Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.46.0-wmf.21 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 813 1958213 1878630 2026-03-31T13:55:54Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958213 wikitext text/x-wiki '''Listaháskóli Íslands''' er [[háskóli]] á sviði [[list]]a og [[menning]]ar og miðstöð æðri listmenntunar á [[Ísland|Íslandi]]. Í Listaháskóla Íslands eru sjö deildir, en innan þeirra eru starfræktar bæði námsbrautir á [[Baccalaureus Artium|bakkalárstigi]] og á meistarastigi. Þær eru: [[myndlist]]ardeild, [[hönnun]]ar- og [[arkitektúr]]deild, listkennsludeild, [[tónlist]]ardeild, [[Sviðslistir|sviðslistadeild]] og [[Kvikmyndagerð|kvikmyndalistadeild]]. Listaháskólinn var stofnaður [[21. september]] [[1998]]. Kennsla hófst haustið [[1999]]. Rektor er [[Kristín Eysteinsdóttir]]. == Tengill == * [https://www.lhi.is/ www.lhi.is] {{Háskólasnið}} {{Stubbur|skóli}} [[Flokkur:Háskólar á Íslandi]] {{S|1998}} t3of2w5hg6vn0wp0xpnkcs35j4vj1rn 0 843 1958068 1928921 2026-03-31T12:46:24Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958068 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Stefá Pálsson.jpg|right|200px|thumb|Stefán Pálsson, formaður Samtaka hernaðarandstæðinga, fyrir utan sendiráð Bandaríkjanna í Reykjavík 18. ágúst 2007]] '''Stefán Pálsson''' (f. [[8. apríl]] [[1975]]) er íslenskur [[sagnfræðingur]], stjórnmálaskýrandi og varaborgarfulltrúi [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]] í Reykjavík. Hann stundaði nám við [[MR]] þar sem hann tók þátt í spurningakeppninni [[Gettu betur]] og var hann í sigurliðinu [[Úrslit_Gettu_betur#1995|1995]]. Árin [[Úrslit_Gettu_betur#2004|2004]] og [[Úrslit_Gettu_betur#2005|2005]] gegndi hann sjálfur stöðu dómara í keppninni. Hann var á tímabili söngvari í [[pönk]]-hljómsveitinni [[Tony Blair (hljómsveit)|Tony Blair]]. Hann er dyggur aðdáandi [[Knattspyrnufélagið Fram|Knattspyrnufélagsins Fram]] og [[Bretland|breska]] [[Knattspyrna|knattspyrnuliðsins]] [[Luton Town]]. Stefán er mikill áhugamaður um [[viský]] og [[bjór]] og starfaði sem slíkur við ''Bjórskóla'' [[Ölgerðin Egill Skallagrímsson|Ölgerðarinnar]] um árabil. Auk Gettu betur tók Stefán einnig þátt í ræðukeppninni [[MORFÍS]] á menntaskólaárum sínum. Eftir að hann lauk námi og fram eftir þrítugsaldri kom hann að þjálfun bæði Gettu betur- og Morfís-liða ýmissa framhaldsskóla. Hann hefur starfað sem spurningahöfundur og dómari í m.a. Gettu betur<ref>[„Svarað til sigurs“ http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1003252/], ''Morgunblaðið'', 23. febrúar 2005.</ref>, [[Útsvar]]i<ref>[„Spornað við íþróttameiðslum í Útsvari“ https://www.ruv.is/ras-2/spornad-vid-ithrottameidslum-i-utsvari {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250119150852/https://www.ruv.is/ras-2/spornad-vid-ithrottameidslum-i-utsvari |date=2025-01-19 }}], ''RÚV'', 13. september 2013.</ref> og [[Spurningakeppni fjölmiðlanna]]. Stefán er mikill áhugamaður um teiknimyndasögur. Árið 2013 setti hann ræðumet með þrettán og hálfrar klukkustundar fyrirlestri um [[Svalur og Valur|Sval og Val]], sem fögnuðu 75 ára afmæli um þær mundir.<ref>[„Talaði sleitulaust frá morgni til kvölds http://ruv.is/frett/taladi-sleitulaust-fra-morgni-til-kvolds“{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}], ''RÚV'', 22. maí 2013.</ref> Stefán hefur verið virkur í starfi [[Vinstri grænir|Vinstri grænna]], en hann var einnig einn stofnenda ''Málfundafélags úngra róttæklinga'' ([[MÚR]]) árið [[1999]], sem hélt úti vefritinu [[Múrinn (vefrit)|Múrnum]] fram til 2007. Hann skipaði annað sæti á lista Vinstri grænna í Reykjavík í sveitarstjórnarkosningunum árið 2022 og er fyrsti varaborgarfulltrúi flokksins. Stefán var formaður [[Samtök hernaðarandstæðinga|Samtaka hernaðarandstæðinga]] frá árinu 2000 til 2015.<ref>[https://www.visir.is/hernadarandstaedingur-haettur-eftir-fimmtan-ar/article/2015703209959 Hernaðarandstæðingur hættur eftir fimmtán ár], ''Vísir'', 20. mars 2015.</ref> Eiginkona Stefáns er [[Steinunn Þóra Árnadóttir]] alþingiskona. == Útgefið efni== ===Helstu ritverk=== * ''Frambókin: Knattspyrnufélagið Fram í 100 ár'' (2009) * ''ð ævisaga'' (2012, meðhöfundar [[Anton Kaldal Ágústsson]], [[Gunnar Vilhjálmsson]] og [[Steinar Ingi Farestveit]]) * ''Bjór: umhverfis jörðina á 120 tegundum'' (2014, meðhöfundar [[Höskuldur Sæmundsson]] og [[Rán Flygenring]]) * ''Gleymið ekki að endurnýja. Saga Happdrættis Háskóla Íslands'' (2020) ===Borðspil=== * ''Spark - spurningaspil um knattspyrnu'' (2005) * ''Gettu betur-spilið - 10 ára afmælisútgáfa'' (2010) * ''Íslandssöguspilið'' (2013) * ''Íslenska spurningaspilið'' (2019) * ''Evrópa - spurningaspil'' (2021) * ''Fjölskylduspilið'' (2023) ===Spurningaþættir í sjónvarpi og útvarpi=== * ''[[Gettu betur]]'' á RÚV (2004-05) * ''Spark - spurningaþáttur um knattspyrnu'' á Skjá 1 (2005) * ''[[Ha? (sjónvarpsþáttur)|Ha?]]'' á Skjá 1 (2011-13) * ''[[Útsvar (sjónvarpsþáttur)|Útsvar]]'' á RÚV (2013-15) * ''[[Spurningakeppni fjölmiðlanna]]'' á Bylgjunni (2018-21) * ''Kvisslingur'' á Sjónvarpi Símans (2020) == Tenglar == {{Wikivitnun}} * [https://www.truflun.net/stefan Bloggsíða Stefáns]. * [http://www.murinn.is Múrinn]. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Íslenskir sagnfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir aðgerðasinnar]] [[Flokkur:Sigurvegarar í Gettu betur]] [[Flokkur:Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] {{f|1975}} [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] h5hvgdse07u6mo3ltzk5loeq5arzooa 0 893 1958430 1954320 2026-04-01T08:34:58Z TKSnaevarr 53243 1958430 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill1|kvikmyndina [[1 apríll]]}} {{dagatal|apríl}} '''1. apríl''' er 91. [[Sólarhringur|dagur]] [[ár]]sins (92. á [[hlaupár]]i) samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. 274 dagar eru eftir af árinu. == Atburðir == * [[1240]] - [[Hákon ungi]] Hákonarson var krýndur meðkonungur föður síns í Noregi. * [[1340]] - [[Niels Ebbesen]] drap [[Geirharður 3. af Holtsetalandi|Geirharð 3.]] hertoga af [[Holtsetaland]]i í [[Randers]]. * [[1605]] - Alessandro Ottaviano de'Medici varð [[Leó 11.]] páfi. * [[1621]] - Íbúar [[Plymouth-nýlendan|Plymouth-nýlendunnar]] gerðu sinn fyrsta samning við [[indíánar|indíána]]. * [[1807]] - [[Fredrik Christopher Trampe|Trampe]] stiftamtmaður setti reglugerð um brunavarnir í Reykjavík. Bannað var að reykja pípu innanhúss og nálægt eldfimum efnum. * [[1855]] - [[Einokunarverslunin|Einkaréttur Dana]] til verslunar á Íslandi var aflagður og máttu Íslendingar eftir það versla við allar þjóðir. * [[1867]] - Fyrsta nemendafélag [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólans í Reykjavík]], Bandamannafélagið, var stofnað. * [[1871]] - Fjárhagur Íslands og Danmerkur var aðskilinn og [[íslensk króna]] varð til. * [[1873]] - [[Hilmar Finsen]] varð fyrsti [[landshöfðingi]] [[Ísland]]s. Hann var áður [[stiftamtmaður]] en síðar [[borgarstjóri]] í [[Kaupmannahöfn]]. * [[1891]] - [[Wrigley]]-fyrirtækið var stofnað í Chicago í Bandaríkjunum. * [[1896]] - [[Álafoss]] hóf ullarvinnslu. * [[1924]] - [[Adolf Hitler]] var dæmdur í fimm ára fangelsi fyrir þátttöku sína í [[Bjórkjallarauppreisnin|valdarán]]stilraun í München árið 1923. Hann sat þó aðeins inni í níu mánuði. * [[1936]] - [[Alþýðutryggingalög]] gengu í gildi á Íslandi. * [[1955]] - Hátíðahöld til að minnast aldarafmælis [[Verslunarfrelsi|frjálsrar verslunar]] fóru fram á Íslandi. * [[1955]] - [[Aprílgabb]] birtist í ''[[Tíminn|Tímanum]]'' um væntanlegan fund æðstu ráðamanna heims í Reykjavík. Slíkur fundur varð ekki á dagskrá fyrr en 31 og hálfu ári síðar, [[10. október]] [[1986]]. * [[1965]] - [[Stór-Lundúnasvæðið]] var formlega skipulagt sem sýsla á Englandi. * [[1970]] - [[Richard Nixon]] undirritaði [[Public Health Cigarette Smoking Act]] sem bannaði sígarettuauglýsingar í sjónvarpi. * [[1976]] - Tölvufyrirtækið [[Apple Inc.|Apple]] var stofnað af Steve Jobs, Steve Wozniak og Ronald Wayne. * [[1976]] - [[Postverk Føroya]] tók við póstþjónustu í Færeyjum af [[Post- og Telegrafvæsnet]]. * [[1976]] - Opinbera lestarfyrirtækið [[Conrail]] var stofnað í Bandaríkjunum til að taka við rekstri 13 gjaldþrota járnbrauta. * [[1979]] - Barnastöðin Pinwheel Network breytti nafni sínu í [[Nickleodeon]] og hóf útsendingar á ýmsum kapalkerfum Warner. * [[1979]] - Austurrískir lögreglumenn handtóku lærlinginn [[Andreas Mihavecz]], lokuðu hann inni í fangaklefa og gleymdu honum svo. Hann fannst aftur fyrir tilviljun 17 dögum síðar og hafði lifað af með því að sleikja raka af veggjum klefans. * [[1981]] - Íslenska hljómsveitin [[Grýlurnar]] var stofnuð. * [[1981]] - [[Sumartími]] var tekinn upp í Sovétríkjunum. * [[1984]] - [[Marvin Gaye]], söngvari, var skotinn til bana af föður sínum. * [[1984]] - [[Kringvarp Føroya]] hóf útsendingar. * [[1986]] - [[Sector Kanda]]: Kommúnistar í [[Nepal]] reyndu valdarán með því að ráðast á lögreglustöðvar í [[Katmandú]]. * [[1987]] - Taílensk-austurríski orkudrykkurinn [[Red Bull]] kom á markað í Austurríki. * [[1990]] - [[Seyðisfjörður|Seyðisfjarðarkaupstaður]] og Seyðisfjarðarhreppur vou sameinaðir undir merkjum Seyðsfjarðarkaupstaðar. * [[1991]] - Bandaríska sjónvarpsstöðin [[Comedy Central]] hóf göngu sína í kapalkerfi. * [[1992]] - [[Blóðbaðið í Bijeljina]] hófst þegar vopnaðir serbneskir hópar hófu að myrða óbreytta borgara í [[Bijeljina]] í Bosníu. * [[1995]] - [[Dialog Telekom]] hóf rekstur fyrsta [[GSM]]-nets [[Srí Lanka]]. * [[1996]] - Sveitarfélagið [[Halifax (Nova Scotia)|Halifax]] var myndað úr fjórum eldri sveitarfélögum. * [[1997]] - [[Hale-Bopp-halastjarnan]] náði [[sólnánd]]. * [[1997]] - Teiknimyndaþættirnir ''[[Pokémon (sjónvarpsþættir)|Pokémon]]'' hófu göngu sína á [[TV Tokyo]]. * [[1997]] - Borgarhverfið [[Užupis]] í [[Vilnius]] lýsti yfir sjálfstæði sem „lýðveldið Užupis“. * [[1998]] - Vefmiðillinn [[Vísir (vefmiðill)|Vísir]] stofnaður. * [[1999]] - Kanadíska fylkið [[Nunavut]] varð til úr austurhluta [[Norðvesturhéruðin|Norðvesturhéraðanna]]. * [[2000]] - Siglingamiðstöðin [[Weymouth and Portland National Sailing Academy]] var opnuð. * [[2001]] - [[Slobodan Milošević]], fyrrverandi forseti Júgóslavíu gaf sig fram við sérsveitir lögreglu. * [[2001]] - [[Flugslysið á Hainan]]: Bandarísk njósnaflugvél lenti í árekstri við kínverska orrustuflugvél. Kínverski flugmaðurinn fannst aldrei en 10 manna áhöfn bandarísku flugvélarinnar nauðlenti í Kína, var handtekin og haldið í 10 daga. <onlyinclude> * [[2001]] - [[Hjónaband samkynhneigðra|Hjónabönd samkynhneigðra]] voru heimiluð með nýjum lögum í Hollandi. * [[2002]] - Holland lögleiddi [[aðstoð við sjálfsvíg]] fyrst landa. * [[2007]] - Íslenska fjarskiptafyrirtækið [[Míla ehf]] var stofnað. * [[2008]] - Stærsta rán í sögu Danmerkur var framið í peningageymslu í [[Glostrup]]. Ræningjarnir komust undan með 62 milljónir. * [[2009]] – [[Albanía]] og [[Króatía]] gengu í [[NATÓ]]. * [[2012]] - Flokkur [[Aung San Suu Kyi]], [[Lýðræðisbandalagið (Mjanmar)|Lýðræðisbandalagið]], vann meirihluta lausra þingsæta í aukakosningum í Mjanmar. * [[2017]] - [[Mocoa-skriðan]]: Yfir 300 fórust í [[skriða|skriðum]] í [[Kólumbía|Kólumbíu]].</onlyinclude> == Fædd == * [[1545]] - [[Peder Claussøn Friis]], norskur fornfræðingur (d. [[1614]]).<ref>{{vefheimild |höfundur=Jørgensen, Jon Gunnar |titill=Peder Claussøn Friis |url=https://nbl.snl.no/Peder_Clauss%C3%B8n_Friis |ritverk=Norsk biografisk leksikon |dags=27. janúar 2023 |tungumál=no}}</ref> * [[1640]] - [[Georg Mohr]], danskur stærðfræðingur (d. [[1697]]). * [[1755]] - [[Jean Anthelme Brillat-Savarin]], franskur matmaður (d. [[1826]]). * [[1815]] - [[Otto von Bismarck]], [[stjórnmál]]amaður (d. [[1898]]). * [[1873]] - [[Sergei Rachmaninoff]], tónskáld, [[píanó]]leikari og stjórnandi (d. [[1943]]). * [[1920]] - [[Toshirō Mifune]], leikari (d. [[1997]]). * [[1920]] - [[Hjörtur Eldjárn Þórarinsson]], bóndi á Tjörn í Svarfaðardal (d. [[1996]]). * [[1929]] - [[Milan Kundera]], tékkneskur rithöfundur. * [[1930]] - [[Ásta Sigurðardóttir]], íslenskur rithöfundur (d. [[1971]]).<ref>Guðmundur D. Haraldsson, ''Hjólaskautarnir breyta ekki um innræti [..]'', sótt þann 14. febrúar 2006 af [http://binhex.eu.org/files/misc/asta-sigurdardottir.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060713020202/http://binhex.eu.org/files/misc/asta-sigurdardottir.pdf |date=2006-07-13 }}.</ref> * [[1932]] - [[Debbie Reynolds]], leikkona. * [[1940]] - [[Wangari Maathai]], kenískur líffræðingur (d. [[2011]]). * [[1950]] - [[Samuel Alito]], bandarískur hæstaréttardómari. * [[1958]] - [[Milton Queiroz da Paixão]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[1961]] - [[Susan Boyle]], skosk söngkona. * [[1963]] - [[Joe Wright]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[1971]] - [[Method Man]], bandarískur tónlistarmaður. * [[1975]] - [[Washington Stecanela Cerqueira]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[1979]] - [[Ivano Balić]], króatískur handknattleiksmaður. * [[1983]] - [[Ólafur Ingi Skúlason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1985]] - [[Elena Berkova]], rússnesk klámmyndaleikkona og söngkona. * [[1987]] - [[José Ortigoza]], paragvæskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[1132]] - [[Húgó frá Châteauneuf]], biskup í Grenoble (f. [[1052]]). * [[1204]] - [[Elinóra af Akvitaníu]], drottning Frakklands og síðar Englands. * [[1205]] - [[Amalrekur 1. Kýpurkonungur|Amalrekur 1.]], konungur Kýpur og Jerúsalem (f. [[1145]]). * [[1412]] - [[Albrekt af Mecklenburg]], Svíakonungur 1363–1389 (f. [[1336]]). * [[1441]] - [[Blanka 1. Navarradrottning|Blanka 1.]], drottning Navarra (f. 1387). * [[1637]] - [[Niwa Nagashige]], japanskur stríðsherra (f. [[1571]]). * [[1684]] - [[Roger Williams]], enskur guðfræðingur (f. [[1603]]). * [[1868]] - [[Rasoherina]], drottning Madagaskar (f. [[1814]]). * [[1922]] - [[Karl 1. Austurríkiskeisari]] (f. [[1887]]). * [[1922]] - [[Henri-Paul Motte]], franskur listmálari (f. [[1846]]). * [[1927]] - [[Eymundur Jónsson]], járnsmiður og bóndi (f. [[1840]]). * [[1976]] - [[Max Ernst]], listmálari (f. [[1891]]). * [[1984]] - [[Marvin Gaye]], bandarískur söngvari (f. [[1939]]). * [[1990]] - [[Carlos Peucelle]], argentínskur knattspyrnumaður (f. [[1908]]). * [[1996]] - [[Hjörtur Eldjárn Þórarinsson]], bóndi á Tjörn í Svarfaðardal (f. [[1920]]). * [[2002]] - [[Jón Múli Árnason]], útvarpsmaður og tónskáld (f. [[1921]]). * [[2013]] - [[Herdís Þorvaldsdóttir]], íslensk leikkona (f. [[1923]]) == Hefðir == * [[Aprílgabb]] == Heimildir == <references/> {{Mánuðirnir}} [[Flokkur:Apríl]] cvye5wrt0vlod5ysabge164gz5s5qzv 0 994 1958431 1922441 2026-04-01T09:18:21Z TKSnaevarr 53243 1958431 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2001''' ('''MMI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var fyrsta ár [[21. öldin|21. aldarinnar]], samkvæmd [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == ===Janúar=== [[Mynd:Gujarat_Earthquake_Relief_by_RSS_Volunteers.jpg|thumb|right|Jarðskjálftinn í Gujarat.]] * [[1. janúar]] - Nafni Kalkútta á Indlandi var formlega breytt í [[Kolkata]]. * [[6. janúar]] - [[Árið helga 2000|Árinu helga 2000]] lauk formlega þegar [[Jóhannes Páll 2.]] páfi lokaði [[hurðin helga|hurðinni helgu]]. * [[10. janúar]] ** [[Wikipedia]] hóf göngu sína sem hluti af [[Nupedia]]. Fimm dögum síðar varð hún sérstakur vefur. ** [[Þjóðbúningaráð]] var stofnað á Íslandi. ** [[Alríkisviðskiptastofnun Bandaríkjanna]] samþykkti samruna [[America Online]] og [[Time Warner]]. * [[13. janúar]] - 800 létust þegar jarðskjálfti reið yfir [[El Salvador]]. * [[14. janúar]] - [[AFL Starfsgreinafélag Austurlands]] var stofnað. * [[15. janúar]] - [[Wikipedia]] var opnuð almenningi. * [[20. janúar]] ** [[George W. Bush]] tók við af [[Bill Clinton]] sem forseti [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. ** Vantrauststillaga gegn forseta Filippseyja, [[Joseph Estrada]], var samþykkt og varaforsetinn, [[Gloria Macapagal-Arroyo]], tók við. * [[23. janúar]] - Fimm manneskjur kveiktu í sér á [[Tiananmentorg]]i í Beijing. * [[24. janúar]] - [[Borgaraflokkurinn (Pólland)|Borgaraflokkurinn]] var stofnaður í Póllandi. * [[26. janúar]] - Þúsundir fórust þegar jarðskjálfti reið yfir [[Gujarat]] á Indlandi. ===Febrúar=== [[Mynd:FMD_note.jpg|thumb|right|Skilti sem varar fólk við að fara um heiðarlönd í Norður-Yorkshire vegna gin- og klaufaveikinnar í Bretlandi.]] * [[1. febrúar]] ** Síðdegisþáttur Bylgjunnar, [[Reykjavík síðdegis]], fór í loftið. ** [[Abdel Basset al-Megrahi]], líbískur hryðjuverkamaður, var dæmdur í lífstíðarfangelsi fyrir að sprengja farþegaþotu frá [[Pan American World Airways|PanAm]] yfir [[Lockerbie]] í [[Skotland]]i árið [[1988]] með þeim afleiðingum að 270 manns fórust. * [[5. febrúar]] - [[Tom Cruise]] og [[Nicole Kidman]] tilkynntu að þau væru skilin. * [[6. febrúar]] - [[Ariel Sharon]], formaður [[Likud-flokkurinn|Likud-flokksins]], vann forsætisráðherrakosningarnar í [[Ísrael]]. * [[9. febrúar]] - Bandaríski kafbáturinn ''[[USS Greenville]]'' sökkti óvart japanska fiskiskipinu ''[[Ehime-Maru]]'' með þeim afleiðingum að 9 úr áhöfn skipsins fórust. * [[12. febrúar]] - Geimkönnunarfarið ''[[NEAR Shoemaker]]'' lenti á loftsteini. * [[12. febrúar]] - Bandarískur dómstóll komst að þeirri niðurstöðu að tónlistardeiliforritinu [[Napster]] bæri að loka. * [[13. febrúar]] - [[Jarðskjálfti]], 6,6 stig á [[Richterskvarði|Richterskvarða]] reið yfir [[El Salvador]]. Að minnsta kosti 400 manns létu lífið. * [[18. febrúar]] - Bandaríski alríkislögreglumaðurinn [[Robert Hanssen]] var handtekinn fyrir njósnir fyrir Rússa. * [[20. febrúar]] - [[Gin- og klaufaveiki]]faraldur gekk yfir Bretland. Veikin breiddist hratt út og hafði víðtækar afleiðingar fyrir landbúnað um alla Evrópu. * [[20. febrúar]] - Sænska gervihnettinum [[Odin (gervihnöttur)|Odin]] var skotið á loft frá Síberíu. * [[25. febrúar]] - Leiðtogi [[EZLN]] í Mexíkó, [[Marcos undirherforingi]], hóf göngu til Mexíkóborgar til stuðnings réttindum frumbyggja. * [[26. febrúar]] - [[Nice-sáttmálinn]] var undirritaður af 15 aðildarríkjum Evrópusambandsins. * [[28. febrúar]] - [[Great Heck-lestarslysið]]: Tvær járnbrautarlestar og bíll rákust saman í [[Norður-Yorkshire]] á Bretlandi sem leiddi til dauða 10 manna. ===Mars=== [[Mynd:Puente_hintze_ribeiro.jpg|thumb|right|Hintze Ribeiro-brúin hrunin.]] * [[4. mars]] - [[Hintze Ribeiro-slysið]]: Gömul steinsteypt brú í [[Entre-os-Rios]], Portúgal, hrundi með þeim afleiðingum að 59 létust. * [[5. mars]] - [[Talíbanar|Talíbanastjórnin]] í [[Afganistan]] lét sprengja merk [[Búddalíkneskin í Bamyan]] í tætlur vegna þess að þau væru óguðleg. Þessum verknaði var mótmælt um víða veröld. * [[6. mars]] - Tvær bandarískar konur fórust þegar tveggja hreyfla vél þeirra hrapaði í hafið skammt vestur af [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]]. * [[7. mars]] - Sprenging í flugeldaverksmiðju í [[Fanglin]] í Kína varð tugum barna að bana. Börnin voru neydd til að búa til flugelda í skólanum. * [[7. mars]] - Sjö manns voru dæmd fyrir [[peningaþvætti]] í Héraðsdómi Reykjavíkur. Þetta var í fyrsta skipti sem dæmt var eftir lögum um peningaþvætti á Íslandi. * [[10. mars]] - Samtökin [[Free Software Foundation Europe]] voru stofnuð. * [[17. mars]] - [[Kosning um framtíð Reykjavíkurflugvallar]] fór fram í Reykjavík. Aðeins 37% borgarbúa tóku þátt þannig að kosningin var ekki bindandi. Naumur meirihluti vildi að flugvöllurinn yrði fluttur. * [[20. mars]] - Stærsti fljótandi olíuborpallur heims, ''[[Petrobras 36]]'', sökk við strendur Brasilíu. * [[23. mars]] - Rússneska geimstöðin [[Mír (geimstöð)|Mír]] hrapaði til jarðar í Kyrrahafið úti fyrir ströndum [[Nýja Sjáland]]s. * [[23. mars]] - Glímusambandið [[World Wrestling Federation]] keypti keppinaut sinn, [[World Championship Wrestling]], fyrir 7 milljón Bandaríkjadali. * [[24. mars]] - Fyrsta útgáfa [[Mac OS X]] („Cheetah“) kom á markað. * [[25. mars]] - [[Schengen-samstarfið]] tók gildi á [[Norðurlöndin|Norðurlöndunum]]. * [[25. mars]] - [[Uppreisnin í Makedóníu 2001]]: [[Makedóníuher]] hóf aðgerðir gegn uppreisnarsveitum albanskra aðskilnaðarsinna, [[Þjóðfrelsisherinn (Makedónía)|Þjóðfrelsishersins]]. ===Apríl=== [[Mynd:ISS-02_Soyuz_TM-32_Taxi_crewmembers.jpg|thumb|right|Dennis Tito, Talgat Musabajev og Júrí Batúrín um borð í ''Sojús TM-32''.]] * [[1. apríl]] - [[Bandaríkin|Bandarísk]] njósnaflugvél lenti í árekstri við [[Kína|kínverska]] orrustuflugvél. Kínverski flugmaðurinn fannst aldrei en 10 manna áhöfn bandarísku flugvélarinnar nauðlenti í Kína, var handtekin og haldið í 10 daga. * [[1. apríl]] - [[Slobodan Milošević]], fyrrverandi forseti Júgóslavíu gaf sig fram við sérsveitir lögreglu. * [[1. apríl]] - [[Hjónaband samkynhneigðra|Hjónabönd samkynhneigðra]] voru heimiluð með nýjum lögum í Hollandi. * [[3. apríl]] - Fyrstu [[tveggja hæða strætisvagn]]arnir hófu að ganga í Kaupmannahöfn. * [[6. apríl]] - Síðasta eintak danska dagblaðsins ''[[Aktuelt]]'' kom út. * [[7. apríl]] - Gervitunglinu ''[[2001 Mars Odyssey]]'' var skotið á loft. * [[11. apríl]] - [[Bob Dylan]] sagði frá því að hann hefði verið giftur Carol Dennis frá 1986 til 1992 en haldið því leyndu. * [[25. apríl]] - Fyrrum forseti Filippseyja, [[Joseph Estrada]], var handtekinn og ákærður fyrir fjárdrátt. * [[27. apríl]] - 17 létust þegar herlögregla skaut á mótmælendur í [[Kabylie]] í Alsír. * [[28. apríl]] - Bandaríkjamaðurinn [[Dennis Tito]] varð fyrsti ferðamaðurinn í geimnum þegar hann fór með ''[[Sojús TM-32]]''. ===Maí=== [[Mynd:Syriapope286.jpg|thumb|right|Jóhannes Páll 2. páfi í Sýrlandi.]] * [[6. maí]] - [[Jóhannes Páll 2.]] páfi heimsótti mosku í [[Damaskus]] í Sýrlandi, fyrstur páfa í sögunni. * [[7. maí]] - Serbneskir þjóðernissinnar réðust á hóp fólks sem hugðist leggja hornstein að endurbyggingu [[Ferhadija-moskan|Ferhadija-moskunnar]] í [[Banja Luka]] í [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]]. * [[11. maí]] - Íslenska vefritið ''[[Baggalútur (vefrit)|Baggalútur]]'' hóf göngu sína. * [[12. maí]] - Eistland sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2001]] með laginu „Everybody“. Framlag Íslands var lagið „[[Angel (TwoTricky)|Angel]]“. * [[13. maí]] - Kosningabandalag undir forystu [[Silvio Berlusconi]] sigraði þingkosningar á Ítalíu. * [[22. maí]] - [[Plútóstirni]]ð [[28978 Ixion]] var uppgötvað. * [[24. maí]] - [[Temba Tsheri]] varð yngstur til að ná tindi [[Everestfjall]]s, 16 ára. * [[24. maí]] - [[Versalaslysið]]: Hluti þriðju hæðar samkomusalarins Versala í Jerúsalem hrundi með þeim afleiðingum að 24 brúðkaupsgestir létust. * [[25. maí]] - [[Erik Weihenmayer]] varð fyrsta blinda manneskjan til ad ná tindi [[Everestfjall]]s. * [[25. maí]] - [[Handklæðisdagur]]inn var fyrst haldinn hátíðlegur. * [[29. maí]] - Íbúar [[Borgundarhólmur|Borgundarhólms]] samþykktu í atkvæðagreiðslu að sameina öll fimm sveitarfélög eyjarinnar í eitt. ===Júní=== [[Mynd:Kathmandu_palace.jpg|thumb|right|Konungshöllin í Katmandú í Nepal.]] * [[1. júní]] - [[Konunglegu fjöldamorðin í Nepal]]: [[Dipendra prins]] myrti tíu meðlimi konungsfjölskyldunnar og framdi síðan sjálfsmorð. * [[1. júní]] - [[Sjálfsmorðssprengja|Sjálfsmorðssprengjumaður]] á vegum [[Hamas]] myrti 21 á diskóteki í [[Tel Avív]] í Ísrael. * [[3. júní]] - [[Alejandro Toledo]] var kjörinn forseti Perú. * [[7. júní]] - [[Tony Blair]] var endurkjörinn forsætisráðherra [[Bretland]]s. * [[11. júní]] - [[Timothy McVeigh]] var tekinn af lífi fyrir [[sprengjutilræðið í Oklahóma]]. * [[13. júní]] - Pólski stjórnmálaflokkurinn [[Lög og réttlæti]] var stofnaður. * [[15. júní]] - [[Samvinnustofnun Sjanghaí]] var stofnuð. * [[18. júní]] - Norska olíufyrirtækið [[Statoil]] var skráð í [[Kauphöllin í New York|Kauphöllina í New York]]. * [[19. júní]] - Eldflaug sem bilaði lenti á knattspyrnuvelli í norðurhluta [[Írak]] með þeim afleiðingum að 23 létust og 11 særðust. * [[20. júní]] - [[Andrea Yates]], sem þjáðist af [[fæðingarþunglyndi]], drekkti 5 börnum sínum til að bjarga þeim frá [[Satan]]. * [[20. júní]] - Herforinginn [[Pervez Musharraf]] skipaði sjálfan sig forseta Pakistan. * [[21. júní]] - Lengsta [[járnbrautarlest]] heims, 682 flutningavagnar með járngrýti, ók milli Newman og Port Hedland í Ástralíu. * [[23. júní]] - Harður jarðskjálfti skók suðurhluta [[Perú]]. [[Flóðbylgja]]n sem fylgdi í kjölfarið varð 74 að bana. * [[28. júní]] - Stjórn Serbíu og Svartfjallalands framseldi [[Slobodan Milošević]] til [[Alþjóðlegi stríðsglæpadómstóllinn fyrir fyrrverandi Júgóslavíu|Alþjóðlega stríðsglæpadómstólsins fyrir fyrrverandi Júgóslavíu]]. ===Júlí=== [[Mynd:Genova-G8_2001-Incidenti_a_Corso_Torino.jpg|thumb|right|Mótmælin á fundi 8 helstu iðnríkja heims í Genúa.]] * [[1. júlí]] - [[Strætó bs.]] var stofnað með sameiningu Strætisvagna Reykjavíkur og Almenningsvagna. * [[1. júlí]] - Ný stúka var vígð við [[Hásteinsvöllur|Hásteinsvöll]] í Vestmannaeyjum. * [[2. júlí]] - Fyrsta sjálfvirka [[gervihjarta]]ð var grætt í [[Robert Tools]] í Bandaríkjunum. * [[7. júlí]] - [[Uppþotin í Bradford]] hófust eftir að félagar í [[National Front]] stungu mann af asískum uppruna utan við krá í [[Bradford]]. * [[16. júlí]] - [[Bandaríska alríkislögreglan]] handtók [[Dmítrí Skljarov]] fyrir meint brot gegn [[Digital Millennium Copyright Act]]. * [[18. júlí]] - 60 vagna járnbrautarlest fór út af teinunum í göngum í [[Baltimore]] í Bandaríkjunum. Eldur kviknaði og stóð í marga daga og varð til þess að miðborg Baltimore lokaðist. * [[19. júlí]] - Breski stjórnmálamaðurinn [[Jeffrey Archer]] var dæmdur í 4 ára fangelsi fyrir að bera ljúgvitni. * [[20. júlí]] - Gríðarleg mótmæli áttu sér stað þegar fundur [[8 helstu iðnríki heims|8 helstu iðnríkja heims]] hófst í Genúa á Ítalíu. Einn mótmælandi, [[Carlo Giuliani]], var skotinn til bana af lögreglumanni. * [[23. júlí]] - Málamiðlunartillaga til að bjarga [[Kýótóbókunin]]ni var samþykkt á loftslagsráðstefnu í Bonn. * [[23. júlí]] - [[Þing Indónesíu]] setti forsetann [[Abdurrahman Wahid]] af vegna vanhæfni og spillingar. * [[24. júlí]] - [[Tamíltígrar]] réðust á [[Bandaranaike-flugvöllur|Bandaranaike-flugvöll]]. * [[24. júlí]] - [[Simeon Saxe-Coburg-Gotha]], síðasti keisari [[Búlgaría|Búlgaríu]], varð 48. forsætisráðherra landsins. * [[25. júlí]] - Veitingastaðurinn [[Friðrik V (veitingastaður)|Friðrik V]] var stofnaður á Akureyri. * [[25. júlí]] - „Ræningjadrottningin“ [[Phoolan Devi]] var myrt í Nýju-Delí. * [[25. júlí]] - [[Rauð rigning]] féll í [[Kerala]] á Indlandi. * [[28. júlí]] - [[Alejandro Toledo]] varð forseti Perú. ===Ágúst=== [[File:ABC Tampa.ogv|right|thumb|Sjónvarpsfrétt um Tampa-málið.]] * [[1. ágúst]] - Dómari við hæstarétt [[Alabama]] lét setja upp minnismerki um [[boðorðin tíu]] í dómshúsinu sem leiddi til málshöfðunar um að fjarlægja það. * [[2. ágúst]] - [[Alþjóðadómstóllinn]] í Hag dæmdi [[Radislav Krstic]] í 46 ára fangelsi fyrir [[fjöldamorðin í Srebrenica]]. *[[3. ágúst]]- [[5. ágúst]] - Fyrsti [[Innipúkinn]] fer fram, tónlistarhátíð í Reykjavík. * [[6. ágúst]] - [[Eldsvoðinn í Erwadi]]: 28 geðsjúklingar sem voru hlekkjaðir fastir létu lífið þegar eldur kom upp í trúarstofnun í [[Tamil Nadu]]. * [[9. ágúst]] - Palestínumaður réðist á [[Sbarro]]-veitingastað í Jerúsalem og myrti 15 manns. * [[10. ágúst]] - Skæruliðar [[UNITA]] réðust á járnbrautarlest í [[Angóla]] og myrtu 252 farþega. * [[13. ágúst]] - [[Ohrid-samkomulagið]] var undirritað af albönskum uppreisnarmönnum og stjórnvöldum í Makedóníu. * [[18. ágúst]] - Leikhópurinn [[Vesturport]] var stofnaður með uppsetningu á leikritinu ''[[Diskópakk]]'' (''Disco Pigs'') eftir [[Enda Walsh]] á horni [[Vesturgata|Vesturgötu]] og Norðurstígs í [[Gamli Vesturbærinn|Gamla Vesturbænum]]. * [[25. ágúst]] - Bandaríska söngkonan [[Aaliyah]] og átta aðrir létust þegar yfirhlaðin flugvél þeirra hrapaði skömmu eftir flugtak frá Bahamaeyjum. * [[25. ágúst]] - [[Hákon krónprins]] Noregs gekk að eiga [[Mette-Marit af Noregi|Mette-Marit Tjessem Høiby]] í [[Oslóardómkirkja|Oslóardómkirkju]]. * [[26. ágúst]] - Norska flutningaskipið ''[[Tampa]]'' bjargaði 438 flóttamönnum við [[Jólaeyja|Jólaeyju]] í Kyrrahafi. * [[27. ágúst]] - Forsætisráðherra Ástralíu [[John Howard]] neitaði flutningaskipinu ''Tampa'' um leyfi til að leggja að höfn. * [[30. ágúst]] - Aðskilnaðarsinnar frá [[Bougainville]] undirrituðu friðarsamkomulag við ríkisstjórn [[Papúa Nýja-Gínea|Papúu Nýju-Gíneu]]. * [[31. ágúst]] - [[Heimsráðstefna gegn kynþáttahyggju]] hófst í Durban í Suður-Afríku. ===September=== [[Mynd:National_Park_Service_9-11_Statue_of_Liberty_and_WTC_fire.jpg|thumb|right|Tvíburaturnarnir í New York brenna.]] * [[3. september]] - Norðurírskir sambandssinnar hófu [[Holy Cross-mótmælin|mótmæli]] við kaþólskan stúlknaskóla í [[Belfast]]. * [[4. september]] - Skemmtigarðurinn [[Tokyo DisneySea]] var opnaður í Japan. * [[5. september]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[The Amazing Race]]'' hóf göngu sína. * [[9. september]] - Leiðtogi afganska [[Norðurbandalagið (Afganistan)|Norðurbandalagsins]], [[Ahmad Shah Massoud]], var myrtur af sjálfsmorðssprengjumanni. * [[9. september]] - 68 dóu úr [[metanól]]eitrun í [[Pärnu]] í Eistlandi. * [[10. september]] - [[Antônio da Costa Santos]], borgarstjóri [[Campinas]] í Brasilíu, var myrtur. * [[11. september]] - [[Hryðjuverkin 11. september 2001]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]: [[Al-Kaída]] rændi fjórum farþegaþotum og flaug á byggingar í New York og Virginíu. 2973 létu lífið í árásunum. * [[12. september]] - Aðildarríki [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]] samþykktu einróma að grípa til 5. greinar stofnsáttmálans í kjölfar [[Hryðjuverkin 11. september 2001|hryðjuverka]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], sem kveður á um að árás á eitt þeirra sé árás á þau öll. * [[12. september]] - Ástralska flugvélagið [[Ansett Australia]] fór í stöðvun. * [[12. september]] - Hrun varð á hlutabréfamörkuðum um allan heim vegna árásanna 11. september. * [[13. september]] - Borgaralegt flug hófst aftur í Bandaríkjunum eftir árásirnar 11. september. * [[17. september]] - Mesta stigafall í sögu [[Dow Jones-vísitalan|Dow Jones-vísitölunnar]] varð á fyrsta viðskiptadegi [[bandaríska kauphöllin|bandarísku kauphallarinnar]] eftir [[hryðjuverkin 11. september 2001|11. september]]. * [[18. september]] - [[Miltisbrandsárásirnar 2001]]: Bréf með miltisbrandsgróum voru send til sjónvarpsfréttastofanna [[ABC News]], [[CBS News]], [[NBC News]] og dagblaðanna ''[[New York Post]]'' og ''[[National Enquirer]]''. * [[20. september]] - [[George W. Bush]] lýsti yfir „[[stríðið gegn hryðjuverkum|stríði gegn hryðjuverkum]]“ í ávarpi til [[Bandaríkjaþing]]s. * [[21. september]] - Góðgerðatónleikarnir [[America: A Tribute to Heroes]] voru sendir út af 35 sjónvarpsstöðvum. * [[27. september]] - [[Blóðbaðið í Zug]]: Friedrich Leibacher myrti 14 og framdi síðan sjálfsmorð í [[Zug]] í Sviss. ===Október=== [[Mynd:Drop_on_Rhino.jpg|thumb|right|[[Rhino-aðgerðin]]: Bandarískar herþyrlur varpa 200 fallhlífarhermönnum út yfir Afganistan.]] * [[1. október]] - Skæruliðar réðust á þinghúsið í [[Srinagar]] í Kasmír og myrtu 38. * [[1. október]] - Mikil sprenging varð í [[Áburðarverksmiðjan í Gufunesi|Áburðarverksmiðjunni í Gufunesi]]. Eldur kom upp en engan sakaði. Talið er að skammhlaup í gömlum rafmagnstöflum hafi valdið sprengingunni. * [[1. október]] - [[Stofnun Vigdísar Finnbogadóttur í erlendum tungumálum]] var stofnuð við Háskóla Íslands. * [[2. október]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Nýgræðingar]]'' hóf göngu sína á NBC. * [[2. október]] - Svissneska flugfélagið [[Swissair]] hætti öllu flugi. * [[4. október]] - 78 létust þegar [[Siberia Airlines flug 1812]] fórst á leið frá [[Tel Aviv]] til [[Novosibirsk]]. * [[7. október]] - [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|Stríðið í Afganistan]]: [[Bandaríkin]] réðust inn í [[Afganistan]]. * [[8. október]] - [[Arnold Schwarzenegger]] var kosinn ríkisstjóri Kaliforníu. * [[8. október]] - [[Linate-slysið]]: 118 létust þegar tvær flugvélar rákust saman yfir [[Linate-flugvöllur|Linate-flugvelli]] í Mílanó. * [[9. október]] - Sjónvarpsþáttaröðin ''[[Sjálfstætt fólk (sjónvarpsþáttur)|Sjálfstætt fólk]]'' hóf göngu sína á Stöð 2. * [[9. október]] - [[Miltisbrandsárásirnar 2001]]: Önnur bréfasending með miltisbrandi var send af stað. * [[10. október]] - Verslunarmiðstöðin [[Smáralind]] var opnuð í Kópavogi. * [[11. október]] - [[Polaroid Corporation]] sótti um gjaldþrotaskipti. * [[16. október]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Smallville]]'' hóf göngu sína á [[The WB]]. * [[17. október]] - Ferðamálaráðherra Ísraels [[Rehavam Ze'evi]] var myrtur í hryðjuverkaárás. * [[19. október]] - [[SIEV X]]: Bátur með 421 flóttamann um borð fórst um 70 km sunnan við [[Java|Jövu]]. Yfir 300 manns drukknuðu. * [[23. október]] - [[Tímabundni írski lýðveldisherinn]] hóf að afvopnast. * [[25. október]] - Microsoft sendi frá sér stýrikerfið [[Windows XP]]. * [[26. október]] - [[George W. Bush]] undirritaði [[Patriot-lögin]]. ===Nóvember=== [[Mynd:Flight_587_NOAA_Photo_of_Crash_Site.jpg|thumb|right|Staðurinn þar sem American Airlines flug 587 hrapaði í Queens-hverfinu í New York.]] * [[2. nóvember]] - [[Glocal Forum]] um borgarsamstarf var stofnað. * [[4. nóvember]] - Fellibylurinn [[Michelle (fellibylur)|Michelle]] gekk yfir Kúbu og olli miklu tjóni. * [[7. nóvember]] - Belgíska flugfélagið [[Sabena]] varð gjaldþrota. * [[10. nóvember]] - [[Alþýðulýðveldið Kína]] gerðist aðili að [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni. * [[10. nóvember]] - [[Apple Inc.]] setti tónlistarspilarann [[iPod]] á markað. * [[10. nóvember]] - Yfir 900 manns létust í aurskriðum í [[Alsír]]. * [[11. nóvember]] - Kvikmyndin ''[[Mávahlátur]]'' var valin besta íslenska kvikmyndin á [[Edduverðlaunin 2001|Edduverðlaunahátíðinni]]. * [[11. nóvember]] - Blaðamennirnir [[Pierre Billaud]], [[Johanne Sutton]] og [[Volker Handloik]] létust í árás á bílalest sem þeir ferðuðust með í Afganistan. * [[12. nóvember]] - 260 létust þegar [[American Airlines flug 587]] hrapaði í [[Queens]] í New York. * [[12. nóvember]] - [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|Stríðið í Afganistan]]: Her [[Talíbanar|Talíbana]] hörfaði frá [[Kabúl]]. * [[12. nóvember]] - Ein af elstu kirkjum Svíþjóðar, [[gamla kirkjan í Södra Råda]], brann. * [[13. nóvember]] - [[Doha-viðræðurnar]] á vegum [[Alþjóða viðskiptastofnunin|Alþjóða viðskiptastofnunarinnar]] hófust. * [[23. nóvember]] - [[Netglæpasáttmálinn]] var undirritaður í Búdapest. * [[27. nóvember]] - [[Lofthjúpur]] úr [[vetni]] var uppgötvaður með [[Hubble-geimsjónaukinn|Hubble-geimsjónaukanum]] á plánetunni [[Ósíris (reikistjarna)|Ósíris]]. * [[27. nóvember]] - [[Anders Fogh Rasmussen]] varð forsætisráðherra Danmerkur. * [[30. nóvember]] - Bandaríski raðmorðinginn [[Gary Ridgway]] var handtekinn. ===Desember=== [[Mynd:Crisis_20_diciembre_2001.jpg|thumb|right|Uppþot í Argentínu 20. desember.]] * [[Desember]] - [[Alþjóðanefnd um íhlutun og fullveldi ríkja]] gaf út skýrslu um [[verndarábyrgð]]. * [[2. desember]] - Bandaríska orkufyrirtækið [[Enron]] óskaði eftir gjaldþrotaskiptum. * [[2. desember]] - [[Kreppan mikla í Argentínu]]: Ríkisstjórn Argentínu frysti allar innistæður í 12 mánuði sem leiddi til [[uppþotin í Argentínu í desember 2001|uppþota]]. * [[13. desember]] - Fimm hryðjuverkamenn [[Árásin á Indlandsþing 2001|réðust á indverska þinghúsið]] og skutu þar níu til bana. * [[15. desember]] - [[Skakki turninn í Písa]] var opnaður almenningi eftir 11 ára viðgerðir. * [[18. desember]] - [[Samkeppniseftirlitið]] framkvæmdi húsleit hjá olíufélögunum fjórum: Ker hf. (áður Olíufélagið hf.), Olíuverzlun Íslands hf., Skeljungur hf. og Bensínorkan ehf. sem leiddi að dómsmáli um [[samráð olíufélaganna]]. * [[19. desember]] - Metlofþrýstingur, 1085,6 [[paskal|hektópasköl]], mældist í [[Mongólía|Mongólíu]]. * [[21. desember]] - Ný kvikmyndalög tóku gildi á Íslandi og [[Kvikmyndamiðstöð Íslands]] var stofnuð. * [[21. desember]] - Ríkisstjórn [[Argentína|Argentínu]] lýsti yfir [[gjaldfall]]i. * [[22. desember]] - Borgaraleg starfstjórn undir forsæti [[Hamid Karzai]] tók við völdum í Afganistan. * [[22. desember]] - [[Richard Reid]] reyndi að kveikja í [[American Airlines flug 63|American Airlines flugi 63]] með sprengiefni sem hann hafði falið í skóm sínum. * [[29. desember]] - 291 lést í [[Eldsvoðinn í Mesa Redonda|eldsvoða í Mesa Redonda-verslunarmiðstöðinni]] í [[Líma]], Perú. ===Ódagsettir atburðir=== * Sænsk-norska hljómsveitin [[Kikki, Bettan & Lotta]] var stofnuð. * [[Frumtöluskítandi björninn]] birtist fyrst á Internetinu. * [[Iglesia del Pueblo Guanche]] var stofnuð á Kanaríeyjum. * Bandarísku samtökin [[Creative Commons]] voru stofnuð. * Sænski sjónvarpsþátturinn ''[[Doktor Mugg]]'' hóf göngu sína á TV4. * Bandaríska hljómsveitin [[The Killers]] var stofnuð. * Ungliðahreyfing Samfylkingarinnar, [[Hallveig (ungliðahreyfing)|Hallveig]], var stofnuð. * Hugtakið [[BRIC]]-lönd var fyrst notað af hagfræðingnum Jim O'Neill. * Sænska hljómsveitin [[The Tough Alliance]] var stofnuð. * Bandaríska hljómsveitin [[The Postal Service]] var stofnuð. * Sænska hljómveitin [[Lo-Fi-Fnk]] var stofnuð. * Bandaríska hljómsveitin [[Audioslave]] var stofnuð. * Bandaríska hljómsveitin [[My Chemical Romance]] var stofnuð. * Norska hljómsveitin [[Wig Wam]] var stofnuð. * Þýska hljómsveitin [[Wir sind Helden]] var stofnuð. * [[Áslandsskóli]] hóf starfsemi í Hafnarfirði. * Íslenska fjárfestingafyrirtækið [[Klakki|Exista]] var stofnað. ==Fædd== * [[8. ágúst]] - [[Karólína Lea Vilhjálmsdóttir]], íslensk knattspyrnukona. * [[19. ágúst]] - [[Guðjón Ernir Hrafnkelsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[1. október]] - [[Mason Greenwood]], enskur knattspyrnumaður. * [[12. desember]] - [[Gústi B]], íslenskur tónlistarmaður. * [[15. desember]] - [[Diljá (tónlistarkona)|Diljá]], íslensk tónlistarkona. * [[18. desember]] - [[Billie Eilish]], bandarísk tónlistarkona. * [[30. desember]] - [[Daniil]], íslenskur rappari. ==Dáin== * [[5. janúar]] - [[G.E.M. Anscombe]], enskur heimspekingur (f. [[1919]]). * [[7. febrúar]] - [[Dale Evans]], bandarískur rithöfundur, tónlistarkona og kvikmyndastjarna (f. [[1912]]). * [[8. febrúar]] - [[Ivo Caprino]], norskur kvikmyndagerðarmaður (f. [[1920]]). [[Mynd:ClaudeShannon_MFO3807.jpg|thumb|right|Claude Shannon]] * [[24. febrúar]] - [[Claude Shannon]], bandarískur stærðfræðingur (f. [[1916]]). * [[13. mars]] - [[Henry Lee Lucas]], bandarískur raðmorðingi (f. [[1936]]). * [[1. apríl]] - [[Jalil Zandi]], íranskur flugmaður (f. [[1951]]). * [[15. apríl]] - [[Jörundur Þorsteinsson (formaður Fram)|Jörundur Þorsteinsson]], knattspyrnudómari og formaður Knattspyrnufélagsins Fram (f. [[1924]]). * [[7. maí]] - [[Joseph Greenberg]], bandarískur málfræðingur (f. [[1915]]). * [[11. maí]] - [[Douglas Adams]], breskur rithöfundur (f. [[1952]]). * [[1. júní]] - [[Birendra]], konungur Nepals (f. [[1945]]). * [[4. júní]] - [[Dipendra konungur Nepals]] (f. [[1971]]). * [[11. júní]] - [[Timothy McVeigh]], bandarískur fjöldamorðingi (f. [[1968]]). * [[27. júní]] - [[Tove Jansson]], finnskur rithöfundur (f. [[1914]]). * [[27. júní]] - [[Jack Lemmon]], bandarískur leikari (f. [[1925]]). * [[14. október]] - [[David Lewis]], bandarískur heimspekingur (f. [[1941]]). * [[9. nóvember]] - [[Giovanni Leone]], ítalskur stjórnmálamaður (f. [[1908]]). * [[26. nóvember]] - [[Gísli Jónsson (íslenskufræðingur)|Gísli Jónsson]], íslenskufræðingur (f. [[1925]]). * [[29. nóvember]] - [[George Harrison]], breskur gítarleikari (f. [[1943]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Eric A Cornell]], [[Wolfgang Ketterle]], [[Carl E Wieman]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[William S. Knowles]], [[Ryoji Noyori]], [[K. Barry Sharpless]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Leland H. Hartwell]], [[R. Timothy Hunt]], [[Paul M. Nurse]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[V.S. Naipaul]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Sameinuðu Þjóðirnar]], [[Kofi Annan]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[George A. Akerlof]], [[A. Michael Spence]], [[Joseph E. Stiglitz]] [[Flokkur:2001]] [[Flokkur:2001-2010]] otgdfggw06km369dsk5qmp3f7g3e3ss 0 1013 1957967 1932182 2026-03-31T12:14:35Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957967 wikitext text/x-wiki '''Stefán Jón Hafstein''' (f. [[18. febrúar]] [[1955]]) er núverandi stjórnarformaður Ríkisútvarpsins ohf. Hann er formaður Aldins, samtaka eldri borgara gegn loftslagsvá. Hann er fyrrverandi starfsmaður Untaríkisráðuneytsins (2016-2024) og áður starfsmaður Þróunarsamvinnustofnunar frá 2007. Hann var sendiherra íslands við stofnanir SÞ í Róm frá 2018-2021 (FAO, WFP, IFAD), og síðan sérlegur erindreki um málefni hafsins til miðbiks 2024. Á meðan var hann formaður Bláfæðubandalagsins, Aquatic Blue Food Coalition sem er alþjóðlegur vinnuhópur um fæðu í höfum og vötnum. Hann var umdæmisstjóri í Malaví 2008-2012, en áður verkefnastjóri í Namibíu. Frá 2015 var hann umdæmisstjóri í Úganda þar til hann tók við starfi í Róm. Hann á feril sem [[stjórnmálamaður]], [[fjölmiðlamaður]] og [[rithöfundur]]. Kom að stofnun [[Dægurmálarútvarp rásar 2|Dægurmálaútvarps Rásar 2]] og stjórnaði útvarpsþáttunum [[Meinhornið|Meinhorninu]] og [[Þjóðarsálin]]ni, þar sem hlustendum gafst færi á að hringja inn og tjá sig um ýmis málefni.[https://aquaticbluefood.org/] Stefán var kosinn borgarfulltrúi Reykjavíkurlistans 2002 og Samfylkingarinnar 2005 en hann fékk leyfi frá störfum í borgarstjórn í upphafi árs 2007 til tveggja ára til að starfa sem verkefnisstjóri hjá [[Þróunarsamvinnustofnun Íslands]] í [[Namibía|Namibíu]]. Hann var umdæmisstjóri ÞSSÍ í Malaví 2008-2012 og starfar hjá Þróunarsamvinnustofnun í Reykjavík frá 2012. Maki er Guðrún Kristín Sigurðardóttir. ==Ævi== Foreldrar Stefáns eru Hannes Þórður Hafstein (látinn) og Sigrún Stefánsdóttir (látin). Stefán gekk í [[Vogaskóli|Vogaskóla]] og útskrifaðist 1975 frá [[Menntaskólinn við Tjörnina|Menntaskólanum við Tjörnina]]. Hann stundaði nám í ensku og bókmenntun við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og lauk BA námi í [[fjölmiðlafræði|fjölmiðlafræðum]] frá Polytechnic of Central London [[1979]]. Að námi loknu sneri Stefán heim til Íslands og starfaði sem fréttamaður og dagskrárgerðarmaður hjá [[RÚV]] 1979-1982. Svo settist hann á ný á skólabekk og stundaði framhaldsnám í boðskiptafræðum við University of Pennsylvania 1983-85 og útskrifaðist með MA gráðu frá þeim skóla. Að framhaldsnáminu loknu starfaði hann um hríð sem sendifulltrúi [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] í [[Genf]] og [[Eþíópía|Eþíópíu]] og gengdi trúnaðarstörfum sem slíkur víðar. Hann starfaði sem dagskrárstjóri [[Rás 2|Rásar 2]], dagskrárgerðarmaður [[Sjónvarpið|Sjónvarpsins]], [[Stöð 2|Stöðvar 2]] og [[Rás 1|Rásar 1]]. Stjórnandi spurningakeppninnar [[Gettu betur]] á árunum [[1991]]-[[1994]]. Hann var ritstjóri dagblaðsins [[Dagur-Tíminn|Dags-Tímans]] (síðar Dags) 1997-1999, með eigin rekstur 2000 og starfaði sem yfirmaður nýmiðlunar og rekstrarstjóri hjá [[Edda - miðlun og útgáfa|Eddu - miðlun og útgáfu]] 2001-2002. Hann var kosinn í borgarstjórn 2002 til 2007 er hann gerðist þróunarsamvinnustarfsmaður og síðar diplómat. Er hann kaus að láta af störfum hjá Utanríkisráðuneytinu hóf hann nám hjá HÍ í umhverfis- og auðlindafræðum auk þess að halda fyrirlestra víða um efni bókar sinnar, Heimurinn eins og hann er, sem kom út 2002 og á ensku (The World as it is, 2024). 2025: Hann starfar sem ráðgjafi á sérsviði sínu, fyrirlesari og eykur þekkingu sína samtímis í fræðasamfélaginu. ==Stjórnmál== Stefán Jón tók þátt í undirbúningi og stofnun [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] árin 1999 og 2000. Hann var kjörinn formaður framkvæmdastjórnar Samfylkingarinnar 2001-2005. Var kjörinn [[borgarfulltrúi]] í [[Reykjavík]] árið [[2002]] fyrir [[Reykjavíkurlistinn|Reykjavíkurlistann]], þar sem hann var fulltrúi Samfylkingarinnar. Hann hlaut fyrsta sæti á lista Samfylkingar í prófkjöri 2003. Hefur starfað sem formaður borgarráðs, forseti borgarstjórnar, formaður menntaráðs, formaður menningar- og ferðamálaráðs og formaður hverfisráðs [[Grafarvogur|Grafarvogs]]. Formaður [[Víkin sjóminjasafn|Víkarinnar sjóminjasafns]] frá [[2004]]. Í framboði til borgarstjórnar árið 2005 fyrir Samfylkinguna og náði kjöri, sat í menntaráði, menningar- og ferðamálaráði og stjórn Orkuveitunnar um hríð. Stefán Jón Hafstein fékk leyfi frá störfum í borgarstjórn í upphafi árs 2007 til tveggja ára til að starfa sem verkefnisstjóri hjá [[Þróunarsamvinnustofnun Íslands]] í [[Namibía|Namibíu]] og hætti í framhaldi stjórnmálaþátttöku að sinni er hann varð umdæmisstjóri ÞSSÍ í Malaví 2008 og starfaði að þeim málum síðan. ==Bækur== Sjö bækur liggja eftir Stefán: * Sagnaþulir samtímans, fjölmiðlar á öld upplýsinga ([[1987]]) * Guðirnir eru geggjaðir, ferðasaga frá Afríku ([[1990]]) * New York New York ([[1992]]) * Fluguveiðisögur ([[2000]]) (sjá [https://www.flugur.is Flugur.is]) *Fluguveiðiráð (2013) *Afríka - ást við aðra sýn. Bók með ríkulegum myndskreytingum við greinaflokka frá sunanverðri Afríku (2014). *Heimurinn eins og hann er (2022) og á ensku, (2024). ==Tengill== *[https://www.stefanjon.is Heimasíða Stefáns Jóns] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Borgarfulltrúar Samfylkingarinnar]] {{f|1955}} [[Flokkur:Borgarfulltrúar Reykjavíkurlistans]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Tjörnina]] fv48uqfha5cvwdchjwcjxpgztmzcurk 0 1065 1958386 1950286 2026-04-01T00:31:21Z TKSnaevarr 53243 /* Apríl */ 1958386 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2002''' ('''MMII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var almennt ár sem byrjaði á þriðjudegi samkvæmt [[Gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Camp x-ray detainees.jpg|right|thumb|Fangar við komu til Camp X-Ray í janúar 2002.]] * [[1. janúar]] - [[Samningur um opna lofthelgi]] tók gildi. * [[1. janúar]] - Tólf [[Evrópusambandið|Evrópusambandsl]]önd tóku upp [[Evra|evru]] (€) sem nýja sameiginlega [[mynt]]. * [[3. janúar]] - [[Ísraelsher]] tók skipið ''[[Karine A-málið|Karine A]]'' sem flutti vopn til [[heimastjórn Palestínumanna|heimastjórnar Palestínumanna]]. * [[4. janúar]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Regína (kvikmynd)|Regína]]'' var frumsýnd. * [[5. janúar]] - Enska fyrirtækið [[Arriva]] tók við rekstri járnbrauta [[DSB]] á Mið- og Vestur-Jótlandi. * [[10. janúar]] - Metúrkoma varð við [[Kvísker]] í Öræfum, 293,3 mm. * [[11. janúar]] - Fyrstu fangarnir komu í [[Fangabúðirnar við Guantanamo-flóa]] á Kúbu. * [[13. janúar]] - [[Forseti Bandaríkjanna]], [[George W. Bush]], féll í yfirlið eftir að saltkringla stóð í honum. * [[17. janúar]] - Eldgos í [[Nyiragongo]] í [[Austur-Kongó]] varð til þess að 400.000 hröktust frá heimilum sínum. * [[18. janúar]] - [[Borgarastyrjöldin í Síerra Leóna|Borgarastyrjöldinni í Síerra Leóne]] lauk með ósigri skæruliðahreyfingarinnar [[Revolutionary United Front]]. * [[21. janúar]] - Kúrdíska konan [[Fadime Sahindal]] var myrt af föður sínum í Svíþjóð sem leiddi til mikillar umræðu um [[heiðursmorð]]. * [[23. janúar]] - Bandaríska blaðamanninum [[Daniel Pearl]] var rænt og hann myrtur í [[Pakistan]]. * [[25. janúar]] - Fyrsta útgáfa [[MediaWiki]]-hugbúnaðarins kom út. * [[30. janúar]] - [[George W. Bush]] kallaði [[Íran]], [[Írak]] og [[Norður-Kórea|Norður-Kóreu]] „[[öxulveldi hins illa]]“ í [[ræða um stöðu ríkisins|ræðu um stöðu ríkisins]]. === Febrúar === [[Mynd:2002_Winter_Olympics_flame.jpg|thumb|right|Opnunarhátíð vetrarólympíuleikanna í Salt Lake City.]] * [[Febrúar]] - [[Bíó Reykjavík]] var stofnað. * [[1. febrúar]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Gemsar]]'' var frumsýnd. * [[2. febrúar]] - [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|Vilhjálmur Alexander Hollandsprins]] gekk að eiga [[Máxima Hollandsdrottning|Máxima Zorreguieta Cerruti]]. * [[6. febrúar]] - [[Gullkrýningarafmæli Elísabetar 2.]] var haldið hátíðlegt í Bretlandi. * [[8. febrúar]] - Opnunarhátíð [[Vetrarólympíuleikarnir 2002|Vetrarólympíuleikanna]] fór fram í [[Salt Lake City]] í Bandaríkjunum. * [[12. febrúar]] - [[Réttarhöldin yfir Slobodan Milošević]] hófust við Alþjóðlega stríðsglæpadómstólinn fyrir fyrrverandi Júgóslavíu í Hag. * [[17. febrúar]] - 150 létust þegar skæruliðar í [[Nepal]] gerðu árás á stjórnarhermenn og embættismenn. * [[19. febrúar]] - Geimkönnunarfarið ''[[2001 Mars Odyssey]]'' hóf að kortleggja yfirborð [[Mars (reikistjarna)|Mars]] með hitaskanna. * [[22. febrúar]] - Skæruliðaforinginn [[Jonas Savimbi]] lést í átökum við stjórnarher [[Angóla]]. * [[22. febrúar]] - [[Borgarastyrjöldin á Srí Lanka]]: Samkomulag milli stjórnarinnar og [[Tamíltígrar|Tamíltígra]] var undirritað. * [[24. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 2002|Vetrarólympíuleikunum]] lauk í [[Salt Lake City]] í [[Utah]]. === Mars === [[Mynd:Cia-mi17.jpg|thumb|right|Bandarískir sérsveitarmenn í Afganistan í mars 2002.]] * [[1. mars]] - Umhverfisvöktunargervihnötturinn [[Envisat]] var sendur á braut um jörðu. * [[1. mars]] - [[Bandaríkjaher]] hóf [[Anaconda-aðgerðin]]a í Afganistan. * [[9. mars]] - [[Mont Blanc-göngin]] voru opnuð aftur eftir 3 ára lokun. * [[15. mars]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Ísöld (kvikmynd)|Ísöld]]'' var frumsýnd. * [[16. mars]] - Erkibiskupinn í [[Cali]] í Kólumbíu, [[Isaias Duarte]], var myrtur fyrir framan kirkju. * [[19. mars]] - Ítalski hagfræðingurinn [[Marco Biagi]] var myrtur af [[Rauðu herdeildirnar|Rauðu herdeildunum]] í Bologna. * [[20. mars]] - Breska vefútvarpið [[Last.fm]] var stofnað. * [[25. mars]] - Yfir 1000 létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðausturhluta [[Afganistan]]. * [[26. mars]] - Sænska símafyrirtækið [[Telia]] og finnska fyrirtækið [[Sonera]] tilkynntu um samruna. * [[27. mars]] - 30 létust þegar palestínskur sjálfsmorðssprengjumaður sprengdi sig í loft upp á hóteli í [[Netanya]] í Ísrael. * [[29. mars]] - [[Ísraelsher]] hóf [[Defensive Shield-aðgerðin]]a á [[Vesturbakkinn|Vesturbakkanum]]. === Apríl === [[Mynd:Queen_Mother_Carriage.jpg|thumb|right|Útför Elísabetar drottningarmóður.]] * [[1. apríl]] - Holland lögleiddi [[aðstoð við sjálfsvíg]] fyrst landa. * [[2. apríl]] - [[Ísraelsher]] settist um [[Fæðingarkirkjan|Fæðingarkirkjuna]] í [[Betlehem]] þar sem skæruliðar höfðu komið sér fyrir. * [[4. apríl]] - [[Borgarastyrjöldin í Angóla|Borgarastyrjöldinni í Angóla]] lauk með friðarsamkomulagi stjórnarinnar við skæruliða [[UNITA]]. * [[9. apríl]] - [[Elísabet drottningarmóðir]] var borin til grafar frá [[Westminster Abbey|Westminsterklaustri]]. * [[11. apríl]] - 21 lést þegar bílasprengja á vegum [[Al-Kaída]] sprakk við samkomuhús gyðinga í [[Djerba]] í Túnis. * [[15. apríl]] - Vefurinn [[Fótbolti.net]] var stofnaður á Íslandi. * [[15. apríl]] - 129 létust þegar [[Air China flug 129]] hrapaði í Suður-Kóreu. * [[17. apríl]] - [[Al-Kaída]] lýsti ábyrgð á [[hryðjuverkin 11. september 2001|hryðjuverkunum 11. september 2001]] á hendur sér. * [[18. apríl]] - Síðasti þáttur sænsku sápuóperunnar ''[[Rederiet]]'' var sendur út í [[Sænska ríkissjónvarpið|Sænska ríkissjónvarpinu]]. * [[18. apríl]] - Gino Fasulo flaug flugvél sinni á [[Pirelli-byggingin|Pirelli-bygginguna]] í Mílanó. Tvær konur sem voru í byggingunni dóu auk hans sjálfs. * [[25. apríl]] - Leikbraut og rennibraut voru opnaðar við [[Grafarvogslaug]]. * [[25. apríl]] - [[Mark Shuttleworth]] varð fyrsti geimfarinn frá Afríku þegar hann fór út í geim með ''[[Sojús TM-34]]''. * [[26. apríl]] - Fyrrum nemandi skaut 13 kennara, 2 nemendur, 1 lögreglumann og síðast sjálfan sig til bana í menntaskóla í [[Erfurt]] í Þýskalandi. * [[29. apríl]] - Ný einkatölva frá Apple, [[eMac]], var sett á markað. === Maí === [[Mynd:Vladimir_Putin_24_May_2002-10.jpg|thumb|right|Vladimír Pútín og George W. Bush við undirritun afvopnunarsáttmálans.]] * [[3. maí]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Köngulóarmaðurinn (kvikmynd)|Köngulóarmaðurinn]]'' var frumsýnd. * [[6. maí]] - Hollenski stjórnmálamaðurinn [[Pim Fortuyn]] var ráðinn af dögum af dýraréttindaaktivista. * [[9. maí]] - Sprengja sprakk í göngu til að fagna 57 árum frá lokum Síðari heimsstyrjaldar í [[Kaspijsk]] í [[Dagestan]]. 43 létust. * [[10. maí]] - 7 létust og tugir slösuðust í [[Potters Bar-lestarslysið|Potters Bar-lestarslysinu]] við [[Potters Bar]] í [[Hertfordskíri]] í Englandi. * [[14. maí]] - Netþjónn Apple, [[Xserve]], var settur á markað. * [[14. maí]] - [[Golfklúbbur Álftaness]] var stofnaður. * [[15. maí]] - Ný [[íslensk útlendingalög]] voru samþykkt á Alþingi og tóku gildi 1. janúar 2003. * [[20. maí]] - [[Austur-Tímor]] fékk sjálfstæði eftir 20 ára hersetu [[Indónesía|Indónesíu]]. * [[24. maí]] - [[George W. Bush]] og [[Vladimír Pútín]] undirrituðu samning um takmörkun kjarnavopna í Moskvu. * [[24. maí]] - [[Marta Lovísa Noregsprinsessa]] gekk að eiga [[Ari Behn]] í [[Niðaróssdómkirkja|Niðaróssdómkirkju]]. * [[25. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2002|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar á Íslandi. * [[25. maí]] - [[Skagabyggð]] varð til við sameiningu [[Skagahreppur|Skagahrepps]] og [[Vindhælishreppur|Vindhælishrepps]]. * [[25. maí]] - 225 fórust þegar [[China Airlines flug 611]] hrapaði í [[Suður-Kínahaf]]. * [[31. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2002]] hófst í Suður-Kóreu og Japan. === Júní === [[Mynd:Oslo2002-1.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Osló.]] * [[Júní]] - Evrópsk samtök um stafræn réttindi, [[EDRi]], voru stofnuð. * [[4. júní]] - [[Chad Trujillo]] og [[Mike Brown]] uppgötvuðu [[reikistirni]]ð [[50000 Quaoar]]. * [[5. júní]] - Vafrinn [[Mozilla]] 1.0 var gefinn út. * [[6. júní]] - Loftsteinn sem var talinn 10 metrar í þvermál sprakk yfir [[Miðjarðarhaf]]i. * [[8. júní]] - Íslensk stjórnvöld meinuðu meðlimum [[Falun Gong]]-hreyfingarinnar um landvistarleyfi af ótta við mótmæli í tengslum við opinbera heimsókn [[Jiang Zemin]] til Íslands. * [[9. júní]] - [[Kirkjubólshreppur]] og [[Hólmavíkurhreppur]] á Ströndum sameinuðust undir nafni þess síðarnefnda. * [[9. júní]] - [[Þingvallahreppur]], [[Laugardalshreppur]] og [[Biskupstungnahreppur]] sameinuðust í sveitarfélagið [[Bláskógabyggð]]. * [[10. júní]] - [[Kevin Warwick]] stýrði fyrstu tilrauninni þar sem taugakerfi tveggja manna áttu bein samskipti með rafboðum. * [[11. júní]] - Þing ættbálkahöfðinga hófst í [[Kabúl]]. Tveimur dögum síðar kaus það [[Hamid Karzai]] sem tímabundinn forseta. * [[12. júní]] - Mótmæli vegna framkomu íslenskra stjórnvalda við meðlimi [[Falun Gong]]-hreyfingarinnar fóru fram víða í Reykjavík. * [[16. júní]] - [[Padre Pio]] var lýstur dýrlingur í Kaþólsku kirkjunni. * [[21. júní]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Lilo og Stitch]]'' var frumsýnd. * [[24. júní]] - Farþegalest og flutningalest skullu saman í [[Dódómahérað]]i í [[Tansanía|Tansaníu]] með þeim afleiðingum að 281 lést. * [[24. júní]] - Norsku regnhlífarsamtökin [[Oslo2002]] skipulögðu stærstu mótmæli Noregs síðustu ára gegn Heimsbankanum á [[ABCDE-ráðstefnan|ABCDE-ráðstefnunni]] í Osló. * [[30. júní]] - [[Brasilía]] sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2002]] með 2-0 sigri á Þýskalandi. [[Ronaldo]] skoraði bæði mörkin í úrslitaleiknum. === Júlí === [[Mynd:Sarbanes_bush_and_chao.jpg|thumb|right|[[Paul Sarbanes]] ásamt [[George W. Bush]] fyrir undirritun Sarbanes-Oxley-laganna.]] * [[Júlí]] - Færeyska tónlistarhátíðin [[G! Festival]] var haldin í fyrsta sinn. * [[1. júlí]] - [[Rómarsamþykkt um Alþjóðlega sakamáladómstólinn]] gekk í gildi. * [[1. júlí]] - [[Þjóðhagsstofnun]] var lögð niður og verkefni hennar færð til [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]]. * [[9. júlí]] - [[Einingarsamtök Afríku]] voru lögð niður. [[Afríkusambandið]] tók við hlutverki þeirra. * [[12. júlí]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Monk]]'' hóf göngu sína. * [[14. júlí]] - Maður skaut af byssu á [[Jacques Chirac]] meðan á hátíðahöldum vegna þjóðhátíðardagsins stóð en hitti ekki. * [[17. júlí]] - Apple gaf út safn netþjónshugbúnaðar, [[.Mac]]. * [[18. júlí]] - [[Abdul Kalam]] varð forseti Indlands. * [[21. júlí]] - Bandaríska fjarskiptafyrirtækið [[Worldcom]] óskaði eftir gjaldþrotaskiptum. * [[23. júlí]] - [[Parísarsáttmálinn (1951)]] rann út og [[Kola- og stálbandalag Evrópu]] rann formlega saman við [[Evrópusambandið]]. * [[24. júlí]] - [[Alfred Moisiu]] varð forseti Albaníu. * [[27. júlí]] - 77 létust og 543 særðust þegar herþota lenti á áhorfendum á flugsýningu við Sknyliv-flugvöllinn nálægt [[Lvív]] í Úkraínu. Það er mannskæðasta slysið sem hent hefur á flugsýningu. * [[30. júlí]] - Eftir [[Enron]]- og [[Worldcom]]-hneykslin undirritaði [[George W. Bush]] [[Sarbanes-Oxley-lögin]] um ábyrgð stjórnarmanna og aukið gagnsæi. === Ágúst === [[Mynd:Malý_Jordán-povodeň_2002.jpg|thumb|right|Flóð í Tékklandi.]] * [[2. ágúst]] - [[Þing Tyrklands]] samþykkti afnám [[dauðarefsing]]ar á friðartímum. * [[10. ágúst]] - [[Frjálshyggjufélagið]] var stofnað á [[Ísland]]i. * [[12. ágúst]] - Tugir létust þegar [[óveður]] gekk yfir [[Mið-Evrópa|Mið-]] og [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]]. * [[13. ágúst]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Prag]] vegna verstu flóða í tvær aldir. * [[16. ágúst]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Maður eins og ég]]'' var frumsýnd. * [[19. ágúst]] - [[Téténía|Téténskir]] skæruliðar skutu niður rússneska þyrlu við [[Kankala]]. 