007 þegar þau veiddu yfir 60.000 tonn. Þá hafa Bandaríkin verið að veiða um 40.000-55.000 [[tonn]] árlega að meðaltali síðastliðin 15 ár. Nokkuð högg kom á veiðarnar um 1981 og árin þar á eftir þegar takmarkanirnar á veiðitíma voru settar. Eftir aldamótin árið [[2000]] hafa veiðar þó farið nokkuð vaxandi og sýna aflatölur hvers árs merki þess.

Önnur lönd stunda einnig veiðar á Hvítrækjunni. Þar má nefna löndin [[Kúba|Kúbu]], [[Kólumbía|Kólumbíu]], [[Brasilía|Brasilíu]], og [[Venesúela]]. Litlar upplýsingar eru um umfang og sögu veiðanna í þessum löndum en telja má að veiðarnar séu að einhverju leiti mikilvægar. Aukning hefur verið á veiðum hvítrækjunnar í Brasilíu og í Venesúela á síðastliðnum 15 árum á meðan veiðar á Kúbu og í Kólumbíu hafa dvínað frá síðustu aldamótum. [[Mexíkó]] hefur einnig samkvæmt aflatölum frá [[FAO]] verið að stunda veiðar á hvítrækjunni frá árinu [[2005]] en þær veiðar hafa verið mjög litlar. [[Ekvador]] hefur í gegnum tíðina stundað umfangsmikla rækjuræktun en er þó ekki kennt við ræktun á hvítrækjunni sjálfri. Ein af helstu útflutningsgreinum landsins er rækjueldi og hefur Hvítfætlurækjan (''[[Kyrrahafshvítrækja|Litopenaeus vannamei)]]'' sem er náskyld hvítrækjunni verið þar aðaltegundin. Ekvador hefur stundað rækjueldi í um 50 ár og hefur ræktunin aukist á síðastliðnum áratugum. Samkvæmt skýrslu FAO hefur fiskeldi landsins verið um 95% rækjueldi&lt;ref&gt;Piedrahita. Y. (2022, 25. júní). ''Shrimp farming industry in Ecuador, part 1''. Global Seafood Alliance. https://www.globalseafood.org/advocate/shrimp-farming-industry-in-ecuador-part-1/&lt;/ref&gt;.

Íslendingar hafa ekki stundað veiðar á hvítrækju hingað til. Langt er fyrir [[Útgerð|útgerðirnar]] að fara að sækja hana vegna staðsetningar hennar um og við [[Miðbaugur|miðbaug]]. Þó gæti eldi verið vænlegur kostur. Framför Ekvador í rækjueldi gæti verið hvatning til annarra landa að hefja skoðun á þeim valkosti eða á samstarfi, þó mætti telja að nokkuð langt sé í land þar til Íslensk fyrirtæki hefji ræktun á einsbáti hér á landi.

= Heimildaskrá =
&lt;references /&gt;


[[Flokkur:Rækjur]]</text>
      <sha1>3gt5pbcr5mib0v5y9pqvuuvv6owo1u4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Notandi:Thordisjonasigurdardottir/sandkassi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>186953</id>
    <revision>
      <id>1952105</id>
      <parentid>1923258</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1952105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5377" sha1="1ulollitdtb81bsynwsowu5zk34lk4n" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name          = Þórdís Jóna Sigurðardóttir
| birth_date    = {{birth date and age|1968|2|2}}
| nationality   = Íslensk
| occupation    = Stjórnandi, fræðimaður
| known_for     = Forstjóri Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu
| alma_mater    = Háskóli Íslands, Vlerick Business School
}}
[[Mynd:Thordis.jpg|thumb]]
'''Þórdís Jóna Sigurðardóttir''' (f. 2. febrúar 1968) er íslenskur stjórnandi og fræðimaður með áratugareynslu af umbótaverkefnum, stefnumótun og breytingastjórnun í opinberum og einkareknum geirum. Hún hefur gegnt fjölmörgum leiðtogahlutverkum, meðal annars sem framkvæmdastjóri, stjórnarformaður og ráðgjafi, og starfar nú sem forstjóri [[Miðstöð menntunar og skólaþjónustu|Miðstöðvar menntunar og skólaþjónustu]]. Í störfum sínum hefur hún lagt áherslu á að bæta menningu, valdefla starfsfólk og tengja nýsköpun við rekstrarumbætur og þróun þjónustu.

== Ferill ==
Þórdís hóf feril sinn sem rannsakandi hjá [[Rannsóknastofnun uppeldis- og menntamála]] þar sem hún vann að fjölþjóðlegum rannsóknum á velferð ungmenna. Hún starfaði síðar sem lektor og forstöðumaður MBA-náms við [[Háskólinn í Reykjavík|Háskólann í Reykjavík]] og sat í háskólaráði skólans.

Á árunum 2005–2009 starfaði hún hjá [[Baugur Group]] þar sem hún stýrði fjárfestingasafni með áherslu á nýsköpunar- og tæknifyrirtæki. Hún gegndi m.a. hlutverki stjórnarformanns í [[Vodafone Ísland]] (nú [[Sýn (fjarskiptafyrirtæki)|Sýn]]) og í upplýsingatæknifyrirtækinu [[Advania|Skýrr]], sem síðar varð hluti af Advania. Hún hefur einnig setið í stjórnum fyrirtækja á borð við [[Hagar]], [[Teymi]], [[365 miðlar]], [[Mosaic Fashions]] og [[Humac]].

Hún var framkvæmdastjóri hjá [[Capacent]] þar sem hún leiddi ráðgjöf í stefnumótun og ráðningum fyrirtækja. Þá var hún framkvæmdastjóri [[Hjallastefunni |Hjallastefnunnar]] á árunum 2015–2020, þar sem hún stýrði 18 leik- og grunnskólum og opnaði einnig skóla í Glasgow. Árið 2019 hlaut hún viðurkenningu frá Viðskiptaráði Íslands fyrir verkefnið „Byltingu í stjórnun“.

Árið 2022 var hún skipuð forstjóri [[Miðstöð menntunar og skólaþjónustu]], áður Menntamálastofnun, og hefur þar leitt umbreytingar í samræmi við menntastefnu stjórnvalda og lög um farsæld barna. 

== Menntun ==
* MBA, [[Vlerick Business School]], Belgía (2001)
* MA í félagsfræði, [[Háskóli Íslands]] (1998)
* BA í stjórnmálafræði, [[Háskóli Íslands]] (1993)
* Diplóma í stjórnendaþjálfun (Coach U, Háskólinn í Reykjavík)
* Diplóma í heilsumarkþjálfun (Institute for Integrative Nutrition, NY)
* Kúrsar frá [[Harvard Business School]] í leiðtogafærni og stefnumótun.

== Einkalíf ==
Þórdís býr í Reykjavík, er gift og á þrjú uppkomin börn. Hún hefur brennandi áhuga á jafnrétti og velferð barna. Þórdís stundar hlaup, jóga og gönguferðir sem eru styttri og lengri.

== Heimildir ==
{{reflist}}

== Rannsóknir og birtingar ==
Þórdís Jóna Sigurðardóttir hefur tekið þátt í fjölmörgum rannsóknum á sviði félagsvísinda, sérstaklega tengdum velferð, atvinnuleysi, félagslegum stuðningi og ofbeldi. Hún hefur birt greinar í ritrýndum tímaritum og bókum, bæði sem höfundur og meðhöfundur.

* Þórdís Sigurðardóttir og Hildigunnur Ólafsdóttir (1997). ''Orsakir, umfang og afleiðingar heimilisofbeldis gegn konum og börnum''. Reykjavík: Dóms- og kirkjumálaráðuneytið.

* Þórdís Sigurðardóttir og Jón Gunnar Bernburg (1997). „Social stöd och marginalisering.“ Í: Jan Carle og Ilse Julkenen (ritstj.), ''Arbetslöshetens vilkor''. Kaupmannahöfn: Norræna ráðherraráðið, bls. 203–222.

* Þórólfur Þórlindsson, Stefán Jónsson, Þórdís Sigurðardóttir, Jón Gunnar Bernburg og Inga Dóra Sigfúsdóttir (1998). ''Ungt fólk '97: Fyrstu niðurstöður úr rannsókn á lífsstíl ungs fólks''. Reykjavík: Rannsóknastofnun uppeldis- og menntamála.

* Þórdís Sigurðardóttir og Hildigunnur Ólafsdóttir (1998). „Vold i nærmiljø.“ *Nordisk Tidskrift for Kriminalvidenskab*, 85(1), 11–37.

* Þóroddur Bjarnason, Þórdís Sigurðardóttir og Þórólfur Þórlindsson (1999). „Human agency, capable guardians and structural constraints: A lifestyle approach to the study of violent victimization.“ *Journal of Youth and Adolescence*, 28(1), 105–119.

* Þórdís Sigurðardóttir (1999). „Formal and informal support related to the well-being and status on the labour market.“ Í: Jan Carle og Ilse Julkenen (ritstj.), ''Young and unemployed in Scandinavia – A Nordic comparative study''. Kaupmannahöfn: Norræna ráðherraráðið, bls. 105–112.

* Þórdís Sigurðardóttir og Þóroddur Bjarnason (2000). „Psychological distress among youth during unemployment and beyond.“ Í: Andy Furlong og Torild Hammer (ritstj.), ''Youth Unemployment and Marginalization in Northern Europe''. Ósló: NOVA, bls. 53–65.

* Þóroddur Bjarnason og Þórdís Sigurðardóttir (2003). „The role of perceived social support and deprivation in psychological distress in unemployment and beyond: A six-country comparative study of youth.“ *Social Science &amp; Medicine*, 56(5), 973–985.</text>
      <sha1>1ulollitdtb81bsynwsowu5zk34lk4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Charlie Kirk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>187510</id>
    <revision>
      <id>1952116</id>
      <parentid>1929297</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:39:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19142-45</username>
        <id>114943</id>
      </contributor>
      <comment>bætti við upplýsingum og lýsingmu</comment>
      <origin>1952116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1103" sha1="milo8t6o8unu1p9j6q33jxjb5fm4j1j" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn           = Charlie Kirk
| mynd           = Charlie Kirk in Tampa July 2025 (cropped).jpg
| myndatexti     =Kirk í júlí 2025.
| fæðingardagur  = {{fæðingardagur|1993|10|14}}
| fæðingarstaður = [[Arlington Heights]], [[Illinois]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| dauðadagur     = {{Dánardagur og aldur|2025|9|10|1993|10|14}}
| dauðastaður    = [[Orem, Utah|Orem]], [[Utah]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| orsök_dauða = [[Morðið á Charlie Kirk|Skotinn til bana]]
| þekkt_fyrir  = Að stofna {{ill|Turning Point USA|en}} 
| þjóðerni       = [[Bandaríkin|Bandarískur]]
| stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]]
| maki = {{gifting|Erika Frantzve|2021}}
| börn = 2
| undirskrift = Charlie kirk.svg
}}
WE ARE CHARLEI KIRK, WE CARRY THE FLAMEEEEE. WE FIGHT FOR THE GOSPEL WE HONOUR HIS NAME. WE ARE CHARLIE (high note) KIRK

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Stubbur|æviágrip|stjórnmál|Bandaríkin}}
{{DEFAULTSORT:Kirk, Charlie}}
{{fd|1993|2025}}
[[Flokkur:Bandarískir áhrifavaldar]]
[[Flokkur:Bandarískir fjölmiðlamenn]]
[[Flokkur:Repúblikanar]]</text>
      <sha1>milo8t6o8unu1p9j6q33jxjb5fm4j1j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952119</id>
      <parentid>1952116</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-19142-45|~2026-19142-45]] ([[User talk:~2026-19142-45|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:Óskadddddd|Óskadddddd]]</comment>
      <origin>1929297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2458" sha1="lux5kgb42q2ezerky3ie00ttyg8o3a5" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn           = Charlie Kirk
| mynd           = Charlie Kirk in Tampa July 2025 (cropped).jpg
| myndatexti     =Kirk í júlí 2025.
| fæðingardagur  = {{fæðingardagur|1993|10|14}}
| fæðingarstaður = [[Arlington Heights]], [[Illinois]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| dauðadagur     = {{Dánardagur og aldur|2025|9|10|1993|10|14}}
| dauðastaður    = [[Orem, Utah|Orem]], [[Utah]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| orsök_dauða = [[Morðið á Charlie Kirk|Skotinn til bana]]
| þekkt_fyrir  = Að stofna {{ill|Turning Point USA|en}} 
| þjóðerni       = [[Bandaríkin|Bandarískur]]
| stjórnmálaflokkur = [[Repúblikanaflokkurinn]]
| maki = {{gifting|Erika Frantzve|2021}}
| börn = 2
| undirskrift = Charlie kirk.svg
}}
'''Charles James Kirk''' (14. október 1993 – 10. september 2025) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[Hægristefna|hægri-sinnaður]] aðgerðarsinni, álitsgjafi, rithöfundur og fjölmiðlamaður. Hann var á meðal stofnenda samtakanna {{ill|Turning Point USA|en}} og var framkvæmdastjóri þeirra til dauðadags, en samtökin hafa það markmið að kynna og tala fyrir sjónarmiðum íhaldsmanna í menntaskólum og háskólum í Bandaríkjunum. Honum hefur verið lýst sem einum af áhrifamestu íhaldsmönnunum í bandarískum stjórnmálum á síðari árum og áköfum bandamanni [[Donald Trump]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|titill=Hver var Charli­e Kirk?|url=https://www.visir.is/g/20252774102d/hver-var-charli-e-kirk-|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 11. september 2025 |skoðað= 11. september 2025 |höfundur=Kjartan Kjartansson}}&lt;/ref&gt;

Þann 10. september 2025 var Kirk [[Morðið á Charlie Kirk|skotinn til bana]] af leyniskyttu við háskóla í [[Utah]] þar sem hann var staddur við rökræður. Verknaðurinn vakti hörð viðbrögð og fordæmingar stjórnmálamanna innan og utan Bandaríkjanna. Tveimur dögum síðar var 22 ára maður frá Utah að nafni Tyler Robinson handtekinn fyrir morðið.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/c784end1wxvo|title=Charlie Kirk shooting: An unlikely end to the 33-hour hunt for suspect|date=2025-09-12|author=Jude Sheerin|publisher=[[BBC]]|language=en-GB|access-date=2025-09-16}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{Stubbur|æviágrip|stjórnmál|Bandaríkin}}
{{DEFAULTSORT:Kirk, Charlie}}
{{fd|1993|2025}}
[[Flokkur:Bandarískir áhrifavaldar]]
[[Flokkur:Bandarískir fjölmiðlamenn]]
[[Flokkur:Repúblikanar]]</text>
      <sha1>lux5kgb42q2ezerky3ie00ttyg8o3a5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hrafn Splidt Þorvaldsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>188397</id>
    <revision>
      <id>1952025</id>
      <parentid>1944641</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T02:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1952025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1410" sha1="nzo7ho7rq68phnqhiipag1t9gzmv820" xml:space="preserve">[[Mynd:Hrafn Splidt Þorvaldsson.jpg|thumb|Hrafn Splidt Þorvaldsson]]
'''Hrafn Splidt Þorvaldsson''' (f. 20 júní [[2000]]) er [[Viðskiptafræði|viðskiptafræðingur]] og formaður [[Samband ungra framsóknarmanna|Sambands Ungra Framsóknarmanna]]. Hann hefur verið virkur í flokknum síðan 2021. Einnig hefur hann setið í málefnanefnd [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]] og stjórn Kjördæmasambands Framsóknar í Reykjavík.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252786751d/mosfellingur-hja-straeto-leidir-unga-fram-soknar-menn|title=Mosfellingur hjá Strætó leiðir unga Fram­sóknar­menn - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-10|website=visir.is|language=is|access-date=2025-10-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://framsokn.is/nyjast/frettir/hrafn-nyr-formadur-suf/|title=Hrafn nýr formaður SUF|access-date=2025-10-28}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;

Hann var í 13. sæti á lista Framsóknar í [[Reykjavíkurkjördæmi norður]] í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningum 2024.]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kosningaprof.ruv.is/frambjodandi/hrafn-splidt-orvaldsson-6ren-b-13/|title=Svar frambjóðanda: Hrafn Splidt Þorvaldsson (Framsóknarflokkur) – Kosningapróf RÚV|website=kosningaprof.ruv.is|language=is|access-date=2025-10-28}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
&lt;references/&gt;
{{f|2000}}
[[Flokkur:Íslenskir viðskiptafræðingar]]</text>
      <sha1>nzo7ho7rq68phnqhiipag1t9gzmv820</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hanja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189055</id>
    <revision>
      <id>1951953</id>
      <parentid>1940555</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T19:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>75347</id>
      </contributor>
      <comment>Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1951953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2846" sha1="o9b8hgltmsjkpv6p9fakusugl0ggm86" xml:space="preserve">'''Hanja''' ([[kóreska]]: 한자; Hanja: 漢字), einnig skrifað '''Hancha''', eru [[Kínverskir stafir|kínversk tákn]] sem notuð eru til að rita kóresku. Eftir að táknin voru flutt til Kóreu til að rita bókmenntakínversku (klassíska kínversku), voru þau aðlöguð að ritun kóresku allt frá tímum [[Gojoseon]].

'''Hanjaeo''' (한자어; 漢字語) vísar til sínó-kóresks orðaforða, sem hægt er að rita með Hanja, og hanmun (한문; 漢文) vísar til ritunar á klassískri kínversku, þó að hugtakið Hanja sé stundum einnig notað yfir bæði þessi fyrirbæri. Þar sem Hanja-tákn hafa aldrei gengist undir stórar umbætur líkjast þau mjög hefðbundnum kínverskum og hefðbundnum japönskum táknum, þótt strokuröð sumra tákna sé örlítið frábrugðin. Dæmi um þetta eru táknin 教 og 敎, sem og 研 og 硏.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sayjack.com/korean/hanja/characters/|title=Korean Hanja Characters|website=SayJack|access-date=2017-11-04}}&lt;/ref&gt; Aðeins fáein Hanja-tákn hafa verið breytt eða eru einstök fyrir kóresku; flest þeirra eru eins og hefðbundin kínversk tákn. Aftur á móti hafa mörg kínversk tákn sem nú eru notuð í meginlandi [[Kína]], [[Malasía|Malasíu]] og [[Singapúr]] verið einfalduð og hafa færri strokur en samsvarandi Hanja-tákn.

Fram á nútímann voru kóresk skjöl, sagnfræði, bókmenntir og skrár aðallega rituð á bókmenntakínversku, með Hanja sem aðalritkerfi. Strax árið 1446 setti Sejong mikli konungur fram Hangúl (einnig kallað Chosŏn'gŭl í Norður-Kóreu) með útgáfu ''Hunminjeongeum''. Hangúl náði þó ekki almennri opinberri notkun fyrr en seint á 19. og snemma á 20. öld.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.korean.go.kr/hangeul/setting/002.html|website=[[National Institute of Korean Language]]|script-title=ko:알고 싶은 한글|access-date=22 March 2018|archive-date=18 febrúar 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200218134258/https://www.korean.go.kr/hangeul/setting/002.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;fischer&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Ywo0M9OpbXoC&amp;pg=PA189|title=A History of Writing|last=Fischer|first=Stephen Roger|date=2004-04-04|publisher=Reaktion Books|isbn=1-86189-101-6|series=Globalities|location=London|pages=189–194|access-date=2009-04-03}}&lt;/ref&gt; Því er kunnátta í kínverskum táknum nauðsynleg til að stunda nám í kóreskri sögu. [[Orðsifjafræði|Orðsifjar]] sínó-kóreskra orða endurspeglast í Hanja.&lt;ref name=&quot;BAS&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=QP8nDwAAQBAJ&amp;q=sino-korean+words&amp;pg=PA4|title=Modern Korean Grammar: A Practical Guide|last=Byon|first=Andrew Sangpil|publisher=Taylor &amp; Francis|year=2017|isbn=978-1351741293|pages=3–18}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
[[Flokkur:Kóreska]]
[[Flokkur:Kórea]]</text>
      <sha1>o9b8hgltmsjkpv6p9fakusugl0ggm86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Notandi:Þorsteinn Már Guðmundsson/sandkassi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>189804</id>
    <revision>
      <id>1951958</id>
      <parentid>1951717</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T20:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Haraldur Guðjónsson Thors</username>
        <id>113369</id>
      </contributor>
      <comment>Orðalagsbreytingar</comment>
      <origin>1951958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13437" sha1="eyzfbqszja2rt99moc9ws633jp3yjz6" xml:space="preserve">== '''Utanþingsstjórnin 1942–1944''' ==
[[Mynd:Rikisstjorn16des42.jpg|thumb|Talið frá vinstri: Björn Ólafsson, Björn Þórðarson, forseti Íslands Sveinn Björnsson, Vilhjálmur Þór, Einar Arnórsson, Jóhann Sæmundsson vantar á myndina.Ljósmynd/Stjórnarráð Íslands]]
'''Ráðuneyti Björns Þórðarsonar''', sem jafnan var nefnt '''Utanþingsstjórnin''', var íslensk ríkisstjórn sem sat frá 16. desember 1942 til 21. október 1944. Við myndun hennar var brotið blað í íslenskri stjórnmálasögu, þar sem enginn þeirra ráðherra sem skipaðir voru sat á Alþingi, og var hún því eina utanþingsstjórnin í sögu Íslands. Andstæðingar hennar kölluðu hana stundum Coca-Cola-stjórnina.&lt;ref&gt;„''Útvarpsumræðurnar og dýrtíðarmálið'',“ ''Þjóðviljinn'', bls. 9. Sótt 25. mars 2026 af &lt;nowiki&gt;https://timarit.is/page/2742266#page/n2/mode/2up&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;). Stjórnin hlaut viðurnefnið vegna þess að tveir ráðherrar hennar, Björn Ólafsson og Vilhjálmur Þór, voru hluthafar í Vífilfelli, sem hafði einkaleyfi á innflutningi á gosdrykknum Coca-Cola. Þá var Vilhjálmur Þór jafnframt meðal forsvarsmanna Sambands íslenskra samvinnufélaga, sem fékk umboð til olíusölu og lagði þannig grunn að starfsemi Olíufélagsins hf.
----

==== '''Efnahagslegt og pólitískt ástand 1941–1942''' ====
Á árunum 1941–1942, fyrstu árum síðari heimsstyrjaldarinnar, stóð íslenskt samfélag frammi fyrir alvarlegum efnahagslegum vanda vegna stríðsástandsins. Verðbólga jókst hratt vegna mikils innstreymis gjaldeyris frá Bandamönnum, en á sama tíma var verulegur skortur á innfluttum vörum.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland á 20. öld|last1=Helgi Skúli Kjartansson|date=2010|publisher=Sögufélag|location=Reykjavík|pages=165, 239}}&lt;/ref&gt;  Á árunum 1941–1942, fyrstu árum síðari heimsstyrjaldarinnar, stóð íslenskt samfélag frammi fyrir alvarlegum efnahagslegum vanda vegna stríðsástandsins. Verðbólga jókst hratt vegna mikils innstreymis gjaldeyris frá Bandamönnum, en á sama tíma var verulegur skortur á innfluttum vörum.&lt;ref&gt;Guðmundur Magnússon, ''„Frá honum er engi saga gerð.”'' '''Skrifhús''', 19. október 2023, &lt;nowiki&gt;https://www.skrifhus.is/greinar/bjornthordarson&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

Til að bregðast við þessu gerðu stjórnvöld ráðstafanir, m.a. pundabindingu í janúar 1941 og gjaldeyrisvarasjóð 27. júní 1941; hámark innstæðna í pundabindingu náði 11 milljónum króna í febrúar 1942 og var þá um 5% af útflutningi ársins.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Frá kreppu til Viðreisnar – „Hafta- og styrkjakerfi á Íslandi“|last1=Bjarni Bragi Jónsson|date=2002|publisher=Hið íslenska bókmenntafélag|location=Reykjavík|pages=166-167}}&lt;/ref&gt;

Árið 1942 náði þenslan hámarki. Laun hækkuðu ört og sjálfvirkar dýrtíðaruppbætur ýttu undir vítahring verðs og kauphækkana. Í janúar 1942 voru sett bráðabirgðalög um gerðardóm til að frysta laun og verð, var síðar endursamið um þau þar sem þau voru einskorðuð við verðlagsmál. &lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland á 20. öld|last1=Helgi Skúli Kjartansson|date=2010|publisher=Sögufélag|location=Reykjavík|pages=235-238}}&lt;/ref&gt;

==== '''Pólitískt ósætti og stjórnarkreppa 1942''' ====
[[Mynd:Christian_X_-_Peter_Elfelt.jpg|thumb|Christian X - Peter Elfelt]]
Ágreiningur um kjördæmaskipan hafði farið vaxandi um hríð og náði hámarki árið 1942. Þá samþykkti minnihlutastjórn Ólafs Thors breytingar á skipaninni með stuðningi Alþýðuflokks og Sósíalistaflokks. Breytingarnar veiktu stöðu Framsóknarflokksins verulega og urðu kveikjan að varanlegum ríg milli Ólafs Thors og Hermanns Jónassonar.

Samhliða þessu þyngdu deilur um lögskilnað eða hraðskilnað róðurinn. Kjarni þeirrar deilu var hvort slíta ætti konungssambandi tafarlaust eða láta 25 ára frestinn, sem kveðið var á um í sambandssáttmálanum frá 1918, renna út. Fyrrnefndi kosturinn var nefndur hraðskilnaður en sá síðarnefndi lögskilnaður. Talsmenn hraðskilnaðar óttuðust að áframhaldandi tengsl við Kristján X, konung Danmerkur, sem þá sat í hernumdu landi, gætu dregið Ísland undir áhrifavald nasista að stríði loknu.

Bandaríkin og Bretland lögðu sitt af mörkum til að leysa deiluna með því að lofa bæði hervernd og viðurkenningu á íslensku lýðveldi, svo fremi sem Íslendingar færu lögskilnaðarleiðina. Sjónarmið stjórnmálaflokkanna voru þó ólík. Sósíalistar vildu hraðskilnað en innan Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks voru skiptar skoðanir á málinu. Alþýðuflokkurinn studdi hins vegar lögskilnað og taldi jafnvel rétt að bíða lengur með stofnun lýðveldisi.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland á 20. öld|last1=Helgi Skúli Kjartansson|date=2010|publisher=Sögufélag|location=Reykjavík|pages=231–243}}&lt;/ref&gt;    

Í þessu andrúmslofti var nær útilokað að mynda meirihlutastjórn. Mikið vantraust ríkti milli forystumanna flokkanna og samstarf þeirra á milli, einkum milli Alþýðuflokks og Sósíalistaflokks, var afar ólíklegt.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ólafur Thors: Ævi og störf. bindi, 1.|last1=Matthías Johannessen.|date=1982|publisher=Almenna Bókafélagið|location=Reykjavík|pages=398-399}}&lt;/ref&gt;

==== '''Myndun Utanþingsstjórnar í desember 1942''' ====
[[Mynd:Björn_Þórðarson.png|hægri|thumb|Björn Þórðarson árið 1942.]]
Þáverandi ríkisstjóri Sveinn Björnsson skipaði utanþingsstjórn 16. desember 1942 sem bráðabirgðalausn, þar til „almennileg&quot; stjórnarmyndun tækist. Þetta var einsdæmi í íslenskri stjórnmálasögu. Í stjórninni sátu Björn Þórðarson sem forsætisráðherra, Vilhjálmur Þór sem utanríkis- og atvinnumálaráðherra, Björn Ólafsson sem fjármálaráðherra, Einar Arnórsson sem dóms- og menntamálaráðherra og Jóhann Sæmundsson sem félagsmálaráðherra.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland á 20. öld|last1=Helgi Skúli Kjartansson|date=2010|publisher=Sögufélag|location=Reykjavík|pages=242,247}}&lt;/ref&gt;

==== '''Aðgerðir 1942–1943''' ====
Hinn 19. desember 1942 fékk stjórnin samþykkt lög um tímabundna verðstöðvun til að stöðva skyndilegar verðhækkanir og hemja víxlverkun launa og verðlags.

Í apríl 1943 voru samþykkt lög um dýrtíðarráðstafanir, svo sem niðurgreiðslur og skattalegar aðgerðir. Á sama tíma var Viðskiptaráð stofnað til að samræma innflutning, gjaldeyrismál og verðlagningu. Jafnframt var embætti verðlagsstjóra stofnað og staða Landsbankans styrkt í gjaldeyrismálum.