118 hermenn létust. * [[24. ágúst]] - Stýrikerfið [[Mac OS X Jaguar]] var kynnt. * [[26. ágúst]] - [[Leiðtogafundur um sjálfbæra þróun]] hófst í Jóhannesarborg. * [[27. ágúst]] - Flak [[Northrop N-3PB]]-sjóflugvélar fannst á átta metra dýpi í [[Skerjafjörður|Skerjafirði]]. * [[28. ágúst]] - [[Baugsmálið]]: Húsleit var gerð í höfuðstöðvum Baugs af efnahagsbrotadeild [[Ríkislögreglustjóri|Ríkislögreglustjóra]]. * [[29. ágúst]] - Íslenska teiknimyndin ''[[Litla lirfan ljóta]]'' var frumsýnd. === September === [[Mynd:Islands_parlament_Althingi_2009-01-27.jpg|thumb|right|Skálinn við Alþingishúsið.]] * [[1. september]] - [[Heyrnleysingjaskólinn]] sameinaðist [[Hlíðaskóli|Hlíðaskóla]]. * [[4. september]] - Íslenska eignarhaldsfélagið [[Samson ehf]] var stofnað. * [[9. september]] - Fótboltavöllurinn [[Gillette Stadium]] var opnaður í Boston í Bandaríkjunum. * [[10. september]] - [[Sviss]] gerðist aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. * [[13. september]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Hafið (kvikmynd)|Hafið]]'' var frumsýnd. * [[19. september]] - Herforinginn [[Robert Guéï]] reyndi valdarán á [[Fílabeinsströndin]]ni sem hratt [[fyrsta borgarastyrjöldin á Fílabeinsströndinni|borgarastyrjöld]] af stað. * [[19. september]] - [[Ísraelsher]] settist að nýju um höfuðstöðvar [[Yasser Arafat]] í [[Ramallah]]. * [[23. september]] - Banni við [[einnota umbúðir|einnota drykkjarumbúðum]] var aflétt í Danmörku. * [[25. september]] - [[Vitimatvikið]]: Stór [[vígahnöttur]] sprakk yfir Síberíu. * [[26. september]] - 1.863 fórust þegar ferjunni ''[[Joola]]'' hvolfdi undan strönd [[Gambía|Gambíu]]. * [[27. september]] - Sænska teiknimyndin ''[[Kalli á þakinu (teiknimynd)|Kalli á þakinu]]'' var frumsýnd. * [[27. september]] - ''Skálinn'', viðbygging við [[Alþingi]]shúsið, var vígður. * [[27. september]] - Íslenska kvikmyndin ''[[Fálkar (kvikmynd)|Fálkar]]'' var frumsýnd. * [[27. september]] - [[Austur-Tímor]] gerðist aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. * [[29. september]] - Danska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Nikolaj og Julie]]'' hóf göngu sína á DR1. === Október === [[Mynd:Vladimir_Putin_with_victims_of_Nord-Ost_terrorism.jpg|thumb|right|Vladimír Pútín heimsækir fórnarlömb gíslatökunnar í Dúbrovka-leikhúsinu í Moskvu.]] * [[1. október]] - [[Umferðarstofa]] varð til við sameiningu Skráningarstofunnar og Umferðarráðs. * [[4. október]] - Bandaríski tóbaksframleiðandinn [[Philip Morris]] var dæmdur til að greiða ekkju krabbameinssjúklings bætur. * [[6. október]] - [[Jóhannes Páll 2.]] páfi lýsti stofnanda [[Opus Dei]], [[Josemarìa Escrivà de Balaguer]], dýrling kaþólsku kirkjunnar. * [[12. október]] - Liðsmenn [[Jemaah Islamiyah]] stóðu fyrir [[sprengjutilræðin á Balí 2002|sprengjutilræðum]] við tvo næturklúbba í [[Kuta]] á [[Balí]] með þeim afleiðingum að 202 létust. * [[16. október]] - Bókasafnið [[Bibliotheca Alexandrina]] var stofnað í Alexandríu í Egyptalandi. * [[19. október]] - [[Einkavæðing bankanna 2002]]: Íslenska ríkið seldi 45,8% hlut sinn í Landsbankanum til eignarhaldsfélagsins Samson. * [[19. október]] - [[Neðanjarðarlestarkerfið í Kaupmannahöfn]] hóf starfsemi. * [[20. október]] - [[A-bus]]-almenningsvagnaþjónustan hóf starfsemi í Kaupmannahöfn. * [[23. október]] - Numið var úr gildi sérákvæði í [[stjórnarskrá Ítalíu]] sem kvað á um að afkomendum [[Úmbertó 2.|Úmbertós 2.]], síðasta [[konungur Ítalíu|konungs Ítalíu]], í beinan karllegg væri bannað að stíga fæti á [[Ítalía|ítalska]] jörð. * [[23. október]] - Téténskir skæruliðar hertóku [[Dúbrovka-leikhúsið]] í Moskvu og [[gíslatakan í Dúbrovka-leikhúsinu|tóku um 850 manns í gíslingu]]. 133 gíslar og 40 skæruliðar voru drepnir í kjölfarið. * [[24. október]] - [[Leyniskyttuárásirnar í Washington 2002]]: [[John Allen Muhammad]] og [[Lee Boyd Malvo]] voru handteknir þar sem þeir sváfu í bíl sínum á hvíldarstæði í [[Maryland]]. * [[27. október]] - Tölvuleikurinn ''[[Grand Theft Auto: Vice City]]'' kom út fyrir PlayStation 2. * [[31. október]] - Íslenska heimildarmyndin ''[[Í skóm drekans]]'' var frumsýnd. === Nóvember === [[Mynd:Historias_del_Chapapote_03.jpg|thumb|right|Sjálfboðaliðar hreinsa ströndina í Galisíu.]] * [[3. nóvember]] - Kvikmyndin ''[[Harry Potter og leyniklefinn (kvikmynd)|Harry Potter og leyniklefinn]]'' var frumsýnd í Bretlandi. * [[3. nóvember]] - Flokkur [[Recep Tayyip Erdoğan]] vann yfirburðasigur í þingkosningum í [[Tyrkland]]i og fékk 363 þingsæti af 550. * [[5. nóvember]] - Samgönguráðherra skipaði starfshóp um innleiðingu [[Stafrænt sjónvarp á Íslandi|stafræns sjónvarps á Íslandi]]. * [[7. nóvember]] - Íbúar [[Gíbraltar]] höfnuðu sameiningu við [[Spánn|Spán]] í þjóðaratkvæðagreiðslu. * [[8. nóvember]] - [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti [[ályktun 1441]] þar sem skilyrðislausrar afvopnunar [[Írak]]s var krafist. * [[8. nóvember]] - [[Hu Jintao]] tók við af [[Jiang Zemin]] sem aðalritari kínverska kommúnistaflokksins. * [[16. nóvember]] - [[Einkavæðing bankanna 2002]]: Íslenska ríkið seldi 45,8% hlut sinn í Búnaðarbankanum til S-hópsins. * [[18. nóvember]] - Ítalski stjórnmálamaðurinn [[Giulio Andreotti]] var dæmdur í 24 ára fangelsi fyrir að hafa fyrirskipað morðið á blaðamanninum [[Mino Pecorelli]]. * [[19. nóvember]] - Gríska olíuflutningaskipið ''[[Prestige]]'' brotnaði í tvennt og sökk undan strönd [[Galisía|Galisíu]]. 76.000 m³ af olíu láku út sem var versta [[umhverfisslys]] í sögu Spánar og Portúgals. * [[20. nóvember]] - Blaðagrein sem lýsti fegurðarsamkeppninni [[Ungfrú heimur|Ungfrú heimi]] sem siðlausri olli uppþotum og 215 dauðsföllum í [[Nígería|Nígeríu]] og varð til þess að keppnin var haldin í [[London]] í stað [[Abuja]]. * [[25. nóvember]] - [[George W. Bush]] undirritaði [[Homeland Security-lögin]]. [[Heimavarnarráðuneyti Bandaríkjanna]] var stofnað. * [[27. nóvember]] - Bandaríska teiknimyndin ''[[Gullplánetan]]'' var frumsýnd. * [[28. nóvember]] - Sjálfsmorðssprengjuárás olli 16 dauðsföllum á hóteli í [[Mombasa]] í Kenýa. [[Al-Kaída]] lýsti ábyrgð á hendur sér. === Desember === * [[5. desember]] - Kvikmyndin ''[[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]]'' var frumsýnd. * [[6. desember]] - [[Glerárkirkja]] var vígð á Akureyri. * [[9. desember]] - [[Indónesía]] undirritaði friðarsamkomulag við skæruliða í [[Aceh]]. * [[12. desember]] - [[Wikiorðabókin]] hóf göngu sína. * [[12. desember]] - [[Norður-Kórea]] tilkynnti að landið hygðist halda kjarnorkuáætlun sinni áfram, en hún hafði verið stöðvuð 1994. * [[13. desember]] - [[Stækkun Evrópusambandsins]] var samþykkt í Kaupmannahöfn. Tíu ný aðildarlönd, [[Pólland]], [[Slóvenía]], [[Ungverjaland]], [[Malta]], [[Kýpur]], [[Lettland]], [[Eistland]], [[Litáen]], [[Tékkland]] og [[Slóvakía]], voru samþykkt frá [[1. maí]] [[2004]]. * [[20. desember]] - Bandaríska kvikmyndin ''[[Gangs of New York]]'' var frumsýnd. * [[23. desember]] - Bandarískur dróni af gerðinni [[MQ-1 Predator]] var skotinn niður af íraskri [[MiG-25]]-orrustuþotu. * [[30. desember]] - Kröftugt eldgos hófst á [[Strombólí]] við Ítalíu. ===Ódagsettir atburðir=== * [[Botnsárvirkjun]] hóf starfsemi á Vestfjörðum. * [[Tunguárvirkjun]] hóf starfsemi á Vestfjörðum. * Skáldsaga Andra Snæs Magnasonar ''[[LoveStar]]'' kom út. * Íslenska stjórnmálahreyfingin [[Nýtt afl]] var stofnuð. * [[Moskan í Reykjavík]] var stofnuð. * Íslenska fyrirtækið [[Marorka]] var stofnað. * Íslenska hljómsveitin [[Jan Mayen (hljómsveit)|Jan Mayen]] var stofnuð. * Íslenska hljómsveitin [[Lada Sport (hljómsveit)|Lada Sport]] var stofnuð. == Fædd == * [[10. janúar]] - [[Andri Fannar Baldursson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[18. janúar]] - [[Kristall Máni Ingason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[29. janúar]] - [[Andri Lucas Guðjohnsen]], íslenskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[8. janúar]] - [[Aleksandr Prokhorov]], sovéskur eðlisfræðingur (f. [[1916]]). * [[13. janúar]] - [[Pierre Joubert]], franskur bókaskreytingarmaður (f. [[1910]]). * [[21. janúar]] - [[Peggy Lee]], bandarísk söngkona og lagahöfundur (f. [[1920]]). * [[22. janúar]] - [[Skúli Guðmundsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður (f. [[1924]]). * [[23. janúar]] - [[Pierre Bourdieu]], franskur félagsvísindamaður (f. [[1930]]). * [[23. janúar]] - [[Robert Nozick]], bandarískur heimspekingur (f. [[1938]]). * [[28. janúar]] - [[Astrid Lindgren]], sænskur rithöfundur (f. [[1907]]). * [[29. janúar]] - [[R.M. Hare]], enskur siðfræðingur (f. [[1919]]). * [[5. febrúar]] - [[Oscar Reutersvärd]], sænskur listamaður (f. [[1915]]). * [[9. febrúar]] - [[Margrét prinsessa, greifynjan af Snowdon]] (f. [[1930]]). * [[13. mars]] - [[Hans-Georg Gadamer]], þýskur heimspekingur (f. [[1900]]). * [[27. mars]] - [[Dudley Moore]], breskur leikari og tónskáld (f. [[1935]]) * [[30. mars]] - [[Elísabet drottningarmóðir]] (f. [[1900]]). * [[1. apríl]] - [[Jón Múli Árnason]], íslenskur útvarpsmaður (f. [[1921]]). * [[5. apríl]] - [[Layne Staley]], tónlistarmaður. * [[18. apríl]] - [[Thor Heyerdahl]], norskur mannfræðingur og landkönnuður (f. [[1914]]). * [[5. maí]] - [[Hugo Banzer]], einræðisherra í Bólivíu (f. [[1926]]). * [[10. maí]] - [[Yves Robert]], franskur kvikmyndaleikstjóri. * [[22. maí]] - [[Xi Zhongxun]], kínverskur stjórnmálamaður (f. [[1913]]). * [[4. júní]] - [[Fernando Belaúnde Terry]], forseti Perú (f. [[1912]]). * [[17. júní]] - [[Fritz Walter]], knattspyrnumaður (f. [[1920]]). * [[17. júlí]] - [[Joseph Luns]], hollenskur stjórnmálamaður (f. [[1911]]). * [[23. júlí]] - [[Hermann Lindemann]], þýskur knattspyrnumaður og þjálfari Knattspyrnufélagsins Fram (f. [[1910]]). * [[11. ágúst]] - [[Hermann Pálsson]], íslenskur fræðimaður (f. [[1921]]). * [[18. september]] - [[Stefán Hörður Grímsson]], íslenskt skáld (f. [[1919]]). * [[30. september]] - [[Göran Kropp]], sænskur fjallgöngumaður (f. [[1966]]). * [[9. október]] - [[Aileen Wuornos]], bandarískur raðmorðingi (f. [[1956]]). * [[24. nóvember]] - [[John Rawls]], bandarískur heimspekingur (f. [[1921]]). * [[5. desember]] - [[Ne Win]], leiðtogi Búrma (f. [[1911]]). * [[10. desember]] - [[Andres Küng]], sænskur rithöfundur (f. [[1945]]). * [[20. desember]] - [[Fritz Røed]], norskur myndhöggvari (f. [[1928]]). * [[24. desember]] - [[Kjell Aukrust]], norskur rithöfundur (f. [[1920]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Raymond Davis Jr.]], [[Masatoshi Koshiba]], [[Riccardo Giacconi]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[John B. Fenn]], [[Koichi Tanaka]], [[Kurt Wüthrich]] og [[rannsóknastofnunin Scripps]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Sydney Brenner]], [[H. Robert Horvitz]], [[John E. Sulston]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Imre Kertész]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Jimmy Carter]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Daniel Kahneman]], [[Vernon L. Smith]] {{commonscat}} [[Flokkur:2002]] [[Flokkur:2001-2010]] 2zk6nyl6wdeux8adr9sz3qt53023352 1958387 1958386 2026-04-01T00:32:43Z TKSnaevarr 53243 1958387 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2002''' ('''MMII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var almennt ár sem byrjaði á þriðjudegi samkvæmt [[Gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Camp x-ray detainees.jpg|right|thumb|Fangar við komu til Camp X-Ray í janúar 2002.]] * [[1. janúar]] - [[Samningur um opna lofthelgi]] tók gildi. * [[1. janúar]] - Tólf [[Evrópusambandið|Evrópusambandsl]]önd tóku upp [[Evra|evru]] (€) sem nýja sameiginlega [[mynt]]. * [[3. janúar]] - [[Ísraelsher]] tók skipið ''[[Karine A-málið|Karine A]]'' sem flutti vopn til [[heimastjórn Palestínumanna|heimastjórnar Palestínumanna]]. * [[5. janúar]] - Enska fyrirtækið [[Arriva]] tók við rekstri járnbrauta [[DSB]] á Mið- og Vestur-Jótlandi. * [[10. janúar]] - Metúrkoma varð við [[Kvísker]] í Öræfum, 293,3 mm. * [[11. janúar]] - Fyrstu fangarnir komu í [[Fangabúðirnar við Guantanamo-flóa]] á Kúbu. * [[13. janúar]] - [[Forseti Bandaríkjanna]], [[George W. Bush]], féll í yfirlið eftir að saltkringla stóð í honum. * [[17. janúar]] - Eldgos í [[Nyiragongo]] í [[Austur-Kongó]] varð til þess að 400.000 hröktust frá heimilum sínum. * [[18. janúar]] - [[Borgarastyrjöldin í Síerra Leóna|Borgarastyrjöldinni í Síerra Leóne]] lauk með ósigri skæruliðahreyfingarinnar [[Revolutionary United Front]]. * [[21. janúar]] - Kúrdíska konan [[Fadime Sahindal]] var myrt af föður sínum í Svíþjóð sem leiddi til mikillar umræðu um [[heiðursmorð]]. * [[23. janúar]] - Bandaríska blaðamanninum [[Daniel Pearl]] var rænt og hann myrtur í [[Pakistan]]. * [[25. janúar]] - Fyrsta útgáfa [[MediaWiki]]-hugbúnaðarins kom út. * [[30. janúar]] - [[George W. Bush]] kallaði [[Íran]], [[Írak]] og [[Norður-Kórea|Norður-Kóreu]] „[[öxulveldi hins illa]]“ í [[ræða um stöðu ríkisins|ræðu um stöðu ríkisins]]. === Febrúar === [[Mynd:2002_Winter_Olympics_flame.jpg|thumb|right|Opnunarhátíð vetrarólympíuleikanna í Salt Lake City.]] * [[Febrúar]] - [[Bíó Reykjavík]] var stofnað. * [[2. febrúar]] - [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|Vilhjálmur Alexander Hollandsprins]] gekk að eiga [[Máxima Hollandsdrottning|Máxima Zorreguieta Cerruti]]. * [[6. febrúar]] - [[Gullkrýningarafmæli Elísabetar 2.]] var haldið hátíðlegt í Bretlandi. * [[8. febrúar]] - Opnunarhátíð [[Vetrarólympíuleikarnir 2002|Vetrarólympíuleikanna]] fór fram í [[Salt Lake City]] í Bandaríkjunum. * [[12. febrúar]] - [[Réttarhöldin yfir Slobodan Milošević]] hófust við Alþjóðlega stríðsglæpadómstólinn fyrir fyrrverandi Júgóslavíu í Hag. * [[17. febrúar]] - 150 létust þegar skæruliðar í [[Nepal]] gerðu árás á stjórnarhermenn og embættismenn. * [[19. febrúar]] - Geimkönnunarfarið ''[[2001 Mars Odyssey]]'' hóf að kortleggja yfirborð [[Mars (reikistjarna)|Mars]] með hitaskanna. * [[22. febrúar]] - Skæruliðaforinginn [[Jonas Savimbi]] lést í átökum við stjórnarher [[Angóla]]. * [[22. febrúar]] - [[Borgarastyrjöldin á Srí Lanka]]: Samkomulag milli stjórnarinnar og [[Tamíltígrar|Tamíltígra]] var undirritað. * [[24. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 2002|Vetrarólympíuleikunum]] lauk í [[Salt Lake City]] í [[Utah]]. === Mars === [[Mynd:Cia-mi17.jpg|thumb|right|Bandarískir sérsveitarmenn í Afganistan í mars 2002.]] * [[1. mars]] - Umhverfisvöktunargervihnötturinn [[Envisat]] var sendur á braut um jörðu. * [[1. mars]] - [[Bandaríkjaher]] hóf [[Anaconda-aðgerðin]]a í Afganistan. * [[9. mars]] - [[Mont Blanc-göngin]] voru opnuð aftur eftir 3 ára lokun. * [[16. mars]] - Erkibiskupinn í [[Cali]] í Kólumbíu, [[Isaias Duarte]], var myrtur fyrir framan kirkju. * [[19. mars]] - Ítalski hagfræðingurinn [[Marco Biagi]] var myrtur af [[Rauðu herdeildirnar|Rauðu herdeildunum]] í Bologna. * [[20. mars]] - Breska vefútvarpið [[Last.fm]] var stofnað. * [[25. mars]] - Yfir 1000 létust þegar jarðskjálfti reið yfir norðausturhluta [[Afganistan]]. * [[26. mars]] - Sænska símafyrirtækið [[Telia]] og finnska fyrirtækið [[Sonera]] tilkynntu um samruna. * [[27. mars]] - 30 létust þegar palestínskur sjálfsmorðssprengjumaður sprengdi sig í loft upp á hóteli í [[Netanya]] í Ísrael. * [[29. mars]] - [[Ísraelsher]] hóf [[Defensive Shield-aðgerðin]]a á [[Vesturbakkinn|Vesturbakkanum]]. === Apríl === [[Mynd:Queen_Mother_Carriage.jpg|thumb|right|Útför Elísabetar drottningarmóður.]] * [[1. apríl]] - Holland lögleiddi [[aðstoð við sjálfsvíg]] fyrst landa. * [[2. apríl]] - [[Ísraelsher]] settist um [[Fæðingarkirkjan|Fæðingarkirkjuna]] í [[Betlehem]] þar sem skæruliðar höfðu komið sér fyrir. * [[4. apríl]] - [[Borgarastyrjöldin í Angóla|Borgarastyrjöldinni í Angóla]] lauk með friðarsamkomulagi stjórnarinnar við skæruliða [[UNITA]]. * [[9. apríl]] - [[Elísabet drottningarmóðir]] var borin til grafar frá [[Westminster Abbey|Westminsterklaustri]]. * [[11. apríl]] - 21 lést þegar bílasprengja á vegum [[Al-Kaída]] sprakk við samkomuhús gyðinga í [[Djerba]] í Túnis. * [[15. apríl]] - Vefurinn [[Fótbolti.net]] var stofnaður á Íslandi. * [[15. apríl]] - 129 létust þegar [[Air China flug 129]] hrapaði í Suður-Kóreu. * [[17. apríl]] - [[Al-Kaída]] lýsti ábyrgð á [[hryðjuverkin 11. september 2001|hryðjuverkunum 11. september 2001]] á hendur sér. * [[18. apríl]] - Síðasti þáttur sænsku sápuóperunnar ''[[Rederiet]]'' var sendur út í [[Sænska ríkissjónvarpið|Sænska ríkissjónvarpinu]]. * [[18. apríl]] - Gino Fasulo flaug flugvél sinni á [[Pirelli-byggingin|Pirelli-bygginguna]] í Mílanó. Tvær konur sem voru í byggingunni dóu auk hans sjálfs. * [[25. apríl]] - Leikbraut og rennibraut voru opnaðar við [[Grafarvogslaug]]. * [[25. apríl]] - [[Mark Shuttleworth]] varð fyrsti geimfarinn frá Afríku þegar hann fór út í geim með ''[[Sojús TM-34]]''. * [[26. apríl]] - Fyrrum nemandi skaut 13 kennara, 2 nemendur, 1 lögreglumann og síðast sjálfan sig til bana í menntaskóla í [[Erfurt]] í Þýskalandi. * [[29. apríl]] - Ný einkatölva frá Apple, [[eMac]], var sett á markað. === Maí === [[Mynd:Vladimir_Putin_24_May_2002-10.jpg|thumb|right|Vladimír Pútín og George W. Bush við undirritun afvopnunarsáttmálans.]] * [[6. maí]] - Hollenski stjórnmálamaðurinn [[Pim Fortuyn]] var ráðinn af dögum af dýraréttindaaktivista. * [[9. maí]] - Sprengja sprakk í göngu til að fagna 57 árum frá lokum Síðari heimsstyrjaldar í [[Kaspijsk]] í [[Dagestan]]. 43 létust. * [[10. maí]] - 7 létust og tugir slösuðust í [[Potters Bar-lestarslysið|Potters Bar-lestarslysinu]] við [[Potters Bar]] í [[Hertfordskíri]] í Englandi. * [[14. maí]] - Netþjónn Apple, [[Xserve]], var settur á markað. * [[14. maí]] - [[Golfklúbbur Álftaness]] var stofnaður. * [[15. maí]] - Ný [[íslensk útlendingalög]] voru samþykkt á Alþingi og tóku gildi 1. janúar 2003. * [[20. maí]] - [[Austur-Tímor]] fékk sjálfstæði eftir 20 ára hersetu [[Indónesía|Indónesíu]]. * [[24. maí]] - [[George W. Bush]] og [[Vladimír Pútín]] undirrituðu samning um takmörkun kjarnavopna í Moskvu. * [[24. maí]] - [[Marta Lovísa Noregsprinsessa]] gekk að eiga [[Ari Behn]] í [[Niðaróssdómkirkja|Niðaróssdómkirkju]]. * [[25. maí]] - [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2002|Sveitarstjórnarkosningar]] voru haldnar á Íslandi. * [[25. maí]] - [[Skagabyggð]] varð til við sameiningu [[Skagahreppur|Skagahrepps]] og [[Vindhælishreppur|Vindhælishrepps]]. * [[25. maí]] - 225 fórust þegar [[China Airlines flug 611]] hrapaði í [[Suður-Kínahaf]]. * [[31. maí]] - [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2002]] hófst í Suður-Kóreu og Japan. === Júní === [[Mynd:Oslo2002-1.jpg|thumb|right|Mótmælendur í Osló.]] * [[Júní]] - Evrópsk samtök um stafræn réttindi, [[EDRi]], voru stofnuð. * [[4. júní]] - [[Chad Trujillo]] og [[Mike Brown]] uppgötvuðu [[reikistirni]]ð [[50000 Quaoar]]. * [[5. júní]] - Vafrinn [[Mozilla]] 1.0 var gefinn út. * [[6. júní]] - Loftsteinn sem var talinn 10 metrar í þvermál sprakk yfir [[Miðjarðarhaf]]i. * [[8. júní]] - Íslensk stjórnvöld meinuðu meðlimum [[Falun Gong]]-hreyfingarinnar um landvistarleyfi af ótta við mótmæli í tengslum við opinbera heimsókn [[Jiang Zemin]] til Íslands. * [[9. júní]] - [[Kirkjubólshreppur]] og [[Hólmavíkurhreppur]] á Ströndum sameinuðust undir nafni þess síðarnefnda. * [[9. júní]] - [[Þingvallahreppur]], [[Laugardalshreppur]] og [[Biskupstungnahreppur]] sameinuðust í sveitarfélagið [[Bláskógabyggð]]. * [[10. júní]] - [[Kevin Warwick]] stýrði fyrstu tilrauninni þar sem taugakerfi tveggja manna áttu bein samskipti með rafboðum. * [[11. júní]] - Þing ættbálkahöfðinga hófst í [[Kabúl]]. Tveimur dögum síðar kaus það [[Hamid Karzai]] sem tímabundinn forseta. * [[12. júní]] - Mótmæli vegna framkomu íslenskra stjórnvalda við meðlimi [[Falun Gong]]-hreyfingarinnar fóru fram víða í Reykjavík. * [[16. júní]] - [[Padre Pio]] var lýstur dýrlingur í Kaþólsku kirkjunni. * [[24. júní]] - Farþegalest og flutningalest skullu saman í [[Dódómahérað]]i í [[Tansanía|Tansaníu]] með þeim afleiðingum að 281 lést. * [[24. júní]] - Norsku regnhlífarsamtökin [[Oslo2002]] skipulögðu stærstu mótmæli Noregs síðustu ára gegn Heimsbankanum á [[ABCDE-ráðstefnan|ABCDE-ráðstefnunni]] í Osló. * [[30. júní]] - [[Brasilía]] sigraði [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2002]] með 2-0 sigri á Þýskalandi. [[Ronaldo]] skoraði bæði mörkin í úrslitaleiknum. === Júlí === [[Mynd:Sarbanes_bush_and_chao.jpg|thumb|right|[[Paul Sarbanes]] ásamt [[George W. Bush]] fyrir undirritun Sarbanes-Oxley-laganna.]] * [[Júlí]] - Færeyska tónlistarhátíðin [[G! Festival]] var haldin í fyrsta sinn. * [[1. júlí]] - [[Rómarsamþykkt um Alþjóðlega sakamáladómstólinn]] gekk í gildi. * [[1. júlí]] - [[Þjóðhagsstofnun]] var lögð niður og verkefni hennar færð til [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]]. * [[9. júlí]] - [[Einingarsamtök Afríku]] voru lögð niður. [[Afríkusambandið]] tók við hlutverki þeirra. * [[12. júlí]] - Bandaríska sjónvarpsþáttaröðin ''[[Monk]]'' hóf göngu sína. * [[14. júlí]] - Maður skaut af byssu á [[Jacques Chirac]] meðan á hátíðahöldum vegna þjóðhátíðardagsins stóð en hitti ekki. * [[17. júlí]] - Apple gaf út safn netþjónshugbúnaðar, [[.Mac]]. * [[18. júlí]] - [[Abdul Kalam]] varð forseti Indlands. * [[21. júlí]] - Bandaríska fjarskiptafyrirtækið [[Worldcom]] óskaði eftir gjaldþrotaskiptum. * [[23. júlí]] - [[Parísarsáttmálinn (1951)]] rann út og [[Kola- og stálbandalag Evrópu]] rann formlega saman við [[Evrópusambandið]]. * [[24. júlí]] - [[Alfred Moisiu]] varð forseti Albaníu. * [[27. júlí]] - 77 létust og 543 særðust þegar herþota lenti á áhorfendum á flugsýningu við Sknyliv-flugvöllinn nálægt [[Lvív]] í Úkraínu. Það er mannskæðasta slysið sem hent hefur á flugsýningu. * [[30. júlí]] - Eftir [[Enron]]- og [[Worldcom]]-hneykslin undirritaði [[George W. Bush]] [[Sarbanes-Oxley-lögin]] um ábyrgð stjórnarmanna og aukið gagnsæi. === Ágúst === [[Mynd:Malý_Jordán-povodeň_2002.jpg|thumb|right|Flóð í Tékklandi.]] * [[2. ágúst]] - [[Þing Tyrklands]] samþykkti afnám [[dauðarefsing]]ar á friðartímum. * [[10. ágúst]] - [[Frjálshyggjufélagið]] var stofnað á [[Ísland]]i. * [[12. ágúst]] - Tugir létust þegar [[óveður]] gekk yfir [[Mið-Evrópa|Mið-]] og [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]]. * [[13. ágúst]] - Neyðarástandi var lýst yfir í [[Prag]] vegna verstu flóða í tvær aldir. * [[19. ágúst]] - [[Téténía|Téténskir]] skæruliðar skutu niður rússneska þyrlu við [[Kankala]]. 118 hermenn létust. * [[24. ágúst]] - Stýrikerfið [[Mac OS X Jaguar]] var kynnt. * [[26. ágúst]] - [[Leiðtogafundur um sjálfbæra þróun]] hófst í Jóhannesarborg. * [[27. ágúst]] - Flak [[Northrop N-3PB]]-sjóflugvélar fannst á átta metra dýpi í [[Skerjafjörður|Skerjafirði]]. * [[28. ágúst]] - [[Baugsmálið]]: Húsleit var gerð í höfuðstöðvum Baugs af efnahagsbrotadeild [[Ríkislögreglustjóri|Ríkislögreglustjóra]]. === September === [[Mynd:Islands_parlament_Althingi_2009-01-27.jpg|thumb|right|Skálinn við Alþingishúsið.]] * [[1. september]] - [[Heyrnleysingjaskólinn]] sameinaðist [[Hlíðaskóli|Hlíðaskóla]]. * [[4. september]] - Íslenska eignarhaldsfélagið [[Samson ehf]] var stofnað. * [[9. september]] - Fótboltavöllurinn [[Gillette Stadium]] var opnaður í Boston í Bandaríkjunum. * [[10. september]] - [[Sviss]] gerðist aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. * [[19. september]] - Herforinginn [[Robert Guéï]] reyndi valdarán á [[Fílabeinsströndin]]ni sem hratt [[fyrsta borgarastyrjöldin á Fílabeinsströndinni|borgarastyrjöld]] af stað. * [[19. september]] - [[Ísraelsher]] settist að nýju um höfuðstöðvar [[Yasser Arafat]] í [[Ramallah]]. * [[23. september]] - Banni við [[einnota umbúðir|einnota drykkjarumbúðum]] var aflétt í Danmörku. * [[25. september]] - [[Vitimatvikið]]: Stór [[vígahnöttur]] sprakk yfir Síberíu. * [[26. september]] - 1.863 fórust þegar ferjunni ''[[Joola]]'' hvolfdi undan strönd [[Gambía|Gambíu]]. * [[27. september]] - ''Skálinn'', viðbygging við [[Alþingi]]shúsið, var vígður. * [[27. september]] - [[Austur-Tímor]] gerðist aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. === Október === [[Mynd:Vladimir_Putin_with_victims_of_Nord-Ost_terrorism.jpg|thumb|right|Vladimír Pútín heimsækir fórnarlömb gíslatökunnar í Dúbrovka-leikhúsinu í Moskvu.]] * [[1. október]] - [[Umferðarstofa]] varð til við sameiningu Skráningarstofunnar og Umferðarráðs. * [[4. október]] - Bandaríski tóbaksframleiðandinn [[Philip Morris]] var dæmdur til að greiða ekkju krabbameinssjúklings bætur. * [[6. október]] - [[Jóhannes Páll 2.]] páfi lýsti stofnanda [[Opus Dei]], [[Josemarìa Escrivà de Balaguer]], dýrling kaþólsku kirkjunnar. * [[12. október]] - Liðsmenn [[Jemaah Islamiyah]] stóðu fyrir [[sprengjutilræðin á Balí 2002|sprengjutilræðum]] við tvo næturklúbba í [[Kuta]] á [[Balí]] með þeim afleiðingum að 202 létust. * [[16. október]] - Bókasafnið [[Bibliotheca Alexandrina]] var stofnað í Alexandríu í Egyptalandi. * [[19. október]] - [[Einkavæðing bankanna 2002]]: Íslenska ríkið seldi 45,8% hlut sinn í Landsbankanum til eignarhaldsfélagsins Samson. * [[19. október]] - [[Neðanjarðarlestarkerfið í Kaupmannahöfn]] hóf starfsemi. * [[20. október]] - [[A-bus]]-almenningsvagnaþjónustan hóf starfsemi í Kaupmannahöfn. * [[23. október]] - Numið var úr gildi sérákvæði í [[stjórnarskrá Ítalíu]] sem kvað á um að afkomendum [[Úmbertó 2.|Úmbertós 2.]], síðasta [[konungur Ítalíu|konungs Ítalíu]], í beinan karllegg væri bannað að stíga fæti á [[Ítalía|ítalska]] jörð. * [[23. október]] - Téténskir skæruliðar hertóku [[Dúbrovka-leikhúsið]] í Moskvu og [[gíslatakan í Dúbrovka-leikhúsinu|tóku um 850 manns í gíslingu]]. 133 gíslar og 40 skæruliðar voru drepnir í kjölfarið. * [[24. október]] - [[Leyniskyttuárásirnar í Washington 2002]]: [[John Allen Muhammad]] og [[Lee Boyd Malvo]] voru handteknir þar sem þeir sváfu í bíl sínum á hvíldarstæði í [[Maryland]]. * [[27. október]] - Tölvuleikurinn ''[[Grand Theft Auto: Vice City]]'' kom út fyrir PlayStation 2. === Nóvember === [[Mynd:Historias_del_Chapapote_03.jpg|thumb|right|Sjálfboðaliðar hreinsa ströndina í Galisíu.]] * [[3. nóvember]] - Flokkur [[Recep Tayyip Erdoğan]] vann yfirburðasigur í þingkosningum í [[Tyrkland]]i og fékk 363 þingsæti af 550. * [[5. nóvember]] - Samgönguráðherra skipaði starfshóp um innleiðingu [[Stafrænt sjónvarp á Íslandi|stafræns sjónvarps á Íslandi]]. * [[7. nóvember]] - Íbúar [[Gíbraltar]] höfnuðu sameiningu við [[Spánn|Spán]] í þjóðaratkvæðagreiðslu. * [[8. nóvember]] - [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna]] samþykkti [[ályktun 1441]] þar sem skilyrðislausrar afvopnunar [[Írak]]s var krafist. * [[8. nóvember]] - [[Hu Jintao]] tók við af [[Jiang Zemin]] sem aðalritari kínverska kommúnistaflokksins. * [[16. nóvember]] - [[Einkavæðing bankanna 2002]]: Íslenska ríkið seldi 45,8% hlut sinn í Búnaðarbankanum til S-hópsins. * [[18. nóvember]] - Ítalski stjórnmálamaðurinn [[Giulio Andreotti]] var dæmdur í 24 ára fangelsi fyrir að hafa fyrirskipað morðið á blaðamanninum [[Mino Pecorelli]]. * [[19. nóvember]] - Gríska olíuflutningaskipið ''[[Prestige]]'' brotnaði í tvennt og sökk undan strönd [[Galisía|Galisíu]]. 76.000 m³ af olíu láku út sem var versta [[umhverfisslys]] í sögu Spánar og Portúgals. * [[20. nóvember]] - Blaðagrein sem lýsti fegurðarsamkeppninni [[Ungfrú heimur|Ungfrú heimi]] sem siðlausri olli uppþotum og 215 dauðsföllum í [[Nígería|Nígeríu]] og varð til þess að keppnin var haldin í [[London]] í stað [[Abuja]]. * [[25. nóvember]] - [[George W. Bush]] undirritaði [[Homeland Security-lögin]]. [[Heimavarnarráðuneyti Bandaríkjanna]] var stofnað. * [[28. nóvember]] - Sjálfsmorðssprengjuárás olli 16 dauðsföllum á hóteli í [[Mombasa]] í Kenýa. [[Al-Kaída]] lýsti ábyrgð á hendur sér. === Desember === * [[6. desember]] - [[Glerárkirkja]] var vígð á Akureyri. * [[9. desember]] - [[Indónesía]] undirritaði friðarsamkomulag við skæruliða í [[Aceh]]. * [[12. desember]] - [[Wikiorðabókin]] hóf göngu sína. * [[12. desember]] - [[Norður-Kórea]] tilkynnti að landið hygðist halda kjarnorkuáætlun sinni áfram, en hún hafði verið stöðvuð 1994. * [[13. desember]] - [[Stækkun Evrópusambandsins]] var samþykkt í Kaupmannahöfn. Tíu ný aðildarlönd, [[Pólland]], [[Slóvenía]], [[Ungverjaland]], [[Malta]], [[Kýpur]], [[Lettland]], [[Eistland]], [[Litáen]], [[Tékkland]] og [[Slóvakía]], voru samþykkt frá [[1. maí]] [[2004]]. * [[23. desember]] - Bandarískur dróni af gerðinni [[MQ-1 Predator]] var skotinn niður af íraskri [[MiG-25]]-orrustuþotu. * [[30. desember]] - Kröftugt eldgos hófst á [[Strombólí]] við Ítalíu. ===Ódagsettir atburðir=== * [[Botnsárvirkjun]] hóf starfsemi á Vestfjörðum. * [[Tunguárvirkjun]] hóf starfsemi á Vestfjörðum. * Skáldsaga Andra Snæs Magnasonar ''[[LoveStar]]'' kom út. * Íslenska stjórnmálahreyfingin [[Nýtt afl]] var stofnuð. * [[Moskan í Reykjavík]] var stofnuð. * Íslenska fyrirtækið [[Marorka]] var stofnað. * Íslenska hljómsveitin [[Jan Mayen (hljómsveit)|Jan Mayen]] var stofnuð. * Íslenska hljómsveitin [[Lada Sport (hljómsveit)|Lada Sport]] var stofnuð. == Fædd == * [[10. janúar]] - [[Andri Fannar Baldursson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[18. janúar]] - [[Kristall Máni Ingason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[29. janúar]] - [[Andri Lucas Guðjohnsen]], íslenskur knattspyrnumaður. == Dáin == * [[8. janúar]] - [[Aleksandr Prokhorov]], sovéskur eðlisfræðingur (f. [[1916]]). * [[13. janúar]] - [[Pierre Joubert]], franskur bókaskreytingarmaður (f. [[1910]]). * [[21. janúar]] - [[Peggy Lee]], bandarísk söngkona og lagahöfundur (f. [[1920]]). * [[22. janúar]] - [[Skúli Guðmundsson]], íslenskur frjálsíþróttamaður (f. [[1924]]). * [[23. janúar]] - [[Pierre Bourdieu]], franskur félagsvísindamaður (f. [[1930]]). * [[23. janúar]] - [[Robert Nozick]], bandarískur heimspekingur (f. [[1938]]). * [[28. janúar]] - [[Astrid Lindgren]], sænskur rithöfundur (f. [[1907]]). * [[29. janúar]] - [[R.M. Hare]], enskur siðfræðingur (f. [[1919]]). * [[5. febrúar]] - [[Oscar Reutersvärd]], sænskur listamaður (f. [[1915]]). * [[9. febrúar]] - [[Margrét prinsessa, greifynjan af Snowdon]] (f. [[1930]]). * [[13. mars]] - [[Hans-Georg Gadamer]], þýskur heimspekingur (f. [[1900]]). * [[27. mars]] - [[Dudley Moore]], breskur leikari og tónskáld (f. [[1935]]) * [[30. mars]] - [[Elísabet drottningarmóðir]] (f. [[1900]]). * [[1. apríl]] - [[Jón Múli Árnason]], íslenskur útvarpsmaður (f. [[1921]]). * [[5. apríl]] - [[Layne Staley]], tónlistarmaður. * [[18. apríl]] - [[Thor Heyerdahl]], norskur mannfræðingur og landkönnuður (f. [[1914]]). * [[5. maí]] - [[Hugo Banzer]], einræðisherra í Bólivíu (f. [[1926]]). * [[10. maí]] - [[Yves Robert]], franskur kvikmyndaleikstjóri. * [[22. maí]] - [[Xi Zhongxun]], kínverskur stjórnmálamaður (f. [[1913]]). * [[4. júní]] - [[Fernando Belaúnde Terry]], forseti Perú (f. [[1912]]). * [[17. júní]] - [[Fritz Walter]], knattspyrnumaður (f. [[1920]]). * [[17. júlí]] - [[Joseph Luns]], hollenskur stjórnmálamaður (f. [[1911]]). * [[23. júlí]] - [[Hermann Lindemann]], þýskur knattspyrnumaður og þjálfari Knattspyrnufélagsins Fram (f. [[1910]]). * [[11. ágúst]] - [[Hermann Pálsson]], íslenskur fræðimaður (f. [[1921]]). * [[18. september]] - [[Stefán Hörður Grímsson]], íslenskt skáld (f. [[1919]]). * [[30. september]] - [[Göran Kropp]], sænskur fjallgöngumaður (f. [[1966]]). * [[9. október]] - [[Aileen Wuornos]], bandarískur raðmorðingi (f. [[1956]]). * [[24. nóvember]] - [[John Rawls]], bandarískur heimspekingur (f. [[1921]]). * [[5. desember]] - [[Ne Win]], leiðtogi Búrma (f. [[1911]]). * [[10. desember]] - [[Andres Küng]], sænskur rithöfundur (f. [[1945]]). * [[20. desember]] - [[Fritz Røed]], norskur myndhöggvari (f. [[1928]]). * [[24. desember]] - [[Kjell Aukrust]], norskur rithöfundur (f. [[1920]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Raymond Davis Jr.]], [[Masatoshi Koshiba]], [[Riccardo Giacconi]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[John B. Fenn]], [[Koichi Tanaka]], [[Kurt Wüthrich]] og [[rannsóknastofnunin Scripps]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Sydney Brenner]], [[H. Robert Horvitz]], [[John E. Sulston]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Imre Kertész]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Jimmy Carter]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Daniel Kahneman]], [[Vernon L. Smith]] {{commonscat}} [[Flokkur:2002]] [[Flokkur:2001-2010]] rpnl1twp02220b68mwtqmg6425l9r6y 0 1130 1958404 1956346 2026-04-01T02:40:48Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958404 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Bandaríki Ameríku | nafn_í_eignarfalli = Bandaríkjanna | nafn_á_frummáli = United States of America (USA) | fáni = Flag of the United States.svg | skjaldarmerki = Greater_coat_of_arms_of_the_United_States.svg | kjörorð = In God We Trust | kjörorð_tungumál = enska | kjörorð_þýðing = Vér treystum á Guð | þjóðsöngur = [[The Star-Spangled Banner]] | staðsetningarkort = United States (orthographic projection).svg | höfuðborg = [[Washington, D.C.]] | tungumál = [[enska]] | stjórnarfar = [[Sambandslýðveldi]], [[forsetaræði]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Bandaríkjanna|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Donald Trump]] | titill_leiðtoga2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna|Varaforseti]] | nafn_leiðtoga2 = [[JD Vance]] | titill_leiðtoga3 = [[Forseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings|Þingforseti fulltrúadeildar]] | nafn_leiðtoga3 = [[Mike Johnson]] | titill_leiðtoga4 = Forseti [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstaréttar]] | nafn_leiðtoga4 = [[John G. Roberts]] | staða = [[Sjálfstæði]] | staða_athugasemd = frá [[Bretland]]i | atburður1 = Yfirlýst | dagsetning1 = [[4. júlí]] [[1776]] | atburður2 = Viðurkennt | dagsetning2 = [[3. september]] [[1783]] | flatarmál = 9.796.520 | stærðarsæti = 3 | hlutfall_vatns = 4,66 | fólksfjöldi = 333,287,557 | mannfjöldaár = 2021 | mannfjöldasæti = 3 | íbúar_á_ferkílómetra = 33,6 | VLF = 25.035 | VLF_ár = 2022 | VLF_sæti = 1 | VLF_á_mann = 75.180 | VLF_á_mann_sæti = 7 | VÞL = {{hækkun}} 0.921 | VÞL_sæti = 21 | VÞL_ár = 2021 | gjaldmiðill = [[Bandaríkjadalur]] | tímabelti = [[UTC]]-4 til -12<br /><small>Sumartími: UTC-4 til -10</small> | tld = us | símakóði = 1 }} '''Bandaríkin''' (eða '''Bandaríki Norður-Ameríku''', [[Skammstöfun|skammstafað]] '''BNA''') eru [[sambandslýðveldi]] sem er næststærsta [[ríki]] [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] að [[flatarmál]]i (9,83 milljónir km²) og jafnframt það fjölmennasta með yfir 333 milljónir íbúa (árið 2021). Þau eru ennfremur fjórða stærsta land heims og það þriðja fjölmennasta. Þau teygja sig milli [[Atlantshaf]]s og [[Kyrrahaf]]s og eiga landamæri að [[Kanada]] í norðri og [[Mexíkó]] í suðri. Bandaríkin samanstanda af [[Fylki Bandaríkjanna|50 fylkjum]] sem njóta nokkurs sjálfræðis í eigin efnum og hafa eigin löggjöf sem þó má ekki stangast á við [[stjórnarskrá Bandaríkjanna]]. Auk sambandsríkjanna hafa Bandaríkin lögsögu yfir ýmsum hjálendum víða um heim. Bandaríkin rekja uppruna sinn til [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|sjálfstæðisyfirlýsingarinnar]] frá 4. júlí 1776 þegar þrettán [[Bretland|breskar]] [[Nýlenda|nýlendur]] lýstu yfir eigin frelsi og sjálfstæði frá Breska heimsveldinu. Nýlendurnar höfðu betur í [[Frelsisstríð Bandaríkjanna|Frelsisstríði Bandaríkjanna]] en það var fyrsta nýlendustríðið þar sem nýlendan hafði betur en herraþjóðin. Nýlendurnar samþykktu sameiginlega stjórnarskrá í [[Philadelphia|Philadelphiu]] þann 17. september 1787. Stjórnarskráin gerði nýlendurnar þrettán að einu lýðveldi. Á 20. öldinni tóku Bandaríkin forystu í heiminum hvað varðar [[Efnahagur|efnahagsleg]], [[Stjórnmál|pólitísk]], [[her]]naðarleg og [[menning]]arleg áhrif. Bandaríska hagkerfið er það stærsta í heimi en [[verg landsframleiðsla]] Bandaríkjanna árið 2006 var 13 billjónir [[Bandaríkjadalur|bandaríkjadala]], það er að segja um það bil fjórðungur af vergri landframleiðslu alls heimsins. [[Evrópusambandið]] er stærra hagkerfi en Bandaríkin en er ekki ein þjóð. == Heiti == Á ensku nefnast Bandaríkin ''the United States of America'', skammstafað USA eða U.S.A., eða ''the United States'', skammstafað US eða U.S. Áður fyrr var heitið í fleirtölu, en nú er algengast að fara með það eins og það væri eintöluorð. Á ensku er sömuleiðis algengt að nota orðin ''America'' („Ameríka“) og ''American'' („Ameríkani“) sem samheiti yfir Bandaríkin og Bandaríkjamenn, þótt það geti líka átt við önnur lönd [[Ameríka|Ameríku]].<ref>{{cite book|last1=Wilson|first1=Kenneth G.|title=The Columbia guide to standard American English|url=https://archive.org/details/columbiaguidetos00wils_0|url-access=registration|date=1993|publisher=Columbia University Press|location=New York|isbn=978-0-231-06989-2|pages=[https://archive.org/details/columbiaguidetos00wils_0/page/27 27–28]}}</ref> Elsta dæmið um notkun heitisins „Bandaríki Ameríku“ (''the United States of America'') er í bréfi sem [[Stephen Moylan]] skrifaði [[Joseph Reed (stjórnmálamaður)|Joseph Reed]] sem var aðstoðarmaður George Washington 2. janúar 1776, þar sem Moylan óskaði eftir því að fá fullt umboð Bandaríkja Ameríku á Spáni til að óska eftir aðstoð í Frelsisstríðinu. <ref>DeLear, Byron (July 4, 2013) [https://www.csmonitor.com/USA/Politics/2013/0704/Who-coined-United-States-of-America-Mystery-might-have-intriguing-answer Who coined 'United States of America'? Mystery might have intriguing answer.] "Historians have long tried to pinpoint exactly when the name 'United States of America' was first used and by whom&nbsp;... This latest find comes in a letter that Stephen Moylan, Esq., wrote to Col. Joseph Reed from the Continental Army Headquarters in Cambridge, Mass., during the Siege of Boston. The two men lived with Washington in Cambridge, with Reed serving as Washington's favorite military secretary and Moylan fulfilling the role during Reed's absence." ''Christian Science Monitor'' (Boston, MA).</ref><ref>Touba, Mariam (November 5, 2014) [https://blog.nyhistory.org/coined-phrase-united-states-america-may-never-guess/ Who Coined the Phrase 'United States of America'? You May Never Guess] "Here, on January 2, 1776, seven months before the Declaration of Independence and a week before the publication of Paine's ''Common Sense'', Stephen Moylan, an acting secretary to General George Washington, spells it out, 'I should like vastly to go with full and ample powers from the United States of America to Spain' to seek foreign assistance for the cause." ''New-York Historical Society Museum & Library''</ref><ref>Fay, John (July 15, 2016) [https://www.irishcentral.com/roots/history/The-forgotten-Irishman-who-named-the-United-States-of-America.html The forgotten Irishman who named the 'United States of America'] "According to the NY Historical Society, Stephen Moylan was the man responsible for the earliest documented use of the phrase 'United States of America'. But who was Stephen Moylan?" ''IrishCentral.com''</ref> Elsta dæmið um þetta heiti á prenti er í dagblaðinu ''[[The Virginia Gazette]]'' 6. apríl 1776.<ref>{{cite news|newspaper=The Virginia Gazette|title=''"To the inhabitants of Virginia", by A PLANTER''. Dixon and Hunter's. April 6, 1776, Williamsburg, Virginia. Letter is also included in Peter Force's ''American Archives''|url=https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16|issue=1287|archive-url=https://web.archive.org/web/20141219053616/https://research.history.org/DigitalLibrary/VirginiaGazette/VGIssueThumbs.cfm?IssueIDNo=76.DH.16|archive-date=December 19, 2014|volume=5}}</ref> Í öðru uppkastinu að [[Sambandsgreinarnar|Sambandsgreinunum]] sem [[John Dickinson]] skrifaði og lauk við ekki síðar en 17. júní 1776 stendur að nafn sambandsins skuli vera Bandaríki Ameríku.{{sfn|Safire|2003|p=199}} Í júní sama ár skrifaði [[Thomas Jefferson]] orðin „Bandaríki Ameríku“ (''The United States of America'') með hástöfum efst á upprunalegt uppkast að [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|Sjálfstæðisyfirlýsingunni]].{{sfn|Safire|2003|p=199}} Ekki er ljóst hvort það var eftir að Dickinson hafði skrifað sitt uppkast, eða áður.{{sfn|Safire|2003|p=199}} Á íslensku heitir ríkið Bandaríkin (fleirtala með greini), en líka er algengt að nota lengra heitið „Bandaríki Norður-Ameríku“ og skammstöfunina BNA eða B.N.A. Orðin „bandarískur“ og „Bandaríkjamaður“ eru dregin af því. Til eru dæmi um notkun heitisins „Bandaríki Ameríku“ og samkvæmt ríkjaheitalista Árnastofnunar er það eina samheitið sem gefið er upp við „Bandaríkin“.<ref>{{vefheimild|url=https://www.arnastofnun.is/is/rikjaheiti|titill=Ríkjaheiti|vefsíða=Árnastofnun|skoðað=22.9.2022}}</ref> „Bandaríki Norður-Ameríku“ er hins vegar miklu mun algengari orðmynd á íslensku, hugsanlega vegna þess að hún er þreföld líkt og ''United States of America''. Heitið „Ameríkani“ og óformlega styttingin „Kani“ er stundum notað á íslensku yfir Bandaríkjamenn. == Saga == === Forsaga og frumbyggjar === Fyrstu íbúar [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] komu frá [[Asía|Asíu]] fyrir um það bil 12 þúsund árum yfir [[Bering-landrúin|Bering-landbrúna]], þar sem nú er [[Beringssund]] á milli [[Síbería|Síberíu]] og [[Alaska]]. Áætlað er að á bilinu tvær til níu milljónir [[Frumbyggjar Ameríku|frumbyggja]] (indíána) hafi búið á því svæði sem nú er Bandaríkin, þegar [[Evrópa|Evrópubúar]] komu þangað fyrst. Evrópubúarnir báru með sér sjúkdóma á borð við [[bólusótt]], sem frumbyggjarnir höfðu ekki kynnst áður og höfðu enga mótstöðu gegn; þeim fækkaði því mjög upp frá því. Þróuðustu samfélög þessara frumbyggja var að finna meðal [[Anazasi]]-þjóðarinnar í suðvestri og Woodland-indíánanna, sem byggðu [[Cahokia]], borg sem stóð nálægt þeim stað þar sem nú er [[St. Louis]]; þar bjuggu 40.000 manns þegar mest var í kringum 1200 f.Kr. === Landnám Evrópumanna === [[Landafundir norrænna manna|Norrænir menn]] komu til Norður-Ameríku í kringum árið 1000 e.Kr. en þeir settust ekki að til frambúðar. Það var ekki fyrr en með leiðöngrum [[Kristófer Kólumbus|Kristófers Kólumbusar]] árið 1492 sem Evrópumenn fóru að senda þangað könnunarleiðangra og landnema. Á 16. og 17. öld settust [[Spánn|Spánverjar]] að í núverandi [[Suðvesturríki Bandaríkjanna|Suðvesturríkjum Bandaríkjanna]] og [[Flórída]] þar sem þeir stofnuðu borgirnar [[St. Augustine]] 1565 og [[Santa Fe (Nýju-Mexíkó)|Santa Fe]] (í núverandi [[Nýja-Mexíkó|Nýju-Mexíkó]]) árið 1607. Fyrsta varanlega byggð [[England|Englendinga]] var [[Jamestown]] í [[Virginía|Virginíu]], einnig árið 1607. Á næstu áratugum stofnuðu [[Holland|Hollendingar]] einnig nokkrar landnemabyggðir á austurströndinni, þar á meðal [[Nýja Amsterdam|Nýju Amsterdam]], sem seinna varð að [[New York-borg|New York]]. [[Svíþjóð|Svíar]] höfðu einnig hug á landnámi í Ameríku og stofnuðu [[Fort Christina]] árið 1637 en misstu þá byggð til Hollendinga 1655. Þá hófst umfangsmikið landnám [[Bretland|Breta]] á austurströndinni. Landnemarnir voru að mestu látnir afskiptalausir af móðurlandinu fyrst um sinn eða fram að sigri Breta í [[Stríð Frakka og indjána|Frakka- og indíánastríðinu]] en niðurstaða þess varð sú, að [[Frakkland|Frakkar]] gáfu eftir [[Kanada]] og svæðið í kringum [[Vötnin miklu]]. Þá fóru Bretar að innheimta skatta af 13 nýlendum sínum vestanhafs. Þetta þótti mörgum íbúum nýlendnanna ósanngjarnt þar sem þeim var neitað um að hafa málsvara í [[Breska þingið|breska þinginu]]. Spennan á milli Breta og landnemanna jókst þangað til að út braust stríð, [[Frelsisstríð Bandaríkjanna]], sem stóð frá 1776 til 1783. === Frá sjálfstæðisbaráttu til borgarastríðs === [[Mynd:Gilbert_Stuart_Williamstown_Portrait_of_George_Washington.jpg|thumb|right|[[George Washington]], fyrsti [[forseti Bandaríkjanna]].]] Árið 1776 klufu hinar þrettán nýlendur sig frá Bretlandi og stofnuðu Bandaríkin, fyrsta [[sambandslýðveldi]] heimsins, með útgáfu [[Sjálfstæðisyfirlýsing Bandaríkjanna|Sjálfstæðisyfirlýsingar Bandaríkjanna]]. Upphaflega var um að ræða laustengt bandalag sjálfstæðra ríkja. Miklar deilur spruttu á milli þeirra sem vildu halda því þannig og þeirra sem vildu sjá sterkari alríkisstjórn. Hinir síðarnefndu höfðu sigur með [[Stjórnarskrá Bandaríkjanna]] sem tók gildi árið 1789. Mikill skortur á vinnuafli háði hinu nýja landi frá upphafi og víða nýttu menn sér [[þrælahald]] innfluttra [[Afríka|Afríkubúa]] sem ódýrt vinnuafl, sérstaklega í suðurríkjunum. Um miðja 19. öld hafði myndast djúp gjá á milli norðurs og suðurs hvað varðaði réttindi ríkja og útvíkkun þrælahalds. Norðurríkin voru mótfallin þrælahaldi en suðurríkin álitu það nauðsynlegt og vildu taka það upp á þeim svæðum sem ekki tilheyrðu neinu ríki enn. Ágreiningurinn leiddi að lokum til þess að sjö suðurríki sögðu sig úr Bandaríkjunum og stofnuðu [[Sambandsríki Ameríku]]. Þau ríki sem eftir voru innan Bandaríkjanna gátu ekki sætt sig við það og [[borgarastyrjöld]], hið svokallaða [[Bandaríska borgarastríðið|Þrælastríð]], braust út. Fjögur ríki til viðbótar gengu til liðs við Suðurríkin eftir að stríðið hófst. Meðan á því stóð gaf [[Abraham Lincoln]] út yfirlýsingu þess efnis að gefa skyldi öllum þrælum í Suðurríkjunum frelsi en því var ekki að fullu hrint í framkvæmd fyrr en eftir sigur norðanmanna 1865, upplausn Suðurríkjasambandsins og gildistöku þrettánda viðauka stjórnarskrárinnar. Borgarastríðið útkljáði þá spurningu hvort einstökum ríkjum væri heimilt að segja sig úr Bandaríkjunum og er það einnig álitið vera sá punktur í sögunni þar sem völd alríkisstjórnarinnar urðu víðtækari en völd fylkjanna. === Frá borgarastríði til nútímans === Á [[19. öld]] bættust mörg ný fylki við hin þrettán upphaflegu eftir því sem landið stækkaði til vesturs. Í byrjun 19. aldar börðust Bandaríkjamenn og Kanadabúar við Breta, fyrrverandi nýlenduherra sína, í [[Stríðið 1812|Stríðinu 1812]]. Þegar Texas var innlimað í Bandaríkin árið 1845 eftir að hafa verið sjálfstætt ríki í tíu ár, olli það ólgu á meðal ráðamanna í Mexíkó. Í kjölfarið brast á [[Stríð Mexíkó og Bandaríkjanna|stríð á milli landanna]] sem stóð yfir frá 1846 til 1848. Þessu stríði lauk formlega með friðarsamningi, sem kenndur er við [[Guadalupe Hidalgo-friðarsamningarnir|Guadalupe Hidalgo]] og urðu mexíkósk stjórnvöld að afsala sér stórum hluta yfirráðasvæðis síns, nánar tiltekið ríkjunum í norðri. Þessi innlimun landsvæða í Bandaríkin, hin svokölluðu Suðvesturríki, eru [[Kalifornía]], [[Nevada]] og [[Utah]] auk stórra landsvæða sem falla undir [[Nýja-Mexíkó|Nýju-Mexíkó]], [[Colorado]], [[Arizona]] og [[Wyoming]]. Vaxandi fólksfjöldi í austrinu og sívaxandi straumur innflytjenda frá Evrópu hvatti landnema til þess að leita vestur og ryðja hinum amerísku indíánum úr vegi í leiðinni. Á sumum svæðum hafði fjöldi þeirra dregist mjög saman vegna sjúkdóma en á öðrum svæðum voru þeir fluttir til með valdi. Útþensla Bandaríkjanna átti sér ekki aðeins stað á meginlandi Norður-Ameríku heldur komust þau yfir [[Púertó Ríkó]], [[Gvam]] og [[Filippseyjar]] með sigri í [[Spænsk-bandaríska stríðið|Spænsk-bandaríska stríðinu]]. Filipseyjar hlutu sjálfstæði árið [[1946]]. [[Mynd:Macintosh_classic.jpg|thumb|right|[[Einkatölva]]n var fundin upp í Bandaríkjunum.]] Á þessu tímabili urðu Bandaríkin einnig leiðandi [[iðnvæðing|iðnveldi]] í heiminum. En í kjölfar [[iðnbyltingin|iðnbyltingarinnar]] hafði [[England]] verið stærsta iðnveldið. Sú þróun hélt áfram á [[20. öldin]]ni, árið 1914, við upphaf [[fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]] var [[efnahagur Bandaríkjanna]] sá stærsti í heiminum og átti enn eftir að vaxa. Þar var gnægt [[náttúruauðlind]]a, [[fjárfesting]] í atvinnulífinu var mikil, [[fólksfjölgun]] var mikil vegna [[Vesturferðir|Vesturferða]], og [[framleiðni]] einnig mikil. Mestur iðnaður var í Norð-Austurhluta Bandaríkjanna en í Suðurhlutanum var landbúnaður meira áberandi. Bandaríkin urðu á þessum tíma vagga nýsköpunar og tækniþróunar; [[sími]]nn, [[sjónvarp]]ið, [[tölva]]n, [[internet]]ið, [[kjarnorka]], [[flugvél]]in og [[geimferðir]] eru allt tækninýjungar sem voru fundnar upp eða verulega endurbættar í Bandaríkjunum. [[Kreppan mikla]] reið yfir Bandaríkin á árunum 1929 til 1941 og var mikið áfall. Að auki tók landið þátt í bæði [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri]] og [[seinni heimsstyrjöldin]]ni með [[Bandamenn|Bandamönnum]] í bæði skiptin. Í seinna stríðinu urðu Bandaríkin fyrsta og eina þjóðin til þess að hafa beitt [[kjarnorkuvopn]]um í stríði. Eftir stríðið stóðu Bandaríkin og [[Sovétríkin]] eftir sem einu [[risaveldi]] heimsins og háðu hið hugmyndafræðilega „[[Kalda stríðið|Kalda stríð]]“ og skiptu heiminum niður í áhrifasvæði. Í [[Víetnamstríðið|Víetnam]] og [[Kóreustríðið|Kóreu]] voru þó háð „heit stríð“ á sömu forsendu — að berjast gegn útbreiðslu [[Kommúnismi|kommúnisma]]. Eftir fall Sovétríkjanna stóðu Bandaríkin eftir sem eina risaveldi heimsins með efnahagslega og hernaðarlega yfirburði. Síðan þá hafa þau verið virk í hernaðarinnrásum og [[Friðargæsla|friðargæslu]] um víða veröld, þar á meðal í [[Kósóvó]], [[Haítí]], [[Sómalía|Sómalíu]] og [[Líbería|Líberíu]] og í [[Persaflóastríðið 1991|Persaflóastríðinu 1991]]. Eftir [[Hryðjuverkin 11. september 2001|árásirnar]] á [[World Trade Center]] og [[Pentagon]] þann 11. september árið 2001 var hrundið af stað svokölluðu „[[Stríðið gegn hryðjuverkum|stríði gegn hryðjuverkum]]“ en á grundvelli þess var ráðist inn í [[Afganistan]] og [[Írak]]. == Landfræði == [[Mynd:USA topo en.jpg|thumb|right|Hæðarkort af fylkjum Bandaríkjanna.]] [[Mynd:Aboveground Woody Biomass in the United States 2011.jpg|thumb|Skóglendi í Bandaríkjunum árið 2011]] Bandaríkin eru þriðja eða fjórða stærsta land heims miðað við [[Listi yfir lönd og útliggjandi yfirráðasvæði eftir stærð|heildarflatarmál]]. [[Rússland]] og [[Kanada]] eru stærri en það veltur á skilgreiningu hvort [[Kína]] sé það einnig. 48 fylki Bandaríkjanna eru samtengd en tvö nýjustu fylkin eru staðsett nokkuð langt frá hinum. Það eru [[Alaska]] sem liggur að Kanada í vestri og [[Hawaii]] sem er [[eyjaklasi]] í suðvesturátt af meginlandi Bandaríkjanna. Landsvæði Bandaríkjanna er afar fjölbreytt. Á austurströndinni eru stórar sléttur og [[Laufskógar|sumargrænir skógar]] sem ná langt inn í land. [[Appalachiafjöll]]in skilja austurstöndina frá [[Vötnin miklu|Vötnunum miklu]] og gresjunum í Miðvestrinu. [[Mississippifljót|Mississippi-]] og [[Missourifljót]] mynda saman fjórða lengsta fljótakerfi heims en þau renna að mestu frá norðri til suðurs í gegn um mitt landið. [[Slétturnar miklu]] teygja sig til vesturs þar til [[Klettafjöll]] taka við. Klettafjöllin eru fjallgarður sem nær suður til Nýju-Mexíkó og stendur hæst í um 4.300 m (14.000 fet) í Colorado. Á vesturströndinni er að finna háa fjallgarða en einnig [[Eyðimörk|eyðimerkur]] á borð við [[Mojave-eyðimörkin]]a. Hæsti tindur Bandaríkjanna (og Norður-Ameríku) er [[Denali]] í Alaska en hann er 6.194 m. Virk [[Eldfjall|eldfjöll]] er að finna í Alaska, Hawaii og Washingtonfylki. Í [[Yellowstone-þjóðgarðurinn|Yellowstone-þjóðgarðinum]] er gríðarstór megineldstöð sem er sú stærsta í Norður-Ameríku. En 59 svæði hafa verið sett í flokk [[Listi yfir þjóðgarða í Bandaríkjunum|þjóðgarða í Bandaríkjunum]] Þriðjungur Bandaríkjanna er [[Skógur|skógi]] vaxinn. Þetta er svipað hlutfall og var árið 1920 en 2/3 þeirra skóga sem voru um 1600.<ref>[https://www.safnet.org/publications/americanforests/StateOfAmericasForests.pdf American forests] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160322111537/https://safnet.org/publications/americanforests/StateOfAmericasForests.pdf |date=2016-03-22 }} Forest history society. Skoðað 29. apríl, 2016.</ref> == Stjórnmál == {{aðalgrein|Bandarísk stjórnmál}} [[Image:US Capitol west side.JPG|thumb|[[Bandaríska þinghúsið]] þar sem [[Bandaríkjaþing]] kemur saman: [[Öldungadeild Bandaríkjanna]] til vinstri, og [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings]] til hægri.]] [[Image:WhiteHouseSouthFacade.JPG|thumb|[[Hvíta húsið]] er aðsetur [[Bandaríkjaforseti|Bandaríkjaforseta]].]] [[Image:Panorama of United States Supreme Court Building at Dusk.jpg|thumb|[[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] er æðsti dómstóll landsins.]] Bandaríkin eru [[sambandsríki]] 50 [[fylki Bandaríkjanna|fylkja]], auk [[Alríkisumdæmið Columbia|alríkisumdæmisins Columbia]], [[yfirráðasvæði Bandaríkjanna|fimm yfirráðasvæða]] og nokkurra óbyggðra [[úteyjar Bandaríkjanna|eyja]].<ref>{{cite web|title=Common Core Document of the United States of America|url=https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/179780.htm|date=December 30, 2011|publisher=[[United States Department of State|U.S. Department of State]]|access-date=July 10, 2015}}</ref>{{sfn|The New York Times|2007|p=670}}{{sfn|Onuf|2010|p=xvii}} Bandaríkin eru elsta sambandsríki heims. Þau eru [[sambandslýðveldi]] sem býr við [[fulltrúalýðræði]] þar sem vald meirihlutans er takmarkað af vernd réttinda minnihlutans sem er tryggð með [[Bandarísk lög|lögum]].<ref name="Scheb">Scheb, John M.; Scheb, John M. II (2002). ''An Introduction to the American Legal System''. Florence, KY: Delmar, p. 6. {{ISBN|978-0-7668-2759-2}}.</ref> Í bandaríska sambandskerfinu deilist fullveldi landsins á tvö stjórnsýslustig: alríkisstig og fylkisstig. Innan hvers fylkis eru svo sýslur og sveitastjórnir. Yfirráðasvæði Bandaríkjanna heyra undir alríkisstjórnina. [[Stjórnarskrá Bandaríkjanna]] er æðsta lagaheimild landsins. Þar er kveðið á um stjórnskipan, ábyrgð alríkisstjórnarinnar og samband hennar við fylkisstjórnirnar. Stjórnarskránni hefur verið breytt 27 sinnum<ref>[[#Feldstein|Feldstein, Fabozzi, 2011]], p. 9</ref> Fyrstu 10 breytingarnar ([[Réttindaskrá Bandaríkjanna]]) og [[Fjórtánda breyting stjórnarskrár Bandaríkjanna|fjórtánda breytingin]] mynda grundvöll einstaklingsréttinda Bandaríkjamanna. Öll lög og reglugerðir heyra undir [[eftirlit dómstóla]], og hægt er að fella öll lög úr gildi ef dómstólar ákveða að þau stangist á við stjórnarskrána. Þessi regla um eftirlit dómstóla er ekki í stjórnarskránni, en var staðfest af hæstarétti í málinu ''[[Marbury gegn Madison]]'' árið 1803.<ref>[[#Schultz|Schultz, 2009]], pp. 164, 453, 503</ref> Bandaríkin hafa búið við [[Bandaríska flokkakerfið|tveggja flokka kerfi]] lengst af í sögu sinni.<ref name="twsNovGe">{{cite news|author1=Etheridge, Eric|author2=Deleith, Asger|title=A Republic or a Democracy?|newspaper=The New York Times blogs|quote=The US system seems essentially a two-party system.&nbsp;...|date=August 19, 2009|url=https://opinionator.blogs.nytimes.com/2009/08/19/a-republic-or-a-democracy/|access-date=November 7, 2010}}</ref> Í bandarískri [[stjórnmálamenning]]u er litið svo á að mið-hægriflokkurinn [[Repúblikanaflokkurinn]] sé [[íhaldsstefna|íhaldssamur]] og mið-vinstriflokkurinn [[Demókrataflokkurinn]] sé [[frjálslyndisstefna|frjálslyndur]].<ref>{{cite book|author1=David Mosler|author2=Robert Catley|title=America and Americans in Australia|date=1998|publisher=Greenwood Publishing Group|page=83|url=https://books.google.com/books?id=YungugjvIaQC&pg=PA83|access-date=April 11, 2016|isbn=978-0-275-96252-4 }}</ref><ref>{{cite book|last=Grigsby|first=Ellen|title=Analyzing Politics: An Introduction to Political Science|publisher=Cengage Learning|year=2008|isbn=978-0-495-50112-1|pages=106–107}}</ref> Bandarísk stjórnsýsla féll úr 69. sæti í það 76. á [[spillingarvísitalan|spillingarvísitölu]] [[Transparency International]] árið 2019.<ref>{{cite web |title=Corruption Perceptions Index 2019 |url=https://files.transparency.org/content/download/2428/14734/file/2019_CPI_Report_EN.pdf |access-date=February 7, 2020 |website=transparency.org |publisher=[[Transparency International]] |page=12 & 13 |archive-date=February 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200218183558/https://files.transparency.org/content/download/2428/14734/file/2019_CPI_Report_EN.pdf |url-status=dead }}</ref> Árið 2021 voru Bandaríkin í 26. sæti á [[lýðræðisvísitalan|lýðræðisvísitölunni]] og var lýst sem „gölluðu lýðræði.<ref>{{Cite news |last=Francis |first=Ellen |date=February 10, 2022 |title=Global freedoms have hit a 'dismal' record low, with pandemic restrictions making things worse, report says |language=en-US |newspaper=The Washington Post |url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/02/10/global-democracy-index-2021-pandemic/ |access-date=February 18, 2022 |issn=0190-8286}}</ref> === Stjórnsýslueiningar === {{aðalgrein|Fylki Bandaríkjanna}} Fylki Bandaríkjanna eru: {{div col|colwidth=20em}} * [[Alabama]] * [[Alaska]] * [[Arizona]] * [[Arkansas]] * [[Colorado]] * [[Connecticut]] * [[Delaware]] * [[Flórída]] * [[Georgía (fylki)|Georgía]] * [[Hawaii]] * [[Idaho]] * [[Illinois]] * [[Indiana]] * [[Iowa]] * [[Kalifornía]] * [[Kansas]] * [[Kentucky]] * [[Louisiana]] * [[Maine]] * [[Maryland]] * [[Massachusetts]] * [[Michigan]] * [[Minnesota]] * [[Mississippi (fylki)|Mississippi]] * [[Missouri]] * [[Montana]] * [[Nebraska]] * [[Nevada]] * [[New Hampshire]] * [[New Jersey]] * [[New York-fylki|New York]] * [[Norður-Dakóta]] * [[Norður-Karólína]] * [[Nýja-Mexíkó]] * [[Ohio]] * [[Oklahoma]] * [[Oregon]] * [[Pennsylvanía]] * [[Rhode Island]] * [[Suður-Dakóta]] * [[Suður-Karólína]] * [[Tennessee]] * [[Texas]] * [[Utah]] * [[Vermont]] * [[Vestur-Virginía]] * [[Virginía]] * [[Washington (fylki)|Washington]] * [[Wisconsin]] * [[Wyoming]] {{div col end}} == Efnahagslíf == [[File:US one dollar bill, obverse, series 2009.jpg|thumb|alt=see caption|[[Bandaríkjadalur]] (með mynd af [[George Washington]]) er mest notaði gjaldmiðill í alþjóðaviðskiptum og algengasti [[forðagjaldmiðill]] heims.<ref name="federalreserve.gov"/>]] [[File:Gaming-Wall-Street_BTS_Prodigium-266.jpg|thumb|[[Kauphöllin í New York]] á [[Wall Street]] er stærsta kauphöll heims miðað við [[markaðsverðmæti]] skráðra félaga.<ref name=NYSEhighestcap>{{cite web|url=https://www.forbes.com/advisor/investing/nyse-new-york-stock-exchange/|title=NYSE: What Is The New York Stock Exchange|author= Kat Tretina and Benjamin Curry|work=Forbes|date=April 9, 2021|access-date=July 24, 2022}}</ref>]] Samkvæmt [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]] er [[verg landsframleiðsla]] Bandaríkjanna miðað við nafnvirði 22,7 billjón dalir, sem er 24% af [[heimsframleiðslan|heimsframleiðslunni]] að markaðsvirði og 16% heimsframleiðslunnar miðað við [[kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjöfnuð]].<ref>{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=111,&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDP,NGDPD,PPPGDP,NGDP_D,NGDPRPC,NGDPRPPPPC,NGDPPC,NGDPDPC,PPPPC,NGAP_NPGDP,PPPSH,PPPEX,NID_NGDP,NGSD_NGDP,PCPI,PCPIPCH,PCPIE,PCPIEPCH,FLIBOR6,TM_RPCH,TMG_RPCH,TX_RPCH,TXG_RPCH,LUR,LE,LP,GGR,GGR_NGDP,GGX,GGX_NGDP,GGXCNL,GGXCNL_NGDP,GGSB,GGSB_NPGDP,GGXONLB,GGXONLB_NGDP,GGXWDN,GGXWDN_NGDP,GGXWDG,GGXWDG_NGDP,NGDP_FY,BCA,BCA_NGDPD,&sy=2019&ey=2021&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=Report for Selected Countries and Subjects|website=www.imf.org}}</ref><ref name="IMF.WEO.US">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2022/October|title=World Economic Outlook Database, October 2022|date=October 2022|website=IMF.org|publisher=[[International Monetary Fund]]|access-date= October 11, 2022}}</ref> Milli 1983 og 2008 var raunhagvöxtur í Bandaríkjunum 3,3%, samanborið við 2,3% veginn hagvöxt í hinum [[G7]]-ríkjunum.<ref name="Hagopian">{{cite journal |author=Hagopian |first=Kip |last2=Ohanian |first2=Lee |date=August 1, 2012 |title=The Mismeasure of Inequality |url=https://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 |url-status=dead |journal=Policy Review |volume= |issue=174 |pages= |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203012353/https://www.hoover.org/publications/policy-review/article/123566 |archive-date=December 3, 2013 |access-date=January 23, 2020 |via=}}</ref> Landið er í fimmta sæti yfir [[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (nafnvirði)|lönd eftir landsframleiðslu á mann]] miðað við nafnvirði<ref>{{cite web |title=United Nations Statistics Division—National Accounts |url=https://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |access-date=June 1, 2018 |website=unstats.un.org |archive-date=ágúst 18, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180818021020/https://unstats.un.org/unsd/snaama/selbasicFast.asp |url-status=dead }}</ref> og í sjöunda sæti [[lönd eftir landsframleiðslu á mann (KMJ)|með kaupmáttarjöfnuði]].<ref name="IMF.WEO.US" /> Bandaríkin hafa verið stærsta hagkerfi heims að minnsta kosti frá aldamótunum 1900.<ref>{{Cite journal |last=Fordham |first=Benjamin |date=October 2017 |title=Protectionist Empire: Trade, Tariffs, and United States Foreign Policy, 1890–1914 |journal=Studies in American Political Development |volume=31 |issue=2 |pages=170–192 |doi=10.1017/s0898588x17000116 |s2cid=148917255 |issn=0898-588X}}</ref> Bandaríkin eru í fararbroddi á heimsvísu í [[tækni]]þróun og [[nýsköpun]], sérstaklega á sviði [[gervigreind]]ar, [[tölva|tölvutækni]], [[lyfjaþróun]]ar, og þróunar [[læknabúnaður|læknabúnaðar]], [[loftferðabúnaður|loftferðabúnaðar]] og [[hergagn]]a.<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/ |title=United States reference resource |work=[[The World Factbook]] [[Central Intelligence Agency]] |access-date=May 31, 2019 |archive-date=desember 12, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/ |url-status=dead }}</ref> Efnahagur landsins býr að miklum [[náttúruauðlind]]um, þróuðum innviðum og mikilli framleiðni.<ref name="Wright, Gavin 2007 p. 185">Wright, Gavin, and Jesse Czelusta, "Resource-Based Growth Past and Present", in ''Natural Resources: Neither Curse Nor Destiny'', ed. Daniel Lederman and William Maloney (World Bank, 2007), p. 185. {{ISBN|0821365452}}.</ref> Bandaríkin búa yfir næstverðmætustu náttúruauðlindum heims, sem voru metnar á 44,98 billjón dali árið 2019, þótt nokkur munur sé milli heimilda.<ref>{{cite web|url=http://www.investopedia.com/articles/markets-economy/090516/10-countries-most-natural-resources.asp|title=10 Countries With The Most Natural Resources|date=September 12, 2016|last=Anthony|first=Craig|website=[[Investopedia]]}}</ref> Í Bandaríkjunum eru hæstu meðaltekjur heimila og launafólks meðal [[OECD]]-ríkja.<ref>{{cite web|url=http://www.oecdbetterlifeindex.org/topics/income/|title=Income|work=Better Life Index|publisher=OECD|access-date=28. september, 2019}}</ref> Árið 2013 voru Bandaríkin með sjöttu hæstu miðtekjur heimila, og höfðu þá fallið úr fjórða sæti frá 2010.<ref name="Household Income">{{cite journal|title=Household Income|url=http://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/society-at-a-glance-2014_soc_glance-2014-en|journal=Society at a Glance 2014: OECD Social Indicators|publisher=OECD Publishing|access-date=May 29, 2014|doi=10.1787/soc_glance-2014-en |date=March 18, 2014|series=Society at a Glance|isbn=9789264200722|doi-access=free|issn=1995-3984 }}</ref><ref name=autogenerated4>{{cite web |title=OECD Better Life Index |url= http://www.oecdbetterlifeindex.org/#/11111111111 |publisher=OECD |access-date=25. nóvember, 2012}}</ref> [[Bandaríkjadalur]] er mest notaði gjaldmiðill í [[alþjóðaviðskipti|alþjóðaviðskiptum]] og er helsti [[forðagjaldmiðill]] heims. Styrkur hans byggist á [[Bandaríkjaher|herstyrk]] Bandaríkjanna, [[olíudalur|olíudalakerfinu]] og [[evrudalur|evrudölum]] sem tengjast því, auk mjög stórs markaðar fyrir bandarísk [[ríkisskuldabréf]].<ref name="federalreserve.gov">{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/pf/pdf/pf_4.pdf |title=The Implementation of Monetary Policy – The Federal Reserve in the International Sphere|access-date=August 24, 2010}}</ref><ref>{{cite web|author=Zaw Thiha Tun|title=How Petrodollars Affect The U.S. Dollar |url=http://www.investopedia.com/articles/forex/072915/how-petrodollars-affect-us-dollar.asp|date=July 29, 2015|access-date=October 14, 2016}}</ref> Nokkur lönd notast við bandaríkjadal sem opinberan gjaldmiðil, og nokkur önnur notast við hann sem [[raungjaldmiðill|raungjaldmiðil]].<ref name="Benjamin J. Cohen 2006, p. 17">Benjamin J. Cohen, ''The Future of Money'', Princeton University Press, 2006; cf. "the dollar is the de facto currency in Cambodia", Charles Agar, ''[[Frommer's]] Vietnam'', 2006, p. 17</ref><ref>{{cite web |url = https://www.multpl.com/us-gdp-growth-rate/table/by-year|title = US GDP Growth Rate by Year |date=March 31, 2014 |access-date=June 18, 2014 |website = multpl.com|publisher = US Bureau of Economic Analysis}}</ref> [[Kauphöllin í New York]] og [[Nasdaq]] eru stærstu kauphallir heims miðað við [[markaðsvirði]] og [[viðskiptamagn]].<ref>{{cite web|url=https://www.world-exchanges.org/our-work/statistics|title=Monthly Reports - World Federation of Exchanges|publisher=WFE}}</ref><ref name="sfc.hk">[https://www.sfc.hk/web/doc/EN/research/stat/a01.pdf Table A – Market Capitalization of the World's Top Stock Exchanges (As at end of June 2012)]. Securities and Exchange Commission (China).</ref> Helstu viðskiptalönd Bandaríkjanna eru [[Kína]], [[Evrópusambandið]], [[Kanada]], [[Mexíkó]], [[Indland]], [[Japan]], [[Suður-Kórea]], [[Bretland]] og [[Taívan]].<ref name="auto">{{cite web |url=https://www.census.gov/foreign-trade/statistics/highlights/top/top1612yr.html|title = Top Trading Partners |date=December 2016 |access-date=July 8, 2017 |publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> Bandaríkin eru stærsta innflutningsland heims og annað stærsta útflutningsland heims.<ref>{{cite web |url=https://www.wto.org/english/res_e/statis_e/wts2019_e/wts2019_e.pdf |title=World Trade Statistical Review 2019 |work=[[World Trade Organization]] |page=100 |access-date=May 31, 2019}}</ref> Landið er með [[fríverslunarsamningur|fríverslunarsamninga]] við nokkur erlend ríki. Þar á meðal er [[fríverslunarsamningur Bandaríkjanna, Mexíkó og Kanada]] (USMCA).<ref>{{cite web |url=https://ustr.gov/trade-agreements/free-trade-agreements |title=United States free trade agreements |work=[[Office of the United States Trade Representative]] |access-date=May 31, 2019}}</ref> Í skýrslu um samkeppnishæfni á heimsvísu frá 2019 voru Bandaríkin í öðru sæti á eftir [[Singapúr]].<ref name="World Economic Forum">{{cite web |url=https://www3.weforum.org/docs/GCR2013-14/GCR_Rankings_2013-14.pdf |title=Rankings: Global Competitiveness Report 2013–2014 |publisher=World Economic Forum |access-date=June 1, 2014}}</ref> Af 500 fyrirtækjum á [[Fortune Global 500]]-listanum eru 121 með höfuðstöðvar í Bandaríkjunum.<ref>{{cite web|url=http://fortune.com/global500/list/filtered?hqcountry=U.S.|title=Global 500 2016|work=Fortune|access-date=2022-11-01|archive-date=2018-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180921142659/http://fortune.com/global500/list/filtered?hqcountry=U.S.|url-status=dead}}</ref> Þótt efnahagur Bandaríkjanna hafi þróast frá iðnaði, eru Bandaríkin enn iðnaðarstórveldi.<ref name="Econ">{{cite web|title=USA Economy in Brief|url=https://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|publisher=U.S. Dept. of State, International Information Programs|archive-url=https://web.archive.org/web/20080312123609/https://usinfo.state.gov/products/pubs/economy-in-brief/page3.html|archive-date=March 12, 2008}}</ref> Bandaríkin eru með minna [[velferðarkerfi]] og dreifa minna af tekjum gegnum skattkerfið en flest önnur [[hátekjuland|hátekjulönd]].<ref>{{cite web|author1=Isabelle Joumard|author2=Mauro Pisu|author3=Debbie Bloch|title=Tackling income inequality The role of taxes and transfers|url=https://www.oecd.org/eco/public-finance/TacklingincomeinequalityTheroleoftaxesandtransfers.pdf|publisher=OECD|access-date=May 21, 2015|date=2012}}</ref> Bandaríkin voru þannig í 41. sæti yfir lönd eftir [[launaójöfnuður|launaójöfnuði]] af 156 löndum árið 2017<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2172rank.html#us |title=''CIA World Factbook'' "Distribution of Family Income" |access-date=June 17, 2018 |archive-date=June 4, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604005151/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/06/12/afx3810988.html#us |url-status=dead }}</ref> og voru þar hæst allra þróaðra ríkja.<ref>{{cite news |last=Gray |first=Sarah |date=June 4, 2018 |title=Trump Policies Highlighted in Scathing U.N. Report On U.S. Poverty|url=http://fortune.com/2018/06/04/trump-policies-u-n-report-u-s-poverty/|work=[[Fortune (magazine)|Fortune]]|access-date=September 13, 2018|quote="The United States has the highest rate of income inequality among Western countries", the report states.}}</ref> Þann 2. febrúar 2022 voru [[þjóðarskuldir]] Bandaríkjanna 30 billjónir dala.<ref>{{Cite news |last=Rappeport |first=Alan |date=February 1, 2022 |title=U.S. National Debt Tops $30 Trillion as Borrowing Surged Amid Pandemic |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2022/02/01/us/politics/national-debt-30-trillion.html |access-date=February 2, 2022 |issn=0362-4331}}</ref> == Íbúar == [[Manntalsskrifstofa Bandaríkjanna]] gaf út að íbúar landsins væru 331.449.281 þann 1. apríl 2020.<ref name=2020CENSUS>{{cite web|url=https://www.census.gov/newsroom/press-releases/2021/2020-census-apportionment-results.htmlpid=2020CENSUS&src=pt|title=Census Bureau's 2020 Population Count|work=[[United States Census]]|access-date=April 26, 2021}}</ref> Talan nær ekki yfir óinnfelldu ríkin ([[Púertó Ríkó]], [[Gvam]], [[Bandarísku Jómfrúaeyjar]], [[Bandaríska Samóa]] og [[Norður-Maríanaeyjar]]) og aðrar smáeyjar. Bandaríkin eru þar með [[Lönd eftir mannfjölda|þriðja fjölmennasta ríki heims]], á eftir [[Kína]] og [[Indland]]i.<ref name=":2">{{cite web|title=The World Factbook: United States|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|access-date=November 10, 2018|publisher=Central Intelligence Agency|archive-date=desember 12, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211212224932/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states/|url-status=dead}}</ref> Samkvæmt íbúafjöldaklukku stofnunarinnar, bættist nýr íbúi við á 100 sekúndna fresti 28. janúar 2021, eða 864 á dag.<ref>{{cite web|title=Population Clock|url=https://www.census.gov/popclock/|website=www.census.gov}}</ref> Árið 2018 voru 52% Bandaríkjamanna yfir 15 ára aldri giftir, 6% voru ekklar eða ekkjur, 10% fráskildir og 32% höfðu aldrei gifst.<ref>{{cite web|title=Table MS-1. Marital Status of the Population 15 Years Old and Over, by Sex, Race and Hispanic Origin: 1950 to Present|url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/families/marital.html|access-date=September 11, 2019|website=Historical Marital Status Tables|publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> Árið 2020 var [[frjósemishlutfall]] Bandaríkjanna 1,64 börn á konu<ref>{{Cite report|url=https://www.cdc.gov/nchs/data/vsrr/vsrr012-508.pdf|title=Births: Provisional data for 2020|last1=Hamilton|first1=Brady E.|last2=Martin|first2=Joyce A.|date=May 2021|publisher=National Center for Health Statistics|issue=12|doi=10.15620/cdc:104993|location=Hyattsville, MD|volume=Vital Statistics Rapid Release|last3=Osterman|first3=Michelle J.K.|doi-access=free}}</ref> og hæsta hlutfall barna á heimili með einu foreldri (23%).<ref>{{cite web|title=U.S. has world's highest rate of children living in single-parent households|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/12/12/u-s-children-more-likely-than-children-in-other-countries-to-live-with-just-one-parent/|access-date=March 17, 2020|website=Pew Research Center|language=en}}</ref> Íbúar Bandaríkjanna eiga sér fjölbreyttan uppruna. 37 skipulagðir upprunahópar voru með yfir milljón sem töldu sig til þeirra samkvæmt könnun árið 2004.<ref name="An2000">{{cite web|title=Ancestry 2000|url=https://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|date=June 2004|publisher=U.S. Census Bureau|url-status=live|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20041204015245/https://www.census.gov/prod/2004pubs/c2kbr-35.pdf|archive-date=December 4, 2004|access-date=December 2, 2016}}</ref> Stærsta þjóðarbrotið samkvæmt eigin skilgreiningu eru hvítir Bandaríkjamenn af evrópskum uppruna, eða 57,8%.<ref>{{cite web |url=https://www.npr.org/2021/08/13/1014710483/2020-census-data-us-race-ethnicity-diversity |title=A Breakdown of 2020 Census Demographic Data |author= |date=August 13, 2021 |website=NPR |publisher= |access-date= |quote=}}</ref> Bandaríkjamenn af rómönskum uppruna teljast vera 18,7% íbúa og þeldökkir Bandaríkjamenn 12,1%. Fjórði stærsti hópurinn eru Bandaríkjamenn af asískum uppruna, 5,9%. Bandaríkjamenn sem telja sig til [[frumþjóðir Ameríku|frumþjóða Ameríku]] eru um 1%. Þess ber að gæta að í manntalinu hefur verið hægt að haka við fleiri en einn valmöguleika frá árinu 2000 og árið 2020 merktu 4,1% allra svarenda við tvo eða fleiri möguleika (yfir 10% þeirra sem merktu við rómanskan uppruna).<ref>{{cite web|url=https://www.census.gov/library/visualizations/interactive/race-and-ethnicity-in-the-united-state-2010-and-2020-census.html |title=Race and Ethnicity in the United States: 2010 Census and 2020 Census |publisher=US Census Bureau |access-date=December 2, 2021}}</ref> Árið 2020 var [[miðaldur]] íbúa Bandaríkjanna 38,5 ár.<ref name=":2" /> Árið 2018 voru næstum 90 milljón innflytjendur og annarrar kynslóðar innflytjendur í Bandaríkjunum, eða 28% allra íbúa landsins.<ref>{{cite news|date=March 14, 2019|title=Frequently Requested Statistics on Immigrants and Immigration in the United States|work=[[Migration Policy Institute]]|url=https://www.migrationpolicy.org/article/frequently-requested-statistics-immigrants-and-immigration-united-states}}</ref> Af þeim íbúum sem fæddir voru erlendis, miðað við árið 2017, voru 45% með ríkisborgararétt, 27% með löglega skráða varanlega búsetu, 6% með löglega tímabundna búsetu og 23% ólöglegir innflytjendur.<ref name="KeyFindings">{{cite web|date=June 17, 2019|title=Key findings about U.S. immigrants|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/06/17/key-findings-about-u-s-immigrants/|publisher=Pew Research Center|access-date=október 27, 2022|archive-date=febrúar 27, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200227051906/https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/06/17/key-findings-about-u-s-immigrants/|url-status=dead}}</ref> Bandaríkin hafa um áratugaskeið verið leiðandi í móttöku [[flóttafólk]]s og tekið við fleirum en öll önnur lönd heims samanlagt.<ref name="PewRefugees">{{cite web|title=Key facts about refugees to the U.S.|url=https://www.pewresearch.org/fact-tank/2019/10/07/key-facts-about-refugees-to-the-u-s/|author=Jens Manuel Krogstad|date=October 7, 2019|publisher=Pew Research Center}}</ref> <div style="max-width:100%"> {| class="infobox" style="float:left; text-align:center; font-size:90%" ! align=center style="background:#FF9999;" colspan="8"| Stærstu borgir Bandaríkjanna |- ! align=center style="background:#f5f5f5;" | [[Listi yfir stærstu borgir Bandaríkjanna|Sæti]] ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Borg ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Fylki ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Íbúafjöldi ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Stórborgarsvæði ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Íbúafjöldi ! align=center style="background:#f5f5f5;" | Svæði ! align=center style="background:#f5f5f5;" | |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 1 ||align=left | '''[[New York-borg]]''' || [[New York-fylki]] || 8.398.748 || 1 || 18.818.536 || Norðausturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 2 ||align=left | '''[[Los Angeles]]''' || [[Kalifornía]] || 3.990.456 || 2 || 12.950.129 || Vesturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 3 ||align=left | '''[[Chicago]]''' || [[Illinois]] || 2.705.994 || 3 || 9.505.748 || Miðvesturríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 4 ||align=left | '''[[Houston]]''' || [[Texas]] || 2.325.502 || 6 || 5.539.949 || Suðurríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 5 ||align=left | '''[[Phoenix (Arizona)|Phoenix]]''' || [[Arizona]] || 1.660.272 || 13 || 4.039.182 || Vesturríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 6 ||align=left | '''[[Philadelphia]]''' || [[Pennsylvanía]] || 1.584.138 || 5 || 5.826.742 || Norðausturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 7 ||align=left | '''[[San Antonio]]''' || [[Texas]] || 1.532.233 || 29 || 1.942.217 || Suðurríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 8 ||align=left | '''[[San Diego]]''' || [[Kalifornía]] || 1.425.976 || 17 || 2.941.454 || Vesturströndin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 9 ||align=left | '''[[Dallas]]''' || [[Texas]] || 1.345.047 || 4 || 6.003.967 || Suðurríkin |- | align=center style="background:#f0f0f0;" | 10 ||align=left | '''[[San Jose]]''' || [[Kalifornía]] || 1.030.119 || 30 || 1.787.123|| Vesturströndin |- | colspan="11" align=center style="background:#f5f5f5;" | ''List of United States cities by population'' 2018 (Enska Wikipedia) |- |} {| style="float:right" | {{location map+ |Bandaríkin |float=center |width=350|caption= 10 stærstu borgir Bandaríkjanna|places= {{location map~ |Bandaríkin |lat=40.716667 |long=-74 |label=<small>[[New York-borg|New York]] |position=right}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=34.05 |long=-118.25 |label= [[Los Angeles]] |position=top}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=41.836944 |long=-87.684444 |label= [[Chicago]] |position=bottom}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=29.762778 |long=-95.383056 |label= [[Houston]] |position=right}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=33.448457 |long=-112.073844 |label= [[Phoenix (Arizona)|Phoenix]] |position=right}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=39.953333 |long=-75.17 |label= [[Philadelphia]] |position=bottom}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=29.416667 |long=-98.5 |label= [[San Antonio]] |position=left}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=32.715 |long=-117.1625 |label= [[San Diego]] |position=bottom}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=32.782778 |long=-96.803889 |label= [[Dallas]] |position=top}} {{location map~ |Bandaríkin |lat=37.335278 |long=-121.891944 |label= [[San Jose]]</small>|position=top}}}} |} </div> {{-}} === Tungumál === {|class="infobox" style="font-size: 90%; border: 1px solid #999; float: right; margin-left: 1em; width: 200px;" |- style="background:#f5f5f5;" !colspan="2"|Tungumál (2007)<ref name="USCB Lang">{{cite web | url = http://www.census.gov/compendia/statab/2010/tables/10s0053.pdf | publisher = U.S. Census Bureau | work = Statistical Abstract of the United States 2010 | title = Table 53—Languages Spoken at Home by Language: 2007 |accessdate=21. september 2009}}</ref> |- |[[Enska]] (''einungis'')||style="text-align: center;"|225,5 milljónir |- |[[Spænska]], þar með talin [[spænsk kreólamál]]||style="text-align: center;"|34,5 milljónir |- |[[Kínverska]]||style="text-align: center;"|2,5 milljónir |- |[[Franska]], þar með talin [[frönsk kreólamál]]||style="text-align: center;"|2,0 milljónir |- |[[Tagalog tungumál]]||style="text-align: center;"|1,5 milljónir |- |[[Víetnamska]]||style="text-align: center;"|1,2 milljónir |- |[[Þýska]]||style="text-align: center;"|1,1 milljónir |- |[[Kóreska]]||style="text-align: center;"|1,1 milljónir |} [[Enska]] er í raun opinbert tungumál Bandaríkjanna, enda þótt ekkert opinbert mál sé skilgreint í alríkislögum. Samt gera sum lög, þar á meðal lög um veitingu ríkisborgararéttar, ráð fyrir ensku sem tungumáli landsins. Árið 2007 töluðu um 226 milljónir eða 80% landsmanna fimm ára og eldri einungis ensku heima hjá sér. Um 12% landsmanna tala [[Spænska|spænsku]] heima hjá sér en spænska er næstalgengasta tungumálið í Bandaríkjunum og algengasta annað mál sem kennt er í skólum.<ref>{{cite web | url = http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf | title = Foreign Language Enrollments in United States Institutions of Higher Learning | date = haust 2002 | publisher = MLA |accessdate=16. október 2006 | archive-date = 2008-08-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080803020358/http://www.adfl.org/resources/enrollments.pdf |url-status=dead }}</ref> Sumir Bandaríkjamenn vilja að enska verði gerð að opinberu máli landsins með lögum, eins og er raunin í 28 ríkjum.<ref>{{cite web | author = Jody Feder | url = https://www.ilw.com/immigrationdaily/news/2007,0515-crs.pdf | title = English as the Official Language of the United States—Legal Background and Analysis of Legislation in the 110th Congress | date = 25. janúar 2007 | publisher = Ilw.com (Congressional Research Service) |accessdate=19. júní 2007}}</ref> Á [[Hawaii]] eru bæði [[hawaiska]] og enska skilgreind sem opinber tungumál í lögum ríkisins.<ref>{{cite web | url = http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html | title = The Constitution of the State of Hawaii, Article XV, Section 4 | publisher = Hawaii Legislative Reference Bureau | date = 7. nóvember 1978 |accessdate=19. júní 2007 | archive-date = 2013-07-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130724231656/http://www.hawaii.gov/lrb/con/conart15.html |url-status=dead }}</ref> Í [[Nýja-Mexíkó]] er ekkert opinbert tungumál skilgreint en lög kveða á um notkun bæði ensku og spænsku. Í [[Louisiana]] er því eins farið með ensku og frönsku.<ref>{{cite book | author = Susan J. Dicker | title = Languages in America: A Pluralist View | url = https://archive.org/details/languagesinameri00dick | year = 2003 | pages = [https://archive.org/details/languagesinameri00dick/page/216 216], 220–25 | location = Clevedon, UK | publisher = Multilingual Matters}}</ref> Í sumum öðrum ríkjum, svo sem [[Kalifornía|Kaliforníu]] kveða lög á um að ákveðin opinber skjöl verði að vera tiltæk á spænsku auk ensku, þar á meðal skjöl er varða dómstóla.<ref>{{cite web | url = http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=ccp&group=00001-01000&file=412.10-412.30 | title = California Code of Civil Procedure, Section 412.20(6) | publisher = Legislative Counsel, State of California |accessdate=17. desember 2007 | archive-date = 2010-07-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100722010302/http://www.leginfo.ca.gov/cgi-bin/displaycode?section=ccp&group=00001-01000&file=412.10-412.30 |url-status=dead }} {{cite web | url = http://www.courtinfo.ca.gov/forms/allforms.htm | title = California Judicial Council Forms | publisher = Judicial Council, State of California |accessdate=17. desember 2007 }}</ref> Sum svæði viðurkenna stöðu tungumála innfæddra auk ensku: [[Samóamál]] og [[kamorrómál]] eru viðurkennd á Bandarísku Samóaeyjum og í Guam; Spænska er opinbert mál á [[Púertó Ríkó]]. === Menntun === [[Mynd:Columbia University - Low Memorial Library-D.JPG|thumb|left|Low Memorial-bókasafnið í [[Columbia-háskóli|Columbia-háskóla]]]] Bæði fylki og sveitarfélög reka opinbera skóla í Bandaríkjunum en [[menntamálaráðuneyti Bandaríkjanna]] setur skólahaldi reglur og styrkir starfsemina. Í flestum fylkjum er skólaskylda frá sex eða sjö ára aldri til átján ára aldurs en þá lýkur menntaskóla (e. ''high school'') eftir tólfta bekk. Í sumum fylkjum geta nemendur lokið menntaskóla sextán eða sautján ára gamlir. Um 12% barna ganga í einkaskóla og rétt rúmlega 2% barna hljóta menntun sína heima fyrir. Um 84,6% Bandaríkjamanna hafa lokið stúdentsprófi um 25 ára aldur. Fjölmargir [[Háskóli|háskólar]] eru starfræktir í Bandaríkjunum, bæði ríkisreknir og einkareknir, auk [[alþýðuháskóli|alþýðuháskóla]]. Um 52,6% Bandaríkjamanna hafa stundað nám á háskólastigi og 27,2% ljúka [[B.A.-gráða|B.A.-gráðu]] (eða annarri sambærilegri gráðu í grunnnámi). Um 9,6% Bandaríkjamanna hafa lokið framhaldsnámi á háskólastigi. Margir af [[Akademísk röðun háskóla|fremstu háskólum heims]] eru í Bandaríkjunum, þar á meðal [[Harvard-háskóli|Harvard]], [[Princeton-háskóli|Princeton]], [[Yale-háskóli|Yale]], [[Stanford-háskóli|Stanford]], [[Columbia-háskóli|Columbia]], [[Cornell-háskóli|Cornell]], [[Brown-háskóli|Brown]], [[Pennsylvaníuháskóli]], [[Chicago-háskóli]], [[Tækniháskólinn í Massachusetts|MIT]], og [[Tækniháskólinn í Kaliforníu|Caltech]]. [[Læsi]] í Bandaríkjunum er talið vera 99%. [[Sameinuðu þjóðirnar]] gefa Bandaríkjunum einkunnina 0,97 á menntakvarða og eru Bandaríkin því í tólfta sæti.<ref>{{cite web|title=Human Development Indicators|year=2005|publisher=United Nations Development Programme, Human Development Reports|accessdate=14. janúar 2008|url=https://hdr.undp.org/reports/global/2005/pdf/HDR05_HDI.pdf}}</ref> == Menning == [[File:Liberty02.jpg|thumb|upright|[[Frelsisstyttan]] var gjöf frá [[Frakkland]]i og hefur orðið að táknmynd fyrir [[ameríski draumurinn|ameríska drauminn]].<ref>{{cite web| title = Statue of Liberty| website=World Heritage| publisher=UNESCO| url = https://whc.unesco.org/en/list/307| access-date = January 4, 2022}}</ref>]] Bandaríkin eru [[fjölmenning]]arríki sem byggist á miklum fjölda ólíkra upprunahópa, hefða og gilda.<ref name="DD">{{cite book|last1=Adams|first1=J.Q.|last2=Strother-Adams|first2=Pearlie|title=Dealing with diversity : the anthology|url=https://archive.org/details/dealingwithdiver0000adam|date=2001|publisher=Kendall/Hunt Pub|location=Chicago|isbn=978-0-7872-8145-8}}</ref><ref name="Society in Focus">{{cite book|last1=Thompson|first1=William E.|last2=Hickey|first2=Joseph V.|title=Society in focus : an introduction to sociology|date=2004|publisher=Pearson/Allyn and Bacon|location=Boston|isbn=978-0-205-41365-2|edition=5th}}</ref> Menningarleg áhrif Bandaríkjanna eru auk þess mikil á heimsvísu.<ref>[[United States#BBC18may|BBC, April 2008: Country Profile: United States of America]]</ref><ref>{{Cite journal|last1=Fergie|first1=Dexter|date=March 24, 2022|title=How American Culture Ate the World|magazine=The New Republic|url=https://newrepublic.com/article/165836/american-culture-ate-world-righteous-smokescreen-globalization-review|access-date=July 3, 2022|issn=0028-6583}}</ref> Frumbyggjamenning í Bandaríkjunum telur meðal annars menningu [[Frumþjóðirnar|Frumþjóðanna]], [[Hawaii-búar|Hawaii-búa]] og [[frumbyggjar Alaska|frumbyggja Alaska]], en þess utan eru núverandi íbúar Bandaríkjanna eða forfeður þeirra nær allir innflytjendur eða fluttir þangað sem þrælar síðustu fimm aldirnar.<ref>{{cite book|last1=Fiorina|first1=Morris P.|author-link1=Morris P. Fiorina|last2=Peterson|first2=Paul E.|title=The New American democracy|date=2010|publisher=Longman|location=London|isbn=978-0-205-78016-7|page=97|edition=7th}}</ref> Bandarísk meginstraumsmenning er því [[vestræn menning]] sem byggist að mestu leyti á menningu evrópskra innflytjenda með menningaráhrifum meðal annars frá afrískum þrælum.<ref name="DD" /><ref>{{cite book|last1=Holloway|first1=Joseph E.|title=Africanisms in American culture|date=2005|publisher=Indiana University Press|location=Bloomington|isbn=978-0-253-21749-3|pages=18–38|edition=2nd}}<br />{{cite book|last1=Johnson|first1=Fern L.|title=Speaking culturally : language diversity in the United States|url=https://archive.org/details/speakingcultural0000john|publisher=Sage Publications|isbn=978-0-8039-5912-5|page=[https://archive.org/details/speakingcultural0000john/page/116 116]|year=2000 }}</ref> Síðustu tvær aldir hefur aðflutningur fólks frá [[Asía|Asíu]] og sérstaklega [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], bæst við blöndu bandarískrar menningar sem er stundum lýst sem [[bræðslupottur|bræðslupotti]] eða ósamstæðri [[salatskál (myndhverfing)|salatskál]].<ref name="DD" /> Þrátt fyrir aðlögun innflytjenda að bandarískri meginstraumsmenningu er mikill félagslegur ójöfnuður sem byggist meðal annars á uppruna, kynþætti<ref>{{cite book|last=Bonilla-Silva|first=Eduardo|url=https://books.google.com/books?id=6IG7QgAACAAJ&q=racism+without+racists|title=Racism without Racists: Color-blind Racism and the Persistence of Racial Inequality in the United States|publisher=Rowman & Littlefield|year=2003|isbn=978-0-7425-1633-5|location=Lanham|pages=2–29}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> og auðlegð.<ref>{{cite news|date=June 4, 2018|title="Contempt for the poor in US drives cruel policies," says UN expert|work=[[OHCHR]]|url=https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23172&LangID=E|access-date=June 5, 2018}}</ref> Bandarískt samfélag er stundum talið einkennast af sterku [[vinnusiðferði]],<ref>{{cite journal|last=Porter|first=Gayle|title=Work Ethic and Ethical Work: Distortions in the American Dream|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-business-ethics_2010-11_96_4/page/535|volume=96|number=4|date=November 2010|pages=535–550|journal=[[Journal of Business Ethics]]|jstor=29789736|publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer]]|doi=10.1007/s10551-010-0481-6 |s2cid=143991044 }}</ref> samkeppnishæfni,<ref>{{cite journal|last=Stephens|first=R.H.|title=The Role Of Competition In American Life|date=September 1952|volume=24|number=3|journal=[[The Australian Quarterly]]|publisher=[[Australian Institute of Policy and Science]]|pages=9–14|jstor=41317686}}</ref> og einstaklingshyggju.<ref>{{cite journal|last1=Grabb|first1=Edward|last2=Baer|first2=Douglas|last3=Curtis|first3=James|title=The Origins of American Individualism: Reconsidering the Historical Evidence|jstor=3341789|doi=10.2307/3341789|volume=24|number=4|year=1999|pages=511–533|journal=[[Canadian Journal of Sociology]]|publisher=[[University of Alberta]] |issn=0318-6431}}</ref> „[[Bandaríska trúarjátningin]]“ leggur áherslu á frelsi, jafnrétti, einkaeign, lýðræði, réttarríki og takmörkuð afskipti stjórnvalda.<ref>{{cite book|last=Huntington|first=Samuel P.|author-link=Samuel P. Huntington|title=Who are We?: The Challenges to America's National Identity|year=2004|publisher=Simon & Schuster|chapter-url=https://books.google.com/books?id=6xiYiybkE8kC&q=core|chapter=Chapters 2–4|isbn=978-0-684-87053-3|access-date=October 25, 2015|url=https://archive.org/details/whoarewechalleng00hunt }}.</ref> Miðað við aðrar þjóðir gefa Bandaríkjamenn mjög mikið til góðgerðamála. Samkvæmt könnun [[Charities Aid Foundation]] frá 2016 gáfu Bandaríkjamenn 1,44% af landsframleiðslu til góðgerðamála, mun meira en nokkrir aðrir.<ref>{{cite web|url=https://www.cafonline.org/docs/default-source/about-us-policy-and-campaigns/gross-domestic-philanthropy-feb-2016.pdf|date=January 2016|publisher=[[Charities Aid Foundation]]|title=GROSS DOMESTIC PHILANTHROPY: An international analysis of GDP, tax and giving|access-date=July 18, 2022}}</ref> [[Ameríski draumurinn]], trúin á [[félagslegur hreyfanleiki|félagslegan hreyfanleika]], er lykill að aðdráttarafli landsins fyrir innflytjendur.<ref>{{cite web|url=https://www.gallup.com/poll/161435/100-million-worldwide-dream-life.aspx|title=More Than 100 Million Worldwide Dream of a Life in the U.S. More than 25% in Liberia, Sierra Leone, Dominican Republic want to move to the U.S.|last=Clifton|first=Jon|date=March 21, 2013|publisher=Gallup|access-date=January 10, 2014}}</ref> Hvort þessi trú byggist á staðreyndum er umdeilt.<ref name="socialmobility">*{{cite web|url=https://www.oecd.org/tax/public-finance/chapter%205%20gfg%202010.pdf|title=A Family Affair: Intergenerational Social Mobility across OECD Countries|publisher=OECD|website=Economic Policy Reforms: Going for Growth|year=2010|access-date=September 20, 2010}} * {{cite web|url=https://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|title=Intergenerational Mobility in Europe and North America|author1=Blanden, Jo|author2=Gregg, Paul|author3=Machin, Stephen|publisher=Centre for Economic Performance|date=April 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20060623094610/https://www.suttontrust.com/reports/IntergenerationalMobility.pdf|archive-date=June 23, 2006}} * {{cite web|last1=Gould|first1=Elise|title=U.S. lags behind peer countries in mobility|url=https://www.epi.org/publication/usa-lags-peer-countries-mobility/|website=[[Economic Policy Institute]]|access-date=July 15, 2013|date=October 10, 2012}} * {{cite journal|last=Winship|first=Scott|title=Overstating the Costs of Inequality|journal=National Affairs|date=Spring 2013|url=https://www.brookings.edu/~/media/Research/Files/Articles/2013/03/overstating%20inequality%20costs%20winship/overstating%20inequality%20costs%20winship.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024141452/https://www.brookings.edu/~/media/Research/Files/Articles/2013/03/overstating%20inequality%20costs%20winship/overstating%20inequality%20costs%20winship.pdf|archive-date=October 24, 2013|access-date=January 10, 2014 }}</ref><ref name="CAP">{{cite web|title=Understanding Mobility in America|url=https://www.americanprogress.org/issues/economy/news/2006/04/26/1917/understanding-mobility-in-america/|website=Center for American Progress|date=April 26, 2006}}</ref><ref name="Schneider">{{cite web|last=Schneider|first=Donald|title=A Guide to Understanding International Comparisons of Economic Mobility|url=https://www.heritage.org/research/reports/2013/07/a-guide-to-understanding-international-comparisons-of-economic-mobility|publisher=The Heritage Foundation|access-date=August 22, 2013|date=July 29, 2013}}</ref> Algeng skoðun í Bandaríkjunum er að landið sé [[stéttlaust samfélag]],<ref>{{cite book|last=Gutfeld|first=Amon|year=2002|title=American Exceptionalism: The Effects of Plenty on the American Experience|publisher=Sussex Academic Press|location=Brighton and Portland|page=65|isbn=978-1-903900-08-6}}</ref> en fræðimenn hafa bent á markverðan mun á stéttum í landinu, sem hefur áhrif á félagsmótun, tungumál og gildi.<ref>{{cite book|last=Zweig|first=Michael|year=2004|title=What's Class Got To Do With It, American Society in the Twenty-First Century|publisher=Cornell University Press|location=Ithaca, NY|isbn=978-0-8014-8899-3}} {{cite web|url=https://eric.ed.gov/ERICWebPortal/Home.portal?_nfpb=true&_pageLabel=RecordDetails&ERICExtSearch_SearchValue_0=ED309843&ERICExtSearch_SearchType_0=eric_accno&objectId=0900000b800472a5|title=Effects of Social Class and Interactive Setting on Maternal Speech|publisher=Education Resource Information Center|access-date=January 27, 2007}}</ref> Bandaríkjamenn eiga til að leggja mikla áherslu á efnahagslegan árangur, en telja líka jákvætt að vera [[meðalmaður]].<ref>{{cite book|last=O'Keefe|first=Kevin|year=2005|title=The Average American|publisher=PublicAffairs|location=New York|isbn=978-1-58648-270-1|url=https://archive.org/details/averageamericant00okee }}</ref> === Bandarískar bókmenntir === [[Mynd:Walt Whitman - George Collins Cox.jpg|thumb|right|Bandaríski rithöfundurinn og skáldið Walt Whitman árið 1887.]] Á [[18. öldin|18. öld]] og snemma á [[19. öldin]]ni voru bandarískar bókmenntir undir miklum áhrifum frá evrópskum bókmenntum. Rithöfundar á borð við [[Nathaniel Hawthorne]], [[Edgar Allan Poe]] og [[Henry David Thoreau]] skópu sérstakt yfirbragð og tón bandarískra bókmennta um miðja 19. öld. Rithöfundurinn [[Mark Twain]] og skáldið [[Walt Whitman]] voru áhrifamiklir á síðari hluta 19. aldar. [[Emily Dickinson]] er nú álitin mikilvægt skáld enda þótt hún væri flestum ókunn í lifanda lífi. Nokkur ritverk eru öðrum fremur talin einkenna bandaríska menningu en það eru saga [[Herman Melville|Hermans Melville]], ''[[Moby-Dick]]'' (1851), ''[[Ævintýri Stikilsberja-Finns]]'' (1885) eftir Mark Twain og ''[[Hinn mikli Gatsby]]'' (1925) eftir [[F. Scott Fitzgerald]]. Ellefu bandarískir borgarar hafa hlotið [[bókmenntaverðlaun Nóbels]], síðast [[Toni Morrison]] árið 1993. [[William Faulkner]] og [[Ernest Hemingway]] eru gjarnan taldir meðal áhrifamestu höfunda 20. aldar. Vinsælar bókmenntagreinar eins og [[Vestri|vestrar]] og [[krimmi|krimmar]] urðu til í Bandaríkjunum. === Bandarísk heimspeki === [[Mynd:Hilary Putnam.jpg|thumb|right|Bandaríski heimspekingurinn [[Hilary Putnam]]]] Henry David Thoreau og [[Ralph Waldo Emerson]] voru frumkvöðlar bandarískrar heimspeki á [[Heimspeki 19. aldar|19. öld]]. Á síðari hluta 19. aldar og í upphafi þeirrar [[Heimspeki 20. aldar|20.]] varð [[gagnhyggja]] til hjá heimspekingum á borð við [[Charles Sanders Peirce]], [[William James]] og [[John Dewey]]. Á 20. öld voru bandarískir heimspekingar áfram undir miklum áhrifum frá gagnhyggjunni en urðu einnig fyrir miklum áhrifum frá [[rökgreiningarheimspeki]]nni frá Evrópu, ekki síst á fjórða áratug aldarinnar þegar margir af helstu heimspekingum Evrópu flúðu [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðið]]. Meðal merkra bandarískra heimspekinga 20. aldar má nefna [[Willard Van Orman Quine|W.V.O. Quine]], [[Hilary Putnam]], [[Wilfrid Sellars]], [[Nelson Goodman]], [[Donald Davidson]], [[Richard Rorty]], [[Saul Kripke]] og [[John Searle]]. Bandaríski málvísindamaðurinn [[Noam Chomsky]] hefur einnig látið að sér kveða. Segja má að [[John Rawls]] hafi einn síns liðs vakið [[stjórnmálaheimspeki]] af værum blundi þegar bók hans ''[[Kenning um réttlæti]]'' kom út árið 1971. Í kjölfarið fylgdi [[Robert Nozick]] og fjöldi annarra stjórnmálaheimspekinga. === Bandarísk matarmenning === Deep-dish [[pizza]] var fundin upp í [[Chicago]], [[Illinois]] og dreifðist þaðan um heiminn. Hún er til í ýmsum formum, sem dæmi má nefna afbrigði frá [[Alaska]] þar sem elgskjöt er haft sem álegg. Ítölsk pylsa er algengt álegg á pizzur í Bandaríkjunum. [[BBQ-sósa]] er önnur vel þekkt bandarísk uppfinning og er í miklu uppáhaldi hjá fólki víðs vegar um heiminn. BBQ-sósa er mjög vinsæl með [[Grillmatur|grillmat]] en mikið er borðað af honum í Suðurríkjum Bandaríkjanna. [[Coca Cola]] var fundið upp árið 1886 af [[dr. John Stith Pemberton]], lyfjafræðingi frá Atlanta í Georgíu. Matreiðsluaðferðir Bandaríkjanna eru sambland hefða frá ýmsum stöðum, meðal annars frá Frakklandi, Afríku og frumbyggjum. [[Grasker]] einkenna mið- og norðurríki Bandaríkjanna, skelfiskur við Mexíkóflóa og nautasteikur eru helst þekktar í Texas.<ref>{{cite web|url=http://www.noatun.is/Heimsins-eldhus/Bandarisk-matargerd|title=Bandarísk matargerð|work=Nóatún|accessdate=18. september 2010|archive-date=2010-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100423043714/http://www.noatun.is/Heimsins-eldhus/Bandarisk-matargerd|url-status=dead}}</ref> Til viðbótar við þessa flóru eiga borgir Bandaríkjanna heilu hverfin sem bjóða upp á matarmenningu frá ýmsum heimshornum. Stórum matarskömmtum og [[skyndibiti|skyndibitamenningu]] hefur oft verið kennt um offitu í Bandaríkjunum.<ref>{{cite web|url=http://www.bb.is/Pages/26?NewsID=18186|title=Bandaríkjamenn velja skyndibitann fram yfir hollustuna|work=Bæjarins Besta, fréttavefur|accessdate=18. september 2010|archive-date=2011-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20111204215751/http://bb.is/Pages/26?NewsID=18186|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[Listi yfir stærstu borgir Bandaríkjanna]] == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál = en|titill = United States|mánuðurskoðað = 18. september|árskoðað = 2010}} == Tenglar == {{Commonscat|United States|Bandaríkjunum}} === Heimasíður Bandaríkjastjórnar === * [http://www.usa.gov USA.gov], opinber heimasíða bandaríska stjórnkerfisins * [https://www.house.gov/ United States House of Representatives], opinber heimasíða fulltrúadeildar Bandaríkjaþings * [http://www.senate.gov/ United States Senate], opinber heimasíða öldungaráðsdeildar Bandaríkjaþings * [https://www.supremecourtus.gov/ Supreme Court of the United States], opinber heimasíða hæstaréttar Bandaríkjanna * [http://www.whitehouse.gov/ The White House], opinber heimasíða Hvíta hússins === Upplýsingasíður === * [http://tonto.eia.doe.gov/state/ Energy Information Administration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100211021248/http://tonto.eia.doe.gov/state/ |date=2010-02-11 }}, opinber upplýsingasíða um orkunotkun Bandaríkjanna * [http://usinfo.state.gov/infousa/index.html InfoUSA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081112032831/http://usinfo.state.gov/infousa/index.html |date=2008-11-12 }}, alhliða upplýsingasíða um Bandaríkin * [http://www.census.gov/ United States Census Bureau] * [http://www.ers.usda.gov/statefacts/ United States Department of Agriculture: State Fact Sheets] * [https://www.teacheroz.com/states.htm The 50 States of the U.S.A.] === Ýmsir tenglar === * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3872378 „Bandaríki Norður-Ameríku“; grein í ''Tímanum'' 1976] * {{Vísindavefurinn|3028|Hvað heita öll fylki Bandaríkjanna?}} * {{Vísindavefurinn|2581|Hvað eru Bandaríkin stór að flatarmáli?}} * {{Vísindavefurinn|1055|Hve margir hafa forsetar Bandaríkjanna verið og hvað hétu þeir?}} * {{Vísindavefurinn|4383|Hvert er vald varaforseta Bandaríkjanna, innan bandaríska stjórnsýslukerfisins?}} * {{Vísindavefurinn|4858|Ef maður fæðist í Bandaríkjunum fær maður þá sjálfkrafa bandarískan ríkisborgararétt?}} * {{Vísindavefurinn|54689|Hversu margir búa í Bandaríkjunum?}} * {{Vísindavefurinn|1336|Af hverju eru Bandaríki Norður-Ameríku svona máttug?}} * {{Vísindavefurinn|2848|Hvað getið þið sagt mér um frelsisstríð Bandaríkjanna?}} * {{Vísindavefurinn|2467|Hvað borguðu Bandaríkjamenn fyrir Alaska þegar þeir keyptu það?}} {{Norður-Ameríka}} {{Bandaríkin}} {{APEC}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{G-20}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Fríverslunarsamningur Norður-Ameríku}} [[Flokkur:Bandaríkin| ]] [[Flokkur:Stofnað 1776]] [[Flokkur:Norður-Ameríkulönd]] gl1l2qcoyx3vrf80pkesz5g0bn8cq5v 0 1563 1958329 1950673 2026-03-31T17:39:08Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958329 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1980''' ('''MCMLXXX''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 80. ár 20. aldar og [[hlaupár]] sem hófst á þriðjudegi. == Innlendar Fréttir == === Janúar === * [[7. janúar]] – Jón D. Guðmundsson, vélstjóri um borð í [[Varðskipið Týr (1975)|varðskipinu Tý]], [[Morðið í varðskipinu Tý|myrðir tvo samstarfsfélaga sína]] að því virðist alveg upp úr þurru yfir morgunmatnum. Jón kastar sér því næst frá borði og finnst lík hans aldrei. Varðskipið var að fylgjast með loðnuveiði norðaustan við [[Kolbeinsey]] þegar atburðurinn gerðist.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090936|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[9. janúar]] – Hlaup hefst í [[Skaftá]] í annað sinn á fimm mánuðum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090988|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[18. janúar]] – Hitaveitan á [[Ísafjörður|Ísafirði]] er formlega tekin í notkun.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522498?iabr=on#page/n19/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[19. janúar]] – Röð óhappa herja á skipaflota [[Ísafjörður|Ísafjarðar]]. [[Skuttogari|Skuttogararnir]] Páll Pálsson og Erlingur rekast saman á miðunum, á sama tíma og skuttogarinn Bjartur fær á sig [[Brotsjór|brotsjó]]. Sama dag strandar skuttogarinn Hegranes við [[Skipeyri]], og litlu síðar strandar loðnuskipið Arnarnes á [[Ísafjarðarhöfn|Suðurtanga]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522498?iabr=on#page/n19/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[20. janúar]] – Saltfiskverkunarstöðin Bára á [[Suðureyri]] eyðilegst í eldi sem kemur upp þegar verið er að þíða leiðslu með gastæki.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522399?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[21. janúar]] – Íbúðarhús við Réttarstíg 3b á [[Eskifjörður|Eskifirði]] verður eldi að bráð árla morguns. Eigandi hússins nær naumlega að koma sér undan.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522428?iabr=on#page/n29/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[22. janúar]] – [[Reykjavík|Reykjavíkurborg]] kaupir [[Lög um lax- og silungsveiði|veiðiréttinn á laxi og silungi]] við [[Viðey]] á 12 milljón krónur.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522406?iabr=on#page/n7/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[23. janúar]] – [[Frakkland|Frönsku]] teiknimyndaþættirnir [[Einu sinni var...|''Einu sinni var...'']] eru frumsýndir í [[Sjónvarpið|sjónvarpi]] á Íslandi. Þættirnir eru í sýningu með íslenskri talsetningu út bæði [[9. áratugurinn|9.]] og [[10. áratugurinn|10. áratug]] [[20. öldin|síðustu aldar]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091270?iabr=on#page/n21/mode/2up|title=Dagblaðið - 19. tölublað (23.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[24. janúar]] – ** Eldur kviknar í hinu svokallaða Arnfríðarhúsi við Strandgötu 1b á [[Patreksfjörður|Patreksfirði]]. Fiskverkunarstöðin Oddur átti húsið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091352?iabr=on#page/n23/mode/2up|title=Dagblaðið - 22. tölublað (26.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-23}}</ref> ** Fjöldi tilkynninga um [[Fljúgandi furðuhlutur|fljúgandi furðuhluti]] berast fjölmiðlum eftir að skrítið ljós birtist á himni yfir [[Höfuðborgarsvæðið|Reykjavík og nágrenni]] í 2-3 mínútur.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522552?iabr=on#page/n1/mode/2up|title=Morgunblaðið - 21. tölublað (26.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[25. janúar]] – ** Kvikmyndin ''[[Land og synir (kvikmynd)|Land og synir]]'', byggð á samnefndri bók eftir [[Indriði G. Þorsteinsson|Indriða G. Þorsteinsson]], er frumsýnd á Íslandi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091364?iabr=on#page/n11/mode/2up|title=Dagblaðið - 23. tölublað (28.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522530?iabr=on#page/n11/mode/2up|title=Morgunblaðið - 20. tölublað (25.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> ** Timburhúsið Jörvi var flutt frá [[Akranes|Akranesi]] til [[Reykjavík|Reykjavíkur]] í fylgd lögreglumanna fjögurra umdæma.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091353?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Dagblaðið - 23. tölublað (28.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> ** Ferðaskrifstofa Akureyrar er stofnuð á [[Akureyri]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522680?iabr=on#page/n17/mode/2up|title=Morgunblaðið - 23. tölublað og Íþróttablað (29.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[2. janúar|27. janúar]] – [[Vestmannaeyjaflugvöllur|Ný flugstöð]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] er vígð og tekur við af gömlu eldhúsi sem hafði verið gert upp á [[Seinni heimsstyrjöldin|stríðsárunum]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522664?iabr=on#page/n1/mode/2up|title=Morgunblaðið - 23. tölublað og Íþróttablað (29.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[31. janúar]] – [[Fjármálaráðherra]] samþykkir reglugerð sem gerir ferðamönnum á leið til [[Ísland|Íslands]] kleift að [[Fríhöfn|taka með sér áfengi]] inn í landið á leiðinni heim frá útlöndum. [[Bjór#Bjórbannið|Sala á bjór]] er þó enn óheimil á Íslandi þar til 1. mars [[1989]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522782?iabr=on#page/n39/mode/2up|title=Morgunblaðið - 25. tölublað (31.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> === Febrúar === * [[2. febrúar]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]], leikhússtjóri, ákveður að bjóða kost á sér í [[Forsetakjör á Íslandi 1980|forsetakjöri]] sem fara á fram tæplega 5 mánuðum seinna. Hún er fyrsta konan sem býður sig fram.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522858?iabr=on#page/n43/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-27}}</ref> * [[4. febrúar]] – Guðni Rúnar Halldórsson, 25 ára gamall maður, drukknar þegar Lada-jeppi hans fer fram af [[Loftsbryggja|Loftsbryggju]] í [[Reykjavíkurhöfn]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522972?iabr=on#page/n1/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|höfundur=|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=2}}</ref> * [[5. febrúar]] – Tveir drengir, Oddur Ingvar Helgason (4. ára) og Ketill Axelsson (3. ára), drukkna eftir að hafa fallið niður um ís í [[Kópavogur|Kópavogsleirum]].<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523002?iabr=on#page/n31/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=32}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523004?iabr=on#page/n1/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 31. tölublað (07.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=2}}</ref> * [[6. febrúar]] – ** Stórt [[snjóflóð]] fellur á veginn undir [[Ólafsvíkurenni]]. Ríkharður Hjörleifsson, veghefilsstjóri, sleppur naumlega þar sem hann er að ryðja veginn þegar flóðið fellur á hann.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523042?iabr=on#page/n39/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 31. tölublað (07.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026|bls=40}}</ref> ** Bæjarstjórn [[Bolungarvík|Bolungarvíkur]] mótmælir harðlega verulegri skerðingu á þjónustu Pósts og síma en símaþjónusta á staðnum var skert úr 70 stundum í 35 á viku.<ref name=":1" /> *[[7. febrúar]] – [[Listaskáli alþýðu]] er vígður við hátíðlega athöfn að [[Grensásvegur|Grensásvegi]] 16. Listasafnið er í eigu verkalýðsfélaga [[ASÍ]], en það hafði fram að þessu verið til húsa á [[Laugavegur|Laugavegi]].<ref name=":1" /> * [[Mynd:Gunnarthoroddsen.JPG|alt=Andlitsmynd af Gunnari Thoroddsen, fyrrverandi ráðherra og þingmanni.|thumb|Gunnar Thoroddsen, 22. forsætisráðherra Íslands]][[8. febrúar]] – ** Sjálfstæðismaðurinn [[Gunnar Thoroddsen]] tekur við embætti forsætisráðherra af [[Benedikt Sigurðsson Gröndal|Benedikt Gröndal]]. [[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens|Ríkisstjórn Gunnars]] er skipuð af ráðherrum úr röðum [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]], [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalagsins]] og [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]]. Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins hafnar þó nýju ríkisstjórninni og skipar sér samhljóða í stjórnarandstöðu.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523122?iabr=on#page/n47/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 33. tölublað (09.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Útvarpsráð samþykkir að beina því til [[Ríkissjónvarpið|sjónvarpsins]] að hefja fréttaþjónustu fyrir [[Heyrnarskerðing|heyrnarskerta]] þar sem helstu fréttir dagsins verða teknar saman í stuttum texta. * [[10. febrúar]] – ** Bæjarþing [[Reykjavík|Reykjavíkur]] kveður upp dóm þess efnis að einstæðir foreldrar skuli halda [[Fæðingar- og foreldraorlof á Íslandi|mæðra- eða feðralaunum]] þrátt fyrir óvígða sambúð, sem fellir úr gildi fyrri venjur [[Tryggingastofnun|Tryggingastofnunar]].<ref name=":3">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523123?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 34. tölublað (10.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Mikil jarðskjálftahrina hefst á [[Krafla|Kröflusvæðinu]] sem fylgt er eftir af kvikuhlaupi í suðurátt og vægu landsigi.<ref name=":4">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523187?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 35. tölublað og Íþróttablað (12.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[11. febrúar]] – ** Skráður er mesti dagsafli í sögu [[Loðna|loðnuveiða]] við landið þegar 33 skip tilkynna um rúmlega 23 þúsund lestir til Loðnunefndar. Þetta met verður ekki slegið næstu 10 árin.<ref name=":4" /> ** Tvær nýjar [[Fokker Friendship]]<nowiki/>-skrúfuþotur, keyptar frá [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]], bætast í flugflota [[Flugleiðir|Flugleiða]].<ref name=":4" /> === Mars === * [[16. mars]] – Fjórða hrina [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hefst. Þetta [[eldgos]] er kallað skrautgos þar sem það stendur stutt en þykir fallegt === Apríl === === Maí === === Júní === * [[16. júní]] – [[Gufuneskirkjugarður]] er vígður. * [[17. júní]] – [[Bubbi Morthens]] gefur út sína fyrstu sólóplötu, ''[[Ísbjarnarblús]]''. * [[19. júní]] – Á aldarafmæli [[Jóhann Sigurjónsson|Jóhanns Sigurjónssonar]] er afhjúpaður [[minnisvarði]] um [[skáld]]ið á [[Laxamýri]] í [[Þingeyjarsýsla|Þingeyjarsýslu]]. * [[20. júní]] – Heimssöngvarinn [[Luciano Pavarotti]] kemur fram í [[Laugardalshöll]] á vegum Listahátíðar í Reykjavík og hlýtur góðar viðtökur. * [[21. júní]] – Kvikmyndin ''[[Óðal feðranna]]'' er frumsýnd á Íslandi. * [[29. júní]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] er kjörin forseti Íslands, fyrst allra kvenna í heiminum til að vera þjóðkjörin í embætti þjóðhöfðingja. === Júlí === * [[10. júlí]] – [[Greiðslukort]]aviðskipti hefjast á Íslandi þegar [[Kreditkort hf]] gefa út [[Eurocard|Eurocard-greiðslukort]]. Greiðslukort [[Visa]] koma ári síðar. === Ágúst === * [[1. ágúst]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] tekur formlega við embætti forseta [[Ísland]]s af [[Kristján Eldjárn|Kristjáni Eldjárn]]. * [[3. ágúst]] – [[Vigdís Finnbogadóttir]] opnar [[Safn Jóns Sigurðssonar]] á [[Hrafnseyri]] við Arnarfjörð. * [[8. ágúst]] – Viktor Kovalenko, [[Sovétríkin|sovéskur]] [[sjómaður]], biður um pólitískt hæli á [[Ísland]]i. Hann flyst síðar til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]]. * [[17. ágúst]] – [[Hekla|Heklugos]] hefst og stendur aðeins í nokkra daga. Aftur hefst stutt [[eldgos|gos]] þann [[9. apríl]] [[1981]] og er það talið framhald þessa goss. * [[24. ágúst]] – Fyrstu alþjóðlegu [[rallkeppni]] á [[Ísland]]i lýkur eftir fimm daga keppni. * [[31. ágúst]] – Á [[Fljótsdalshérað]]i finnst mikill [[Miðhúsasilfrið|silfursjóður]] sem er talinn vera frá [[landnámsöld]]. Löngu síðar spinna upp miklar deilur um aldur sjóðsins. === September === * [[13. september]] – ** Norðvestur-hlíð [[Skessuhorn]]s er klifin í fyrsta sinn af tveim ungum mönnum. Hlíðin hafði fram til þessa verið talin ókleif. ** [[Samtök herstöðvaandstæðinga]] halda ''[[Rokk gegn her]]'' tónleika í [[Laugardalshöll]]. * [[19. september]] – [[Tónlistarskóli FÍH]] tekur til starfa í [[Reykjavík]].<ref>{{Cite web|url=https://www.tonlistarskolifih.is/um-sk%C3%B3lann|title=Um skólann|website=Tónlistarskóli FÍH|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[29. september]] – Flugvél er flogið til Reykjavíkur frá [[Færeyjar|Færeyjum]] með mann standandi á þaki vélarinnar, en hann er að reyna að setja heimsmet. Flugið tekur sex klukkustundir. === Október === * [[6. október]] – Jarðstöðin [[Skyggnir]] er tekin í notkun, sem markar fyrsta skipti á Íslandi sem [[gervihnöttur|gervihnattasamband]] næst við útlönd. * [[18. október]] – Sjötta lota [[Kröflueldar|Kröfluelda]] hefst og stendur í fimm daga og er þetta jafnframt þriðja lotan á þessu ári. === Nóvember === * [[1. nóvember]] – [[Kraftlyftingar|Kraftlyftingarmaðurinn]] [[Skúli Óskarsson]] bætir heimsmetið í [[Réttstöðulyfta|réttstöðulyftu]] þegar hann lyftir 315,5 kg í 72 kg flokki. * [[27. nóvember]] – [[Utangarðsmenn]] gefa út sína fyrstu plötu, ''[[Geislavirkir]]''. === Desember === * [[7. desember]] – [[Golfklúbburinn Kjölur]] er stofnaður í [[Mosfellsbær|Mosfellsbæ]]. * [[23. desember]] – [[Þorláksmessuganga|Friðarganga á Þorláksmessu]] er haldin í [[Reykjavík]] í fyrsta sinn. * [[25. desember]] – Fyrsti hluti sjónvarpsmyndarinnar ''[[Paradísarheimt]]ar'' eftir [[Halldór Laxness]] er frumsýndur. * [[30. desember]] – [[Patrick Gervasoni]], frönskum manni sem sagður er á [[flóttamaður|landflótta]], er vísað af landi brott eftir miklar deilur. == Erlendar Fréttir == === Janúar === * [[1. janúar]] – Eftir breytingar á [[Svíþjóð|sænsku]] ríkiserfðalögunum er [[Viktoría Svíaprinsessa|Viktoría]] krýnd krónprinsessa í stað [[Karl Filippus Svíaprins|yngri bróður síns]]. * [[3. janúar]] – Fréttir berast af meintu samsæri um að ráða [[Kurt Waldheim]], aðalritara [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]], af dögum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1521751|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[4. janúar]] – ** Bann á kornsölu til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] er sett í gildi af [[Jimmy Carter]], forseta [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], með stuðning [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórn Evrópu]] að baki. ** [[Josip Broz Tito|Josip Tito]], forseti [[Júgóslavía|Júgóslavíu]], er lagður inn á sjúkrahús í [[Ljubljana]] vegna [[Blóðtappi|blóðtappa]] í fæti. Þrjóska Tito gagnvart því að láta taka af sér löppina átti eftir að draga á eftir sér dilk og leiða forsetann til dauða í Maí sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1521791|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> * [[9. janúar]] – 63 uppreisnarmenn eru hálshöggnir vegna þáttöku sinnar í nóvember [[Innrásin í stóru moskuna í Mecca|innrásinni]] í [[Stóra moskan (Mekka)|stóru moskuna]] í [[Mekka]] árið áður. * [[10. janúar]] – Aðskilnaðarsinnar á [[Korsíka|Korsíku]] taka 15 manns í gíslingu. [[Mynd:Short_Benjamin_1980_Dortmund.jpg|thumb|right|Nigel Short á skákmóti í Dortmund 1980]] * [[11. janúar]] – [[Nigel Short]] er yngsti [[skák|skákmaðurinn]] til að hljóta titilinn alþjóðlegur skákmeistari (en. [[:en:FIDE_titles#International_Master_(IM)|International Master]]), aðeins 14 ára gamall, eftir sigur sinn á [[Alþjóðlega skákþingið í Hastings|Alþjóðlega skákþinginu í Hastings]]. * [[14. janúar]] – [[Indira Gandhi]], leiðtogi [[Kongressflokkurinn|Kongressflokksins]], snýr aftur til valda sem fimmti [[Forsætisráðherra Indlands|Forsætisráðherra]] [[Indland|Indlands]] eftir að flokkurinn vinnur stórsigur í [[Þingkosningar á Indlandi 1980|þingkosningum]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3090888?iabr=on#page/n7/mode/2up|title=Dagblaðið - 5. tölublað (07.