Með þessum aðgerðum þróaðist haftakerfið frá einföldum höftum yfir í skipulagða stjórnun viðskipta sem sérsniðin var að stríðsaðstæðum. Lögin voru upphaflega hugsuð sem tímabundin neyðarráðstöfun, sem miðaðist við lok styrjaldarinnar.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Frá kreppu til Viðreisnar – „Hafta- og styrkjakerfi á Íslandi“|last1=Bjarni Bragi Jónsson|date=2002|publisher=Hið íslenska bókmenntafélag|location=Reykjavík|pages=170-172}}&lt;/ref&gt;

==== '''Utanríkismál (1942–1944)''' ====
[[Mynd:Iceland,_Sanskeid_Range._37mm_sub-caliber_mounted_on_a_75mm_field_howitzer,_19th_and_21st_Field_Artillery_Regiment.jpg|thumb|Bandarískir hermenn við æfingar á Sandskeiði í júní 1943.]]
Utanþingsstjórnin tók við völdum á þeim tíma sem Ísland var formlega hlutlaust, en í reynd orðið nátengt Bandamönnum vegna herverndar og herstöðva Breta og síðar Bandaríkjamanna. Stjórnin hélt fast við hina formlegu hlutleysislínu, sem byggðist á sambandslögunum frá 1918 og norrænu hlutleysisyfirlýsingunni frá 1938, en stundaði jafnframt markvisst samstarf við Bandamenn[LÓ1] til að tryggja öryggi, siglingar og viðskipti.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Þór Whitehead |date=2006 |title=Hlutleysi Íslands á hverfanda hveli 1918–1945 |journal=Saga |volume=44 |issue=1 |pages=45-46 einnig 24-26 um forsendur hlutleysis}}&lt;/ref&gt;

Eftir að Bandaríkin urðu stríðsaðili í desember 1941 færðist framkvæmd herverndarinnar í hendur Bandaríkjamanna. Utanþingsstjórnin leitaði svara árið 1943 um hvers vegna breskt herlið væri enn í landinu. Hún fékk það svar að samningsgrundvöllurinn hefði í reynd breyst eftir að Bandaríkin gengu í stríð og að líta bæri á breskar sveitir sem hluta af varnarliði Bandamanna. Stjórnin mótmælti ekki þessari túlkun en minnti á samráðsákvæði gagnvart íslenskum stjórnvöldum.

Meginstefna utanþingsstjórnarinnar var svokallað raunsætt eða takmarkað hlutleysi: að viðhalda formlegu hlutleysi á pappír en eiga í nánu samstarfi við Bandamenn, þ.e. Bretland og Bandaríkin, um landvarnir, siglingar og viðskipti til að verja lífshagsmuni þjóðarinnar.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Þór Whitehead |date=2006 |title=Hlutleysi Íslands á hverfanda hveli 1918–1945 |journal=Saga |volume=44 |issue=1 |pages=32,36,45-46}}&lt;/ref&gt;  Þessi lína var jafnframt mótuð af innlendri [[Stjórnmál|pólitík]] og [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] og ótta við viðbrögð [[Þjóðverja]] gegn [[Íslendingar|Íslendingum]] á meginlandinu og á hafinu.

==== '''Aðkoma Íslands að alþjóðakerfinu á valdatíma stjórnarinnar''' ====
Á valdatíma utanþingsstjórnarinnar varð Ísland samstarfsþjóð (e. associated nation) í kerfi Sameinuðu þjóðanna og tók þátt í undirstofnunum og ráðstefnum , þótt það lýsti hvorki yfir stríði né væri formlegur stríðsaðili. Þetta tryggði að Ísland einangraðist ekki í alþjóðakerfinu og lagði grunn að síðari formlegri aðild.

Utanþingsstjórnin hafnaði beinni stríðsyfirlýsingu gegn Þýskalandi og hélt áfram að vísa í „ævarandi hlutleysi“ þrátt fyrir að Ísland væri í reynd hliðhollt Bandamönnum. Sú afstaða viðhélt formlegri stöðu Íslands sem hlutlauss ríkis út valdatímann.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Þór Whitehead |date=2006 |title=Hlutleysi Íslands á hverfanda hveli 1918–1945 |journal=Saga |volume=44 |issue=1 |pages=45-47}}&lt;/ref&gt;

==== '''Nýsköpunaráform Einars og og lýðveldisárið 1944''' ====
[[Mynd:Ingólfur_Arnarsson_kemur_til_Reykjavíkur_17_febrúar_1947.JPG|thumb|Fyrsti nýsköpunartogarinn Ingólfur Arnarsson siglir inn í höfnina í Reykjavík 16. febrúar 1947.]]
Sumarið[LÓ1]  1944 vildi meirihluti Alþingis leysa utanþingsstjórnina frá völdum og mynda þingbundna stjórn.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland í skugga heimsvaldastefnunnar|last1=Einar Olgeirsson|date=1980|publisher=Mál og Menning|location=Reykjavík|pages=163}}&lt;/ref&gt; Á sama tíma lauk aðdraganda [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnunar]], sem utanþingsstjórnin hafði umsjón með á framkvæmdastigi.&lt;ref&gt;Guðmundur Magnússon, ''„Frá honum er engi saga gerð.”'' '''Skrifhús''', 19. október 2023, &lt;nowiki&gt;https://www.skrifhus.is/greinar/bjornthordarson&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

Einar Olgeirsson kynnti forystumönnum Sjálfstæðisflokks hugmyndir um nýsköpun íslensks atvinnulífs: að nýta um 580 milljónir króna í erlendum inneignum til kaupa á skipum, verksmiðjum og tækjum. 

Í september 1944 lagði utanþingsstjórnin fram frumvarp um kaupgjaldslækkun og „lagði líf sitt við“ framgang þess. Hinn 11. september flutti Einar Olgeirsson nýsköpunarræðuna í útvarpi. Hún vakti harða gagnrýni, sérstaklega í Alþýðublaðinu, sem Einar svaraði með grein í Þjóðviljanum hinn 20. september.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland í skugga heimsvaldastefnunnar|last1=Einar Olgeirsson|date=1980|publisher=Mál og Menning|location=Reykjavík|pages=163-165}}&lt;/ref&gt;

==== '''Fall utanþingsstjórnar og stjórnarmyndun í október 1944''' ====
Stjórnin fékk ekki stuðning við kaupgjaldsfrumvarpið og sagði í kjölfarið af sér. Skipan nýrrar ríkisstjórnar var falin tólf manna nefnd. Vegna ágreinings við sósíalista dró Framsóknarflokkurinn sig út úr stjórnarmyndunarviðræðunum hinn 3. október.

Til að myndun nýsköpunarstjórnarinnar gæti orðið að veruleika þurfti stuðning Alþýðuflokksins. Innan flokksins var deilt um þátttöku en miðstjórn samþykkti hana loks með naumum meirihluta.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland í skugga heimsvaldastefnunnar|last1=Einar Olgeirsson|date=1980|publisher=Mál og Menning|location=Reykjavík|pages=165-169}}&lt;/ref&gt;  Hinn 21. október 1944 tók nýja stjórnin við, önnur ríkisstjórn Ólafs Thors, og með því lauk valdatíma utanþingsstjórnarinnar.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ólafur Thors: Ævi og störf. bindi, 1.|last1=Matthías Johannessen.|date=1982|publisher=Almenna Bókafélagið|location=Reykjavík|pages=399-400}}&lt;/ref&gt;

=== Ráðherrar ===
* [[Björn Þórðarson]], forsætisráðherra, heilbrigðisráðherra og kirkjumálaráðherra og (frá 19.04.1943) félagsmálaráðherra og (frá 21.09.1944) dómsmálaráðherra og menntamálaráðherra.

* [[Vilhjálmur Þór]], utanríkisráðherra og atvinnumálaráðherra

* [[Björn Ólafsson]], fjármálaráðherra

* [[Einar Arnórsson]], (til 21.09.1944) dómsmálaráðherra og menntamálaráðherra

* [[Jóhann Sæmundsson]], (frá 22.12.1942 til 19.04.1943) félagsmálaráðherra

=== Tilvísanir ===
&lt;references /&gt;
{{Stubbur|stjórnmál|ísland}}{{Ráðuneyti Íslands}}{{Ráðuneyti Björns Þórðarsonar}}</text>
      <sha1>eyzfbqszja2rt99moc9ws633jp3yjz6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951959</id>
      <parentid>1951958</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T21:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Haraldur Guðjónsson Thors</username>
        <id>113369</id>
      </contributor>
      <origin>1951959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14070" sha1="byu2dij5zyhmpuv3p2erad4rzv278q2" xml:space="preserve">== '''Utanþingsstjórnin 1942–1944''' ==
[[Mynd:Rikisstjorn16des42.jpg|thumb|Talið frá vinstri: Björn Ólafsson, Björn Þórðarson, forseti Íslands Sveinn Björnsson, Vilhjálmur Þór, Einar Arnórsson, Jóhann Sæmundsson vantar á myndina.Ljósmynd/Stjórnarráð Íslands]]
'''Ráðuneyti Björns Þórðarsonar''', sem jafnan var nefnt '''Utanþingsstjórnin''', var [[Ríkisstjórn Íslands|íslensk ríkisstjórn]] sem sat frá 16. desember 1942 til 21. október 1944. Við myndun hennar var brotið blað í íslenskri stjórnmálasögu, þar sem enginn þeirra ráðherra sem skipaðir voru sat á Alþingi, og var hún því eina utanþingsstjórnin í sögu Íslands. Andstæðingar hennar kölluðu hana stundum [[Coca-Cola]]-stjórnina.&lt;ref&gt;„''Útvarpsumræðurnar og dýrtíðarmálið'',“ ''Þjóðviljinn'', bls. 9. Sótt 25. mars 2026 af &lt;nowiki&gt;https://timarit.is/page/2742266#page/n2/mode/2up&lt;/nowiki&gt;.&lt;/ref&gt;). Stjórnin hlaut viðurnefnið vegna þess að tveir ráðherrar hennar, [[Björn Ólafsson]] og [[Vilhjálmur Þór]], voru hluthafar í [[Coca-Cola European Partners Ísland|Vífilfelli]], sem hafði einkaleyfi á innflutningi á gosdrykknum Coca-Cola. Þá var Vilhjálmur Þór jafnframt meðal forsvarsmanna [[Samband íslenskra samvinnufélaga|Sambands íslenskra samvinnufélaga]], sem fékk umboð til olíusölu og lagði þannig grunn að starfsemi [[Olíufélagið ESSO|Olíufélagsins hf]].
----

==== '''Efnahagslegt og pólitískt ástand 1941–1942''' ====
Á árunum 1941–1942, fyrstu árum [[Seinni heimsstyrjöldin|síðari heimsstyrjaldarinnar]], stóð íslenskt samfélag frammi fyrir alvarlegum efnahagslegum vanda vegna stríðsástandsins. [[Verðbólga]] jókst hratt vegna mikils innstreymis gjaldeyris frá [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|Bandamönnum]], en á sama tíma var verulegur skortur á innfluttum vörum.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland á 20. öld|last1=Helgi Skúli Kjartansson|date=2010|publisher=Sögufélag|location=Reykjavík|pages=165, 239}}&lt;/ref&gt;  Á árunum 1941–1942, fyrstu árum síðari heimsstyrjaldarinnar, stóð íslenskt samfélag frammi fyrir alvarlegum efnahagslegum vanda vegna stríðsástandsins. Verðbólga jókst hratt vegna mikils innstreymis gjaldeyris frá Bandamönnum, en á sama tíma var verulegur skortur á innfluttum vörum.&lt;ref&gt;Guðmundur Magnússon, ''„Frá honum er engi saga gerð.”'' '''Skrifhús''', 19. október 2023, &lt;nowiki&gt;https://www.skrifhus.is/greinar/bjornthordarson&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

Til að bregðast við þessu gerðu stjórnvöld ráðstafanir, m.a. pundabindingu í janúar 1941 og gjaldeyrisvarasjóð 27. júní 1941; hámark innstæðna í pundabindingu náði 11 milljónum króna í febrúar 1942 og var þá um 5% af útflutningi ársins.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Frá kreppu til Viðreisnar – „Hafta- og styrkjakerfi á Íslandi“|last1=Bjarni Bragi Jónsson|date=2002|publisher=Hið íslenska bókmenntafélag|location=Reykjavík|pages=166-167}}&lt;/ref&gt;

Árið 1942 náði þenslan hámarki. Laun hækkuðu ört og sjálfvirkar dýrtíðaruppbætur ýttu undir vítahring verðs og kauphækkana. Í janúar 1942 voru sett bráðabirgðalög um gerðardóm til að frysta laun og verð, var síðar endursamið um þau þar sem þau voru einskorðuð við verðlagsmál. &lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland á 20. öld|last1=Helgi Skúli Kjartansson|date=2010|publisher=Sögufélag|location=Reykjavík|pages=235-238}}&lt;/ref&gt;

==== '''Pólitískt ósætti og stjórnarkreppa 1942''' ====
[[Mynd:Christian_X_-_Peter_Elfelt.jpg|thumb|Christian X - Peter Elfelt]]
Ágreiningur um [[kjördæmaskipan]] hafði farið vaxandi um hríð og náði hámarki árið 1942. Þá samþykkti minnihlutastjórn [[Ólafur Thors|Ólafs Thors]] breytingar á skipaninni með stuðningi [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokks]] og [[Sósíalistaflokkur Íslands|Sósíalistaflokks]]. Breytingarnar veiktu stöðu [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] verulega og urðu kveikjan að varanlegum ríg milli Ólafs Thors og [[Hermann Jónasson|Hermanns Jónassonar]].

Samhliða þessu þyngdu deilur um lögskilnað eða hraðskilnað róðurinn. Kjarni þeirrar deilu var hvort slíta ætti [[Konungssamband|konungssambandi]] tafarlaust eða láta 25 ára frestinn, sem kveðið var á um í [[sambandssáttmálanum frá 1918]], renna út. Fyrrnefndi kosturinn var nefndur hraðskilnaður en sá síðarnefndi lögskilnaður. Talsmenn hraðskilnaðar óttuðust að áframhaldandi tengsl við [[Kristján 10.|Kristján X]], konung [[Danmörk|Danmerkur]], sem þá sat í [[Hernám danmerkur|hernumdu landi]], gætu dregið [[Ísland]] undir áhrifavald [[Nasismi|nasista]] að stríði loknu.

[[Bandaríkin]] og [[Bretland]] lögðu sitt af mörkum til að leysa deiluna með því að lofa bæði [[herverndar samningurinn 1941|hervernd]] og viðurkenningu á [[Íslenska lýðveldið|íslensku lýðveldi]], svo fremi sem Íslendingar færu lögskilnaðarleiðina. Sjónarmið stjórnmálaflokkanna voru þó ólík. Sósíalistar vildu hraðskilnað en innan Sjálfstæðisflokks og Framsóknarflokks voru skiptar skoðanir á málinu. Alþýðuflokkurinn studdi hins vegar lögskilnað og taldi jafnvel rétt að bíða lengur með stofnun lýðveldisi.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland á 20. öld|last1=Helgi Skúli Kjartansson|date=2010|publisher=Sögufélag|location=Reykjavík|pages=231–243}}&lt;/ref&gt;    

Í þessu andrúmslofti var nær útilokað að mynda meirihlutastjórn. Mikið vantraust ríkti milli forystumanna flokkanna og samstarf þeirra á milli, einkum milli Alþýðuflokks og Sósíalistaflokks, var afar ólíklegt.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ólafur Thors: Ævi og störf. bindi, 1.|last1=Matthías Johannessen.|date=1982|publisher=Almenna Bókafélagið|location=Reykjavík|pages=398-399}}&lt;/ref&gt;

==== '''Myndun Utanþingsstjórnar í desember 1942''' ====
[[Mynd:Björn_Þórðarson.png|hægri|thumb|Björn Þórðarson árið 1942.]]
Þáverandi ríkisstjóri [[Sveinn Björnsson]] skipaði utanþingsstjórn 16. desember 1942 sem bráðabirgðalausn, þar til „almennileg&quot; stjórnarmyndun tækist. Þetta var einsdæmi í íslenskri stjórnmálasögu. Í stjórninni sátu [[Björn Þórðarson]] sem forsætisráðherra, [[Vilhjálmur Þór]] sem utanríkis- og atvinnumálaráðherra, [[Björn Ólafsson]] sem fjármálaráðherra, Einar Arnórsson sem dóms- og menntamálaráðherra og [[Jóhann Sæmundsson]] sem félagsmálaráðherra.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland á 20. öld|last1=Helgi Skúli Kjartansson|date=2010|publisher=Sögufélag|location=Reykjavík|pages=242,247}}&lt;/ref&gt;

==== '''Aðgerðir 1942–1943''' ====
Hinn 19. desember 1942 fékk stjórnin samþykkt lög um tímabundna verðstöðvun til að stöðva skyndilegar verðhækkanir og hemja víxlverkun launa og verðlags.

Í apríl 1943 voru samþykkt lög um dýrtíðarráðstafanir, svo sem niðurgreiðslur og skattalegar aðgerðir. Á sama tíma var Viðskiptaráð stofnað til að samræma innflutning, gjaldeyrismál og verðlagningu. Jafnframt var embætti verðlagsstjóra stofnað og staða [[Landsbankinn|Landsbankans]] styrkt í gjaldeyrismálum.

Með þessum aðgerðum þróaðist haftakerfið frá einföldum höftum yfir í skipulagða stjórnun viðskipta sem sérsniðin var að stríðsaðstæðum. Lögin voru upphaflega hugsuð sem tímabundin neyðarráðstöfun, sem miðaðist við lok styrjaldarinnar.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Frá kreppu til Viðreisnar – „Hafta- og styrkjakerfi á Íslandi“|last1=Bjarni Bragi Jónsson|date=2002|publisher=Hið íslenska bókmenntafélag|location=Reykjavík|pages=170-172}}&lt;/ref&gt;

==== '''Utanríkismál (1942–1944)''' ====
[[Mynd:Iceland,_Sanskeid_Range._37mm_sub-caliber_mounted_on_a_75mm_field_howitzer,_19th_and_21st_Field_Artillery_Regiment.jpg|thumb|Bandarískir hermenn við æfingar á Sandskeiði í júní 1943.]]
Utanþingsstjórnin tók við völdum á þeim tíma sem Ísland var formlega hlutlaust, en í reynd orðið nátengt Bandamönnum vegna herverndar og herstöðva Breta og síðar Bandaríkjamanna. Stjórnin hélt fast við hina formlegu hlutleysislínu, sem byggðist á sambandslögunum frá 1918 og norrænu hlutleysisyfirlýsingunni frá 1938, en stundaði jafnframt markvisst samstarf við Bandamenn til að tryggja öryggi, siglingar og viðskipti.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Þór Whitehead |date=2006 |title=Hlutleysi Íslands á hverfanda hveli 1918–1945 |journal=Saga |volume=44 |issue=1 |pages=45-46 einnig 24-26 um forsendur hlutleysis}}&lt;/ref&gt;

Eftir að Bandaríkin urðu stríðsaðili í desember 1941 færðist framkvæmd herverndarinnar í hendur Bandaríkjamanna. Utanþingsstjórnin leitaði svara árið 1943 um hvers vegna breskt herlið væri enn í landinu. Hún fékk það svar að samningsgrundvöllurinn hefði í reynd breyst eftir að Bandaríkin gengu í stríð og að líta bæri á breskar sveitir sem hluta af varnarliði Bandamanna. Stjórnin mótmælti ekki þessari túlkun en minnti á samráðsákvæði gagnvart íslenskum stjórnvöldum.

Meginstefna utanþingsstjórnarinnar var svokallað raunsætt eða takmarkað hlutleysi: að viðhalda formlegu hlutleysi á pappír en eiga í nánu samstarfi við Bandamenn, þ.e. Bretland og Bandaríkin, um landvarnir, siglingar og viðskipti til að verja lífshagsmuni þjóðarinnar.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Þór Whitehead |date=2006 |title=Hlutleysi Íslands á hverfanda hveli 1918–1945 |journal=Saga |volume=44 |issue=1 |pages=32,36,45-46}}&lt;/ref&gt;  Þessi lína var jafnframt mótuð af innlendri [[Stjórnmál|pólitík]] og [[Þjóðernishyggja|þjóðernishyggju]] og ótta við viðbrögð [[Þjóðverja]] gegn [[Íslendingar|Íslendingum]] á meginlandinu og á hafinu.

==== '''Aðkoma Íslands að alþjóðakerfinu á valdatíma stjórnarinnar''' ====
Á valdatíma utanþingsstjórnarinnar varð Ísland samstarfsþjóð (e. associated nation) í kerfi [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] og tók þátt í undirstofnunum og ráðstefnum , þótt það lýsti hvorki yfir stríði né væri formlegur stríðsaðili. Þetta tryggði að Ísland einangraðist ekki í alþjóðakerfinu og lagði grunn að síðari formlegri aðild.

Utanþingsstjórnin hafnaði beinni stríðsyfirlýsingu gegn Þýskalandi og hélt áfram að vísa í „ævarandi hlutleysi“ þrátt fyrir að Ísland væri í reynd hliðhollt Bandamönnum. Sú afstaða viðhélt formlegri stöðu Íslands sem hlutlauss ríkis út valdatímann.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Þór Whitehead |date=2006 |title=Hlutleysi Íslands á hverfanda hveli 1918–1945 |journal=Saga |volume=44 |issue=1 |pages=45-47}}&lt;/ref&gt;

==== '''Nýsköpunaráform Einars og og lýðveldisárið 1944''' ====
[[Mynd:Ingólfur_Arnarsson_kemur_til_Reykjavíkur_17_febrúar_1947.JPG|thumb|Fyrsti nýsköpunartogarinn Ingólfur Arnarsson siglir inn í höfnina í Reykjavík 16. febrúar 1947.]]
Sumarið 1944 vildi meirihluti Alþingis leysa utanþingsstjórnina frá völdum og mynda þingbundna stjórn.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland í skugga heimsvaldastefnunnar|last1=Einar Olgeirsson|date=1980|publisher=Mál og Menning|location=Reykjavík|pages=163}}&lt;/ref&gt; Á sama tíma lauk aðdraganda [[Lýðveldisstofnunin|lýðveldisstofnunar]], sem utanþingsstjórnin hafði umsjón með á framkvæmdastigi.&lt;ref&gt;Guðmundur Magnússon, ''„Frá honum er engi saga gerð.”'' '''Skrifhús''', 19. október 2023, &lt;nowiki&gt;https://www.skrifhus.is/greinar/bjornthordarson&lt;/nowiki&gt;&lt;/ref&gt;

[[Einar Olgeirsson]] kynnti forystumönnum Sjálfstæðisflokks hugmyndir um nýsköpun íslensks atvinnulífs: að nýta um 580 milljónir króna í erlendum inneignum til kaupa á skipum, verksmiðjum og tækjum. 

Í september 1944 lagði utanþingsstjórnin fram frumvarp um kaupgjaldslækkun og „lagði líf sitt við“ framgang þess. Hinn 11. september flutti Einar Olgeirsson nýsköpunarræðuna í útvarpi. Hún vakti harða gagnrýni, sérstaklega í [[Alþýðublaðið|Alþýðublaðinu]], sem Einar svaraði með grein í [[Þjóðviljinn|Þjóðviljanum]] hinn 20. september.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland í skugga heimsvaldastefnunnar|last1=Einar Olgeirsson|date=1980|publisher=Mál og Menning|location=Reykjavík|pages=163-165}}&lt;/ref&gt;

==== '''Fall utanþingsstjórnar og stjórnarmyndun í október 1944''' ====
Stjórnin fékk ekki stuðning við kaupgjaldsfrumvarpið og sagði í kjölfarið af sér. Skipan nýrrar ríkisstjórnar var falin tólf manna nefnd. Vegna ágreinings við sósíalista dró Framsóknarflokkurinn sig út úr stjórnarmyndunarviðræðunum hinn 3. október.

Til að myndun [[Annað ráðuneyti Ólafs Thors|nýsköpunarstjórnarinnar]] gæti orðið að veruleika þurfti stuðning Alþýðuflokksins. Innan flokksins var deilt um þátttöku en miðstjórn samþykkti hana loks með naumum meirihluta.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ísland í skugga heimsvaldastefnunnar|last1=Einar Olgeirsson|date=1980|publisher=Mál og Menning|location=Reykjavík|pages=165-169}}&lt;/ref&gt;  Hinn 21. október 1944 tók nýja stjórnin við, önnur ríkisstjórn Ólafs Thors, og með því lauk valdatíma utanþingsstjórnarinnar.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Ólafur Thors: Ævi og störf. bindi, 1.|last1=Matthías Johannessen.|date=1982|publisher=Almenna Bókafélagið|location=Reykjavík|pages=399-400}}&lt;/ref&gt;

=== Ráðherrar ===
* [[Björn Þórðarson]], forsætisráðherra, heilbrigðisráðherra og kirkjumálaráðherra og (frá 19.04.1943) félagsmálaráðherra og (frá 21.09.1944) dómsmálaráðherra og menntamálaráðherra.