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[15. janúar]] – [[William Heinesen]] er gerður að heiðursborgara í [[Þórshöfn (Færeyjum)|Þórshöfn]]. * [[16. janúar]] – [[Bítlarnir|Bítillinn]] fyrrverandi [[Paul McCartney]] er handtekinn við komu sína til [[Tókýó]] með 220 grömm af [[marijúana]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091122|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-18}}</ref> [[File:Tjörnbroraset 1980. 18jan . (43) Star Clipper raserade Almöbron.JPG|thumb|Almö brúin í Svíþjóð eftir að MS Star Clipper sigldi á hana 18. janúar]] * [[18. janúar]] – Norska skipið [[MS Star Clipper|''MS Star Clipper'']] siglir á [[Almö brúin|Almö brúnna]] við eyjuna [[Tjörn (eyja)|Tjörn]] í þykkri þoku með þeim afleiðingum að stór hluti brúarinnar hrynur í sjóinn. Þegar það tekst loks að loka veginum hafa 8 manns látist við að aka fram af brúnni án vitneskju um áreksturinn og afleiðingar hans.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522444?iabr=on#page/n45/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[20. janúar]] – [[Jimmy Carter]] tilkynnir að Bandaríkin muni sniðganga [[Sumarólympíuleikarnir 1980|ólympíuleikana]] í [[Moskva|Moskvu]]. * [[21. janúar]] – ** Sænska skáldið [[Sara Lidman]] hlýtur [[Bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs]], fyrst kvenna, fyrir verk sitt ''Vredens Barn''.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091225|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2025-08-19}}</ref> ** [[Iran Air flug 291]] með 120 farþega innanborðs hrapar í aðflugi að [[Mehrabad-flugvöllur|Mehrabad-flugvelli]] við [[Teheran]] vegna slæmra veðurskylirða. Allir farþegar farast ásamt öllum 8 áhafnarmeðlimum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522399?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 17. tölublað og Íþróttablað (22.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[22. janúar]] – ** Sovéski nóbelsverðlaunahafinn [[Andrei Sakarov]] og kona hans, Yelena Bonner, eru handtekin í [[Moskva|Moskvu]] fyrir mótmæli Andrei gagnvart [[innrás Sovétmanna í Afganistan]]. Hann er í kjölfarið sviftur öllum orðum og viðurkenningum sem hann hefur hlotið vegna andsovésks áróðurs.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522447?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 18. tölublað (23.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> Hjónin eru send í útlegð til borgarinnar [[Gorky]], þar sem þau dvelja næstu 6 árin. ** Minnst 222 tína lífi sínu þegar áhorfendapallar hrynja við [[Nautaat|nautaatshring]] í borginni [[Sincalejo]] í [[Kólumbía|Kólumbíu]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522504?iabr=on#page/n25/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[23. janúar]] – Farþegarúta með 54 manns innanborðs, flest eldri borgarar, rennur til á ísilögðum vegi í [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalandi]] og hafnar á hvolfi. 12 manns láta lífið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522492?iabr=on#page/n13/mode/2up|title=Morgunblaðið - 19. tölublað (24.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-24}}</ref> * [[25. janúar]] – Fyrrum forseti [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]], [[Yun Po-Sumn]], er dæmdur í tveggja ára fangelsi fyrir mótmælaaðgerðir sem hann stóð fyrir í desember [[1979]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3091306?iabr=on#page/n5/mode/2up|title=Dagblaðið - 21. tölublað (25.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[26. janúar]] – [[Ísrael]] og [[Egyptaland]] taka upp stjórnmálasamband. * [[27. janúar]] – Sex [[Bandaríkin|bandarískum]] [[Sendiherra|diplómötum]] tókst að flýja [[Teheran]] með aðstoð [[Kanada|kanadíska]] sendiráðsins. Þetta tekst þeim með því að þykjast vera hluti af sendiráðinu.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522711?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 24. tölublað (30.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> Árið [[2012]] framleiðir [[Ben Affleck]] kvikmyndina [[Argo (kvikmynd)|Argo]] um þessa þrekraun ásamt því að leika eitt aðalhlutverkanna. * [[29. janúar]] – Árekstur tveggja skipa í mynni [[Tampaflói|Tampaflóa]] verður 23 manns að bana þegar [[akkeri]] [[Olíuskip|olíuskipsins]] ''Capricorn'' festist í [[Strandgæsluskip|strandgæsluskipinu]] ''Blackthorn'', með þeim afleiðingum að Blackthorn brotnar í tvennt. Þetta er fyrsta af tveimur mannskæðum slysum í flóanum þetta vor.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522724?iabr=on#page/n13/mode/2up|title=Morgunblaðið - 24. tölublað (30.01.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> * [[31. janúar]] – ** [[Borgarastyrjöldin í Gvatemala]]: Lögregla ræðst inn í [[Spánn|spænska]] sendiráðið í [[Gvatemalaborg]], þar sem mótmælendur hafast við, [[bruni spænska sendiráðsins í Gvatemala|brenna það]] og myrða 36 manns. Spænski sendiherrann sleppur naumlega með því að skríða út um glugga. ** [[Júlíana Hollandsdrottning]] tilkynnir í sjónvarpsávarpi í Soestdijk-höllinni að hún muni leggja niður völd í lok apríl, og fela þau elstu dóttur sinni [[Beatrix Hollandsdrottning|Beatrix krónprinsessu]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522783|title=Tímarit.is|last=Landsbókasafn Íslands - Háskólabókasafn|website=timarit.is|language=is|archive-url=https://web.archive.org/web/20230302172312/https://timarit.is/page/1522783|archive-date=2023-03-02|access-date=2026-03-16|url-status=live}}</ref> ** [[Muhammad Ali]], fyrrverandi heimsmeistari í hnefaleikum, aflýsir Indlandsferð sinni og tilkynnir að [[Jimmy Carter]] Bandaríkjaforseti hafi beðið sig að fara í "viðkvæma sendiför" til Mið-austurlanda og Afríku í staðinn. === Febrúar === * [[1. febrúar]] – ** [[Spánn]] slítur stjórnmálasambandi við [[Gvatemala]] í kjölfar innrásarinnar í sendiráðið daginn áður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522815?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> ** Landstjórn [[Grænland|Grænlands]] fer fram á við [[Danmörk|dönsku]] ríkisstjórnina að [[Fiskveiðilögsaga|fiskveiðitakmörkin]] verði færð út í 200 sjómílur umhverfis alla eyjuna.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1522815?iabr=on#page/n0/mode/2up|title=Morgunblaðið - 27. tölublað (02.02.1980) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-08-26}}</ref> ** Æstur múgur gerir árás á sendiráð [[Frakkland|Frakklands]] í [[Trípólí]], höfuðborg [[Líbía|Líbíu]]. Allir starfsmenn sendiráðsins sleppa ómeiddir, en múgurinn gjöreyðileggur allt sem hönd á festir í byggingunni.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522923?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 29. tölublað og Íþróttablað (05.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> *[[2. febrúar]] – [[Joseph Fontanet]], fyrrum ráðherra [[Frakkland|Frakklands]] í ríkisstjórnum [[Charles de Gaulle]] og [[Georges Pompidou]], lætur lífið af sárum sem hann hlaut þegar vopnaðir menn skutu hann tveimur dögum fyrr.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522859?iabr=on|titill=Morgunblaðið - 28. tölublað (03.02.1980) - Tímarit.is|útgefandi=tímarit.is|mánuður=|ár=|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[4. febrúar]] – [[Ruhollah Khomeini]], æðstiklerkur [[Íran|Írans]], skipar [[Abolhassan Banisadr]] í stöðu fyrsta forseta landsins eftir að íranska keisaradæmið var leyst upp í [[Íranska byltingin|írönsku byltingunni 1979]].<ref name=":0" /> * [[5. febrúar]] – Hópur vinstri sinna nær [[Spánn|spænska]] sendiráðinu í [[San Salvador]] á sitt vald og tekur 6 gísla, þ.á.m. spænska sendiherrann. Aðeins eru 6 dagar liðnir síðan svipuð innrás í [[Gvatemala]] endaði í hörmung.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1522971?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 30. tölublað (06.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2026}}</ref> * [[7. febrúar]] – ** Stjórnvöld í [[Afganistan]] fallast á að leyfa sendinefnd Alþjóðaráðs [[Rauði krossinn|Rauða krossins]] að vitja pólitískra fanga í fangelsum landsins.<ref name=":1">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/1523043?iabr=on#page/n0/mode/2up|titill=Morgunblaðið - 32. tölublað (08.02.1980)|útgefandi=tímarit.is|mánuðurskoðað=17. mars|árskoðað=2026}}</ref> ** Norska leikkonan [[Liv Ullmann]] heimsækir flóttamannabúðir [[Kambódía|Kambódíumanna]] við landamæri [[Taíland|Taílands]] á meðan ástandið í landinu versnar, bæði vegna átaka og vatnsskorts.<ref name=":1" /> ** Blaðamaðurinn [[Duncan Campbell]] opinberar umfangsmiklar [[Njósnir|símahleranir]] [[Breska leyniþjónustan|bresku leyniþjónustunnar]] á sendiráðum í [[Lundúnaborg]], þar á meðal bandaríska sendiráðinu, undir dulnefninu „Tinkerbell“. [[Margaret Thatcher]], forsætisráðherra [[Bretland|Bretlands]], neitar því og segir slíkum aðgerðum einungis beint gegn glæpamönnum og hryðjuverkamönnum.<ref name=":1" /> * [[8. febrúar]] – ** Minnst átta manns falla í miklum átökum í [[Líbanon]] í kjölfar ákvörðunar [[Sýrland|Sýrlendinga]] um að draga friðargæslusveitir sínar frá [[Beirút]].<ref name=":2" /> ** Forsetaframbjóðandi [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]], [[Ronald Reagan]], sakar [[Jimmy Carter]] um að leyna frá almenningi upplýsingum um meintan undirbúning [[Kúba|Kúbu]] til að ráðast á [[Óman]] sem stuðning við stríðs [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] í [[Persaflói|Persaflóa]].<ref name=":2" /> ** Neyðarástand skapast í mörgum borgum í [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalandi]] þegar fljótin [[Rín]] og [[Mósel]] flæða yfir bakka sína vegna mikilla hlýinda og þíðu.<ref name=":2" /> * [[9. febrúar]] – Þjófar stela tuttugu litsjónvarpstækjum frá bækistöðvum íþróttafréttamanna á [[Vetrarólympíuleikarnir 1980|Vetrarólympíuleikunum]] í [[Lake Placid]].<ref name=":3" /> * [[11. febrúar]] – ** [[Jimmy Carter]] forseti sigrar [[Edward Kennedy]] í forkosningum [[Demókrataflokkurinn|demókrata]] í [[Maine]] með 45% atkvæða gegn 39%.<ref name=":4" /> ** [[Robert Mugabe]], skæruliðaleiðtogi í [[Ródesía|Ródesíu]], sleppur naumlega þegar fjarstýrð sprengja springur við bifreið hans nærri [[Masvingo-borg|Viktoríuvirki]].<ref name=":4" /> ** [[Bretland|Bresk]] yfirvöld loka [[Kjarnorkuver|kjarnorkuveri]] í [[Essex|Essex-sýslu]] vegna sprungna sem fundust í kjarnaofni.<ref name=":4" /> * [[12. febrúar]] – [[Ítalía|Ítalski]] lögfræðingurinn [[Vittorio Bachelet]] er myrtur af meðlimum [[Brigate Rosse]] í [[Róm]]. [[Mynd:Nordic_skiing_at_the_1980_Winter_Olympics.jpg|thumb|right|Keppni í norrænum greinum á Vetrarólympíuleikunum 1980]] * [[13. febrúar]] – [[Vetrarólympíuleikarnir 1980]] hefjast í [[Lake Placid]] í [[New York-fylki]]. * [[23. febrúar]] – Æðstiklerkur Írans, [[Ruhollah Khomeini]], segir að þingið muni ákveða örlög bandarísku gíslanna í Teheran. * [[25. febrúar]] – Herinn í [[Súrínam]] fremur valdarán og steypir stjórn [[Henck Arron]] af stóli. * [[27. febrúar]] – Skæruliðar [[M-19]] hertaka sendiráð [[Dóminíska lýðveldið|Dóminíska lýðveldisins]] í [[Kólumbía|Kólumbíu]]. === Mars === * [[3. mars]] – [[Pierre Trudeau]] verður forsætisráðherra [[Kanada]]. * [[4. mars]] – [[Robert Mugabe]] er kjörinn forsætisráðherra [[Simbabve]]. * [[6. mars]] – [[Marguerite Yourcenar]] er fyrst kvenna til að fá inngöngu í [[Franska akademían|frönsku akademíuna]]. * [[8. mars]] – Fyrsta rokkhátíðin í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] hefst í [[Tbilisi]]. * [[14. mars]] – [[LOT flug 7]] ferst á [[Varsjárflugvöllur|Varsjárflugvelli]]. 87 láta lífið, þar á meðal fjórtán manna hnefaleikalið frá Bandaríkjunum. * [[22. mars]] – [[Dýravelferð]]arsamtökin [[PETA]] eru stofnuð í Bandaríkjunum. * [[25. mars]] – Erkibiskupinn [[Óscar Romero]] er skotinn til bana af byssumönnum á meðan hann syngur í messu í [[San Salvador]]. * [[27. mars]] – [[Noregur|Norski]] olíuborpallurinn [[Alexander L. Kielland (olíuborpallur)|Alexander L. Kielland]] brotnar og sekkur í [[Norðursjór|Norðursjó]]. 123 af 212 manna áhöfn borpallsins farast í [[Hamfarir|hamförunum]]. * [[28. mars]] – Grafhvelfing frá fyrstu öld er uppgötvuð í úthverfi [[Jerúsalem]]. Inní hinni svokölluðu [[Talpiot-gröfin|Talpiot-gröf]] finnast gripir sem virðast tengjast [[Jesús|Jesú Krist]]. === Apríl === * [[2. apríl]] – [[St. Pauls-uppþotin]] hefjast í [[Bristol]]. * [[7. apríl]] – [[Bandaríkin]] slíta formlega stjórnmálasambandi við [[Íran]]. * [[12. apríl]] – [[Samuel Kanyon Doe]] fremur valdarán í [[Líbería|Líberíu]]. * [[14. apríl]] – Fyrsta hljómplata [[Iron Maiden]], ''[[Iron Maiden (hljómplata)|Iron Maiden]]'', kemur út í [[Bretland]]i. * [[18. apríl]] – [[Simbabve]] fær sjálfstæði sitt frá [[Bretland|Bretlandi]] viðurkennt að fullu. * [[19. apríl]] – Írski söngvarinn [[Johnny Logan]] sigrar [[25. Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] fyrir hönd [[Írland|Írlands]] með laginu [[What's Another Year|''What's Another Year'']]. Eftir að [[Ísrael]], sigurvegarar [[24. Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|24. Söngvakeppninnar]], dró sig úr keppni er ákveðið að halda hana í [[Haag]]. * [[24. apríl]] – [[Eagle Claw-aðgerðin]]: Bandaríkjaher reynir að frelsa 52 bandaríska gísla, sem eru í haldi í [[Teheran]], höfuðborg [[Íran]]s. Leiðangurinn mistekst og engum gíslum er bjargað, en átta bandarískir hermenn láta lífið. * [[25. apríl]] – [[Dan-Air flug 1008]] frá [[Manchester]] ferst í hlíðum [[La Esperanza fjall|La Esperanza fjallsins]] á [[Tenerífe]]. Allir um borð, alls 138 farþegar og 8 áhafnarmeðlimir, farast í slysinu. * [[28. apríl]] – Fyrsti leikurinn í [[Game & Watch]] leikjaseríu [[Nintendo]], ''[[Ball (tölvuleikur)|Ball]]'', er gefinn út. * [[30. apríl]] – [[Beatrix Hollandsdrottning|Beatrix Wilhelmina Armgard]] tekur við krúnunni sem [[Listi yfir þjóðhöfðingja Hollands|drottning Hollands]] af móður sinni [[Júlíana Hollandsdrottning|Júlíönu]]. Beatrix ríkir yfir [[Holland|Hollandi]] alls í 33 ár, eða þar til hún eftirlætur [[Vilhjálmur Alexander Hollandskonungur|syni sínum]] krúnuna árið 2013. === Maí === * [[1. maí]] – Bandaríska [[Körfuknattleikur|körfuknattleiksliðið]] [[Dallas Mavericks]] er stofnað í [[Dallas]].<ref>{{Cite web|url=https://www.nba.com/news/history-this-date-in-nba-may|title=This Date in the NBA: May {{!}} NBA.com|website=NBA|language=en|access-date=2025-08-19}}</ref> * [[9. maí]] – [[Líbería|Líberíska]] flutningaskipið ''[[Summit Venture|MV Summit Venture]]'' siglir á [[Sunshine Skyway brúin|Sunshine Skyway brúnna]] með þeim afleiðingum að hluti brúarinnar hrynur. Alls láta 35 manns lífið í slysinu þegar bílar þeirra, þar á meðal [[Greyhound rúta|Greyhound]] rúta, hrapa ofan í [[Tampaflói|Tampaflóa]]. * [[17. maí]] – [[Innanlandsófriðurinn í Perú|Innanlandsófriður]] hefst í [[Perú]] þegar meðlimir [[Skínandi stígur|Skínandi stígs hryðjuverkasamtakanna]] gera árás í kjörklefa í [[Ayacucho]]. [[Mynd:Mount_St._Helens_05-18-1980.jpg|thumb|right|Eldgosið í St Helens]] * [[18. maí]] – [[Mount St. Helens|St. Helens eldfjallið]] gýs í [[Washington (fylki)|Washington fylki]] með þeim afleiðingum að norðurhlíð fjallsins hrynur og hæð fjallsins lækkar um tæplega 500 metra. 57 manns tapa lífi sínu í [[Gusthlaup|gusthlaupinu]] sem fylgir og tjónið er metið á 3 milljarða [[Bandaríkjadalur|bandaríkjadala]]. * [[21. maí]] – Önnur kvikmyndin í fyrsta ''[[Stjörnustríð|Stjörnustríðs]]'' þríleiknum, [[Star Wars: The Empire Strikes Back|''The Empire Strikes Back'']], er frumsýnd. * [[22. maí]] – Tölvuleikurinn um ''[[Pac-Man]]'' er gefinn út í [[Japan]]. * [[23. maí]] – Kvikmyndin ''[[The Shining (kvikmynd)|The Shining]]'', byggð á skáldsögu [[Stephen King]] með [[The Shining (bók)|sama nafni]], er frumsýnd. * [[26. maí]] – Áhangendur [[farmtrú]]ar ráðast á stjórnarsetur á eyjunni [[Tanna]] á [[Vanúatú]]. === Júní === * [[13. júní]] – Ítalski bankamaðurinn [[Michele Sindona]] er handtekinn í [[New York-borg]] vegna gjaldþrots [[Franklin National Bank|Franklin landsbankans]]. * [[23. júní]] – [[Tim Berners-Lee]] hefur vinnu að kerfinu [[ENQUIRE]], sem er fyrirrennari [[Veraldarvefurinn|veraldarvefsins]]. * [[25. júní]] – [[Múslimska bræðralagið]] gerir misheppnaða tilraun til að ráða forseta [[Sýrland|Sýrlands]], [[Hafez al-Assad]], af dögum. * [[27. júní]] – [[Aerolinee Itavia flug 870]] hrapar í [[Tyrrenahaf]] á milli [[Ítalía|ítölsku]] eyjanna [[Ustica|Ústiku]] og [[Ponsa (eyja)|Ponsu]]. Örlög flugvélarinnar, sem var á leiðinni frá [[Bologna|Bolóna]] til [[Palermo|Palermó]], eru enn í dag óskýr og margar samsæriskenningar sprottið upp frá atburðinum. Allir um borð (77 farþegar og 4 áhafnarmeðlimir) létu lífið í slysinu, sem er gjarnan þekkt á Ítalíu sem ''blóðbaðið við Ústiku''. === Júlí === * [[11. júlí]] – [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1980|Evrópukeppnin í knattspyrnu]] hefst á Ítalíu. Keppnin er haldin í fyrsta skipti með nýju móti þar sem átta lið keppa í úrslitum í stað fjögurra. * [[15. júlí]] – [[Dansk Sojakagefabrik]] á [[Íslandsbryggja|Íslandsbryggju]] í [[Kaupmannahöfn]] springur í loft upp. * [[16. júlí]] – [[Ronald Reagan]] er útnefndur [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1980|forsetaefni]] [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokksins]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. * [[17. júlí]] – [[Saddam Hussein]] er valinn forseti [[Írak]]. [[Mynd:RIAN_archive_487026_Opening_ceremony_of_the_1980_Olympiad.jpg|thumb|right|Frá opnunarhátíð ólympíuleikanna í Moskvu.]] * [[19. júlí]] – [[Sumarólympíuleikarnir 1980|Sumarólympíuleikarnir]] eru settir í [[Moskva|Moskvu]]. * [[25. júlí]] – Hljómplata [[AC/DC]], ''[[Back In Black]]'', er gefin út. * [[30. júlí]] – ** [[Vanúatú]] hlýtur sjálfstæði síðust af [[Franska nýlenduveldið|nýlendum Frakka]]. ** [[Jerúsalemlögin]] eru samþykkt af [[Ísraelska þingið|ísraelska þinginu]]. * [[31. júlí]] – [[Lars Vilks]] hefur að reisa útilistaverkið [[Nimis]] á [[Skánn|Skáni]]. === Ágúst === [[Mynd:Stragedibologna-2.jpg|thumb|right|Lestarstöðin í Bologna eftir sprenginguna.]] * [[2. ágúst]] – [[Blóðbaðið í Bologna|Blóðbaðið í Bolóna]]: Sprengja springur á járnbrautarstöðinni í [[Bologna|Bolóna]] á [[Ítalía|Ítalíu]]. 85 manns farast og yfir 200 særast. * [[7. ágúst]] – [[Pólland|Pólskir]] hafnarverkamenn hefja röð verkfalla í slippnum í [[Gdansk]] undir forystu [[Lech Wałęsa]]. * [[19. ágúst]] – Yfir 300 manns láta lífið eftir að eldur kviknar í [[Saudia flug 163|Saudia flugi 163]] á leið frá [[Karachi|Karatsí]] til [[Jeddah|Jedda]]. Þrátt fyrir að áhöfninni tekst að nauðlenda á flugvellinum í [[Riyadh|Ríad]] deyja allir um borð úr reykeitrun áður en hægt er að rýma flugvélina. Óljóst er hvers vegna vélin er ekki rýmd, en 23 mínútum eftir að vélin lendir blossar skyndilega upp gríðarmikill eldur sem dreifir úr sér um alla vélina á augabragði. * [[25. ágúst]] – [[Microsoft]] kynnir sína útgáfu af [[Unix]] stýrikerfinu, [[Xenix]]. * [[31. ágúst]] – Pólska stjórnin gefur eftir og heimilar stofnun [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstöðu]], fyrstu frjálsu verkalýðssamtakanna í [[Sovétblokkin]]ni. === September === * [[5. september]] – [[Gotthardgöngin]] eru opnuð í Sviss. * [[12. september]] – Herinn tekur völdin í [[Tyrkland]]i undir forystu [[Kenan Evren]]. * [[17. september]] – ** Pólska verkalýðsfélagið [[Samstaða (pólskt verkalýðsfélag)|Samstaða]] er stofnað í [[Gdańsk]]. ** Fyrrum forseti Níkaragva, [[Anastasio Somoza Debayle]], er myrtur í útlegð í Paragvæ. * [[22. september]] – [[Írak]] ræðst á [[Íran]] og hefur þar með [[Stríð Íraks og Írans|8 ára stríð]]. * [[26. september]] – Þrettán látast og yfir 200 særast í [[Októberfesthryðjuverkaárásin]]ni í München. * [[30. september]] – [[Digital Equipment Corporation]], [[Intel]] og [[Xerox]] gefa út DIX-staðalinn fyrir [[Ethernet|íðnet]]-tengingar. === Október === * [[10. október]] – ** Yfir 2.600 manns láta lífið í [[Alsír]] þegar jarðskjálfti leggur bæinn [[El Asnam]] í rúst. Hann er síðar endurbyggður sem [[Chlef]]. ** [[Margaret Thatcher]] heldur fræga ræðu þar sem hún klykkir út með orðunum „The lady is not for turning“. * [[11. október]] – [[FMLN]] samtökin eru stofnuð í [[El Salvador]]. * [[14. október]] – Þúsundir starfsmanna ítalska bílaframleiðandans [[FIAT]] fara í kröfugöngu gegn mánaðalangri vinnustöðvun verkalýðsfélaganna, sem láta undan og samþykkja samninga sem koma fyrirtækinu vel. * [[23. október]] – Forsætisráðherra Sovétríkjanna, [[Aleksej Kosygin]] segir af sér og [[Nikolaj Tikonov]] tekur við. === Nóvember === [[Mynd:Reagan_1980_campaign.jpg|thumb|right|Ronald og Nancy Reagan í kosningabaráttunni í Bandaríkjunum.]] * [[4. nóvember]] – [[Ronald Reagan]] sigrar [[Jimmy Carter]] í forsetakosningum í Bandaríkjunum. * [[12. nóvember]] – Geimkönnunarfarið [[Voyager 1]] kemst næst [[Satúrnus (pláneta)|Satúrnusi]]. * [[20. nóvember]] – Réttarhöld yfir [[fjórmenningagengið|fjórmenningagenginu]] hefjast í [[Kína]]. * [[21. nóvember]] – 85 látast í eldsvoða í [[MGM Grand Hotel and Casino]] í [[Las Vegas]]. * [[23. nóvember]] – Nær 3.000 manns látast og 300.000 missa heimili sín í [[Irpiníujarðskjálftinn|Irpiníujarðskjálftanum]] á Ítalíu. === Desember === * [[2. desember]] – Bandaríski trúboðinn [[Jean Donovan]] og þrjár nunnur eru myrt af dauðasveitum hersins í [[El Salvador]]. * [[4. desember]] – Hljómsveitin [[Led Zeppelin]] sendir frá sér fréttatilkynningu um upplausn sveitarinnar eftir andlát trommara sveitarinnar, [[John Bonham]]. * [[8. desember]] – [[John Lennon]] er skotinn til bana af [[Mark David Chapman]] fyrir utan heimili sitt í [[New York-borg]]. * [[16. desember]] – [[Samtök olíuútflutningsríkja]] ákveða að hækka olíuverð um 10%. ==Fædd== * [[4. janúar]] - [[Greg Cipes]], bandarískur leikari. * [[8. janúar]] - [[Rachel Nichols]], bandarísk leikkona. * [[9. janúar]] - [[Sergio García]], spænskur kylfingur. * [[18. janúar]] - [[Jason Segel]], bandarískur leikari. * [[25. janúar]] - [[Xavi]], spænskur knattspyrnumaður. * [[28. janúar]] - [[Nick Carter]], bandarískur söngvari ([[Backstreet Boys]]). * [[29. janúar]] **[[Óttar M. Norðfjörð]], íslenskur rithöfundur. **[[Ingimundur Ingimundarson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[12. febrúar]] [[Mynd:Christina_Ricci_by_David_Shankbone.jpg|thumb|right|Christina Ricci]] **[[Christina Ricci]], bandarísk leikkona. **[[Sarah Lancaster]], bandarísk leikkona. **[[Juan Carlos Ferrero]], spænskur tennisleikari. * [[27. febrúar]] - [[Chelsea Clinton]], dóttir Bill Clinton Bandaríkjaforseta. * [[28. febrúar]] - [[Christian Poulsen]], danskur knattspyrnumaður. * [[1. mars]] - [[Djimi Traoré]], knattspyrnumaður frá Malí. * [[7. mars]] **[[Laura Prepon]], bandarísk leikkona. **[[Murat Boz]], tyrkneskur söngvari. * [[9. mars]] - [[Matthew Gray Gubler]], bandarískur leikari. * [[11. mars]] - [[Úlfar Linnet]], íslenskur skemmtikraftur. * [[13. mars]] - [[Sara Bergmark Elfgren]], sænskur rithöfundur. * [[15. mars]] - [[Stefán Gíslason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[21. mars]] - [[Ronaldinho]], brasilískur knattspyrnumaður. * [[26. mars]] - [[Pascal Hens]], þýskur handknattleiksmaður. * [[24. apríl]] - [[Reagan Gomez-Preston]], bandarísk leikkona. [[Mynd:Channing_Tatum_TIFF,_2011.jpg|thumb|right|Channing Tatum]] * [[26. apríl]] - [[Channing Tatum]], bandarískur leikari. * [[29. apríl]] **[[Nicole Steinwedell]], bandarísk leikkona. **[[Bre Blair]], kanadísk leikkona. * [[11. maí]] - [[Björgólfur Hideaki Takefusa]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[13. maí]] - [[Egill Einarsson]], íslenskur fjölmiðlamaður. * [[19. maí]] - [[Sara Riel]], íslensk myndlistarkona. * [[22. maí]] - [[Róbert Gunnarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[30. maí]] - [[Steven Gerrard]], enskur knattspyrnumaður. * [[10. júní]] - [[Gísli Freyr Valdórsson]], íslenskur stjórnmálafræðingur. * [[13. júní]] - [[Darius Vassell]], enskur knattspyrnumaður. * [[15. júní]] - [[Iker Romero]], spænskur handknattleiksmaður. * [[17. júní]] - [[Venus Williams]], bandarískur tennisleikari. * [[19. júní]] - [[Lauren Lee Smith]], kanadísk leikkona. * [[20. júní]] - [[Vignir Svavarsson]], íslenskur handknattleiksmaður. [[Mynd:Alexander_Petersson_03.jpg|thumb|right|Alexander Petersson]] * [[2. júlí]] - [[Alexander Petersson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[3. júlí]] - [[Olivia Munn]], bandarísk leikkona. * [[8. júlí]] **[[Robbie Keane]], írskur knattspyrnumaður. **[[Auðunn Blöndal]], íslenskur dagskrárgerðarmaður. * [[10. júlí]] - [[Jessica Simpson]], bandarísk söngkona. * [[18. júlí]] - [[Kristen Bell]], bandarísk leikkona. * [[20. júlí]] **[[Sturla Ásgeirsson]], íslenskur handknattleiksmaður. **[[Gisele Bündchen]], brasilísk fyrirsæta. * [[29. júlí]] - [[Rachel Miner]], bandarísk leikkona. * [[22. ágúst]] - [[Aya Sumika]], bandarísk leikkona. * [[26. ágúst]] **[[Macaulay Culkin]], bandarískur leikari. **[[Chris Pine]], bandarískur leikari. * [[29. ágúst]] - [[David Desrosiers]], kanadískur bassaleikari ([[Simple Plan]]). * [[5. september]] **[[Marianna Madia]], ítalskur stjórnmálamaður. **[[Stefán Logi Magnússon]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[8. september]] - [[Kristian Kjelling]], norskur handknattleiksmaður. * [[12. september]] - [[Bjarni Fritzson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[15. september]] - [[Katrín Atladóttir]], íslensk badmintonkona. * [[16. september]] - [[Davíð Þorláksson]], íslenskur lögfræðingur. * [[20. september]] - [[Igor Vori]], króatískur handknattleiksmaður. * [[24. september]] - [[John Arne Riise]], norskur knattspyrnumaður. * [[25. september]] - [[Pawel Bartoszek]], íslenskur stærðfræðingur. * [[29. september]] - [[Zachary Levi]], bandarískur leikari. * [[4. október]] - [[Tomas Rosicky]], tékkneskur knattspyrnumaður. * [[11. október]] - [[Julie McNiven]], bandarísk leikkona. * [[17. október]] - [[Alberto Porro Carmona]], spænskur hljómsveitarstjóri. [[Mynd:Kim_Kardashian_6.jpg|thumb|right|Kim Kardashian]] * [[21. október]] - [[Kim Kardashian]], bandarísk athafnakona. * [[22. október]] - [[Helgi Hrafn Gunnarsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. október]] - [[Cristian Chivu]], rúmenskur knattspyrnumaður. * [[28. október]] - [[Alan Smith]], enskur knattspyrnumaður. * [[12. nóvember]] - [[Ryan Gosling]], kanadískur leikari. * [[13. nóvember]] - [[Sverrir Bergmann Magnússon]] íslenskur söngvari og fjölmiðlamaður. * [[19. nóvember]] - [[Yipsi Moreno]], kúbverskur sleggjukastari. * [[29. nóvember]] - [[Hreiðar Levý Guðmundsson]], íslenskur handknattleiksmaður. * [[3. desember]] - [[Jenna Dewan]], bandarísk leikkona. * [[7. desember]] - [[John Terry]], enskur knattspyrnumaður. * [[13. desember]] - [[Agnieszka Włodarczyk]], pólsk leikkona. * [[18. desember]] - [[Christina Aguilera]], bandarísk söngkona. * [[19. desember]] - [[Jake Gyllenhaal]], bandarískur leikari. * [[28. desember]] - [[Vanessa Ferlito]], bandarísk leikkona. * [[30. desember]] - [[Eliza Dushku]], bandarísk leikkona. ==Dáin== * [[16. janúar]] - [[Jón Gíslason]], íslenskur þýðandi (f. [[1909]]). * [[16. febrúar]] - [[Erich Hückel]], þýskir eðlis- og enfafræðingur (f. [[1895]]). * [[19. febrúar]] - [[Bon Scott]], ástralskur söngvari rokksveitarinnar [[AC/DC]]. (f. [[1946]]). * [[17. mars]] - [[Boun Oum]], síðasti erfðaprins Champasak (f. [[1912]]). * [[31. mars]] - [[Jesse Owens]], bandarískur íþróttamaður (f. [[1913]]). * [[15. apríl]] - [[Jean-Paul Sartre]], franskur heimspekingur, rithöfundur og nóbelsverðlaunahafi (f. [[1905]]). [[Mynd:Alfred_Hitchcock_NYWTS.jpg|thumb|right|Alfred Hitchcock]] * [[29. apríl]] - [[Alfred Hitchcock]], bandarískur leikstjóri (f. [[1899]]). * [[4. maí]] - [[Josip Broz Tito]], forseti Júgóslavíu (f. 1892). * [[15. maí]] - [[Jóhann Hafstein]], íslenskur stjórnmálamaður og stofnandi Vöku, félags lýðræðissinnaðra stúdenta. * [[28. maí]] - [[Ian Curtis]], söngvari Joy Division (f. [[1956]]). * [[4. júní]] - [[Leopold Kielholz]], svissneskur knattspyrnumaður og þjálfari (f. 1911). * [[7. júní]] - [[Henry Miller]], bandarískur rithöfundur (f. [[1891]]). * [[24. júlí]] - [[Peter Sellers]], breskur leikari (f. [[1925]]). * [[25. júlí]] - [[Vladimír Vísotskí]], rússneskur söngvari (f. [[1938]]). * [[27. júlí]] - [[Múhameð Resa Pahlavi]] Íranskeisari (f. [[1919]]). * [[10. ágúst]] - [[Gareth Evans]], breskur heimspekingur (f. [[1946]]). * [[13. ágúst]] - [[Magnús Á. Árnason]], íslenskur listmálari (f. [[1894]]). * [[20. ágúst]] - [[Björgvin Sæmundsson]], íslenskur verkfræðingur (f. [[1930]]). * [[17. september]] - [[Anastasio Somoza Debayle]], forseti Níkaragva (f. [[1925]]). * [[25. september]] - [[John Bonham]], enskur trommuleikari (f. [[1948]]). * [[18. október]] - [[Pétur Hoffmann Salómonsson]], íslenskur sjómaður (f. [[1897]]). * [[20. október]] - [[Stefán Jóhann Stefánsson]], íslenskur stjórnmálamaður (f. [[1894]]). * [[9. nóvember]] - [[A. Paul Weber]], þýskur grafíklistamaður (f. [[1893]]). * [[8. desember]] - [[John Lennon]], breskur tónlistarmaður (f. [[1940]]). * [[16. desember]] - [[Ólafur Jónsson, ráðunautur]] (f. [[1895]]). * [[25. desember]] - [[Marcel Langiller]], franskur knattspyrnumaður (f. [[1908]]). * [[31. desember]] - [[Marshall McLuhan]], kanadískur bókmenntafræðingur (f. [[1911]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[James Watson Cronin]], [[Val Logsdon Fitch]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Paul Berg]], [[Walter Gilbert]], [[Frederick Sanger]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Baruj Benacerraf]], [[Jean Dausset]], [[George D. Snell]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Czeslaw Milosz]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Adolfo Pérez Esquivel]] * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[Lawrence Klein]] == Heimildaskrá == {{commonscat}} [[Flokkur:1980]] 1ao2tc9rdvk9l3euc5e63otst0yi2cn 4 1746 1958415 1951990 2026-04-01T04:42:53Z MediaWiki message delivery 35226 Nýr hluti: /* Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! */ 1958415 wikitext text/x-wiki <!-- Skiljið þessa línu eftir -->{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__ == Pilibhit-tígursfriðlandið == I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC) : I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC) == 25 ára afmæli Wikipedíu 15. janúar 2026 == þann 15. janúar næstkomandi verður 25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð? Eða baka afmælisköku? Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað) sem byrjaði rúmlega kl. 16 það gæti tengst fyrirhuguðu "A 15-minute pre-party" sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis. Hér er nánar um þann viðburð: [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]] @salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC) :Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-24148-9|&#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC) :Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni: [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia] :Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC) ::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC) ::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC) : Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC) :Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag. Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum. Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC) == Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. == Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra. Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]]. Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC) :Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC) ::Takk fyrir svarið. ::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC) :::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC) ::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC) :::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC) ::::::Oki. Þá gerum við það ekki. ::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC) == Report concerning User:~2026-17683-2 == [[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC) :{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC) == Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. == Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu. Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: Edda Björg Eyjólfsdóttir Sverðið í steininum Svampur Sveinsson Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju. [[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC) :''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Misvísandi upplýsingar == Góðan daginn. Rak augun í eftirfarandi: Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni "Hlaupár – Wikipedia": ''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.'' Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“ ''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.''''' Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf. Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC) : Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir == það er mikið að greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi. Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC) : Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Úrelt orðanotkun == Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-49679-3|&#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC) :Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC) == Report concerning User:LI Mintian == [[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &ndash; Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC) == Report concerning User:~2026-92643-0 == [[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC) == Þýddir kvikmyndatitlar == Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC) :Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC) ::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC) :::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC) ::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC) :::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku. ::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC) : Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC) ::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC) :::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi. :::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC) ::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar "listrænna" kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC) :::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC) ::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara "Titill er bandarísk kvikmynd". [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC) :::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC) == Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] == Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda. === 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál" === Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]: * Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi. * Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. * Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af" en TKSnaevarr krefst „hrósað." Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun. Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. === 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) === Tímaröð atburða 21. febrúar 2026: # Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi. # [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum. # Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''. # Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað" — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um. Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð. Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''"editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved"''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar"''. Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi. Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur. === Beiðni === # Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál" með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. # Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir. # Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni. Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC) :Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC) :@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst. Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit: @[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC) Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál" verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru: * '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu. * '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða. * '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum. * '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað" er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi" við ríkisstjórnir. * '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC) :Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir. :Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: "Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... :Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. :Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin "samkvæmt Gunnari Smára..." er viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. :Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar "Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér" komi setning eins og "Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......" Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein) það er bara rugl að hafa með að einhver sem "hafi verið virk innan flokksins" hafi sagt af sér. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC) ::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum. ::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi. ::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar. ::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. "harðstjórnarríki") endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC) :Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður. :WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar. :Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning. :WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær. :WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er. :Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana. :Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast. :Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC) ::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur" — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu. ::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra. ::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC) '''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál" í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær: # Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður). # Breytti „hrósað" í „rætt hvað megi læra af" — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu. # Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður" sem var tekin úr samhengi. # Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi. Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur. Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC) :Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC) :Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. :Breytingarnar sem ég gerði voru ekki "í eigin þágu", heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. :En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins "hrósa" gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn "blinda aðdáun", sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur. :Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið: :: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.'' :og :: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna'' :Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' :Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang. :Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC) ::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC) ::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn'' ::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC) == Report concerning User:Ormur12345 == [[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&diff=prev&oldid=1949779 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC) == Tillaga um fjöldaeyðingu == Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC) :Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC) ::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC) :::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC) :::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC) :::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig. :::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC) ::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC) :::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC) ::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC) == Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia == Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega. [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC) : Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC) :Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])</bdi> 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == :Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> 0bh9lpt0xj928iramxc8xehw7pvplpm 0 2030 1958288 1877728 2026-03-31T14:20:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958288 wikitext text/x-wiki [[Mynd:The_Normal_Distribution.svg|thumb|right|[[Normaldreifing|Normalkúrfan]] er mikilvægt tæki ályktunartölfræðinnar.]] '''Tölfræði''' er undirgrein [[stærðfræði]]nnar sem fjallar um söfnun, greiningu, túlkun, framsetningu og úrvinnslu á [[gögn]]um. Þegar tölfræði er beitt til að leysa vísindalegt, verkfræðilegt eða félagslegt úrlausnarefni er venja að byrja á því að skilgreina [[þýði]] eða gera [[tölfræðilíkan]]. Þýði getur verið safn fólks eða hluta, eins og „allir íbúar í tilteknu landi“ eða „allar frumeindir í kristal“. Tölfræði fæst við allar hliðar gagna, meðal annars gagnasöfnun með [[könnun]]um og [[tilraun]]um. Tölfræði er þverfaglegt hjálpartæki í rannsóknum í vísindagreinum sem byggjast á [[megindleg aðferð|megindlegum aðferðum]] hvort sem um er að ræða [[raunvísindi]], [[hugvísindi]] eða [[félagsvísindi]]. Þar sem [[manntal]]sgögn eru ekki til safna tölfræðingar gögnum með því að gera rannsókn á [[úrtak]]i. Með dæmigerðu úrtaki er hægt að tryggja að ályktanir og niðurstöður eigi við um allt þýðið. [[Inngripsrannsókn]] felst í því að mæla tiltekið kerfi sem er til rannsóknar, gera breytingar á því og mæla það aftur með sömu aðferðum til að athuga hvort breytingarnar höfðu áhrif á niðurstöður mælinganna. [[Áhorfsrannsókn]] fer hins vegar fram án þess að gerðar séu breytingar á viðfangi rannsóknarinnar. Hægt er að skipta tölfræði mjög gróflega í tvennt: [[lýsandi tölfræði]] og [[ályktunartölfræði]]. Lýsandi tölfræði er notuð til að lýsa eiginleikum tölulegra gagna, svo sem [[miðsækni]] og [[dreifing]]u þeirra. Ályktunartölfræði er hins vegar notuð til að draga ályktanir um tiltekin gögn, svo sem varðar ákveðna eiginleika sem [[þýði]] hefur, út frá upplýsingum sem fengust í [[úrtak]]inu. Þær breytur sem mældar eru skiptast í [[nafnkvarði|nafnkvarða]], [[raðkvarði|raðkvarða]], [[jafnbilakvarði|jafnbilakvarða]] eða [[hlutfallskvarði|hlutfallskvarða]]. == Saga == Eitt af fyrstu dæmum þess að tölfræði hafi verið beitt er að finna í verkinu ''Observations on the Bills of Mortality'' eftir einn að brautryðjendum [[lýðfræði]]nnar, Bretanum [[John Graunt]], sem kom út árið [[1662]]. Ein helst ástæða þróunar í tölfræði var nauðsyn [[ríki]]sins á áreiðanlegum gögnum til þess að geta gert áætlanir fram í tímann.<ref>Samanber forskeytið „''stat''“ á orðinu yfir tölfræði í ensku, þýsku, dönsku og fleiri tungumálum.</ref> Hvað mestur framgangur varð í notkun tölfræði á [[19. öld]] og jókst hún jafnt og þétt í framhaldinu. Hefð er fyrir því að tölfræði sé talinn aðskilin grein [[hagnýt stærðfræði|hagnýtrar stærðfræði]] frekar en undirgrein stærðfræði. Grundvöllur tölfræðinnar var lagður þegar [[Blaise Pascal]] og [[Pierre de Fermat]] settu fram kenningar sínar um [[líkindafræði]] á 17. öld. [[Carl Friedrich Gauss]] bætti svo við þekkingu undir lok 18. aldar. Tilkoma nútímalegra [[tölva]] með meiri reiknigetu en áður hefur orðið til þess að flókinn tölfræðilegur útreikningur er mun auðveldari en áður. == Dreifð == {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 8pt; text-align: center; margin: 10px;" align="right" width="500" |+ Einkunnir nemenda í bekk |- style="font-weight: bold;" |Einkunn|| width="35" |1|| width="35" |2|| width="35" |3|| width="35" |4|| width="35" |5|| width="35" |6|| width="35" |7|| width="35" |8|| width="35" |9|| width="35" |10||Alls |- |'''Tíðni'''||0||0||0||3||5||4||8||2||3||0||'''25''' |- |'''Hlutfall'''||0||0||0||12%||20%||16%||32%||8%||12%||0||'''100%''' |- |'''Samanlagt hlutfall'''||0||0||0||12%||32%||48%||80%||88%||100%||0||'''100%''' |- |'''Bilskipt tafla'''|| colspan="2" |0|| colspan="2" |3|| colspan="2"|9|| colspan="2" |10|| colspan="2"|3||'''25''' |} Framsetning á gögnum getur verið margskonar. Sé um einföld töluleg gögn að ræða er hægt að búa til [[tíðni]]töflu sem sýnir tíðni [[breyta]]nna. Í þessu dæmi einkunna sem nemendur hafa hlotið eru einkunnirnar raðaðar eftir stíganda, þ.e.a.s. þær fara hækkandi. Í fljótu bragði má sjá að fjórir nemendur hafa hlotið einkunnina 6. Hægt er að sjá fjölda nemenda með því að leggja tölurnar saman <math>0 + 0 + 0 + 3 + 5 + 4 + 8 + 2 + 3 + 0 = 25</math>. Samanlögð tíðni er mæld í [[prósent]]um og venjulega sett í sér dálk við hliðinni á hlutfallstíðninni. Hún virkar þannig að hlutfallstíðnin í prósentum er lögð saman við samanlögðu tíðinni í færslunni fyrir ofan. Hún hækkar því neðar á töflunna er litið og er ávallt 100% undir lokin. Bilskipt tafla er framsett með þeim hætti að flokkar eru sameinaðir, sem getur verið þægilegt ef fjöldi mismunandi atriða er mikill eða óskað er eftir gögnum yfir eitthvað sem [[spönn|spannar]] stórt bil. Dæmi um þetta eru t.d. einkunnir tugi nemenda sem tóku ákveðið próf og síðan raðað eftir einkunnum. Þegar bil eru ákvörðuð er skýrast að hafa þau jafn löng en lengdin sem það spannar er kölluð ''billengd''. Í billengd er tekið til greina alla lengdina sem tölubilið spannar, einnig þegar námundun er notuð. Sem dæmi má nefna bilin 0-4, 5-9 og 10-14 en billengdin í þessu tilviki er 5. Fyrstgreinda bilið spannar tölurnar -0,5 til 4,5, það næsta er 4,5 til 9,5 og það síðastgreinda 9,5 til 14,5. Í dæminu hér til hliðar eru fimm 2 billengdar bil. == Miðsækni == [[Miðsækni]], [[meðaltal]], [[miðgildi]] og [[tíðasta gildi]], í lýsandi tölfræði veitir upplýsingar um dreifingu gagna. {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 8pt; text-align: center; margin: 10px;" align="right" width="500" |+ Einkunnir nemenda í bekk |- style="font-weight:bold;" |'''Gildi'''||1||2||3||4||5||6||7||8||9||10||11||12||13||14||15||16||17||18||19||20||21||22||23||24||25||Alls |- |'''Miðgildi'''||4||4||4||5||5||5||5||5||6||6||6||'''6'''||'''7'''||7||7||7||7||7||7||7||8||8||9||9||9||'''160''' |} Miðgildi er gildi þess staks sem er í miðjunni. Til að reikna út miðgildi skal raða tölunum í beina línu í vaxandi röð, talan sem er í miðjunni er síðan miðgildið eða ef það eru tvær tölur í miðjunni, þá skal taka meðaltal af þeim. Hér til hliðar, í sama dæmi og að ofan, eru 25 tölur og því er tekið meðaltalið af tólftu og þrettándu tölunni. <math>(6+7)/2 = 6,5</math> Til þess að fá meðaltal eru öll stökin lögð saman og síðan deilt með fjölda þeirra. Vandinn við þetta er að ekki er gert ráð fyrir s.k. [[útlagi (tölfræði)|útlaga]], gildi sem eru óregluleg eða óvenjuleg. Þau gildi geta skekkt upplýsingar tökum dæmi af teningi sem er kastað þrisvar sinnum, upp koma tölurnar: # 3, 3 og 3. Sem er ólíklegt en gefur meðaltalið 3. <math>(3+3+3)/3</math> # 1, 3, og 5. Sem gefur einnig meðaltalið 3. <math>(1+3+5)/3</math> Í dæminu sem við notumst við má gjörla komast að því að meðaltalið er: <math>160/25 = 6,4</math> Tíðasta gildi er, eins og nafnið gefur til kynna, sú breyta sem birtist oftast. Vert er að athuga að tíðasta gildið getur verið fleiri en eitt. Í dæminu hér að ofan er það 7 sem kemur 8 sinnum fyrir. == Dreifing == Til þess að rýna betur í það [[mengi]] sem verið er vinna með er hægt að skoða [[tölfræðileg dreifing|dreifing]]una. [[Spönn]]in er fundin út með því að draga lægstu töluna frá þeirri efstu. Í dæminu hér að ofan er spönnin <math>9 - 5 = 4</math>. {| class="wikitable" border="1" style="font-size: 8pt; text-align: center; margin: 10px;" align="right" width="500" |+ Einkunnir nemenda í bekk |- style="font-weight:bold;" |'''Gildi'''||1-3||4-8||9-12||13-20||21-22||23-25||Meðalfrávik |- |'''Frávik'''||2,4||1,4||0,4||0,6||1,6||2,6||'''1,24''' |} [[Meðalfrávik]] er mælikvarði á meðalfjarlægðinni frá meðaltalinu. Til að fá út meðalfrávik er fyrst fundið út meðaltalið, það dregið frá sérhverri tölu til að fá frávik hverrar tölu frá meðaltalinu, frávikin eru öll lögð saman án tillits til formerkja (mínus breytist í plús) til að fá heildarfrávik og á endanum er heildarfrávikið deilt með fjölda talna. <math>(2,4 + 2,4 + 2,4 + ... 1,6 + 2,6 + 2,6 + 2,6) / 25 = 31 / 25 = 1,24</math> {| style="font-size: 8pt;" align="right" |+ '''Formúla staðalfráviks''' |- |<math>\sqrt{\frac{N \sum x^2 - (\sum x)^2}{N(N - 1)}}</math>||Þar sem: <math>N</math> = samanlagður fjöldi talna. <math>\sum x^2</math> = Tölur settar í annað veldi, síðan lagðar saman. <math>(\sum x)^2</math> = Allar tölurnar lagðar saman og útkoman sett í annað veldi. |} [[Staðalfrávik]] er önnur aðferð til að finna út dreifingu talna í [[líkindadreifing]]u, handahófskenndri breytu, þýði eða gagnasafni. Lástafur gríska bókstafsins [[sigma]] σ er oftast notaður til þess að tákna staðalfrávik (eða ''s'' í latneska stafrófinu). Staðalfrávik slembibreyti, þýðis, gagnasetts eða dreifingar er skilgreint sem [[kvaðratrót]]in af [[dreifni]] þess. === Frávikshlutfall === Frávikshlutfall er formúla sem er notuð til að bera staðalfrávik mismunandi talnahópa saman. Formúlan reiknar út hlutfall staðalfráviksins af meðaltalinu. Formúlan er eftirfarandi: Frávikshlutfall = <math>\frac{s}{x} * 100</math> <math>s</math> = Staðalfrávik <math>x</math> = Meðaltal allra talnanna == Tengt efni == {| |- | * [[Aðhvarfsgreining]] * [[Ályktunartölfræði]] * [[Lýsandi tölfræði]] * [[Höfuðsetning tölfræðinnar]] * [[Líkindafræði]] * [[Slembibreytur]] * [[Væntigildi]] * [[Dreifni]] * [[Marktækni]] || * [[Kí-kvaðrat]] * [[Fylgni]] * [[Staðalfrávik]] * [[Meðalfrávik]] * [[Fervik]] * [[Metill]] * [[Punktmat]] * [[Tilgátupróf]] * [[Fylgni]] |} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == {{wikibækur}} * [http://vefir.khi.is/tolfraedi/ Tölfræðivefur Amalíu Björnsdóttur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070428175220/http://vefir.khi.is/tolfraedi/ |date=2007-04-28 }} * [https://www.gba.is/ Heimasíða Guðmundar Bjarna Arnkelssonar, dósents í félagsvísindadeild] [[Flokkur:Tölfræði| ]] hpujenrg1unmqivrh03r9wscdi15koh 0 2163 1958236 1957330 2026-03-31T14:01:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958236 wikitext text/x-wiki '''Þjóðfundurinn 1851''' var afdrifaríkur atburður í [[sjálfstæðisbarátta Íslendinga|sjálfstæðisbaráttu Íslendinga]]. Kallað hafði verið til fundarins í stað reglulegs [[Alþingi]]s, sem hafði verið endurreist sex árum áður. Fundurinn var haldinn á sal [[Lærði skólinn|Lærða skólans]] í [[Reykjavík]] þann [[9. ágúst]] [[1851]], en kosið hafði verið til fundarins sumarið áður. Á fundinum átti að taka fyrir mál er vörðuðu stjórnskipun [[Ísland]]s eftir afnám [[einveldi]]s í [[Danmörk]]u 1848. Til umræðu var [[lagafrumvarp]] dönsku stjórnarinnar sem fól í sér að Ísland yrði innlimað í Danmörku, landið hefði sömu lög og reglur og Danmörk, Alþingi yrði [[amt]]ráð, en Íslendingar fengju sex fulltrúa á [[þing Danmerkur|danska þinginu]]. Þetta var í andstöðu við ályktanir [[Þingvallafundur|Þingvallafundar]] sumarið áður þar sem fundarmenn lýstu þeirri ósk að Ísland yrði sambandsland Danmerkur en ekki hluti hennar.<ref>{{cite journal|url=http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300037&lang=0|journal=Undirbúningsblað undir Þjóðfundinn að sumri 1851|title=Þingvallafundurinn|year=1850|archive-date=2007-10-29|access-date=2008-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071029192712/http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300037&lang=0|url-status=dead}}</ref> Frumvarpið var áður tekið fyrir í stjórnlaganefnd sem ræddi það í tvær vikur. Þjóðkjörnu fulltrúarnir voru andvígir frumvarpinu þar sem réttindi Íslendinga væru nær engin og lítið tillit tekið til óska þeirra. Nefndin samdi því annað frumvarp að undirlagi [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]]. [[Jørgen Ditlev Trampe|Trampe]] sá fram á að þjóðkjörnu fulltrúarnir myndu fella stjórnarfrumvarpið og sleit því fundinum strax, áður en til atkvæðagreiðslu kæmi. Mótmælti Jón Sigurðsson þá í nafni konungs og þjóðarinnar því ranglæti sem haft væri í frammi. Flestir íslensku fulltrúarnir risu þá úr sætum og sögðu hin fleygu orð, sem síðan eru oft kennd við Jón: „Vér mótmælum allir.“<ref>{{cite web|url=https://www.skjaladagur.is/2005/001_02.html|website=Skjaladagur.is|date=12. nóvember 2005|title=Vér mótmælum allir: Mynd af lokasíðu fundargerðar þjóðfundarins}}</ref> Í tengslum við [[Lýðveldishátíðin 1944|Lýðveldishátíðina]] á Þingvöllum sumarið 1944 var ákveðið að fá [[Gunnlaugur Blöndal|Gunnlaug Blöndal]] til að gera stórt sögulegt málverk af þjóðfundinum. Fullklárað málverkið var hengt upp í anddyri [[Alþingishúsið|Alþingishússins]] árið 1956. == Orðaskipti á fundinum== Þann 8. ágúst boðaði þingforseti, [[Páll Melsteð (amtmaður)|Páll Melsteð]], til fundar um hádegi daginn eftir, en þá mundi stiftamtmaður bera fram erindi nokkurt við fundarmenn. Fundur þessi, sem varð einn hinn sögulegasti í þingsögu Íslendinga, hófst á tilsettum tíma. Tók Trampe þá til máls og var allþungorður í garð fundarmanna og þó einkum stjórnlaganefndarinnar. Kvað hann málum nú í óvænt efni komið, en tilgangslaust væri að halda slíku áfram og myndi hann því slíta fundinum þá þegar. Trampe: „Og lýsi ég því yfir, í nafni konungs...“ Jón Sigurðsson greip þá fram í: „Má ég biðja mér hljóðs, til að forsvara aðgerðir nefndarinnar og þingsins?“ Páll Melsteð: „Nei.“ Trampe: „...að fundinum er slitið“. Jón: „Þá mótmæli ég þessari aðferð...“ Um leið og Trampe og Páll Melsteð þingforseti viku frá sætum sínum, mælti Trampe: „Ég vona, að þingmenn hafi heyrt, að ég hef slitið fundinum í nafni konungs.“ Jón: „Og ég mótmæli í nafni konungs og þjóðarinnar þessari aðferð, og ég áskil þinginu rétt til þess að klaga til konungs vors yfir lögleysu þeirri, sem hér er höfð í frammi.“ Þá risu þingmenn upp og mæltu nálega í einu hljóði: „Vér mótmælum allir.