* [[Vilhjálmur Þór]], utanríkisráðherra og atvinnumálaráðherra

* [[Björn Ólafsson]], fjármálaráðherra

* [[Einar Arnórsson]], (til 21.09.1944) dómsmálaráðherra og menntamálaráðherra

* [[Jóhann Sæmundsson]], (frá 22.12.1942 til 19.04.1943) félagsmálaráðherra

=== Tilvísanir ===
&lt;references /&gt;
{{Stubbur|stjórnmál|ísland}}{{Ráðuneyti Íslands}}{{Ráðuneyti Björns Þórðarsonar}}</text>
      <sha1>byu2dij5zyhmpuv3p2erad4rzv278q2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Íransstríðið 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189967</id>
    <revision>
      <id>1951898</id>
      <parentid>1951201</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T15:15:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25673" sha1="1r3eb6prnzcdkfsck004u5tidp55su1" xml:space="preserve">{{líðandi stund}}
{{Infobox military conflict
| conflict          =
| partof            =
| image             = {{multiple image
| border                 = infobox
| total_width            = 290
| image_style            = border:1;
| perrow                 = 1/2/2/1
| image1 = Attack on Lamerd 1 Tasnim 28Feb2026.jpg
| image2 =
| image3 = Attack on Lamerd 2 Tasnim 28Feb2026.jpg
| image4 = Attack on Lamerd 11 Tasnim 28Feb2026.jpg
| image5 = Shajareh Tayyebeh school in Minab photos from Mehr (9).jpg
| image6 = Attack on Lamerd 30 Tasnim 28Feb2026.jpg
}}
| image_upright     = 
| alt               = 
| caption           = 
| date              = 28. febrúar 2026 – ({{Age in years, months, weeks and days|month1=2|day1=28|year1=2026}})
| place             = [[Mið-Austurlönd]] (aðallega við [[Persaflói|Persaflóa]] og [[Botnalönd]])
| status            = Yfirstandandi {{Bulleted list
  | Háttsettir íranskir embættismenn drepnir, meðal annars [[Ali Khamenei]]
  | Bráðabirgðaleiðtogaráð tekur við stjórn Írans
  | Íran lokar siglingum gegnum [[Hormússund]] og veldur hækkun á alþjóðlegu olíuverði
  | Ísrael og [[Hizbollah]] skiptast á loftárásum 
| [[Katar]] gerir gagnárásir á Íran vegna árása Írana á Hamad-alþjóðaflugvöllinn
  }}
| combatant1        = {{tree list}}
* {{flag|Ísrael}}
* {{flag|Bandaríkin}}
----
* '''Eingöngu varnaraðgerðir:'''
* {{flag|Barein}}{{efn|name=fn1|Varð fyrir árásum Írana og skaut niður íranskar eldflaugar og dróna.}}
* {{flag|Frakkland}}{{efn|Sendi út orrustuþotur til að verja [[Camp de la Paix|flugstöð sína]] í Abú Dabí.&lt;ref&gt;{{cite web |title=France ready to defend partners after Iranian strikes, minister says |url=https://www.iranintl.com/en/202603038035 |website=Iran International |access-date=3 March 2026 |date=3 March 2026 }}&lt;/ref&gt;}}
* {{flag|Grikkland}}{{efn|Sendi skip og orrustuþotur til að vernda Kýpur og liðsafla sinn þar.&lt;ref name=KP&gt;{{cite news |title=Greece Backs Cyprus: Nikos Dendias Visits Nicosia as Frigates and F-16s Deployed Greek City Times |url=https://greekcitytimes.com/2026/03/02/greece-deploys-frigates-f16s-cyprus-dendias-visit/ |access-date=2 March 2026 |work=Greek City Times |date=2 March 2026 |location=Athens}}&lt;/ref&gt;}}
* {{flag|Írak}}{{efn|Varð fyrir árásum beggja stríðsaðila og skaut niður íranskar eldflaugar og dróna.}}
** {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[Íraska Kúrdistan|Kúrdistan]]&lt;ref name=&quot;KurdishOppTargeted&quot;&gt;{{cite news|title=Strikes, power cuts, uncertainty: US-Israel war with Iran impacts Kurdistan Region|url=https://thenewregion.com/posts/4723|website=The New Region|date=1 March 2026|access-date=1 March 2026}}&lt;/ref&gt;{{efn|Varð fyrir árásum Írana og skaut niður íranskar eldflaugar og dróna.}}
* {{flag|Jórdanía}}{{efn|name=fn2|Herstöð innan landamæra Jórdaníu varð fyrir loftárásum Írana en jórdanskir hermenn skutu eldflaugar og dróna niður.}}
* {{flag|Katar}} {{small|(frá 3. mars)}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Qatar carried out strikes in Iran after thwarting attack on Doha airport|url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888681|date=3 March 2026|access-date=3 March 2026|website=Jerusalem Post}}&lt;/ref&gt;
* {{flag|Kúveit}}{{efn|name=fn1}}
* {{flag|Óman}}{{efn|name=fn1}}
* {{flag|Sádi-Arabía}}{{efn|name=fn1}}
* {{flag|Sameinuðu arabísku furstadæmin}}{{efn|Varð fyrir árásum Írana og skaut niður íranskar eldflaugar og dróna.}}
* {{flag|Bretland}}{{efn|Sendi orrustuþotur til að verja herstöðvar og bandamenn sína á svæðinu.}}
** [[Akrótírí og Dekelía]]{{efn|Flugstöðvar breska flughersins urðu fyrir drónaárásum Írana.}}
{{tree list/end}}
| combatant2        = {{tree list}}
* {{flag|Íran}}
* [[Andspyrnuöxullinn]]
** {{Flagicon image|InfoboxHez.PNG}} [[Hizbollah]] {{small|(frá 2. mars)}}
** {{flagicon image|Shiite Resistance flag.svg}} [[Íslamska andspyrnan í Írak]]&lt;ref&gt;{{cite web|last=Toomey|first=Bridget|title=Iraqi Shiite militias join the war between Israel, the US, and Iran with drone attacks|url=https://www.longwarjournal.org/archives/2026/03/iraqi-shiite-militias-join-the-war-between-israel-the-united-states-and-iran-with-drone-attacks.php|date=1 March 2026|access-date=2 March 2026|website=FDD's Long War Journal}}&lt;/ref&gt;
** {{flagicon image|InfoboxPIJ.svg}} [[Íslamska Jihad-hreyfingin í Palestínu]] {{small|(frá 2. mars)}}
** {{Flagicon image|PMF infobox.png}} [[Hashed al-Shaabi]]
{{tree list/end}}
&lt;!-- Commanders --&gt;| commander1        = {{ubl
  | {{flagicon|United States}} '''[[Donald Trump]]'''
  | {{flagicon|United States}} [[JD Vance]]
  | {{flagicon|United States}} [[Marco Rubio]]
  | {{flagicon|United States}} [[Pete Hegseth]]
  | {{flagicon|United States}} [[Dan Caine]]
  | {{flagicon|United States}} [[Brad Cooper (flotaforingi)|Brad Cooper]]
  | {{flagicon|United States}} [[Patrick Frank]]
  | {{flagicon|United States}} [[Curt Renshaw]]
  | {{flagicon|United States}} [[Derek France]]
  | {{flagicon|Israel}} '''[[Benjamín Netanjahú]]'''
  | {{flagicon|Israel}} [[Israel Katz]]
  | {{flagicon|Israel}} [[David Barnea]]
  | {{flagicon|Israel}} [[Eyal Zamir]]
  | {{flagicon|Israel}} [[Tamir Yadai]]
  | {{flagicon|Israel}} [[Tomer Bar]]
  | {{flagicon|Israel}} [[Shlomi Binder]]
  | {{flagicon|Israel}} [[Itzik Cohen (herforingi)|Itzik Cohen]]
  | {{flagicon|Israel}} [[David Saar Salama]]
  | {{flagicon|Israel}} [[Shai Klapper]]
  }}
| commander2        = {{ubl
  | {{flagicon|Iran}} '''[[Ali Khamenei]]''' [[Pólitískt morð|'''X''']]&lt;br&gt;
  | {{flagicon|Iran}} '''[[Mojtaba Khamenei]]'''
  | {{flagicon|Iran}} '''[[Masoud Pezeshkian]]'''
  | {{flagicon|Iran}} [[Mohammad Reza Aref]]
  | {{flagicon|Iran}} [[Gholam-Hossein Mohseni-Eje'i]]
  | {{flagicon|Iran}} [[Abbas Araghchi]]
  | {{flagicon|Iran}} [[Ahmad Vahidi]]
  | {{flagicon|Iran}} [[Aziz Nasirzadeh]] {{KIA}}
  | {{flagicon|Iran}} [[Ali Larijani]] [[Pólitískt morð|'''X''']]
  | {{flagicon|Iran}} [[Alireza Arafi]]
  | {{flagicon|Iran}} [[Abdolrahim Mousavi]] [[Pólitískt morð|'''X''']]
  | {{flagicon|Iran}} [[Ali Abdollahi]]
  | {{flagicon|Iran}} [[Amir Hatami]]
  | {{flagicon|Iran}} [[Mohammad Pakpour]] {{KIA}}
  | {{flagicon|Iran}} [[Majid Mousavi]]
  | {{flagicon|Iran}} [[Alireza Tangsiri]] {{KIA}}
  | {{flagicon|Iran}} [[Ali Shamkhani]] [[Pólitískt morð|'''X''']]
  | {{Flagicon image|InfoboxHez.PNG}} [[Naim Qassem]]
  | {{Flagicon image|InfoboxHez.PNG}} [[Mohammad Raad]]
  | {{flagicon image|InfoboxPIJ.svg}} Adham Adnan al-Othman [[Pólitískt morð|'''X''']]
  }}

&lt;!-- Casualties --&gt;| casualties1       = {{plainlist}}
*'''Skv. Ísrael og BNA:'''
* {{flagicon|Israel}}:
** 12 manns drepnir
** 11 týndir&lt;ref name=&quot;Mohamed&quot;&gt;{{Cite web |first1=Edna |last1=Mohamed |first2=Federica |last2=Marsi |title=US and Israel attack Iran; explosions heard in Israel |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026 |website=[[Al Jazeera English]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 March 2026 |title=The Second Day of the U.S.–Israel and Iran War: Rising Civilian Casualties|url=https://www.en-hrana.org/the-second-day-of-the-u-s-israel-and-iran-war-rising-civilian-casualties/|website=HRANA}}&lt;/ref&gt;
** 777 særðir&lt;ref&gt;{{cite web |first=Lahav |last=Harkov |date=1 March 2026 |url=https://jewishinsider.com/2026/03/iran-war-update-missile-strikes-israel-casualties/ |title=At least 12 killed in Iranian missile strikes in Israel since start of war |website=[[Jewish Insider]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/health-ministry-says-777-people-hospitalized-since-start-of-iran-war/|title=Health Ministry says 777 people hospitalized since start of Iran war|first=Diana|last=Bletter|date=2 March 2026|website=The Times of Israel}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|Bandaríkin}}:
** 6 hermenn drepnir
** 18 særðir&lt;ref&gt;{{Cite web|title= Middle East crisis live: Israel launches new attacks on Tehran and Beirut as Iran closes critical Strait of Hormuz|url= https://www.theguardian.com/world/live/2026/mar/02/us-israel-war-iran-live-updates-attacks-strikes-tehran-lebanon-beirut-hezbollah-dubai-latest-news|website=The Guardian|date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.newsnationnow.com/world/fourth-us-service-members-dies-iran-us-israel-strikes/|title= Fourth US service members dies following Iran strikes|date=2 March 2026|access-date=2 March 2026|agency=News Nation}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CNN-2026&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cnn.com/world/live-news/iran-israel-us-attack-03-02-26-intl-hnk|title=Live updates: Trump warns Iran about larger strikes as war spirals in Middle East|date=2 March 2026|website=CNN}}&lt;/ref&gt;
** 2 starfsmenn varnarmálaráðuneytisins særðir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/americas/iranian-strike-on-hotel-in-bahrain-injured-2-us-defense-department-employees-report/3847152|title=Iranian strike on hotel in Bahrain injured 2 US Defense Department employees: Report|website=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;
** 3 [[McDonnell Douglas F-15E Strike Eagle|F-15E-vélar]] skotnar niður (voðaskot)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Three U.S. F-15s Involved in Friendly Fire Incident in Kuwait; Pilots Safe|url=https://www.centcom.mil/MEDIA/PRESS-RELEASES/Press-Release-View/Article/4418568/three-us-f-15s-involved-in-friendly-fire-incident-in-kuwait-pilots-safe/|date=2 March 2026|website=CentCom|access-date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;
* {{flagicon|Katar}}: 
** 16 manns særðir&lt;ref name=&quot;auto5&quot;&gt;{{Cite web |date=1 March 2026 |title=Ministry of Interior announces 8 new injuries resulting from Iranian attack |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/01/03/2026/ministry-of-interior-announces-8-new-injuries-resulting-from-iranian-attack |access-date=1 March 2026 |website=The Peninsula Newspaper |language=en |agency=QNA}}&lt;/ref&gt;&lt;hr&gt;
*'''Skv. Íran:'''&lt;br&gt;
* {{flagicon|Bandaríkin}}:
650 hermenn drepnir eða særðir&lt;ref&gt;{{Cite news |title=US Forces Suffer 650 Casualties As Iranian Strikes Force Retreat of American Carrier: IRGC |url=https://www.tasnimnews.ir/en/news/2026/03/03/3530082/us-forces-suffer-650-casualties-as-iranian-strikes-force-retreat-of-american-carrier-irgc |access-date=3 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=IRGC claims 650 US troops killed or wounded in Iran strikes |url=https://news.az/news/irgc-claims-650-us-troops-killed-or-wounded-in-iran-strikes |access-date=3 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=650 American soldiers killed in retaliatory strikes, says Iran |url=https://gazettengr.com/650-american-soldiers-killed-in-retaliatory-strikes-says-iran/ |access-date=3 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;hr&gt;
* {{flagicon|Kúveit}}:
** 2 sjóliðar drepnir&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/kuwait-says-two-navy-soldiers-killed-2026-03-02/ |title=Kuwait says two navy soldiers killed |work=Reuters |date=2 March 2026 }}&lt;/ref&gt;
** 3 hermenn særðir&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Freiberg |first=Nava |date=28 February 2026 |title=Kuwait says 3 soldiers injured by Iran missile strike |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/kuwait-says-3-soldiers-injured-by-iran-missile-strike/ |access-date=3 March 2026 |work=The Times of Israel |language=en-US |issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;
{{Endplainlist}}
| casualties2       = {{plainlist}}
* '''Skv. Ísrael og BNA:'''
* 1.000–1.500 hermenn drepnir&lt;ref name=tjp&gt;{{cite web|url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-888576|title=Over 1,000 IRGC and Iranian security officials killed since start of war, source tells 'Post'|last1=Stein |first1=Amichai|work=The Jerusalem Post|date=2 March 2026|access-date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;
* 48 leiðtogar drepnir&lt;ref name=&quot;Reuters-2026a&quot;&gt;{{cite news |title=Trump says 48 leaders killed in strikes on Iran, in Fox News interview |url=https://www.reuters.com/world/us/trump-says-48-leaders-killed-strikes-iran-fox-news-interview-2026-03-01/ |access-date=1 March 2026 |website=Reuters |date=1 March 2026}}&lt;/ref&gt;
* 11 herskipum sökkt&lt;ref&gt;{{cite tweet |title=Two days ago, the Iranian regime had 11 ships in the Gulf of Oman, today they have ZERO. The Iranian regime has harassed and attacked international shipping in the Gulf of Oman for decades. Those days are over. Freedom of maritime navigation has underpinned American and global economic prosperity for more than 80 years. U.S. forces will continue to defend it.|user=CENTCOM|number=2028553001644736808|access-date=2 March 2026 |work=[[U.S. Central Command]]|date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;
* A. m. k. 1 [[McDonnell Douglas F-4 Phantom II|F-4E]]-, 2 [[Northrop F-5|F-5E]]-,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://understandingwar.org/research/middle-east/iran-update-evening-special-report-march-1-2026/|title=Iran Update Evening Special Report, March 1, 2026|first=Nadia|last=Sleiman|date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt; 2 [[Sukhoi Su-17|Su-22M4]]-&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://defence-blog.com/u-s-forces-destroy-iranian-su-22-combat-aircraft/|title=U.S. Forces destroy Iranian Su-22 combat aircraft|date=2 March 2026|website=Defence Blog – Military and Defense News}}&lt;/ref&gt; og 2 [[Su-24]]-vélum (skv. Katar) tortímt&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://apnews.com/article/iran-israel-us-03-02-2026-cb42936de1d8c261be8f30f11c6665fa|title=War widens as Israel and US pound Iran and Tehran and its allies hit back|first1=Jon|last1=Gambrell|first2=Melanie|last2=Lidman|date=2 March 2026|website=AP News}}&lt;/ref&gt;&lt;hr&gt;
* '''Skv. Íranska rauða hálfmánanum:'''&lt;ref name=&quot;ajblogmarch3&quot;&gt;{{Cite news |last=Osgood |first=Brian |last2=Sabah |first2=Zaid |last3=Regencia |first3=Ted |title=Israel bombs Iran, Lebanon; Trump says war to last 4 weeks or longer |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/3/iran-live-news-israel-bombs-tehran-beirut-trump-says-war-to-last-4-weeks |access-date=3 March 2026 |work=[[Al Jazeera English]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ≥787 drepnir{{efn|&lt;ref&gt;{{cite news |title=At least 787 killed in US-Israeli attacks: Report |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/least-787-killed-us-israeli-attacks-report |access-date=3 March 2026 |publisher=Middle East Eye |date=3 March 2026}}&lt;/ref&gt;Þ. á m. a. m. k. 180 almennir borgarar í loftárás á skóla í Minab),&lt;ref name=&quot;Middle East Eye&quot;&gt;{{Cite web |title=Death toll from Israeli strike on Iran girls school rises to 180 |url=https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/death-toll-israeli-strike-iran-girls-school-rises-180 |access-date=2 March 2026 |website=Middle East Eye |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MINAB148&quot;&gt;{{Cite news |last=El Damanhoury |first=Kareem |date=1 March 2026 |title=Death toll at girls' school hit in strike rises to 148 |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm73v6qo000b3b6r2bogv6my |work=[[CNN]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301151919/https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm73v6qo000b3b6r2bogv6my|archive-date=1 March 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Al Jazeera English-2026b&quot;&gt;{{cite news |date=28 February 2026 |title=Israel strikes two schools in Iran, killing more than 50 people |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/israel-strikes-two-schools-in-iran-killing-more-than-50-people |access-date=28 February 2026 |work=[[Al Jazeera English]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lizzie Porter-2026&quot;&gt;{{cite tweet |user=lcmporter |number=2028391879092396351 |author=Lizzie Porter |title=555 people have been killed in US and Israeli attacks across Iran, the country's Red Crescent Society said. |date=2 March 2026 |access-date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt; og kínverskur ríkisborgari&lt;ref name=&quot;ReutersChina&quot;&gt;{{cite news |title=China says one citizen dead in Iran conflict, more than 3,000 evacuated |url=https://www.reuters.com/world/china/china-says-one-citizen-dead-iran-conflict-more-than-3000-evacuated-2026-03-02/ |access-date=2 March 2026 |website=Reuters |date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;}}&lt;hr&gt; '''Skv. [[HRANA]]:'''&lt;ref name=&quot;HRANA&quot;&gt;{{cite news |url=https://www.en-hrana.org/the-third-day-of-the-u-s-israel-war-on-iran-rising-casualties-and-intensified-strikes-in-tehran-and-western-provinces/ |title=The Third Day of the U.S.–Israel War on Iran: Rising Casualties and Intensified Strikes in Tehran and Western Provinces |work=HRANA}}&lt;/ref&gt;
* 742 almennir borgarar drepnir
----
* {{Flagicon image|PMF infobox.png}}: 4 hermenn drepnir, 3 særðir&lt;ref name=&quot;Kurdistan 24-2026&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.kurdistan24.net/en/story/897171/slug|title=Iran-Backed Iraqi Militia Says Four Fighters Killed in US-Israeli Airstrike as Protests Erupt Across Iraq|date=1 March 2026|website=Kurdistan 24}}&lt;/ref&gt;
----
* {{flagicon|Líbanon}}: 52 manns drepnir, 153 særðir&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/international/live/2026/03/02/en-direct-iran-donald-trump-envisage-que-l-attaque-sur-l-iran-durera-4-a-5-semaines-israel-bombarde-le-liban_6668663_3210.html|title=En direct, Iran: au troisième jour des attaques des Etats-Unis et d'Israël, et des ripostes de Téhéran au Moyen-Orient, les dernières informations en direct |website=[[Le Monde]] }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AlJazeeraLebanon&quot;&gt;{{cite news |url=https://aje.news/wwomw4?update=4354237 |title=Israeli air attacks on Lebanon kill at least 31, wound dozens more: Health Ministry |work=Al Jazeera English}}&lt;/ref&gt;
| casualties3       = &lt;!--Non-belligerents below--&gt;
{{ubl|style=text-align: left;
  | {{flagicon|Sameinuðu arabísku furstadæmin}} 3 manns drepnir{{efn|Bangladessi, Pakistani og Nepali.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=One Bangladeshi killed in UAE after Iranian attacks: Defence Ministry |work=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]] |url=https://www.thedailystar.net/news/world/news/one-bangladeshi-killed-uae-after-iranian-attacks-defence-ministry-4118001 |date=1 March 2026 |access-date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Pakistani citizen dies as UAE intercepts Iranian missile amid US, Israel strikes |work=[[The Express Tribune]] |url=https://tribune.com.pk/story/2595065/pakistani-citizen-dies-as-uae-intercepts-iranian-missile-amid-us-israel-strikes |date=28 February 2026 |access-date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=One Nepali among three killed in Iranian attack in UAE |work=[[The Kathmandu Post]] |url=https://kathmandupost.com/nepali-diaspora/2026/03/01/one-nepali-among-three-killed-in-iranian-attack-in-uae |date=1 March 2026 |access-date=2 March 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=UAE successfully intercepts Iranian missiles, one civilian dead |url=https://www.khaleejtimes.com/uae/uae-intercepts-iranian-missiles-targeting-country |access-date=3 March 2026 |website=Khaleej Times |language=en}}&lt;/ref&gt;}} og 68 aðrir særðir í [[Sameinuðu arabísku furstadæmin|Sameinuðu arabísku furstadæmunum]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/uae-says-it-intercepted-15-missiles-148-drones-from-iran/3847103|title=UAE says it intercepted 15 missiles, 148 drones from Iran|website=Anadolu Agency}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=3 killed, 68 injured as UAE intercepts 186 Iranian missiles, 812 drones |date=2026-03-03 |url=https://www.observerbd.com/news/568315 |access-date=2026-03-03 |work=[[The Daily Observer (Bangladesh)|The Daily Observer]]}}&lt;/ref&gt;
  | {{flagicon|Barein}} 2 manns drepnir{{Efn|Þ. á m. bangladesskur ríkisborgari&lt;ref&gt;{{cite news |title=Iran attack kills Bangladeshi expat in Bahrain|url=https://en.prothomalo.com/bangladesh/local-news/f2p399kna2 |publisher=[[Prothom Alo]] |access-date=3 March 2026}}&lt;/ref&gt;}} og 6 aðrir særðir í [[Barein]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2 March 2026 |title=One killed, two severely injured after missile interception in Bahrain |url=https://www.iranintl.com/en/202603025343 |access-date=3 March 2026 |website=Iran International |language=en}}&lt;/ref&gt;
  | {{flagicon|Kúveit}} 1 almennur borgari drepinn 32 aðrir særðir í [[Kúveit]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=الصحة: حالة وفاة واحدة و32 إصابة على خلفية التطورات الراهنة في المنطقة |url=https://kuwaitnews.com/124270/ |access-date=1 March 2026 |website=Kuwait News |date=1 March 2026 |trans-title=Health Ministry: One death and 32 injuries reported due to current developments in the region}}&lt;/ref&gt;
  | {{flagicon|Óman}} 1 drepinn og 3 særðir í [[Óman]]&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1 March 2026 |title=Oman's commercial port hit by two drones, one injured, says state news agency |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/omans-commercial-port-hit-by-two-drones-one-injured-says-state-news-agency/ |access-date=3 March 2026 |work=The Times of Israel |language=en-US |issn=0040-7909}}&lt;/ref&gt;{{citation needed|date=March 2026}}
  | {{flagicon|Jórdanía}} 5 særðir í [[Jórdanía|Jórdaníu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Akour |first=Omar |title=Jordanian police say 5 people injured by falling shrapnel after Iranian projectiles were intercepted in the kingdom's airspace |url=https://apnews.com/live/us-israel-strikes-iran-khamenei-03-01-2026#0000019c-aae6-d9be-a19f-aefee3e40000 |access-date=1 March 2026 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;
  | {{flagicon|Kína}} 1 kínverskur ríkisborgari drepinn í [[Íran]]&lt;ref name=&quot;ReutersChina&quot;/&gt;
  | {{flagicon|Filippseyjar}} 1 filippseyskur ríkisborgari drepinn í [[Ísrael]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.pna.gov.ph/articles/1270065 |title=Israel embassy mourns 'selfless' OFW killed in missile strike |last1=Moaje |first1=Maritas |last2=Austria |first2=Hilda |website=Philippine News Agency |date=2 March 2026 |access-date=3 March 2026}}&lt;/ref&gt;
  | {{flagicon|Indland}} 3 indverskir ríkisborgarar drepnir, 1 særður á [[Hormússund]]i&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://scroll.in/latest/1091126/three-indian-seafarers-killed-one-injured-in-west-asia-conflict-says-centre?fbclid=IwdGRjcAQTmmdjbGNrBBOaWWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHiTLWJAcQBOZ81tfHmeGmLGepU7Vx_4-gKLEGoAv1NiPs_0j0WlqJQ96gHhg_aem_644jpQZjhHRJSbUBLWG--w |title=Three Indian seafarers killed, one injured in West Asia conflict, says Centre|date=3 March 2026 |website=Scroll |access-date=3 February 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- 5 people killed in Syria were later reported to be from an unrelated explosion https://www.newarab.com/news/five-killed-south-syria-depot-explosion-not-iran-missile --&gt;
  }}
&lt;!-- Strength --&gt;| strength1         = 
| strength2         = 
}}
'''Íransstríðið''' vísar til yfirstandandi átaka á milli [[Íran|Íslamska lýðveldisins Írans]] annars vegar og [[Bandaríkin|Bandaríkja Ameríku]] og [[Ísrael|Ísraelsríkis]] hins vegar.

Þann 28. febrúar 2026 gerðu Ísrael og Bandaríkin loftárásir á skotmörk í Íran. Þar á meðal voru [[Teheran]], [[Isfahan]], [[Qom]], [[Karaj]] og [[Kermanshah]]. Markmiðið var að eyðileggja hernaðarmátt Írans, að fyrirbyggja að landið kæmi sér upp [[kjarnavopn]]um og að koma klerkastjórn landsins frá völdum. Fyrstu árásirnar voru á heimili [[Ali Khamenei]], [[Æðsti leiðtogi Írans|æðstaklerks Írans]]. Bandaríkin höfðu safnað miklum herafla við strendur Írans í undanfara árásanna. Ísrael hafði skipst á loftárásum við landið síðustu 2 árin á undan sem stigmagnaðist í [[Stríð Ísraels og Írans|tólf daga stríðinu]] árið 2025. Innanlands í Íran hófust [[Mótmælin í Íran 2025–2026|mótmæli seint árið 2025]] þar sem tugþúsundir voru drepin af stjórnvöldum.

Nokkrir leiðtogar landsins létust í fyrstu árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, [[íranski byltingarvörðurinn|leiðtogi byltingavarðarins]] og varnarmálaráðherrann. 24 af 31 héruðum Írans urðu fyrir árásum. Hundruð létust og yfir 150 létust á árás á skóla í suðurhluta landsins.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/c1l7rvqq51eo At least 148 dead after reported strike on school, Iran says] BBC, sótt 1. mars 2026&lt;/ref&gt; [[Donald Trump]] Bandaríkjaforseti hvatti Írani til að steypa stjórn landsins í kjölfarið. &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cx2dyz6p3weo What we know so far about the US-Israel attacks and Iran's retaliation] BBC, sótt 1. mars 2026&lt;/ref&gt;

Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar, flugvelli í nágrannalöndum Írans, þar með talin [[Ísrael]], [[Kúveit]], [[Barein]], [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]], [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] og [[Katar]]. &lt;ref&gt;[https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-02-28-arasin-a-iran-thad-sem-vid-vitum-468233  Árásin á Íran: Það sem við vitum] Rúv, sótt 28. febrúar, 2026.&lt;/ref&gt; 

Átökin breiddust út enn meir síðar: Íran gerði árásir á breska herstöð á [[Kýpur]]. &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/cm2r0q310e3o &quot;Two drones intercepted heading for RAF base, Cyprus says&quot;] BBC, sótt 5. mars 2026&lt;/ref&gt; og á flugvöll í [[Aserbaísjan]].  &lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/world/asia-pacific/missiles-drones-coming-iran-fell-airport-azerbaijan-source-says-2026-03-05/ &quot;Missiles, drones coming from Iran fell on airport in Azerbaijan, source says&quot;] Reuters, sótt 5. mars 2026&lt;/ref&gt; Íran lokaði [[Hormússund]]i þar sem olíu- og flutningaskip fóru um. Bandaríkin sprengdu upp íranskt herskip með tundurdufli við strendur [[Sri Lanka]]. &lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/articles/c0e55g03v2zo US sub sinks Iranian warship in Indian Ocean, Hegseth says] BBC, sótt 5. mars 2026&lt;/ref&gt;

[[Hezbollah]] hóf árásir á Ísrael sem svaraði með því að hefja loftárásir á Suður-[[Beirút]]. &lt;ref&gt;[https://aje.news/wwomw4?update=4353584  Hezbollah claims responsibility for attack on Israel&quot;] Al Jazeera, sótt 5. mars 2026&lt;/ref&gt;

==Neðanmálsgreinar==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:Saga Írans]]
[[Flokkur:Saga Ísraels]]</text>
      <sha1>1r3eb6prnzcdkfsck004u5tidp55su1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Listi Schindlers (kvikmynd)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189987</id>
    <revision>
      <id>1951948</id>
      <parentid>1948859</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:41:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Leikarar */</comment>
      <origin>1951948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9721" sha1="7gcwcl20p8s8vwhjxmejsmox1aartgi" xml:space="preserve">{{Infobox film
| mynd = Schindlers List logo.png
| upprunalegt heiti = Schindler's List
| director       = [[Steven Spielberg]]
| screenplay     = [[Steven Zaillian]]
| based_on       = ''[[Listi Schindlers]]'' eftir [[Thomas Keneally]]
| producer       = {{Plainlist|
* Steven Spielberg
* [[Gerald R. Molen]]
* [[Branko Lustig]]
}}
| starring       = {{Plainlist|
* [[Liam Neeson]]
* [[Ben Kingsley]]
* [[Ralph Fiennes]]
* [[Caroline Goodall]]
* [[Jonathan Sagall]]
* [[Embeth Davidtz]]
}}
| cinematography = [[Janusz Kamiński]]
| editing        = [[Michael Kahn (kvikmyndaklippari)|Michael Kahn]]
| music          = [[John Williams]]
| studio         = {{Plainlist|
* [[Universal Pictures]]
* [[Amblin Entertainment]]
}}
| distributor    = [[Universal Pictures]]
| released       = {{Film date|1993|11|30|Washington, D.C.|1993|12|15|Bandaríkin}}
| runtime        = 195 mínútur{{sfn|British Film Board}}
| country        = [[Bandaríkin]]
| language       = [[Enska]]
| budget         = $22&amp;nbsp;milljónir{{sfn|McBride|1997|p=416}}
| gross          = $322,2&amp;nbsp;milljónir&lt;ref&gt;{{cite web |title=Schindler's List (1993) |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0108052/?ref_=bo_se_r_1 |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=April 16, 2021 |archive-date=April 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210416194848/https://www.boxofficemojo.com/title/tt0108052/?ref_=bo_se_r_1 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
}}
'''''Listi Schindlers''''' (enska: ''Schindler's List'') er bandarísk söguleg dramamynd frá árinu 1993 sem [[Steven Spielberg]] leikstýrði og framleiddi og [[Steven Zaillian]] skrifaði handrit að. Myndin er byggð á [[Listi Schindlers|sögulegri skáldsögu með sama titli]] eftir [[Thomas Keneally]] frá árinu 1982.{{efn|Bók Keneally hét upphaflega ''Schindler's Ark'' (''Örk Schindlers'') en hún var gefin út undir titlinum ''Listi Schindlers'' í ýmsum löndum, meðal annars í íslenskri þýðingu frá 1994.}} Bæði skáldsagan og myndin fjalla um [[Oskar Schindler]], þýskan iðnjöfur sem bjargaði lífi rúmlega þúsund pólskra [[Gyðingar|gyðinga]] í [[helförin]]ni með því að ráða þá til starfa í verksmiðjum sínum í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Meðal aðalleikara myndarinnar eru [[Liam Neeson]] sem Schindler, [[Ralph Fiennes]] sem [[SS-sveitirnar|SS-foringinn]] [[Amon Göth]] og [[Ben Kingsley]] sem endurskoðandi Schindlers, [[Itzhak Stern]].

Hugmyndir um að gera kvikmynd upp úr sögu Schindler-gyðinganna (''Schindlerjuden'') höfðu verið viðraðar allt frá árinu 1963. [[Poldek Pfefferberg]], sem var einn gyðinganna sem Schindler bjargaði, gerði það að ævistarfi sínu að segja sögu Schindlers. Spielberg fékk áhuga á sögunni þegar framleiðandinn [[Sidney Sheinberg]] sendi honum bókagagnrýni um ''Lista Schindlers''. [[Universal Pictures]] keypti réttinn að bókinni en Spielberg, sem var ekki viss um að hann væri í stakk búinn til að gera kvikmynd um helförina, reyndi að fá aðra leikstjóra til að taka að sér verkefnið þar til hann ákvað að endingu að leikstýra myndinni sjálfur.

Aðaltökur fóru fram í [[Kraká]] í Póllandi á 72 dögum árið 1993. Spielberg tók myndina upp í svarthvítu og reyndi að nálgast hana eins og heimildarmynd. Kvikmyndatökumaðurinn [[Janusz Kamiński]] vildi ljá myndinni sígildan blæ. [[John Williams]] samdi tónlistina fyrir myndina og fiðluleikarinn [[Itzhak Perlman]] lék aðallagið.

''Listi Schindlers'' var frumsýnd 30. nóvember 1993 í Washington, D.C. og 15. desember 1993 á landsvísu í Bandaríkjunum. Gagnrýnendur lofuðu myndina í hástert, sér í lagi leiki Neesons og Fiennes, tónlist Williams, kvikmyndatöku Kaminskis, handrit Zaillans og leikstjórn Spielbergs. Kvikmyndinni vegnaði vel í kvikmyndahúsum og hún halaði inn 322,2 milljónum Bandaríkjadala á heimsvísu með aðeins 22 milljóna kostnaði. 

''Listi Schindlers'' hlaut mörg verðlaun, meðal annars sjö [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]] (þar á meðal [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|verðlaun sem besta myndin]]), sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]] og þrenn [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]]. Hún er oft talin meðal bestu kvikmynda allra tíma.{{sfn|Corliss|Schickel|2005}}{{sfn|Maltin|1999}}{{sfn|Channel 4|2008}} [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna]] mat myndina „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvæga“ árið 2004 og valdi hana til varðveislu í kvikmyndasafninu [[National Film Registry]]. Árið 2007 setti [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] ''Lista Schindlers'' í áttunda sæti á lista yfir 100 bestu bandarísku kvikmyndirnar.&lt;ref&gt;{{cite web |date=June 20, 2007 |title=AFI's 100 Years ... 100 Movies – 10th Anniversary Edition |url=https://www.afi.com/100years/movies10.aspx |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190519213359/http://afi.com/100years/movies10.aspx |archive-date=May 19, 2019 |access-date=June 1, 2020 |publisher=[[American Film Institute]]}}&lt;/ref&gt;

==Leikarar==
{{Multiple image
| perrow            = 2
| total_width       = 300
| image1            = Liam_Neeson_Deauville_2012.jpg
| image2            = Schindler,_Oskar.jpg
| footer            = [[Liam Neeson]] (til vinstri) fer með hlutverk [[Oskar Schindler|Oskars Schindler]] í ''Lista Schindlers''.
}}

{{div col begin}}
* [[Liam Neeson]] sem [[Oskar Schindler]]
* [[Ben Kingsley]] sem [[Itzhak Stern]]
* [[Ralph Fiennes]] sem [[Amon Göth]]
* [[Caroline Goodall]] sem [[Emilie Schindler]]
* [[Jonathan Sagall]] sem [[Poldek Pfefferberg]]
* [[Embeth Davidtz]] sem Helen Hirsch
* {{ill|Geno Lechner|de}} sem {{ill|Ruth Irene Kalder|de}} („Majola“)
* [[Małgorzata Gebel]] sem Wiktoria Klonowska
* [[Mark Ivanir]] sem Marcel Goldberg
* [[Beatrice Macola]] sem Ingrid
* [[Andrzej Seweryn]] sem [[Julian Scherner]]
* [[Friedrich von Thun]] sem Rolf Czurda
* {{ill|Leopold Kozłowski-Kleinman|pl}} sem gyðinglegur fjárfestir
* [[Jerzy Nowak]] sem gyðinglegur fjárfestir
* [[Norbert Weisser]] sem Albert Hujar
* {{ill|Albert Misak|de}} sem Mordecai Wulkan
* Michael Gordon sem hr. Nussbaum
* Aldona Grochal sem fr. Nussbaum
* [[Uri Avrahami]] sem Chaim Nowak
* Michael Schneider sem Juda Dresner
* [[Miri Fabian]] sem Chaja Dresner
* [[Anna Mucha]] sem Danka Dresner
* Adi Nitzan sem Mila Pfefferberg
* {{ill|Jacek Wójcicki|de}} sem Henry Rosner
* {{ill|Beata Paluch|pl}} sem Manci Rosner
* [[Piotr Polk]] sem [[Leo Rosner]]
* [[Bettina Kupfer]] sem Regina Perlman
* Grzegorz Kwas sem [[Mietek Pemper]]
* Kamil Krawiec sem Olek Rosner
* [[Henryk Bista]] sem hr. Löwenstein
* [[Ezra Dagan]] sem Menasha Levartov rabbíni
* [[Rami Heuberger]] sem [[Joseph Bau]]
* [[Elina Löwensohn]] sem [[Diana Reiter]]
* {{ill|Krzysztof Luft|pl}} sem Herman Toffel
* Harry Nehring	sem Leo John
* [[Wojciech Klata]] sem Lisiek
* [[Paweł Deląg]] sem Dolek Horowitz
* {{ill|Hans-Jörg Assmann|de}} sem [[Julius Madritsch]]
* [[August Schmölzer]] sem Dieter Reeder
* [[Hans-Michael Rehberg]] sem [[Rudolf Höss|Rudolf Höß]]
* Daniel Del Ponte sem [[Josef Mengele]]
* Adam Siemion sem Adam Levy
* [[Jochen Nickel]] sem Wilhelm Kunde
* [[Ludger Pistor]] sem [[Josef Leipold]]{{efn|Kvikmyndin stafar nafn Leipolds ranglega sem „Josef Liepold“&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.flickr.com/photos/152059321@N07/|title=&quot;Schindler's List&quot; credits still|access-date=August 7, 2018|last=Hughes|first=Katie|publisher=Flickr|date=August 7, 2018|archive-date=March 8, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210308052156/https://www.flickr.com/photos/152059321@N07/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
* [[Oliwia Dabrowska|Oliwia Dąbrowska]] sem rauðklædda stúlkan
{{div col end}}

==Neðanmálsgreinar==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

==Heimildir==
* {{cite web |title=100 Greatest Films |publisher=[[Channel 4]] |date=April 8, 2008 |url=http://www.channel4.com/film/newsfeatures/microsites/G/greatest/results/zxyzres_01.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609053034/http://www.channel4.com/film/newsfeatures/microsites/G/greatest/results/zxyzres_01.html |access-date=July 2, 2018 |archive-date=June 9, 2008 |ref={{sfnRef|Channel 4|2008}} |url-status=dead }}
* {{cite web | last = Maltin | first = Leonard | author-link = Leonard Maltin | title = 100 Must-See Films of the 20th Century | year = 1999 | work = Movie and Video Guide 2000 | publisher = American Movie Classics Company | url = https://www.filmsite.org/maltin2.html | access-date = June 1, 2020 | archive-date = May 30, 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200530233014/https://www.filmsite.org/maltin2.html | url-status = live }}
* {{cite book | last = McBride | first = Joseph | author-link = Joseph McBride (writer) | title = Steven Spielberg: A Biography | year = 1997 | publisher = Simon &amp; Schuster | location = New York | isbn = 978-0-684-81167-3 | url = https://archive.org/details/stevenspielbergb00mcbr }}
* {{cite magazine | last1 = Corliss | first1 = Richard | last2 = Schickel | first2 = Richard | author-link2 = Richard Schickel | title = All-Time 100 Best Movies | year = 2005 | magazine = [[Time (magazine)|Time]] | url = https://www.filmsite.org/timemagazinegreats.html | access-date = October 27, 2013 | archive-date = August 18, 2013 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130818213016/http://www.filmsite.org/timemagazinegreats.html | url-status = live }}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{stubbur|kvikmynd}}
[[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1993]]
[[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Stevens Spielberg]]
[[Flokkur:Kvikmyndir um helförina]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]]
[[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]]</text>
      <sha1>7gcwcl20p8s8vwhjxmejsmox1aartgi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Life Less Ordinary</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190310</id>
    <redirect title="Ekkert venjulegt líf" />
    <revision>
      <id>1952115</id>
      <parentid>1950824</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T11:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Breytti tilvísun frá [[Krókur á móti bragði]] til [[Ekkert venjulegt líf]]</comment>
      <origin>1952115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="5rmdfzhvq0tx7y9u0r59dw4wfbzwkj3" xml:space="preserve">#tilvísun [[Ekkert venjulegt líf]]</text>
      <sha1>5rmdfzhvq0tx7y9u0r59dw4wfbzwkj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Söngvaseiður (kvikmynd)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190398</id>
    <revision>
      <id>1951893</id>
      <parentid>1951606</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T14:24:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1951893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13952" sha1="cihyfrb46na4sazwq3lv3uimu032p3k" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = Söngvaseiður
| upprunalegt heiti = The Sound of Music
| image          = Sound_of_music.jpg
| caption        = Auglýsingarplakat eftir [[Howard Terpning]]
| director       = [[Robert Wise]]
| screenplay     = [[Ernest Lehman]]
| based_on       = ''[[Söngvaseiður]]'' eftir [[Richard Rodgers]], [[Oscar Hammerstein II]], [[Howard Lindsay]] og [[Russel Crouse]]
| producer       = Robert Wise
| starring       = {{Plainlist|
* [[Julie Andrews]]
* [[Christopher Plummer]]
* [[Richard Haydn]]
* [[Peggy Wood]]
* [[Charmian Carr]]
* [[Eleanor Parker]]
}}
| cinematography = [[Ted McCord (kvikmyndatökumaður)|Ted McCord]]
| editing        = [[William Reynolds (kvikmyndaklippari)|William Reynolds]]
| music          = {{Plainlist|
* Richard Rodgers
* Oscar Hammerstein II (lög)
* [[Irwin Kostal]] (undirleikur)}}
| studio         = Argyle Enterprises
| distributor    = [[20th Century Fox]]
| released       = {{Film date|1965|03|02|Bandaríkin}}
| runtime        = 174 mínútur&lt;ref name=&quot;tcm-print&quot;&gt;{{cite web |title=The Sound of Music (1965): Original Print Information |publisher=Turner Classic Movies |url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/90931/the-sound-of-music#film-details |access-date=January 26, 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150210055634/http://www.tcm.com/tcmdb/title/90931/The-Sound-of-Music/original-print-info.html |archive-date=February 10, 2015}}&lt;/ref&gt;
| country        = Bandaríkin
| language       = Enska
| budget         = $8,2 milljónir&lt;ref name=&quot;numbers&quot;&gt;{{cite web |title=The Sound of Music |publisher=The Numbers |url=https://www.the-numbers.com/movie/Sound-of-Music-The#tab=box-office |access-date=September 14, 2025 }}&lt;/ref&gt;
{{sfn|Solomon|1989|p=254}}
| gross          = $287,8 milljónir&lt;ref name=&quot;numbers&quot;/&gt;
}}
'''''Söngvaseiður''''' eða '''''Tónaflóð''''' (enska: ''The Sound of Music'') er bandarísk [[dans- og söngvamynd]] frá árinu 1965 í leikstjórn [[Robert Wise|Roberts Wise]] og með handrit eftir [[Ernest Lehman]]. Myndin er byggð á [[Söngvaseiður|samnefndum söngleik]] frá árinu 1959 með tónlist eftir [[Richard Rodgers]], texta eftir [[Oscar Hammerstein II]] og handrit eftir [[Lindsay og Crouse]]. Söngleikurinn var byggður á endurminningabókinni ''Saga Trapp-söngfjölskyldunnar'' eftir [[Maria von Trapp|Mariu von Trapp]]. Aðalleikarar myndarinnar eru [[Julie Andrews]] og [[Christopher Plummer]] ásamt [[Richard Haydn]], [[Peggy Wood]], [[Charmian Carr]] og [[Eleanor Parker]]. Myndin gerist í [[Salzburg]] í Austurríki og fjallar um reynslu Mariu von Trapp í starfi hennar sem kennslukona fyrir sjö börn. Hún giftist síðar föður þeirra, [[Georg von Trapp]] höfuðsmanni, og flýr með fjölskyldunni frá Austurríki eftir að [[Anschluss|þýskir nasistar innlima landið]] árið 1938.&lt;ref&gt;{{Cite news |url= https://www.nytimes.com/1993/08/08/opinion/hollywood-s-widower-fantasy.html |title=Hollywood's Widower Fantasy |last=Yoffe |first=Emily |date=August 8, 1993 |newspaper=The New York Times |access-date=February 5, 2017 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20170205185041/http://www.nytimes.com/1993/08/08/opinion/hollywood-s-widower-fantasy.html |archive-date=February 5, 2017}}&lt;/ref&gt;

Tökur myndarinnar fóru fram frá mars til september 1964 í Los Angeles og Salzburg. ''Söngvaseiður'' var frumsýndur í dreifingu [[20th Century Fox]] í Bandaríkjunum 2. mars 1965. Í upphafi fékk myndin blendna dóma kvikmyndagagnrýnenda. Myndinni vegnaði engu að síður mjög vel í kvikmyndahúsum, varð aðsóttasta kvikmyndin eftir fjórar vikur og tekjuhæsta kvikmynd ársins 1965. Í nóvember 1966 hafði ''Söngvaseiður'' tekið fram úr ''[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|Á hverfanda hveli]]'' sem [[Tekjuhæstu kvikmyndir allra tíma|tekjuhæsta kvikmynd sögunnar]]. Myndin hélt því meti í fimm ár. ''Söngvaseiður'' naut mikilla vinsælda um allan heim og sló aðsóknarmet í kvikmyndahúsum í 29 löndum. Myndin var sýnd í kvikmyndahúsum í fjögur og hálft ár og var tvisvar sett aftur í sýningu á næstu árum við góðar undirtektir. Alls seldust 283 milljónir miða á myndina um heim allan og heildartekjur hennar námu um 286 milljónum bandaríkjadala.

''Söngvaseiður'' vann fimm [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], þar á meðal sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta myndin]] og fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|bestu leikstjórnina]].&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/archive/local/2005/09/16/sound-of-music-west-side-story-director-robert-wise-dies/6d6ef530-a042-4098-8708-1ffeeba0a74e/|title='Sound of Music,' 'West Side Story' Director Robert Wise Dies|date=September 16, 2005|first=Adam|last=Bernstein|newspaper=[[The Washington Post]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20201228234256/https://www.washingtonpost.com/archive/local/2005/09/16/sound-of-music-west-side-story-director-robert-wise-dies/6d6ef530-a042-4098-8708-1ffeeba0a74e/|archive-date=December 28, 2020|url-status=live|access-date=December 28, 2020}}&lt;/ref&gt; Myndin vann jafnframt [[Golden Globe-verðlaunin]] sem besta myndin og fyrir bestu leikkonuna, verðlaun [[Directors Guild of America]] fyrir framúrskarandi afrek í leikstjórn og verðlaun [[Writers Guild of America]] sem best skrifaði bandaríski söngleikurinn. Frá frumsýningu myndarinnar hefur hún gjarnan verið talin meðal bestu kvikmynda allra tíma.&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://variety.com/lists/best-movies-of-all-time/the-sound-of-music-1965-2/|title=The 100 Greatest Movies of All Time|date=December 21, 2022|newspaper=[[Variety (magazine)|Variety]]|access-date=February 20, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://au.rollingstone.com/100-greatest-movies-of-all-time/page/6/the-sound-of-music/|title=100 Greatest Movies of All Time|website=[[Rolling Stone (magazine)|Rolling Stone Australia]]|access-date=February 20, 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.indiewire.com/gallery/best-musicals-all-time-movies/the-sound-of-music-2/|title=The 100 Greatest Movie Musicals of All Time|website=[[IndieWire]]|date=November 18, 2024|access-date=February 20, 2025}}&lt;/ref&gt; 

Árið 1998 setti [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] ''Söngvaseið'' í 55. sæti á lista yfir bestu bandarísku kvikmyndirnar og í 4. sæti á lista yfir bestu söngvamyndirnar. Árið 2001 mat [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna]] myndina „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvæga“ og valdi hana til varðveislu í kvikmyndasafninu [[National Film Registry]].

==Söguþráður==
Sagan hefst árið 1938 í [[Salzburg]]. Ung austurrísk kona að nafni [[Maria von Trapp|María]] er þar í námi til að gerast numma í Nonnberg-klaustri en fjörlyndi og agaleysi hennar vekja áhyggjur hinna nunnanna. Abbadísin sendir Maríu á setur uppgjafasjóliðsforingjans [[Georg von Trapp|Georgs von Trapp]] kapteins til að vinna sem kennslukona fyrir börnin hans sjö: Liesl, Friedrich, Louisu, Kurt, Brigittu, Mörtu og Gretl. Kapteinninn hefur alið börn sín upp við strangan heraga frá því að móðir þeirra lést og þau hafa hrætt margar kennslukonur burt með hrekkjum sínum. Þótt börnin hagi sér illa í fyrstu kemur María fram við þau af alúð og þolinmæði og brátt ávinnur hún sér traust og virðingu barnanna. 

Þegar kapteinninn ferðast til [[Vín (Austurríki)|Vínar]] saumar María leikbúninga fyrir börnin úr gluggatjöldum sem á að skipta út. Hún fer með þau í skoðunarferð um Salzburg og fjöllin í kring og kennir þeim að syngja. Þegar kapteinninn snýr aftur á setrið ásamt Elsu Schraeder barónessu, ríkri yfirstéttarkonu, og vini þeirra, Max Detweiler, taka Maria og börnin á móti þeim á leið heim úr bátsferð á stöðuvatninu, sem lýkur skyndilega þegar bátnum hvolfir. Kapteinninn reiðist yfir útganginum á börnunum og yfir tillögum Maríu um að hann reyni að kynnast þeim nánar og gerir sig líklegan til að reka hana. Skyndilega heyrir hann hins vegar söng innan úr húsinu og sér, sér til mikillar furðu, að börnin eru að syngja fyrir barónessuna. Tilfinningarnar bera kapteininn ofurliði og hann brestur í söng með börnunum í fyrsta sinn í mörg ár. Hann biður Maríu afsökunar og biður hana að vera áfram kennslukona barnanna. 

Max hrífst af söng barnanna og stingur upp á því að hann skrái þau á næstu tónlistarhátíð í Salzburg en kapteinninn vill ekki að börnin syngi á almannafæri. Nokkru síðar er haldin veisla á setrinu og María og börnin fylgjast með spariklæddum gestunum dansa [[vals]] í danssalnum. Þegar kapteinninn tekur eftir Maríu að kenna Kurt þjóðdansinn ''[[Ländler]]'' slæst hann í hópinn og dansar með Maríu. María roðnar og slítur sig úr faðmi hans. Barónessan, sem hefur tekið eftir hrifningu kapteinsins af Maríu, leynir öfund sinni með því að telja Maríu óbeint trú um að hún verði að snúa aftur í klaustrið.

Abbadísin kemst að því að María hafi einangrað sig til að forðast ástarþrá sína á kapteininum og hvetur hana til að snúa aftur á setrið til að leita að tilgangi með lífinu. Þegar María snýr aftur kemst hún að því að kapteinninn og barónessan hafa trúlofast en fellst á að vera áfram þar til ný kennslukona hefur verið ráðin. Barónessan kemst hins vegar að raun um að kapteinninn ber enn sömu tilfinningar til Maríu og ákveður því að slíta trúlofuninni og snúa aftur til Vínar. Hún hvetur kapteininn til að játa ást sína fyrir Maríu og þau giftast síðan.

[[Mynd:The Sound of Music Christopher Plummer and Julie Andrews.jpg|thumb|right|Christopher Plummer og Julie Andrews við tökur á myndinni.]]
Á meðan kapteinninn og María eru í brúðkaupsferð sinni skráir Max börnin á tónlistarhátíðina í Salzburg þvert á vilja föður þeirra. Hjónin frétta að Austurríki [[Anschluss|hefur verið limað inn í þriðja ríkið]] og snúa heim. Kapteininum berst símskeyti þar sem honum er skipað að mæta á flotastöð Þjóðverja í [[Bremerhaven]] til þess að taka við kvaðningu í [[Kriegsmarine|þýska sjóherinn]]. Kapteinninn er andsnúinn [[Nasistaflokkurinn|nasistum]] og [[Nasismi|hugmyndafræði þeirra]] og segir fjölskyldunni því að þau verði að flýja frá Austurríki án tafar.

Um kvöldið reynir Trapp-fjöskyldan að flýja til Sviss en hópur [[Brúnstakkar|brúnstakka]] undir stjórn Hans Zeller ''[[Gauleiter]]s'' stöðvar þau fyrir utan setrið. Kapteinninn lýgur því að þau séu á leiðina á tónlistarhátíðina í Salzburg til að syngja. Zeller krefst þess að fylgja þeim á hátíðina og fylgja kapteininum síðan til Bremerhaven.

Síðar um kvöldið á hátíðinni laumast Trapp-fjölskyldan burt eftir lokaatriði sitt á meðan Max dreifir athygli nasistanna. Fjölskyldan leitar sér skjóls í klaustrinu og abbadísin felur þau í grafhvelfingunni. Zeller leitar í klaustrinu ásamt mönnum sínum en fjölskyldan kemst undan á bíl húsvarðarins. Þegar menn Zellers reyna að veita þeim eftirför koma þeir bíl sínum ekki í gang því nunnurnar hafa unnið skemmdarverk á vélunum. Næsta morgun ekur fjölskyldan upp að landamærunum og sleppur yfir í öryggi og frelsi í Sviss.

==Leikarar==
{{div col begin}}
* [[Julie Andrews]] sem [[Maria von Trapp|María]]
* [[Christopher Plummer]] sem [[Georg von Trapp|von Trapp kapteinn]]
** [[Bill Lee (söngvari)|Bill Lee]] söng fyrir Plummer&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.npr.org/2012/11/24/165806779/the-unsung-overdub-star-in-sound-of-music |title=The Unsung Overdub Star In 'Sound Of Music' |work=NPR |date=November 24, 2012 |access-date=May 10, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20121130233908/https://www.npr.org/2012/11/24/165806779/the-unsung-overdub-star-in-sound-of-music|archive-date=November 30, 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
* [[Eleanor Parker]] sem Elsa von Schraeder barónessa
* [[Richard Haydn]] as Max Detweiler
* [[Peggy Wood]] sem [[Virgilia Lütz|abbadísin]]
* [[Charmian Carr]] sem Liesl von Trapp
* [[Nicholas Hammond]] sem Friedrich von Trapp
* [[Heather Menzies]] sem Louisa von Trapp
* [[Duane Chase]] sem Kurt von Trapp
* [[Angela Cartwright]] sem Brigitta von Trapp
* [[Debbie Turner]] sem Marta von Trapp
* [[Kym Karath]] sem Gretl von Trapp
* [[Anna Lee]] sem Systir Margaretta
* [[Portia Nelson]] sem Systir Berthe
* [[Ben Wright (enskur leikari)|Ben Wright]] sem Herr Zeller
* [[Daniel Truhitte]] sem Rolfe
* [[Norma Varden]] sem Frau Schmidt, húsþerna
* [[Gil Stuart]] sem Franz, bryti
* [[Marni Nixon]] sem Systir Sophia
* [[Evadne Baker]] sem Systir Bernice
* [[Doris Lloyd]] sem Ebberfeld barónessa
{{div col end}}

Hin sanna [[Maria von Trapp]] birtist í [[Cameo-hlutverk|stuttu hlutverki]] sem vegfarandi í söngatriðinu „Tröllatrú“ („I Have Confidence“) ásamt dóttur sinni, Rosmarie, og dóttur Werners von Trapp.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.womansworld.com/posts/entertainment/maria-von-trapp-cameo-166676|title=The Real Maria Von Trapp Made a Cameo in 'The Sound of Music' — Did You Catch It?|first=Melanie|last=Aman|work=Woman's World|date=September 23, 2018|access-date=December 8, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924102822/https://www.womansworld.com/posts/entertainment/maria-von-trapp-cameo-166676|archive-date=September 24, 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==Heimildir==
* {{cite book|title=Twentieth Century Fox: A Corporate and Financial History |series=The Scarecrow Filmmakers Series |last=Solomon |first=Aubrey |publisher=[[Scarecrow Press]] |year=1989 |isbn=978-0-810-84244-1|location=Lanham, Maryland}}

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{k|1965}}
[[Flokkur:20th Century Fox-kvikmyndir]]
[[Flokkur:Bandarískar söngvamyndir]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]]</text>
      <sha1>cihyfrb46na4sazwq3lv3uimu032p3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bazardüzü</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190409</id>
    <revision>
      <id>1952067</id>
      <parentid>1951585</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T09:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kurcke</username>
        <id>111106</id>
      </contributor>
      <origin>1952067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="948" sha1="5zcbxssqireclen1yykf0zkr2atbe03" xml:space="preserve">{{Fjallatafla
| nafn =  Bazardüzü
| mynd = Bazarduzu detail.JPG
| myndartexti = Bazardüzü
| hæð = 4466
| staðsetning = [[Landamæri]] [[Aserbaídsjan]]s og [[Rússland]]s
| fjallgarður = [[Stærri Kákasus-fjöll]]
}}
{{hnit|41|13|28|N|47|51|30|E|display=title|region:AZ}}
'''Bazardüzü''' ([[aserska]] ''Bazardüzü dağı'', [[rússneska]] ''Базардюзю''), er [[fjall]] í [[Kákasusfjöll]]um á [[landamæri|landamærum]] [[Aserbaídsjan]]s og [[Rússland]]s. Það er hæsta fjall í Aserbaídsjan, 4.466 [[Metri|metrar]] á hæð. Það er syðsti punkturinn í Rússlandi.&lt;ref name=&quot;peakbagger&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10428|title=Bazardüzü, Russia/Azerbaijan|website=Peakbagger.com|language=en}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{reflist}}

== Tenglar ==
{{Commonscat|Bazardüzü}}

{{Stubbur|landafræði}}

[[Flokkur:Kákasus]]
[[Flokkur:Fjöll í Aserbaídsjan]]
[[Flokkur:Fjöll í Rússlandi]]</text>
      <sha1>5zcbxssqireclen1yykf0zkr2atbe03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190412</id>
    <revision>
      <id>1951928</id>
      <parentid>1951706</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T17:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skoðanakannanir */</comment>
      <origin>1951928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24429" sha1="1mqgofwjvktsz7tby9p0dvokdbi6pu7" xml:space="preserve">'''Borgarstjórnarkosningar''' fara fram í [[Reykjavík]] [[16. maí]] [[2026]] þegar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|kosið verður til sveitarstjórna á landsvísu]]. Kosið verður um 23 sæti í [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórn]] og 12 fulltrúa þarf því til að mynda meirihluta. Framboðsfrestur er til 10. apríl. 24 kjörstaðir verða í hverfum borgarinnar.

Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar,  hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn.

Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt; Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út í desember 2025 að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt; Píratar og Sósíalistaflokkurinn tóku hins vegar ekki þátt í því og munu bjóða fram í eigin nafni.

==Framboð==

Sjálfstæðisflokkurinn hugðist efna til leiðtogaprófkjörs til að velja oddvita listans en þegar framboðsfrestur rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð [[Hildur Björnsdóttir|Hildar Björnsdóttur]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-06-hildur-baud-sig-ein-fram-i-leidtogaprofkjori-sjalfstaedismanna-463017?fbclid=IwY2xjawPLHA5leHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFiS0Y3bnJsZ0FxTTYxdW9kc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHonD4chMrGdEFvKVfXvjgAbkL-0rFEORkT1BVVF14qxulG_BsXnF522wSkGH_aem_2urSfR0msWx8Be7psUDgyQ|titill=Hildur bauð sig ein fram í leiðtogaprófkjöri Sjálfstæðismanna|höfundur=Brynjólfur Þór Guðmundsson|útgefandi=RÚV|mánuður=6. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt; Hún leiðir því lista Sjálfstæðismanna og varð fyrst til þess að gera það tvennar borgarstjórnarkosningar í röð á þessari öld. Hjá Samfylkingu var efnt til prófkjörs þar sem Heiða Björg Hilmisdóttir sóttist eftir því að leiða listann áfram, en tapaði fyrir [[Pétur Marteinsson|Pétri Marteinssyni]] sem hlauta efsta sætið.

Viðreisn, Píratar og Sósíalistar héldu einnig prófkjör en Framsóknarflokkurinn valdi í fjögur efstu sæti listans á tvöföldu kjördæmaþingi. Miðflokkurinn stillti upp sínum framboðslista. Framboðslisti Vinstrisins samanstendur af fyrrum félagsmönnum Sósíalistaflokksins undir forystu [[Sanna Magdalena Mörtudóttir|Sönnu Magdalenu Mörtudóttur]] annars vegar og Vinstri grænum hinsvegar. VG hélt prófkjör um röðun í þau sæti á listanum sem koma í hlut VG.