“ Þannig lauk þjóðfundinum. <ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/page/3279751|journal=Lesbók Morgunblaðsins|year=1951|author=Þorkell Jóhannesson|volume=26|number=28|title=Þjóðfundurinn 1851|pages=357-361}}</ref> == Þjóðfundarmenn == * Sr. [[Árni Böðvarsson (f. 1818)|Árni Böðvarsson]] sat þjóðfundinn fyrir [[Snæfellsnessýsla|Snæfellsnessýslu]] ásamt [[Páll Melsteð (sagnfræðingur)|Páli Melsteð]] sem þá var settur sýslumaður á Snæfellsnesi sem var kjörinn á þing fyrir sömu sýslu 1858–64. Faðir Páls, Páll Melsteð amtmaður Vesturamts var konungkjörinn þingmaður 1847, 1849 og á þjóðfundinum. *[[Ásgeir Einarsson]] bóndi í [[Kollafjarðarnes]]i var þingmaður Strandamanna frá 1845–65 og sat þjóðfundinn fyrir [[Strandasýsla|Strandasýslu]]. Auk Ásgeirs sat sr. [[Þórarinn Kristjánsson í Vatnsfirði|Þórarinn Kristjánsson]], þá prestur á Stað í Hrútafirði, þjóðfundinn fyrir Strandasýslu. *Nafnarnir [[Björn Halldórsson (f. 1823)|Björn Halldórsson]], þá heimiliskennari í [[Laufás (Grýtubakkahreppi)|Laufás]]i, og [[Björn Jónsson (f. 1802)|Björn Jónsson]] verslunarstjóri á [[Akureyri]], sátu þjóðfundinn fyrir [[Norður-Þingeyjarsýsla|Norður-Þingeyjarsýslu]]. *[[Brynjólfur Benedictsen (f. 1807)|Brynjólfur Benedictsen]] í Flatey var þjóðfundarmaður [[Barðastrandarsýsla|Barðastrandarsýslu]]. Auk Brynjólfs sat sr. [[Ólafur Johnsen (f. 1809)|Ólafur Johnsen]] prestur á Stað á Reykjanesi, þjóðfundinn fyrir Barðarstrandarsýslu. *Bræðurnir [[Eggert Briem|Eggert]], Jóhann og [[Ólafur Briem (f. 1808)|Ólafur Briem]] sátu þjóðfundinn. Eggert og Ólafur fyrir [[Eyjafjarðarsýsla|Eyjafjarðarsýslu]], en Jóhann fyrir [[Árnessýsla|Árnesinga]] ásamt [[Gísli Magnússon (f. 1816)|Gísla Magnússyni]] kennara við Lærða skólann. *[[Stefán Jónsson (f. 1802)|Stefán Jónsson]] bóndi á Syðri-Reistará 1823–56, var þjóðfundarmaður [[Skagafjarðarsýsla|Skagfirðinga]]. *[[Guðmundur Brandsson]] bóndi í Landakoti á Vatnsleysuströnd var þingmaður [[Gullbringu- og Kjósarsýsla|Gullbringu- og Kjósarsýslu]] 1849–61 og sat sem slíkur á þjóðfundinum ásamt [[Jens Sigurðsson|Jens Sigurðssyni]] kennara við Lærða skólann, bróður Jóns forseta, sem sat þjóðfundinn fyrir [[Ísafjarðarsýsla|Ísafjarðarsýslu]]. Auk Jóns sat sr. [[Lárus M. Johnsen|Lárus M. Johnsen]] prestur í Holti í Önundarfirði þjóðfundinn fyrir Ísfirðinga. *Tengdafaðir Lárusar, [[Þorvaldur Sívertsen (f. 1798)|Þorvaldur Sívertsen]] í [[Hrappsey]], var þingmaður [[Dalasýsla|Dalamanna]] frá 1845 til og með þjóðfundinum 1851. Ásamt Þorvaldi sat sr. [[Guðmundur Einarsson (f. 1816)|Guðmundur Einarsson]] prestur í Kvennabrekku, þjóðfundinn fyrir Dalamenn. *[[Guttormur Vigfússon (f. 1804)|Guttormur Vigfússon]] bóndi á Arnheiðarstöðum var þingmaður [[Norður-Múlasýsla|Norður-Múlasýslu]] frá 1847. Auk Guttorms sat [[Sigurður Gunnarsson (f. 1812)|Sigurður Gunnarsson]], prestur á Desjamýri, þjóðfundinn fyrir Norðmýlinga. *Sr. [[Hallgrímur Jónsson (f.1811)|Hallgrímur Jónsson]] prestur að Hólmum í Reyðarfirði var þjóðfundarmaður [[Suður-Múlasýsla|Suður-Múlasýslu]]. *Sr. [[Sveinbjörn Hallgrímsson (f. 1814)|Sveinbjörn Hallgrímsson]] ritstjóri Þjóðólfs var þjóðfundarmaður [[Borgarfjarðarsýsla|Borgfirðinga]] ásamt sr. [[Hannes Stephensen|Hannesi Stephensen]], prófasti Borgarfjarðarprófastsdæmis. *Bróðir Hannesar, [[Magnús Stephensen (f. 1797)|Magnús]], sýslumaður [[Rangárvallasýsla|Rangárvallasýslu]], var þjóðfundarmaður sýslunnar ásamt [[Páll Sigurðsson (f. 1808)|Páli Sigurðssyni]] bónda í Árkvörn í [[Fljótshlíð]]. *Sr. [[Jakob Guðmundsson (f.1817)|Jakob Guðmundsson]] prestur á Kálfatjörn var þjóðfundarmaður [[Reykjavík]]ur ásamt [[Kristján Kristjánsson (f.1806)|Kristjáni Kristjánssyni]] (''Chr. Christiansson'') land- og bæjarfógeta sem hafði áður verið konungskjörinn. *[[Jón Guðmundsson (f. 1807)|Jón Guðmundsson]], settur sýslumaður [[Skaftafellssýsla|Skaftafellssýslu]], var fulltrúi [[Vestur-Skaftafellssýsla|vesturhlutans]] 1858–69. Hinn þjóðfundarmaður sýslunnar var sr. [[Páll Pálsson (f. 1797)|Páll Pálsson]] í Hörgsdal. *[[Jón Jónsson (f. 1804)|Jón Jónsson]] bóndi á Munkaþverá, var þjóðfundarmaður [[Suður-Þingeyjarsýsla|Suður-Þingeyjarsýslu]] ásamt [[Jón Jónsson (f. 1816)|Jóni Jónssyni]] bónda á Grænavatni. *[[Jón Sigurðsson (f. 1808)|Jón Sigurðsson]], bóndi í Tandraseli var fulltrúi [[Mýrasýsla|Mýrasýslu]] ásamt [[Magnús Gíslason (f. 1814)|Magnúsi Gíslasyni]] er hafði verið settur sýslumaður þar árið áður. *[[Jósep Skaftason|Jósep Skaftason]] læknir var þjóðfundarmaður [[Húnaþing|Húnvetninga]] ásamt sr. [[Sveinn Níelsson|Sveini Níelssyni]] presti á [[Staðarstaður|Staðarstað]]. *[[Magnús Austmann]] bóndi í Nýjabæ var þjóðfundarmaður Vestmannaeyja. Konungkjörnir voru þeir sr. [[Halldór Jónsson (f. 1810)|Halldór Jónsson]] prestur á Hofi í Vopnafirði, sr. [[Helgi G. Thordersen|Helgi Thordersen]] biskup (konungkjörinn 1845–65), sr. [[Pétur Pétursson (biskup)|Pétur Pétursson]] forstöðumaður Prestaskólans í Reykjavík, síðar biskup (konungkjörinn 1849–87), [[Þórður Jónassen (Stiftamtmaður)|Þórður Jónassen]], dómari (konungkjörinn 1845–59 og 1869–75), og [[Þórður Sveinbjörnsson]] háyfirdómari (konungkjörinn 1845–56). == Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=418319&pageSelected=0&lang=0 ''Niður með landshöfðingjann''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=417770&pageSelected=6&lang=0 ''Þegar Ísland var afvopnað''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Sjálfstæðisbarátta Íslendinga]] [[Flokkur:1851]] lwdf0vgpo3jbuyyic20dbsyarxr8733 0 3665 1958063 1490220 2026-03-31T12:43:58Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958063 wikitext text/x-wiki '''Mengi''' er í [[stærðfræði]] safn '''staka'''<ref name="ordaskra">[https://www.stæ.is/os/sedill/4483 ''member''] á Orðaskrá Íslenska stærðfræðafélagsins</ref> (einnig kallað '''íbúar'''),<ref name="ordaskra" /> sem til samans mynda eina heild. '''Mengjahugtakið''' er eitt af grunnhugtökum í nútíma stærðfræði. [[Mengjafræði]] varð til við lok 19. [[öld|aldar]] og er stærðfræðingurinn [[Georg Cantor]] upphafsmaður hennar. == Stök mengja == Stök mengis geta verið hvað sem er: tölur, fólk, bókstafir, önnur mengi o.s.frv. Mengi eru oftast táknuð með stórum bókstöfum eins og ''A'',''B'' og ''C''. Tvö mengi ''A'' og ''B'' eru sögð jöfn, táknað ''A''=''B'', ef þau innihalda sömu stök. Mengi getur verið [[lokað mengi|lokað]] eða [[opið mengi|opið]], bæði lokað og opið eða hvorki lokað né opið. [[Talnamengi]] hafa eingöngu [[tala|tölur]] sem stök, en '''tómamengið''' hefur ekkert stak, táknað ∅. Líkt og [[núll]] í talnafræði, gegnir tómamengið mikilvægu hlutverki í mengjafræði. == Skilgreining mengja == '''Mengjaskilgreiningarritháttur''' er sá ritháttur sem notaður er til að skilgreina mengi. Mengi má lýsa með orðum, t.d.: :''A'' = fyrstu þrjár [[náttúrulegar tölur|náttúrulegu tölurnar]], stærri en núll :''B'' = litirnir gulur, rauður, grænn og blár Önnur aðferð til að lýsa mengjum er að telja upp stök þess innan slaufusviga, t.d.: :''C'' = {1,2,3} :''D'' = {blár, grænn, gulur, rauður} Jafnvel þótt að lýsa megi tveimur mengjum á mismunandi vegu, geta þau verið jöfn sem mengi. Til dæmis er ''A''=''C'' og ''B''=''D'' í dæmunum að ofan, því stök þeirra eru þau sömu. Það breytir engu í hvaða röð eða hversu oft stök eru talin upp í skilgreiningu á mengi. Til dæmis er {2,4} , {4,2} og {2,2,4,2} eitt og sama mengið þar sem stökin eru þau sömu. == Fjöldi staka í mengi == Í dæmunum að ofan er ljóst hver fjöldi staka í menginu er, A inniheldur 3 stök og B fjögur. Mengi geta haft [[óendanleiki|óendanlegan]] fjölda staka, en náttúrulegu tölurnar eru dæmi um óendanlegt, en teljalegt mengi. [[Fjöldatala|Fjöldatölur]] segja til um fjölda staka í endanlegum mengjum, en eru stærðfræðilegur mælikvarði á fjölda staka í óendanlegum mengjum. == Tengt efni == * [[Grúpa]] * [[Mengjaaðgerð]] * [[Veldismengi]] * [[Vísismengi]] == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Mengjafræði]] 13py906vouogrvlv77po6dw32g3zuqy 0 4058 1958394 1957607 2026-04-01T01:21:46Z ~2026-20086-23 115062 1958394 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Konungsríkið Spánn | nafn_á_frummáli = Reino de España | nafn_í_eignarfalli = Spánar | fáni = Flag of Spain.svg | skjaldarmerki = Escudo de España.svg | kjörorð = Plus Ultra | kjörorð_tungumál = latína | kjörorð_þýðing = Áfram lengra | staðsetningarkort = EU-Spain_(orthographic_projection).svg | tungumál = [[spænska]] (kastillíska)<br />([[katalónska]], [[baskneska]] og [[galisíska]] eru einnig opinber tungumál í sumum héruðum.) | höfuðborg = [[Madríd]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Konungur Spánar|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Spánar|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippus 6.]] | nafn_leiðtoga2 = [[Pedro Sánchez]] | ESBaðild = 1. janúar 1986 | stærðarsæti = 51 | flatarmál = 505.990 | hlutfall_vatns = 0,89 | mannfjöldaár = 2020 | mannfjöldasæti = 30 | fólksfjöldi = 47.450.795 | íbúar_á_ferkílómetra = 94 | VLF_ár = 2021 | VLF = 1.942 | VLF_sæti = 15 | VLF_á_mann = 41.736 | VLF_á_mann_sæti = 32 | VÞL = {{hækkun}} 0.904 | VÞL_sæti = 25 | VÞL_ár = 2019 | staða = Stofnun | atburður1 = Sameining | atburður2 = í reynd | atburður3 = formleg | dagsetning1 = 1479 | dagsetning2 = 1516 | dagsetning3 = 1715 | gjaldmiðill = [[Evra|evra (€)]] (EUR) | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Marcha Real]] | tld = es | símakóði = 34 }} '''Spánn''' ([[spænska]]: ''España''; [[katalónska]] ''Espanya''; [[baskneska]] ''Espainia'') er konungsríki á [[Íberíuskagi|Íberíuskaga]] í [[Suðvestur-Evrópa|Suðvestur-Evrópu]]. Hið opinbera heiti landsins er '''Konungsríkið Spánn''' (''Reino de España''). Lönd sem liggja að Spáni eru [[Portúgal]] að vestan og [[Frakkland]] að norðan. Auk þess er örríkið [[Andorra]] í [[Pýreneafjöll]]um á landamærum Spánar og Frakklands. Syðst á Spáni er kletturinn [[Gíbraltar]], sem er lítið landsvæði undir yfirráðum [[Bretland|Breta]]. Að norðaustan liggur [[Biskajaflói]] að Spáni, [[Atlantshaf]]ið að suðvestan og að sunnan er [[Gíbraltarsund]] og svo [[Miðjarðarhaf]]ið að suðaustan og austan. Syðsti oddi Spánar er jafnframt syðsti oddi meginlands Evrópu. Spáni tilheyra [[Baleareyjar]] í Miðjarðarhafi ([[Majorka]], [[Menorka]] og [[Íbísa]]), [[Kanaríeyjar]] í Atlantshafi og [[útlenda|útlendurnar]] [[Ceuta]] og [[Melilla]] í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. Spánn er rúmlega 505 þúsund [[ferkílómetri|ferkílómetrar]] að [[flatarmál]]i eða um það bil fimm sinnum stærra en [[Ísland]]. Á Spáni búa um 46 milljónir manna. Stærstu borgir Spánar eru höfuðborgin, [[Madríd|Madrid]] og [[Barselóna|Barcelona]]. Í Madríd búa um 5,5 milljónir manna og tæpar fimm milljónir í Barselóna. Spánn er fornfrægt menningarríki. [[Arabar]] og [[Berbar]] lögðu hluta af Spáni undir sig á miðöldum og voru þar kallaðir [[Márar]]. Miklar minjar eru um dvöl þeirra á Spáni, meðal annars [[Alhambra]]höllin. Barselóna þykir mjög athyglisverð fyrir [[nútímabyggingarlist]] og ber þar helst að nefna [[Antoni Gaudí]] en byggingar hans eru víða í borginni. Spánn var [[einræði]]sríki undir stjórn [[Francisco Franco|Franciscos Franco]] [[einræðisherra]] frá [[1939]] til [[1975]]. [[Jóhann Karl 1.]] var [[konungur Spánar]] frá 1975 til [[2014]]. Núverandi konungur er [[Filippus_6._Spánarkonungur|Filippus 6.]] == Saga == {{Aðalgrein|Saga Spánar}} Á Spáni hafa fundist elstu merki um [[maðurinn|menn]] frá [[forsögulegur tími|forsögulegum tíma]] í Evrópu frá því fyrir meira en 1,2 milljónum ára síðan. [[Cro Magnon-menn]] komu inn á skagann fyrir 35 þúsund árum síðan. Þekktustu minjar um menn frá þessum tíma eru meðal annars [[hellamálverk]]in í [[Altamira]] í [[Kantabría|Kantabríu]] sem eru um 17 þúsund ára gamlar. Helstu þjóðirnar á Spáni í [[fornöld]] voru [[Íberar]], sem settust að við Miðjarðarhafsströndina í austri, og [[Keltar]], sem settust að við Atlantshafsströndina í vestri. Að auki bjuggu þá [[Baskar]] í vesturhluta Pýreneafjalla. Aðrir þjóðflokkar byggðu svo suðurströndina þar sem nú er [[Andalúsía]]. [[Fönikía|Föníkar]] og [[Grikkland hið forna|Grikkir]] stofnuðu nýlendur á Miðjarðarhafsströndinni og verslun blómstraði með málma úr námum á Spáni. === Rómaveldi === Á [[3. öldin f.Kr.|3. öld f.Kr.]], undir lok [[Annað púnverska stríðið|Annars púnverska stríðsins]], lögðu [[Rómaveldi|Rómverjar]] undir sig nýlendur [[Karþagó]]búa á Spáni og náðu brátt yfirráðum yfir öllum Íberíuskaganum. Rómversk yfirráð stóðu í hálft árþúsund og höfðu varanleg áhrif á tungumál, menningu og siði íbúanna. Meðal þess sem Rómverjar komu á voru [[stórjarðeignir]] undir yfirráðum lends aðals sem framleiddu landbúnaðarvörur fyrir heimsveldið. [[Hispanía]] var [[rómverskt skattland]]. Henni var upphaflega skipt í tvennt; ''Hispania Citerior'' (norðausturhluti skagans) og ''Hispania Ulterior'' (suðvesturhluti skagans). Síðar skipti [[Ágústus]] keisari skaganum í þrjú skattlönd: ''Hispania Baetica'' (höfuðborg [[Córdoba]]), ''Hispania Lusitania'' (höfuðborg [[Mérida]]) og ''Hispania Citerior'' (höfuðborg [[Tarragona]]). === Vesturgotar === Með hnignun [[Vestrómverska keisaradæmið|Vestrómverska keisaradæmisins]] á [[5. öldin|5. öld]] lögðu [[Germanir|germanskir]] þjóðflokkar, [[Svefar]], [[Vandalar]] og að lokum [[Vesturgotar]], Íberíuskagann undir sig. Konungar Vesturgota voru að nafninu til undirkonungar ([[patrisíi|patrisíar]]) sem ríktu í nafni [[Rómarkeisari|Rómarkeisara]]. Þeir gerðu [[Tóledó]] að höfuðborg. Á þeim tíma efldust menningarleg og trúarleg ítök [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] mikið þótt Vesturgotar væru [[arísk kristni|arískt kristnir]] eða [[germönsk trúarbrögð|heiðnir]] fram til loka [[6. öldin|6. aldar]] þegar konungur þeirra tók upp kaþólska trú. === al-Andalus === [[Íslam|Múslimskir]] [[Márar]] og [[Arabar]] frá [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] lögðu nánast allan Íberíuskagann undir sig á aðeins sjö árum [[711]] til [[718]] undir stjórn [[Úmajadar|Úmajada]]. Veldi Vesturgota, sem þá var margklofið vegna deilna um ríkiserfðir, kom engum vörnum við og síðasti konungurinn [[Roderic]] lést í bardaga. Innrásarherinn stofnaði ríkið [[al-Andalus]]. Þegar [[Abbasídar]] tóku völdin af Úmajödum árið [[750]] stofnaði einn af prinsum Úmajada í útlegð, [[Abd-ar-Rahman 1.]], sjálfstætt [[emír]]at í [[Córdoba]] og neitaði að beygja sig undir yfirráð Abbasída. Undir yfirráðum [[Abd-al-Rahman 3.]] sem lýsti sig kalífa á [[10. öldin|10. öld]] gengu Córdoba og al-Andalus í gegnum blómaskeið þar sem þau nutu menningarlegra og viðskiptalegra tengsla við Arabaheiminn, en héldu samt sem áður sjálfstæði gagnvart [[kalífi|kalífatinu]] í [[Bagdad]]. === ''Reconquista'' === [[Mynd:Gallegocatholicmonarchs.jpg|thumb|upright|Ferdinand og Ísabella við fótskör Maríu meyjar.]] Í upphafi [[11. öldin|11. aldar]] klofnaði ríkið hins vegar í mörg sjálfstæð ríki eftir [[borgarastyrjöld]]. Kristnu smáríkin í norðaustri, [[León]], [[Kastilía]] og [[Baskaland]] tóku að sækja í sig veðrið við [[endurheimt Spánar]] (''Reconquista'') einkum undir stjórn [[Alfons 6. af León|Alfons 6.]] sem varð konungur bæði Kastilíu og León árið [[1072]]. Múslimsku konungarnir óskuðu þá eftir aðstoð frá [[Almoravídar|Almoravídum]] sem ríktu yfir [[Marokkó]]. Þeir lögðu öll múslimsku ríkin á skaganum, nema [[Saragossa]], undir sig [[1094]]. Áður höfðu kristnu ríkin lagt Tóledó undir sig. [[Almóhadar]] tóku við völdum í Marokkó af Almóravídum á [[12. öldin|12. öld]] en náðu ekki að standast framrás kristnu konunganna sem lögðu meirihluta skagans undir sig í röð átaka á [[13. öldin|13. öld]]. [[Portúgal]] varð til þegar [[Afonsó 1.|Alfonsó 1.]] lýsti sig [[konungur Portúgals|konung Portúgals]] árið [[1139]]. Eina ríkið sem eftir var undir stjórn Múslima var [[Granada]] á syðsta odda skagans. [[Marínídar|Marínídum]] tókst ekki að leggja al-Andalus undir sig með innrásum á [[13. öldin|13.]] og [[14. öldin|14. öld]]. Árið [[1469]] gengu konungsríkin [[Aragón]] og [[Kastilía]] í konungssamband með hjónabandi [[Ísabella 1. af Kastilíu|Ísabellu af Kastilíu]] og [[Ferdinand 2. af Aragón|Ferdinands af Aragón]]. [[Ferdinand og Ísabella]] lögðu Granada undir sig sama ár og [[Kristófer Kólumbus]] kom til [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]] í leiðangri sem þau fjármögnuðu. Þau hófu líka skipulegar ofsóknir á hendur [[Márar|Márum]] og [[Gyðingar|Gyðingum]] á Spáni og stóðu fyrir stofnun [[Spænski rannsóknarrétturinn|Spænska rannsóknarréttarins]]. === Gullöld Spánar === [[Mynd:Invincible_Armada.jpg|thumb|right|Flotinn ósigrandi leggur upp frá Spáni.]] Með sameiningu ríkjanna Aragón, León, Kastilíu og [[Navarra]] var grundvöllur lagður að nútímaríkinu Spáni og [[Spænska heimsveldið|Spænska heimsveldinu]] sem náði hátindi sínum undir stjórn [[Karl 5. keisari|Karls 5.]] sem var samtímis [[konungur Spánar]] og [[keisari hins Heilaga rómverska ríkis]] frá [[1519]] til [[1556]]. Með honum komust [[Habsborgarar]] til valda á Spáni. Árið [[1580]] varð [[Filippus 2. Spánarkonungur]] einnig [[konungur Portúgals]] sem sameinaði þessi tvö heimsveldi í eitt konungssamband til ársins [[1640]]. Spánn og Portúgal lögðu á þessum tíma undir sig [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], meirihluta [[Karíbahaf]]sins og einokuðu auk þess verslun við [[Afríka|Afríku]] og [[Austur-Indíur]]. [[Gullöld Spánar]] er venjulega talin frá 1492 til [[1659]]. Þegar á 16. öld tók þessu mikla heimsveldi að hnigna. [[England|Englendingar]] og [[Frakkland|Frakkar]] sóttu gegn nýlendum Spánar í Nýja heiminum, bæði með [[sjórán]]um gegn skipum sem fluttu góðmálma til Spánar og eins með [[launverslun]] við nýlendurnar sem Spánn reyndist ófær um að sjá fyrir nauðsynjum. Mikið flæði gulls og silfurs frá Nýja heiminum olli síðan [[óðaverðbólga|óðaverðbólgu]] á Íberíuskaganum sem skaðaði efnahag Spánar enn frekar. Tilraun Filippusar 2. til að sýna Englandi í tvo heimana með [[Flotinn ósigrandi|Flotanum ósigrandi]] [[1588]] mistókst herfilega og [[Holland|Hollendingar]] sögðu sig úr lögum við Spán [[1585]] og rændu hverri höfninni af annarri frá Portúgölum í Austur-Indíum. [[Mynd:El dos de mayo de 1808 en Madrid.jpg|thumb|right|''Dos de mayo'' eftir [[Francisco de Goya]].]] [[Þrjátíu ára stríðið]] [[1618]] til [[1648]], þar sem Spánverjar reyndu að leggja Holland aftur undir sig, hafði slæm áhrif á efnahag landsins. Portúgal sagði sig úr konungssambandinu [[1640]] og Spánn varð að gefa [[Frakkland]]i eftir landsvæði með [[Pýreneasáttmálinn|Pýreneasáttmálanum]] [[1659]] eftir tíu ára styrjöld milli ríkjanna. Eftir [[Spænska erfðastríðið]] [[1701]] – [[1714]] missti Spánn svo öll landsvæði sín í Evrópu utan Íberíuskagans til annarra ríkja og frönsk konungsætt, [[Búrbónar]], tók við völdum. === 19. öldin === Spánn réðist inn í Frakkland í kjölfar [[Franska byltingin|Frönsku byltingarinnar]] en beið ósigur og varð að lokum [[leppríki]] [[Napoléon Bonaparte|Napoléons]] [[1795]]. Sama ár lýsti Spánn yfir stríði á hendur [[Bretland]]i og Portúgal (sem höfðu gert bandalag). Hörmulegt efnahagsástand leiddi til afsagnar [[Karl 4. Spánarkonungur|Karls 4.]] [[1808]] og [[Joseph Bonaparte|Jósep Bonaparte]], bróðir Napoléons, tók við völdum. [[2. maí]] sama ár hófst [[Spænska maíuppreisnin|uppreisn]] gegn hinum erlenda konungi sem markar upphafið að [[Sjálfstæðisstríð Spánar|Sjálfstæðisstríði Spánar]]. Frakkar voru hraktir frá völdum á Spáni [[1814]]. Kreppa Spánar í upphafi [[19. öldin|19. aldar]] leiddi líka til missis nær allra nýlendnanna í [[Ameríka|Ameríku]]. [[1898]] braust [[Spænsk-bandaríska stríðið]] út sem leiddi til missis [[Filippseyjar|Filippseyja]], [[Gvam]] og [[Púertó Ríkó]] í hendur [[BNA|Bandaríkjanna]] og sjálfstæðis [[Kúba|Kúbu]]. [[Mynd:Franco_eisenhower_1959_madrid.jpg|thumb|right|Franco ásamt [[Dwight D. Eisenhower]] Bandaríkjaforseta í Madríd 1959.]] === 20. öldin === Í upphafi [[20. öldin|20. aldar]] tók Spánn stuttlega þátt í [[kapphlaupið um Afríku|kapphlaupinu um Afríku]] og lagði undir sig [[Miðbaugs-Gínea|Miðbaugs-Gíneu]], [[Vestur-Sahara]] og [[Spænska Marokkó|Spænsku Marokkó]]. Alræðisstjórn [[Miguel Primo de Rivera]] [[1923]]-[[1931]] leiddi til stofnunar [[Annað spænska lýðveldið|Annars spænska lýðveldisins]] sem veitti [[Baskaland]]i, [[Galisía|Galisíu]] og [[Katalónía|Katalóníu]] sjálfsstjórn að hluta og konum kosningarétt. [[1936]] braust [[Spænska borgarastyrjöldin]] út. Hún stóð til [[1939]] og lyktaði með sigri [[Falangistar|Falangista]] undir stjórn [[Francisco Franco]] hershöfðingja. Franco kom á [[flokksræði]] á Spáni sem byggðist á áherslu á hefðbundin þjóðleg gildi, andkommúnisma og kaþólska trú. Spánn var hlutlaus í [[síðari heimsstyrjöldin]]ni og eftir ósigur [[Öxulveldin|Öxulveldanna]] var landið einangrað í efnahagslegu og stjórnmálalegu tilliti. Með tilkomu [[Kalda stríðið|Kalda stríðsins]] varð landið mikilvægt sem bandamaður [[BNA|Bandaríkjamanna]] og efnahagslífið blómstraði á [[1961-1970|7. áratugnum]]. Við lát Francos [[1975]] tók [[Jóhann Karl 1.]] við völdum sem konungur Spánar. [[Lýðræði]] var aftur komið á með nýrri stjórnarskrá [[1978]] þrátt fyrir andstöðu margra gamalla stuðningsmanna Francos sem meðal annars reyndu að gera [[herforingjabylting]]u árið [[1981]]. [[2002]] tók Spánn upp [[evra|evru]] sem gjaldmiðil í stað [[spænskur peseti|peseta]]. Mikill efnahagsuppgangur einkenndi fyrstu ár [[21. öldin|21. aldar]] á Spáni með tilheyrandi verðhækkunum neysluvara og hækkunum á húsnæðisverði. Herskáu [[Baskar|basknesku]] samtökin [[E.T.A.]] voru leyst upp árið 2018 en frá 1968 til 2010 drápu samtökin 829 manns, aðallega á Spáni. == Landafræði == Spánn er 504.782 km² að stærð, 51. stærsta land heims, álíka stórt og [[Frakkland]] og fimm sinnum stærra en [[Ísland]]. Í vestri á landið landamæri að [[Portúgal]] og í suðri að [[Bretland|breska]] yfirráðasvæðinu [[Gíbraltar]] og [[Marokkó]] við spænsku borgirnar [[Ceuta]] og [[Melilla]] á norðurströnd [[Afríka|Afríku]]. Í norðaustri liggja landamæri Spánar og [[Frakkland]]s eftir [[Pýreneafjöll]]unum þar sem einnig er smáríkið [[Andorra]]. Spáni tilheyra eyjaklasarnir [[Kanaríeyjar]] í [[Atlantshaf]]i undan vesturströnd [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] og [[Baleareyjar]] í [[Miðjarðarhaf]]inu austan við Spán. Að auki ná yfirráð Spánar yfir nokkrar óbyggðar eyjar Miðjarðarhafsmegin við [[Gíbraltarsund]]. Lítil [[útlenda]], [[Llívia]], er innan Frakklands í Pýreneafjöllunum. Stærstur hluti meginlands Spánar er [[háslétta]] og [[fjall]]garðar á borð við [[Sierra Nevada]]. Þaðan renna helstu árnar, [[Tagus]], [[Ebró]], [[Duero]], [[Guadiana]] og [[Guadalquivir]]. [[Flóðslétta|Flóðsléttur]] er að finna meðfram ströndinni, þá stærstu við Guadalquivir í Andalúsíu. Veðurfar á Spáni er mjög mismunandi eftir landsvæðum. Gróflega má skipta því í þrennt: Milt [[meginlandsloftslag]] ríkir inni á skaganum, [[Miðjarðarhafsloftslag]] við austurströndina og [[úthafsloftslag]] í Galisíu og við Biskajaflóa í norðvestri. == Stjórnmál == === Stjórnsýslueiningar === [[Mynd:Autonomous_communities_of_Spain.svg|thumb|sjálfstjórnarsvæði og sjálfstjórnarborgir ]] Spánn skiptist í sautján [[sjálfstjórnarsvæði Spánar|sjálfstjórnarsvæði]] (''comunidades autónomas'') og tvær [[sjálfstjórnarborgir Spánar|sjálfstjórnarborgir]] (''ciudades autónomas'') - [[Ceuta]] og [[Melilla]] á norðurströnd [[Afríka|Afríku]]. Sjálfsstjórnarsvæðin hafa allmikinn rétt til að ráða sínum hag sjálf, en sum svæði hafa mun meiri sjálfsstjórnarrétt en önnur og svipar sambandi þeirra við Spán meira til ríkjasambands. Það eru svæðin [[Andalúsía]], [[Katalónía]], [[Galisía]], [[Navarra]], og [[Baskaland]]. Að auki skiptist Spánn í fimmtíu [[Héruð Spánar|héruð]]. Sjö sjálfstjórnarsvæði eru aðeins eitt hérað: [[Astúrías|Astúría]], [[Baleareyjar]], [[Kantabría]], [[La Rioja]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|Madríd]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía|Múrsía]] og [[Navarra]] (Sjá: '''[[Héruð Spánar]]'''). Lægsta stjórnsýslustigið eru [[sveitarfélag|sveitarfélögin]] (''municipios''). Sjálfsstjórnarsvæðin eru: {| class="wikitable" |- ! Fáni !! Nafn !! Nafn á spænsku !! Höfuðstaður |- | [[Mynd:Bandera_de_Andaluc%C3%ADa.svg|30px|]] || [[Andalúsía]] || ''Andalucía'' || [[Sevilla]] |- | [[Mynd:Flag_of_Aragon.svg|30px|]] || [[Aragón]] || ''Aragón'' || [[Saragossa]] |- | [[Mynd:Flag_of_Asturias.svg|30px|]] || [[Astúría]] || ''Principado de Asturias'' || [[Oviedo]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Balearic_Islands.svg|30px|]] || [[Baleareyjar]] || ''Islas Baleares'' || [[Palma]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Basque_Country.svg|30px|]] || [[Baskaland]] || ''País Vasco'' || [[Vitoria-Gasteiz|Vitoria]] |- | [[Mynd:Flag_of_Extremadura_with_COA.svg|30px|]] || [[Extremadúra]] || ''Extremadura'' || [[Mérida]] |- | [[Mynd:Flag_of_Galicia.svg|30px|]] || [[Galisía]] || ''Galicia'' || [[Santiago de Compostela]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Canary_Islands.svg|30px|]] || [[Kanaríeyjar]] || ''Islas Canarias'' || [[Santa Cruz de Tenerife]]/[[Las Palmas]] |- | [[Mynd:Flag_of_Cantabria.svg|30px|]] || [[Kantabría]] || ''Cantabria'' || [[Santander]] |- | [[Mynd:Bandera_Castilla-La_Mancha.svg|30px|]] || [[Kastilía-La Mancha]] || ''Castilla-La Mancha'' || [[Toledo]] |- | [[Mynd:Flag_of_Castilla_y_Le%C3%B3n.svg|30px|]] || [[Kastilía og León]] || ''Castilla y León'' || [[Valladolid]] |- | [[Mynd:Flag_of_Catalonia.svg|30px|]] || [[Katalónía]] || ''Cataluña'' || [[Barcelona]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Community_of_Madrid.svg|30px| ]] || [[Sjálfstjórnarsvæðið Madríd|Madríd]] || ''Comunidad de Madrid'' || [[Madríd]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Region_of_Murcia.svg|30px|]] || [[Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía|Múrsía]] || ''Región de Murcia'' || [[Múrsía]] |- | [[Mynd:Flag_of_Navarre.svg|30px|]] || [[Navarra]] || ''Comunidad Foral de Navarra'' || [[Pamplóna]] |- | [[Mynd:Flag_of_La_Rioja_%28with_coat_of_arms%29.svg|30px|]] || [[La Rioja]] || ''La Rioja'' || [[Logroño]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Land_of_Valencia_%282x3_ratio%29.svg|30px|]] || [[Sjálfstjórnarhéraðið Valensía|Valensía]] || ''Comunidad Valenciana'' || [[Valensía]] |} == Efnahagslíf == [[Mynd:AZCA_%28Madrid%29_01.jpg|thumb|right|Fjármálahverfið AZCA í Madríd.]] Samkvæmt gögnum [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankans]] er hagkerfi Spánar það níunda stærsta í heimi og það fimmta stærsta í Evrópu. [[Verg landsframleiðsla]] var áætluð 1.362 milljarðar bandaríkjadala árið [[2007]] og VLF á mann miðað við [[kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjöfnuð]] var áætluð 33.700 bandaríkjadalir sama ár sem er hærra en [[Ítalía]] og svipað og [[Japan]] og [[Frakkland]]. Spænska hagkerfið hefur verið í stöðugum vexti síðustu ár, öfugt við hagkerfi hinna stóru Vestur-Evrópuríkjanna sem hafa nánast staðið í stað. Hagkerfi Spánar er dæmigert [[þjónusta|þjónustuhagkerfi]] þar sem nær 65% vinnuafls vinnur við þjónustu, 30% við [[iðnaður|iðnað]] og rúm 5% við [[landbúnaður|landbúnað]]. Ferðamannaiðnaðurinn er landinu afar mikilvægur. Á Norður-Spáni er [[þungaiðnaður]] og þar eru unnin [[kol]] og [[járn]] úr jörðu. Spáni tókst, undir hægri-ríkisstjórn [[José María Aznar]] að uppfylla skilyrði [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] fyrir upptöku [[evra|evrunnar]] sem kom í stað [[spænskur peseti|pesetans]] í almennum viðskiptum árið [[2002]]. [[Atvinnuleysi]] var 7,6% árið [[2006]] sem telst framför miðað við um 20% atvinnuleysi snemma á [[1991-2000|10. áratugnum]]. Helstu vandamál eru stórt [[neðanjarðarhagkerfi]] og mikil [[verðbólga]]. Spænska hagkerfið óx mikið vegna [[alþjóðleg hækkun húsnæðisverð|alþjóðlegra hækkana á húsnæðisverði]] í byrjun [[21. öldin|21. aldar]] og hlutur [[byggingariðnaður|byggingariðnaðar]] af vergri landsframleiðslu var 16%. Um leið hefur skuldastaða heimilanna versnað. === Ferðamannaiðnaður === {{Aðalgrein|Ferðamannaiðnaður á Spáni}} Á undanförnum fjórum áratugum hefur ferðamannaiðnaðurinn á Spáni vaxið og orðið sá næststærsti í heimi og veltir árlega 40 milljörðum evra en það jafngilti 5% af vergri landsframleiðslu Spánar árið 2006. Í dag gera veðurfar á Spáni, sögulegar minjar og menningarverðmæti og landfræðileg lega landsins að verkum að ferðamannaiðnaðurinn er meðal helstu atvinnugreina á Spáni. Stjörnugjöf spánskra hótela er kröfuharðari en annarra Evrópulanda.<ref>{{cite web|last=Trend |first=Nick |url=http://www.telegraph.co.uk/travel/columnists/nicktrend/5422970/European-hotel-star-ratings-explained.html |title=European hotel star ratings explained |work=The Daily Telegraph |location=London |date = 2. júní 2009 |accessdate=4. september 2010}}</ref> == Íbúar == {{uppfæra|ástæða=úreltar tölur}} [[Mynd:EspDens2.jpg|thumb|Landfræðileg dreifing þéttbýlis á Spáni árið 2008.]] Árið 2008 var íbúafjöldi Spánar orðinn 46 milljónir. Landið er strjálbýlla en flest önnur lönd í Vestur-Evrópu, með 91 íbúa á hver ferkílómetra. Einnig er dreifing byggðar um landið nokkuð ójöfn. Þéttbýlasta svæði landsins er umhverfis höfuðborgina Madríd, sem er inni í miðju landi, en annars eru helstu þéttbýlissvæðin úti við ströndina. Íbúafjöldi Spánar hefur meira en tvöfaldast frá árinu 1900 en þá bjuggu 18,6 milljónir manna í landinu. Árið 2008 veitti Spánn 84.170 einstaklingum spánskan ríkisborgararétt. Flestir þeirra komu frá Suður-Ameríkulöndunum [[Ekvador]] og [[Kólumbía|Kólumbíu]] eða frá [[Marokkó]].<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-06072010-AP/EN/3-06072010-AP-EN.PDF „EU27 Member States granted citizenship to 696 000 persons in 2008“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140906072250/https://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-06072010-AP/EN/3-06072010-AP-EN.PDF |date=2014-09-06 }} (PDF). [[Eurostat]]. 6. júlí 2010.</ref> Þó nokkur hluti aðfluttra kemur frá öðrum Vestur-Evrópuríkjum, svo sem Bretlandi, Frakklandi, Þýskalandi, Hollandi og Noregi. === Innflytjendur === {{Aðalgrein|Málefni innflytjenda á Spáni}} Samkvæmt upplýsingum frá spænskum yfirvöldum voru 4,5 milljónir erlendra ríkisborgara búsettar í landinu árið 2007. Óháðar kannanir benda til þess að talan sé eilítið hærri eða 4,8 milljónir manna eða um 11% heildaríbúafjölda landsins.<ref>{{cite web|url=http://www.ifrc.org/publicat/wdr2006/|title=World Disasters Report 2006|publisher=Red Cross|accessdate=14. ágúst 2008|archive-date=2009-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627025921/http://www.ifrc.org/publicat/wdr2006/|url-status=dead}}</ref> Samkvæmt upplýsingum um veitt landvistarleyfi árið 2005 var um hálf milljón [[Marokkó]]búa á Spáni, önnur hálf milljón frá [[Ekvador]], rúmlega 200 þúsund [[Rúmenía|Rúmenar]] og um 260 þúsund frá [[Kólumbía|Kólumbíu]]. Af öðrum erlendum ríkisborgurum voru [[Bretland|Bretar]] (8%), [[Frakkland|Frakkar]] (8%), [[Argentína|Argentínumenn]] (6%), [[Þýskaland|Þjóðverjar]] (6%) og [[Bólivía|Bólivíumenn]] (3%). Á Spáni eru rúmlega 200 þúsund innflytjendur frá [[Vestur-Afríka|Vestur-]] og [[Mið-Afríka|Mið-Afríku]]. Af Evrópusambandslöndum er hlutfall innflytjenda næsthæst á Spáni á eftir [[Kýpur]] en fjöldi þeirra er langmestur á Spáni. Ástæðurnar eru margar, meðal annars menningarbönd Spánar og Suður-Ameríkuríkja, landfræðileg lega Spánar og öflugur landbúnaður, sem krefst meira af ódýru vinnuafli en vinnumarkaðurinn getur veitt. Einnig setjast margir borgarar annarra Evrópusambandslanda að á Spáni á eftirlaunaárunum. === Menntun === {{aðalgrein|Menntun á Spáni}} Á Spáni er menntun á vegum hins opinbera ókeypis. Skólaskylda er frá sex ára aldri til sextán ára aldurs. Þá tekur við tveggja ára langt valfrjálst nám. Núgildandi lög um menntakerfi landsins voru sett árið 2006.<ref name=LOE_juridicas>[https://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/lo2-2006.html ''La Ley Orgánica 2/2006'']. Skoðað 23. september 2009.</ref> [[Háskóli|Háskólanám]] er venjulega fjögurra ára langt nám, nema í læknisfræði og þar sem nemendur taka tvöfalt aðalfag en þá er námið sex ára langt. Háskólar landsins nota evrópska ECTS-einingakerfið og fullt nám telst vera 60 ECTS-einingar á ári. Venjulegt háskólanám er þá 240 ECTS-einingar. Í framhaldsnámi eru í boði meistaragráður (Máster) og doktorsgráður (Doctorado) en hverjum háskóla er í sjálfvald sett að bjóða upp á annars konar gráður í framhaldsnámi. Á Spáni eru fjölmargir alþjóðlega þekktir háskólar. Meðal þeirra eru: * [[Universidad Carlos III de Madrid|Háskóli Karls III í Madríd]] * [[Háskólinn í Alcalá]] * [[Háskólinn í Barcelona]] * [[Háskólinn í Baskalandi]] * [[Háskólinn í Deusto]] * [[Háskólinn í Granada]] * [[Háskólinn í Jaén]] * [[Háskólinn í Navarra]] * [[Háskólinn í Salamanca]] * [[Háskólinn í Sevilla]] * [[Háskólinn í Valencia]] * [[Óháði háskólinn í Barcelona]] * [[Óháði háskólinn í Madríd]] * [[Tækniháskólinn í Katalóníu]] * [[Tækniháskólinn í Madríd]] === Tungumál === [[Mynd:Spain_languages-en.svg|thumb|Tungumál á Spáni. [[Spænska]] er langútbreiddasta tungumálið.]] [[Spænska]] er opinbert tungumál Spánar. Líkt og öll önnur tungumál á [[Íberíuskagi|Íberíuskaganum]] ''(að utanskildri [[Baskneska|baskneskunni]])'' á það rætur sínar að rekja til þeirrar [[Latína|latínu]] sem [[Rómaveldi|Rómverjarnir]] töluðu þegar þeir tóku yfir skagann í [[Annað púnverska stríðið|2. púnverska stríðinu]] árið 210 f.Kr. Eftir það þróaðist tungumálið í mismunandi áttir eftir svæðum. Á miðöldum fór [[konungsríkið Kastilía]] með mikil völd og spilaði konungsríkið stóran þátt í [[endurheimt Spánar]] ''(reconquista)'' frá hinum múslímsku [[Márar|Márum]] kringum 14. öld. Með því breiddist tungumál [[Konungsríkið Kastilía|Kastilíu]] út og varð að lokum opinbert tungumál Spánar. Því kallast spænska ''kastillíska'' innan Spánar til að aðgreina það frá öðrum málum þeirra. Á 20. öldinni lagði einræðisherrann [[Francisco Franco|Frankó]] mikið upp úr því að kastillíska ''(spænska)'' yrði eina tungumál ríkisins. Notkun annarra tungumála á opinberum vettvangi var ýmist bönnuð eða lítilsvirt.<ref>The use Catalan was banned for the on-duty functionaries of the province of Barcelona in 1940. Cf. {{cite book|last=Mariño Paz|first=Ramón|title=Historia da lingua galega|year=1998|publisher=Sotelo Blanco|location=Santiago de Compostela|isbn=84-7824-333-X|pages=353|edition=2.}}</ref> Eftir fráfall Frankós hafa svæðisbundin tungumál Spánar náð ágætri stöðu á ný þó að ríkismálið skyggi oft á þau. * 99% Spánverja tala [[Spænska|spænsku]] ''(kastillísku)'' og hafa 88% hana að [[móðurmál|móðurmáli]]. * 16% tala [[Katalónska|katalónsku]] og hafa 9% hana að móðurmáli. Auk spænsku er katalónska opinbert tungumál í [[Katalónía|Katalóníu]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Valensía|Valensíu]] (valensíska), og [[Baleareyjar|Baleareyjum]] (þar eru eyjarnar [[Majorka]] og [[Íbísa]]). Tungumálið er skylt [[Oksítanska|oksítönskunni]] í Suður-Frakklandi. * 7% tala [[Galisíska|galisísku]] og hafa 5% hana að móðurmáli. Tungumálið er skylt [[Portúgalska|portúgölsku]]. * 1,6% tala [[Baskneska|basknesku]] og hefur 1% hana að móðurmáli. Tungumálið er ekki skylt nokkru öðru máli. == Menning == [[Mynd:Spanish language World Map.svg|thumb|left|Áhrif spænska heimsveldisins: Lönd þar sem spænska er opinbert tungumál.]] Menning Spánar á rætur að rekja til þeirra margvíslegu þjóða sem hafa byggt Íberíuskagann frá örófi alda, frá [[Keltar|Keltum]] og [[Íberar|Íberum]] til [[Rómaveldi|Rómverja]], [[Vesturgotar|Vesturgota]], [[Berbar|Berba]] og [[Arabar|Araba]]. Fyrir utan [[baskneska|basknesku]] eru þau tungumál og mállýskur sem töluð eru á Spáni [[rómönsk mál]], afleiðing af 500 ára yfirráðum Rómverja. Opinbert tungumál alls staðar á spáni er [[kastillíska]] en önnur tungumál, s.s. [[katalónska]], [[baskneska]] og [[galisíska]] hafa opinbera stöðu. Um 60% Spánverja eru [[rómversk-kaþólsk trú|rómversk-kaþólskir]] en 37% telja sig [[trúleysi|trúlausa]].<ref>[https://www.visir.is/g/20222248826d/spanverjar-ganga-af-trunni Spánverjar ganga af trúnni] Vísir, sótt 16/4 2022</ref> Á heimsveldistíma Spánar varð spænsk tunga og spænsk menning, þar með talið kaþólsk trú, ríkjandi menning í nýlendum Spánar um allan heim. Þessa sér enn stað í [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], [[Filippseyjar|Filippseyjum]] í [[Kyrrahaf]]inu og [[Miðbaugs-Gínea|Miðbaugs-Gíneu]] í [[Afríka|Afríku]]. Spánn er í þriðja sæti (á eftir [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Kína]]) yfir þau lönd sem hafa flestar færslur á [[Heimsminjaskrá UNESCO]]; 44 færslur. [[Mynd:Don Quijote and Sancho Panza.jpg|thumb|upright|''[[Don Kíkóti]]'' eftir [[Miguel de Cervantes]] er oft talin fyrsta [[skáldsaga|nútímaskáldsagan]].]] === Spænskar bókmenntir === {{Aðalgrein|Spænskar bókmenntir}} Hugtakið ''spænskar bókmenntir'' vísar til [[Bókmenntir|bókmennta]] á [[spænska|spænsku]], þar á meðal — en ekki einvörðungu — bókmennta eftir höfunda frá Spáni. Stundum eru aðrar bókmenntir á spænsku aðgreindar og nefndar [[suður-amerískar bókmenntir]]. Frá Spáni eru einnig til [[katalónskar bókmenntir]], [[baskneskar bókmenntir]] og [[galikískar bókmenntir|galisískar bókmenntir]]. Vegna sögulegs og landfræðilegs margbreytileika hafa spænskar bókmenntir orðið fyrir áhrifum víða og eru afar fjölbreyttar. [[Miguel de Cervantes]] er að öllum líkindum frægasti rithöfundur Spánar, víðfrægur fyrir bók sína ''[[Don Kíkóti]]'' frá 1605. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|3521|Hvaða tungumál eru töluð á Spáni?}} * {{Vísindavefurinn|26957|Er virkilega haldinn árlegur tómataslagur á Spáni?}} == Ítarefni == * Beevor, Antony. ''The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936-1939''. Penguin Books, 2006. * Carr, Raymond. ''Spain: A History''. Oxford University Press, 2001. * Gies, David T. (ritstj.). ''The Cambridge Companion to Modern Spanish Culture''. Cambridge University Press, 1999. * Gies, David T. (ritstj.). ''The Cambridge History of Spanish Literature''. Cambridge University Press, 2009. * Graham, Helen. ''The Spanish Civil War: A Very Short Introduction''. Oxford University Press, 2005. * Labanyi, Jo. ''Spanish Literature: A Very Short Introduction''. Oxford University Press, 2010. * Payne, Stanley G. ''Spain: A Unique History''. University of Wisconsin Press, 2011. * Phillips Jr., William D. og Carla Rahn Phillips. ''A Concise History of Spain''. Cambridge University Press, 2010. * Turner, Harriet og Adelaida López de Martínez (ritstj.). ''The Cambridge Companion to the Spanish Novel: From 1600 to the Present''. Cambridge University Press, 2003. * Walters, D. Gareth. ''The Cambridge Introduction to Spanish Poetry: Spain and Spanish America''. Cambridge University Press, 2003. {{Spánn}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} [[Flokkur:Spánn| ]] [[Flokkur:Spænskumælandi lönd]] 0sdadf7346by51f1qrpeofggobs8r4r 1958395 1958394 2026-04-01T01:23:42Z ~2026-20086-23 115062 1958395 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Konungsríkið Spánn | nafn_á_frummáli = Reino de España | nafn_í_eignarfalli = Spánar | fáni = Flag of Spain.svg | skjaldarmerki = Escudo de España.svg | kjörorð = Plus Ultra | kjörorð_tungumál = latína | kjörorð_þýðing = Áfram lengra | staðsetningarkort = EU-Spain_(orthographic_projection).svg | tungumál = [[spænska]] (kastillíska)<br />([[katalónska]], [[baskneska]] og [[galisíska]] eru einnig opinber tungumál í sumum héruðum.) | höfuðborg = [[Madríd]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Konungur Spánar|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Spánar|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippus 6.]] | nafn_leiðtoga2 = [[Pedro Sánchez]] | ESBaðild = 1. janúar 1986 | stærðarsæti = 51 | flatarmál = 505.990 | hlutfall_vatns = 0,89 | mannfjöldaár = 2020 | mannfjöldasæti = 30 | fólksfjöldi = 47.450.795 | íbúar_á_ferkílómetra = 94 | VLF_ár = 2021 | VLF = 1.942 | VLF_sæti = 15 | VLF_á_mann = 41.736 | VLF_á_mann_sæti = 32 | VÞL = {{hækkun}} 0.904 | VÞL_sæti = 25 | VÞL_ár = 2019 | staða = Stofnun | atburður1 = Sameining | atburður2 = í reynd | atburður3 = formleg | dagsetning1 = 1479 | dagsetning2 = 1516 | dagsetning3 = 1715 | gjaldmiðill = [[Evra|evra (€)]] (EUR) | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Marcha Real]] | tld = es | símakóði = 34 }} '''Spánn''' ([[spænska]]: ''España''; [[katalónska]] ''Espanya''; [[baskneska]] ''Espainia'') er konungsríki á [[Íberíuskagi|Íberíuskaga]] í [[Suðvestur-Evrópa|Suðvestur-Evrópu]]. Hið opinbera heiti landsins er '''Konungsríkið Spánn''' (''Reino de España''). Lönd sem liggja að Spáni eru [[Portúgal]] að vestan og [[Frakkland]] að norðan. Auk þess er örríkið [[Andorra]] í [[Pýreneafjöll]]um á landamærum Spánar og Frakklands. Syðst á Spáni er kletturinn [[Gíbraltar]], sem er lítið landsvæði undir yfirráðum [[Bretland|Breta]]. Að norðaustan liggur [[Biskajaflói]] að Spáni, [[Atlantshaf]]ið að suðvestan og að sunnan er [[Gíbraltarsund]] og svo [[Miðjarðarhaf]]ið að suðaustan og austan. Syðsti oddi Spánar er jafnframt syðsti oddi meginlands Evrópu. Spáni tilheyra [[Baleareyjar]] í Miðjarðarhafi ([[Majorka]], [[Menorka]] og [[Íbísa]]), [[Kanaríeyjar]] í Atlantshafi og [[útlenda|útlendurnar]] [[Ceuta]] og [[Melilla]] í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. Spánn er rúmlega 505 þúsund [[ferkílómetri|ferkílómetrar]] að [[flatarmál]]i eða um það bil fimm sinnum stærra en [[Ísland]]. Á Spáni búa um 46 milljónir manna. Stærstu borgir Spánar eru höfuðborgin, [[Madríd|Madrid]] og [[Barselóna|Barcelona]]. Í Madríd búa um 5,5 milljónir manna og tæpar fimm milljónir í Barselóna. Spánn er fornfrægt menningarríki. [[Arabar]] og [[Berbar]] lögðu hluta af Spáni undir sig á miðöldum og voru þar kallaðir [[Márar]]. Miklar minjar eru um dvöl þeirra á Spáni, meðal annars [[Alhambra]]höllin. Barselóna þykir mjög athyglisverð fyrir [[nútímabyggingarlist]] og ber þar helst að nefna [[Antoni Gaudí]] en byggingar hans eru víða í borginni. Spánn var [[einræði]]sríki undir stjórn [[Francisco Franco|Franciscos Franco]] [[einræðisherra]] frá [[1939]] til [[1975]]. [[Jóhann Karl 1.]] var [[konungur Spánar]] frá 1975 til [[2014]]. Núverandi konungur er [[Filippus_6._Spánarkonungur|Filippus 6.]] == Saga == {{Aðalgrein|Saga Spánar}} Á Spáni hafa fundist elstu merki um [[maðurinn|menn]] frá [[forsögulegur tími|forsögulegum tíma]] í Evrópu frá því fyrir meira en 1,2 milljónum ára síðan. [[Cro Magnon-menn]] komu inn á skagann fyrir 35 þúsund árum síðan. Þekktustu minjar um menn frá þessum tíma eru meðal annars [[hellamálverk]]in í [[Altamira]] í [[Kantabría|Kantabríu]] sem eru um 17 þúsund ára gamlar. Helstu þjóðirnar á Spáni í [[fornöld]] voru [[Íberar]], sem settust að við Miðjarðarhafsströndina í austri, og [[Keltar]], sem settust að við Atlantshafsströndina í vestri. Að auki bjuggu þá [[Baskar]] í vesturhluta Pýreneafjalla. Aðrir þjóðflokkar byggðu svo suðurströndina þar sem nú er [[Andalúsía]]. [[Fönikía|Föníkar]] og [[Grikkland hið forna|Grikkir]] stofnuðu nýlendur á Miðjarðarhafsströndinni og verslun blómstraði með málma úr námum á Spáni. === Rómaveldi === Á [[3. öldin f.Kr.|3. öld f.Kr.]], undir lok [[Annað púnverska stríðið|Annars púnverska stríðsins]], lögðu [[Rómaveldi|Rómverjar]] undir sig nýlendur [[Karþagó]]búa á Spáni og náðu brátt yfirráðum yfir öllum Íberíuskaganum. Rómversk yfirráð stóðu í hálft árþúsund og höfðu varanleg áhrif á tungumál, menningu og siði íbúanna. Meðal þess sem Rómverjar komu á voru [[stórjarðeignir]] undir yfirráðum lends aðals sem framleiddu landbúnaðarvörur fyrir heimsveldið. [[Hispanía]] var [[rómverskt skattland]]. Henni var upphaflega skipt í tvennt; ''Hispania Citerior'' (norðausturhluti skagans) og ''Hispania Ulterior'' (suðvesturhluti skagans). Síðar skipti [[Ágústus]] keisari skaganum í þrjú skattlönd: ''Hispania Baetica'' (höfuðborg [[Córdoba]]), ''Hispania Lusitania'' (höfuðborg [[Mérida]]) og ''Hispania Citerior'' (höfuðborg [[Tarragona]]). === Vesturgotar === Með hnignun [[Vestrómverska keisaradæmið|Vestrómverska keisaradæmisins]] á [[5. öldin|5. öld]] lögðu [[Germanir|germanskir]] þjóðflokkar, [[Svefar]], [[Vandalar]] og að lokum [[Vesturgotar]], Íberíuskagann undir sig. Konungar Vesturgota voru að nafninu til undirkonungar ([[patrisíi|patrisíar]]) sem ríktu í nafni [[Rómarkeisari|Rómarkeisara]]. Þeir gerðu [[Tóledó]] að höfuðborg. Á þeim tíma efldust menningarleg og trúarleg ítök [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] mikið þótt Vesturgotar væru [[arísk kristni|arískt kristnir]] eða [[germönsk trúarbrögð|heiðnir]] fram til loka [[6. öldin|6. aldar]] þegar konungur þeirra tók upp kaþólska trú. === al-Andalus === [[Íslam|Múslimskir]] [[Márar]] og [[Arabar]] frá [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] lögðu nánast allan Íberíuskagann undir sig á aðeins sjö árum [[711]] til [[718]] undir stjórn [[Úmajadar|Úmajada]]. Veldi Vesturgota, sem þá var margklofið vegna deilna um ríkiserfðir, kom engum vörnum við og síðasti konungurinn [[Roderic]] lést í bardaga. Innrásarherinn stofnaði ríkið [[al-Andalus]]. Þegar [[Abbasídar]] tóku völdin af Úmajödum árið [[750]] stofnaði einn af prinsum Úmajada í útlegð, [[Abd-ar-Rahman 1.]], sjálfstætt [[emír]]at í [[Córdoba]] og neitaði að beygja sig undir yfirráð Abbasída. Undir yfirráðum [[Abd-al-Rahman 3.]] sem lýsti sig kalífa á [[10. öldin|10. öld]] gengu Córdoba og al-Andalus í gegnum blómaskeið þar sem þau nutu menningarlegra og viðskiptalegra tengsla við Arabaheiminn, en héldu samt sem áður sjálfstæði gagnvart [[kalífi|kalífatinu]] í [[Bagdad]]. === ''Reconquista'' === [[Mynd:Gallegocatholicmonarchs.jpg|thumb|upright|Ferdinand og Ísabella við fótskör Maríu meyjar.]] Í upphafi [[11. öldin|11. aldar]] klofnaði ríkið hins vegar í mörg sjálfstæð ríki eftir [[borgarastyrjöld]]. Kristnu smáríkin í norðaustri, [[León]], [[Kastilía]] og [[Baskaland]] tóku að sækja í sig veðrið við [[endurheimt Spánar]] (''Reconquista'') einkum undir stjórn [[Alfons 6. af León|Alfons 6.]] sem varð konungur bæði Kastilíu og León árið [[1072]]. Múslimsku konungarnir óskuðu þá eftir aðstoð frá [[Almoravídar|Almoravídum]] sem ríktu yfir [[Marokkó]]. Þeir lögðu öll múslimsku ríkin á skaganum, nema [[Saragossa]], undir sig [[1094]]. Áður höfðu kristnu ríkin lagt Tóledó undir sig. [[Almóhadar]] tóku við völdum í Marokkó af Almóravídum á [[12. öldin|12. öld]] en náðu ekki að standast framrás kristnu konunganna sem lögðu meirihluta skagans undir sig í röð átaka á [[13. öldin|13. öld]]. [[Portúgal]] varð til þegar [[Afonsó 1.|Alfonsó 1.]] lýsti sig [[konungur Portúgals|konung Portúgals]] árið [[1139]]. Eina ríkið sem eftir var undir stjórn Múslima var [[Granada]] á syðsta odda skagans. [[Marínídar|Marínídum]] tókst ekki að leggja al-Andalus undir sig með innrásum á [[13. öldin|13.]] og [[14. öldin|14. öld]]. Árið [[1469]] gengu konungsríkin [[Aragón]] og [[Kastilía]] í konungssamband með hjónabandi [[Ísabella 1. af Kastilíu|Ísabellu af Kastilíu]] og [[Ferdinand 2. af Aragón|Ferdinands af Aragón]]. [[Ferdinand og Ísabella]] lögðu Granada undir sig sama ár og [[Kristófer Kólumbus]] kom til [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]] í leiðangri sem þau fjármögnuðu. Þau hófu líka skipulegar ofsóknir á hendur [[Márar|Márum]] og [[Gyðingar|Gyðingum]] á Spáni og stóðu fyrir stofnun [[Spænski rannsóknarrétturinn|Spænska rannsóknarréttarins]]. === Gullöld Spánar === [[Mynd:Invincible_Armada.jpg|thumb|right|Flotinn ósigrandi leggur upp frá Spáni.]] Með sameiningu ríkjanna Aragón, León, Kastilíu og [[Navarra]] var grundvöllur lagður að nútímaríkinu Spáni og [[Spænska heimsveldið|Spænska heimsveldinu]] sem náði hátindi sínum undir stjórn [[Karl 5. keisari|Karls 5.]] sem var samtímis [[konungur Spánar]] og [[keisari hins Heilaga rómverska ríkis]] frá [[1519]] til [[1556]]. Með honum komust [[Habsborgarar]] til valda á Spáni. Árið [[1580]] varð [[Filippus 2. Spánarkonungur]] einnig [[konungur Portúgals]] sem sameinaði þessi tvö heimsveldi í eitt konungssamband til ársins [[1640]]. Spánn og Portúgal lögðu á þessum tíma undir sig [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], meirihluta [[Karíbahaf]]sins og einokuðu auk þess verslun við [[Afríka|Afríku]] og [[Austur-Indíur]]. [[Gullöld Spánar]] er venjulega talin frá 1492 til [[1659]]. Þegar á 16. öld tók þessu mikla heimsveldi að hnigna. [[England|Englendingar]] og [[Frakkland|Frakkar]] sóttu gegn nýlendum Spánar í Nýja heiminum, bæði með [[sjórán]]um gegn skipum sem fluttu góðmálma til Spánar og eins með [[launverslun]] við nýlendurnar sem Spánn reyndist ófær um að sjá fyrir nauðsynjum. Mikið flæði gulls og silfurs frá Nýja heiminum olli síðan [[óðaverðbólga|óðaverðbólgu]] á Íberíuskaganum sem skaðaði efnahag Spánar enn frekar. Tilraun Filippusar 2. til að sýna Englandi í tvo heimana með [[Flotinn ósigrandi|Flotanum ósigrandi]] [[1588]] mistókst herfilega og [[Holland|Hollendingar]] sögðu sig úr lögum við Spán [[1585]] og rændu hverri höfninni af annarri frá Portúgölum í Austur-Indíum. [[Mynd:El dos de mayo de 1808 en Madrid.jpg|thumb|right|''Dos de mayo'' eftir [[Francisco de Goya]].]] [[Þrjátíu ára stríðið]] [[1618]] til [[1648]], þar sem Spánverjar reyndu að leggja Holland aftur undir sig, hafði slæm áhrif á efnahag landsins. Portúgal sagði sig úr konungssambandinu [[1640]] og Spánn varð að gefa [[Frakkland]]i eftir landsvæði með [[Pýreneasáttmálinn|Pýreneasáttmálanum]] [[1659]] eftir tíu ára styrjöld milli ríkjanna. Eftir [[Spænska erfðastríðið]] [[1701]] – [[1714]] missti Spánn svo öll landsvæði sín í Evrópu utan Íberíuskagans til annarra ríkja og frönsk konungsætt, [[Búrbónar]], tók við völdum. === 19. öldin === Spánn réðist inn í Frakkland í kjölfar [[Franska byltingin|Frönsku byltingarinnar]] en beið ósigur og varð að lokum [[leppríki]] [[Napoléon Bonaparte|Napoléons]] [[1795]]. Sama ár lýsti Spánn yfir stríði á hendur [[Bretland]]i og Portúgal (sem höfðu gert bandalag). Hörmulegt efnahagsástand leiddi til afsagnar [[Karl 4. Spánarkonungur|Karls 4.]] [[1808]] og [[Joseph Bonaparte|Jósep Bonaparte]], bróðir Napoléons, tók við völdum. [[2. maí]] sama ár hófst [[Spænska maíuppreisnin|uppreisn]] gegn hinum erlenda konungi sem markar upphafið að [[Sjálfstæðisstríð Spánar|Sjálfstæðisstríði Spánar]]. Frakkar voru hraktir frá völdum á Spáni [[1814]]. Kreppa Spánar í upphafi [[19. öldin|19. aldar]] leiddi líka til missis nær allra nýlendnanna í [[Ameríka|Ameríku]]. [[1898]] braust [[Spænsk-bandaríska stríðið]] út sem leiddi til missis [[Filippseyjar|Filippseyja]], [[Gvam]] og [[Púertó Ríkó]] í hendur [[BNA|Bandaríkjanna]] og sjálfstæðis [[Kúba|Kúbu]]. [[Mynd:Franco_eisenhower_1959_madrid.jpg|thumb|right|Franco ásamt [[Dwight D. Eisenhower]] Bandaríkjaforseta í Madríd 1959.]] === 20. öldin === Í upphafi [[20. öldin|20. aldar]] tók Spánn stuttlega þátt í [[kapphlaupið um Afríku|kapphlaupinu um Afríku]] og lagði undir sig [[Miðbaugs-Gínea|Miðbaugs-Gíneu]], [[Vestur-Sahara]] og [[Spænska Marokkó|Spænsku Marokkó]]. Alræðisstjórn [[Miguel Primo de Rivera]] [[1923]]-[[1931]] leiddi til stofnunar [[Annað spænska lýðveldið|Annars spænska lýðveldisins]] sem veitti [[Baskaland]]i, [[Galisía|Galisíu]] og [[Katalónía|Katalóníu]] sjálfsstjórn að hluta og konum kosningarétt. [[1936]] braust [[Spænska borgarastyrjöldin]] út. Hún stóð til [[1939]] og lyktaði með sigri [[Falangistar|Falangista]] undir stjórn [[Francisco Franco]] hershöfðingja. Franco kom á [[flokksræði]] á Spáni sem byggðist á áherslu á hefðbundin þjóðleg gildi, andkommúnisma og kaþólska trú. Spánn var hlutlaus í [[síðari heimsstyrjöldin]]ni og eftir ósigur [[Öxulveldin|Öxulveldanna]] var landið einangrað í efnahagslegu og stjórnmálalegu tilliti. Með tilkomu [[Kalda stríðið|Kalda stríðsins]] varð landið mikilvægt sem bandamaður [[BNA|Bandaríkjamanna]] og efnahagslífið blómstraði á [[1961-1970|7. áratugnum]]. Við lát Francos [[1975]] tók [[Jóhann Karl 1.]] við völdum sem konungur Spánar. [[Lýðræði]] var aftur komið á með nýrri stjórnarskrá [[1978]] þrátt fyrir andstöðu margra gamalla stuðningsmanna Francos sem meðal annars reyndu að gera [[herforingjabylting]]u árið [[1981]]. [[2002]] tók Spánn upp [[evra|evru]] sem gjaldmiðil í stað [[spænskur peseti|peseta]]. Mikill efnahagsuppgangur einkenndi fyrstu ár [[21. öldin|21. aldar]] á Spáni með tilheyrandi verðhækkunum neysluvara og hækkunum á húsnæðisverði. Herskáu [[Baskar|basknesku]] samtökin [[E.T.A.]] voru leyst upp árið 2018 en frá 1968 til 2010 drápu samtökin 829 manns, aðallega á Spáni. == Landafræði == Spánn er 504.782 km² að stærð, 51. stærsta land heims, álíka stórt og [[Frakkland]] og fimm sinnum stærra en [[Ísland]]. Í vestri á landið landamæri að [[Portúgal]] og í suðri að [[Bretland|breska]] yfirráðasvæðinu [[Gíbraltar]] og [[Marokkó]] við spænsku borgirnar [[Ceuta]] og [[Melilla]] á norðurströnd [[Afríka|Afríku]]. Í norðaustri liggja landamæri Spánar og [[Frakkland]]s eftir [[Pýreneafjöll]]unum þar sem einnig er smáríkið [[Andorra]]. Spáni tilheyra eyjaklasarnir [[Kanaríeyjar]] í [[Atlantshaf]]i undan vesturströnd [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] og [[Baleareyjar]] í [[Miðjarðarhaf]]inu austan við Spán. Að auki ná yfirráð Spánar yfir nokkrar óbyggðar eyjar Miðjarðarhafsmegin við [[Gíbraltarsund]]. Lítil [[útlenda]], [[Llívia]], er innan Frakklands í Pýreneafjöllunum. Stærstur hluti meginlands Spánar er [[háslétta]] og [[fjall]]garðar á borð við [[Sierra Nevada]]. Þaðan renna helstu árnar, [[Tagus]], [[Ebró]], [[Duero]], [[Guadiana]] og [[Guadalquivir]]. [[Flóðslétta|Flóðsléttur]] er að finna meðfram ströndinni, þá stærstu við Guadalquivir í Andalúsíu. Veðurfar á Spáni er mjög mismunandi eftir landsvæðum. Gróflega má skipta því í þrennt: Milt [[meginlandsloftslag]] ríkir inni á skaganum, [[Miðjarðarhafsloftslag]] við austurströndina og [[úthafsloftslag]] í Galisíu og við Biskajaflóa í norðvestri. == Stjórnmál == === Stjórnsýslueiningar === [[Mynd:Autonomous_communities_of_Spain.svg|thumb|sjálfstjórnarsvæði og sjálfstjórnarborgir ]] Spánn skiptist í sautján [[sjálfstjórnarsvæði Spánar|sjálfstjórnarsvæði]] (''comunidades autónomas'') og tvær [[sjálfstjórnarborgir Spánar|sjálfstjórnarborgir]] (''ciudades autónomas'') - [[Ceuta]] og [[Melilla]] á norðurströnd [[Afríka|Afríku]]. Sjálfsstjórnarsvæðin hafa allmikinn rétt til að ráða sínum hag sjálf, en sum svæði hafa mun meiri sjálfsstjórnarrétt en önnur og svipar sambandi þeirra við Spán meira til ríkjasambands. Það eru svæðin [[Andalúsía]], [[Katalónía]], [[Galisía]], [[Navarra]], og [[Baskaland]]. Að auki skiptist Spánn í fimmtíu [[Héruð Spánar|héruð]]. Sjö sjálfstjórnarsvæði eru aðeins eitt hérað: [[Astúrías|Astúría]], [[Baleareyjar]], [[Kantabría]], [[La Rioja]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|Madríd]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía|Múrsía]] og [[Navarra]] (Sjá: '''[[Héruð Spánar]]'''). Lægsta stjórnsýslustigið eru [[sveitarfélag|sveitarfélögin]] (''municipios''). Sjálfsstjórnarsvæðin eru: {| class="wikitable" |- ! Fáni !! Nafn !! Nafn á spænsku !! Höfuðstaður |- | [[Mynd:Bandera_de_Andaluc%C3%ADa.svg|30px|]] || [[Andalúsía]] || ''Andalucía'' || [[Sevilla]] |- | [[Mynd:Flag_of_Aragon.svg|30px|]] || [[Aragón]] || ''Aragón'' || [[Saragossa]] |- | [[Mynd:Flag_of_Asturias.svg|30px|]] || [[Astúría]] || ''Principado de Asturias'' || [[Oviedo]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Balearic_Islands.svg|30px|]] || [[Baleareyjar]] || ''Islas Baleares'' || [[Palma]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Basque_Country.svg|30px|]] || [[Baskaland]] || ''País Vasco'' || [[Vitoria-Gasteiz|Vitoria]] |- | [[Mynd:Flag_of_Extremadura_with_COA.svg|30px|]] || [[Extremadúra]] || ''Extremadura'' || [[Mérida]] |- | [[Mynd:Flag_of_Galicia.svg|30px|]] || [[Galisía]] || ''Galicia'' || [[Santiago de Compostela]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Canary_Islands.svg|30px|]] || [[Kanaríeyjar]] || ''Islas Canarias'' || [[Santa Cruz de Tenerife]]/[[Las Palmas]] |- | [[Mynd:Flag_of_Cantabria.svg|30px|]] || [[Kantabría]] || ''Cantabria'' || [[Santander]] |- | [[Mynd:Bandera_Castilla-La_Mancha.svg|30px|]] || [[Kastilía-La Mancha]] || ''Castilla-La Mancha'' || [[Toledo]] |- | [[Mynd:Flag_of_Castilla_y_Le%C3%B3n.svg|30px|]] || [[Kastilía og León]] || ''Castilla y León'' || [[Valladolid]] |- | [[Mynd:Flag_of_Catalonia.svg|30px|]] || [[Katalónía]] || ''Cataluña'' || [[Barcelona]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Community_of_Madrid.svg|30px| ]] || [[Sjálfstjórnarsvæðið Madríd|Madríd]] || ''Comunidad de Madrid'' || [[Madríd]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Region_of_Murcia.svg|30px|]] || [[Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía|Múrsía]] || ''Región de Murcia'' || [[Múrsía]] |- | [[Mynd:Flag_of_Navarre.svg|30px|]] || [[Navarra]] || ''Comunidad Foral de Navarra'' || [[Pamplóna]] |- | [[Mynd:Flag_of_La_Rioja_%28with_coat_of_arms%29.svg|30px|]] || [[La Rioja]] || ''La Rioja'' || [[Logroño]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Land_of_Valencia_%282x3_ratio%29.svg|30px|]] || [[Sjálfstjórnarhéraðið Valensía|Valensía]] || ''Comunidad Valenciana'' || [[Valensía]] |} == Efnahagslíf == [[Mynd:AZCA_%28Madrid%29_01.jpg|thumb|right|Fjármálahverfið AZCA í Madríd.]] Samkvæmt gögnum [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankans]] er hagkerfi Spánar það níunda stærsta í heimi og það fimmta stærsta í Evrópu. [[Verg landsframleiðsla]] var áætluð 1.362 milljarðar bandaríkjadala árið [[2007]] og VLF á mann miðað við [[kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjöfnuð]] var áætluð 33.700 bandaríkjadalir sama ár sem er hærra en [[Ítalía]] og svipað og [[Japan]] og [[Frakkland]]. Spænska hagkerfið hefur verið í stöðugum vexti síðustu ár, öfugt við hagkerfi hinna stóru Vestur-Evrópuríkjanna sem hafa nánast staðið í stað. Hagkerfi Spánar er dæmigert [[þjónusta|þjónustuhagkerfi]] þar sem nær 65% vinnuafls vinnur við þjónustu, 30% við [[iðnaður|iðnað]] og rúm 5% við [[landbúnaður|landbúnað]]. Ferðamannaiðnaðurinn er landinu afar mikilvægur. Á Norður-Spáni er [[þungaiðnaður]] og þar eru unnin [[kol]] og [[járn]] úr jörðu. Spáni tókst, undir hægri-ríkisstjórn [[José María Aznar]] að uppfylla skilyrði [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] fyrir upptöku [[evra|evrunnar]] sem kom í stað [[spænskur peseti|pesetans]] í almennum viðskiptum árið [[2002]]. [[Atvinnuleysi]] var 7,6% árið [[2006]] sem telst framför miðað við um 20% atvinnuleysi snemma á [[1991-2000|10. áratugnum]]. Helstu vandamál eru stórt [[neðanjarðarhagkerfi]] og mikil [[verðbólga]]. Spænska hagkerfið óx mikið vegna [[alþjóðleg hækkun húsnæðisverð|alþjóðlegra hækkana á húsnæðisverði]] í byrjun [[21. öldin|21. aldar]] og hlutur [[byggingariðnaður|byggingariðnaðar]] af vergri landsframleiðslu var 16%. Um leið hefur skuldastaða heimilanna versnað. === Ferðamannaiðnaður === {{Aðalgrein|Ferðamannaiðnaður á Spáni}} Á undanförnum fjórum áratugum hefur ferðamannaiðnaðurinn á Spáni vaxið og orðið sá næststærsti í heimi og veltir árlega 40 milljörðum evra en það jafngilti 5% af vergri landsframleiðslu Spánar árið 2006. Í dag gera veðurfar á Spáni, sögulegar minjar og menningarverðmæti og landfræðileg lega landsins að verkum að ferðamannaiðnaðurinn er meðal helstu atvinnugreina á Spáni. Stjörnugjöf spánskra hótela er kröfuharðari en annarra Evrópulanda.