=== (B) Framsóknarflokkurinn  ===
Kosið var í efstu fjögur sæti lista Framsóknarflokksins á tvöföldu kjördæmaþingi 8. febrúar 2026. [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]] (2024-2025) og sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] var einn í framboði í oddvitasætið og [[Magnea Gná Jóhannsdóttir]] sem skipaði þriðja sæti listans í kosningunum 2022 var ein í framboði í annað sætið.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.tiktok.com/@chessafterdark/video/7420887642784435489?lang=en|titill=Ætlar Einar að bjóða sig aftur fram til Borgarstjóra á næsta kjörtímabili?|höfundur=@chessafterdark|útgefandi=TikTok|mánuður=1. október|ár=2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453513|title=Flestir oddvitar ætla aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/en/blog/nidurstada-i-reykjavik|titill=Niðurstaða í Reykjavík|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=8. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (C) Viðreisn ===
[[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] hafði verið oddviti flokksins í borgarstjórn frá því að hann bauð fyrst fram í Reykjavík 2018 en gaf ekki kost á sér áfram.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-15-thordis-loa-gefur-ekki-kost-a-ser-i-borgarstjornarkosningum-453494|titill=Þórdís Lóa gefur ekki kost á sér í borgarstjórnarkosningum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. september|ár=2025}}&lt;/ref&gt; Kosið var um oddvitasæti listans í leiðtogaprófkjöri 31. janúar 2026 þar sem fjórir voru í framboði:

* [[Aðalsteinn Leifsson]], fyrrum ríkissáttasemjari (2020-2023) og aðstoðarmaður [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur]] utanríkisráðherra&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817777d/adal-steinn-gefur-kost-a-ser-i-oddvitasaeti-og-fer-i-leyfi|title=Aðal­steinn gefur kost á sér í oddvitasæti og fer í leyfi - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-12-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;
* [[Björg Magnúsdóttir]], sjónvarpskona og fyrrum aðstoðarmaður [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einars Þorsteinssonar]] borgarstjóra&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/thrju-i-oddvitaslag-hja-vidreisn-i-borginni/|title=Björg hellir sér í odd­vita­slaginn hjá Viðreisn|website=www.vb.is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;
* [[Róbert Ragnarsson]], fyrrum bæjarstjóri [[Grindavík|Grindavíkur]] (2010-2016)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/10/robert_vill_leida_vidreisn_i_borginni/|title=Róbert vill leiða Viðreisn í borginni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;
* Signý Sigurðardóttir, viðskiptafræðingur.

Björg Magnúsdóttir sigraði örugglega í prófkjörinu. Stillt var upp í önnur sæti listans og hann kynntur 5. mars. Í öðru sæti var Róbert Ragnarsson sem hafði boðið sig fram í leiðtogaprófkjörinu en í því þriðja var leikarinn [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-05-fjolmidlakona-stjornsysluradgjafi-og-leikari-i-thremur-efstu-saetum-vidreisnar-i-reykjavik-468882|titill=Fjölmiðlakona, stjórnsýsluráðgjafi og leikari í þremur efstu sætum Viðreisnar í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=5. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (D) Sjálfstæðisflokkurinn  ===
[[Hildur Björnsdóttir]], sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] staðfesti í september 2025 að hún stefndi á að leiða listann áfram.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252775759d/oddvitarnir-aetla-ser-stora-hluti-eftir-atta-manudi|title=Oddvitarnir ætla sér stóra hluti eftir átta mánuði - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Boðað var til leiðtogaprófkjörs í Sjálfstæðisflokknum og ýmsir mögulegir mótframbjóðendur voru nefndir í umræðunni og þá sérstaklega [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] alþingismaður og fyrrum [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] (2017-2021), [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|umhverfisráðherra]] (2021-2024). Eftir umhugsun lét hann þó ekki verða af framboði.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dv.is/eyjan/2025/04/24/ordid-gotunni-margir-vilja-gudlaug-thor-forystu-borginni-ut-med-alla-nuverandi-borgarfulltrua-sjalfstaedisflokksins/|title=Orðið á götunni: Margir vilja Guðlaug Þór í forystu í borginni – út með alla núverandi borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins|date=2025-04-24|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252776160d/hildur-vill-leida-a-fram-en-gud-laugur-lodinn-i-svorum|title=Hildur vill leiða á­fram en Guð­laugur loðinn í svörum - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2026/01/02/miklar-likur-sagdar-ad-gudlaugur-thor-fari-fram-gegn-hildi/|title=Miklar líkur sagðar á að Guðlaugur Þór fari fram gegn Hildi|date=2026-01-02|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825166d/gud-laugur-fer-ekki-fram-i-reykja-vik|title=Guð­laugur fer ekki fram í Reykja­vík - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Þegar framboðsfresturinn rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð Hildar og hún varð því sjálfkjörin til að leiða flokkinn áfram og varð raunar fyrsti oddviti sjálfstæðismanna í borginni til að gera það tvennar kosningar í röð síðan [[Árni Sigfússon]] gerði það 1994 og 1998.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825420d/hildur-bjorns-dottir-oskoradur-odd-viti-i-reykja-vik|title=Hildur Björns­dóttir óskoraður odd­viti í Reykja­vík - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;

Uppstillingarnefnd valdi listann að öðru leyti og réðst í mikla endurnýjun þar sem sitjandi borgarfulltrúarflokksins voru annað hvort færðir neðar á lista eða teknir af honum. Af sitjandi borgarfulltrúum utan oddvitans er einungis [[Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir]] í efstu sætum listans en hún skipar fjórða sætið. [[Bjarni Guðjónsson]], fyrrum forstöðumaður hjá [[VÍS]] og atvinnumaður í knattspyrnu, er í öðru sætinu og [[Brynjar Níelsson]], fyrrum alþingismaður, í því þriðja.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-28-listi-sjalfstaedisflokksins-i-reykjavik-stadfestur-468266|titill=Listi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík staðfestur|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=28. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

Tveir af sitjandi fulltrúm flokksins í borgarstjórn, þau [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]], gengu til liðs við [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkinn]] eftir að hafa verið hafnað af uppstillingarnefndinni. Áður hafði fyrsti varamaður flokksins í borgarstjórn, [[Helgi Áss Grétarsson]], einnig gengið til liðs við Miðflokkinn og þegið sæti á framboðslista þess flokks.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262853376d/hefur-setid-tvo-af-thremur-borgar-stjornar-fundum-fra-thvi-ad-hann-skipti-um-lid|titill=Hefur setið tvo af þremur borgar­stjórnar­fundum frá því að hann skipti um lið|útgefandi=Vísir.is|mánuður=9. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/06/borgarfulltruar_sjalfstaedisflokksins_i_midflokkinn/|titill=Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins í Miðflokkinn|útgefandi=Mbl.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (F) Flokkur fólksins ===
Í kosningunum 2022 leiddi [[Kolbrún Baldursdóttir]] lista Flokks fólksins og náði ein kjöri í borgarstjórn. Kolbrún náði kjöri á Alþingi í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og vék í kjölfarið úr borgarstjórn. [[Helga Þórðardóttir]] hefur verið oddviti flokksins í borgarstjórn síðan en hún hyggur ekki á framboð nú.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453554|title=Helga Þórðardóttir ætlar ekki aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Lítið hefur heyrst af því hvernig framboði flokksins í borginni verður háttað.

=== (J) Sósíalistaflokkur Íslands ===
[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] leiddi lista Sósíalistaflokksins í kosningunum 2022 þegar flokkurinn fékk tvo fulltrúa kjörna í borgarstjórn. Eftir innanflokksátök 2025 sagði Sanna af sér embætti pólitísks leiðtoga flokksins. Uppstillingarnefnd ákvað efstu 10 sæti listans nú og oddviti verður Silja Sóley Birgisdóttir, stuðningsfulltrúi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/10-efstu-saeti-i-reykjavik|title=10 efstu sæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík|website=sosialistaflokkurinn.is|date=2026-02-07|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt; Enginn af fyrrum borgarfulltrúum eða varaborgarfulltrúum flokksins skipa listann nú.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-10-silja-soley-leidir-lista-sosialista-i-borginni-466613/|titill=Silja Sóley leiðir lista Sósíalista í borginni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (M) Miðflokkurinn ===
Miðflokkurinn fékk engann fulltrúa kjörinn í kosningunum 2022 en flokkurinn fékk aukinn liðsstyrk undir lok kjörtímabilsins þegar [[Helgi Áss Grétarsson]], varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, gekk til liðs við Miðflokkinn og svo enn frekar þegar borgarfulltrúarnir [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]] gerðu slíkt hið sama.

Uppstillingarnefnd setti saman framboðslista flokksins sem kynntur var 9. febrúar. Í oddvitasæti er [[Ari Edwald]], fyrrum forstjóri [[365 miðlar|365 miðla]], [[Mjólkursamsalan|MS]] og fyrrum framkvæmdastjóri [[Samtök atvinnulífsins|Samtaka Atvinnulífsins]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/466516|title=Ari Edwald leiðir lista Miðflokksins í Reykjavík - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2026-02-09|website=RÚV|access-date=2026-02-09}}&lt;/ref&gt; Í öðru sæti er Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir en hún var áður formaður Hvatar, félags sjálfstæðiskvenna í Reykjavík.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/01/25/kristin_vill_saeti_a_lista_midflokksins_i_borginni/|titill=Kristín vill sæti á lista Miðflokksins í borginni|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (P) Píratar ===
Píratar fengu þrjá fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 og hafa tekið þátt í báðum meirihlutunum sem myndaðir voru á kjörtímabilinu. Ljóst varð að [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] myndi ekki leiða listann aftur eftir að hún tilkynnti um að hún væri gengin til liðs við Samfylkinguna í desember 2025.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-16-dora-bjort-fer-ur-pirotum-i-samfylkinguna-461707|titill=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=16. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt;

[[Alexandra Briem]], borgarfulltrúi og oddviti flokksins í borgarstjórn eftir brotthvarf Dóru Bjartar, sóttist eftir því að leiða listann.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818183d/alexandra-saekist-eftir-oddvitasaetinu|title=Alexandra sækist eftir oddvitasætinu - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir,Margrét Helga|date=2025-12-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Hið sama gerði Kristinn Jón Ólafsson, fyrsti varaborgarfulltrúi flokksins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-26-tvo-berjast-um-oddvitasaetid-hja-pirotum-468002|titill=Tvö berjast um oddvitasætið hjá Pírötum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=26. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt; Prófkjör fór fram frá 26. febrúar til 6. mars. 230 atkvæði voru greidd í prófkjörinu og Kristinn fór með sigur af hólmi en Alexandra lenti í öðru sæti.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-06-kristinn-skakar-sitjandi-oddvita-og-leidir-pirata-i-reykjavik-469042|titill=Kristinn skákar sitjandi oddvita og leiðir Pírata í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=6. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (R) Okkar borg  ===
Hópur sem kallar sig Ísland þvert á flokka og hefur staðið fyrir útfundum á Austurvelli um útlendingamál hefur boðað framboðið Okkar borg. Sigfús Aðalsteinsson fasteignasali leiðir það.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455349|title=Ísland þvert á flokka boðar framboð til borgarstjórnar - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-10-06|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;

=== (S) Samfylkingin ===
Samfylkingin fékk fimm fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 undir forystu [[Dagur B. Eggertsson|Dags. B Eggertssonar]] sem gegndi embætti borgarstjóra þar til í janúar 2024. Í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] náði Dagur kjöri á Alþingi og vék úr borgarstjórn í kjölfarið. [[Heiða Björg Hilmarsdóttir]] varð þá oddviti Samfylkingarinnar í borgarstjórn og svo borgarstjóri í nýjum meirihluta frá febrúar 2025. Hún gaf kost á sér að leiða Samfylkinguna áfram.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[Pétur Marteinsson]], rekstrarstjóri og fyrrum atvinnumaður í knattspyrnu bauð sig einnig fram í oddvitasætið.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262823575d/petur-fer-a-moti-borgar-stjora-og-vill-fyrsta-saetid-i-reykja-vik|title=Pétur fer á móti borgar­stjóra og vill fyrsta sætið í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2026-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Prófkjör (eða flokksval eins og það er kallað í lögum flokksins) fór fram 24. janúar og var bindandi fyrir sex efstu sætin. Greidd voru 4.849 atkvæði og Pétur hafði öruggan sigur með 3.063 atkvæði í fyrsta sætið en Heiða Björg lenti í öðru sæti með 1.668 atkvæði í 1.–2. sæti og var raunar aðeins 15 atkvæðum frá því að hafna í þriðja sætinu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-25-dora-bjort-ekki-medal-sjo-efstu-i-flokksvali-samfylkingarinnar-464931|titill=Dóra Björt ekki meðal sjö efstu í flokksvali Samfylkingarinnar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=25. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/borgarstjori-galt-algjort-afhrod/|titill=Borgarstjóri galt agjört afhroð|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=24. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt; Nokkrum dögum eftir flokksvalið gaf Heiða það út að hún myndi taka annað sætið á listanum þrátt fyrir að niðurstaðan hafi verið henni mikil vonbrigði.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262834784d/heida-tekur-annad-saetid-i-reykjavik|titill=Heiða tekur annað sætið í Reykjavík|útgefandi=Vísir|mánuður=27. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== Vinstrið ===
Í kjölfar alþingiskosninganna 2024 vaknaði nokkur umræða um samstarf eða sameiningu flokka á vinstri vængnum eftir að Vinstri græn og Píratar féllu af þingi og Sósíalistaflokkurinn fékk engann mann kjörinn en samanlagt fylgi þessara þriggja flokka var 9,3% í kosningunum. [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], sem hafði verið oddviti Sósíalistaflokksins, boðaði í desember 2025 að hún ætlaði ekki aftur að vera í framboði undir merkjum Sósíalistaflokksins þrátt fyrir að vera enn formlega félagi í flokknum. Hún kynnti áform um framboð undir heitinu „Vor til vinstri“.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453521|title=Sanna ætlar aftur fram en ekki endilega fyrir Sósíalista - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/25803/|title=Sanna með nýtt framboð|last=Reynisson|first=Jón Trausti|date=2025-12-12|website=Heimildin|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Samkomulag náðist um að Vinstri græn og Vor til vinstri stæðu saman að framboði sem kallast [[Vinstrið]] þar sem Sanna skipar fyrsta sætið og aðrir á vegum Vors til vinstri skipi sæti fjögur og fimm, en Vinstri græn skipi í sæti tvö, þrjú og sex.

Forval fór fram hjá Vinstri grænum um röðun í þeirra sæti á lista Vinstrisins. [[Líf Magneudóttir]], sitjandi oddviti Vinstri grænna í borgarstjórn bar sigur úr býtum og skipar því annað sæti listans og [[Stefán Pálsson]] lenti í öðru sæti forvalsins og verður því í þriðja sæti hins sameiginlega framboðs.


== Skoðanakannanir ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- style=&quot;height:40px;&quot;
! style=&quot;width:150px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Fyrirtæki
! style=&quot;width:135px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Framkvæmd
! style=&quot;width:30px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Svarendur
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Samfylkingin|S]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Framsóknarflokkurinn|B]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Píratar|P]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Viðreisn|C]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Flokkur fólksins|F]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Vinstrið|V]]{{ref|a|[a]}}
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Okkar borg|R]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Aðrir
! style=&quot;width:30px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Forskot
|-
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};&quot;| 
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Píratar}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Viðreisn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};&quot;|
! style=&quot;background:#023f38;&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};&quot;|
|-
|[https://vb.is/frettir/-hnifjafnt-a-toppnum/ Gallup]
|4. mars 2026 (birting)
|
|style=&quot;background:#C6ECFB;&quot;|26,4
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|26,4
|4,6
|3,7
|3,1
|10,7
|4,0
|8,7
|11,3
|1,2
|–
| 0
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-27-samfylkingin-og-sjalfstaedisflokkur-gefa-eftir-i-borginni-468121 Maskína]
|1.–27. febrúar 2026
|1.015
|22,7
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|24,0
|5,1
|5,5
|3,7
|13,5
|3,4
|9,1
|11,0
|1,2
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 1,3
|-
|[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína]
|janúar 2026
|
|24,4
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|26,1
|4,4
|3,0
|3,8
|14,6
|3,8
|8,7
|10,1
|–
|1,0
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 1,7
|-
|[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína]
|desember 2025
|
|24,1
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|26,7
|4,5
|6,3
|5,5
|12,1
|4,8
|5,3
|10,0
|–
|0,6
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 2,6
|}
:{{note|a|a}} Dálkurinn sýnir fylgi Vinstrisins eftir að það kom til sögunnar en þar áður fylgi VG og Vors til vinstri.

==Tilvísanir==

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík]]</text>
      <sha1>1mqgofwjvktsz7tby9p0dvokdbi6pu7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951942</id>
      <parentid>1951928</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T18:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bjarki S</username>
        <id>9</id>
      </contributor>
      <comment>/* Skoðanakannanir */</comment>
      <origin>1951942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25286" sha1="fh68w1m33gt941zeuspmdf5dsdz1rrs" xml:space="preserve">'''Borgarstjórnarkosningar''' fara fram í [[Reykjavík]] [[16. maí]] [[2026]] þegar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|kosið verður til sveitarstjórna á landsvísu]]. Kosið verður um 23 sæti í [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórn]] og 12 fulltrúa þarf því til að mynda meirihluta. Framboðsfrestur er til 10. apríl. 24 kjörstaðir verða í hverfum borgarinnar.

Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar,  hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn.

Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt; Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út í desember 2025 að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt; Píratar og Sósíalistaflokkurinn tóku hins vegar ekki þátt í því og munu bjóða fram í eigin nafni.

==Framboð==

Sjálfstæðisflokkurinn hugðist efna til leiðtogaprófkjörs til að velja oddvita listans en þegar framboðsfrestur rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð [[Hildur Björnsdóttir|Hildar Björnsdóttur]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-06-hildur-baud-sig-ein-fram-i-leidtogaprofkjori-sjalfstaedismanna-463017?fbclid=IwY2xjawPLHA5leHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFiS0Y3bnJsZ0FxTTYxdW9kc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHonD4chMrGdEFvKVfXvjgAbkL-0rFEORkT1BVVF14qxulG_BsXnF522wSkGH_aem_2urSfR0msWx8Be7psUDgyQ|titill=Hildur bauð sig ein fram í leiðtogaprófkjöri Sjálfstæðismanna|höfundur=Brynjólfur Þór Guðmundsson|útgefandi=RÚV|mánuður=6. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt; Hún leiðir því lista Sjálfstæðismanna og varð fyrst til þess að gera það tvennar borgarstjórnarkosningar í röð á þessari öld. Hjá Samfylkingu var efnt til prófkjörs þar sem Heiða Björg Hilmisdóttir sóttist eftir því að leiða listann áfram, en tapaði fyrir [[Pétur Marteinsson|Pétri Marteinssyni]] sem hlauta efsta sætið.

Viðreisn, Píratar og Sósíalistar héldu einnig prófkjör en Framsóknarflokkurinn valdi í fjögur efstu sæti listans á tvöföldu kjördæmaþingi. Miðflokkurinn stillti upp sínum framboðslista. Framboðslisti Vinstrisins samanstendur af fyrrum félagsmönnum Sósíalistaflokksins undir forystu [[Sanna Magdalena Mörtudóttir|Sönnu Magdalenu Mörtudóttur]] annars vegar og Vinstri grænum hinsvegar. VG hélt prófkjör um röðun í þau sæti á listanum sem koma í hlut VG.

=== (B) Framsóknarflokkurinn  ===
Kosið var í efstu fjögur sæti lista Framsóknarflokksins á tvöföldu kjördæmaþingi 8. febrúar 2026. [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]] (2024-2025) og sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] var einn í framboði í oddvitasætið og [[Magnea Gná Jóhannsdóttir]] sem skipaði þriðja sæti listans í kosningunum 2022 var ein í framboði í annað sætið.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.tiktok.com/@chessafterdark/video/7420887642784435489?lang=en|titill=Ætlar Einar að bjóða sig aftur fram til Borgarstjóra á næsta kjörtímabili?|höfundur=@chessafterdark|útgefandi=TikTok|mánuður=1. október|ár=2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453513|title=Flestir oddvitar ætla aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/en/blog/nidurstada-i-reykjavik|titill=Niðurstaða í Reykjavík|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=8. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (C) Viðreisn ===
[[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] hafði verið oddviti flokksins í borgarstjórn frá því að hann bauð fyrst fram í Reykjavík 2018 en gaf ekki kost á sér áfram.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-15-thordis-loa-gefur-ekki-kost-a-ser-i-borgarstjornarkosningum-453494|titill=Þórdís Lóa gefur ekki kost á sér í borgarstjórnarkosningum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. september|ár=2025}}&lt;/ref&gt; Kosið var um oddvitasæti listans í leiðtogaprófkjöri 31. janúar 2026 þar sem fjórir voru í framboði:

* [[Aðalsteinn Leifsson]], fyrrum ríkissáttasemjari (2020-2023) og aðstoðarmaður [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur]] utanríkisráðherra&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817777d/adal-steinn-gefur-kost-a-ser-i-oddvitasaeti-og-fer-i-leyfi|title=Aðal­steinn gefur kost á sér í oddvitasæti og fer í leyfi - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-12-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;
* [[Björg Magnúsdóttir]], sjónvarpskona og fyrrum aðstoðarmaður [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einars Þorsteinssonar]] borgarstjóra&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/thrju-i-oddvitaslag-hja-vidreisn-i-borginni/|title=Björg hellir sér í odd­vita­slaginn hjá Viðreisn|website=www.vb.is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;
* [[Róbert Ragnarsson]], fyrrum bæjarstjóri [[Grindavík|Grindavíkur]] (2010-2016)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/10/robert_vill_leida_vidreisn_i_borginni/|title=Róbert vill leiða Viðreisn í borginni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;
* Signý Sigurðardóttir, viðskiptafræðingur.

Björg Magnúsdóttir sigraði örugglega í prófkjörinu. Stillt var upp í önnur sæti listans og hann kynntur 5. mars. Í öðru sæti var Róbert Ragnarsson sem hafði boðið sig fram í leiðtogaprófkjörinu en í því þriðja var leikarinn [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]].&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-05-fjolmidlakona-stjornsysluradgjafi-og-leikari-i-thremur-efstu-saetum-vidreisnar-i-reykjavik-468882|titill=Fjölmiðlakona, stjórnsýsluráðgjafi og leikari í þremur efstu sætum Viðreisnar í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=5. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (D) Sjálfstæðisflokkurinn  ===
[[Hildur Björnsdóttir]], sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] staðfesti í september 2025 að hún stefndi á að leiða listann áfram.&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252775759d/oddvitarnir-aetla-ser-stora-hluti-eftir-atta-manudi|title=Oddvitarnir ætla sér stóra hluti eftir átta mánuði - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Boðað var til leiðtogaprófkjörs í Sjálfstæðisflokknum og ýmsir mögulegir mótframbjóðendur voru nefndir í umræðunni og þá sérstaklega [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] alþingismaður og fyrrum [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] (2017-2021), [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|umhverfisráðherra]] (2021-2024). Eftir umhugsun lét hann þó ekki verða af framboði.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dv.is/eyjan/2025/04/24/ordid-gotunni-margir-vilja-gudlaug-thor-forystu-borginni-ut-med-alla-nuverandi-borgarfulltrua-sjalfstaedisflokksins/|title=Orðið á götunni: Margir vilja Guðlaug Þór í forystu í borginni – út með alla núverandi borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins|date=2025-04-24|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252776160d/hildur-vill-leida-a-fram-en-gud-laugur-lodinn-i-svorum|title=Hildur vill leiða á­fram en Guð­laugur loðinn í svörum - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2026/01/02/miklar-likur-sagdar-ad-gudlaugur-thor-fari-fram-gegn-hildi/|title=Miklar líkur sagðar á að Guðlaugur Þór fari fram gegn Hildi|date=2026-01-02|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825166d/gud-laugur-fer-ekki-fram-i-reykja-vik|title=Guð­laugur fer ekki fram í Reykja­vík - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Þegar framboðsfresturinn rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð Hildar og hún varð því sjálfkjörin til að leiða flokkinn áfram og varð raunar fyrsti oddviti sjálfstæðismanna í borginni til að gera það tvennar kosningar í röð síðan [[Árni Sigfússon]] gerði það 1994 og 1998.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825420d/hildur-bjorns-dottir-oskoradur-odd-viti-i-reykja-vik|title=Hildur Björns­dóttir óskoraður odd­viti í Reykja­vík - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;

Uppstillingarnefnd valdi listann að öðru leyti og réðst í mikla endurnýjun þar sem sitjandi borgarfulltrúarflokksins voru annað hvort færðir neðar á lista eða teknir af honum. Af sitjandi borgarfulltrúum utan oddvitans er einungis [[Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir]] í efstu sætum listans en hún skipar fjórða sætið. [[Bjarni Guðjónsson]], fyrrum forstöðumaður hjá [[VÍS]] og atvinnumaður í knattspyrnu, er í öðru sætinu og [[Brynjar Níelsson]], fyrrum alþingismaður, í því þriðja.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-28-listi-sjalfstaedisflokksins-i-reykjavik-stadfestur-468266|titill=Listi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík staðfestur|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=28. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

Tveir af sitjandi fulltrúm flokksins í borgarstjórn, þau [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]], gengu til liðs við [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkinn]] eftir að hafa verið hafnað af uppstillingarnefndinni. Áður hafði fyrsti varamaður flokksins í borgarstjórn, [[Helgi Áss Grétarsson]], einnig gengið til liðs við Miðflokkinn og þegið sæti á framboðslista þess flokks.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262853376d/hefur-setid-tvo-af-thremur-borgar-stjornar-fundum-fra-thvi-ad-hann-skipti-um-lid|titill=Hefur setið tvo af þremur borgar­stjórnar­fundum frá því að hann skipti um lið|útgefandi=Vísir.is|mánuður=9. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/06/borgarfulltruar_sjalfstaedisflokksins_i_midflokkinn/|titill=Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins í Miðflokkinn|útgefandi=Mbl.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (F) Flokkur fólksins ===
Í kosningunum 2022 leiddi [[Kolbrún Baldursdóttir]] lista Flokks fólksins og náði ein kjöri í borgarstjórn. Kolbrún náði kjöri á Alþingi í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og vék í kjölfarið úr borgarstjórn. [[Helga Þórðardóttir]] hefur verið oddviti flokksins í borgarstjórn síðan en hún hyggur ekki á framboð nú.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453554|title=Helga Þórðardóttir ætlar ekki aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Lítið hefur heyrst af því hvernig framboði flokksins í borginni verður háttað.

=== (J) Sósíalistaflokkur Íslands ===
[[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] leiddi lista Sósíalistaflokksins í kosningunum 2022 þegar flokkurinn fékk tvo fulltrúa kjörna í borgarstjórn. Eftir innanflokksátök 2025 sagði Sanna af sér embætti pólitísks leiðtoga flokksins. Uppstillingarnefnd ákvað efstu 10 sæti listans nú og oddviti verður Silja Sóley Birgisdóttir, stuðningsfulltrúi.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/10-efstu-saeti-i-reykjavik|title=10 efstu sæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík|website=sosialistaflokkurinn.is|date=2026-02-07|access-date=2026-02-21}}&lt;/ref&gt; Enginn af fyrrum borgarfulltrúum eða varaborgarfulltrúum flokksins skipa listann nú.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-10-silja-soley-leidir-lista-sosialista-i-borginni-466613/|titill=Silja Sóley leiðir lista Sósíalista í borginni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (M) Miðflokkurinn ===
Miðflokkurinn fékk engann fulltrúa kjörinn í kosningunum 2022 en flokkurinn fékk aukinn liðsstyrk undir lok kjörtímabilsins þegar [[Helgi Áss Grétarsson]], varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, gekk til liðs við Miðflokkinn og svo enn frekar þegar borgarfulltrúarnir [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]] gerðu slíkt hið sama.