<ref>{{cite web|last=Trend |first=Nick |url=http://www.telegraph.co.uk/travel/columnists/nicktrend/5422970/European-hotel-star-ratings-explained.html |title=European hotel star ratings explained |work=The Daily Telegraph |location=London |date = 2. júní 2009 |accessdate=4. september 2010}}</ref> == Íbúar == {{uppfæra|ástæða=úreltar tölur}} [[Mynd:EspDens2.jpg|thumb|Landfræðileg dreifing þéttbýlis á Spáni árið 2008.]] Árið 2008 var íbúafjöldi Spánar orðinn 46 milljónir. Landið er strjálbýlla en flest önnur lönd í Vestur-Evrópu, með 91 íbúa á hver ferkílómetra. Einnig er dreifing byggðar um landið nokkuð ójöfn. Þéttbýlasta svæði landsins er umhverfis höfuðborgina Madríd, sem er inni í miðju landi, en annars eru helstu þéttbýlissvæðin úti við ströndina. Íbúafjöldi Spánar hefur meira en tvöfaldast frá árinu 1900 en þá bjuggu 18,6 milljónir manna í landinu. Árið 2008 veitti Spánn 84.170 einstaklingum spánskan ríkisborgararétt. Flestir þeirra komu frá Suður-Ameríkulöndunum [[Ekvador]] og [[Kólumbía|Kólumbíu]] eða frá [[Marokkó]].<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-06072010-AP/EN/3-06072010-AP-EN.PDF „EU27 Member States granted citizenship to 696 000 persons in 2008“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140906072250/https://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-06072010-AP/EN/3-06072010-AP-EN.PDF |date=2014-09-06 }} (PDF). [[Eurostat]]. 6. júlí 2010.</ref> Þó nokkur hluti aðfluttra kemur frá öðrum Vestur-Evrópuríkjum, svo sem Bretlandi, Frakklandi, Þýskalandi, Hollandi og Noregi. === Innflytjendur === {{Aðalgrein|Málefni innflytjenda á Spáni}} Samkvæmt upplýsingum frá spænskum yfirvöldum voru 4,5 milljónir erlendra ríkisborgara búsettar í landinu árið 2007. Óháðar kannanir benda til þess að talan sé eilítið hærri eða 4,8 milljónir manna eða um 11% heildaríbúafjölda landsins.<ref>{{cite web|url=http://www.ifrc.org/publicat/wdr2006/|title=World Disasters Report 2006|publisher=Red Cross|accessdate=14. ágúst 2008|archive-date=2009-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627025921/http://www.ifrc.org/publicat/wdr2006/|url-status=dead}}</ref> Samkvæmt upplýsingum um veitt landvistarleyfi árið 2005 var um hálf milljón [[Marokkó]]búa á Spáni, önnur hálf milljón frá [[Ekvador]], rúmlega 200 þúsund [[Rúmenía|Rúmenar]] og um 260 þúsund frá [[Kólumbía|Kólumbíu]]. Af öðrum erlendum ríkisborgurum voru [[Bretland|Bretar]] (8%), [[Frakkland|Frakkar]] (8%), [[Argentína|Argentínumenn]] (6%), [[Þýskaland|Þjóðverjar]] (6%) og [[Bólivía|Bólivíumenn]] (3%). Á Spáni eru rúmlega 200 þúsund innflytjendur frá [[Vestur-Afríka|Vestur-]] og [[Mið-Afríka|Mið-Afríku]]. Af Evrópusambandslöndum er hlutfall innflytjenda næsthæst á Spáni á eftir [[Kýpur]] en fjöldi þeirra er langmestur á Spáni. Ástæðurnar eru margar, meðal annars menningarbönd Spánar og Suður-Ameríkuríkja, landfræðileg lega Spánar og öflugur landbúnaður, sem krefst meira af ódýru vinnuafli en vinnumarkaðurinn getur veitt. Einnig setjast margir borgarar annarra Evrópusambandslanda að á Spáni á eftirlaunaárunum. === Menntun === {{aðalgrein|Menntun á Spáni}} Á Spáni er menntun á vegum hins opinbera ókeypis. Skólaskylda er frá sex ára aldri til sextán ára aldurs. Þá tekur við tveggja ára langt valfrjálst nám. Núgildandi lög um menntakerfi landsins voru sett árið 2006.<ref name=LOE_juridicas>[https://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/lo2-2006.html ''La Ley Orgánica 2/2006'']. Skoðað 23. september 2009.</ref> [[Háskóli|Háskólanám]] er venjulega fjögurra ára langt nám, nema í læknisfræði og þar sem nemendur taka tvöfalt aðalfag en þá er námið sex ára langt. Háskólar landsins nota evrópska ECTS-einingakerfið og fullt nám telst vera 60 ECTS-einingar á ári. Venjulegt háskólanám er þá 240 ECTS-einingar. Í framhaldsnámi eru í boði meistaragráður (Máster) og doktorsgráður (Doctorado) en hverjum háskóla er í sjálfvald sett að bjóða upp á annars konar gráður í framhaldsnámi. Á Spáni eru fjölmargir alþjóðlega þekktir háskólar. Meðal þeirra eru: * [[Universidad Carlos III de Madrid|Háskóli Karls III í Madríd]] * [[Háskólinn í Alcalá]] * [[Háskólinn í Barcelona]] * [[Háskólinn í Baskalandi]] * [[Háskólinn í Deusto]] * [[Háskólinn í Granada]] * [[Háskólinn í Jaén]] * [[Háskólinn í Navarra]] * [[Háskólinn í Salamanca]] * [[Háskólinn í Sevilla]] * [[Háskólinn í Valencia|Háskólinn í Valensíu]] * [[Óháði háskólinn í Barcelona|Óháði háskólinn í Barselóna]] * [[Óháði háskólinn í Madríd]] * [[Tækniháskólinn í Katalóníu]] * [[Tækniháskólinn í Madríd]] === Tungumál === [[Mynd:Spain_languages-en.svg|thumb|Tungumál á Spáni. [[Spænska]] er langútbreiddasta tungumálið.]] [[Spænska]] er opinbert tungumál Spánar. Líkt og öll önnur tungumál á [[Íberíuskagi|Íberíuskaganum]] ''(að utanskildri [[Baskneska|baskneskunni]])'' á það rætur sínar að rekja til þeirrar [[Latína|latínu]] sem [[Rómaveldi|Rómverjarnir]] töluðu þegar þeir tóku yfir skagann í [[Annað púnverska stríðið|2. púnverska stríðinu]] árið 210 f.Kr. Eftir það þróaðist tungumálið í mismunandi áttir eftir svæðum. Á miðöldum fór [[konungsríkið Kastilía]] með mikil völd og spilaði konungsríkið stóran þátt í [[endurheimt Spánar]] ''(reconquista)'' frá hinum múslímsku [[Márar|Márum]] kringum 14. öld. Með því breiddist tungumál [[Konungsríkið Kastilía|Kastilíu]] út og varð að lokum opinbert tungumál Spánar. Því kallast spænska ''kastillíska'' innan Spánar til að aðgreina það frá öðrum málum þeirra. Á 20. öldinni lagði einræðisherrann [[Francisco Franco|Frankó]] mikið upp úr því að kastillíska ''(spænska)'' yrði eina tungumál ríkisins. Notkun annarra tungumála á opinberum vettvangi var ýmist bönnuð eða lítilsvirt.<ref>The use Catalan was banned for the on-duty functionaries of the province of Barcelona in 1940. Cf. {{cite book|last=Mariño Paz|first=Ramón|title=Historia da lingua galega|year=1998|publisher=Sotelo Blanco|location=Santiago de Compostela|isbn=84-7824-333-X|pages=353|edition=2.}}</ref> Eftir fráfall Frankós hafa svæðisbundin tungumál Spánar náð ágætri stöðu á ný þó að ríkismálið skyggi oft á þau. * 99% Spánverja tala [[Spænska|spænsku]] ''(kastillísku)'' og hafa 88% hana að [[móðurmál|móðurmáli]]. * 16% tala [[Katalónska|katalónsku]] og hafa 9% hana að móðurmáli. Auk spænsku er katalónska opinbert tungumál í [[Katalónía|Katalóníu]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Valensía|Valensíu]] (valensíska), og [[Baleareyjar|Baleareyjum]] (þar eru eyjarnar [[Majorka]] og [[Íbísa]]). Tungumálið er skylt [[Oksítanska|oksítönskunni]] í Suður-Frakklandi. * 7% tala [[Galisíska|galisísku]] og hafa 5% hana að móðurmáli. Tungumálið er skylt [[Portúgalska|portúgölsku]]. * 1,6% tala [[Baskneska|basknesku]] og hefur 1% hana að móðurmáli. Tungumálið er ekki skylt nokkru öðru máli. == Menning == [[Mynd:Spanish language World Map.svg|thumb|left|Áhrif spænska heimsveldisins: Lönd þar sem spænska er opinbert tungumál.]] Menning Spánar á rætur að rekja til þeirra margvíslegu þjóða sem hafa byggt Íberíuskagann frá örófi alda, frá [[Keltar|Keltum]] og [[Íberar|Íberum]] til [[Rómaveldi|Rómverja]], [[Vesturgotar|Vesturgota]], [[Berbar|Berba]] og [[Arabar|Araba]]. Fyrir utan [[baskneska|basknesku]] eru þau tungumál og mállýskur sem töluð eru á Spáni [[rómönsk mál]], afleiðing af 500 ára yfirráðum Rómverja. Opinbert tungumál alls staðar á spáni er [[kastillíska]] en önnur tungumál, s.s. [[katalónska]], [[baskneska]] og [[galisíska]] hafa opinbera stöðu. Um 60% Spánverja eru [[rómversk-kaþólsk trú|rómversk-kaþólskir]] en 37% telja sig [[trúleysi|trúlausa]].<ref>[https://www.visir.is/g/20222248826d/spanverjar-ganga-af-trunni Spánverjar ganga af trúnni] Vísir, sótt 16/4 2022</ref> Á heimsveldistíma Spánar varð spænsk tunga og spænsk menning, þar með talið kaþólsk trú, ríkjandi menning í nýlendum Spánar um allan heim. Þessa sér enn stað í [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], [[Filippseyjar|Filippseyjum]] í [[Kyrrahaf]]inu og [[Miðbaugs-Gínea|Miðbaugs-Gíneu]] í [[Afríka|Afríku]]. Spánn er í þriðja sæti (á eftir [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Kína]]) yfir þau lönd sem hafa flestar færslur á [[Heimsminjaskrá UNESCO]]; 44 færslur. [[Mynd:Don Quijote and Sancho Panza.jpg|thumb|upright|''[[Don Kíkóti]]'' eftir [[Miguel de Cervantes]] er oft talin fyrsta [[skáldsaga|nútímaskáldsagan]].]] === Spænskar bókmenntir === {{Aðalgrein|Spænskar bókmenntir}} Hugtakið ''spænskar bókmenntir'' vísar til [[Bókmenntir|bókmennta]] á [[spænska|spænsku]], þar á meðal — en ekki einvörðungu — bókmennta eftir höfunda frá Spáni. Stundum eru aðrar bókmenntir á spænsku aðgreindar og nefndar [[suður-amerískar bókmenntir]]. Frá Spáni eru einnig til [[katalónskar bókmenntir]], [[baskneskar bókmenntir]] og [[galikískar bókmenntir|galisískar bókmenntir]]. Vegna sögulegs og landfræðilegs margbreytileika hafa spænskar bókmenntir orðið fyrir áhrifum víða og eru afar fjölbreyttar. [[Miguel de Cervantes]] er að öllum líkindum frægasti rithöfundur Spánar, víðfrægur fyrir bók sína ''[[Don Kíkóti]]'' frá 1605. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|3521|Hvaða tungumál eru töluð á Spáni?}} * {{Vísindavefurinn|26957|Er virkilega haldinn árlegur tómataslagur á Spáni?}} == Ítarefni == * Beevor, Antony. ''The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936-1939''. Penguin Books, 2006. * Carr, Raymond. ''Spain: A History''. Oxford University Press, 2001. * Gies, David T. (ritstj.). ''The Cambridge Companion to Modern Spanish Culture''. Cambridge University Press, 1999. * Gies, David T. (ritstj.). ''The Cambridge History of Spanish Literature''. Cambridge University Press, 2009. * Graham, Helen. ''The Spanish Civil War: A Very Short Introduction''. Oxford University Press, 2005. * Labanyi, Jo. ''Spanish Literature: A Very Short Introduction''. Oxford University Press, 2010. * Payne, Stanley G. ''Spain: A Unique History''. University of Wisconsin Press, 2011. * Phillips Jr., William D. og Carla Rahn Phillips. ''A Concise History of Spain''. Cambridge University Press, 2010. * Turner, Harriet og Adelaida López de Martínez (ritstj.). ''The Cambridge Companion to the Spanish Novel: From 1600 to the Present''. Cambridge University Press, 2003. * Walters, D. Gareth. ''The Cambridge Introduction to Spanish Poetry: Spain and Spanish America''. Cambridge University Press, 2003. {{Spánn}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} [[Flokkur:Spánn| ]] [[Flokkur:Spænskumælandi lönd]] jfle86fui29bpl87kqpd4g2jwqcf5b8 1958396 1958395 2026-04-01T01:25:19Z ~2026-20086-23 115062 1958396 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Konungsríkið Spánn | nafn_á_frummáli = Reino de España | nafn_í_eignarfalli = Spánar | fáni = Flag of Spain.svg | skjaldarmerki = Escudo de España.svg | kjörorð = Plus Ultra | kjörorð_tungumál = latína | kjörorð_þýðing = Áfram lengra | staðsetningarkort = EU-Spain_(orthographic_projection).svg | tungumál = [[spænska]] (kastillíska)<br />([[katalónska]], [[baskneska]] og [[galisíska]] eru einnig opinber tungumál í sumum héruðum.) | höfuðborg = [[Madríd]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Konungur Spánar|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Spánar|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippus 6.]] | nafn_leiðtoga2 = [[Pedro Sánchez]] | ESBaðild = 1. janúar 1986 | stærðarsæti = 51 | flatarmál = 505.990 | hlutfall_vatns = 0,89 | mannfjöldaár = 2020 | mannfjöldasæti = 30 | fólksfjöldi = 47.450.795 | íbúar_á_ferkílómetra = 94 | VLF_ár = 2021 | VLF = 1.942 | VLF_sæti = 15 | VLF_á_mann = 41.736 | VLF_á_mann_sæti = 32 | VÞL = {{hækkun}} 0.904 | VÞL_sæti = 25 | VÞL_ár = 2019 | staða = Stofnun | atburður1 = Sameining | atburður2 = í reynd | atburður3 = formleg | dagsetning1 = 1479 | dagsetning2 = 1516 | dagsetning3 = 1715 | gjaldmiðill = [[Evra|evra (€)]] (EUR) | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Marcha Real]] | tld = es | símakóði = 34 }} '''Spánn''' ([[spænska]]: ''España''; [[katalónska]] ''Espanya''; [[baskneska]] ''Espainia'') er konungsríki á [[Íberíuskagi|Íberíuskaga]] í [[Suðvestur-Evrópa|Suðvestur-Evrópu]]. Hið opinbera heiti landsins er '''Konungsríkið Spánn''' (''Reino de España''). Lönd sem liggja að Spáni eru [[Portúgal]] að vestan og [[Frakkland]] að norðan. Auk þess er örríkið [[Andorra]] í [[Pýreneafjöll]]um á landamærum Spánar og Frakklands. Syðst á Spáni er kletturinn [[Gíbraltar]], sem er lítið landsvæði undir yfirráðum [[Bretland|Breta]]. Að norðaustan liggur [[Biskajaflói]] að Spáni, [[Atlantshaf]]ið að suðvestan og að sunnan er [[Gíbraltarsund]] og svo [[Miðjarðarhaf]]ið að suðaustan og austan. Syðsti oddi Spánar er jafnframt syðsti oddi meginlands Evrópu. Spáni tilheyra [[Baleareyjar]] í Miðjarðarhafi ([[Majorka]], [[Menorka]] og [[Íbísa]]), [[Kanaríeyjar]] í Atlantshafi og [[útlenda|útlendurnar]] [[Ceuta]] og [[Melilla]] í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. Spánn er rúmlega 505 þúsund [[ferkílómetri|ferkílómetrar]] að [[flatarmál]]i eða um það bil fimm sinnum stærra en [[Ísland]]. Á Spáni búa um 46 milljónir manna. Stærstu borgir Spánar eru höfuðborgin, [[Madríd|Madrid]] og [[Barselóna|Barcelona]]. Í Madríd búa um 5,5 milljónir manna og tæpar fimm milljónir í Barselóna. Spánn er fornfrægt menningarríki. [[Arabar]] og [[Berbar]] lögðu hluta af Spáni undir sig á miðöldum og voru þar kallaðir [[Márar]]. Miklar minjar eru um dvöl þeirra á Spáni, meðal annars [[Alhambra]]höllin. Barselóna þykir mjög athyglisverð fyrir [[nútímabyggingarlist]] og ber þar helst að nefna [[Antoni Gaudí]] en byggingar hans eru víða í borginni. Spánn var [[einræði]]sríki undir stjórn [[Francisco Franco|Franciscos Franco]] [[einræðisherra]] frá [[1939]] til [[1975]]. [[Jóhann Karl 1.]] var [[konungur Spánar]] frá 1975 til [[2014]]. Núverandi konungur er [[Filippus_6._Spánarkonungur|Filippus 6.]] == Saga == {{Aðalgrein|Saga Spánar}} Á Spáni hafa fundist elstu merki um [[maðurinn|menn]] frá [[forsögulegur tími|forsögulegum tíma]] í Evrópu frá því fyrir meira en 1,2 milljónum ára síðan. [[Cro Magnon-menn]] komu inn á skagann fyrir 35 þúsund árum síðan. Þekktustu minjar um menn frá þessum tíma eru meðal annars [[hellamálverk]]in í [[Altamira]] í [[Kantabría|Kantabríu]] sem eru um 17 þúsund ára gamlar. Helstu þjóðirnar á Spáni í [[fornöld]] voru [[Íberar]], sem settust að við Miðjarðarhafsströndina í austri, og [[Keltar]], sem settust að við Atlantshafsströndina í vestri. Að auki bjuggu þá [[Baskar]] í vesturhluta Pýreneafjalla. Aðrir þjóðflokkar byggðu svo suðurströndina þar sem nú er [[Andalúsía]]. [[Fönikía|Föníkar]] og [[Grikkland hið forna|Grikkir]] stofnuðu nýlendur á Miðjarðarhafsströndinni og verslun blómstraði með málma úr námum á Spáni. === Rómaveldi === Á [[3. öldin f.Kr.|3. öld f.Kr.]], undir lok [[Annað púnverska stríðið|Annars púnverska stríðsins]], lögðu [[Rómaveldi|Rómverjar]] undir sig nýlendur [[Karþagó]]búa á Spáni og náðu brátt yfirráðum yfir öllum Íberíuskaganum. Rómversk yfirráð stóðu í hálft árþúsund og höfðu varanleg áhrif á tungumál, menningu og siði íbúanna. Meðal þess sem Rómverjar komu á voru [[stórjarðeignir]] undir yfirráðum lends aðals sem framleiddu landbúnaðarvörur fyrir heimsveldið. [[Hispanía]] var [[rómverskt skattland]]. Henni var upphaflega skipt í tvennt; ''Hispania Citerior'' (norðausturhluti skagans) og ''Hispania Ulterior'' (suðvesturhluti skagans). Síðar skipti [[Ágústus]] keisari skaganum í þrjú skattlönd: ''Hispania Baetica'' (höfuðborg [[Córdoba]]), ''Hispania Lusitania'' (höfuðborg [[Mérida]]) og ''Hispania Citerior'' (höfuðborg [[Tarragona]]). === Vesturgotar === Með hnignun [[Vestrómverska keisaradæmið|Vestrómverska keisaradæmisins]] á [[5. öldin|5. öld]] lögðu [[Germanir|germanskir]] þjóðflokkar, [[Svefar]], [[Vandalar]] og að lokum [[Vesturgotar]], Íberíuskagann undir sig. Konungar Vesturgota voru að nafninu til undirkonungar ([[patrisíi|patrisíar]]) sem ríktu í nafni [[Rómarkeisari|Rómarkeisara]]. Þeir gerðu [[Tóledó]] að höfuðborg. Á þeim tíma efldust menningarleg og trúarleg ítök [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] mikið þótt Vesturgotar væru [[arísk kristni|arískt kristnir]] eða [[germönsk trúarbrögð|heiðnir]] fram til loka [[6. öldin|6. aldar]] þegar konungur þeirra tók upp kaþólska trú. === al-Andalus === [[Íslam|Múslimskir]] [[Márar]] og [[Arabar]] frá [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] lögðu nánast allan Íberíuskagann undir sig á aðeins sjö árum [[711]] til [[718]] undir stjórn [[Úmajadar|Úmajada]]. Veldi Vesturgota, sem þá var margklofið vegna deilna um ríkiserfðir, kom engum vörnum við og síðasti konungurinn [[Roderic]] lést í bardaga. Innrásarherinn stofnaði ríkið [[al-Andalus]]. Þegar [[Abbasídar]] tóku völdin af Úmajödum árið [[750]] stofnaði einn af prinsum Úmajada í útlegð, [[Abd-ar-Rahman 1.]], sjálfstætt [[emír]]at í [[Córdoba]] og neitaði að beygja sig undir yfirráð Abbasída. Undir yfirráðum [[Abd-al-Rahman 3.]] sem lýsti sig kalífa á [[10. öldin|10. öld]] gengu Córdoba og al-Andalus í gegnum blómaskeið þar sem þau nutu menningarlegra og viðskiptalegra tengsla við Arabaheiminn, en héldu samt sem áður sjálfstæði gagnvart [[kalífi|kalífatinu]] í [[Bagdad]]. === ''Reconquista'' === [[Mynd:Gallegocatholicmonarchs.jpg|thumb|upright|Ferdinand og Ísabella við fótskör Maríu meyjar.]] Í upphafi [[11. öldin|11. aldar]] klofnaði ríkið hins vegar í mörg sjálfstæð ríki eftir [[borgarastyrjöld]]. Kristnu smáríkin í norðaustri, [[León]], [[Kastilía]] og [[Baskaland]] tóku að sækja í sig veðrið við [[endurheimt Spánar]] (''Reconquista'') einkum undir stjórn [[Alfons 6. af León|Alfons 6.]] sem varð konungur bæði Kastilíu og León árið [[1072]]. Múslimsku konungarnir óskuðu þá eftir aðstoð frá [[Almoravídar|Almoravídum]] sem ríktu yfir [[Marokkó]]. Þeir lögðu öll múslimsku ríkin á skaganum, nema [[Saragossa]], undir sig [[1094]]. Áður höfðu kristnu ríkin lagt Tóledó undir sig. [[Almóhadar]] tóku við völdum í Marokkó af Almóravídum á [[12. öldin|12. öld]] en náðu ekki að standast framrás kristnu konunganna sem lögðu meirihluta skagans undir sig í röð átaka á [[13. öldin|13. öld]]. [[Portúgal]] varð til þegar [[Afonsó 1.|Alfonsó 1.]] lýsti sig [[konungur Portúgals|konung Portúgals]] árið [[1139]]. Eina ríkið sem eftir var undir stjórn Múslima var [[Granada]] á syðsta odda skagans. [[Marínídar|Marínídum]] tókst ekki að leggja al-Andalus undir sig með innrásum á [[13. öldin|13.]] og [[14. öldin|14. öld]]. Árið [[1469]] gengu konungsríkin [[Aragón]] og [[Kastilía]] í konungssamband með hjónabandi [[Ísabella 1. af Kastilíu|Ísabellu af Kastilíu]] og [[Ferdinand 2. af Aragón|Ferdinands af Aragón]]. [[Ferdinand og Ísabella]] lögðu Granada undir sig sama ár og [[Kristófer Kólumbus]] kom til [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]] í leiðangri sem þau fjármögnuðu. Þau hófu líka skipulegar ofsóknir á hendur [[Márar|Márum]] og [[Gyðingar|Gyðingum]] á Spáni og stóðu fyrir stofnun [[Spænski rannsóknarrétturinn|Spænska rannsóknarréttarins]]. === Gullöld Spánar === [[Mynd:Invincible_Armada.jpg|thumb|right|Flotinn ósigrandi leggur upp frá Spáni.]] Með sameiningu ríkjanna Aragón, León, Kastilíu og [[Navarra]] var grundvöllur lagður að nútímaríkinu Spáni og [[Spænska heimsveldið|Spænska heimsveldinu]] sem náði hátindi sínum undir stjórn [[Karl 5. keisari|Karls 5.]] sem var samtímis [[konungur Spánar]] og [[keisari hins Heilaga rómverska ríkis]] frá [[1519]] til [[1556]]. Með honum komust [[Habsborgarar]] til valda á Spáni. Árið [[1580]] varð [[Filippus 2. Spánarkonungur]] einnig [[konungur Portúgals]] sem sameinaði þessi tvö heimsveldi í eitt konungssamband til ársins [[1640]]. Spánn og Portúgal lögðu á þessum tíma undir sig [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], meirihluta [[Karíbahaf]]sins og einokuðu auk þess verslun við [[Afríka|Afríku]] og [[Austur-Indíur]]. [[Gullöld Spánar]] er venjulega talin frá 1492 til [[1659]]. Þegar á 16. öld tók þessu mikla heimsveldi að hnigna. [[England|Englendingar]] og [[Frakkland|Frakkar]] sóttu gegn nýlendum Spánar í Nýja heiminum, bæði með [[sjórán]]um gegn skipum sem fluttu góðmálma til Spánar og eins með [[launverslun]] við nýlendurnar sem Spánn reyndist ófær um að sjá fyrir nauðsynjum. Mikið flæði gulls og silfurs frá Nýja heiminum olli síðan [[óðaverðbólga|óðaverðbólgu]] á Íberíuskaganum sem skaðaði efnahag Spánar enn frekar. Tilraun Filippusar 2. til að sýna Englandi í tvo heimana með [[Flotinn ósigrandi|Flotanum ósigrandi]] [[1588]] mistókst herfilega og [[Holland|Hollendingar]] sögðu sig úr lögum við Spán [[1585]] og rændu hverri höfninni af annarri frá Portúgölum í Austur-Indíum. [[Mynd:El dos de mayo de 1808 en Madrid.jpg|thumb|right|''Dos de mayo'' eftir [[Francisco de Goya]].]] [[Þrjátíu ára stríðið]] [[1618]] til [[1648]], þar sem Spánverjar reyndu að leggja Holland aftur undir sig, hafði slæm áhrif á efnahag landsins. Portúgal sagði sig úr konungssambandinu [[1640]] og Spánn varð að gefa [[Frakkland]]i eftir landsvæði með [[Pýreneasáttmálinn|Pýreneasáttmálanum]] [[1659]] eftir tíu ára styrjöld milli ríkjanna. Eftir [[Spænska erfðastríðið]] [[1701]] – [[1714]] missti Spánn svo öll landsvæði sín í Evrópu utan Íberíuskagans til annarra ríkja og frönsk konungsætt, [[Búrbónar]], tók við völdum. === 19. öldin === Spánn réðist inn í Frakkland í kjölfar [[Franska byltingin|Frönsku byltingarinnar]] en beið ósigur og varð að lokum [[leppríki]] [[Napoléon Bonaparte|Napoléons]] [[1795]]. Sama ár lýsti Spánn yfir stríði á hendur [[Bretland]]i og Portúgal (sem höfðu gert bandalag). Hörmulegt efnahagsástand leiddi til afsagnar [[Karl 4. Spánarkonungur|Karls 4.]] [[1808]] og [[Joseph Bonaparte|Jósep Bonaparte]], bróðir Napoléons, tók við völdum. [[2. maí]] sama ár hófst [[Spænska maíuppreisnin|uppreisn]] gegn hinum erlenda konungi sem markar upphafið að [[Sjálfstæðisstríð Spánar|Sjálfstæðisstríði Spánar]]. Frakkar voru hraktir frá völdum á Spáni [[1814]]. Kreppa Spánar í upphafi [[19. öldin|19. aldar]] leiddi líka til missis nær allra nýlendnanna í [[Ameríka|Ameríku]]. [[1898]] braust [[Spænsk-bandaríska stríðið]] út sem leiddi til missis [[Filippseyjar|Filippseyja]], [[Gvam]] og [[Púertó Ríkó]] í hendur [[BNA|Bandaríkjanna]] og sjálfstæðis [[Kúba|Kúbu]]. [[Mynd:Franco_eisenhower_1959_madrid.jpg|thumb|right|Franco ásamt [[Dwight D. Eisenhower]] Bandaríkjaforseta í Madríd 1959.]] === 20. öldin === Í upphafi [[20. öldin|20. aldar]] tók Spánn stuttlega þátt í [[kapphlaupið um Afríku|kapphlaupinu um Afríku]] og lagði undir sig [[Miðbaugs-Gínea|Miðbaugs-Gíneu]], [[Vestur-Sahara]] og [[Spænska Marokkó|Spænsku Marokkó]]. Alræðisstjórn [[Miguel Primo de Rivera]] [[1923]]-[[1931]] leiddi til stofnunar [[Annað spænska lýðveldið|Annars spænska lýðveldisins]] sem veitti [[Baskaland]]i, [[Galisía|Galisíu]] og [[Katalónía|Katalóníu]] sjálfsstjórn að hluta og konum kosningarétt. [[1936]] braust [[Spænska borgarastyrjöldin]] út. Hún stóð til [[1939]] og lyktaði með sigri [[Falangistar|Falangista]] undir stjórn [[Francisco Franco]] hershöfðingja. Franco kom á [[flokksræði]] á Spáni sem byggðist á áherslu á hefðbundin þjóðleg gildi, andkommúnisma og kaþólska trú. Spánn var hlutlaus í [[síðari heimsstyrjöldin]]ni og eftir ósigur [[Öxulveldin|Öxulveldanna]] var landið einangrað í efnahagslegu og stjórnmálalegu tilliti. Með tilkomu [[Kalda stríðið|Kalda stríðsins]] varð landið mikilvægt sem bandamaður [[BNA|Bandaríkjamanna]] og efnahagslífið blómstraði á [[1961-1970|7. áratugnum]]. Við lát Francos [[1975]] tók [[Jóhann Karl 1.]] við völdum sem konungur Spánar. [[Lýðræði]] var aftur komið á með nýrri stjórnarskrá [[1978]] þrátt fyrir andstöðu margra gamalla stuðningsmanna Francos sem meðal annars reyndu að gera [[herforingjabylting]]u árið [[1981]]. [[2002]] tók Spánn upp [[evra|evru]] sem gjaldmiðil í stað [[spænskur peseti|peseta]]. Mikill efnahagsuppgangur einkenndi fyrstu ár [[21. öldin|21. aldar]] á Spáni með tilheyrandi verðhækkunum neysluvara og hækkunum á húsnæðisverði. Herskáu [[Baskar|basknesku]] samtökin [[E.T.A.]] voru leyst upp árið 2018 en frá 1968 til 2010 drápu samtökin 829 manns, aðallega á Spáni. == Landafræði == Spánn er 504.782 km² að stærð, 51. stærsta land heims, álíka stórt og [[Frakkland]] og fimm sinnum stærra en [[Ísland]]. Í vestri á landið landamæri að [[Portúgal]] og í suðri að [[Bretland|breska]] yfirráðasvæðinu [[Gíbraltar]] og [[Marokkó]] við spænsku borgirnar [[Ceuta]] og [[Melilla]] á norðurströnd [[Afríka|Afríku]]. Í norðaustri liggja landamæri Spánar og [[Frakkland]]s eftir [[Pýreneafjöll]]unum þar sem einnig er smáríkið [[Andorra]]. Spáni tilheyra eyjaklasarnir [[Kanaríeyjar]] í [[Atlantshaf]]i undan vesturströnd [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] og [[Baleareyjar]] í [[Miðjarðarhaf]]inu austan við Spán. Að auki ná yfirráð Spánar yfir nokkrar óbyggðar eyjar Miðjarðarhafsmegin við [[Gíbraltarsund]]. Lítil [[útlenda]], [[Llívia]], er innan Frakklands í Pýreneafjöllunum. Stærstur hluti meginlands Spánar er [[háslétta]] og [[fjall]]garðar á borð við [[Sierra Nevada]]. Þaðan renna helstu árnar, [[Tagus]], [[Ebró]], [[Duero]], [[Guadiana]] og [[Guadalquivir]]. [[Flóðslétta|Flóðsléttur]] er að finna meðfram ströndinni, þá stærstu við Guadalquivir í Andalúsíu. Veðurfar á Spáni er mjög mismunandi eftir landsvæðum. Gróflega má skipta því í þrennt: Milt [[meginlandsloftslag]] ríkir inni á skaganum, [[Miðjarðarhafsloftslag]] við austurströndina og [[úthafsloftslag]] í Galisíu og við Biskajaflóa í norðvestri. == Stjórnmál == === Stjórnsýslueiningar === [[Mynd:Autonomous_communities_of_Spain.svg|thumb|sjálfstjórnarsvæði og sjálfstjórnarborgir ]] Spánn skiptist í sautján [[sjálfstjórnarsvæði Spánar|sjálfstjórnarsvæði]] (''comunidades autónomas'') og tvær [[sjálfstjórnarborgir Spánar|sjálfstjórnarborgir]] (''ciudades autónomas'') - [[Ceuta]] og [[Melilla]] á norðurströnd [[Afríka|Afríku]]. Sjálfsstjórnarsvæðin hafa allmikinn rétt til að ráða sínum hag sjálf, en sum svæði hafa mun meiri sjálfsstjórnarrétt en önnur og svipar sambandi þeirra við Spán meira til ríkjasambands. Það eru svæðin [[Andalúsía]], [[Katalónía]], [[Galisía]], [[Navarra]], og [[Baskaland]]. Að auki skiptist Spánn í fimmtíu [[Héruð Spánar|héruð]]. Sjö sjálfstjórnarsvæði eru aðeins eitt hérað: [[Astúrías|Astúría]], [[Baleareyjar]], [[Kantabría]], [[La Rioja]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|Madríd]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía|Múrsía]] og [[Navarra]] (Sjá: '''[[Héruð Spánar]]'''). Lægsta stjórnsýslustigið eru [[sveitarfélag|sveitarfélögin]] (''municipios''). Sjálfsstjórnarsvæðin eru: {| class="wikitable" |- ! Fáni !! Nafn !! Nafn á spænsku !! Höfuðstaður |- | [[Mynd:Bandera_de_Andaluc%C3%ADa.svg|30px|]] || [[Andalúsía]] || ''Andalucía'' || [[Sevilla]] |- | [[Mynd:Flag_of_Aragon.svg|30px|]] || [[Aragón]] || ''Aragón'' || [[Saragossa]] |- | [[Mynd:Flag_of_Asturias.svg|30px|]] || [[Astúría]] || ''Principado de Asturias'' || [[Oviedo]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Balearic_Islands.svg|30px|]] || [[Baleareyjar]] || ''Islas Baleares'' || [[Palma]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Basque_Country.svg|30px|]] || [[Baskaland]] || ''País Vasco'' || [[Vitoria-Gasteiz|Vitoria]] |- | [[Mynd:Flag_of_Extremadura_with_COA.svg|30px|]] || [[Extremadúra]] || ''Extremadura'' || [[Mérida]] |- | [[Mynd:Flag_of_Galicia.svg|30px|]] || [[Galisía]] || ''Galicia'' || [[Santiago de Compostela]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Canary_Islands.svg|30px|]] || [[Kanaríeyjar]] || ''Islas Canarias'' || [[Santa Cruz de Tenerife]]/[[Las Palmas]] |- | [[Mynd:Flag_of_Cantabria.svg|30px|]] || [[Kantabría]] || ''Cantabria'' || [[Santander]] |- | [[Mynd:Bandera_Castilla-La_Mancha.svg|30px|]] || [[Kastilía-La Mancha]] || ''Castilla-La Mancha'' || [[Toledo]] |- | [[Mynd:Flag_of_Castilla_y_Le%C3%B3n.svg|30px|]] || [[Kastilía og León]] || ''Castilla y León'' || [[Valladolid]] |- | [[Mynd:Flag_of_Catalonia.svg|30px|]] || [[Katalónía]] || ''Cataluña'' || [[Barcelona]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Community_of_Madrid.svg|30px| ]] || [[Sjálfstjórnarsvæðið Madríd|Madríd]] || ''Comunidad de Madrid'' || [[Madríd]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Region_of_Murcia.svg|30px|]] || [[Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía|Múrsía]] || ''Región de Murcia'' || [[Múrsía]] |- | [[Mynd:Flag_of_Navarre.svg|30px|]] || [[Navarra]] || ''Comunidad Foral de Navarra'' || [[Pamplóna]] |- | [[Mynd:Flag_of_La_Rioja_%28with_coat_of_arms%29.svg|30px|]] || [[La Rioja]] || ''La Rioja'' || [[Logroño]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Land_of_Valencia_%282x3_ratio%29.svg|30px|]] || [[Sjálfstjórnarhéraðið Valensía|Valensía]] || ''Comunidad Valenciana'' || [[Valensía]] |} == Efnahagslíf == [[Mynd:AZCA_%28Madrid%29_01.jpg|thumb|right|Fjármálahverfið AZCA í Madríd.]] Samkvæmt gögnum [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankans]] er hagkerfi Spánar það níunda stærsta í heimi og það fimmta stærsta í Evrópu. [[Verg landsframleiðsla]] var áætluð 1.362 milljarðar bandaríkjadala árið [[2007]] og VLF á mann miðað við [[kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjöfnuð]] var áætluð 33.700 bandaríkjadalir sama ár sem er hærra en [[Ítalía]] og svipað og [[Japan]] og [[Frakkland]]. Spænska hagkerfið hefur verið í stöðugum vexti síðustu ár, öfugt við hagkerfi hinna stóru Vestur-Evrópuríkjanna sem hafa nánast staðið í stað. Hagkerfi Spánar er dæmigert [[þjónusta|þjónustuhagkerfi]] þar sem nær 65% vinnuafls vinnur við þjónustu, 30% við [[iðnaður|iðnað]] og rúm 5% við [[landbúnaður|landbúnað]]. Ferðamannaiðnaðurinn er landinu afar mikilvægur. Á Norður-Spáni er [[þungaiðnaður]] og þar eru unnin [[kol]] og [[járn]] úr jörðu. Spáni tókst, undir hægri-ríkisstjórn [[José María Aznar]] að uppfylla skilyrði [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] fyrir upptöku [[evra|evrunnar]] sem kom í stað [[spænskur peseti|pesetans]] í almennum viðskiptum árið [[2002]]. [[Atvinnuleysi]] var 7,6% árið [[2006]] sem telst framför miðað við um 20% atvinnuleysi snemma á [[1991-2000|10. áratugnum]]. Helstu vandamál eru stórt [[neðanjarðarhagkerfi]] og mikil [[verðbólga]]. Spænska hagkerfið óx mikið vegna [[alþjóðleg hækkun húsnæðisverð|alþjóðlegra hækkana á húsnæðisverði]] í byrjun [[21. öldin|21. aldar]] og hlutur [[byggingariðnaður|byggingariðnaðar]] af vergri landsframleiðslu var 16%. Um leið hefur skuldastaða heimilanna versnað. === Ferðamannaiðnaður === {{Aðalgrein|Ferðamannaiðnaður á Spáni}} Á undanförnum fjórum áratugum hefur ferðamannaiðnaðurinn á Spáni vaxið og orðið sá næststærsti í heimi og veltir árlega 40 milljörðum evra en það jafngilti 5% af vergri landsframleiðslu Spánar árið 2006. Í dag gera veðurfar á Spáni, sögulegar minjar og menningarverðmæti og landfræðileg lega landsins að verkum að ferðamannaiðnaðurinn er meðal helstu atvinnugreina á Spáni. Stjörnugjöf spánskra hótela er kröfuharðari en annarra Evrópulanda.<ref>{{cite web|last=Trend |first=Nick |url=http://www.telegraph.co.uk/travel/columnists/nicktrend/5422970/European-hotel-star-ratings-explained.html |title=European hotel star ratings explained |work=The Daily Telegraph |location=London |date = 2. júní 2009 |accessdate=4. september 2010}}</ref> == Íbúar == {{uppfæra|ástæða=úreltar tölur}} [[Mynd:EspDens2.jpg|thumb|Landfræðileg dreifing þéttbýlis á Spáni árið 2008.]] Árið 2008 var íbúafjöldi Spánar orðinn 46 milljónir. Landið er strjálbýlla en flest önnur lönd í Vestur-Evrópu, með 91 íbúa á hver ferkílómetra. Einnig er dreifing byggðar um landið nokkuð ójöfn. Þéttbýlasta svæði landsins er umhverfis höfuðborgina Madríd, sem er inni í miðju landi, en annars eru helstu þéttbýlissvæðin úti við ströndina. Íbúafjöldi Spánar hefur meira en tvöfaldast frá árinu 1900 en þá bjuggu 18,6 milljónir manna í landinu. Árið 2008 veitti Spánn 84.170 einstaklingum spánskan ríkisborgararétt. Flestir þeirra komu frá Suður-Ameríkulöndunum [[Ekvador]] og [[Kólumbía|Kólumbíu]] eða frá [[Marokkó]].<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-06072010-AP/EN/3-06072010-AP-EN.PDF „EU27 Member States granted citizenship to 696 000 persons in 2008“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140906072250/https://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-06072010-AP/EN/3-06072010-AP-EN.PDF |date=2014-09-06 }} (PDF). [[Eurostat]]. 6. júlí 2010.</ref> Þó nokkur hluti aðfluttra kemur frá öðrum Vestur-Evrópuríkjum, svo sem Bretlandi, Frakklandi, Þýskalandi, Hollandi og Noregi. === Innflytjendur === {{Aðalgrein|Málefni innflytjenda á Spáni}} Samkvæmt upplýsingum frá spænskum yfirvöldum voru 4,5 milljónir erlendra ríkisborgara búsettar í landinu árið 2007. Óháðar kannanir benda til þess að talan sé eilítið hærri eða 4,8 milljónir manna eða um 11% heildaríbúafjölda landsins.<ref>{{cite web|url=http://www.ifrc.org/publicat/wdr2006/|title=World Disasters Report 2006|publisher=Red Cross|accessdate=14. ágúst 2008|archive-date=2009-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627025921/http://www.ifrc.org/publicat/wdr2006/|url-status=dead}}</ref> Samkvæmt upplýsingum um veitt landvistarleyfi árið 2005 var um hálf milljón [[Marokkó]]búa á Spáni, önnur hálf milljón frá [[Ekvador]], rúmlega 200 þúsund [[Rúmenía|Rúmenar]] og um 260 þúsund frá [[Kólumbía|Kólumbíu]]. Af öðrum erlendum ríkisborgurum voru [[Bretland|Bretar]] (8%), [[Frakkland|Frakkar]] (8%), [[Argentína|Argentínumenn]] (6%), [[Þýskaland|Þjóðverjar]] (6%) og [[Bólivía|Bólivíumenn]] (3%). Á Spáni eru rúmlega 200 þúsund innflytjendur frá [[Vestur-Afríka|Vestur-]] og [[Mið-Afríka|Mið-Afríku]]. Af Evrópusambandslöndum er hlutfall innflytjenda næsthæst á Spáni á eftir [[Kýpur]] en fjöldi þeirra er langmestur á Spáni. Ástæðurnar eru margar, meðal annars menningarbönd Spánar og Suður-Ameríkuríkja, landfræðileg lega Spánar og öflugur landbúnaður, sem krefst meira af ódýru vinnuafli en vinnumarkaðurinn getur veitt. Einnig setjast margir borgarar annarra Evrópusambandslanda að á Spáni á eftirlaunaárunum. === Menntun === {{aðalgrein|Menntun á Spáni}} Á Spáni er menntun á vegum hins opinbera ókeypis. Skólaskylda er frá sex ára aldri til sextán ára aldurs. Þá tekur við tveggja ára langt valfrjálst nám. Núgildandi lög um menntakerfi landsins voru sett árið 2006.<ref name=LOE_juridicas>[https://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/lo2-2006.html ''La Ley Orgánica 2/2006'']. Skoðað 23. september 2009.</ref> [[Háskóli|Háskólanám]] er venjulega fjögurra ára langt nám, nema í læknisfræði og þar sem nemendur taka tvöfalt aðalfag en þá er námið sex ára langt. Háskólar landsins nota evrópska ECTS-einingakerfið og fullt nám telst vera 60 ECTS-einingar á ári. Venjulegt háskólanám er þá 240 ECTS-einingar. Í framhaldsnámi eru í boði meistaragráður (Máster) og doktorsgráður (Doctorado) en hverjum háskóla er í sjálfvald sett að bjóða upp á annars konar gráður í framhaldsnámi. Á Spáni eru fjölmargir alþjóðlega þekktir háskólar. Meðal þeirra eru: * [[Universidad Carlos III de Madrid|Háskóli Karls III í Madríd]] * [[Háskólinn í Alcalá]] * [[Háskólinn í Barcelona]] * [[Háskólinn í Baskalandi]] * [[Háskólinn í Deusto]] * [[Háskólinn í Granada]] * [[Háskólinn í Jaén]] * [[Háskólinn í Navarra]] * [[Háskólinn í Salamanca]] * [[Háskólinn í Sevilla]] * [[Háskólinn í Valencia|Háskólinn í Valensíu]] * [[Óháði háskólinn í Barcelona|Óháði háskólinn í Barselóna]] * [[Óháði háskólinn í Madríd]] * [[Tækniháskólinn í Katalóníu]] * [[Tækniháskólinn í Madríd]] === Tungumál === [[Mynd:Spain_languages-en.svg|thumb|Tungumál á Spáni. [[Spænska]] er langútbreiddasta tungumálið.]] [[Spænska]] er opinbert tungumál Spánar. Líkt og öll önnur tungumál á [[Íberíuskagi|Íberíuskaganum]] ''(að utanskildri [[Baskneska|baskneskunni]])'' á það rætur sínar að rekja til þeirrar [[Latína|latínu]] sem [[Rómaveldi|Rómverjarnir]] töluðu þegar þeir tóku yfir skagann í [[Annað púnverska stríðið|2. púnverska stríðinu]] árið 210 f.Kr. Eftir það þróaðist tungumálið í mismunandi áttir eftir svæðum. Á miðöldum fór [[konungsríkið Kastilía]] með mikil völd og spilaði konungsríkið stóran þátt í [[endurheimt Spánar]] ''(reconquista)'' frá hinum múslímsku [[Márar|Márum]] kringum 14. öld. Með því breiddist tungumál [[Konungsríkið Kastilía|Kastilíu]] út og varð að lokum opinbert tungumál Spánar. Því kallast spænska ''kastillíska'' innan Spánar til að aðgreina það frá öðrum málum þeirra. Á 20. öldinni lagði einræðisherrann [[Francisco Franco|Frankó]] mikið upp úr því að kastillíska ''(spænska)'' yrði eina tungumál ríkisins. Notkun annarra tungumála á opinberum vettvangi var ýmist bönnuð eða lítilsvirt.<ref>The use Catalan was banned for the on-duty functionaries of the province of Barcelona in 1940. Cf. {{cite book|last=Mariño Paz|first=Ramón|title=Historia da lingua galega|year=1998|publisher=Sotelo Blanco|location=Santiago de Compostela|isbn=84-7824-333-X|pages=353|edition=2.}}</ref> Eftir fráfall Frankós hafa svæðisbundin tungumál Spánar náð ágætri stöðu á ný þó að ríkismálið skyggi oft á þau. * 99% Spánverja tala [[Spænska|spænsku]] ''(kastillísku)'' og hafa 88% hana að [[móðurmál|móðurmáli]]. * 16% tala [[Katalónska|katalónsku]] og hafa 9% hana að móðurmáli. Auk spænsku er katalónska opinbert tungumál í [[Katalónía|Katalóníu]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Valensía|Valensíu]] (valensíska), og [[Baleareyjar|Baleareyjum]] (þar eru eyjarnar [[Majorka]] og [[Íbísa]]). Tungumálið er skylt [[Oksítanska|oksítönsku]] í Suður-Frakklandi. * 7% tala [[Galisíska|galisísku]] og hafa 5% hana að móðurmáli. Tungumálið er náskylt [[Portúgalska|portúgölsku]]. * 1,6% tala [[Baskneska|basknesku]] og hefur 1% hana að móðurmáli. Tungumálið er ekki skylt nokkru öðru máli. == Menning == [[Mynd:Spanish language World Map.svg|thumb|left|Áhrif spænska heimsveldisins: Lönd þar sem spænska er opinbert tungumál.]] Menning Spánar á rætur að rekja til þeirra margvíslegu þjóða sem hafa byggt Íberíuskagann frá örófi alda, frá [[Keltar|Keltum]] og [[Íberar|Íberum]] til [[Rómaveldi|Rómverja]], [[Vesturgotar|Vesturgota]], [[Berbar|Berba]] og [[Arabar|Araba]]. Fyrir utan [[baskneska|basknesku]] eru þau tungumál og mállýskur sem töluð eru á Spáni [[rómönsk mál]], afleiðing af 500 ára yfirráðum Rómverja. Opinbert tungumál alls staðar á spáni er [[kastillíska]] en önnur tungumál, s.s. [[katalónska]], [[baskneska]] og [[galisíska]] hafa opinbera stöðu. Um 60% Spánverja eru [[rómversk-kaþólsk trú|rómversk-kaþólskir]] en 37% telja sig [[trúleysi|trúlausa]].<ref>[https://www.visir.is/g/20222248826d/spanverjar-ganga-af-trunni Spánverjar ganga af trúnni] Vísir, sótt 16/4 2022</ref> Á heimsveldistíma Spánar varð spænsk tunga og spænsk menning, þar með talið kaþólsk trú, ríkjandi menning í nýlendum Spánar um allan heim. Þessa sér enn stað í [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], [[Filippseyjar|Filippseyjum]] í [[Kyrrahaf]]inu og [[Miðbaugs-Gínea|Miðbaugs-Gíneu]] í [[Afríka|Afríku]]. Spánn er í þriðja sæti (á eftir [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Kína]]) yfir þau lönd sem hafa flestar færslur á [[Heimsminjaskrá UNESCO]]; 44 færslur. [[Mynd:Don Quijote and Sancho Panza.jpg|thumb|upright|''[[Don Kíkóti]]'' eftir [[Miguel de Cervantes]] er oft talin fyrsta [[skáldsaga|nútímaskáldsagan]].]] === Spænskar bókmenntir === {{Aðalgrein|Spænskar bókmenntir}} Hugtakið ''spænskar bókmenntir'' vísar til [[Bókmenntir|bókmennta]] á [[spænska|spænsku]], þar á meðal — en ekki einvörðungu — bókmennta eftir höfunda frá Spáni. Stundum eru aðrar bókmenntir á spænsku aðgreindar og nefndar [[suður-amerískar bókmenntir]]. Frá Spáni eru einnig til [[katalónskar bókmenntir]], [[baskneskar bókmenntir]] og [[galikískar bókmenntir|galisískar bókmenntir]]. Vegna sögulegs og landfræðilegs margbreytileika hafa spænskar bókmenntir orðið fyrir áhrifum víða og eru afar fjölbreyttar. [[Miguel de Cervantes]] er að öllum líkindum frægasti rithöfundur Spánar, víðfrægur fyrir bók sína ''[[Don Kíkóti]]'' frá 1605. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|3521|Hvaða tungumál eru töluð á Spáni?}} * {{Vísindavefurinn|26957|Er virkilega haldinn árlegur tómataslagur á Spáni?}} == Ítarefni == * Beevor, Antony. ''The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936-1939''. Penguin Books, 2006. * Carr, Raymond. ''Spain: A History''. Oxford University Press, 2001. * Gies, David T. (ritstj.). ''The Cambridge Companion to Modern Spanish Culture''. Cambridge University Press, 1999. * Gies, David T. (ritstj.). ''The Cambridge History of Spanish Literature''. Cambridge University Press, 2009. * Graham, Helen. ''The Spanish Civil War: A Very Short Introduction''. Oxford University Press, 2005. * Labanyi, Jo. ''Spanish Literature: A Very Short Introduction''. Oxford University Press, 2010. * Payne, Stanley G. ''Spain: A Unique History''. University of Wisconsin Press, 2011. * Phillips Jr., William D. og Carla Rahn Phillips. ''A Concise History of Spain''. Cambridge University Press, 2010. * Turner, Harriet og Adelaida López de Martínez (ritstj.). ''The Cambridge Companion to the Spanish Novel: From 1600 to the Present''. Cambridge University Press, 2003. * Walters, D. Gareth. ''The Cambridge Introduction to Spanish Poetry: Spain and Spanish America''. Cambridge University Press, 2003. {{Spánn}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} [[Flokkur:Spánn| ]] [[Flokkur:Spænskumælandi lönd]] kb79ahkfvnuwfkuyjmjvrk4aa0ougv4 1958402 1958396 2026-04-01T02:01:41Z ~2026-20086-23 115062 1958402 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Konungsríkið Spánn | nafn_á_frummáli = Reino de España | nafn_í_eignarfalli = Spánar | fáni = Flag of Spain.svg | skjaldarmerki = Escudo de España.svg | kjörorð = Plus Ultra | kjörorð_tungumál = latína | kjörorð_þýðing = Áfram lengra | staðsetningarkort = EU-Spain_(orthographic_projection).svg | tungumál = [[spænska]] (kastillíska)<br />([[katalónska]], [[baskneska]] og [[galisíska]] eru einnig opinber tungumál í sumum héruðum.) | höfuðborg = [[Madríd]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Konungur Spánar|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Spánar|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Filippus 6. Spánarkonungur|Filippus 6.]] | nafn_leiðtoga2 = [[Pedro Sánchez]] | ESBaðild = 1. janúar 1986 | stærðarsæti = 51 | flatarmál = 505.990 | hlutfall_vatns = 0,89 | mannfjöldaár = 2020 | mannfjöldasæti = 30 | fólksfjöldi = 47.450.795 | íbúar_á_ferkílómetra = 94 | VLF_ár = 2021 | VLF = 1.942 | VLF_sæti = 15 | VLF_á_mann = 41.736 | VLF_á_mann_sæti = 32 | VÞL = {{hækkun}} 0.904 | VÞL_sæti = 25 | VÞL_ár = 2019 | staða = Stofnun | atburður1 = Sameining | atburður2 = í reynd | atburður3 = formleg | dagsetning1 = 1479 | dagsetning2 = 1516 | dagsetning3 = 1715 | gjaldmiðill = [[Evra|evra (€)]] (EUR) | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | þjóðsöngur = [[Marcha Real]] | tld = es | símakóði = 34 }} '''Spánn''' ([[spænska]]: ''España''; [[katalónska]] ''Espanya''; [[baskneska]] ''Espainia'') er konungsríki á [[Íberíuskagi|Íberíuskaga]] í [[Suðvestur-Evrópa|Suðvestur-Evrópu]]. Hið opinbera heiti landsins er '''Konungsríkið Spánn''' (''Reino de España''). Lönd sem liggja að Spáni eru [[Portúgal]] að vestan og [[Frakkland]] að norðan. Auk þess er örríkið [[Andorra]] í [[Pýreneafjöll]]um á landamærum Spánar og Frakklands. Syðst á Spáni er kletturinn [[Gíbraltar]], sem er lítið landsvæði undir yfirráðum [[Bretland|Breta]]. Að norðaustan liggur [[Biskajaflói]] að Spáni, [[Atlantshaf]]ið að suðvestan og að sunnan er [[Gíbraltarsund]] og svo [[Miðjarðarhaf]]ið að suðaustan og austan. Syðsti oddi Spánar er jafnframt syðsti oddi meginlands Evrópu. Spáni tilheyra [[Baleareyjar]] í Miðjarðarhafi ([[Majorka]], [[Menorka]] og [[Íbísa]]), [[Kanaríeyjar]] í Atlantshafi og [[útlenda|útlendurnar]] [[Ceuta]] og [[Melilla]] í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]]. Spánn er rúmlega 505 þúsund [[ferkílómetri|ferkílómetrar]] að [[flatarmál]]i eða um það bil fimm sinnum stærra en [[Ísland]]. Á Spáni búa um 46 milljónir manna. Stærstu borgir Spánar eru höfuðborgin, [[Madríd|Madrid]] og [[Barselóna|Barcelona]]. Í Madríd búa um 5,5 milljónir manna og tæpar fimm milljónir í Barselóna. Spánn er fornfrægt menningarríki. [[Arabar]] og [[Berbar]] lögðu hluta af Spáni undir sig á miðöldum og voru þar kallaðir [[Márar]]. Miklar minjar eru um dvöl þeirra á Spáni, meðal annars [[Alhambra]]höllin. Barselóna þykir mjög athyglisverð fyrir [[nútímabyggingarlist]] og ber þar helst að nefna [[Antoni Gaudí]] en byggingar hans eru víða í borginni. Spánn var [[einræði]]sríki undir stjórn [[Francisco Franco|Franciscos Franco]] [[einræðisherra]] frá [[1939]] til [[1975]]. [[Jóhann Karl 1.]] var [[konungur Spánar]] frá 1975 til [[2014]]. Núverandi konungur er [[Filippus_6._Spánarkonungur|Filippus 6.]] == Saga == {{Aðalgrein|Saga Spánar}} Á Spáni hafa fundist elstu merki um [[maðurinn|menn]] frá [[forsögulegur tími|forsögulegum tíma]] í Evrópu frá því fyrir meira en 1,2 milljónum ára síðan. [[Cro Magnon-menn]] komu inn á skagann fyrir 35 þúsund árum síðan. Þekktustu minjar um menn frá þessum tíma eru meðal annars [[hellamálverk]]in í [[Altamira]] í [[Kantabría|Kantabríu]] sem eru um 17 þúsund ára gamlar. Helstu þjóðirnar á Spáni í [[fornöld]] voru [[Íberar]], sem settust að við Miðjarðarhafsströndina í austri, og [[Keltar]], sem settust að við Atlantshafsströndina í vestri. Að auki bjuggu þá [[Baskar]] í vesturhluta Pýreneafjalla. Aðrir þjóðflokkar byggðu svo suðurströndina þar sem nú er [[Andalúsía]]. [[Fönikía|Föníkar]] og [[Grikkland hið forna|Grikkir]] stofnuðu nýlendur á Miðjarðarhafsströndinni og verslun blómstraði með málma úr námum á Spáni. === Rómaveldi === Á [[3. öldin f.Kr.|3. öld f.Kr.]], undir lok [[Annað púnverska stríðið|Annars púnverska stríðsins]], lögðu [[Rómaveldi|Rómverjar]] undir sig nýlendur [[Karþagó]]búa á Spáni og náðu brátt yfirráðum yfir öllum Íberíuskaganum. Rómversk yfirráð stóðu í hálft árþúsund og höfðu varanleg áhrif á tungumál, menningu og siði íbúanna. Meðal þess sem Rómverjar komu á voru [[stórjarðeignir]] undir yfirráðum lends aðals sem framleiddu landbúnaðarvörur fyrir heimsveldið. [[Hispanía]] var [[rómverskt skattland]]. Henni var upphaflega skipt í tvennt; ''Hispania Citerior'' (norðausturhluti skagans) og ''Hispania Ulterior'' (suðvesturhluti skagans). Síðar skipti [[Ágústus]] keisari skaganum í þrjú skattlönd: ''Hispania Baetica'' (höfuðborg [[Córdoba]]), ''Hispania Lusitania'' (höfuðborg [[Mérida]]) og ''Hispania Citerior'' (höfuðborg [[Tarragona]]). === Vesturgotar === Með hnignun [[Vestrómverska keisaradæmið|Vestrómverska keisaradæmisins]] á [[5. öldin|5. öld]] lögðu [[Germanir|germanskir]] þjóðflokkar, [[Svefar]], [[Vandalar]] og að lokum [[Vesturgotar]], Íberíuskagann undir sig. Konungar Vesturgota voru að nafninu til undirkonungar ([[patrisíi|patrisíar]]) sem ríktu í nafni [[Rómarkeisari|Rómarkeisara]]. Þeir gerðu [[Tóledó]] að höfuðborg. Á þeim tíma efldust menningarleg og trúarleg ítök [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] mikið þótt Vesturgotar væru [[arísk kristni|arískt kristnir]] eða [[germönsk trúarbrögð|heiðnir]] fram til loka [[6. öldin|6. aldar]] þegar konungur þeirra tók upp kaþólska trú. === al-Andalus === [[Íslam|Múslimskir]] [[Márar]] og [[Arabar]] frá [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] lögðu nánast allan Íberíuskagann undir sig á aðeins sjö árum [[711]] til [[718]] undir stjórn [[Úmajadar|Úmajada]]. Veldi Vesturgota, sem þá var margklofið vegna deilna um ríkiserfðir, kom engum vörnum við og síðasti konungurinn [[Roderic]] lést í bardaga. Innrásarherinn stofnaði ríkið [[al-Andalus]]. Þegar [[Abbasídar]] tóku völdin af Úmajödum árið [[750]] stofnaði einn af prinsum Úmajada í útlegð, [[Abd-ar-Rahman 1.]], sjálfstætt [[emír]]at í [[Córdoba]] og neitaði að beygja sig undir yfirráð Abbasída. Undir yfirráðum [[Abd-al-Rahman 3.]] sem lýsti sig kalífa á [[10. öldin|10. öld]] gengu Córdoba og al-Andalus í gegnum blómaskeið þar sem þau nutu menningarlegra og viðskiptalegra tengsla við Arabaheiminn, en héldu samt sem áður sjálfstæði gagnvart [[kalífi|kalífatinu]] í [[Bagdad]]. === ''Reconquista'' === [[Mynd:Gallegocatholicmonarchs.jpg|thumb|upright|Ferdinand og Ísabella við fótskör Maríu meyjar.]] Í upphafi [[11. öldin|11. aldar]] klofnaði ríkið hins vegar í mörg sjálfstæð ríki eftir [[borgarastyrjöld]]. Kristnu smáríkin í norðaustri, [[León]], [[Kastilía]] og [[Baskaland]] tóku að sækja í sig veðrið við [[endurheimt Spánar]] (''Reconquista'') einkum undir stjórn [[Alfons 6. af León|Alfons 6.]] sem varð konungur bæði Kastilíu og León árið [[1072]]. Múslimsku konungarnir óskuðu þá eftir aðstoð frá [[Almoravídar|Almoravídum]] sem ríktu yfir [[Marokkó]]. Þeir lögðu öll múslimsku ríkin á skaganum, nema [[Saragossa]], undir sig [[1094]]. Áður höfðu kristnu ríkin lagt Tóledó undir sig. [[Almóhadar]] tóku við völdum í Marokkó af Almóravídum á [[12. öldin|12. öld]] en náðu ekki að standast framrás kristnu konunganna sem lögðu meirihluta skagans undir sig í röð átaka á [[13. öldin|13. öld]]. [[Portúgal]] varð til þegar [[Afonsó 1.|Alfonsó 1.]] lýsti sig [[konungur Portúgals|konung Portúgals]] árið [[1139]]. Eina ríkið sem eftir var undir stjórn Múslima var [[Granada]] á syðsta odda skagans. [[Marínídar|Marínídum]] tókst ekki að leggja al-Andalus undir sig með innrásum á [[13. öldin|13.]] og [[14. öldin|14. öld]]. Árið [[1469]] gengu konungsríkin [[Aragón]] og [[Kastilía]] í konungssamband með hjónabandi [[Ísabella 1. af Kastilíu|Ísabellu af Kastilíu]] og [[Ferdinand 2. af Aragón|Ferdinands af Aragón]]. [[Ferdinand og Ísabella]] lögðu Granada undir sig sama ár og [[Kristófer Kólumbus]] kom til [[Nýi heimurinn|Nýja heimsins]] í leiðangri sem þau fjármögnuðu. Þau hófu líka skipulegar ofsóknir á hendur [[Márar|Márum]] og [[Gyðingar|Gyðingum]] á Spáni og stóðu fyrir stofnun [[Spænski rannsóknarrétturinn|Spænska rannsóknarréttarins]]. === Gullöld Spánar === [[Mynd:Invincible_Armada.jpg|thumb|right|Flotinn ósigrandi leggur upp frá Spáni.]] Með sameiningu ríkjanna Aragón, León, Kastilíu og [[Navarra]] var grundvöllur lagður að nútímaríkinu Spáni og [[Spænska heimsveldið|Spænska heimsveldinu]] sem náði hátindi sínum undir stjórn [[Karl 5. keisari|Karls 5.]] sem var samtímis [[konungur Spánar]] og [[keisari hins Heilaga rómverska ríkis]] frá [[1519]] til [[1556]]. Með honum komust [[Habsborgarar]] til valda á Spáni. Árið [[1580]] varð [[Filippus 2. Spánarkonungur]] einnig [[konungur Portúgals]] sem sameinaði þessi tvö heimsveldi í eitt konungssamband til ársins [[1640]]. Spánn og Portúgal lögðu á þessum tíma undir sig [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], meirihluta [[Karíbahaf]]sins og einokuðu auk þess verslun við [[Afríka|Afríku]] og [[Austur-Indíur]]. [[Gullöld Spánar]] er venjulega talin frá 1492 til [[1659]]. Þegar á 16. öld tók þessu mikla heimsveldi að hnigna. [[England|Englendingar]] og [[Frakkland|Frakkar]] sóttu gegn nýlendum Spánar í Nýja heiminum, bæði með [[sjórán]]um gegn skipum sem fluttu góðmálma til Spánar og eins með [[launverslun]] við nýlendurnar sem Spánn reyndist ófær um að sjá fyrir nauðsynjum. Mikið flæði gulls og silfurs frá Nýja heiminum olli síðan [[óðaverðbólga|óðaverðbólgu]] á Íberíuskaganum sem skaðaði efnahag Spánar enn frekar. Tilraun Filippusar 2. til að sýna Englandi í tvo heimana með [[Flotinn ósigrandi|Flotanum ósigrandi]] [[1588]] mistókst herfilega og [[Holland|Hollendingar]] sögðu sig úr lögum við Spán [[1585]] og rændu hverri höfninni af annarri frá Portúgölum í Austur-Indíum. [[Mynd:El dos de mayo de 1808 en Madrid.jpg|thumb|right|''Dos de mayo'' eftir [[Francisco de Goya]].]] [[Þrjátíu ára stríðið]] [[1618]] til [[1648]], þar sem Spánverjar reyndu að leggja Holland aftur undir sig, hafði slæm áhrif á efnahag landsins. Portúgal sagði sig úr konungssambandinu [[1640]] og Spánn varð að gefa [[Frakkland]]i eftir landsvæði með [[Pýreneasáttmálinn|Pýreneasáttmálanum]] [[1659]] eftir tíu ára styrjöld milli ríkjanna. Eftir [[Spænska erfðastríðið]] [[1701]] – [[1714]] missti Spánn svo öll landsvæði sín í Evrópu utan Íberíuskagans til annarra ríkja og frönsk konungsætt, [[Búrbónar]], tók við völdum. === 19. öldin === Spánn réðist inn í Frakkland í kjölfar [[Franska byltingin|Frönsku byltingarinnar]] en beið ósigur og varð að lokum [[leppríki]] [[Napoléon Bonaparte|Napoléons]] [[1795]]. Sama ár lýsti Spánn yfir stríði á hendur [[Bretland]]i og Portúgal (sem höfðu gert bandalag). Hörmulegt efnahagsástand leiddi til afsagnar [[Karl 4. Spánarkonungur|Karls 4.]] [[1808]] og [[Joseph Bonaparte|Jósep Bonaparte]], bróðir Napoléons, tók við völdum. [[2. maí]] sama ár hófst [[Spænska maíuppreisnin|uppreisn]] gegn hinum erlenda konungi sem markar upphafið að [[Sjálfstæðisstríð Spánar|Sjálfstæðisstríði Spánar]]. Frakkar voru hraktir frá völdum á Spáni [[1814]]. Kreppa Spánar í upphafi [[19. öldin|19. aldar]] leiddi líka til missis nær allra nýlendnanna í [[Ameríka|Ameríku]]. [[1898]] braust [[Spænsk-bandaríska stríðið]] út sem leiddi til missis [[Filippseyjar|Filippseyja]], [[Gvam]] og [[Púertó Ríkó]] í hendur [[BNA|Bandaríkjanna]] og sjálfstæðis [[Kúba|Kúbu]]. [[Mynd:Franco_eisenhower_1959_madrid.jpg|thumb|right|Franco ásamt [[Dwight D. Eisenhower]] Bandaríkjaforseta í Madríd 1959.]] === 20. öldin === Í upphafi [[20. öldin|20. aldar]] tók Spánn stuttlega þátt í [[kapphlaupið um Afríku|kapphlaupinu um Afríku]] og lagði undir sig [[Miðbaugs-Gínea|Miðbaugs-Gíneu]], [[Vestur-Sahara]] og [[Spænska Marokkó|Spænsku Marokkó]]. Alræðisstjórn [[Miguel Primo de Rivera]] [[1923]]-[[1931]] leiddi til stofnunar [[Annað spænska lýðveldið|Annars spænska lýðveldisins]] sem veitti [[Baskaland]]i, [[Galisía|Galisíu]] og [[Katalónía|Katalóníu]] sjálfsstjórn að hluta og konum kosningarétt. [[1936]] braust [[Spænska borgarastyrjöldin]] út. Hún stóð til [[1939]] og lyktaði með sigri [[Falangistar|Falangista]] undir stjórn [[Francisco Franco]] hershöfðingja. Franco kom á [[flokksræði]] á Spáni sem byggðist á áherslu á hefðbundin þjóðleg gildi, andkommúnisma og kaþólska trú. Spánn var hlutlaus í [[síðari heimsstyrjöldin]]ni og eftir ósigur [[Öxulveldin|Öxulveldanna]] var landið einangrað í efnahagslegu og stjórnmálalegu tilliti. Með tilkomu [[Kalda stríðið|Kalda stríðsins]] varð landið mikilvægt sem bandamaður [[BNA|Bandaríkjamanna]] og efnahagslífið blómstraði á [[1961-1970|7. áratugnum]]. Við lát Francos [[1975]] tók [[Jóhann Karl 1.]] við völdum sem konungur Spánar. [[Lýðræði]] var aftur komið á með nýrri stjórnarskrá [[1978]] þrátt fyrir andstöðu margra gamalla stuðningsmanna Francos sem meðal annars reyndu að gera [[herforingjabylting]]u árið [[1981]]. [[2002]] tók Spánn upp [[evra|evru]] sem gjaldmiðil í stað [[spænskur peseti|peseta]]. Mikill efnahagsuppgangur einkenndi fyrstu ár [[21. öldin|21. aldar]] á Spáni með tilheyrandi verðhækkunum neysluvara og hækkunum á húsnæðisverði. Herskáu [[Baskar|basknesku]] samtökin [[E.T.A.]] voru leyst upp árið 2018 en frá 1968 til 2010 drápu samtökin 829 manns, aðallega á Spáni. == Landafræði == Spánn er 504.782 km² að stærð, 51. stærsta land heims, álíka stórt og [[Frakkland]] og fimm sinnum stærra en [[Ísland]]. Í vestri á landið landamæri að [[Portúgal]] og í suðri að [[Bretland|breska]] yfirráðasvæðinu [[Gíbraltar]] og [[Marokkó]] við spænsku borgirnar [[Ceuta]] og [[Melilla]] á norðurströnd [[Afríka|Afríku]]. Í norðaustri liggja landamæri Spánar og [[Frakkland]]s eftir [[Pýreneafjöll]]unum þar sem einnig er smáríkið [[Andorra]]. Spáni tilheyra eyjaklasarnir [[Kanaríeyjar]] í [[Atlantshaf]]i undan vesturströnd [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] og [[Baleareyjar]] í [[Miðjarðarhaf]]inu austan við Spán. Að auki ná yfirráð Spánar yfir nokkrar óbyggðar eyjar Miðjarðarhafsmegin við [[Gíbraltarsund]]. Lítil [[útlenda]], [[Llívia]], er innan Frakklands í Pýreneafjöllunum. Stærstur hluti meginlands Spánar er [[háslétta]] og [[fjall]]garðar á borð við [[Sierra Nevada]]. Þaðan renna helstu árnar, [[Tagus]], [[Ebró]], [[Duero]], [[Guadiana]] og [[Guadalquivir]]. [[Flóðslétta|Flóðsléttur]] er að finna meðfram ströndinni, þá stærstu við Guadalquivir í Andalúsíu. Veðurfar á Spáni er mjög mismunandi eftir landsvæðum. Gróflega má skipta því í þrennt: Milt [[meginlandsloftslag]] ríkir inni á skaganum, [[Miðjarðarhafsloftslag]] við austurströndina og [[úthafsloftslag]] í Galisíu og við Biskajaflóa í norðvestri. == Stjórnmál == === Stjórnsýslueiningar === [[Mynd:Autonomous_communities_of_Spain.svg|thumb|sjálfstjórnarsvæði og sjálfstjórnarborgir ]] Spánn skiptist í sautján [[sjálfstjórnarsvæði Spánar|sjálfstjórnarsvæði]] (''comunidades autónomas'') og tvær [[sjálfstjórnarborgir Spánar|sjálfstjórnarborgir]] (''ciudades autónomas'') - [[Ceuta]] og [[Melilla]] á norðurströnd [[Afríka|Afríku]]. Sjálfsstjórnarsvæðin hafa allmikinn rétt til að ráða sínum hag sjálf, en sum svæði hafa mun meiri sjálfsstjórnarrétt en önnur og svipar sambandi þeirra við Spán meira til ríkjasambands. Það eru svæðin [[Andalúsía]], [[Katalónía]], [[Galisía]], [[Navarra]], og [[Baskaland]]. Að auki skiptist Spánn í fimmtíu [[Héruð Spánar|héruð]]. Sjö sjálfstjórnarsvæði eru aðeins eitt hérað: [[Astúrías|Astúría]], [[Baleareyjar]], [[Kantabría]], [[La Rioja]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Madríd|Madríd]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía|Múrsía]] og [[Navarra]] (Sjá: '''[[Héruð Spánar]]'''). Lægsta stjórnsýslustigið eru [[sveitarfélag|sveitarfélögin]] (''municipios''). Sjálfsstjórnarsvæðin eru: {| class="wikitable" |- ! Fáni !! Nafn !! Nafn á spænsku !! Höfuðstaður |- | [[Mynd:Bandera_de_Andaluc%C3%ADa.svg|30px|]] || [[Andalúsía]] || ''Andalucía'' || [[Sevilla]] |- | [[Mynd:Flag_of_Aragon.svg|30px|]] || [[Aragón]] || ''Aragón'' || [[Saragossa]] |- | [[Mynd:Flag_of_Asturias.svg|30px|]] || [[Astúría]] || ''Principado de Asturias'' || [[Oviedo]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Balearic_Islands.svg|30px|]] || [[Baleareyjar]] || ''Islas Baleares'' || [[Palma]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Basque_Country.svg|30px|]] || [[Baskaland]] || ''País Vasco'' || [[Vitoria-Gasteiz|Vitoria]] |- | [[Mynd:Flag_of_Extremadura_with_COA.svg|30px|]] || [[Extremadúra]] || ''Extremadura'' || [[Mérida]] |- | [[Mynd:Flag_of_Galicia.svg|30px|]] || [[Galisía]] || ''Galicia'' || [[Santiago de Compostela]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Canary_Islands.svg|30px|]] || [[Kanaríeyjar]] || ''Islas Canarias'' || [[Santa Cruz de Tenerife]]/[[Las Palmas]] |- | [[Mynd:Flag_of_Cantabria.svg|30px|]] || [[Kantabría]] || ''Cantabria'' || [[Santander]] |- | [[Mynd:Bandera_Castilla-La_Mancha.svg|30px|]] || [[Kastilía-La Mancha]] || ''Castilla-La Mancha'' || [[Toledo]] |- | [[Mynd:Flag_of_Castilla_y_Le%C3%B3n.svg|30px|]] || [[Kastilía og León]] || ''Castilla y León'' || [[Valladolid]] |- | [[Mynd:Flag_of_Catalonia.svg|30px|]] || [[Katalónía]] || ''Cataluña'' || [[Barcelona]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Community_of_Madrid.svg|30px| ]] || [[Sjálfstjórnarsvæðið Madríd|Madríd]] || ''Comunidad de Madrid'' || [[Madríd]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Region_of_Murcia.svg|30px|]] || [[Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía|Múrsía]] || ''Región de Murcia'' || [[Múrsía]] |- | [[Mynd:Flag_of_Navarre.svg|30px|]] || [[Navarra]] || ''Comunidad Foral de Navarra'' || [[Pamplóna]] |- | [[Mynd:Flag_of_La_Rioja_%28with_coat_of_arms%29.svg|30px|]] || [[La Rioja]] || ''La Rioja'' || [[Logroño]] |- | [[Mynd:Flag_of_the_Land_of_Valencia_%282x3_ratio%29.svg|30px|]] || [[Sjálfstjórnarhéraðið Valensía|Valensía]] || ''Comunidad Valenciana'' || [[Valensía]] |} == Efnahagslíf == [[Mynd:AZCA_%28Madrid%29_01.jpg|thumb|right|Fjármálahverfið AZCA í Madríd.]] Samkvæmt gögnum [[Alþjóðabankinn|Alþjóðabankans]] er hagkerfi Spánar það níunda stærsta í heimi og það fimmta stærsta í Evrópu. [[Verg landsframleiðsla]] var áætluð 1.362 milljarðar bandaríkjadala árið [[2007]] og VLF á mann miðað við [[kaupmáttarjöfnuður|kaupmáttarjöfnuð]] var áætluð 33.700 bandaríkjadalir sama ár sem er hærra en [[Ítalía]] og svipað og [[Japan]] og [[Frakkland]]. Spænska hagkerfið hefur verið í stöðugum vexti síðustu ár, öfugt við hagkerfi hinna stóru Vestur-Evrópuríkjanna sem hafa nánast staðið í stað. Hagkerfi Spánar er dæmigert [[þjónusta|þjónustuhagkerfi]] þar sem nær 65% vinnuafls vinnur við þjónustu, 30% við [[iðnaður|iðnað]] og rúm 5% við [[landbúnaður|landbúnað]]. Ferðamannaiðnaðurinn er landinu afar mikilvægur. Á Norður-Spáni er [[þungaiðnaður]] og þar eru unnin [[kol]] og [[járn]] úr jörðu. Spáni tókst, undir hægri-ríkisstjórn [[José María Aznar]] að uppfylla skilyrði [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] fyrir upptöku [[evra|evrunnar]] sem kom í stað [[spænskur peseti|pesetans]] í almennum viðskiptum árið [[2002]]. [[Atvinnuleysi]] var 7,6% árið [[2006]] sem telst framför miðað við um 20% atvinnuleysi snemma á [[1991-2000|10. áratugnum]]. Helstu vandamál eru stórt [[neðanjarðarhagkerfi]] og mikil [[verðbólga]]. Spænska hagkerfið óx mikið vegna [[alþjóðleg hækkun húsnæðisverð|alþjóðlegra hækkana á húsnæðisverði]] í byrjun [[21. öldin|21. aldar]] og hlutur [[byggingariðnaður|byggingariðnaðar]] af vergri landsframleiðslu var 16%. Um leið hefur skuldastaða heimilanna versnað. === Ferðamannaiðnaður === {{Aðalgrein|Ferðamannaiðnaður á Spáni}} Á undanförnum fjórum áratugum hefur ferðamannaiðnaðurinn á Spáni vaxið og orðið sá næststærsti í heimi og veltir árlega 40 milljörðum evra en það jafngilti 5% af vergri landsframleiðslu Spánar árið 2006. Í dag gera veðurfar á Spáni, sögulegar minjar og menningarverðmæti og landfræðileg lega landsins að verkum að ferðamannaiðnaðurinn er meðal helstu atvinnugreina á Spáni. Stjörnugjöf spánskra hótela er kröfuharðari en annarra Evrópulanda.<ref>{{cite web|last=Trend |first=Nick |url=http://www.telegraph.co.uk/travel/columnists/nicktrend/5422970/European-hotel-star-ratings-explained.html |title=European hotel star ratings explained |work=The Daily Telegraph |location=London |date = 2. júní 2009 |accessdate=4. september 2010}}</ref> == Íbúar == {{uppfæra|ástæða=úreltar tölur}} [[Mynd:EspDens2.jpg|thumb|Landfræðileg dreifing þéttbýlis á Spáni árið 2008.]] Árið 2008 var íbúafjöldi Spánar orðinn 46 milljónir. Landið er strjálbýlla en flest önnur lönd í Vestur-Evrópu, með 91 íbúa á hver ferkílómetra. Einnig er dreifing byggðar um landið nokkuð ójöfn. Þéttbýlasta svæði landsins er umhverfis höfuðborgina Madríd, sem er inni í miðju landi, en annars eru helstu þéttbýlissvæðin úti við ströndina. Íbúafjöldi Spánar hefur meira en tvöfaldast frá árinu 1900 en þá bjuggu 18,6 milljónir manna í landinu. Árið 2008 veitti Spánn 84.170 einstaklingum spánskan ríkisborgararétt. Flestir þeirra komu frá Suður-Ameríkulöndunum [[Ekvador]] og [[Kólumbía|Kólumbíu]] eða frá [[Marokkó]].<ref>[http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-06072010-AP/EN/3-06072010-AP-EN.PDF „EU27 Member States granted citizenship to 696 000 persons in 2008“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140906072250/https://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/3-06072010-AP/EN/3-06072010-AP-EN.PDF |date=2014-09-06 }} (PDF). [[Eurostat]]. 6. júlí 2010.</ref> Þó nokkur hluti aðfluttra kemur frá öðrum Vestur-Evrópuríkjum, svo sem Bretlandi, Frakklandi, Þýskalandi, Hollandi og Noregi. === Innflytjendur === {{Aðalgrein|Málefni innflytjenda á Spáni}} Samkvæmt upplýsingum frá spænskum yfirvöldum voru 4,5 milljónir erlendra ríkisborgara búsettar í landinu árið 2007. Óháðar kannanir benda til þess að talan sé eilítið hærri eða 4,8 milljónir manna eða um 11% heildaríbúafjölda landsins.<ref>{{cite web|url=http://www.ifrc.org/publicat/wdr2006/|title=World Disasters Report 2006|publisher=Red Cross|accessdate=14. ágúst 2008|archive-date=2009-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090627025921/http://www.ifrc.org/publicat/wdr2006/|url-status=dead}}</ref> Samkvæmt upplýsingum um veitt landvistarleyfi árið 2005 var um hálf milljón [[Marokkó]]búa á Spáni, önnur hálf milljón frá [[Ekvador]], rúmlega 200 þúsund [[Rúmenía|Rúmenar]] og um 260 þúsund frá [[Kólumbía|Kólumbíu]]. Af öðrum erlendum ríkisborgurum voru [[Bretland|Bretar]] (8%), [[Frakkland|Frakkar]] (8%), [[Argentína|Argentínumenn]] (6%), [[Þýskaland|Þjóðverjar]] (6%) og [[Bólivía|Bólivíumenn]] (3%). Á Spáni eru rúmlega 200 þúsund innflytjendur frá [[Vestur-Afríka|Vestur-]] og [[Mið-Afríka|Mið-Afríku]]. Af Evrópusambandslöndum er hlutfall innflytjenda næsthæst á Spáni á eftir [[Kýpur]] en fjöldi þeirra er langmestur á Spáni. Ástæðurnar eru margar, meðal annars menningarbönd Spánar og Suður-Ameríkuríkja, landfræðileg lega Spánar og öflugur landbúnaður, sem krefst meira af ódýru vinnuafli en vinnumarkaðurinn getur veitt. Einnig setjast margir borgarar annarra Evrópusambandslanda að á Spáni á eftirlaunaárunum. === Menntun === {{aðalgrein|Menntun á Spáni}} Á Spáni er menntun á vegum hins opinbera ókeypis. Skólaskylda er frá sex ára aldri til sextán ára aldurs. Þá tekur við tveggja ára langt valfrjálst nám. Núgildandi lög um menntakerfi landsins voru sett árið 2006.<ref name=LOE_juridicas>[https://noticias.juridicas.com/base_datos/Admin/lo2-2006.html ''La Ley Orgánica 2/2006'']. Skoðað 23. september 2009.</ref> [[Háskóli|Háskólanám]] er venjulega fjögurra ára langt nám, nema í læknisfræði og þar sem nemendur taka tvöfalt aðalfag en þá er námið sex ára langt. Háskólar landsins nota evrópska ECTS-einingakerfið og fullt nám telst vera 60 ECTS-einingar á ári. Venjulegt háskólanám er þá 240 ECTS-einingar. Í framhaldsnámi eru í boði meistaragráður (Máster) og doktorsgráður (Doctorado) en hverjum háskóla er í sjálfvald sett að bjóða upp á annars konar gráður í framhaldsnámi. Á Spáni eru fjölmargir alþjóðlega þekktir háskólar. Meðal þeirra eru: * [[Universidad Carlos III de Madrid|Háskóli Karls III í Madríd]] * [[Háskólinn í Alcalá]] * [[Háskólinn í Barcelona]] * [[Háskólinn í Baskalandi]] * [[Háskólinn í Deusto]] * [[Háskólinn í Granada]] * [[Háskólinn í Jaén]] * [[Háskólinn í Navarra]] * [[Háskólinn í Salamanca]] * [[Háskólinn í Sevilla]] * [[Háskólinn í Valencia|Háskólinn í Valensíu]] * [[Óháði háskólinn í Barcelona|Óháði háskólinn í Barselóna]] * [[Óháði háskólinn í Madríd]] * [[Tækniháskólinn í Katalóníu]] * [[Tækniháskólinn í Madríd]] === Tungumál === [[Mynd:Spain_languages-en.svg|thumb|Tungumál á Spáni. [[Spænska]] er langútbreiddasta tungumálið.]] [[Spænska]] er opinbert tungumál Spánar. Líkt og öll önnur tungumál á [[Íberíuskagi|Íberíuskaganum]] ''(að utanskildri [[Baskneska|baskneskunni]])'' á það rætur sínar að rekja til þeirrar [[Latína|latínu]] sem [[Rómaveldi|Rómverjarnir]] töluðu þegar þeir tóku yfir skagann í [[Annað púnverska stríðið|2. púnverska stríðinu]] árið 210 f.Kr. Eftir það þróaðist tungumálið í mismunandi áttir eftir svæðum. Á miðöldum fór [[konungsríkið Kastilía]] með mikil völd og spilaði konungsríkið stóran þátt í [[endurheimt Spánar]] ''(reconquista)'' frá hinum múslímsku [[Márar|Márum]] kringum 14. öld. Með því breiddist tungumál [[Konungsríkið Kastilía|Kastilíu]] út og varð að lokum opinbert tungumál Spánar. Því kallast spænska ''kastilíska'' innan Spánar til að aðgreina það frá öðrum málum þeirra. Á 20. öldinni lagði einræðisherrann [[Francisco Franco|Frankó]] mikið upp úr því að kastilíska ''(spænska)'' yrði eina tungumál ríkisins. Notkun annarra tungumála á opinberum vettvangi var ýmist bönnuð eða lítilsvirt.<ref>The use Catalan was banned for the on-duty functionaries of the province of Barcelona in 1940. Cf. {{cite book|last=Mariño Paz|first=Ramón|title=Historia da lingua galega|year=1998|publisher=Sotelo Blanco|location=Santiago de Compostela|isbn=84-7824-333-X|pages=353|edition=2.}}</ref> Eftir fráfall Frankós hafa svæðisbundin tungumál Spánar náð ágætri stöðu á ný þó að ríkismálið skyggi oft á þau. * 99% Spánverja tala [[Spænska|spænsku]] ''(kastilísku)'' og hafa 88% hana að [[móðurmál|móðurmáli]]. * 16% tala [[Katalónska|katalónsku]] og hafa 9% hana að móðurmáli. Auk spænsku er katalónska opinbert tungumál í [[Katalónía|Katalóníu]], [[Sjálfstjórnarhéraðið Valensía|Valensíu]] (valensíska), og [[Baleareyjar|Baleareyjum]] (þar eru eyjarnar [[Majorka]] og [[Íbísa]]). Tungumálið er skylt [[Oksítanska|oksítönsku]] í Suður-Frakklandi. * 7% tala [[Galisíska|galisísku]] og hafa 5% hana að móðurmáli. Tungumálið er náskylt [[Portúgalska|portúgölsku]]. * 1,6% tala [[Baskneska|basknesku]] og hefur 1% hana að móðurmáli. Tungumálið er ekki skylt nokkru öðru máli. == Menning == [[Mynd:Spanish language World Map.svg|thumb|left|Áhrif spænska heimsveldisins: Lönd þar sem spænska er opinbert tungumál.]] Menning Spánar á rætur að rekja til þeirra margvíslegu þjóða sem hafa byggt Íberíuskagann frá örófi alda, frá [[Keltar|Keltum]] og [[Íberar|Íberum]] til [[Rómaveldi|Rómverja]], [[Vesturgotar|Vesturgota]], [[Berbar|Berba]] og [[Arabar|Araba]]. Fyrir utan [[baskneska|basknesku]] eru þau tungumál og mállýskur sem töluð eru á Spáni [[rómönsk mál]], afleiðing af 500 ára yfirráðum Rómverja. Opinbert tungumál alls staðar á spáni er [[kastillíska]] en önnur tungumál, s.s. [[katalónska]], [[baskneska]] og [[galisíska]] hafa opinbera stöðu. Um 60% Spánverja eru [[rómversk-kaþólsk trú|rómversk-kaþólskir]] en 37% telja sig [[trúleysi|trúlausa]].<ref>[https://www.visir.is/g/20222248826d/spanverjar-ganga-af-trunni Spánverjar ganga af trúnni] Vísir, sótt 16/4 2022</ref> Á heimsveldistíma Spánar varð spænsk tunga og spænsk menning, þar með talið kaþólsk trú, ríkjandi menning í nýlendum Spánar um allan heim. Þessa sér enn stað í [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], [[Filippseyjar|Filippseyjum]] í [[Kyrrahaf]]inu og [[Miðbaugs-Gínea|Miðbaugs-Gíneu]] í [[Afríka|Afríku]]. Spánn er í þriðja sæti (á eftir [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Kína]]) yfir þau lönd sem hafa flestar færslur á [[Heimsminjaskrá UNESCO]]; 44 færslur. [[Mynd:Don Quijote and Sancho Panza.jpg|thumb|upright|''[[Don Kíkóti]]'' eftir [[Miguel de Cervantes]] er oft talin fyrsta [[skáldsaga|nútímaskáldsagan]].]] === Spænskar bókmenntir === {{Aðalgrein|Spænskar bókmenntir}} Hugtakið ''spænskar bókmenntir'' vísar til [[Bókmenntir|bókmennta]] á [[spænska|spænsku]], þar á meðal — en ekki einvörðungu — bókmennta eftir höfunda frá Spáni. Stundum eru aðrar bókmenntir á spænsku aðgreindar og nefndar [[suður-amerískar bókmenntir]]. Frá Spáni eru einnig til [[katalónskar bókmenntir]], [[baskneskar bókmenntir]] og [[galikískar bókmenntir|galisískar bókmenntir]]. Vegna sögulegs og landfræðilegs margbreytileika hafa spænskar bókmenntir orðið fyrir áhrifum víða og eru afar fjölbreyttar. [[Miguel de Cervantes]] er að öllum líkindum frægasti rithöfundur Spánar, víðfrægur fyrir bók sína ''[[Don Kíkóti]]'' frá 1605. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|3521|Hvaða tungumál eru töluð á Spáni?}} * {{Vísindavefurinn|26957|Er virkilega haldinn árlegur tómataslagur á Spáni?}} == Ítarefni == * Beevor, Antony. ''The Battle for Spain: The Spanish Civil War 1936-1939''. Penguin Books, 2006. * Carr, Raymond. ''Spain: A History''. Oxford University Press, 2001. * Gies, David T. (ritstj.). ''The Cambridge Companion to Modern Spanish Culture''. Cambridge University Press, 1999. * Gies, David T. (ritstj.). ''The Cambridge History of Spanish Literature''. Cambridge University Press, 2009. * Graham, Helen. ''The Spanish Civil War: A Very Short Introduction''. Oxford University Press, 2005. * Labanyi, Jo. ''Spanish Literature: A Very Short Introduction''. Oxford University Press, 2010. * Payne, Stanley G. ''Spain: A Unique History''. University of Wisconsin Press, 2011. * Phillips Jr., William D. og Carla Rahn Phillips. ''A Concise History of Spain''. Cambridge University Press, 2010. * Turner, Harriet og Adelaida López de Martínez (ritstj.). ''The Cambridge Companion to the Spanish Novel: From 1600 to the Present''. Cambridge University Press, 2003. * Walters, D. Gareth. ''The Cambridge Introduction to Spanish Poetry: Spain and Spanish America''. Cambridge University Press, 2003. {{Spánn}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} [[Flokkur:Spánn| ]] [[Flokkur:Spænskumælandi lönd]] 79k0rl5zh09hvqycqv6n4e2v8sy6v9t 0 4254 1958403 1953761 2026-04-01T02:05:07Z ~2026-20086-23 115062 1958403 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Portúgal | nafn_á_frummáli = República Portuguesa | fáni = Flag of Portugal.svg | skjaldarmerki = Coat_of_arms_of_Portugal.svg | nafn_í_eignarfalli = Portúgals | kjörorð = Pelo bem da Nação | kjörorð_tungumál = portúgalska | kjörorð_þýðing = Þjóðinni til heilla | þjóðsöngur = [[A Portuguesa]] | staðsetningarkort = EU-Portugal_(orthographic_projection).svg | höfuðborg = [[Lissabon]] | tungumál = [[Portúgalska]] | stjórnarfar = [[Þingræði]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Portúgals|Forseti]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Portúgals|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[António José Seguro]] | nafn_leiðtoga2 = [[Luís Montenegro]] | staða = [[Sjálfstæði]] | atburður1 = Stofnun | atburður2 = Endurstofnun | atburður3 = Fullveldi | atburður4 = Konungsríki | atburður5 = Viðurkennt | atburður6 = Viðurkennt af páfa | atburður7 = Endurreist | atburður8 = Lýðveldi | atburður9 = Endurheimt lýðræðis | atburður10 = Núverandi stjórnarskrá | dagsetning1 = 868 | dagsetning2 = 1095 | dagsetning3 = 24. júní 1128 | dagsetning4 = 26. júlí 1139 | dagsetning5 = 5. október 1143 | dagsetning6 = 23. maí 1179 | dagsetning7 = 1. desember 1640 | dagsetning8 = 5. október 1910 | dagsetning9 = 25. apríl 1974 | dagsetning10 = 25. apríl 1976 | ESBaðild = 1. janúar 1986 | flatarmál = 92.212 | stærðarsæti = 109 | hlutfall_vatns = 1,2 | mannfjöldasæti = 89 | fólksfjöldi = 10.298.252 | íbúar_á_ferkílómetra = 114,5 | mannfjöldaár = 2020 | VLF_ár = 2021 | VLF_sæti = 52 | VLF = 370,5 | VLF_á_mann = 36.079 | VLF_á_mann_sæti = 38 | VÞL = {{hækkun}} 0.864 | VÞL_ár = 2019 | VÞL_sæti = 38 | gjaldmiðill = [[evra]] € | tímabelti = [[UTC]] (+1 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | tld = pt | símakóði = 351 }} '''Lýðveldið Portúgal''' ([[portúgalska]]: ''República Portuguesa''), er [[land]] í Suðvestur-[[Evrópa|Evrópu]] á vesturströnd [[Íberíuskaginn|Íberíuskagans]]. Portúgal á [[landamæri]] að [[Spánn|Spáni]] og [[strönd]] þess liggur að [[Atlantshaf]]i. Nokkrir [[eyjaklasi|eyjaklasar]] á Atlantshafi tilheyra einnig Portúgal, þeirra stærstir eru [[Azoreyjar]] og [[Madeira]]. Á [[15. öld|15.]] og [[16. öld]] var Portúgal efnahagslegt, stjórnmálalegt og menningarlegt [[stórveldi]] þegar yfirráðasvæði þess teygði sig um allan heiminn. Veldi þessu hnignaði hins vegar nokkuð hratt eftir að önnur [[nýlenduveldi]] komu til sögunnar. Portúgal dagsins í dag á rætur sínar að rekja til byltingar árið [[1974]], þegar [[einræðisstjórn]] landsins var steypt af stóli. Frá því landið gekk í [[Evrópubandalagið]] (nú [[Evrópusambandið]]) árið [[1986]] hafa framfarir í landinu verið miklar, þrátt fyrir að það sé enn annað tveggja fátækustu landa í [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]]. == Heiti == Sumir telja nafn landsins koma úr [[Latína|latínu]], ''Portus Cale'', sem þýðir falleg [[Höfn (mannvirki)|höfn]]. == Saga == === Lúsitanía === Um þúsund árum fyrir [[Kristur|Krist]] gerðu [[Keltar]] innrás í Portúgal frá [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]] og blönduðust þeim sem fyrir voru í landinu, Íberum. [[Grikkland|Grískir]] landkönnuðir nefndu landið „Ofiussa“ (gríska fyrir „land naðranna“), sennilega þar sem innfæddir tilbáðu nöðrur. Árið [[238 f.Kr.]] réðu [[Karþagó]]menn yfir [[Íberíuströnd]]inni. Eftir það réðu nokkrir ættbálkar yfir svæðinu, þeirra helstir Lúsitaníumenn, sem bjuggu á milli ánna [[Douro]] og [[Tagus]], og Kalaicianir, sem lifðu norður af ánni Douro ásamt öðrum ættbálkum. [[Fönikía|Fönikíumenn]] stofnuðu einnig nýlenduna [[Conii]] í suðurhluta landsins og síðar námu [[Keltar]] land í [[Alentejo]]-svæðinu í suðurhluta landsins. Árið [[219 f.Kr.]] réðust fyrstu [[Rómaveldi|rómversku]] hersveitirnar inn á Íberíuskagann og hröktu Karþagómenn burtu í [[Púnversku stríðin|púnversku stríðunum]]. Innan 200 ára höfðu Rómverjar svo náð yfirráðum yfir mestum hluta skagans. Rómverjar treystu vald sitt yfir landinu næstu áratugina með stuðningi manna í Conii. Árið [[194 f.Kr.]] hófst hins vegar uppreisn í norðurhluta landsins þar sem Lúsitaníumenn og aðrir ættbálkar héldu aftur af Rómverjum, náðu af þeim landi og réðust inn í höfuðborg Conii til að hefna fyrir stuðning þeirra við [[Róm]]. Viriathus, sem sagður er hafa fæðst í fjöllum Lorica (Loriga) í miðhluta landsins, hrakti svo Rómverja á brott úr landinu. Róm sendi margar herdeildir til að kljást við uppreisnaröflin og koma aftur á stjórn en tókst það ekki fyrr en þeir náðu að telja Lúsitaníumenn á að drepa sinn eigin leiðtoga. Lúsitaníu óx hins vegar ásmegin og margar af þeim borgum Portúgals sem stofnaðar voru á þessum tíma standa enn. Árið [[73 e.Kr]]. hlaut Lúsitanía stöðu rómversks héraðs. Á fimmtu öldinni gerðu germanskir þjóðflokkar, [[barbarar]], innrás á Íberíuskagann. Einn af þeim, Suevi þjóðflokkurinn, lagði hins vegar niður vopn og stofnaði konungsríki, með [[Bracara Augusta]] sem [[höfuðborg]], á svæði sem svarar nokkurn veginn til Portúgals í dag. Síðar náðu [[Vísigotar]] yfirráðum yfir þessu konungsríki og sameinuðu skagann. === Konungsdæmið === [[Mynd:Pt-gmr-castelo.jpg|thumb|left|170px|Kastalinn í Guimarães, gjarnan kallaður vagga sjálfstæðis landsins]] Árið [[711]] réðust [[márar]] inn á skagann og gerðu þar með út um konungsríki Vísigota. Margir fyrirmenn í röðum vísigota flúðu til hálendis [[Asturias|Astúríuhéraðs]] (þar sem nú er [[Spánn]]) þaðan sem þeir ráðgerðu að endurheimta landið úr höndum mára. Árið [[868]] náði [[Vímara Peres]] greifi yfirráðum á [[landsvæðinu milli Minho og Douro ánna|landsvæðinu milli ánna Minho og Douro]] (þar á meðal yfir þeirri borg sem varð fyrsta höfuðborg landsins, ''Portucale'' - þar sem í dag er borgin [[Porto]]). Landið varð þar með þekkt sem Portucale (þ.e. Portúgal). Portúgalar líta svo á að þeir hafi öðlast sjálfstæði þann [[24. júní]] [[1128]], í São Mamede bardaganum þar sem her Afonso I barðist við her móður sinnar og elskhuga hennar. Her Afonso vann bardagann og Afonso titlaði sig ‚Prinsinn af Portúgal‘. Þann [[5. október]] [[1143]] var Portúgal svo formlega viðurkennt sem land. Afonso hóf fljótlega sókn suður á bóginn með það að markmiði að vinna landið úr höndum mára. Það var þó ekki fyrr en árið [[1250]] sem her Portúgala kom loks að ströndinni í Algarve, sem merkti að márar höfðu að lokum verið hraktir burt úr landinu. Mörg næstu ár átti landið í langvinnum stríðum við Kastilíu og eftir [[orrustan við Aljubarrota|orrustuna]] við [[Aljubarrota]], sem hefur orðið þekktastur af sjálfstæðisstríðum landsmanna, voru Portúgalar loks lausir við árásir frá austri. Sá sem stjórnaði her Portúgala í þeim bardaga, [[Jóhann af Aviz]], var að honum loknum gerður að konungi landsins. === Upphaf og fall heimsveldis === [[Mynd:Lisboa - Torre de Belém.jpg|left|thumb|250px|[[Betlehemsturninn]] í Lissabon]] Í lok 14. aldar og í upphafi þeirrar 15. lögðu Portúgalar grunninn að landafundunum sem áttu eftir að gera landið að heimsveldi. Þann [[25. júlí]] [[1415]] lagði Jóhann konungur I af stað frá landinu og réttum tveimur mánuðum síðar, þann 25. júlí, náðu herir hans að yfirtaka Ceuta í Norður-Afríku, sem þá var auðug viðskiptamiðstöð múslima. Áratug síðar fundu Portúgalar svo [[Asóreyjar]] og [[Madeira]]. Henrique landkönnuður (e. Henry the Navigator) safnaði um sig áhugasömum einstaklingum sem, ásamt nýrri siglingatækni, gerðu yfirráð Portúgala á höfunum möguleg. Árið [[1431]] sigldi [[Gil Eanes]] umhverfis Bojador-höfða, suður af [[Marokkó]] og markaði sú ferð upphaf landvinninga portúgala í [[Afríka|Afríku]]. 56 árum síðar sigldi [[Bartolomeu Dias]] kringum [[Góðrarvonarhöfði|Góðrarvonarhöfða]] í þeirri von að komast í kryddvörur indverja. Upphaflega gaf Dias höfðanum nafnið Stormhöfði (p. Cabo da Tormentas) En Jóhann II endurnefndi höfðann (p. Cabo da Boa Esperança) í samræmi við þá bjartsýni sem ríkti eftir að sjóleiðin austur hafði loksins verið opnuð. Á síðasta áratug aldarinnar könnuðu [[Pêro de Barcelos]] og [[João Fernandes]] Lavrador [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]], [[Pêro da Covilhã]] sigldi til [[Eþíópía|Eþíópíu]] og [[Vasco da Gama]] sigldi til [[Indland]]s. Um aldamótin náði svo [[Álvares Cabral]] að ströndum [[Brasilía|Brasilíu]], sem átti eftir að verða gimsteinninn í kórónu landsins. [[1510]] náði [[Afonso de Albuquerque]] svo yfirráðum yfir [[Goa]], [[Damão]] og [[Diu]] á Indlandi, Adem í Persíuflóa og [[Melaka]] þar sem nú er [[Indónesía]]. Þar með var vöruflutningur frá Indlandi til Portúgals tryggður. Árið [[1581]] náði konungur Spánar völdum í Portúgal eftir að konungur landsins, sem ekki skildi eftir sig neinn erfingja að krúnunni, var drepinn í bardaga. Portúgal hélt sínum eigin lögum, nýlendum, stjórn og mynt í samræmi við sáttmála þjóðanna á milli. Eftir að Spánverjar reyndu að minnka völd aðalsins í landinu lýstu Portúgalar hertogann af Bragança réttmætan konung landsins og í kjölfarið áttu þjóðirnar tvær í stríði sem Portúgalar unnu á endanum. Þrátt fyrir að Portúgalar hefðu þegar misst mikið af heimsyfirráðum sínum þegar kom á miðja 18. öldina í hendur annarra þjóða (sérstaklega Englendinga og Hollendinga) var meginþunginn af falli landsins fólginn í jarðskjálftanum mikla sem reið yfir Lissabon árið [[1755]] og drap um þriðjung borgarbúa. Tæplega fimmtíu árum síðar hertóku svo herir [[Napóleon]]s landið. Það var meðan á þeirri hersetu stóð, árið [[1809]], sem helsta nýlendan, Brasilía, sagði sig frá móðurlandinu. Áfram tókst landsmönnum þó að halda í aðrar nýlendur sínar í Afríku og Asíu. === Fyrsta lýðveldið === Árið [[1910]] risu Portúgalar upp gegn konungsveldinu og stofnuðu það sem síðar varð þekkt sem ''Fyrsta lýðveldið''. Pólitísk ringulreið, stormasamt samband við kaþólsku kirkjuna (sem enn réð miklu í landinu), ömurleg frammistaða portúgalskra hermanna sem sendir voru á vesturvígstöðvarnar í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni, auk erfiðs efnahags sem enn versnaði þegar heimsstyrjöldin skall á leiddi til þess að fyrsta lýðveldið stóð aðeins í 16 ár. Árið [[1926]] hafði herinn fengið nóg af því sem hann sá réttilega sem óstjórn og ringulreið í stjórn landsins og reis upp gegn réttkjörnum stjórnvöldum. Í kjölfarið var herforingjastjórn komið á í landinu sem hafði á sér allt yfirbragð [[fasismi|fasisma]]. === Einræði === ''Sjá einnig'' [[António de Oliveira Salazar]] Árið [[1928]] var hagfræðiprófessor við háskólann í [[Coimbra]] að nafni [[António de Oliveira Salazar]] gerður að fjármálaráðherra landsins og var hans helsta verkefni að koma skikki á mjög svo bágan efnahaginn sem lamaði líf flestra landsmanna. Eftir að hafa tekist það með miklum ágætum var Salazar gerður að forsætisráðherra landsins árið [[1932]] og ári síðar stigu stjórnvöld nokkur skref sem gerðu landið að hreinu einræðisríki. Einræðið var þekkt sem [[Nýja ríkið]] (por. Estado Novo) þar sem – þrátt fyrir bakgrunn forsætisráðherrans – stjórnvöld fjárfestu ekki í menntun landsmanna og stéttaskipting var mikil. === Fall einræðisins === Það sem hafði mest áhrif á það að einveldið féll voru styrjaldir portúgala í fyrrum nýlendum sínum í [[Afríka|Afríku]]. Á 6. áratug 20. aldar risu frelsishreyfingar upp í [[Angóla]], [[Gínea-Bissá]] og [[Mósambík]] með það að markmiði að steypa portúgölskum stjórnvöldum þessara landa og öðlast sjálfstæði. Herforingjastjórn Portúgals brást ókvæða við þessum hreyfingum og reyndi strax að bæla þær niður með hervaldi. Forsætisráðherra Portúgal, Salazar, lýsti því meðal annar yfir í ræðu og riti að löndin væru og yrðu um alla ævi „órjúfanlegur hluti af móðurlandinu“. Að vissu leyti var afstaða Portúgala skiljanleg. Efnahagur landsins valt að miklu leyti á afurðum frá Afríkulöndunum og mörg hundruð þúsund Portúgalar bjuggu í löndunum. Það að missa nýlendurnar var því ávísun á það að þegar bágur heimahagur hins svokallaða móðurlands hryndi. Portúgölum tókst þó ekki að bæla uppreisnirnar niður og áður en langt um leið þurftu Portúgalar að senda mikinn fjölda viðbótarhermanna til landanna þriggja. Það eru vissulega margar ástæður fyrir því að Portúgölum mistókst að ganga milli bols og höfuðs á uppreisnarmönnum en ein þeirra stærstu er sú að uppreisnarmenn í öllum löndunum þremur nutu stuðnings bæði [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]], nokkuð sem ekki var algengt í kalda stríðinu. Markmið stórveldanna beggja var að sjálfsögðu að tryggja sín eigin ítök í löndunum sem voru rík af náttúruauðlindum. Þrátt fyrir að Salazar fengi [[heilablóðfall]] árið [[1968]] sem lamaði hann þannig að hann gat aldrei tekið þátt í stjórnmálum aftur héldu Portúgalar áfram að berjast í Afríku í heil 6 ár til viðbótar. Endalok baráttunnar komu aðeins eftir uppreisn í Portúgal þann [[25. apríl]] [[1974]] þar sem herforingjastjórninni var steypt af stóli og vinstri menn komust til valda í landinu. Í Portúgal er sú uppreisn kölluð [[Nellikubyltingin]] vegna þess að landsmenn settu nellikur í byssuhlaup hermanna sem óhlýðnuðust þeim fyrirmælum herforingjastjórnarinnar á skjóta á landsmenn til að bæla uppreisnina niður. Í dag er 25. apríl frídagur í landinu. Fall nýlendanna hafði það hins vegar í för með sér að mörg hundruð þúsund Portúgalar fluttu aftur til Evrópu með tilheyrandi vandamálum. Landið þurfti í mörg ár á eftir á fjárhagsaðstoð að halda til að reyna að samþætta þessa „nýbúa“ sína og hindra það að efnahagur landsins hrundi, en hann var skiljanlega bágur eftir áratuga einræðisstjórn og þá pólitísku og efnahagslegu ringulreið sem ríkti í kjölfarið á falli hennar. === Í átt til Evrópu === Portúgalar hafa frá falli einræðisstjórnarinnar verið ákafir talsmenn evrópusamvinnu og gengu í [[Evrópubandalagið]] árið [[1986]]. Þrátt fyrir mýmargar tilraunir stjórnvalda á síðustu 30 árum til að koma í gegn efnahagsumbótum í landinu, þar sem sumar hafa tekist og aðrar ekki, er niðurstaðan almennt ekki nógu góð og Portúgal er enn þann dag í dag eitt af fátækustu ríkjum Vestur-Evrópu. Þrátt fyrir að hafa skilað nánast öllum nýlendum sínum á 8. áratug 20. aldar var það ekki fyrr en um aldamótin sem nánast 500 ára valdatíð Portúgala sem nýlenduherra lauk þegar þeir skiluðu síðustu nýlendunni sinni. Sú var [[Makaó]], lítið landssvæði á suðurströnd [[Kína]] sem Kínverjar tóku yfir árið [[1999]]. == Landafræði == Á meginlandi Evrópu skiptir áin [[Tagus]] (einnig kölluð Tejo) Portúgal í tvennt. Norðan við ána einkennist landslagið af fjöllum og hálendi sem skipta norðurhluta landsins í fernt. Sunnan við Tagus liggur Alentejo-svæðið með víðfeðmum sléttum og mun mildara veðurfari en er í norðurhlutanum. Suður af Alentejo tekur Algarve við og skera fjöll landsvæðin tvö í sundur. Loftslagið í Alentejo á mun fremur skylt við loftslagið í suðurhluta Spánar og [[Marokkó]] en öðrum landsvæðum Portúgals. Aðrar helstu ár landsins eru [[Douro]], [[Minho]] og [[Guadiana]] og eiga þær, ásamt ánni Tagus, það sameiginlegt að eiga upptök sín á Spáni. Asóreyjarnar og Madeira eru staðsettar á miðjum [[Atlantshafshryggurinn|Atlantshafshryggnum]] og er [[eldvirkni]] þar þó nokkur. Síðast gaus [[eldfjall]] á eyjunum árið [[1957]], en það var [[Capelinhos]] eldfjallið á vesturhluta eyjunnar [[Faial]] sem jók stærð eyjunnar. Eldfjöll á svæðinu hafa myndað nýjar eyjur og telja sumir jarðfræðingar að ný eyja muni myndast í ekki svo mjög fjarlægri framtíð. Strönd Portúgals er víðfeðm, eða 943 kílómetrar á meginlandinu, 667 kílómetrar á Asóreyjum og 250 kílómetrar á Madeira. Alls gera það 1860 kílómetra. Portúgal státar af góðum ströndum, sérstaklega í suðurhlutanum, þar sem strendurnar á Algarve eru heimsfrægar. Á eyjunni Porto Santo mynda strandþekjur einnig vinsælar strendur sem ferðamenn sækja í. Ein besta strönd landsins er þó hvorki staðsett í suðurhlutanum né á eyjunum heldur í norðurhlutanum, nokkra kílómetra frá borginni Aveiro. Ströndin er 45 kílómetrar að lengd og allt að 11 kílómetrar að breidd og státar af miklu fiska- og fuglalífi. Mjór höfði myndar þar lón sem margir líta á sem eina mestu sérstöðu í allri og oft mikilfenglegri strönd landsins. [[Veðurfar]] landsins er gott. [[Meðalhiti]] á meginlandinu er yfir 13 gráður í norðurhluta landsins og 18 gráður í suðurhlutanum á meðan veðurfarið á eyjum landsins er rakara. Ekki er óalgengt að hitinn á meginlandinu fari yfir 30 gráður í norðurhlutanum yfir sumarmánuðina og yfir 40 gráður í suðurhlutanum. Rigning er algeng á veturna, þó svo sólardagar séu einnig margir. Hitinn á veturna fer sjaldan niður fyrir 5 gráður við ströndina en getur farið niður fyrir frostmark inn til landsins á veturna. Nokkuð algengt er að það snjói í fjöllum landsins, sérstaklega í [[Serra da Estrela]] (ísl. „Fjallgarður stjarnanna“). == Stjórnmál == Stjórnvöld landsins samanstanda af forseta lýðveldisins, þinginu, ráðherrum (ríkisstjórninni) og dómskerfinu. [[Forseti]] landsins, sem jafnframt er yfirmaður hers landsins, er kosinn til fimm ára í senn af þjóðinni. Völd forsetans felast í skipun [[forsætisráðherra]], sem jafnframt er kosinn af þinginu, sem og annarra [[ráðherra]], sem tilnefndir eru af forsætisráðherranum. Forsetinn getur leyst upp ríkisstjórnina, líkt og gerðist í upphafi ársins [[2005]], sem og þingið. Þessi völd eru þó háð takmörkunum þar sem forsetinn verður fyrst að ráðfæra sig við [[ríkisráðið]] sem samanstendur af sex fyrrum forsetum lýðveldisins og tíu borgurum, fimm sem forsetinn tilnefnir og fimm sem tilnefndir eru af þinginu. Algengast er að forsetinn beiti valdi sínu þegar hann samþykkir eða hafnar löggjöfum þingsins. [[Portúgalska þingið|Þingið]] (Assembleia da República á portúgölsku) starfar í einni [[Málstofa|málstofu]] og samanstendur af 230 þingmönnum sem þjóna til fjögurra ára í senn. Hlutverk þingsins er að setja lög í landinu og forseti þess er handhafi forsetavalds að forsetanum fjarverandi. Forsætisráðherra landsins fer fyrir ríkisstjórninni og tilnefnir ráðherra. Þegar ný ríkisstjórn er kjörin hefur hún þær skyldur að útlista stefnu sína í stórum dráttum og leggja hana fyrir þingið. Ef meirihluti þingsins hafnar ekki stefnu forsætisráðherrans telst þingið hafa staðfest ríkisstjórnina. [[Dómstólar]] landsins starfa á nokkrum stigum, þar sem [[hæstiréttur]] fer með æðsta dómsvald. Tveir [[stjórnmálaflokkar]] hafa lengst af verið ráðandi í landinu, [[Sósíalistaflokkurinn (Portúgal)|Sósíalistaflokkurinn]] PS (Partido Socialista) og [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Portúgal)|sósíaldemókratar]] PSD (Partido Social Democrata), sem báðir fylgja sömu stefnu í grunninn. Báðir flokkarnir styðja nána samvinnu evrópulanda og leggja mikla áherslu á [[frjálsan markað]] og félagslega þætti. Stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn á þingi er í dag róttæki hægri-þjóðernisflokkurinn [[Chega]]. Aðrir flokkar sem eiga sæti á þingi eru: [[Kommúnismi|kommúnistar]] PCP (Partido Comunista Português), [[alþýðuflokkurinn]] PP (Partido Popular), vinstriflokkurinn BE (Bloco de Esquerda) og [[umhverfissinnar]] PEV (Partido Ecologista Os Verdes). Allir eru þeir vinstri flokkar utan alþýðuflokkinn, PP. Forsætisráðherra landsins er [[Luís Montenegro]]. Portúgalskur almenningur er afar hallur undir Evrópusambandið og samstarf Evrópuþjóða, en 60% landsmanna segjast styðja sambandið. [[Trú]] er sterk í landinu sem sést einna best á því að lög gegn fóstureyðingum eru ströng og [[fóstureyðing]]ar aðeins leyfðar ef um [[nauðgun]] er að ræða eða þar sem líf móðurinnar kann að vera í hættu. Árið [[1998]] var haldin [[þjóðaratkvæðagreiðsla]] um málið, þar sem 49% þjóðarinnar vildi leyfa fóstureyðingar og 51% var á móti. Allar líkur eru á því að önnur þjóðaratkvæðagreiðsla verði haldin árið [[2006]]. [[Samkynhneigð]]ir njóta nú aukinna réttinda en aðeins eftir tilskipun frá Evrópusambandinu þar um. === Landamæradeilur við Spán === Portúgal á í landamæradeilum við nágranna sinn, [[Spánn|Spán]], um [[Olivença]] svæðið í suðurhluta landsins (Olivenza á spænsku). Árið [[1815]] samþykktu Spánverjar að skila svæðinu aftur til Portúgala en það hefur ekki verið gert enn. Samkvæmt alþjóðalögum telst Olivença til Portúgals, þrátt fyrir að hafa verið undir spænskri stjórn frá árinu [[1801]]. Þó að Portúgal viðurkenni ekki rétt Spánar yfir svæðinu eru deilurnar ekki harðar.<ref>[https://web.archive.org/web/20110726071032/http://www.elperiodicoextremadura.com/noticias/noticia.asp?pkid=70565 Portugal desmiente a la CIA y niega que haya un conflicto por Olivenza] </ref><ref>Rongxing Guo, ''[https://books.google.com/books?id=z5Le627xQLgC&printsec=frontcover&hl=fr#v=onepage&q&f=false Territorial Disputes and Resource Management: A Global Handbook]'', Nova Science Publisher/New York, 2007. page 199</ref> === Stjórnsýslueiningar === Skipting landsins er nokkuð flókin. Því er skipt í 308 [[Sveitarfélag|sveitarfélög]] (concelhos) og þeim er svo aftur skipt í yfir 4.000 hreppa (freguesias). Báðir þeir falla svo í yfirflokka sem sumir hafa að gera með stjórnun svæða en aðrir með hlutverk þeirra (s.s. ferðamannasvæði). Héruð eru 18 (distritos) á meginlandinu. Róttækasta skipting landsins var gerð árið [[1976]], þegar var annars vegar skipt upp í Portúgal meginlandsins og svo í eyjaklasana tvo (Azoreyjar og Madeira), sem með því fengu takmarkaða sjálfsstjórn. Þéttbýli skiptist í þrjá hluta: * '''Stórborgarsvæði''' (Grandes Áreas Metropolitanas) - Borgir/landsvæði með yfir 350.000 íbúa ** [[Lissabon]] ** [[Porto]] ** [[Braga]] ** [[Aveiro (borg)|Aveiro]] ** [[Coimbra]] ** [[Faro]] ** [[Viseu]] ** [[Évora]] * '''Þéttbýliskjarnar''' (Comunidades Urbanas) - yfir 150.000 íbúar. ** Oeste, Vale do Sousa, Leiria, Lezíria do Tejo, Baixo Alentejo, Trás-os-Montes, Centro Alentejo, Baixo Tâmega, Douro, Médio Tejo, Beiras, Beira Interior Sul og Alto Alentejo; * '''Bæir''' (Comunidades Intermunicipais) - (undir 150.000 íbúar) ** Pinhal og Vale do Minho. ==Héruð (Distritos)== [[Mynd:Portuguese Districts Map With Names.svg|thumb|Héruð landsins ásamt sjálfstjórnarhéruðunum tveimur.]] *[[Aveiro (hérað)|Aveiro]] *[[Beja (hérað)|Beja]] *[[Braga (hérað)|Braga]] *[[Bragança (hérað)|Bragança]] *[[Castelo Branco (hérað)|Castelo Branco]] *[[Coimbra (hérað)|Coimbra]] *[[Évora (hérað)|Évora]] *[[Faro (hérað)|Faro]] *[[Guarda (hérað)|Guarda]] *[[Leiria (hérað)|Leiria]] *[[Lisboa (hérað)|Lisboa]] *[[Portalegre (hérað)|Portalegre]] *[[Porto (hérað)|Porto]] *[[Santarém (hérað)|Santarém]] *[[Setúbal (hérað)|Setúbal]] *[[Viana do Castelo (hérað)|Viana do Castelo]] *[[Vila Real (hérað)|Vila Real]] *[[Viseu (hérað)|Viseu]] ===Sjálfstjórnarhéruð=== *[[Asoreyjar]] *[[Madeira]] == Efnahagslíf == === Ferðaþjónusta === Mest sótta ferðamannasvæði Portúgals er héraðið Algarve í suðurhluta landsins og þá sérstaklega [[Albufeira]], sem er vel þekkt meðal margra [[Íslendingar|Íslendinga]]. Ferðamannastraumurinn til héraðsins var þó óverulegur fram til 6. áratugar síðustu aldar áður en flugvöllurinn í Faro var opnaður. Flestir ferðamenn sem koma til landsins eru frá [[Bretland]]i, [[Þýskaland]]i og [[Skandinavía|Skandinavíu]]. Næststærsti ferðamannastaður landsins er sjálf höfuðborgin, Lissabon. Flestir sem þangað sækja leita í ofgnótt af sögu borgarinnar sem endurspeglast í þeim aragrúa minnisvarða sem finna má í borginni. Meðal frægustu minnisvarða hennar er [[Betlehemsturninn]] og [[Jeronimo klaustrið]]. Porto, önnur stærsta borg landsins, dregur að sér sinn skerf af ferðamönnum. Auk þess að vera mesta púrtvínsborg heims, státar borgin af brú eftir [[Gustave Eiffel]] og heilum borgarhluta sem hefur verið settur á [[Heimsminjaskrá UNESCO]]. Meðal annarra svæða landsins sem laða að sér ferðamenn ár hvert eru Asóreyjarnar (með sitt milda loftslag allt árið um kring), Madeira (með miklum og fjölskrúðugum gróðri), Coimbra (þar sem finna má næstelsta háskóla í Evrópu), Braga, Evora og Sintra, þær tvær síðastanefndu - að mismiklum hluta - á heimsminjaskrá UNESCO. === Samgöngur === Á 9. áratug síðustu aldar settu portúgölsk stjórnvöld samgöngumál á oddinn, enda leit hægri stjórn [[Cavaco Silva]] svo á að samgöngur væri ein helsta forsenda þess að landið stæði jafnfætis öðrum og ríkari löndum álfunnar. Í dag státar landið af nálægt 70.000 kílómetrum af hraðbrautum þar sem, því miður, er ein hæsta tíðni dauðsfalla í Evrópu af völdum gáleysisaksturs. Löng strönd landsins gerir hafnir þess sérstaklega mikilvægar fyrir efnahag þess. Helstu hafnirnar eru í Lissabon í landinu miðju, Porto í norðurhlutanum, Setúbal, Sines og Faro í suðurhlutanum og Funchal og Ponto Delgada á eyjum landsins. Margar hafnirnar hafa verið teknar í gegn á síðustu árum, enda flestar illa á sig komnar. Tvær stærstu borgir landsins – Lissabon og Porto – státa af lestarkerfi innan borganna sem hvort um sig er yfir 35 kílómetrar að lengd og kallast þau Metro á portúgölsku. Að auki er mikið lestarkerfi í byggingu sem mun tengja saman þéttbýliskjarnana suður af höfuðborginni. Einnig er lestarkerfi í byggingu fyrir borgina Coimbra. Hraðlestir tengja svo borgirnar Braga, Porto, Coimbra, Lissabon og Faro saman, og smærri og hægfærari lestir tengja saman margar aðrar borgir landsins. Nýlega kynnti ríkisstjórn landsins áætlun um að minnka enn meira flutningstímann á milli Porto og Lissabon og að tengja einnig saman Lissabon og [[Madríd]] á [[Spánn|Spáni]] saman með hraðlest. Flugvellir landsins voru margir hverjir endurbættir í tengslum við [[Evrópukeppnin í knattspyrnu|Evrópukeppnina í knattspyrnu]] sem haldin var í landinu árið 2004. Þannig var [[Sá Carneiro flugvöllurinn]] í Porto algerlega endurbyggður og er hann nú sá glæsilegasti í landinu. Flugvöllurinn í Lissabon er Líka endurbyggður en ekki jafn glæsilegur. Farsímaeign í Portúgal er með því hæsta sem gerist í heiminum. Sú staðreynd að landið er eitt það þéttbýlasta í Evrópu gerði það einnig að verkum að þriðju kynslóðar farsímakerfið var fyrst tekið í notkun í landinu (ásamt í [[Þýskaland]]i) árið [[2004]]. Í dag eru 11 milljón manns áskrifendur að farsímanúmeri, heilli einni milljón meira en íbúafjöldi landsins. Stærstu farsímakerfin eru í eigu [[Portugal Telecom]] (PT) og [[Vodafone]]. Af öðrum staðreyndum í samgöngumálum má nefna að brúin sem tengir Lissabon við suðurhluta landsins, [[Vasco da Gama brúin]], er heilir 17 kílómetrar að lengd, sem gerir hana að einni lengstu brú í heimi og þeirri lengstu í Evrópu. == Íbúar == === Tungumál === [[Portúgalska]] er opinbert tungumál landsins en hún að rætur sínar að rekja til [[latína|latínu]]. Annað tungumál landsins er [[Mirandês]], sem talað er af um 15.000 íbúum í norðurhluta landsins. Portúgalska stafrófið samanstendur af öllum stöfum latneska stafrófsins, nema K og Y sem sagt A, B, C, D, E, F, G, H, I, J, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, X, Z. === Trúarbrögð === Meirihluti Portúgala (eða um 84% þjóðarinnar) er kaþólskur. Þrátt fyrir þetta sýndi rannsókn, sem unnin var af [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunni]] [[2001]], að einungis 18,7% landsmanna sækti reglulega kirkju. Nokkur hópur mótmælenda er í landinu og er flestir þeirra innflytjendur frá [[Brasilía|Brasilíu]]. Smáir hópar [[íslam|múslíma]], [[gyðingar|gyðinga]] og [[hindúar|hindúa]] er einnig í landinu, flestir þeirra fyrsta kynslóð innflytjenda. Portúgalska stjórnarskráin tryggir [[trúfrelsi]] í landinu, en þó er samkomulag um að gera kaþólsku kirkjunni hærra undir höfði en öðrum trúarhópum. Algengt er að fulltrúar kaþólsku kirkjunnar séu viðstaddir opinberar athafnir og blessi þá sem þær sækja eða haldi jafnvel stuttar messur. Þrátt fyrir að taka trú sína alvarlega (fremur þó í orði en á borði) eru Portúgalar ekki þekktir fyrir að blanda saman trú- og stjórnmálum, líkt og sást árið [[1995]] þegar þeir kusu sér [[Jorge Sampaio]] sem forseta, en hann aðhylltist ekki kaþólska trú. === Menntun === Menntakerfi landsins er skipt niður í ''forskóla'' (Pré-Escolar) fyrir börn undir 6 ára aldri, Grunnskóla (Ensino Básico), sem samanstendur af þremur stigum sem samtals telja 9 ár, ''framhaldsskóla'' (Ensino Secundário) sem tekur þrjú ár og ''háskóla'' (Faculdades) og ''tækniskóla'' (Ensino Superior). Menntun er ókeypis og 9 ára skólaganga er skylda í landinu. Frumvarp hefur verið lagt fram í Portúgalska þinginu um að börn verði að ganga í skóla þar til þau nái fullorðinsaldri (18 ára aldri). 6,7% þjóðarinnar er ólæs, nær eingöngu eldra fólk. Fyrsti [[háskóli]] Portúgals — O Estudo Geral (Í dag Háskólinn í Coimbra) — var stofnaður þann [[1. mars]] [[1290]] í Lissabon samkvæmt tilskipun frá Dinis konungi og er næstelsti háskóli í Evrópu. Háskólinn var fluttur til Coimbra árið 1308, og fluttist svo nokkrum sinnum aftur á milli borganna tveggja allt til ársins 1537. Árið [[1559]] var Háskólinn í Évora stofnaður af Henrique kardinála sem síðar átti eftir að verða konungur Portúgals og laut skólinn stjórnar jesúíta. Á 18. öld lokaði Marquês de Pombal háskólanum í Évora í tilraun til að minnka völd jesúíta í landinu. Á 19. öld voru mýmargir skólar stofnaðir, t.a.m. Tækniskólinn (Escola Politécnica) og Iðnskólinn (Escola Industral), báðir staðsettir í Lissabon. Þegar lýðveldi skaut rótum í landinu voru margir þessara skóla innlimaðir í Háskólann í Lissabon og Háskólann í Portó. Á 6. áratuginum var Kaþólski háskólinn stofnaður, og var hann fyrsti skólinn sem ekki var rekinn af portúgalska ríkinu. Mesta fjölgun háskóla varð þó á 7. áratugi 20. aldar þegar skólar líkt og Háskólinn í Aveiro og Háskólinn í Minho voru stofnaðir, ásamt mörgum einkaskólum. Á fyrsta áratugi 21. aldar setti miðjustjórn [[José Sócrates]] menntamálin á oddinn. Meiri peningum var varið til málaflokksins og ríkisstjórnin gaf út að allir í landinu skyldu læra ensku. Þetta hefur mælst vel fyrir hjá landsmönnum þó svo að áhrif þessa eigi að sjálfsögðu enn eftir að koma fullkomlega í ljós. == Menning == Menning Portúgals er undir áhrifum af þeim mörgu straumum og stefnum sem landið hefur orðið fyrir á síðustu 1000 árum, ekki hvað síst frá nýlendum sínum. Þetta sést hvað best í þeim mörgu hátíðum sem eiga rætur sínar að rekja til heiðinna siða og Rómverja en sem hafa þróast yfir í hátíðir til heiðurs kristnum dýrlingum. === Tónlist === Portúgölsk tónlist er samsuða margra strauma. Þekktasta form hennar er án efa [[Fado]], þunglyndisleg og tregablandin tónlistarstefna sem óx og dafnaði bæði meðal lægri stétta landsins sem og í háskólasamfélagi þess. Það orð sem best lýsir tónlistinni er portúgalska orðið [[saudade]]. Orðinu saudade (sem helst væri þýtt með hryggð) er ætlað að lýsa þeirri sammannlegri tilfinningu sem felst í því að vera ástfanginn af einhverjum eða einhverju sem maður er fjarri. Þrátt fyrir að stefnan teljist portúgölsk á hún væntanlega uppruna sinn í afrískum þrælasöngvum ásamt tónlist portúgalskra sjómanna, auk þess sem hún hefur orðið fyrir áhrifum af arabískum söngvum. Fado skiptist í tvær meginstefnur: Þá sem á uppruna sinn í höfuðborginni, Lissabon, og þá sem má rekja til háskólabæjarins Coimbra. Fyrrnefnda stefnan var talin tónlist alþýðunnar og flytjendurnir voru yfirleitt konur, á meðan sú síðari var tók sig alvarlegar, var hástemmdari og yfirleitt flutt af karlmönnum. Frægustu fadosöngvarar landsins eru [[Amália Rodrigues]], [[Mariza]], [[Ana Moura]], Cristina Branco, auk hljómsveitarinnar [[Madredeus]]. Vinsælasta tónlistin í dag er annars popp- og [[rokktónlist]] ásamt tónlist sem kallast hipp hopp tuga (sambland hipp hopps, afrískrar tónlistar og reggís) þar sem flytjendurnir eru aðallega af afrískum uppruna, og hins vegar pimba, einföld [[alþýðutónlist]] sem aðallega er vinsæl í smábæjum og þorpum landsins. === Bókmenntir === [[Mynd:Luis de Camoes.jpg|thumb|right|Ljóðskáldið Luís de Camões]] [[Bókmenntir Portúgals]] hafa þróast frá 13. öld, þegar hljóðfæraleikarar ferðuðust um og fluttu kvæði fyrir þá sem vildu heyra. Dáðasti rithöfundur landsins er sennilega [[Luís de Camões]] ([[1524]] – [[1580]]) sem skrifaði söguljóðið [[Os Lusíadas]] á ferðum sínum um Afríku og Asíu.<ref>''[http://www.wdl.org/en/item/11198/ The Lusiads] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171014103951/https://www.wdl.org/en/item/11198/ |date=2017-10-14 }}''</ref> Annað vinsælt ljóðskáld er [[Fernando Pessoa]] ([[1888]] – [[1935]]) sem skrifaði ljóð undir mörgum dulnefnum þar sem hann spann upp karaktera sem jafnvel rifust sín á milli á prenti. Meðal annarra frægra rithöfunda landsins eru [[Almeida Garrett]], [[Alexandre Herculano]], [[Eça de Queirós]], [[Sophia de Mello Breyner Andresen]], [[António Lobo Antunes]] og [[José Saramago]], sem hlaut [[Bókmenntaverðlaun Nóbels]] árið [[1998]], fyrstur portúgalskra rithöfunda. === Byggingarlist === [[Byggingarlist landsins]] hefur orðið fyrir miklum utanaðkomandi áhrifum í gegnum aldirnar og því erfitt að staðsetja hana en hún hefur sín eigin séreinkenni og sínar eigin stefnur, svo sem Manulinu eða síðgotneskan stíl. Einkennandi fyrir portúgalska bygginarlist er notkun skrautlegra flísa. Ýmsir borgarhlutar, og jafnvel heilu borgirnar (líkt og Sintra) eru á [[heimsminjaskrá UNESCO]]. Portúgal státar af einum fremsta arkitektaskóla heims, sem einfaldlega kallast Escola do Porto, eða [[Portóskólinn]]. === Matarmenning === Hvert [[landsvæði]] hefur sína sérrétti sem oftast innihalda [[kjöt]] eða fisk. [[Saltfiskur]] er sérstaklega vinsæll í landinu (bacalhau á portúgölsku) enda sagt að Portúgalar kunni 365 leiðir til að elda saltfisk. ''Bacalhau à Brás'' og ''Bacalhau à Gomes de Sá'' eru vinsælustu aðferðirnar. Einnig er mikið um sætindi, sem oftar en ekki eru drukkin með sterku [[kaffi]]. Portúgalar hafa einnig þróað sína eigin skyndibitamenningu, ''Francesinha'' þar vinsælasti rétturinn (nafnið merkir lítil frönsk stúlka), gerður úr brauði, pylsum, kjöti, osti og sósu sem meðal annars samanstendur af viskíi og [[Bjór (öl)|bjór]]. Portúgölsk [[vín]] hafa verið flutt út síðan á dögum Rómverja. Þrátt fyrir að hafa unnið til alþjóðlegra verðlauna er sagt að Portúgalar kunni ekki að markaðsetja vín enda eru þau illfáanleg í mörgum löndum. Helstu vínin eru ''Vinho Verde'' (óþroskað [[hvítvín]]), ''Vinho Alvarinho'' (sérstök gerð hvítvíns) og ''Vinho do Alentejo'' (vín frá Alentejo svæðinu, oft talin þau bestu í Portúgal). Portúgal, nánar tiltekið norðurhluta landsins í kringum [[Porto]] og ána [[Douro]], er einnig heimsfrægur fyrir [[púrtvín]]sgerð, þó svo flestar púrtvínsverksmiðjur landsins séu í eigu [[England|Englendinga]]. Þrátt fyrir að púrtvín (portúgalska: Vinho do Porto) dragi nafn sitt af borginni Portó eru vínin ekki framleidd í þeirri borg heldur í Vila Nova de Gaia, við suðurhluta Douro árinnar. === Íþróttir === [[Fótbolti]] er langvinsælasta íþrótt landsins, enda hefur landið verið ofarlega á heimslista [[FIFA]] undanfarna áratugi. Portúgal hefur alið af sér marga þekkta fótboltamenn í gegnum tíðina og eru þeir helstu [[Luís Figo]], goðsögnin [[Eusébio]], [[Rui Costa]], [[Pauleta]] og [[Cristiano Ronaldo]]. Luis Figo meðal annars var kjörinn knattspyrnumaður Evrópu árið [[2001]] þegar hann spilaði með [[Real Madrid]] og Cristiano Ronaldo var kjörinn knattspyrnumaður ársins af [[FIFA]] árið 2008 og knattspyrnumaður Evrópu. [[Hjólaskautahokkí]] er einnig vinsælt, enda Portúgal það land sem hefur unnið flesta titla á því sviði. [[Golf]] er einnig mikið stundað í landinu, og þá helst í suðurhlutanum í kringum ferðamannakjarna, sem og [[blak]] og [[strandfótbolti]]. === Gullna kynslóðin === Í lok 9. áratugar síðustu aldar komu fram á sjónarsviðið ungir knattspyrnumenn í Portúgal sem náðu aðdáunarverðum árangri í knattspyrnu með landsliði Portúgala sem skipað var leikmönnum yngri en 21 ára, og sem aflaði þeim viðurnefnisins ‘Gullna kynslóðin’. Þannig vann þetta ungmennalandslið Portúgala tvö heimsmeistaramót í knattspyrnu í röð (árið [[1989]] og [[1991]]) og hafði meðal annars innanborðs knattspyrnumennina Luis Figo og Rui Costa. Líkt og skiljanlegt er voru væntingar Portúgala til þessara knattspyrnumanna sinna miklar þegar þeir tóku út þroska sinn á knattspyrnuvellinum - og að sama skapi urðu vonbrigðin mikil þegar þeim mistókst það keppni eftir keppni. Í sjálfu sér er rangt að segja að niðurstaðan sé engin. Í Evrópukeppninni árið [[2000]] tapaði landsliðið fyrir [[Frakkland|Frökkum]], sem síðar urðu Evrópumeistarar, og í Evrópukeppninni árið 2004, sem haldin var í Portúgal, tapaði liðið í úrslitaleiknum fyrir [[Grikkland|Grikkjum]], 1 - 0. Þrátt fyrir þessa næstum-því-sigra er niðurstaðan langt í frá sú sem búist var við. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wiktionary|Portúgal}} === Portúgölsk stjórnsýsla === * [http://www.presidenciarepublica.pt/en/main.html Presidência da República] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050324012618/http://presidenciarepublica.pt/en/main.html |date=2005-03-24 }} – Vefsíða forseta landsins === Gagnlegar upplýsingar === * [http://www.uc.pt/cd25a/ 25. apríl 1974 – Skjöl úr byltingunni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050721084257/http://www.uc.pt/cd25a/ |date=2005-07-21 }} * [http://www.cphrc.org.uk Rannsóknarmiðstöð um stjórnarfar landsins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141218130601/http://cphrc.org.uk/ |date=2014-12-18 }} – Saga og stjórnmál * [http://www.colonialvoyage.com/ Ferðir nýlenduveldanna] Nýlendustefna hollending og portúgala í asíu * [http://www.mediatico.com/en/newspapers/europe/portugal Portúgölsk dagblöð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050715002611/http://www.mediatico.com/en/newspapers/europe/portugal/ |date=2005-07-15 }} === Tenglar fyrir ferðamenn === * [http://www.imagesofportugal.com/ Myndir af Portúgal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060127194637/http://imagesofportugal.com/ |date=2006-01-27 }} * [http://www.igespar.pt/en IGESPAR] - Minnismerki * [http://www.portugalia.org/ Portugalia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050713073804/http://www.portugalia.org/ |date=2005-07-13 }} - Myndir af Portúgal * [http://www.willgoto.com/categories.aspx?Destination=355&Langue=1 Fyrir ferðamenn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051108180537/http://www.willgoto.com/categories.aspx?Destination=355&Langue=1 |date=2005-11-08 }} Allt um ferðalög í Portúgal * [https://www.visitportugal.com Visit Portugal] - Opinber vefsíða ferðamannaráðs Portúgals {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Portúgal| ]] ozoxitju4plkfd7hgh8azpi9gmkdpef 0 4360 1958015 1942573 2026-03-31T12:28:40Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958015 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Eistland | nafn_á_frummáli=Eesti Vabariik | nafn_í_eignarfalli=Eistlands | fáni=Flag of Estonia.svg | skjaldarmerki=Estonia coatofarms.png | staðsetningarkort=EU-Estonia.svg | þjóðsöngur=[[Mu isamaa, mu õnn ja rõõm]] | tungumál=[[eistneska]] | höfuðborg=[[Tallinn]] | stjórnarfar=[[Þingræði]] | titill_leiðtoga1=[[Forseti Eistlands|Forseti]] | titill_leiðtoga2=[[Forsætisráðherra Eistlands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1=[[Alar Karis]] | nafn_leiðtoga2=[[Kristen Michal]] | stærðarsæti=129 | flatarmál=45.339 | hlutfall_vatns=5,16 | fólksfjöldi=1.331.796 | mannfjöldaár=2022 | mannfjöldasæti=152 | íbúar_á_ferkílómetra=30,6 | VLF_ár=2022 | VLF=59.557 | VLF_sæti=114 | VLF_á_mann=44.778 | VLF_á_mann_sæti=39 | VÞL = {{lækkun}} 0.892 | VÞL_ár = 2021 | VÞL_sæti = 31 | staða=[[Sjálfstæði]] | staða_athugasemd = frá [[Þýskaland]]i, [[Rússland]]i og [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | atburður1=Yfirlýst | atburður2 = Viðurkennt | atburður3 = Hertekið af SSSR | atburður4 = Enduryfirlýst | dagsetning1=[[24. febrúar]] [[1918]] | dagsetning2 = [[2. febrúar]] [[1920]] | dagsetning3 = [[16. júní]] [[1940]] | dagsetning4 = [[20. ágúst]] [[1991]] | gjaldmiðill=[[evra]] | tímabelti=[[UTC]]+2) (+3 á sumrin) | tld=ee | símakóði=372 }} '''Eistland''' ([[eistneska]]: ''Eesti''), formlegt heiti '''Lýðveldið Eistland''' (''Eesti Vabariik''), er land í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] sunnan við [[Kirjálabotn]] í [[Eystrasalt]]i. Það á landamæri að [[Rússland]]i við [[Peipusvatn]] í austri og [[Lettland]]i í suðri en norðan við Kirjálabotn er [[Finnland]]. Eistland nær yfir eistneska meginlandið, stóru eyjarnar [[Saaremaa]] og [[Hiiumaa]], og yfir 2300 eyjar og sker í Eystrasalti.<ref name="ERR_area">{{cite news |url=https://news.err.ee/1609260713/estonia-gains-95-islands-but-loses-4-square-kilometers-with-updated-map |title=Estonia gains 95 islands, but loses 4 square kilometers with updated map |publisher=ERR |date=22 February 2024 |access-date=22 February 2024 }}</ref> Landið er 45.335 km² að stærð. Það er eitt [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslandanna]] ásamt Lettlandi og [[Litáen]]. Stærstu borgirnar eru höfuðborgin [[Tallinn]] og háskólaborgin [[Tartu]]. [[Eistneska]] er [[opinbert tungumál]] landsins og móðurmál flestra íbúa. Eistneska er annað stærsta [[finnsk mál|finnska málið]] sem talað er í heimi, á eftir [[finnska|finnsku]]. Menn hafa byggt landið þar sem Eistland er nú að minnsta kosti frá 9000 f.o.t. Íbúar [[Eistland hið forna|Eistlands hins forna]] voru með síðustu íbúum Norður-Evrópu sem snerust til [[kristni]] á [[miðaldir|miðöldum]], eftir [[norrænu krossferðirnar]] á 13. öld.<ref>{{Cite web|url= https://legacarta.intracen.org/country/est/|title= Country Profile – LegaCarta|access-date= 26 November 2019}}</ref> Eftir það var landið undir stjórn [[þýsku riddararnir|þýsku riddaranna]], [[hertogadæmið Eistland (1219-1346)|Danmerkur]], [[Svíþjóð]]ar og [[Rússneska keisaradæmið|Rússlands]]. Eftir miðja 19. öld hófst [[þjóðernishyggja|þjóðernisvakning]] í Eistlandi sem leiddi til [[sjálfstæðisyfirlýsing Eistlands|sjálfstæðisyfirlýsingar]] 24. febrúar 1918, þegar [[fyrri heimsstyrjöldin]] stóð enn. Þegar [[síðari heimsstyrjöld]] braust út lýsti Eistland yfir hlutleysi. Engu að síður var landið hernumið, fyrst af [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]], svo af [[Þriðja ríkið|Þýskalandi nasismans]] og loks aftur af Sovétríkjunum. Árið 1944 var [[Sovétlýðveldið Eistland]] stofnað sem hluti af Sovétríkjunum og margir litu á sem hernámsstjórn. Í kjölfar [[söngvabyltingin|söngvabyltingarinnar]] 1988-1990 endurheimti landið sjálfstæði eftir [[valdaránið í Sovétríkjunum 1991]]. Landið er þróað iðnríki með öflugt hagkerfi sem situr í 31. sæti [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. Eistland er [[einingarríki]] sem býr við [[þingræði]]. Landinu er skipt í fimmtán sýslur (''maakond''), þar sem höfuðborgin og stærsta borgin er Tallinn. Íbúar eru um 1,3 milljónir. Landið er eitt hið fámennasta innan [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]], [[NATO]] og [[Schengen-svæðið|Schengen-svæðisins]]. Það er aðili að [[Efnahags- og framfarastofnunin]]ni. Það er ofarlega á listum yfir efnahagslegt frelsi, lýðfrelsi og menntun; og frelsi fjölmiðla mælist þar hátt. == Heiti == Nafnið Eistland (''Eesti'') hefur verið tengt við ættbálkaheitið ''[[Aesti]]'' sem kemur fyrir hjá [[Tacitus]]i á 1. öld, en sumir telja að það heiti hafi átt við alla íbúa Eystrasaltslanda eða alla austurströnd [[Eystrasalt]]s.