Uppstillingarnefnd setti saman framboðslista flokksins sem kynntur var 9. febrúar. Í oddvitasæti er [[Ari Edwald]], fyrrum forstjóri [[365 miðlar|365 miðla]], [[Mjólkursamsalan|MS]] og fyrrum framkvæmdastjóri [[Samtök atvinnulífsins|Samtaka Atvinnulífsins]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/466516|title=Ari Edwald leiðir lista Miðflokksins í Reykjavík - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2026-02-09|website=RÚV|access-date=2026-02-09}}&lt;/ref&gt; Í öðru sæti er Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir en hún var áður formaður Hvatar, félags sjálfstæðiskvenna í Reykjavík.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/01/25/kristin_vill_saeti_a_lista_midflokksins_i_borginni/|titill=Kristín vill sæti á lista Miðflokksins í borginni|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (P) Píratar ===
Píratar fengu þrjá fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 og hafa tekið þátt í báðum meirihlutunum sem myndaðir voru á kjörtímabilinu. Ljóst varð að [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] myndi ekki leiða listann aftur eftir að hún tilkynnti um að hún væri gengin til liðs við Samfylkinguna í desember 2025.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-16-dora-bjort-fer-ur-pirotum-i-samfylkinguna-461707|titill=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=16. desember|ár=2025}}&lt;/ref&gt;

[[Alexandra Briem]], borgarfulltrúi og oddviti flokksins í borgarstjórn eftir brotthvarf Dóru Bjartar, sóttist eftir því að leiða listann.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818183d/alexandra-saekist-eftir-oddvitasaetinu|title=Alexandra sækist eftir oddvitasætinu - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir,Margrét Helga|date=2025-12-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Hið sama gerði Kristinn Jón Ólafsson, fyrsti varaborgarfulltrúi flokksins.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-26-tvo-berjast-um-oddvitasaetid-hja-pirotum-468002|titill=Tvö berjast um oddvitasætið hjá Pírötum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=26. febrúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt; Prófkjör fór fram frá 26. febrúar til 6. mars. 230 atkvæði voru greidd í prófkjörinu og Kristinn fór með sigur af hólmi en Alexandra lenti í öðru sæti.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-06-kristinn-skakar-sitjandi-oddvita-og-leidir-pirata-i-reykjavik-469042|titill=Kristinn skákar sitjandi oddvita og leiðir Pírata í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=6. mars|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== (R) Okkar borg  ===
Hópur sem kallar sig Ísland þvert á flokka og hefur staðið fyrir útfundum á Austurvelli um útlendingamál hefur boðað framboðið Okkar borg. Sigfús Aðalsteinsson fasteignasali leiðir það.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455349|title=Ísland þvert á flokka boðar framboð til borgarstjórnar - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-10-06|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;

=== (S) Samfylkingin ===
Samfylkingin fékk fimm fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 undir forystu [[Dagur B. Eggertsson|Dags. B Eggertssonar]] sem gegndi embætti borgarstjóra þar til í janúar 2024. Í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] náði Dagur kjöri á Alþingi og vék úr borgarstjórn í kjölfarið. [[Heiða Björg Hilmarsdóttir]] varð þá oddviti Samfylkingarinnar í borgarstjórn og svo borgarstjóri í nýjum meirihluta frá febrúar 2025. Hún gaf kost á sér að leiða Samfylkinguna áfram.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

[[Pétur Marteinsson]], rekstrarstjóri og fyrrum atvinnumaður í knattspyrnu bauð sig einnig fram í oddvitasætið.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262823575d/petur-fer-a-moti-borgar-stjora-og-vill-fyrsta-saetid-i-reykja-vik|title=Pétur fer á móti borgar­stjóra og vill fyrsta sætið í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2026-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Prófkjör (eða flokksval eins og það er kallað í lögum flokksins) fór fram 24. janúar og var bindandi fyrir sex efstu sætin. Greidd voru 4.849 atkvæði og Pétur hafði öruggan sigur með 3.063 atkvæði í fyrsta sætið en Heiða Björg lenti í öðru sæti með 1.668 atkvæði í 1.–2. sæti og var raunar aðeins 15 atkvæðum frá því að hafna í þriðja sætinu.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-25-dora-bjort-ekki-medal-sjo-efstu-i-flokksvali-samfylkingarinnar-464931|titill=Dóra Björt ekki meðal sjö efstu í flokksvali Samfylkingarinnar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=25. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/borgarstjori-galt-algjort-afhrod/|titill=Borgarstjóri galt agjört afhroð|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=24. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt; Nokkrum dögum eftir flokksvalið gaf Heiða það út að hún myndi taka annað sætið á listanum þrátt fyrir að niðurstaðan hafi verið henni mikil vonbrigði.&lt;ref&gt;{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262834784d/heida-tekur-annad-saetid-i-reykjavik|titill=Heiða tekur annað sætið í Reykjavík|útgefandi=Vísir|mánuður=27. janúar|ár=2026}}&lt;/ref&gt;

=== Vinstrið ===
Í kjölfar alþingiskosninganna 2024 vaknaði nokkur umræða um samstarf eða sameiningu flokka á vinstri vængnum eftir að Vinstri græn og Píratar féllu af þingi og Sósíalistaflokkurinn fékk engann mann kjörinn en samanlagt fylgi þessara þriggja flokka var 9,3% í kosningunum. [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], sem hafði verið oddviti Sósíalistaflokksins, boðaði í desember 2025 að hún ætlaði ekki aftur að vera í framboði undir merkjum Sósíalistaflokksins þrátt fyrir að vera enn formlega félagi í flokknum. Hún kynnti áform um framboð undir heitinu „Vor til vinstri“.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453521|title=Sanna ætlar aftur fram en ekki endilega fyrir Sósíalista - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/25803/|title=Sanna með nýtt framboð|last=Reynisson|first=Jón Trausti|date=2025-12-12|website=Heimildin|access-date=2026-01-08}}&lt;/ref&gt; Samkomulag náðist um að Vinstri græn og Vor til vinstri stæðu saman að framboði sem kallast [[Vinstrið]] þar sem Sanna skipar fyrsta sætið og aðrir á vegum Vors til vinstri skipi sæti fjögur og fimm, en Vinstri græn skipi í sæti tvö, þrjú og sex.

Forval fór fram hjá Vinstri grænum um röðun í þeirra sæti á lista Vinstrisins. [[Líf Magneudóttir]], sitjandi oddviti Vinstri grænna í borgarstjórn bar sigur úr býtum og skipar því annað sæti listans og [[Stefán Pálsson]] lenti í öðru sæti forvalsins og verður því í þriðja sæti hins sameiginlega framboðs.


== Skoðanakannanir ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;&quot;
|- style=&quot;height:40px;&quot;
! style=&quot;width:150px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Fyrirtæki
! style=&quot;width:135px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Framkvæmd
! style=&quot;width:30px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Svarendur
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Samfylkingin|S]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Framsóknarflokkurinn|B]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Píratar|P]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Viðreisn|C]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Flokkur fólksins|F]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Vinstrið|V]]{{ref|a|[a]}}
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; |[[Okkar borg|R]]
! class=&quot;unsortable&quot; style=&quot;width:40px;&quot; rowspan=&quot;2&quot; | Aðrir
! style=&quot;width:30px;&quot; rowspan=&quot;2&quot;| Forskot
|-
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};&quot;| 
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Píratar}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Viðreisn}};&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};&quot;|
! style=&quot;background:#023f38;&quot;|
! style=&quot;background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};&quot;|
|-
|[https://vb.is/frettir/-hnifjafnt-a-toppnum/ Gallup]
|4. mars 2026 (birting)
|
|style=&quot;background:#C6ECFB;&quot;|26,4
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|26,4
|4,6
|3,7
|3,1
|10,7
|4,0
|8,7
|11,3
|1,2
|–
| 0
|-
|[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-27-samfylkingin-og-sjalfstaedisflokkur-gefa-eftir-i-borginni-468121 Maskína]
|1.–27. febrúar 2026
|1.015
|22,7
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|24,0
|5,1
|5,5
|3,7
|13,5
|3,4
|9,1
|11,0
|1,2
|–
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 1,3
|-
|[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína]
|janúar 2026
|
|24,4
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|26,1
|4,4
|3,0
|3,8
|14,6
|3,8
|8,7
|10,1
|–
|1,0
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 1,7
|-
|[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína]
|desember 2025
|
|24,1
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|26,7
|4,5
|6,3
|5,5
|12,1
|4,8
|5,3
|10,0
|–
|0,6
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 2,6
|-
|[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína]
|nóvember 2025
|
|style=&quot;background:#C6ECFB;&quot;|31,0
|25,5
|4,2
|6,4
|5,0
|11,9
|2,9
|4,2
|8,5
|–
|0,3
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;&quot;| 5,5
|-
|[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína]
|október 2025
|
|25,4
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|26,0
|3,9
|7,1
|6,1
|13,3
|5,2
|3,8
|8,5
|–
|0,7
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 0,6
|-
|[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína]
|september 2025
|
|24,8
|style=&quot;background:#F6CDCF;&quot;|28,1
|3,4
|6,7
|3,9
|14,9
|4,6
|5,5
|7,1
|–
|1,0
| style=&quot;background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;&quot;| 3,3
|}
:{{note|a|a}} Dálkurinn sýnir fylgi Vinstrisins eftir að það kom til sögunnar en þar áður fylgi VG og Vors til vinstri.

==Tilvísanir==

[[Flokkur:2026]]
[[Flokkur:Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík]]</text>
      <sha1>fh68w1m33gt941zeuspmdf5dsdz1rrs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spjall:Austurlandafélagið</title>
    <ns>1</ns>
    <id>190430</id>
    <revision>
      <id>1951859</id>
      <timestamp>2026-03-26T12:09:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Nýr hluti: /* Nafn */</comment>
      <origin>1951859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="284" sha1="52gb54da7645m7h5gqkzsvmet6w1np9" xml:space="preserve">== Nafn ==

Hefur þetta áður verið kallað Austurlandafélagið á íslensku? Levant er kallað Botnalönd á íslensku svo Botnalandafélagið væri líklega réttari þýðing. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. mars 2026 kl. 12:09 (UTC)</text>
      <sha1>52gb54da7645m7h5gqkzsvmet6w1np9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952008</id>
      <parentid>1951859</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nafn */ Svar</comment>
      <origin>1952008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="453" sha1="bsbuciwltlqtf7rkd8bi4w3pwtjysv4" xml:space="preserve">== Nafn ==

Hefur þetta áður verið kallað Austurlandafélagið á íslensku? Levant er kallað Botnalönd á íslensku svo Botnalandafélagið væri líklega réttari þýðing. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. mars 2026 kl. 12:09 (UTC)

:@[[Notandi:Akigka|Akigka]] Hefurðu einhverja skoðun á þessu? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 01:25 (UTC)</text>
      <sha1>bsbuciwltlqtf7rkd8bi4w3pwtjysv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952057</id>
      <parentid>1952008</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T08:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nafn */ Svar</comment>
      <origin>1952057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="03alnaflw1tuikax87jo0kcgnhe0l5z" xml:space="preserve">== Nafn ==

Hefur þetta áður verið kallað Austurlandafélagið á íslensku? Levant er kallað Botnalönd á íslensku svo Botnalandafélagið væri líklega réttari þýðing. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. mars 2026 kl. 12:09 (UTC)

:@[[Notandi:Akigka|Akigka]] Hefurðu einhverja skoðun á þessu? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 01:25 (UTC)
::Já en það er þrengri merking frá 19. og 20. öld. Upphaflega á Levant við um [[Austurlönd nær]]. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 08:47 (UTC)</text>
      <sha1>03alnaflw1tuikax87jo0kcgnhe0l5z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952058</id>
      <parentid>1952057</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T08:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nafn */ Svar</comment>
      <origin>1952058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="879" sha1="2hygqzlsn4xa87chkym2ft4a0qk10na" xml:space="preserve">== Nafn ==

Hefur þetta áður verið kallað Austurlandafélagið á íslensku? Levant er kallað Botnalönd á íslensku svo Botnalandafélagið væri líklega réttari þýðing. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. mars 2026 kl. 12:09 (UTC)

:@[[Notandi:Akigka|Akigka]] Hefurðu einhverja skoðun á þessu? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 01:25 (UTC)
::Já en það er þrengri merking frá 19. og 20. öld. Upphaflega á Levant við um [[Austurlönd nær]]. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 08:47 (UTC)
:::En þetta er nýþýðing því ég fann ekki umfjöllun um félagið á íslensku. Hugsanlega ætti þetta að vera Levant-félagið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 08:53 (UTC)</text>
      <sha1>2hygqzlsn4xa87chkym2ft4a0qk10na</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stjörnuvíg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190431</id>
    <redirect title="Star Trek" />
    <revision>
      <id>1951869</id>
      <timestamp>2026-03-26T12:56:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Star Trek]]</comment>
      <origin>1951869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="rgh7djaxr1xng7sowb6dkn6wpxa5f8t" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Star Trek]]</text>
      <sha1>rgh7djaxr1xng7sowb6dkn6wpxa5f8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christopher Plummer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190432</id>
    <revision>
      <id>1951871</id>
      <timestamp>2026-03-26T13:06:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Leikari | nafn             = Christopher Plummer | mynd             = Christopher Plummer 2007.jpg | mynd_texti       = Christopher Plummer árið 2007. | fæðingarnafn     = Arthur Christopher Orme Plummer | fæðingardagur    = {{fæðingardagur|1929|12|13}} | fæðingarstaður   = [[Torontó]], [[Ontario]], [[Kanada]] | þjóðerni         = [[Kanada|Kanadískur]] | ár               = 1946–2021 | maki             = {{gifting|[[Tammy Grimes]]|1956|1960|ors...“</comment>
      <origin>1951871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7016" sha1="jb0hvl6e09290xii0cmsqg3ra94gzhv" xml:space="preserve">{{Leikari
| nafn             = Christopher Plummer
| mynd             = Christopher Plummer 2007.jpg
| mynd_texti       = Christopher Plummer árið 2007.
| fæðingarnafn     = Arthur Christopher Orme Plummer
| fæðingardagur    = {{fæðingardagur|1929|12|13}}
| fæðingarstaður   = [[Torontó]], [[Ontario]], [[Kanada]]
| þjóðerni         = [[Kanada|Kanadískur]]
| ár               = 1946–2021
| maki             = {{gifting|[[Tammy Grimes]]|1956|1960|orsök=skildu}}&lt;br&gt;{{gifting|Patricia Lewis|1962|1967|orsök=skildu}}&lt;br&gt;{{gifting|[[Elaine Taylor]]|1970}}
| dánardagur       = {{dánardagur og aldur|2021|2|5|1929|12|13}} 
| dánarstaður      = [[Weston]], [[Connecticut]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| börn             = [[Amanda Plummer]]
| vefsíða          = 
| undirskrift      =
| helstu_hlutverk  = Georg von Trapp í ''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]''

&lt;!-- Verðlaun --&gt;
| óskarsverðlaun   = Besti karlleikari í aukahlutverki fyrir ''[[Beginners]]'' (2012)
| emmy-verðlaun    = 
| tony-verðlaun    = 
| gg-verðlaun      =
| bafta-verðlaun   =
| sag-verðlaun     = 
| cesar-verðlaun   = 
| goya-verðlaun    = 
| afi-verðlaun     = 
| olivier-verðlaun = 
| edduverðlaun     = 
| grammy-verðlaun  = 
}}
'''Arthur Christopher Orme Plummer''' (13. desember 1929 – 5. febrúar 2021) var [[Kanada|kanadískur]] leikari. Leiklistarferill hans náði yfir sjö áratugi og á þeim tíma birtist hann bæði í kvikmyndum, leikritum og sjónvarpi. Plummer vann meðal annars til [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]], tvennra [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlauna]] og tvennra [[Emmy-verðlaunin|Emmy-verðlauna]] og varð þar með eini kanadíski leikarinn með svokallaða „þrefalda leiklistarkrúnu“.&lt;ref name=&quot;Golden&quot;&gt;{{cite web |title=Christopher Plummer |url=https://www.goldenglobes.com/person/christopher-plummer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026024617/https://www.goldenglobes.com/person/christopher-plummer |archive-date=October 26, 2020 |access-date=February 6, 2021 |website=Golden Globes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=January 30, 2012|title=Christopher Plummer nabs SAG Award for 'Beginners'|url=https://www.ctvnews.ca/mobile/christopher-plummer-nabs-sag-award-for-beginners-1.760721|access-date=February 6, 2021|website=CTVNews|language=en|archive-date=April 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210401022741/https://www.ctvnews.ca/mobile/christopher-plummer-nabs-sag-award-for-beginners-1.760721|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web |title=Film in 2012|url=http://awards.bafta.org/award/2012/film|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529070656/http://awards.bafta.org/award/2012/film|archive-date=May 29, 2018|access-date=February 6, 2021|website=BAFTA Awards|at=Supporting Actor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Zak |first=Dan |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/forget-the-egot-only-22-actors-have-accomplished-this-more-impressive-feat/2017/02/21/bdd85036-d782-11e6-9f9f-5cdb4b7f8dd7_story.html |title=Only 22 people had ever accomplished this feat. Now, Viola Davis joins the club. |newspaper=[[The Washington Post]] |date=February 27, 2017 |access-date=August 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170301074223/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/forget-the-egot-only-22-actors-have-accomplished-this-more-impressive-feat/2017/02/21/bdd85036-d782-11e6-9f9f-5cdb4b7f8dd7_story.html |archive-date=March 1, 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Plummer hlaut einnig [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]] og [[Screen Actors Guild-verðlaunin|Screen Actors Guild-verðlaun]], auk þess sem hann var tilnefndur til [[Grammy-verðlaunin|Grammy-verðlauna]].

Plummer hóf feril sinn í leiklist í Ottawa og lék ýmis sviðshlutverk í Kanada, Bandaríkjunum og Bermúda. Frumraun hans á Broadway var árið 1954 í leikritinu ''The Starcross Story''. Hann hlaut tvenn Tony-verðlaun, hin fyrri sem besti leikarinn í söngleik fyrir að leika [[Cyrano de Bergerac]] í ''[[Cyrano (söngleikur)|Cyrano]]'' (1974) og hin síðari sem besti leikarinn í leikriti fyrir að leika [[John Barrymore]] í leikritinu ''[[Barrymore]]'' (1997). Plummer var einnig tilnefndur til Tony-verðlauna fyrir hlutverk sín í ''[[J.B. (leikrit)|J.B.]]'' (1959), ''[[Óþelló]]'' (1982), ''[[Einskis manns land (leikrit)|Einskis manns landi]]'' (1994), ''[[Lér konungur|Lé konungi]]'' (2004) and ''[[Hann skal erfa vindinn (leikrit)|Hann skal erfa vindinn]]'' (2007).

Frumraun Plummers á hvíta tjaldinu var í myndinni ''[[Bak við tjöldin]]'' (1958). Hann birtist í fyrsta aðahlutverki sínu í kvikmynd síðar sama ár í myndinni ''[[Wind Across the Everglades]]''. Plummer varð heimsþekktur eftir að hann lék [[Georg von Trapp]] kaptein í söngvamyndinni ''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]'' á móti [[Julie Andrews]] árið 1965.&lt;ref name=&quot;Plummer&quot;&gt;{{cite news |last=Abel |first=Judy |date=January 31, 2010 |title=At 80, Plummer has arrived at his 'Station' |url=https://www.boston.com/ae/movies/articles/2010/01/31/at_80_christopher_plummer_lands_roles_that_are_his_cup_of_tea/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216194859/http://archive.boston.com/ae/movies/articles/2010/01/31/at_80_christopher_plummer_lands_roles_that_are_his_cup_of_tea/?page=all |archive-date=February 16, 2021 |access-date=July 25, 2012 |newspaper=[[The Boston Globe]]}}&lt;/ref&gt; Á þessum tíma birtist Plummer einnig í aðalhlutverkum í myndunum ''[[Hrun Rómaveldis (kvikmynd)|Hrun Rómaveldis]]'' (1964), ''[[Waterloo (kvikmynd frá 1970)|Waterloo]]'' (1970) og ''[[Maðurinn sem vildi verða konungur (kvikmynd)|Maðurinn sem vildi verða konungur]]'' (1975).

Plummer hlaut Óskarsverðlaun sem besti karlleikari í aukahlutverki fyrir að leika gamlan, samkynhneigðan mann í gaman-dramamyndinni  ''[[Beginners]]'' (2011). Hann var tilnefndur til sömu verðlauna fyrir hlutverk sín sem [[Lev Tolstoj]] í dramamyndinni ''[[Endastöðin]]'' (2009) og [[J. Paul Getty]] í glæpatryllinum ''[[All the Money in the World]]'' (2017). Hann er einnig þekktur fyrir hlutverk sín í myndunum  ''[[Bleiki pardusinn birtist á ný]]'' (1975), ''[[Somewhere in Time]]'' (1980), ''[[The Man Who Planted Trees]]'' (1987), ''[[Stjörnuvíg 6]]'' (1991), ''[[Malcolm X (kvikmynd frá 1992)|Malcolm X]]'' (1992), ''[[Uppljóstrarinn]]'' (1999), ''[[Fögur hugsun]]'' (2001), ''[[Nýi heimurinn (kvikmynd frá 2005)|Nýi heimurinn]]'' (2005), ''[[Syriana]]'' (2005), ''[[Inside Man]]'' (2006), ''[[Karlar sem hata konur (kvikmynd frá 2011)|Karlar sem hata konur]]'' (2011) og ''[[Knives Out]]'' (2019).

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{stubbur|æviágrip|leikari}}
{{DEFAULTSORT:Plummer, Christopher}}
{{fd|1929|2021}}
[[Flokkur:Emmy-verðlaunahafar]]
[[Flokkur:Kanadískir leikarar]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aukahlutverki]]</text>
      <sha1>jb0hvl6e09290xii0cmsqg3ra94gzhv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951880</id>
      <parentid>1951871</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:37:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <origin>1951880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7015" sha1="pz2op36pwshybfgfhncjmtxw3fga9xw" xml:space="preserve">{{Leikari
| nafn             = Christopher Plummer
| mynd             = Christopher Plummer 2007.jpg
| mynd_texti       = Christopher Plummer árið 2007.
| fæðingarnafn     = Arthur Christopher Orme Plummer
| fæðingardagur    = {{fæðingardagur|1929|12|13}}
| fæðingarstaður   = [[Torontó]], [[Ontario]], [[Kanada]]
| þjóðerni         = [[Kanada|Kanadískur]]
| ár               = 1946–2021
| maki             = {{gifting|[[Tammy Grimes]]|1956|1960|orsök=skildu}}&lt;br&gt;{{gifting|Patricia Lewis|1962|1967|orsök=skildu}}&lt;br&gt;{{gifting|[[Elaine Taylor]]|1970}}
| dánardagur       = {{dánardagur og aldur|2021|2|5|1929|12|13}} 
| dánarstaður      = [[Weston]], [[Connecticut]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]
| börn             = [[Amanda Plummer]]
| vefsíða          = 
| undirskrift      =
| helstu_hlutverk  = Georg von Trapp í ''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]''

&lt;!-- Verðlaun --&gt;
| óskarsverðlaun   = Besti karlleikari í aukahlutverki fyrir ''[[Beginners]]'' (2012)
| emmy-verðlaun    = 
| tony-verðlaun    = 
| gg-verðlaun      =
| bafta-verðlaun   =
| sag-verðlaun     = 
| cesar-verðlaun   = 
| goya-verðlaun    = 
| afi-verðlaun     = 
| olivier-verðlaun = 
| edduverðlaun     = 
| grammy-verðlaun  = 
}}
'''Arthur Christopher Orme Plummer''' (13. desember 1929 – 5. febrúar 2021) var [[Kanada|kanadískur]] leikari. Leiklistarferill hans náði yfir sjö áratugi og á þeim tíma birtist hann bæði í kvikmyndum, leikritum og sjónvarpi. Plummer vann meðal annars til [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]], tvennra [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlauna]] og tvennra [[Emmy-verðlaunin|Emmy-verðlauna]] og varð þar með eini kanadíski leikarinn með svokallaða „þrefalda leiklistarkrúnu“.&lt;ref name=&quot;Golden&quot;&gt;{{cite web |title=Christopher Plummer |url=https://www.goldenglobes.com/person/christopher-plummer |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201026024617/https://www.goldenglobes.com/person/christopher-plummer |archive-date=October 26, 2020 |access-date=February 6, 2021 |website=Golden Globes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=January 30, 2012|title=Christopher Plummer nabs SAG Award for 'Beginners'|url=https://www.ctvnews.ca/mobile/christopher-plummer-nabs-sag-award-for-beginners-1.760721|access-date=February 6, 2021|website=CTVNews|language=en|archive-date=April 1, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210401022741/https://www.ctvnews.ca/mobile/christopher-plummer-nabs-sag-award-for-beginners-1.760721|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web |title=Film in 2012|url=http://awards.bafta.org/award/2012/film|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529070656/http://awards.bafta.org/award/2012/film|archive-date=May 29, 2018|access-date=February 6, 2021|website=BAFTA Awards|at=Supporting Actor}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last=Zak |first=Dan |url=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/forget-the-egot-only-22-actors-have-accomplished-this-more-impressive-feat/2017/02/21/bdd85036-d782-11e6-9f9f-5cdb4b7f8dd7_story.html |title=Only 22 people had ever accomplished this feat. Now, Viola Davis joins the club. |newspaper=[[The Washington Post]] |date=February 27, 2017 |access-date=August 14, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170301074223/https://www.washingtonpost.com/lifestyle/style/forget-the-egot-only-22-actors-have-accomplished-this-more-impressive-feat/2017/02/21/bdd85036-d782-11e6-9f9f-5cdb4b7f8dd7_story.html |archive-date=March 1, 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Plummer hlaut einnig [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]] og [[Screen Actors Guild-verðlaunin|Screen Actors Guild-verðlaun]], auk þess sem hann var tilnefndur til [[Grammy-verðlaunin|Grammy-verðlauna]].

Plummer hóf feril sinn í leiklist í Ottawa og lék ýmis sviðshlutverk í Kanada, Bandaríkjunum og Bermúda. Frumraun hans á Broadway var árið 1954 í leikritinu ''The Starcross Story''. Hann hlaut tvenn Tony-verðlaun, hin fyrri sem besti leikarinn í söngleik fyrir að leika [[Cyrano de Bergerac]] í ''[[Cyrano (söngleikur)|Cyrano]]'' (1974) og hin síðari sem besti leikarinn í leikriti fyrir að leika [[John Barrymore]] í leikritinu ''[[Barrymore]]'' (1997). Plummer var einnig tilnefndur til Tony-verðlauna fyrir hlutverk sín í ''[[J.B. (leikrit)|J.B.]]'' (1959), ''[[Óþelló]]'' (1982), ''[[Einskis manns land (leikrit)|Einskis manns landi]]'' (1994), ''[[Lér konungur|Lé konungi]]'' (2004) og ''[[Hann skal erfa vindinn (leikrit)|Hann skal erfa vindinn]]'' (2007).

Frumraun Plummers á hvíta tjaldinu var í myndinni ''[[Bak við tjöldin]]'' (1958). Hann birtist í fyrsta aðahlutverki sínu í kvikmynd síðar sama ár í myndinni ''[[Wind Across the Everglades]]''. Plummer varð heimsþekktur eftir að hann lék [[Georg von Trapp]] kaptein í söngvamyndinni ''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]'' á móti [[Julie Andrews]] árið 1965.&lt;ref name=&quot;Plummer&quot;&gt;{{cite news |last=Abel |first=Judy |date=January 31, 2010 |title=At 80, Plummer has arrived at his 'Station' |url=https://www.boston.com/ae/movies/articles/2010/01/31/at_80_christopher_plummer_lands_roles_that_are_his_cup_of_tea/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210216194859/http://archive.boston.com/ae/movies/articles/2010/01/31/at_80_christopher_plummer_lands_roles_that_are_his_cup_of_tea/?page=all |archive-date=February 16, 2021 |access-date=July 25, 2012 |newspaper=[[The Boston Globe]]}}&lt;/ref&gt; Á þessum tíma birtist Plummer einnig í aðalhlutverkum í myndunum ''[[Hrun Rómaveldis (kvikmynd)|Hrun Rómaveldis]]'' (1964), ''[[Waterloo (kvikmynd frá 1970)|Waterloo]]'' (1970) og ''[[Maðurinn sem vildi verða konungur (kvikmynd)|Maðurinn sem vildi verða konungur]]'' (1975).

Plummer hlaut Óskarsverðlaun sem besti karlleikari í aukahlutverki fyrir að leika gamlan, samkynhneigðan mann í gaman-dramamyndinni  ''[[Beginners]]'' (2011). Hann var tilnefndur til sömu verðlauna fyrir hlutverk sín sem [[Lev Tolstoj]] í dramamyndinni ''[[Endastöðin]]'' (2009) og [[J. Paul Getty]] í glæpatryllinum ''[[All the Money in the World]]'' (2017). Hann er einnig þekktur fyrir hlutverk sín í myndunum  ''[[Bleiki pardusinn birtist á ný]]'' (1975), ''[[Somewhere in Time]]'' (1980), ''[[The Man Who Planted Trees]]'' (1987), ''[[Stjörnuvíg 6]]'' (1991), ''[[Malcolm X (kvikmynd frá 1992)|Malcolm X]]'' (1992), ''[[Uppljóstrarinn]]'' (1999), ''[[Fögur hugsun]]'' (2001), ''[[Nýi heimurinn (kvikmynd frá 2005)|Nýi heimurinn]]'' (2005), ''[[Syriana]]'' (2005), ''[[Inside Man]]'' (2006), ''[[Karlar sem hata konur (kvikmynd frá 2011)|Karlar sem hata konur]]'' (2011) og ''[[Knives Out]]'' (2019).

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;
{{stubbur|æviágrip|leikari}}
{{DEFAULTSORT:Plummer, Christopher}}
{{fd|1929|2021}}
[[Flokkur:Emmy-verðlaunahafar]]
[[Flokkur:Kanadískir leikarar]]
[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aukahlutverki]]</text>
      <sha1>pz2op36pwshybfgfhncjmtxw3fga9xw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Svolítil huggun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190433</id>
    <revision>
      <id>1951874</id>
      <timestamp>2026-03-26T13:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{skáletrun}} [[Mynd:Quantum_of_Solace_Logo.svg|thumb|Merki myndarinnar.]] '''''Svolítil huggun''''' ([[enska]]: ''Quantum of Solace'') er bresk [[njósnamynd]] frá 2008 og 22. myndin sem [[Eon Productions]] gerðu um leyniþjónustumanninn [[James Bond]]. Þetta var önnur myndin þar sem [[Daniel Craig]] fór með aðalhlutverkið. Leikstjóri var [[Marc Forster]], og handritið var eftir [[Neal Purvis]], [[Robert Wade]] og [[Paul Haggis]].  Titillinn er feng...“</comment>
      <origin>1951874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6598" sha1="lhwd71lkt4o7usi9zgho7qfn3mwg769" xml:space="preserve">{{skáletrun}}
[[Mynd:Quantum_of_Solace_Logo.svg|thumb|Merki myndarinnar.]]
'''''Svolítil huggun''''' ([[enska]]: ''Quantum of Solace'') er bresk [[njósnamynd]] frá 2008 og 22. myndin sem [[Eon Productions]] gerðu um leyniþjónustumanninn [[James Bond]]. Þetta var önnur myndin þar sem [[Daniel Craig]] fór með aðalhlutverkið. Leikstjóri var [[Marc Forster]], og handritið var eftir [[Neal Purvis]], [[Robert Wade]] og [[Paul Haggis]].  Titillinn er fenginn úr smásögu eftir [[Ian Fleming]] frá 1959.&lt;ref name=confuse&gt;{{cite news |title=Daniel: the title is meant to confuse |work=Press and Journal|date=24 January 2008}}&lt;/ref&gt;

Myndin hefst þar sem síðasta mynd, ''[[Royale spilavítið]]'', endar. Bond hefur handsamað glæpaforingjann hr. White ([[Jesper Christensen]]) og færir hann til yfirheyrslu í [[Siena]]. Þar svíkur lífvörður M ([[Judi Dench]]) þau og virðist skjóta hr. White. Bond eltir hann og drepur, en hr. White sleppur. Bond rekur slóð lífvarðarins til [[Haítí]]. Þar hittir hann fyrir Camille Montes ([[Olga Kurylenko]]) sem hyggst myrða hershöfðingjann Medano ([[Joaquin Cosío]]). Kærasti hennar, athafnamaðurinn Dominic Greene ([[Mathieu Amalric]]), hyggst styðja valdarán hershöfðingjans í [[Bólivía|Bólivíu]] í skiptum fyrir landsvæði í [[Atacama-eyðimörkin]]ni. Bond eltir Greene til Austurríkis þar sem hann er við frumsýningu á óperunni ''[[Tosca]]''. Bond hlerar þar samskipti Greene við háttsetta stjórnarmenn í glæpasamtökunum Quantum, meðal annars hr. White. Í ljós kemur að Greene ætlar sér að hagnast á einkarétti á vatnsforða Bólivíu. Ásamt Montes eltir Bond Greene á fundarstað þeirra Medanos í Atacama-eyðimörkinni þar sem Montes drepur hershöfðingjann. Bond hrekur Greene út í eyðimörkina. Síðar kemur í ljós að Greene var drepinn þar.

Aðaltökur fóru fram í [[Mexíkó]], [[Panama]], [[Síle]], [[Ítalía|Ítalíu]], [[Austurríki]] og [[Wales]]; en innitökur fóru fram í [[Pinewood Studios]] á Englandi. Tónlistin var eftir [[David Arnold]] sem hafði séð um tónlist í fyrri fjórum Bondmyndum.&lt;ref&gt;{{cite AV media |people=Tommy Pearson, [[David Arnold]] |date=November 2007 |title=Interview with David Arnold |url=http://www.stageandscreenonline.com/_Media/DavidArnoldPart3.mp3 |format=mp3 |medium=Audio interview |website=stageandscreenonline.com |access-date=25 April 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080911055431/http://www.stageandscreenonline.com/_Media/DavidArnoldPart3.mp3 |archive-date=11 September 2008}}&lt;/ref&gt; Þemalagið, „Another way to die“, var eftir [[Jack White]] (úr [[The White Stripes]]) og [[Alicia Keys]].&lt;ref&gt;{{cite magazine |first=Ann |last=Donahue |title=Alicia Keys, Jack White Team For Bond Theme |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=29 July 2008 |url=https://www.billboard.com/articles/news/1044639/alicia-keys-jack-white-team-for-bond-theme |access-date=29 July 2008 |archive-date=22 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522045612/http://www.billboard.com/articles/news/1044639/alicia-keys-jack-white-team-for-bond-theme |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Quantum of Solace – News – Alicia Keys, Jack White Team For &quot;Quantum of Solace&quot; Theme Song |publisher=[[Columbia Pictures]] |date=29 July 2008 |url=http://www.007.com/download/ThemeSong_QOS_PressRelease.pdf |access-date=2 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327100324/http://www.007.com/download/ThemeSong_QOS_PressRelease.pdf |archive-date=27 March 2009 |url-status=}}&lt;/ref&gt;

Frumsýningu myndarinnar var flýtt svo hún rækist ekki á frumsýningu ''[[Harry Potter og blendingsprinsinn (kvikmynd)|Harry Potter og blendingsprinsinn]]'', en frumsýning hennar var á endanum færð yfir á árið 2009.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quantum of Solace Moved Back a Week |website=[[ComingSoon.net]] |date=21 August 2008|url=https://www.comingsoon.net/movies/news/48142-update-quantum-of-solace-moved-back-a-week|access-date=21 August 2008|archive-date=28 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160928024236/http://www.comingsoon.net/movies/news/48142-update-quantum-of-solace-moved-back-a-week|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''Svolítil huggun'' var frumsýnd í Bretlandi 31. október og 14. nóvember í Bandaríkjunum. Á Íslandi var myndin frumsýnd í [[Smárabíó]]i, [[Borgarbíó]]i og [[Háskólabíó]]i 7. nóvember.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|4203461|Nýtt í bíó|blað=Morgunblaðið|dags=7. nóvember 2008|bls=42}}&lt;/ref&gt; Myndin halaði inn 589,6 milljón dali á heimsvísu.&lt;ref name=&quot;bom&quot;&gt;{{cite web |title=Quantum of Solace (2008) |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0830515/ |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=3 November 2012 |archive-date=28 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028201044/http://boxofficemojo.com/movies/?id=jamesbond22.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Myndin fékk misjafna dóma. Hún þótti síðri en ''Royale spilavítið'' og handritið ruglingslegt, en Craig fékk áfram hrós fyrir frammistöðu sína. Craig sagði síðar að [[verkfall handritshöfunda í Bandaríkjunum 2007-2008]] hafi haft neikvæð áhrif á framleiðsluna.&lt;ref&gt;{{cite web |first=Kevin |last=Jagernauth |title=Daniel Craig Says Writer's Strike &quot;Fucked&quot; 'Quantum Of Solace' &amp; He Rewrote Scenes With Marc Forster |website=[[IndieWire]] |date=7 December 2011 |url=https://www.indiewire.com/2011/12/daniel-craig-says-writers-strike-fucked-quantum-of-solace-he-rewrote-scenes-with-marc-forster-114248/ |access-date=2022-07-29 |archive-date=29 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729181503/https://www.indiewire.com/2011/12/daniel-craig-says-writers-strike-fucked-quantum-of-solace-he-rewrote-scenes-with-marc-forster-114248/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first1=Stuart |last1=Husband |first2=Ruth |last2=Sherlock |title=Daniel Craig on quick crosswords and Cowboys &amp; Aliens, taste and Twitter |work=[[The Daily Telegraph]] |date=30 July 2011 |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/8667831/Daniel-Craig-on-quick-crosswords-and-Cowboys-and-Aliens-taste-and-Twitter.html |url-access=subscription |access-date=2022-07-29 |archive-date=29 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729183010/https://www.telegraph.co.uk/culture/8667831/Daniel-Craig-on-quick-crosswords-and-Cowboys-and-Aliens-taste-and-Twitter.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{James Bond-kvikmyndir}}
{{stubbur}}
[[Flokkur:James Bond-kvikmyndir]]
{{K|2008}}</text>
      <sha1>lhwd71lkt4o7usi9zgho7qfn3mwg769</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951877</id>
      <parentid>1951874</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:16:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1951877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6639" sha1="4scyacgtettm3b4pzbped5bgv8x8pnr" xml:space="preserve">{{skáletrun}}
[[Mynd:Quantum_of_Solace_Logo.svg|thumb|Merki myndarinnar.]]
'''''Svolítil huggun''''' ([[enska]]: ''Quantum of Solace'') er bresk [[njósnamynd]] frá 2008 og 22. myndin sem [[Eon Productions]] gerðu um leyniþjónustumanninn [[James Bond]]. Þetta var önnur myndin þar sem [[Daniel Craig]] fór með aðalhlutverkið. Leikstjóri var [[Marc Forster]], og handritið var eftir [[Neal Purvis]], [[Robert Wade]] og [[Paul Haggis]].  Titillinn er fenginn úr smásögu eftir [[Ian Fleming]] frá 1959.&lt;ref name=confuse&gt;{{cite news |title=Daniel: the title is meant to confuse |work=Press and Journal|date=24 January 2008}}&lt;/ref&gt;

Myndin hefst þar sem síðasta mynd, ''[[Royale spilavítið (kvikmynd frá 2006)|Royale spilavítið]]'', endar. Bond hefur handsamað glæpaforingjann hr. White ([[Jesper Christensen]]) og færir hann til yfirheyrslu í [[Siena]]. Þar svíkur lífvörður M ([[Judi Dench]]) þau og virðist skjóta hr. White. Bond eltir hann og drepur, en hr. White sleppur. Bond rekur slóð lífvarðarins til [[Haítí]]. Þar hittir hann fyrir Camille Montes ([[Olga Kurylenko]]) sem hyggst myrða hershöfðingjann Medano ([[Joaquin Cosío]]). Kærasti hennar, athafnamaðurinn Dominic Greene ([[Mathieu Amalric]]), hyggst styðja valdarán hershöfðingjans í [[Bólivía|Bólivíu]] í skiptum fyrir landsvæði í [[Atacama-eyðimörkin]]ni. Bond eltir Greene til Austurríkis þar sem hann er við frumsýningu á óperunni ''[[Tosca]]''. Bond hlerar þar samskipti Greene við háttsetta stjórnarmenn í glæpasamtökunum Quantum, meðal annars hr. White. Í ljós kemur að Greene ætlar sér að hagnast á einkarétti á vatnsforða Bólivíu. Ásamt Montes eltir Bond Greene á fundarstað þeirra Medanos í Atacama-eyðimörkinni þar sem Montes drepur hershöfðingjann. Bond hrekur Greene út í eyðimörkina. Síðar kemur í ljós að Greene var drepinn þar.

Aðaltökur fóru fram í [[Mexíkó]], [[Panama]], [[Síle]], [[Ítalía|Ítalíu]], [[Austurríki]] og [[Wales]]; en innitökur fóru fram í [[Pinewood Studios]] á Englandi. Tónlistin var eftir [[David Arnold]] sem hafði séð um tónlist í fyrri fjórum Bondmyndum.&lt;ref&gt;{{cite AV media |people=Tommy Pearson, [[David Arnold]] |date=November 2007 |title=Interview with David Arnold |url=http://www.stageandscreenonline.com/_Media/DavidArnoldPart3.mp3 |format=mp3 |medium=Audio interview |website=stageandscreenonline.com |access-date=25 April 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080911055431/http://www.stageandscreenonline.com/_Media/DavidArnoldPart3.mp3 |archive-date=11 September 2008}}&lt;/ref&gt; Þemalagið, „Another way to die“, var eftir [[Jack White]] (úr [[The White Stripes]]) og [[Alicia Keys]].&lt;ref&gt;{{cite magazine |first=Ann |last=Donahue |title=Alicia Keys, Jack White Team For Bond Theme |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=29 July 2008 |url=https://www.billboard.com/articles/news/1044639/alicia-keys-jack-white-team-for-bond-theme |access-date=29 July 2008 |archive-date=22 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522045612/http://www.billboard.com/articles/news/1044639/alicia-keys-jack-white-team-for-bond-theme |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Quantum of Solace – News – Alicia Keys, Jack White Team For &quot;Quantum of Solace&quot; Theme Song |publisher=[[Columbia Pictures]] |date=29 July 2008 |url=http://www.007.com/download/ThemeSong_QOS_PressRelease.pdf |access-date=2 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327100324/http://www.007.com/download/ThemeSong_QOS_PressRelease.pdf |archive-date=27 March 2009 |url-status=}}&lt;/ref&gt;

Frumsýningu myndarinnar var flýtt svo hún rækist ekki á frumsýningu ''[[Harry Potter og blendingsprinsinn (kvikmynd)|Harry Potter og blendingsprinsinn]]'', en frumsýning hennar var á endanum færð yfir á árið 2009.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quantum of Solace Moved Back a Week |website=[[ComingSoon.net]] |date=21 August 2008|url=https://www.comingsoon.net/movies/news/48142-update-quantum-of-solace-moved-back-a-week|access-date=21 August 2008|archive-date=28 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160928024236/http://www.comingsoon.net/movies/news/48142-update-quantum-of-solace-moved-back-a-week|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''Svolítil huggun'' var frumsýnd í Bretlandi 31. október og 14. nóvember í Bandaríkjunum. Á Íslandi var myndin frumsýnd í [[Smárabíó]]i, [[Borgarbíó]]i og [[Háskólabíó]]i 7. nóvember.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|4203461|Nýtt í bíó|blað=Morgunblaðið|dags=7. nóvember 2008|bls=42}}&lt;/ref&gt; Myndin halaði inn 589,6 milljón dali á heimsvísu.&lt;ref name=&quot;bom&quot;&gt;{{cite web |title=Quantum of Solace (2008) |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0830515/ |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=3 November 2012 |archive-date=28 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028201044/http://boxofficemojo.com/movies/?id=jamesbond22.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Myndin fékk misjafna dóma. Hún þótti síðri en ''Royale spilavítið'' og handritið ruglingslegt, en Craig fékk áfram hrós fyrir frammistöðu sína. Craig sagði síðar að [[verkfall handritshöfunda í Bandaríkjunum 2007-2008]] hafi haft neikvæð áhrif á framleiðsluna.&lt;ref&gt;{{cite web |first=Kevin |last=Jagernauth |title=Daniel Craig Says Writer's Strike &quot;Fucked&quot; 'Quantum Of Solace' &amp; He Rewrote Scenes With Marc Forster |website=[[IndieWire]] |date=7 December 2011 |url=https://www.indiewire.com/2011/12/daniel-craig-says-writers-strike-fucked-quantum-of-solace-he-rewrote-scenes-with-marc-forster-114248/ |access-date=2022-07-29 |archive-date=29 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729181503/https://www.indiewire.com/2011/12/daniel-craig-says-writers-strike-fucked-quantum-of-solace-he-rewrote-scenes-with-marc-forster-114248/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first1=Stuart |last1=Husband |first2=Ruth |last2=Sherlock |title=Daniel Craig on quick crosswords and Cowboys &amp; Aliens, taste and Twitter |work=[[The Daily Telegraph]] |date=30 July 2011 |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/8667831/Daniel-Craig-on-quick-crosswords-and-Cowboys-and-Aliens-taste-and-Twitter.html |url-access=subscription |access-date=2022-07-29 |archive-date=29 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729183010/https://www.telegraph.co.uk/culture/8667831/Daniel-Craig-on-quick-crosswords-and-Cowboys-and-Aliens-taste-and-Twitter.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{James Bond-kvikmyndir}}
{{stubbur}}
[[Flokkur:James Bond-kvikmyndir]]
{{K|2008}}</text>
      <sha1>4scyacgtettm3b4pzbped5bgv8x8pnr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951878</id>
      <parentid>1951877</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T13:17:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <origin>1951878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6648" sha1="k6nv7sx8ztho9m6cc3i8fk19zhjjlrx" xml:space="preserve">{{skáletrun}}
[[Mynd:Quantum_of_Solace_Logo.svg|thumb|Merki myndarinnar.]]
'''''Svolítil huggun''''' ([[enska]]: ''Quantum of Solace'') er bresk [[njósnamynd]] frá 2008 og 22. myndin sem [[Eon Productions]] gerðu um leyniþjónustumanninn [[James Bond]]. Þetta var önnur myndin þar sem [[Daniel Craig]] fór með aðalhlutverkið. Leikstjóri var [[Marc Forster]], og handritið var eftir [[Neal Purvis]], [[Robert Wade]] og [[Paul Haggis]].  Titillinn er fenginn úr smásögu eftir [[Ian Fleming]] frá 1959.&lt;ref name=confuse&gt;{{cite news |title=Daniel: the title is meant to confuse |work=Press and Journal|date=24 January 2008}}&lt;/ref&gt;

Myndin hefst þar sem síðasta mynd, ''[[Royale spilavítið (kvikmynd frá 2006)|Royale spilavítið]]'', endar. Bond hefur handsamað glæpaforingjann hr. White ([[Jesper Christensen]]) og færir hann til yfirheyrslu í [[Siena]]. Þar svíkur lífvörður M ([[Judi Dench]]) þau og virðist skjóta hr. White. Bond eltir hann og drepur, en hr. White sleppur. Bond rekur slóð lífvarðarins til [[Haítí]]. Þar hittir hann fyrir Camille Montes ([[Olga Kurylenko]]) sem ætlar sér að myrða hershöfðingjann Medano ([[Joaquin Cosío]]). Kærasti hennar, athafnamaðurinn Dominic Greene ([[Mathieu Amalric]]), hyggst styðja valdarán hershöfðingjans í [[Bólivía|Bólivíu]] í skiptum fyrir landsvæði í [[Atacama-eyðimörkin]]ni. Bond eltir Greene til Austurríkis þar sem hann er við frumsýningu á óperunni ''[[Tosca]]''. Bond hlerar þar samskipti Greene við háttsetta stjórnarmenn í glæpasamtökunum Quantum, meðal annars hr. White. Í ljós kemur að Greene ætlar sér að hagnast á einkarétti á vatnsforða Bólivíu. Ásamt Montes eltir Bond Greene á fundarstað þeirra Medanos í Atacama-eyðimörkinni þar sem Montes drepur hershöfðingjann. Bond hrekur Greene út í eyðimörkina. Síðar kemur í ljós að Greene var drepinn þar.

Aðaltökur fóru fram í [[Mexíkó]], [[Panama]], [[Síle]], [[Ítalía|Ítalíu]], [[Austurríki]] og [[Wales]]; en innitökur fóru fram í [[Pinewood Studios]] á Englandi. Tónlistin var eftir [[David Arnold]] sem hafði séð um tónlist í fyrri fjórum Bondmyndum.&lt;ref&gt;{{cite AV media |people=Tommy Pearson, [[David Arnold]] |date=November 2007 |title=Interview with David Arnold |url=http://www.stageandscreenonline.com/_Media/DavidArnoldPart3.mp3 |format=mp3 |medium=Audio interview |website=stageandscreenonline.com |access-date=25 April 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080911055431/http://www.stageandscreenonline.com/_Media/DavidArnoldPart3.mp3 |archive-date=11 September 2008}}&lt;/ref&gt; Þemalagið, „Another way to die“, var eftir [[Jack White]] (úr [[The White Stripes]]) og [[Alicia Keys]].&lt;ref&gt;{{cite magazine |first=Ann |last=Donahue |title=Alicia Keys, Jack White Team For Bond Theme |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |date=29 July 2008 |url=https://www.billboard.com/articles/news/1044639/alicia-keys-jack-white-team-for-bond-theme |access-date=29 July 2008 |archive-date=22 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130522045612/http://www.billboard.com/articles/news/1044639/alicia-keys-jack-white-team-for-bond-theme |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Quantum of Solace – News – Alicia Keys, Jack White Team For &quot;Quantum of Solace&quot; Theme Song |publisher=[[Columbia Pictures]] |date=29 July 2008 |url=http://www.007.com/download/ThemeSong_QOS_PressRelease.pdf |access-date=2 August 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090327100324/http://www.007.com/download/ThemeSong_QOS_PressRelease.pdf |archive-date=27 March 2009 |url-status=}}&lt;/ref&gt;

Frumsýningu myndarinnar var flýtt svo hún rækist ekki á frumsýningu ''[[Harry Potter og blendingsprinsinn (kvikmynd)|Harry Potter og blendingsprinsinn]]'', en frumsýning hennar var á endanum færð yfir á árið 2009.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Quantum of Solace Moved Back a Week |website=[[ComingSoon.net]] |date=21 August 2008|url=https://www.comingsoon.net/movies/news/48142-update-quantum-of-solace-moved-back-a-week|access-date=21 August 2008|archive-date=28 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160928024236/http://www.comingsoon.net/movies/news/48142-update-quantum-of-solace-moved-back-a-week|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ''Svolítil huggun'' var frumsýnd í Bretlandi 31. október og 14. nóvember í Bandaríkjunum. Á Íslandi var myndin frumsýnd í [[Smárabíó]]i, [[Borgarbíó]]i og [[Háskólabíó]]i 7. nóvember.&lt;ref&gt;{{tímarit.is|4203461|Nýtt í bíó|blað=Morgunblaðið|dags=7. nóvember 2008|bls=42}}&lt;/ref&gt; Myndin halaði inn 589,6 milljón dali á heimsvísu.&lt;ref name=&quot;bom&quot;&gt;{{cite web |title=Quantum of Solace (2008) |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0830515/ |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=3 November 2012 |archive-date=28 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091028201044/http://boxofficemojo.com/movies/?id=jamesbond22.htm |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Myndin fékk misjafna dóma. Hún þótti síðri en ''Royale spilavítið'' og handritið ruglingslegt, en Craig fékk áfram hrós fyrir frammistöðu sína. Craig sagði síðar að [[verkfall handritshöfunda í Bandaríkjunum 2007-2008]] hafi haft neikvæð áhrif á framleiðsluna.&lt;ref&gt;{{cite web |first=Kevin |last=Jagernauth |title=Daniel Craig Says Writer's Strike &quot;Fucked&quot; 'Quantum Of Solace' &amp; He Rewrote Scenes With Marc Forster |website=[[IndieWire]] |date=7 December 2011 |url=https://www.indiewire.com/2011/12/daniel-craig-says-writers-strike-fucked-quantum-of-solace-he-rewrote-scenes-with-marc-forster-114248/ |access-date=2022-07-29 |archive-date=29 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729181503/https://www.indiewire.com/2011/12/daniel-craig-says-writers-strike-fucked-quantum-of-solace-he-rewrote-scenes-with-marc-forster-114248/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |first1=Stuart |last1=Husband |first2=Ruth |last2=Sherlock |title=Daniel Craig on quick crosswords and Cowboys &amp; Aliens, taste and Twitter |work=[[The Daily Telegraph]] |date=30 July 2011 |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/8667831/Daniel-Craig-on-quick-crosswords-and-Cowboys-and-Aliens-taste-and-Twitter.html |url-access=subscription |access-date=2022-07-29 |archive-date=29 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729183010/https://www.telegraph.co.uk/culture/8667831/Daniel-Craig-on-quick-crosswords-and-Cowboys-and-Aliens-taste-and-Twitter.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Tilvísanir ==
{{reflist}}
{{James Bond-kvikmyndir}}
{{stubbur}}
[[Flokkur:James Bond-kvikmyndir]]
{{K|2008}}</text>
      <sha1>k6nv7sx8ztho9m6cc3i8fk19zhjjlrx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Quantum of Solace</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190434</id>
    <redirect title="Svolítil huggun" />
    <revision>
      <id>1951875</id>
      <timestamp>2026-03-26T13:15:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akigka</username>
        <id>183</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Svolítil huggun]]</comment>
      <origin>1951875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="qw3rxxam3wdi8y3hbicea7nriuni8ot" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Svolítil huggun]]</text>
      <sha1>qw3rxxam3wdi8y3hbicea7nriuni8ot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Spjall:Christopher Plummer</title>
    <ns>1</ns>
    <id>190435</id>
    <revision>
      <id>1951876</id>
      <timestamp>2026-03-26T13:16:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Þýðing |titill=Christopher Plummer |tungumál=en |id=1338826397 }}“</comment>
      <origin>1951876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="jga6loia5lnwbnnal89xazbp8lneqhp" xml:space="preserve">{{Þýðing
|titill=Christopher Plummer
|tungumál=en
|id=1338826397
}}</text>
      <sha1>jga6loia5lnwbnnal89xazbp8lneqhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lawrence-flói</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190436</id>
    <redirect title="Saint Lawrence-flói" />
    <revision>
      <id>1951886</id>
      <timestamp>2026-03-26T13:57:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Berserkur færði [[Lawrence-flói]] á [[Saint Lawrence-flói]] yfir tilvísun: Algengari titill</comment>
      <origin>1951886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="j72rz83ur84diszkliii3hxutjlg7wr" xml:space="preserve">#tilvísun [[Saint Lawrence-flói]]</text>
      <sha1>j72rz83ur84diszkliii3hxutjlg7wr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>St. Lawrence-flói</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190437</id>
    <redirect title="Saint Lawrence-flói" />
    <revision>
      <id>1951890</id>
      <timestamp>2026-03-26T13:59:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Saint Lawrence-flói]]</comment>
      <origin>1951890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="bsjwy0f55qi51ha2fu8n6ruib8k3f6k" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Saint Lawrence-flói]]</text>
      <sha1>bsjwy0f55qi51ha2fu8n6ruib8k3f6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buffy the Vampire Slayer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190438</id>
    <redirect title="Vampírubaninn Buffy" />
    <revision>
      <id>1951906</id>
      <timestamp>2026-03-26T15:43:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Vampírubaninn Buffy]]</comment>
      <origin>1951906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34" sha1="rwdu2fb7pijdxmynuomjznjee82fvzu" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Vampírubaninn Buffy]]</text>
      <sha1>rwdu2fb7pijdxmynuomjznjee82fvzu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Superunknown</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190439</id>
    <revision>
      <id>1951909</id>
      <timestamp>2026-03-26T16:13:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Skáletrað}} {{Breiðskífa | Nafn               = ''Superunknown'' | Gerð               = [[Breiðskífa]] | Tónlistarmaður     = [[Soundgarden]] | Forsíða            = | Bakgrunnur         = Grey | Gefin út           = [[8. mars]] [[1994]] |  Tekin upp    = Júlí- september 1993 í Bad Animals (Seattle, Washington))| | Tónlistarstefna    = [[Grugg]], [[jaðarrokk]], [[harðrokk]], [[jaðarþungarokk]] |  Lengdmín      = 70| Lengdsek =13| | Útgáfufy...“</comment>
      <origin>1951909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2226" sha1="cdeglihwphvt1v5xqtpyp2lwgy2vfw4" xml:space="preserve">{{Skáletrað}}
{{Breiðskífa
| Nafn               = ''Superunknown''
| Gerð               = [[Breiðskífa]]
| Tónlistarmaður     = [[Soundgarden]]
| Forsíða            =
| Bakgrunnur         = Grey
| Gefin út           = [[8. mars]] [[1994]]
|  Tekin upp    = Júlí- september 1993 í Bad Animals (Seattle, Washington))|
| Tónlistarstefna    = [[Grugg]], [[jaðarrokk]], [[harðrokk]], [[jaðarþungarokk]]
|  Lengdmín      = 70|
Lengdsek =13|
| Útgáfufyrirtæki    =  	A&amp;M
Upptökustjóri    = 	Michael Beinhorn, Soundgarden
| Síðasta breiðskífa =''[[Badmotorfinger]]''&lt;br /&gt; (1991)
| Þessi breiðskífa   ='''''Superunknown''''' &lt;br /&gt; (1994)
| Næsta breiðskífa   =''[[Down on the Upside]]''&lt;br /&gt;(1996)
| }}
'''''Superunknown''''' er fjórða [[breiðskífa]] bandarísku rokkhljómsveitarinnar [[Soundgarden]]. Platan komst á toppinn á [[Billboard 200]]-listanum. Á íslenska árslistanum yfir mest seldu plötur 1994 var hún í 9. sæti. &lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/2723220#page/n1/mode/2up Árslisti DV 1994, LP/CD] Dagblaðið Vísir, 5. janúar 1995&lt;/ref&gt; Lagið ''Black Hole Sun'' hlaut [[Grammy-verðlaun]]. Það komst á toppinn á vikulega listanum á Íslandi í september 1994. &lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/2719476#page/n1/mode/2up  Íslenski listinn] Dagblaðið Vísir, 29. september 1994&lt;/ref&gt; 

== Lagalisti ==
{{Lagalisti
| all_writing     = 
| title1 = Let Me Drown
| length1 = 3:51
| title2 = My Wave
| length2 = 5:12
| title3 = Fell on Black Days
| length3 = 4:42
| title4 = Mailman
| length4 = 4:25
| title5 = 	Superunknown
| length5 = 5:06
| title6 = Head Down
| length6 = 6:08
| title7 = Black Hole Sun
| length7 = 5:18
| title8 = Spoonman
| length8 = 4:06
| title9 = Limo Wreck
| length9 = 5:47
| title10 = The Day I Tried to Live
| length10 = 5:19
| title11 = Kickstand
| length11 = 1:34
| title12 = Fresh Tendrils
| length12 = 4:16
| title13 = 4th of July
| length13 = 5:08
| title14 = Half
| length14 = 2:14
| title15 = Like Suicide
| length15 = 7:01
| total_length = '''70:13'''
}}

==Tengill==
* [https://www.allmusic.com/album/superunknown-mw0000107152 Superunknown á [[Allmusic]] ]

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]]</text>
      <sha1>cdeglihwphvt1v5xqtpyp2lwgy2vfw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951910</id>
      <parentid>1951909</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T16:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2225" sha1="sbjgq9q0afbe2wrmvbxpgdkah6u8etf" xml:space="preserve">{{Skáletrað}}
{{Breiðskífa
| Nafn               = ''Superunknown''
| Gerð               = [[Breiðskífa]]
| Tónlistarmaður     = [[Soundgarden]]
| Forsíða            =
| Bakgrunnur         = Grey
| Gefin út           = [[8. mars]] [[1994]]
|  Tekin upp    = Júlí- september 1993 í Bad Animals (Seattle, Washington)|
| Tónlistarstefna    = [[Grugg]], [[jaðarrokk]], [[harðrokk]], [[jaðarþungarokk]]
|  Lengdmín      = 70|
Lengdsek =13|
| Útgáfufyrirtæki    =  	A&amp;M
Upptökustjóri    = 	Michael Beinhorn, Soundgarden
| Síðasta breiðskífa =''[[Badmotorfinger]]''&lt;br /&gt; (1991)
| Þessi breiðskífa   ='''''Superunknown''''' &lt;br /&gt; (1994)
| Næsta breiðskífa   =''[[Down on the Upside]]''&lt;br /&gt;(1996)
| }}
'''''Superunknown''''' er fjórða [[breiðskífa]] bandarísku rokkhljómsveitarinnar [[Soundgarden]]. Platan komst á toppinn á [[Billboard 200]]-listanum. Á íslenska árslistanum yfir mest seldu plötur 1994 var hún í 9. sæti. &lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/2723220#page/n1/mode/2up Árslisti DV 1994, LP/CD] Dagblaðið Vísir, 5. janúar 1995&lt;/ref&gt; Lagið ''Black Hole Sun'' hlaut [[Grammy-verðlaun]]. Það komst á toppinn á vikulega listanum á Íslandi í september 1994. &lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/2719476#page/n1/mode/2up  Íslenski listinn] Dagblaðið Vísir, 29. september 1994&lt;/ref&gt; 

== Lagalisti ==
{{Lagalisti
| all_writing     = 
| title1 = Let Me Drown
| length1 = 3:51
| title2 = My Wave
| length2 = 5:12
| title3 = Fell on Black Days
| length3 = 4:42
| title4 = Mailman
| length4 = 4:25
| title5 = 	Superunknown
| length5 = 5:06
| title6 = Head Down
| length6 = 6:08
| title7 = Black Hole Sun
| length7 = 5:18
| title8 = Spoonman
| length8 = 4:06
| title9 = Limo Wreck
| length9 = 5:47
| title10 = The Day I Tried to Live
| length10 = 5:19
| title11 = Kickstand
| length11 = 1:34
| title12 = Fresh Tendrils
| length12 = 4:16
| title13 = 4th of July
| length13 = 5:08
| title14 = Half
| length14 = 2:14
| title15 = Like Suicide
| length15 = 7:01
| total_length = '''70:13'''
}}

==Tengill==
* [https://www.allmusic.com/album/superunknown-mw0000107152 Superunknown á [[Allmusic]] ]

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]]</text>
      <sha1>sbjgq9q0afbe2wrmvbxpgdkah6u8etf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951911</id>
      <parentid>1951910</parentid>
      <timestamp>2026-03-26T16:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2429" sha1="g8exq8u35acf616ax66kfwiyprmry4l" xml:space="preserve">{{Skáletrað}}
{{Breiðskífa
| Nafn               = ''Superunknown''
| Gerð               = [[Breiðskífa]]
| Tónlistarmaður     = [[Soundgarden]]
| Forsíða            =
| Bakgrunnur         = Grey
| Gefin út           = [[8. mars]] [[1994]]
|  Tekin upp    = Júlí- september 1993 í Bad Animals (Seattle, Washington)|
| Tónlistarstefna    = [[Grugg]], [[jaðarrokk]], [[harðrokk]], [[jaðarþungarokk]]
|  Lengdmín      = 70|
Lengdsek =13|
| Útgáfufyrirtæki    =  	A&amp;M
Upptökustjóri    = 	Michael Beinhorn, Soundgarden
| Síðasta breiðskífa =''[[Badmotorfinger]]''&lt;br /&gt; (1991)
| Þessi breiðskífa   ='''''Superunknown''''' &lt;br /&gt; (1994)
| Næsta breiðskífa   =''[[Down on the Upside]]''&lt;br /&gt;(1996)
| }}
'''''Superunknown''''' er fjórða [[breiðskífa]] bandarísku rokkhljómsveitarinnar [[Soundgarden]]. Platan komst á toppinn á [[Billboard 200]]-listanum. Á íslenska árslistanum yfir mest seldu plötur 1994 var hún í 9. sæti. &lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/2723220#page/n1/mode/2up Árslisti DV 1994, LP/CD] Dagblaðið Vísir, 5. janúar 1995&lt;/ref&gt; Lögin ''Black Hole Sun'' og ''Spoonman'' hlutu [[Grammy-verðlaun]] árið 1995 &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071210160024/http://www.rockonthenet.com/archive/1995/grammys.htm 37th Grammy Awards - 1995] Rock on the net (Web archive)&lt;/ref&gt;. Það fyrrnefnda komst á toppinn á vikulega listanum á Íslandi í september 1994. &lt;ref&gt;[https://timarit.is/page/2719476#page/n1/mode/2up  Íslenski listinn] Dagblaðið Vísir, 29. september 1994&lt;/ref&gt; 

== Lagalisti ==
{{Lagalisti
| all_writing     = 
| title1 = Let Me Drown
| length1 = 3:51
| title2 = My Wave
| length2 = 5:12
| title3 = Fell on Black Days
| length3 = 4:42
| title4 = Mailman
| length4 = 4:25
| title5 = 	Superunknown
| length5 = 5:06
| title6 = Head Down
| length6 = 6:08
| title7 = Black Hole Sun
| length7 = 5:18
| title8 = Spoonman
| length8 = 4:06
| title9 = Limo Wreck
| length9 = 5:47
| title10 = The Day I Tried to Live
| length10 = 5:19
| title11 = Kickstand
| length11 = 1:34
| title12 = Fresh Tendrils
| length12 = 4:16
| title13 = 4th of July
| length13 = 5:08
| title14 = Half
| length14 = 2:14
| title15 = Like Suicide
| length15 = 7:01
| total_length = '''70:13'''
}}

==Tengill==
* [https://www.allmusic.com/album/superunknown-mw0000107152 Superunknown á [[Allmusic]] ]

==Tilvísanir==
&lt;references/&gt;

[[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1994]]</text>
      <sha1>g8exq8u35acf616ax66kfwiyprmry4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hryðjuverkamenn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190440</id>
    <redirect title="Hryðjuverk" />
    <revision>
      <id>1951922</id>
      <timestamp>2026-03-26T17:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Hryðjuverk]]</comment>
      <origin>1951922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="rd9b82r84aicmz8533px53s26ruq9jw" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Hryðjuverk]]</text>
      <sha1>rd9b82r84aicmz8533px53s26ruq9jw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Subterranean (hljómsveit)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190441</id>
    <revision>
      <id>1951979</id>
      <timestamp>2026-03-26T23:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cinquantecinq</username>
        <id>12601</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Tónlistarfólk | heiti            = Subterranean | ár               = 1996-1999 | meðlimir         = {{plainlist| * Magnús Jónsson (Magse) * Karl Davíðsson (Youxe) * Ragna Kjartansdóttir (Cell7) * Frew Elfineh Taha (Black Fist) }} | stefna           = [[Rapp]] | uppruni          = [[Ísland]] }}  '''Subterranean''' var íslensk [[rapp]]&lt;nowiki/&gt;hljómsveit sem var stofnuð árið 1997. Sveitin, ásamt [[Quarashi]], var frumkvöðlasveit í íslenska rapp...“</comment>
      <origin>1951979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1488" sha1="p3ro9flmqb2y0u6od8pbn664hpbdvwc" xml:space="preserve">{{Tónlistarfólk
| heiti            = Subterranean
| ár               = 1996-1999
| meðlimir         = {{plainlist|
* Magnús Jónsson (Magse)
* Karl Davíðsson (Youxe)
* Ragna Kjartansdóttir (Cell7)
* Frew Elfineh Taha (Black Fist)
}}
| stefna           = [[Rapp]]
| uppruni          = [[Ísland]]
}}

'''Subterranean''' var íslensk [[rapp]]&lt;nowiki/&gt;hljómsveit sem var stofnuð árið 1997. Sveitin, ásamt [[Quarashi]], var frumkvöðlasveit í íslenska rappvorinu rétt fyrir síðustu aldamót.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2023/01/11/subterranean/|title=Subterranean (1996-99)|last=J|first=Helgi|date=2023-01-11|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-03-26}}&lt;/ref&gt; Sveitin gaf út eina breiðskífu, ''Central Magnetizm'' (1997). Sveitin lagði upp laupana árið 1999 en hefur þó nokkrum sinnum komið fram á tónleikum síðan þá, m.a. hitaði hún upp fyrir [[Mobb Deep]] í KR-heimilinu árið 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-02-27-subterranean-hitar-upp-fyrir-mobb-deep-468099/|title=Subterranean hitar upp fyrir Mobb Deep - RÚV.is|last=Einarsdóttir|first=Júlía Margrét|date=2026-02-27|website=RÚV|access-date=2026-03-26}}&lt;/ref&gt;

== Meðlimir ==

* Magnús Jónsson (Magse)
* Karl Kristján Davíðsson (Youxe)
* Ragna Kjartansdóttir (Cell7)
* Frew Elfineh Taha (Black Fist)

== Hljóðritaskrá ==

=== Breiðskífur ===

* ''Central Magnetizm'' (1997)

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>p3ro9flmqb2y0u6od8pbn664hpbdvwc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1951999</id>
      <parentid>1951979</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:01:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <origin>1951999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1541" sha1="oah7hb01p7hbyxbqh98ax3q6m9296r8" xml:space="preserve">{{Tónlistarfólk
| heiti            = Subterranean
| ár               = 1996-1999
| meðlimir         = {{plainlist|
* Magnús Jónsson (Magse)
* Karl Davíðsson (Youxe)
* Ragna Kjartansdóttir (Cell7)
* Frew Elfineh Taha (Black Fist)
}}
| stefna           = [[Rapp]]
| uppruni          = [[Ísland]]
}}

'''Subterranean''' var íslensk [[rapp]]&lt;nowiki/&gt;hljómsveit sem var stofnuð árið 1996. Sveitin, ásamt [[Quarashi]], var frumkvöðlasveit í íslenska rappvorinu rétt fyrir síðustu aldamót.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://glatkistan.com/2023/01/11/subterranean/|title=Subterranean (1996-99)|last=J|first=Helgi|date=2023-01-11|website=Glatkistan|language=is-IS|access-date=2026-03-26}}&lt;/ref&gt; Sveitin gaf út eina breiðskífu, ''Central Magnetizm'' (1997). Sveitin lagði upp laupana árið 1999 en hefur þó nokkrum sinnum komið fram á tónleikum síðan þá, m.a. hitaði hún upp fyrir [[Mobb Deep]] í KR-heimilinu árið 2026.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-02-27-subterranean-hitar-upp-fyrir-mobb-deep-468099/|title=Subterranean hitar upp fyrir Mobb Deep - RÚV.is|last=Einarsdóttir|first=Júlía Margrét|date=2026-02-27|website=RÚV|access-date=2026-03-26}}&lt;/ref&gt;

== Meðlimir ==

* Magnús Jónsson (Magse)
* Karl Kristján Davíðsson (Youxe)
* Ragna Kjartansdóttir (Cell7)
* Frew Elfineh Taha (Black Fist)

== Hljóðritaskrá ==

=== Breiðskífur ===

* ''Central Magnetizm'' (1997)

== Tilvísanir ==
&lt;references /&gt;

{{S|1996}}
[[Flokkur:Íslenskar rapphljómsveitir]]</text>
      <sha1>oah7hb01p7hbyxbqh98ax3q6m9296r8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Flokkur:Íslenskar rapphljómsveitir</title>
    <ns>14</ns>
    <id>190442</id>
    <revision>
      <id>1951997</id>
      <timestamp>2026-03-27T00:59:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Berserkur</username>
        <id>10188</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „[[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Rapp]]“</comment>
      <origin>1951997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="ncq2i92tso0z0ccerbkokfxhzcdcnek" xml:space="preserve">[[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]]
[[Flokkur:Rapp]]</text>
      <sha1>ncq2i92tso0z0ccerbkokfxhzcdcnek</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Notandi:Esdrov Påmøl</title>
    <ns>2</ns>
    <id>190443</id>
    <revision>
      <id>1952009</id>
      <timestamp>2026-03-27T01:27:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Esdrov Påmøl</username>
        <id>114931</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „'''''Athugið''': Móðurmálið mitt er [[norska]], svo ég biðst afsökunar ef ég stafset eitthvað rangt á íslensku.'' ''Vinsamlegast [[Notandaspjall:Esdrov Påmøl|láttu mig vita]] ef ég gerði það.''  [[en:User:Esdrov Påmøl]] [[no:Bruker:Esdrov Påmøl]] [[nn:Brukar:Esdrov Påmøl]]“</comment>
      <origin>1952009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="298" sha1="qrcmk86zrb4i10b2q5xvh2370fjq0xx" xml:space="preserve">'''''Athugið''': Móðurmálið mitt er [[norska]], svo ég biðst afsökunar ef ég stafset eitthvað rangt á íslensku.'' ''Vinsamlegast [[Notandaspjall:Esdrov Påmøl|láttu mig vita]] ef ég gerði það.''

[[en:User:Esdrov Påmøl]]
[[no:Bruker:Esdrov Påmøl]]
[[nn:Brukar:Esdrov Påmøl]]</text>
      <sha1>qrcmk86zrb4i10b2q5xvh2370fjq0xx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952010</id>
      <parentid>1952009</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:31:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Esdrov Påmøl</username>
        <id>114931</id>
      </contributor>
      <origin>1952010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="pq5g0zqie5gya7or2q8hmytpmqgtj3j" xml:space="preserve">'''''Athugið''': Móðurmálið mitt er [[norska]], svo ég biðst afsökunar ef ég stafset eitthvað rangt á íslensku.'' ''Vinsamlegast [[Notandaspjall:Esdrov Påmøl|láttu mig vita]] ef ég gerði það.'' &lt;small&gt;(&lt;u&gt;siden jeg ikke kan islandsk godt nok ennå, måtte jeg oversette denne meldingen&lt;/u&gt;)&lt;/small&gt;

[[en:User:Esdrov Påmøl]]
[[no:Bruker:Esdrov Påmøl]]
[[nn:Brukar:Esdrov Påmøl]]</text>
      <sha1>pq5g0zqie5gya7or2q8hmytpmqgtj3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952011</id>
      <parentid>1952010</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Esdrov Påmøl</username>
        <id>114931</id>
      </contributor>
      <origin>1952011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="404" sha1="0s5ut2guownfsd37y3wfxgzc9ussn6e" xml:space="preserve">'''''Athugið''': Móðurmálið mitt er [[norska]], svo ég biðst afsökunar ef ég stafset eitthvað rangt á íslensku.'' ''Vinsamlegast [[Notandaspjall:Esdrov Påmøl|láttu mig vita]] ef ég gerði það.''

&lt;small&gt;(&lt;u&gt;siden jeg ikke kan islandsk godt nok ennå, måtte jeg oversette denne meldingen&lt;/u&gt;)&lt;/small&gt;

[[en:User:Esdrov Påmøl]]
[[no:Bruker:Esdrov Påmøl]]
[[nn:Brukar:Esdrov Påmøl]]</text>
      <sha1>0s5ut2guownfsd37y3wfxgzc9ussn6e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952012</id>
      <parentid>1952011</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:31:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Esdrov Påmøl</username>
        <id>114931</id>
      </contributor>
      <origin>1952012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="403" sha1="pq5g0zqie5gya7or2q8hmytpmqgtj3j" xml:space="preserve">'''''Athugið''': Móðurmálið mitt er [[norska]], svo ég biðst afsökunar ef ég stafset eitthvað rangt á íslensku.'' ''Vinsamlegast [[Notandaspjall:Esdrov Påmøl|láttu mig vita]] ef ég gerði það.'' &lt;small&gt;(&lt;u&gt;siden jeg ikke kan islandsk godt nok ennå, måtte jeg oversette denne meldingen&lt;/u&gt;)&lt;/small&gt;

[[en:User:Esdrov Påmøl]]
[[no:Bruker:Esdrov Påmøl]]
[[nn:Brukar:Esdrov Påmøl]]</text>
      <sha1>pq5g0zqie5gya7or2q8hmytpmqgtj3j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952013</id>
      <parentid>1952012</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:36:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Esdrov Påmøl</username>
        <id>114931</id>
      </contributor>
      <origin>1952013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="436" sha1="05zby0bekjn5wkf2mtyspakxe68v7fj" xml:space="preserve">'''''Athugið''': Móðurmálið mitt er [[norska]], svo ég biðst afsökunar ef ég stafset eitthvað rangt á íslensku.'' ''Vinsamlegast [[Notandaspjall:Esdrov Påmøl|láttu mig vita]] ef ég gerði það.'' &lt;small&gt;(&lt;u&gt;siden jeg ikke kan islandsk godt nok ennå, måtte jeg oversette denne meldingen&lt;/u&gt;)&lt;/small&gt;

[[en:User:Esdrov Påmøl]]
[[no:Bruker:Esdrov Påmøl]]
[[nn:Brukar:Esdrov Påmøl]]
[[sv:Användare:Esdrov Påmøl]]</text>
      <sha1>05zby0bekjn5wkf2mtyspakxe68v7fj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952016</id>
      <parentid>1952013</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T01:42:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Esdrov Påmøl</username>
        <id>114931</id>
      </contributor>
      <origin>1952016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="465" sha1="el1zggj5w6svzt0laln4otqkpj3dyqk" xml:space="preserve">'''''Athugið''': Móðurmálið mitt er [[norska]], svo ég biðst afsökunar ef ég stafset eitthvað rangt á íslensku.'' ''Vinsamlegast [[Notandaspjall:Esdrov Påmøl|láttu mig vita]] ef ég gerði það.'' &lt;small&gt;(&lt;u&gt;siden jeg ikke kan islandsk godt nok ennå, måtte jeg oversette denne meldingen&lt;/u&gt;)&lt;/small&gt;

[[en:User:Esdrov Påmøl]]
[[no:Bruker:Esdrov Påmøl]]
[[nn:Brukar:Esdrov Påmøl]]
[[sv:Användare:Esdrov Påmøl]]
[[da:Bruger:Esdrov Påmøl]]</text>
      <sha1>el1zggj5w6svzt0laln4otqkpj3dyqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>X-files</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190444</id>
    <redirect title="The X-Files" />
    <revision>
      <id>1952017</id>
      <timestamp>2026-03-27T01:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[The X-Files]]</comment>
      <origin>1952017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="rkuubmjkamvl0jyr6ybb6ycr7u8mb0m" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[The X-Files]]</text>
      <sha1>rkuubmjkamvl0jyr6ybb6ycr7u8mb0m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Shining (kvikmynd)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190445</id>
    <redirect title="Duld (kvikmynd)" />
    <revision>
      <id>1952021</id>
      <timestamp>2026-03-27T02:03:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>TKSnaevarr færði [[The Shining (kvikmynd)]] á [[Duld (kvikmynd)]]: Íslenskur titill bókarinnar er notaður í sýningarskrám frá og með tíunda áratugnum.</comment>
      <origin>1952021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="k8zvf8tfkss51i9i12oze8pkmhv0opx" xml:space="preserve">#tilvísun [[Duld (kvikmynd)]]</text>
      <sha1>k8zvf8tfkss51i9i12oze8pkmhv0opx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Arngrímur Jóhannsson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190446</id>
    <revision>
      <id>1952059</id>
      <timestamp>2026-03-27T09:11:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <comment>Bjó til síðu með „{{Persóna | nafn           = Arngrímur Jóhannsson | mynd           = &lt;!-- aðeins skráarnafn --&gt; | mynd_alt       =  | mynd_texti     =  | fæðingardagur  ={{fæðingardagur og aldur|1940|04|7}} | fæðingarstaður = [[Akureyri]], Ísland | dánardagur     = &lt;!-- {{dánardagur og aldur|ÁÁÁÁ|MM|DD|ÁÁÁÁ|MM|DD}} (dánardagur fyrst) --&gt; | dánarstaður    =  | önnur_nöfn     =  | starf          = Flugmaður | ár             =  | þekkt_fyrir    =  | þ...“</comment>
      <origin>1952059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1275" sha1="4mw9t7mcz4rbfmn1o8zkexwvk5inthk" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn           = Arngrímur Jóhannsson
| mynd           = &lt;!-- aðeins skráarnafn --&gt;
| mynd_alt       = 
| mynd_texti     = 
| fæðingardagur  ={{fæðingardagur og aldur|1940|04|7}}
| fæðingarstaður = [[Akureyri]], Ísland
| dánardagur     = &lt;!-- {{dánardagur og aldur|ÁÁÁÁ|MM|DD|ÁÁÁÁ|MM|DD}} (dánardagur fyrst) --&gt;
| dánarstaður    = 
| önnur_nöfn     = 
| starf          = Flugmaður
| ár             = 
| þekkt_fyrir    = 
| þekktustu_verk = 
}}
'''Arngrímur Brynjar Jóhannsson''' (fæddur 7. apríl 1940) er íslenskur fyrrum flugmaður og einn af frumkvöðlum í flugsögu Íslands. Hann er þekktastur fyrir að hafa komið að stofnun [[Arnarflug]]s og [[Air Atlanta]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3656558#page/n19/mode/2up|title=Flugið verður áfram aðalatriðið á dagskránni|publisher=[[Morgunblaðið]]|author=Jóhannes Tómasson|date=2005-03-29| access-date=2026-03-27|via=[[Tímarit.is]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.flugsafn.is/is/flugsagan/sersyningar/arngrimur-johannsson|title=2004 Arngrímur Jóhannsson|publisher=Flugsafn Íslands|language=is|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{s|1940}}
[[Flokkur:Íslenskir flugmenn]]
[[Flokkur:Íslenskir viðskiptamenn]]</text>
      <sha1>4mw9t7mcz4rbfmn1o8zkexwvk5inthk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952061</id>
      <parentid>1952059</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T09:15:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alvaldi</username>
        <id>71791</id>
      </contributor>
      <origin>1952061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1339" sha1="j7jjrdycu0ur0fnhojexlen0yh4ziq6" xml:space="preserve">{{Persóna
| nafn           = Arngrímur Jóhannsson
| mynd           = &lt;!-- aðeins skráarnafn --&gt;
| mynd_alt       = 
| mynd_texti     = 
| fæðingardagur  ={{fæðingardagur og aldur|1940|04|7}}
| fæðingarstaður = [[Akureyri]], Ísland
| dánardagur     = &lt;!-- {{dánardagur og aldur|ÁÁÁÁ|MM|DD|ÁÁÁÁ|MM|DD}} (dánardagur fyrst) --&gt;
| dánarstaður    = 
| önnur_nöfn     = 
| starf          = Flugmaður
| ár             = 
| þekkt_fyrir    = 
| þekktustu_verk = 
}}
'''Arngrímur Brynjar Jóhannsson''' (fæddur 7. apríl 1940) er íslenskur fyrrum flugmaður og einn af frumkvöðlum í flugsögu Íslands. Hann er þekktastur fyrir að hafa komið að stofnun [[Arnarflug]]s og [[Air Atlanta]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3656558#page/n19/mode/2up|title=Flugið verður áfram aðalatriðið á dagskránni|publisher=[[Morgunblaðið]]|author=Jóhannes Tómasson|date=2005-03-29| access-date=2026-03-27|via=[[Tímarit.is]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.flugsafn.is/is/flugsagan/sersyningar/arngrimur-johannsson|title=2004 Arngrímur Jóhannsson|publisher=Flugsafn Íslands|language=is|access-date=2026-03-27}}&lt;/ref&gt;

==Tilvísanir==
{{reflist}}

{{s|1940}}
[[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]]
[[Flokkur:Íslenskir flugmenn]]
[[Flokkur:Íslenskir viðskiptamenn]]</text>
      <sha1>j7jjrdycu0ur0fnhojexlen0yh4ziq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hedjas</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190447</id>
    <redirect title="Hejaz" />
    <revision>
      <id>1952064</id>
      <timestamp>2026-03-27T09:27:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Hejaz]]</comment>
      <origin>1952064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="mum11fqmz4n9mul9w5tl7d7t7cg9znd" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Hejaz]]</text>
      <sha1>mum11fqmz4n9mul9w5tl7d7t7cg9znd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hedjaz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190448</id>
    <redirect title="Hejaz" />
    <revision>
      <id>1952065</id>
      <timestamp>2026-03-27T09:28:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Hejaz]]</comment>
      <origin>1952065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="mum11fqmz4n9mul9w5tl7d7t7cg9znd" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Hejaz]]</text>
      <sha1>mum11fqmz4n9mul9w5tl7d7t7cg9znd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hið illa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190449</id>
    <redirect title="Illska" />
    <revision>
      <id>1952072</id>
      <timestamp>2026-03-27T10:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TKSnaevarr</username>
        <id>53243</id>
      </contributor>
      <comment>Tilvísun á [[Illska]]</comment>
      <origin>1952072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="qw0kabu9u7sbhy6d8ilmplvb3jiygiy" xml:space="preserve">#TILVÍSUN[[Illska]]</text>
      <sha1>qw0kabu9u7sbhy6d8ilmplvb3jiygiy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mynd:Hannibalvaldimarsson.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>190450</id>
    <revision>
      <id>1952099</id>
      <timestamp>2026-03-27T10:27:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <comment>{{Mynd
|myndlýsing = Andlitsmynd af Hannibal Valdimarssyni, fyrrverandi þingmanni og formanni Alþýðubandalagsins og Samtaka frjálslyndra og vinstri manna .
|uppruni = http://www.althingi.is/myndir/mynd/thingmenn/429/org/mynd.jpg
|höfundaréttshafi = Alþingi
|útskýring = Nauðsynleg myndskreyting fyrir greinar um íslensk stjórnmál og stjórnsýslu.
}}

{{Sanngjörn notkun}}</comment>
      <origin>1952099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="402" sha1="chk5io02j1hyxw5qr0ax8wp2lh78008" xml:space="preserve">== Lýsing ==
{{Mynd
|myndlýsing = Andlitsmynd af Hannibal Valdimarssyni, fyrrverandi þingmanni og formanni Alþýðubandalagsins og Samtaka frjálslyndra og vinstri manna .
|uppruni = http://www.althingi.is/myndir/mynd/thingmenn/429/org/mynd.jpg
|höfundaréttshafi = Alþingi
|útskýring = Nauðsynleg myndskreyting fyrir greinar um íslensk stjórnmál og stjórnsýslu.
}}

{{Sanngjörn notkun}}</text>
      <sha1>chk5io02j1hyxw5qr0ax8wp2lh78008</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1952101</id>
      <parentid>1952099</parentid>
      <timestamp>2026-03-27T10:35:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Masae</username>
        <id>538</id>
      </contributor>
      <comment>Flokkar</comment>
      <origin>1952101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="469" sha1="5rt60t0gxnyrhv5kp5bj80finkndyne" xml:space="preserve">== Lýsing ==
{{Mynd
|myndlýsing = Andlitsmynd af Hannibal Valdimarssyni, fyrrverandi þingmanni og formanni Alþýðubandalagsins og Samtaka frjálslyndra og vinstri manna .
|uppruni = http://www.althingi.is/myndir/mynd/thingmenn/429/org/mynd.jpg
|höfundaréttshafi = Alþingi
|útskýring = Nauðsynleg myndskreyting fyrir greinar um íslensk stjórnmál og stjórnsýslu.
}}

{{Sanngjörn notkun}}
[[Flokkur:Myndir af Alþingismönnum]]
[[Flokkur:Ófrjálst efni]]</text>
      <sha1>5rt60t0gxnyrhv5kp5bj80finkndyne</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>