<ref>{{cite book |last1=Mägi |first1=Marika |title=In ''Austrvegr'': The Role of the Eastern Baltic in Viking Age Communication across the Baltic Sea |date=2018 |pages=144–145 |publisher=[[Brill Publishers|Brill]] |isbn=9789004363816}}</ref> Nafnið ''Eistland'' kemur fyrir í norrænum [[fornsögur|fornsögum]] og á [[rúnasteinn|rúnasteinum]] í Skandinavíu<ref>Harrison, D. & Svensson, K. (2007). Vikingaliv. Fälth & Hässler, Värnamo. ISBN 91-27-35725-2</ref> þar sem það á greinilega við svipað landsvæði og nefnist Eistland í dag.<ref>{{cite book |last1=Tvauri |first1=Andres |title=The Migration Period, Pre-Viking Age, and Viking Age in Estonia |date=2012 |editor1-last=Laneman |editor1-first=Margot |url=https://www.etis.ee/Portal/Publications/Display/b80b6f11-43ed-4b8c-b616-48ac53b70ec5?language=ENG |page=31 |publisher=[[Tartu University|Tartu University Press]] |isbn=9789949199365 |issn=1736-3810 |accessdate=21 January 2020}}</ref> Orðið barst úr [[fornnorræna|fornnorrænu]] í önnur mál og latneska útgáfan ''Estonia'' kemur fyrir á 13. öld.<ref>{{cite journal|last1=Rätsep|first1=Huno|title=Kui kaua me oleme olnud eestlased? |journal=Oma Keel |year=2007|volume=14|url=https://www.emakeeleselts.ee/omakeel/2007_1/OK_2007-1_01.pdf |lang=et |access-date=21 January 2020 |page=11}}</ref><ref>{{cite book |last1=Tamm |first1=Marek |last2=Kaljundi |first2=Linda |last3=Jensen |first3=Carsten Selch |title=Crusading and Chronicle Writing on the Medieval Baltic Frontier: A Companion to the Chronicle of Henry of Livonia |date=2016 |publisher=[[Routledge]] |isbn=9781317156796 |pages=94–96}}</ref> Nafnið var notað á ýmsum tímum yfir ýmis lönd á þeim slóðum þar sem Eistland er í dag. Danir stofnuðu [[hertogadæmið Eistland]] á norðurströnd [[Kirjálabotn]]s og stofnuðu þar borgina Reval ([[Tallinn]]) á 13. öld. Þegar [[Sverðbræður]] lögðu þessi lönd undir sig voru þau nefnd [[Lífland]], þótt opinbert heiti landsins væri ''Terra Mariana'' („Land Maríu“). Íbúar svæðisins notuðu hins vegar orðið ''maarahvas'' („sveitafólk“) um sig sjálfa fram á 18. öld, en undir lok aldarinnar tók menntafólk að notast við ''eestlane'', þótt hitt væri enn miklu algengara. Á síðari hluta 19. aldar tóku þjóðernissinnaðir leiðtogar upp heitið ''Eesti rahvas'' („eistnesk þjóð“) undir áhrifum frá sjálfstæðishreyfingum í Finnlandi og Lettlandi. == Saga == === Forsögulegur tími === [[File:Kalmeväli .jpg|thumb|left|Steinkúpugrafir frá [[bronsöld]] í Eistlandi.]] Mannabyggð varð möguleg þar sem Eistland er nú fyrir um 13-11.000 árum þegar jökullinn frá [[síðasta ísöld|síðustu ísöld]] hopaði. Elstu þekktu minjar um mannabyggð í Eistlandi eru [[Pulli-byggðin]] á bökkum árinnar [[Pärnu]] í Suðvestur-Eistlandi. Samkvæmt [[geislakolsmæling]]um er hún 11.000 ára gömul.<ref name="Laurisaar">{{cite news |url=http://epl.delfi.ee/news/kultuur/arheoloogid-lammutavad-ajalooopikute-arusaamu?id=50989575 |title=Arheoloogid lammutavad ajalooõpikute arusaamu |first=Riho |last=Laurisaar |publisher=[[Eesti Päevaleht]] |language=et |date=31 July 2004 |access-date=1 November 2016}}</ref> Á [[miðsteinöld]] eru elstu minjar um mannabyggð tengdar [[Kunda-menningin|Kunda-menningunni]]. Á þeim tíma var landið þakið skógum og fólk bjó í litlum samfélögum við ár og vötn. Fólk lifði af veiðum, söfnun og fiskveiðum.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=23 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Um 4900 f.o.t. komu fram leirker sem kennd eru við [[Narva-menningin|Narva-menninguna]] á [[nýsteinöld]].<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=24 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Frá um 3200 f.o.t. sjást ummerki um [[snúrukeramikmenningin|snúrukeramikmenninguna]] og fyrstu merkin um frumstæðan landbúnað og húsdýraræktun.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=26 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Um 1800 f.o.t. hófst [[bronsöld]] með byggingu fyrstu [[hæðavirki|hæðavirkjanna]].<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=4 |year=2010 |publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref> Um 1000 f.o.t. tók lífsviðurværi fólks að færast frá veiðum til landbúnaðar á stökum býlum, sem lauk við upphaf [[járnöld|járnaldar]], um 500 f.o.t.<ref name="Laurisaar"/><ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=5 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref> Mikið magn bronsmuna gefur til kynna virk samskipti við ættbálka í Skandinavíu og Germaníu.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=28 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Um miðja járnöld steðjuðu ógnir að íbúum landsins úr ýmsum áttum. Í nokkrum norrænum heimildum er talað um átök við Eista, til dæmis í [[Ynglinga saga|Ynglinga sögu]] þar sem sagt er að Eistur hafi vegið Yngvar Eysteinsson Svíakonung.<ref>{{Cite book|last1=Frucht|first1=Richard C.|year=2005 |title=Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/68 68] |publisher=ABC-CLIO|isbn=9781576078006 |url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/68}}</ref> Sams konar ógnir stóðu að Eistum úr austri, þar sem austurslavnesku furstadæmin stækkuðu lönd sín til vesturs. Um 1030 leiddi [[Jarisleifur Valdimarsson]] her Rússa inn í Eistland og reisti virki þar sem nú er [[Tartu]]. Virkið stóð til 1061 þegar eistneskur ættbálkur lagði það í rúst.<ref>{{cite book|last1=Tvauri|first1=Andres|title=The Migration Period, Pre-Viking Age, and Viking Age in Estonia|date=2012|pages=33, 34, 59, 60 |url=https://www.etis.ee/Portal/Publications/Display/b80b6f11-43ed-4b8c-b616-48ac53b70ec5?language=ENG |access-date=27 December 2016}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Mäesalu |first1=Ain|title=Could Kedipiv in East-Slavonic Chronicles be Keava hill fort?|journal=Estonian Journal of Archaeology|year=2012|volume=1 |issue=16supplser|page=199|doi=10.3176/arch.2012.supv1.11 |url=https://www.kirj.ee/public/Archaeology/2012/sup_vol_1/arhe-keava-2012-195-200.pdf|access-date=27 December 2016}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres |title=A History of the Baltic States |page=9 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Raun |first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=12|year=2002 |publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Eftir að [[víkingaöld]] lauk, tók við tímabil þar sem [[Kúrir]] og Eistar, auk íbúa [[Saaremaa]] (Eysýslu), herjuðu umhverfis Eystrasalt. Árið 1187 rændu þeir borgina [[Sigtuna]] í Svíþjóð, ásamt [[Kirjálar|Kirjálum]].<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres |title=A History of the Baltic States|pages=9–11 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref name=Tarvel>[[Enn Tarvel]] (2007). [http://haridus.opleht.ee/Arhiiv/7_82007/38-41.pdf ''Sigtuna hukkumine''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171011191449/http://haridus.opleht.ee/Arhiiv/7_82007/38-41.pdf |date=11 October 2017 }} Haridus, 2007 (7–8), pp. 38–41</ref> Á þessum tíma skiptist Eistland í tvö menningarsvæði. Við ströndina í norður- og vesturhlutanum átti fólk í miklum viðskiptum við [[Skandinavía|Skandinavíu]] og [[Finnland]], meðan íbúar inn til landsins áttu í meiri viðskiptum við [[Eystrasaltsþjóð]]irnar í suðri og íbúa [[Pskov]].<ref>{{cite book|last1=Tvauri|first1=Andres|title=The Migration Period, Pre-Viking Age, and Viking Age in Estonia|date=2012|pages=322–325 |url=https://www.etis.ee/Portal/Publications/Display/b80b6f11-43ed-4b8c-b616-48ac53b70ec5?language=ENG |access-date=19 December 2019}}</ref> Landslag í Eistlandi einkenndist af mörgum hæðavirkjum.<ref name="Magi2015">{{cite book|last=Mägi |first=Marika |editor-last1=Barrett |editor-first1=James H. |editor-last2=Gibbon |editor-first2=Sarah Jane |title=Maritime Societies of the Viking and Medieval World |publisher=Maney Publishing |date=2015 |pages=45–46 |chapter=Chapter 4. Bound for the Eastern Baltic: Trade and Centres AD 800–1200 |isbn=978-1-909662-79-7}}</ref> Hafnarstæði frá forsögulegum tíma eða miðöldum hafa fundist á Saaremaa.<ref name="Magi2015"/> Í Eistlandi hafa líka fundist margar grafir frá víkingaöld, bæði stakar grafir og fjöldagrafir, með vopnum og skartgripum sem algengt er að finna í Norður-Evrópu og Skandinavíu.<ref name="Magi2015"/><ref>{{cite journal |last=Martens |first=Irmelin |year=2004 |title=Indigenous and imported Viking Age weapons in Norway – a problem with European implications |journal=Journal of Nordic Archaeological Science |volume=14 |pages=132–135 |url=https://www.archaeology.su.se/polopoly_fs/1.138785.1371480692!/menu/standard/file/martens.pdf |access-date=19 December 2019 |archive-date=17 október 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017150407/https://www.archaeology.su.se/polopoly_fs/1.138785.1371480692!/menu/standard/file/martens.pdf |url-status=dead }}</ref> Fyrstu aldirnar eftir að okkar tímatal hófst, komu fram tvær stjórnsýslueiningar í Eistlandi: sóknin (''kihelkond'') og sýslan (''[[maakond]]''), sem náði yfir margar sóknir. Öldungaráð fór fyrir hverri sókn sem hafði yfir einu eða fleiri hæðavirkjum að ráða. Á 13. öld voru átta stórar sýslur í Eistlandi: [[Harjumaa (sýsla)|Harjumaa]], [[Järvamaa]], [[Revala]], [[Saare-sýsla|Saaremaa]], [[Sakala-sýsla|Sakala]], [[Ugandi]] og [[Virumaa]]; auk sex minni sýslna sem náðu yfir aðeins eina sókn: [[Alempois]], [[Jogentagana]], [[Mõhu]], [[Nurmekund]], [[Soopoolitse]] og [[Vaiga]]. Sýslurnar voru sjálfstæðar einingar sem stofnuðu til tímabundinna bandalaga gegn utanaðkomandi ógnum. <ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=4 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto | author-link1 = Anto Raukas|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=227|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Lítið er vitað um trú Eista á miðöldum, áður en [[kristni]] kom til skjalanna. [[Krónika Hinriks af Líflandi]] nefnir ''[[Taara|Tharapita]]'' sem æðsta guð íbúa Saaremaa. Til eru heimildir um [[helgur lundur|helga lundi]], sérstaklega eikarlundi, sem voru notaðir fyrir heiðnar helgiathafnir.<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=7 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref>{{cite news |url=http://epl.delfi.ee/news/kultuur/kes-oli-saarlaste-suurjumal-taarapita?id=51037692 |title=Arheoloogid lammutavad ajalooõpikute arusaamu |first=Riho |last=Laurisaar |publisher=[[Eesti Päevaleht]] |language=et |date=29 April 2006 |access-date=4 November 2016}}</ref> === Krossferðirnar og kaþólsku miðaldir === [[File:Medieval Livonia 1260.svg|thumb|left|Eistland og Lífland eftir krossferðina.]] Árið 1199 lýsti [[Innósentíus 3.]] páfi yfir [[Líflandskrossferðin|krossferð]] til að „vernda kristna íbúa [[Lífland]]s“.<ref>{{Cite book|last1=Tyerman|first1=Christopher|author-link = Christopher Tyerman|title=God's War: A New History of the Crusades|page=[https://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer/page/690 690]|year=2006|publisher=Harvard University Press|isbn=9780674023871|url=https://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer/page/690}}</ref> Bardagar náðu til Eistlands árið 1206, þegar danski konungurinn [[Valdimar 2.]] gerði misheppnaða innrás í Saaremaa. Þýsku [[sverðbræður]]nir sem áður höfðu sigrað [[Líflendingar|Líflendinga]], [[Latgallar|Latgalla]] og [[Selónar|Selóna]], réðust gegn Eistum árið 1208. Næstu ár gengu herfarir þeirra á víxl. Einn helsti leiðtogi Eista var [[Lembitu]], öldungur frá [[Sakala-sýsla|Sakala-sýslu]]. Árið 1217 biðu Eistar mikinn ósigur í [[Matteusarmessuorrustan|Matteusarmessuorrustunni]] þar sem Lembitu var drepinn. Árið 1219 sigraði Valdimar 2. Eista í [[orrustan um Lyndanisse|orrustunni um Lyndanisse]] og lagði Norður-Eistland undir sig.<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=14 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=278|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Næstu árin gerðu Svíar innrás í Vestur-Eistland, en íbúar Eysýslu sigruðu þá í [[orrustan um Lihula|orrustunni um Lihula]]. Árið 1223 gerðu Eistar uppreisn og hröktu Þjóðverja og Dani frá Eistlandi, nema í [[Reval]]. Krossfararnir sneru brátt aftur og árið 1227 gafst síðasta sýslan, [[Saaremaa]], upp fyrir þeim.<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=15 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=9780230364509}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=279|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Eftir krossferðirnar var landsvæðið sem í dag samsvarar Eistlandi og Lettlandi nefnt [[Terra Mariana]] („Maríuland“). Seinna varð það þekkt sem [[Lífland]].<ref>{{Cite book|last1=Plakans|first1=Andrejs|title=A Concise History of the Baltic States|url=https://archive.org/details/concisehistoryof0000plak|page=[https://archive.org/details/concisehistoryof0000plak/page/54 54] |year=2011|publisher=Cambridge University Press|isbn=9780521833721}}</ref> Norður-Eistland varð danska [[hertogadæmið Eistland]], en afgangnum var skipt á milli sverðbræðra og [[biskupsfursti|biskupsfurstanna]] í [[Biskupsdæmið Dorpat|Dorpat]] og [[Biskupsdæmið Ösel-Wiek|Ösel-Wiek]]. Árið 1236 biðu sverðbræður ósigur í [[orrustan við Saule|orrustunni við Saule]] og gengu eftir það saman við [[Þýsku riddararnir|þýsku riddarana]] sem [[Líflandsriddarar]].<ref>{{Cite book|last1=O'Connor|first1=Kevin|title=Culture and Customs of the Baltic States|url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000ocon|pages=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000ocon/page/9 9]–10|year=2006|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313331251}}</ref> Næstu áratugi voru reglulega gerðar uppreisnir gegn þýsku riddurunum á Saaremaa. Árið 1343 hófst stór [[Georgsnæturuppreisnin|uppreisn]] á meginlandinu og Saaremaa. Þýsku riddararnir brutu hana á bak aftur 1345 og árið eftir seldi Danakonungur lönd sín í Eistlandi til þeirra.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=20 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref><ref>{{Cite book|last1=O'Connor|first1=Kevin|title=Culture and Customs of the Baltic States|url=https://archive.org/details/culturecustomsof0000ocon|page=[https://archive.org/details/culturecustomsof0000ocon/page/10 10]|year=2006|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313331251}}</ref> Eftir uppreisnina söfnuðust völdin fyrir hjá þýskumælandi yfirstétt.<ref>{{cite book |last= Pekomäe|first= Vello|title= Estland genom tiderna|year= 1986|publisher= VÄLIS-EESTI & EMP|location= Stockholm |language= sv|isbn= 91-86116-47-9|page=319}}</ref> Næstu aldirnar var [[lágþýska]] tungumál yfirstéttarinnar í báðum eistnesku borgunum og í sveitum.<ref>{{cite book |last1= Jokipii|first1= Mauno|editor1-first= Mauno|editor1-last= Jokipii|title= Baltisk kultur och historia|year= 1992 |language= sv|isbn= 9789134512078|pages= 22–23|publisher= Bonniers}}</ref> [[File:Narva Hermanni linnus 14002-4.jpg|thumb|Narva-virki, reist um 1256.]] [[Reval]] ([[Tallinn]]), höfuðborg [[danska Eistlands]], var stofnuð við Lindanies, tók upp [[Lýbikuréttur|Lýbikurétt]] og fékk full kaupstaðarréttindi árið 1248.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=441|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780810875135}}</ref> [[Hansasambandið]] réði versluninni á Eystrasalti og fjórir stærstu bæirnir í Eistlandi gerðust aðilar að því. Þetta voru Reval, [[Dorpat]] (Tartú), [[Pernau]] (Pärnu) og [[Fellin]] (Viljandi). Reval var milliliður í viðskiptum milli [[Hólmgarður|Hólmgarðs]] og vestrænu Hansaborganna, meðan Dorpat lék sama hlutverk gagnvart Pskov. Á þessum tíma voru mörg [[gildi (félag)|gildi]] stofnuð í borgunum.<ref>{{Cite book|last1=Frucht|first1=Richard C.|title=Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture, Volume 1|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/100 100]|year=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781576078006|url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/100}}</ref> Borgirnar nutu verndar af sterkum borgarmúrum og aðild sinni að Hansasambandinu, og gátu staðið uppi í hárinu á ráðamönnum [[Líflandssambandið|Líflandssambandsins]].<ref>{{Cite book|last1=Frost|first1=Robert I.|title=The Northern Wars: War, State and Society in Northeastern Europe, 1558 – 1721|url=https://archive.org/details/northernwarswars0000fros|page=[https://archive.org/details/northernwarswars0000fros/page/305 305]|year=2014|publisher=Routledge|isbn=9781317898573}}</ref> === Siðaskipti og nýöld === [[File:Academia Gustaviana.jpg|right|thumb|''Academia Dorpatensis'' (núna [[Háskólinn í Tartú]]) var stofnuð af Gústafi Adolf Svíakonungi 1632 og var annar háskólinn í Svíaríki. Eftir lát hans var hún þekkt sem ''Academia Gustaviana''.]] [[Siðaskiptin]] hófust í Mið-Evrópu árið 1517 og bárust brátt norður til Líflands, þrátt fyrir andstöðu Líflandsriddara.<ref>{{Cite book|last1=Mol|first1=Johannes A.|last2=Militzer|first2=Klaus|last3=Nicholson|first3=Helen J.|title=The Military Orders and the Reformation: Choices, State Building, and the Weight of Tradition|pages=5–6|year=2006|publisher=Uitgeverij Verloren|isbn=9789065509130}}</ref> Bæirnir urðu fyrstir til að taka upp hinn nýja sið á 3. áratug 16. aldar og á 4. áratugnum höfðu flestir landeigendur og alþýða í sveitum tekið upp [[lúterstrú]].<ref name="Frucht121">{{Cite book|last1=Frucht|first1=Richard C.|title=Eastern Europe: An Introduction to the People, Lands, and Culture, Volume 1|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/121 121]|year=2005|publisher=ABC-CLIO|isbn=9781576078006|url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/121}}</ref><ref>{{Cite book|last1=O'Connor|first1=Kevin|title=The History of the Baltic States|url=https://archive.org/details/historyofbaltics0000ocon|page=[https://archive.org/details/historyofbaltics0000ocon/page/25 25]|year=2003|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313323553}}</ref> Messur voru sungnar á alþýðumáli, sem í upphafi var [[lágþýska]], en allt frá 4. áratug 16. aldar voru reglulega haldnar messur á eistnesku.<ref name="Frucht121"/><ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=24 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Á 16. öld styrktust nágrannaríkin [[stórhertogadæmið Moskva]], Svíþjóð og [[Pólsk-litáíska samveldið]], og ógnuðu hinu dreifða valdi í Líflandi sem skiptist milli borga, aðals, biskupa og riddarareglunnar.<ref name="Frucht121"/><ref name="Hoover Press">{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=25 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Árið 1557 gerði [[Ívan grimmi]], Rússakeisari, innrás í Lífland og hóf með því [[Líflandsstríðið]]. Líflandsriddarar biðu afgerandi ósigur í [[orrustan um Ergeme|orrustunni um Ergeme]]. Stærstur hluti landsins samþykkti yfirráð Pólverja, en Reval og aðallinn í Norður-Eistlandi sóru Svíakonungi hollustu og biskupinn af Ösel-Wiek seldi lönd sín til Danakonungs. Rússar lögðu smám saman undir sig megnið af Líflandi, en seint á 8. áratug 16. aldar hófu herir samveldisins og Svía gagnárásir og stríðinu lauk með ósigri Rússa eftir mikið blóðbað.<ref name="Hoover Press"/><ref>{{Cite book|author1-link=David R. Stone|last1=Stone|first1=David R.|title=A Military History of Russia: From Ivan the Terrible to the War in Chechnya|url=https://archive.org/details/militaryhistoryo0000ston|pages=[https://archive.org/details/militaryhistoryo0000ston/page/14 14]–18 |year=2006|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780275985028}}</ref> Eftir stríðið varð Norður-Eistland sænska [[hertogadæmið Eistland]], Suður-Eistland varð pólska [[hertogadæmið Lífland]] og Saaremaa tilheyrði Danaveldi.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|pages=28–29 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Árið 1600 braust [[stríð Póllands og Svíþjóðar]] út og olli enn meiri eyðileggingu. Stríðinu lauk ekki fyrr en 1629 þegar Svíar lögðu [[Sænska Lífland|Lífland]] undir sig, þar á meðal bæði Suður-Eistland og Norður-Lettland.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=28 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Í [[friðarsamningarnir í Brömsebro|friðarsamningunum í Brömsebro]] 1645 fengu Svíar svo Saaremaa í sinn hlut.<ref>{{cite book |title=Estonia, Latvia & Lithuania |url=https://archive.org/details/estonialatvialit0000will |last1=Williams |first1=Nicola |first2=Debra |last2=Herrmann |first3=Cathryn |last3=Kemp |year=2003 |publisher=University of Michigan |isbn=1-74059-132-1 |page=[https://archive.org/details/estonialatvialit0000will/page/190 190]}}</ref> Þessar styrjaldir urðu til þess að íbúafjöldi Eistlands minnkaði um helming, frá um 250-270.000 um miðja 16. öld, að 115-120.000 á 4. áratug 17. aldar.<ref>{{Cite book|last1=Frost|first1=Robert I.|title=The Northern Wars: War, State and Society in Northeastern Europe, 1558 – 1721|url=https://archive.org/details/northernwarswars0000fros|page=[https://archive.org/details/northernwarswars0000fros/page/77 77]|year=2014|publisher=Routledge|isbn=9781317898573}}</ref> Undir sænskum yfirráðum var stór hluti bænda bundinn af [[bændaánauð]], en lagalegar umbætur bættu stöðu bæði ánauðugra bænda og frjálsra leiguliða gagnvart jarðabótum og erfðum. Þessa tíma var því minnst sem „gamla góða sænska tímans“.<ref>{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=283|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Sænski konungurinn [[Gústaf 2. Adolf]] stofnaði menntaskóla í Reval og Dorpat. Seinni skólinn var uppfærður í [[Tartúháskóli|háskóla]] árið 1632. Í báðum borgunum voru stofnaðar prentsmiðjur. Vísir að almennu menntakerfi varð til á 9. áratug 17. aldar, aðallega vegna [[Bengt Gottfried Forselius|Bengt Forselius]], sem líka setti fram staðlaða eistneska stafsetningu.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|pages=32–33 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Íbúafjöldinn óx hratt þar til [[Hungursneyðin mikla í Eistlandi (1695-1697)|hungursneyðin mikla]] gekk yfir landið 1695 til 1697. Talið er að 70-75.000 hafi látið lífið, eða 20% íbúa landsins.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=31 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Í [[Norðurlandaófriðurinn mikli|Norðurlandaófriðnum mikla]] tókst [[Rússneska keisaradæmið|Rússneska keisaradæminu]] að leggja allt Eistland undir sig fyrir 1710.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=33 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Íbúafjöldinn í Eistlandi hrundi aftur vegna stríðsins og árið 1712 var hann áætlaður vera 150-170.000.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=34 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Árið 1721 var Eistlandi skipt í tvö landstjóraumdæmi: [[landstjóraumdæmið Eistland]], sem náði yfir Tallinn og norðurhluta Eistlands; og [[landstjóraumdæmið Lífland]], sem náði líka yfir norðurhluta Lettlands.<ref>{{Cite web|url=http://www.bdcol.ee/fileadmin/docs/bdreview/bdr-2002-8-11.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319083729/http://www.bdcol.ee/fileadmin/docs/bdreview/bdr-2002-8-11.pdf|url-status=dead|title=The Baltic States from 1914 to 1923 By LtCol Andrew Parrott|archive-date=19 March 2009}}</ref> Keisarastjórnin endurreisti öll forréttindi þýska landeigendaaðalsins.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=38 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Réttindi bænda urðu að engu og þeir bjuggu við bændaánauð alla 18. öldina.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=41 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Bændaánauð var afnumin 1816-1819, en í byrjun hafði það lítil áhrif. Raunverulegar réttarbætur handa bændum fengust ekki fyrr en eftir miðja 19. öld.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|pages=47–49 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> === Þjóðernisvakning === [[File:Carl Robert Jakobson.jpg|thumb|left|upright|[[Carl Robert Jakobson]] lék lykilhlutverk í eistnesku þjóðernisvakningunni.]] [[Eistneska þjóðernisvakningin]] hófst eftir miðja 19. öld þegar menntamenn tóku að boða þjóðernissjálfsmynd sem byggðist á [[eistneska|eistnesku]]. Á þeim tíma komust jarðir í bændaeigu og til varð ný stétt eistneskumælandi eignabænda. Árið 1857 hóf [[Johann Voldemar Jannsen]] að gefa út vikublaðið ''[[Pärnu Postimees]]'' þar sem hann hvatti almenning til að kalla sig ''eestlane'' (eistneskan).<ref name="EE286">{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=286|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Skólastjórinn [[Carl Robert Jakobson]] og presturinn [[Jakob Hurt]] urðu leiðtogar eistneskrar þjóðernishreyfingar sem hvatti bændur til að vera stolta af máli sínu og hefðbundinni menningu.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|page=90 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Fyrstu félagasamtökin voru stofnuð á landsvísu, eins og herferðin fyrir stofnun Alexandersskóla sem kenndi á eistnesku, [[Eistneska bókmenntafélagið]] og [[Eistneska stúdentafélagið]]. Fyrsta [[eistneska söngvahátíðin]] var haldin í Tartu árið 1869.<ref name="Raun59">{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=59 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref><ref name="EE287">{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=287|year=2002 |publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|pages=93 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Eistneskan var þróuð áfram og stöðluð.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|pages=90–91 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref> Sagnakvæðið ''[[Kalevipoeg]]'' kom út 1862, og árið 1870 var fyrsta leikritið sett upp á eistnesku.<ref>{{Cite book|last1=Subrenat|first1=Jean-Jacques|title=Estonia: Identity and Independence|pages=91 |year=2004|publisher=Rodopi|isbn=9042008903}}</ref><ref name="CoE">{{Cite book| title=Cultural Policy in Estonia|page=23 |year=1997|publisher=Council of Europe|isbn=9789287131652}}</ref> Árið 1878 varð klofningur innan hreyfingarinnar milli fylgjenda Hurt sem vildu leggja áherslu á menntun og menningu, og fylgjenda Jakobsons sem vildu krefjast aukinnar sjálfstjórnar.<ref name="EE287"/> Undir lok 19. aldar hófst [[rússneskuvæðing]] til að efla miðstjórnarvaldið í Eystrasaltslöndunum.<ref name="Raun59"/> Í flestum framhaldsskólum og háskólunum var tekið að kenna á rússnesku í stað þýsku áður, og notkun eistnesku var víða bönnuð.<ref name="CoE"/> Á sama tíma efldist þjóðernisstefna í Eistlandi undir forystu manna á borð við [[Jaan Tõnisson]] og [[Konstantin Päts]]. Snemma á 20. öld tóku eistneskumælandi íbúar völdin í sveitarstjórnum og bæjarstjórnum þar sem þýska var notuð áður.<ref name="EE291">{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=291|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Þegar [[rússneska byltingin 1905]] átti sér stað voru fyrstu löglegu eistnesku stjórnmálaflokkarnir stofnaðir. Eistneskt þing kom saman og krafðist sameiningar eistneskumælandi héraða í eitt sjálfstjórnarhérað. Þingið krafðist þess líka að rússneskuvæðingunni yrði aflétt. Þessu fylgdu bæði friðsamleg mótmæli og óeirðir með gripdeildum í verslunarhverfum Tallinn og á herragörðum landeigenda í sveitum. Keisarastjórnin brást við með mikilli hörku: um 500 voru tekin af lífi og hundruð til viðbótar fangelsuð eða send í fangabúðir í Síberíu.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration|page=10 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136452130}}</ref><ref name="EE292">{{Cite book|last1=Raukas|first1=Anto|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=292|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> === Sjálfstæði === [[File:Declaration of Estonian independence in Pärnu.jpg|thumb|right|[[Fáni Eistlands]] borinn þegar [[sjálfstæðisyfirlýsing Eistlands]] var lesin upp í [[Pärnu]] 23. febrúar 1918.]] Eftir [[Febrúarbyltingin|Febrúarbyltinguna]] 1917 ákvað [[rússneska bráðabirgðastjórnin]] að stækka landstjóraumdæmið Eistland þannig að það náði yfir eistneskumælandi héruð Líflands. Auk þess fékk það sitt eigið [[Eistneska héraðsþingið|héraðsþing]].<ref>{{Cite book|last1= Calvert |first1=Peter|title= The Process of Political Succession |page=67 |year=1987|publisher= Springer |isbn= 9781349089789}}</ref> [[Bolsévikar]] rændu völdum í Eistlandi í nóvember 1917 og héraðsþingið var leyst upp. Áður hafði það náð að stofna [[eistneska bjargræðisnefndin|bargræðisnefndina]] og á þeim stutta tíma sem leið milli þess að bolsévikar hörfuðu og [[Faustschlag-aðgerðin|Þjóðverjar sóttu fram]], [[sjálfstæðisyfirlýsing Eistlands|lýsti nefndin yfir sjálfstæði Eistlands]]. Þann 24. febrúar 1918 var bráðabirgðastjórn mynduð í Tallinn. Hernám Þjóðverja fylgdi nær strax, en eftir ósigur þeirra í [[fyrri heimsstyrjöld]] létu þeir völdin í hendur bráðabirgðastjórnarinnar 19. nóvember 1918.<ref>{{Cite book|last1=Calvert|first1=Peter|title= The Process of Political Succession |page=68 |year=1987|publisher= Springer |isbn= 9781349089789}}</ref><ref>{{Cite book|last1= Kasekamp|first1= Andres|title= The Radical Right in Interwar Estonia |page=9 |year=2000|publisher= Springer |isbn=9781403919557}}</ref> Þann 28. nóvember 1918 gerði [[Sovét-Rússland]] innrás í Eistland og hóf þar með [[sjálfstæðisstríð Eistlands]].<ref>{{Cite book |last1=Pinder|first1=David|title=Western Europe: Challenge and Change|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/75 75]|year=1990|publisher=ABC-CLIO|isbn= 9781576078006|url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/75}}</ref> [[Rauði herinn]] náði allt að 30 km frá Tallinn, en var stöðvaður af [[eistneski herinn|eistneska hernum]]. Nýjar árásir mistókust og vorið 1919 réðist eistneski herinn inn í Rússland og Lettland til stuðnings [[hvíti herinn|hvítliðum]].<ref name="Pinder76">{{Cite book|last1=Pinder|first1=David|title=Western Europe: Challenge and Change|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/76 76]|year=1990|publisher= ABC-CLIO|isbn= 9781576078006|url= https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/76}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1= Andres|title=The Radical Right in Interwar Estonia |page=10 |year=2000|publisher= Springer |isbn= 9781403919557}}</ref> Í júní 1919 unnu Eistar sigur á vopnuðum sveitum [[Baltische Landeswehr]] í [[orrustan um Cēsis (1919)|orrustunni um Cēsis]] og komu [[Kārlis Ulmanis]] aftur til valda. Rússar réðust gegn [[Narva]] síðla árs 1919, en náðu ekki að brjótast í gegn. Þann 2. febrúar 1910 undirrituðu Rússar friðarsamning í Tartú þar sem þeir samþykktu að gefa eftir kröfur um yfirráð yfir Eistlandi.<ref name="Pinder76"/><ref>{{Cite book |last1=Kasekamp|first1=Andres|title=The Radical Right in Interwar Estonia |page=11 |year=2000|publisher= Springer |isbn=9781403919557}}</ref> [[Stjórnlagaþing Eistlands]] var kosið í apríl 1919. Þingið setti lög um jarðaumbætur þar sem stórjarðeignir voru þjóðnýttar, og samþykkti mjög frjálslynda [[stjórnarskrá Eistlands]] sem gerði landið að [[lýðveldi]] með [[þingræði]].<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia |pages=80–81|year= 2015 |publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780810875135}}</ref><ref>{{Cite book|last1= Raun |first1=Toivo U.|title= Estonia and the Estonians: Second edition, updated|page=128 |year=2002 |publisher=Hoover Press|isbn= 9780817928537}}</ref> Árið 1924 studdu [[Sovétríkin]] [[valdaránstilraun kommúnista í Eistlandi]] sem mistókst.<ref>{{Cite book|last1= Leonard|first1= Raymond W.|title= Secret Soldiers of the Revolution: Soviet Military Intelligence, 1918–1933|pages=34–36 |year=1999|publisher=Greenwood Publishing Group|isbn=9780313309908}}</ref> [[Kreppan mikla]] hafði mikil áhrif á stjórnmál í Eistlandi. Árið 1933 stóð hægrisinnaða [[Vaps-hreyfingin]] fyrir stjórnarskrárbreytingu sem setti aukin völd í hendur forsetans.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |page= 18 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136452130}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Misiunas|first1= Romuald J. |last2=Taagepera|first2=Rein |title=The Baltic States, Years of Dependence, 1940–1980|url=https://archive.org/details/balticstatesyear0000misi|page=[https://archive.org/details/balticstatesyear0000misi/page/11 11] |year=1983|publisher=University of California Press|isbn=9780520046252}}</ref> Þann 12. mars 1934 lýsti starfandi forseti, [[Konstantin Päts]], yfir neyðarlögum á þeim forsendum að Vaps-hreyfingin hefði undirbúið valdarán. Päts ríkti svo með tilskipunum í nokkur ár og þingið kom ekki saman („[[þagnartímabilið]]“).<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |pages=19–20 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136452130}}</ref> Ný stjórnarskrá var samþykkt með þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1937 og árið eftir kom þingið aftur saman í tveimur deildum.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration|pages= 21 |year= 2013|publisher= Routledge|isbn= 9781136452130}}</ref> Stjórn Päts var tiltölulega mild alræðisstjórn miðað við sambærilegar stjórnir annars staðar í Evrópu og beitti pólitíska andstæðinga ekki kerfisbundnu ofbeldi.<ref>{{Cite book|last1= Smith|first1= David |title=Estonia: Independence and European Integration|pages=22 |year=2013|publisher= Routledge|isbn= 9781136452130}}</ref> Eistland gerðist aðili að [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalaginu]] 1921.<ref name="Ginneken">{{Cite book|last1=van Ginneken|first1= Anique H. M. |title=Historical Dictionary of the League of Nations|page=82 |year=2006|publisher=Scarecrow Press |isbn=9780810865136}}</ref> Tilraunir til að mynda stærra bandalag með [[Finnland]]i, [[Pólland]]i og Lettlandi, mistókust. Eistland og Lettland gerðu með sér varnarbandalag 1923 og [[Eystrasaltsbandalagið]] var stofnað 1934.<ref>{{Cite book |last1= von Rauch|first1=Georg |title=Die Geschichte der baltischen Staaten|url= https://archive.org/details/balticstatesyear0000rauc|pages=[https://archive.org/details/balticstatesyear0000rauc/page/108 108]–111 |year=1974|publisher= University of California Press|isbn=9780520026001}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Hiden|first1=John |last2= Lane |first2= Thomas |title=The Baltic and the Outbreak of the Second World War|url=https://archive.org/details/balticoutbreakof0000unse|page=[https://archive.org/details/balticoutbreakof0000unse/page/7 7] |year=2003 |publisher= Cambridge University Press |isbn=9780521531207}}</ref> Á 4. áratugnum átti Eistland í leynilegu varnarsamstarfi við Finnland.<ref>{{Cite book|last1=Åselius|first1=Gunnar |title= The Rise and Fall of the Soviet Navy in the Baltic 1921–1941|page= 119 |year=2004 |publisher= Routledge |isbn=9781135769604}}</ref> Eistland gerði friðarsáttmála við Sovétríkin 1932 og Þýskaland 1939.<ref name="Ginneken"/><ref>{{Cite book|last1= Lane|first1=Thomas |last2=Pabriks|first2=Artis |last3= Purs|first3= Aldis |last4=Smith|first4=David J. |title=The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania|page=154 |year=2013 |publisher=Routledge|isbn=9781136483042}}</ref> Árið 1939 lýsti landið yfir hlutleysi, en það reyndist haldlítið þegar [[síðari heimsstyrjöld]] braust út.<ref>{{Cite book|last1= Gärtner |first1=Heinz |title=Engaged Neutrality: An Evolved Approach to the Cold War |page=125 |year=2017|publisher=Lexington Books |isbn=9781498546195}}</ref> === Seinni heimsstyrjöldin === [[File:Red Army entering into Estonia in 1939.jpg|thumb|right|Rauði herinn kemur inn í Eistland eftir að Sovétríkin neyddu stjórnina til að undirrita [[herstöðvasamkomulagið]].]] Viku áður en [[síðari heimsstyrjöld]] braust út, 23. ágúst 1939, undirrituðu [[Þriðja ríki]] Hitlers og Sovétríki Stalíns [[Molotov-Ribbentrop-samkomulagið]]. Þar voru leynileg ákvæði um skiptingu Póllands, Rúmeníu, Litáen, Lettlands, Eistlands og Finnlands á milli ríkjanna. Eistland átti að falla í hlut Sovétríkjanna.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=335|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7513-5}}</ref> Þann 24. september setti Stalín eistnesku stjórninni úrslitakosti um að fá að stofna herstöðvar í Eistlandi eða sjá fram á innrás. [[Samningur um gagnkvæma aðstoð Sovétríkjanna og Eistlands]] var undirritaður 28. september.<ref>{{Cite book|last1=Hiden|first1=John |last2=Salmon|first2=Patrick |title=The Baltic Nations and Europe: Estonia, Latvia and Lithuania in the Twentieth Century |page=110 |year=2014|publisher= Routledge |isbn=978-1-317-89057-7}}</ref> Þann 14. júní 1940 settu Sovétríkin flug- og hafnbann á Eistland. Sama dag var flugvélin ''[[Kaleva (flugvél)|Kaleva]]'' skotin niður af [[sovéski flugherinn|sovéska flughernum]]. Þann 16. júní setti sovétstjórnin Eistlandi nýja úrslitakosti um frjálsa för um landið og stofnun leppstjórnar. Eistneska stjórnin lét undan ofureflinu og næsta dag var landið hernumið.<ref>{{Cite book |last1=Raukas |first1=Anto |title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld |page=309 |year=2002 |publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus |language=et |isbn=9985701151}}</ref><ref>{{cite web |first1=Eric A. |last1=Johnson |first2=Anna |last2=Hermann |date=May 2007 |title=The Last Flight from Tallinn |work=Foreign Service Journal |url=http://finland.usembassy.gov/root/pdfs/antheil_article.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117175841/http://finland.usembassy.gov/root/pdfs/antheil_article.pdf |archive-date=17 January 2012 |publisher=American Foreign Service Association}}</ref> Þann 6. ágúst 1940 var landið innlimað í Sovétríkin sem [[Sovétlýðveldið Eistland]].<ref name=malksoo>{{Cite book|first=Lauri |last=Mälksoo|year=2003|title=Illegal Annexation and State Continuity: The Case of the Incorporation of the Baltic States by the USSR|location= Leiden&nbsp;– Boston|publisher= Brill|isbn= 90-411-2177-3}}</ref> [[File:TLA 1465 1 973 Varemetes Harju tänav, vasakul Kuld Lõvi varemed 1944.jpg|thumb|left|Tallinn eftir sprengjuárásir Sovétmanna í mars 1944.]] Sovétríkin komu á hernámsstjórn í Eistlandi. Helstu forystumenn í stjórnmálum, her og menntastofnunum voru handteknir. Kúgun Sovétmanna náði hámarki 14. júní 1941 þegar 11.000 manns voru fluttir nauðungarflutningum til Rússlands.<ref name="Miljan110">{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=110|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7513-5}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Gatrell|first1=Peter |last2=Baron|first2=Nick |title=Warlands: Population Resettlement and State Reconstruction in the Soviet-East European Borderlands, 1945–50 |page=233 |year=2009 |publisher= Springer|isbn=978-0-230-24693-5}}</ref> Þegar [[Barbarossa-aðgerðin]] hófst og Þjóðverjar gerðu innrás í Sovétríkin þann 22. júní 1941 („[[Sumarstríðið]]“<ref>{{Cite book|first1=Peeter |last1=Kaasik |first2=Mika |last2=Raudvassar |year=2006|pages=496–517|chapter=Estonia from June to October, 1941: Forest brothers and Summer War|editor-first1=Toomas |editor-last1=Hiio |editor-first2=Meelis |editor-last2=Maripuu |editor-first3=Indrek |editor-last3=Paavle |title=Estonia 1940–1945: Reports of the [[Estonian International Commission for the Investigation of Crimes Against Humanity]]|location=Tallinn}}</ref>), voru um 34.000 ungir eistneskir karlmenn neyddir til að ganga í rauða herinn, og innan við 30% þeirra lifðu stríðið af. Sovéskar brunaherdeildir skildu eftir [[sviðin jörð|sviðna jörð]] til að hindra sókn Þjóðverja. Pólitískir fangar sem ekki var hægt að flytja voru teknir af lífi af [[NKVD|sovésku öryggislögreglunni]].<ref>The Baltic Revolution: Estonia, Latvia, Lithuania and the Path to Independence by Anatol Lieven p424 {{ISBN|0-300-06078-5}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Lane|first1=Thomas |last2=Pabriks|first2=Artis |last3=Purs|first3=Aldis |last4=Smith|first4=David J. |title=The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania|page=34 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-48304-2}}</ref> Margir Eistar flúðu inn í skógana og hófu þar [[Skógarbræður|skæruhernað gegn Sovétmönnum]]. Í júlí náði [[þýski herinn]] til Suður-Eistlands. Sovétmenn hörfuðu frá Tallinn með miklu mannfalli og Þjóðverjar lögðu eyjarnar undir sig í október.<ref name="pinder80">{{Cite book|last1=Pinder|first1=David|title=Western Europe: Challenge and Change|page=[https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/80 80]|year=1990|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-57607-800-6|url=https://archive.org/details/easterneuropeint0000unse/page/80}}</ref> Í byrjun vonuðust margir Eistar til þess að Þjóðverjar endurreistu sjálfstæði Eistlands, en það reyndist falsvon. Þjóðverjar komu á eigin leppstjórn og felldu stjórn Eistlands undir hernámsstjórn [[Reichskommissariat Ostland]] þar sem efnahagur landsins var aðrændur fyrir þarfir þýska hersins.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=209|year=2015 |publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-8108-7513-5}}</ref> Um þúsund [[eistneskir gyðingar]] sem ekki náðu að flýja voru nær allir myrtir í [[helförin]]ni 1941. Margar fangabúðir voru reistar þar sem þúsundir Eista, erlendra gyðinga, [[Rómafólk]]s og sovéskra stríðsfanga voru myrtar.<ref name="CommissionReport">{{cite web|title=Conclusions of the Commission|url=http://www.historycommission.ee/temp/conclusions.htm#crimger|publisher=[[Estonian International Commission for Investigation of Crimes Against Humanity]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20080629035526/http://www.historycommission.ee/temp/conclusions.htm#crimger|archive-date=29 June 2008|year=1998}}</ref> Hernámsyfirvöldin tóku að skrá karlmenn í litlar [[Eistneska herdeildin|sjálfboðasveitir]], en þar sem það bar lítinn árangur var nauðungarskráning tekin upp 1943 og [[fyrsta eistneska fótgöngulið SS]] stofnað.<ref>{{Cite book|last1=Smith |first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration|page=36 |year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-45213-0}}</ref> Þúsundir Eista sem vildu ekki berjast með þýska hernum flúðu til Finnlands þar sem [[200. finnska fótgönguliðið|margir buðust til að berjast]] með Finnum í [[Framhaldsstríðið|framhaldsstríðinu]] gegn Sovétríkjunum.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|url=https://archive.org/details/historicaldictio0000milj|page=[https://archive.org/details/historicaldictio0000milj/page/275 275]|year=2004|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-6571-6}}</ref> [[File:Estlandssvenska flyktingar.jpg|thumb|right|[[Eistneskir Svíar]] á flótta undan innrás Sovétmanna 1944.]] Rauði herinn náði að landamærum Eistlands að nýju snemma árs 1944, en sókn hans stöðvaðist við [[orrustan við Narva (1944)|Narva]] þar sem þýski herinn, ásamt mörgum eistneskum hersveitum, barðist við hann í sex vikur.<ref name="Raun159">{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=159 |year=2002 |publisher=Hoover Press|isbn=978-0-8179-2853-7}}</ref> Í mars hóf sovéski flugherinn sprengjuárásir á Tallinn og aðra eistneska bæi.<ref>{{Cite book|last1=Kangilaski|first1=Jaan |display-authors=etal |editor-last=Salo|editor-first=Vello |title=The white book: losses inflicted on the Estonian nation by occupation regimes, 1940–1991|page=18|year=2005|publisher=Estonian Encyclopaedia Publishers |isbn=9789985701959}}</ref> Í júlí hófu Sovétmenn [[Tallinnsóknin]]a úr suðri. Þeir neyddu Þjóðverja til að hörfa frá meginlandinu í september og náðu eyjunum í nóvember.<ref name="Raun159" /> Þegar Þjóðverjar hörfuðu frá Tallinn tilnefndi síðasti forsætisráðherrann frá því fyrir stríð, [[Jüri Uluots]], nýja stjórn undir [[Otto Tief]] sem tilraun til að endurheimta sjálfstæði Eistlands.<ref>{{Cite book|last1=Kasekamp|first1=Andres|title=A History of the Baltic States|page=138 |year=2010|publisher=Palgrave Macmillan|isbn=978-0-230-36450-9}}</ref> Tugir þúsunda, þar á meðal flestir [[eistneskir Svíar]], flúðu vestur yfir Eystrasalt til að forðast hernám Sovétríkjanna.<ref>{{Cite book|last1=Kangilaski|first1=Jaan |display-authors=etal |editor-last=Salo|editor-first=Vello |title=The white book: losses inflicted on the Estonian nation by occupation regimes, 1940–1991|page=30|year=2005|publisher=Estonian Encyclopaedia Publishers|isbn=9789985701959}}</ref> Í síðari heimsstyrjöld missti Eistland 25% íbúa sinna vegna dauða, nauðungarflutninga og flótta.<ref>{{Cite book|last1=Kangilaski|first1=Jaan|display-authors=etal|editor-last=Salo|editor-first=Vello |title=The white book: losses inflicted on the Estonian nation by occupation regimes, 1940–1991|page=37 |year=2005|publisher=Estonian Encyclopaedia Publishers|isbn=9789985701959}}</ref> Að auki missti Eistland varanlega hluta lands síns, þar sem Sovétríkin felldu landamærasvæði sem náðu yfir um 5% af landi Eistlands, undir Sovét-Rússland.<ref>{{Cite book|last1=Misiunas |first1=Romuald J. |last2=Taagepera|first2=Rein |title=The Baltic States, Years of Dependence, 1940–1980 |url=https://archive.org/details/balticstatesyear0000misi |page=[https://archive.org/details/balticstatesyear0000misi/page/71 71]|year=1983|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-04625-2}}</ref> === Hernám Sovétríkjanna === [[File:Eesti hävituspataljonlased, 1945-1950.aa..jpg|thumb|left|Skógarbræður.]] Þúsundir Eista sem voru andsnúnir hersetu Sovétmanna gengu í skæruliðahreyfingu sem nefndist [[Skógarbræður]]. Vopnuð andspyrna var mest áberandi fyrst eftir stríðið, en yfirvöld náðu að þreyta hreyfinguna sem dvínaði smám saman og hvarf um miðjan 6. áratuginn.<ref>{{Cite book|last1=Raun|first1=Toivo U.|title=Estonia and the Estonians: Second Edition, Updated|page=174 |year=2002|publisher=Hoover Press|isbn=9780817928537}}</ref> Sovétmenn hófu [[samyrkjuvæðing]]u landbúnaðar, en þar sem bændur voru henni andsnúnir tók við ógnarstjórn. Í mars 1949 voru um 20.000 Eistar [[Priboi-aðgerðin|fluttir nauðungarflutningum]] til Síberíu. Fljótlega eftir það var samyrkjuvæðingunni lokið.<ref name="Miljan110"/><ref>{{Cite book|last1=Purs|first1=Aldis|title=Baltic Facades: Estonia, Latvia and Lithuania since 1945|page=335|year=2013|publisher=Reaktion Books|isbn=9781861899323}}</ref> Hernámsyfirvöldin hófu [[rússneskuvæðing]]u og fengu þúsundir [[Rússar|Rússa]] til að setjast að í Eistlandi, þannig að Eistar voru við það að verða minnihlutahópur í eigin landi.<ref name="Taagepera97">{{Cite book|last1=Taagepera|first1=Rein|title=The Finno-Ugric Republics and the Russian State|page=128|year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136678011}}</ref> Árið 1945 voru Eistar 97% íbúa, en það hlutfall hafði fallið niður í 62% árið 1989.<ref>{{cite journal |last1=Puur |first1=Allan |last2=Rahnu |first2=Leen |last3=Sakkeus |first3=Luule |last4=Klesment |first4=Martin |last5=Abuladze |first5=Liili |date=22 March 2018 |title=The formation of ethnically mixed partnerships in Estonia: A stalling trend from a two-sided perspective |url=https://www.demographic-research.org/volumes/vol38/38/38-38.pdf |journal=[[Demographic Research (journal)|Demographic Research]] |volume=38 |issue=38 |page=1117 |doi=10.4054/DemRes.2018.38.38 |access-date= 7 January 2020|doi-access=free }}</ref> Hernámsyfirvöldin stóðu fyrir þjóðernishreinsunum, nauðungarflutningum og landnámi Rússa, sem urðu til þess að Eistum fækkaði um 3%.<ref>{{cite book |last1=Misiunas |first1=Romuald |title=The Baltic States, Years of Dependence: 1940-1990 |date=1983 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, Los Angeles |isbn=978-0-520-04625-2 |page=96 |url=https://archive.org/details/balticstatesyear00misi/page/n7/mode/2up |access-date=September 1, 2022}}</ref> [[Eistneski kommúnistaflokkurinn]] þar sem Rússar voru meirihluti félaga, var stofnaður af hernámsyfirvöldum.<ref>{{cite book |last1=Misiunas |first1=Romuald |title=The Baltic States, Years of Dependence: 1940-1990 |date=1983 |publisher=University of California Press |location=Berkeley, Los Angeles |isbn=978-0-520-04625-2 |page=78 |url=https://archive.org/details/balticstatesyear00misi/page/n7/mode/2up |access-date=September 1, 2022}}</ref> Efnahagsstjórnin gekk út á þungaiðnað sem bætti ekki lífskjör íbúa og olli mikilli mengun.<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|page=227|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780810875135}}</ref> Lífskjör í Sovét-Eistlandi drógust enn frekar aftur úr nágrannalandinu Finnlandi.<ref name="Taagepera97"/> Sovétherinn var með mikla starfsemi í landinu og 2% landsvæðisins voru lokaðar herstöðvar.<ref>{{Cite book|last1=Spyra|first1=Wolfgang |last2=Katzsch |first2=Michael |title=Environmental Security and Public Safety: Problems and Needs in Conversion Policy and Research after 15 Years of Conversion in Central and Eastern Europe |page=14|year=2007 |publisher=Springer Science & Business Media |isbn=9781402056444}}</ref> Eyjunum og miklu af strandsvæðunum var breytt í landamærasvæði þar sem sérstök leyfi þurfti til að fá aðgang.<ref>{{Cite book|last1=Stöcker|first1=Lars Fredrik |title=Bridging the Baltic Sea: Networks of Resistance and Opposition during the Cold War Era |page=72|year=2017 |publisher=Lexington Books |isbn=9781498551281}}</ref> Landið var mjög lokað fram að síðari hluta 7. áratugarins, þegar Eistar gátu horft á [[finnskt sjónvarp]] á laun í norðurhluta landsins, og fengið þannig betri mynd af lífinu handan [[Járntjaldið|Járntjaldsins]].<ref>{{cite journal | url = http://viewjournal.eu/european-television-memories/window-to-the-west/ | title = Window to the West: Memories of watching Finnish television in Estonia during the Soviet period | first1 = Annika | last1 = Lepp | first2 = Mervi | last2 = Pantti | format = PDF | journal = VIEW | date = 2013 | number = 3/2013 | pages = 80–81 | publisher = Journal of European Television History and Culture | access-date = October 11, 2021 | language = en | archive-date = 18 December 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181218054651/http://viewjournal.eu/european-television-memories/window-to-the-west/ | url-status = dead }}</ref> Flest vestræn ríki [[Stimson-kenningin|litu svo á]] að innlimun Eistlands væri ólögleg.<ref>{{Cite book|last1=Feldbrugge|first1=F. J. Ferdinand Joseph Maria |last2=Van den Berg|first2=Gerard Pieter|last3=Simons |first3=William Bradford |title=Encyclopedia of Soviet Law |page=461|year=1985 |publisher=BRILL |isbn=9789024730759}}</ref> [[Eistneska útlagastjórnin]] var stofnuð í [[Osló]] og vestræn ríki viðurkenndu stjórnarerindreka á hennar vegum.<ref>{{Cite book|last1=Lane|first1=Thomas |last2=Pabriks|first2=Artis |last3=Purs|first3=Aldis |last4=Smith|first4=David J. |title=The Baltic States: Estonia, Latvia and Lithuania|page=xx |year=2013|publisher=Routledge|isbn=9781136483042}}</ref><ref>{{Cite book|last1=Frankowski|first1=Stanisław |last2=Stephan III|first2=Paul B. |title=Legal Reform in Post-Communist Europe: The View from Within |page=73|year=1995 |publisher=Martinus Nijhoff Publishers |isbn=9780792332183}}</ref> === Sjálfstæði endurheimt === [[File:Balti kett 22.jpg|thumb|left|[[Eystrasaltsleiðin]]: Þann 23. ágúst 1989 mynduðu 2 milljónir manna keðju um þrjú lönd til að mótmæla hernámi Sovétríkjanna.]] Þegar sovéska miðstjórnin tók upp stefnuna ''[[Perestrojka]]'' árið 1987 varð aftur mögulegt að stunda stjórnmálastarf fyrir opnum tjöldum. Það varð til þess að sjálfstæðishreyfing myndaðist og varð þekkt sem [[Söngvabyltingin]] (''laulev revolutsioon'').<ref>{{Cite book|last1=Backes|first1=Uwe |last2=Moreau |first2=Patrick |title=Communist and Post-Communist Parties in Europe: Schriften Des Hannah-Arendt-Instituts Für Totalitarismusforschung 36 |page=9|year=2008 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=9783525369128}}</ref> [[Fosfórítstríðið]] voru fyrstu mótmælin gegn miðstjórninni í Eistlandi út af umhverfismálum.<ref>{{Cite book|last1=Vogt|first1=Henri |title=Between Utopia and Disillusionment: A Narrative of the Political Transformation in Eastern Europe |url=https://archive.org/details/betweenutopiadis0000vogt|pages=[https://archive.org/details/betweenutopiadis0000vogt/page/20 20]–22|year=2005 |publisher=Vandenhoeck & Ruprecht |isbn=9781571818959}}</ref> Árið 1988 komu nýjar stjórnmálahreyfingar fram á sjónarsviðið, eins og [[Alþýðufylking Eistlands]], sem varð síðar hófsamari armur sjálfstæðishreyfingarinnar, og hinn róttæki [[Sjálfstæðisflokkur Eistlands]], sem krafðist fulls sjálfstæðis.<ref>{{Cite book|last1=Simons|first1=Greg |last2=Westerlund |first2=David |title=Religion, Politics and Nation-Building in Post-Communist Countries |page=151 |year=2015 |publisher=Ashgate Publishing |isbn=9781472449719}}</ref> Þann 16. nóvember 1988, eftir fyrstu lýðræðislegu kosningarnar í hálfa öld, gaf þing Sovét-Eistlands út [[fullveldisyfirlýsingu Eistlands]] þar sem kveðið var á um að eistnesk lög hefðu forgang. Næstu tvö ár fylgdu mörg önnur sovétlýðveldi fordæmi Eistlands með svipaðar yfirlýsingar.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |pages=46–48|year=2013 |publisher=Routledge |isbn=9781136452130}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Walker |first1=Edward W. |title=Dissolution: Sovereignty and the Breakup of the Soviet Union |page=[https://archive.org/details/dissolutionsover00walk/page/63 63] |year=2003 |publisher=Rowman & Littlefield |isbn=9780742524538 |url=https://archive.org/details/dissolutionsover00walk/page/63}}</ref> Þann 23. ágúst 1989 tóku 2 milljónir Eista, Letta og Litáa, þátt í fjöldamótmælum og mynduðu [[Eystrasaltsleiðin]]a, mennska keðju um löndin þrjú.<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |page=52|year=2013 |publisher=Routledge |isbn=9781136452130}}</ref> Í febrúar 1990 var kosið til [[eistneska þingið|eistneska þingsins]].<ref>{{Cite book|last1=Smith|first1=David |title=Estonia: Independence and European Integration |page=54|year=2013 |publisher=Routledge |isbn=9781136452130}}</ref> Í mars 1991 var haldin þjóðaratkvæðagreiðsla um sjálfstæði Eistlands þar sem 78,4% kjósenda kusu með fullu sjálfstæði. Þegar [[valdaránstilraunin í Sovétríkjunum 1991]] átti sér stað, lýsti Eistland yfir sjálfstæði 20. ágúst 1991.<ref>{{Cite book|last1=Gill|first1=Graeme |title=Democracy and Post-Communism: Political Change in the Post-Communist World |page=41|year=2003 |publisher=Routledge |isbn=9781134485567}}</ref> Stjórn Sovétríkjanna samþykkti sjálfstæði Eistlands 6. september 1991 og 17. september gerðist landið aðili að [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]].<ref name="Dillon164">{{Cite book|last1=Dillon|first1=Patricia |last2=Wykoff |first2=Frank C. |title=Creating Capitalism: Transitions and Growth in Post-Soviet Europe|page=164|year=2002 |publisher=Edward Elgar Publishing |isbn=9781843765561}}</ref> Síðustu rússnesku hermennirnir hurfu frá landinu árið 1994.<ref>{{Cite book|last1=Nørgaard|first1=Ole |title=The Baltic States After Independence|page=188|year=1999|publisher=Edward Elgar Publishing |isbn=9781843765561}}</ref> Árið 1992 var byrjað á róttækum efnahagsumbótum sem fólu meðal annars í sér einkavæðingu og gjaldmiðlabreytingu.<ref>{{Cite book|last1=Ó Beacháin|first1=Donnacha |last2=Sheridan |first2=Vera |last3=Stan |first3=Sabina |title=Life in Post-Communist Eastern Europe after EU Membership| page=170|year=2012|publisher=Routledge |isbn=9781136299810}}</ref> Eistland gerðist aðili að [[Alþjóðaviðskiptastofnun]]inni 13. nóvember 1999.<ref>{{cite web |url=https://www.wto.org/english/thewto_e/countries_e/estonia_e.htm#:~:text=Estonia%20has%20been%20a%20member%20of%20WTO%20since,Communities%20for%20legal%20reasons%29%20in%20its%20own%20right. |title=Estonia and the WTO |publisher=World Trade Organization |access-date=20 September 2021 }}</ref> Þann 28. september 1994 sökk farþegaferjan ''[[Estonia-slysið|Estonia]]'' á leið yfir Eystrasalt frá Tallinn til Stokkhólms. 852 fórust í slysinu sem var eitt mannskæðasta sjóslys 20. aldar.<ref>{{cite news |last1=Henley |first1=Jon |last2=correspondent |first2=Jon Henley Europe |title=Estonia ferry disaster inquiry backs finding bow door was to blame |url=https://www.theguardian.com/world/2023/jan/23/estonia-ferry-disaster-inquiry-backs-finding-bow-door-was-to-blame |work=The Guardian |date=23 January 2023}}</ref> Frá því landið fékk sjálfstæði hefur utanríkisstefna Eistlands verið í samræmi við önnur [[Vesturlönd|vestræn lýðræðisríki]]. Árið 2004 gekk Eistland bæði í [[Evrópusambandið]] og [[NATO]].<ref>{{Cite book|last1=Miljan|first1=Toivo|title=Historical Dictionary of Estonia|pages=18–19|year=2015|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=9780810875135}}</ref> Þann 9. desember 2010 gerðist Eistland aðili að [[OECD]].<ref>{{Cite web|url=https://oecd.mfa.ee/estonia-and-oecd/|title=Estonia and OECD|website=Estonia in OECD}}</ref> Þann 1. janúar 2011 tók landið upp [[evra|evru]] sem gjaldmiðil.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-12098513|title=Estonia becomes 17th member of the euro zone|work=BBC News|date=31 December 2010}}</ref> Eistland sat í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]] frá 2020 til 2021.<ref>{{Cite web|url=https://vm.ee/en/activities-objectives/estonia-united-nations/estonia-un-security-council|title=Estonia in the UN Security Council &#124; Ministry of Foreign Affairs|website=vm.ee}}</ref> Eistland fagnaði 100 ára afmæli eistneska lýðveldisins 24. febrúar 2018.<ref>{{cite web |title=Invitation to the birthday celebrations of the Republic of Estonia |url=https://www.ev100.ee/en/Node/149 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180304055021/https://www.ev100.ee/en/Node/149 |archive-date=4 March 2018 |access-date=12 March 2018 |publisher=}}</ref><ref>{{Cite web |last=ERR |date=2018-02-24 |title=Gallery: Independence Day parade on Tallinn's Freedom Square |url=https://news.err.ee/685636/gallery-independence-day-parade-on-tallinn-s-freedom-square |access-date=2023-12-18 |website=ERR |language=en}}</ref> Samkvæmt manntalsgögnum frá 2021 er enska mest talaða erlenda málið í Eistlandi og 76% landsmanna tala minnst eitt erlent mál. Rússneska er annað mest talaða erlenda málið í Eistlandi, og 17% af eistneskumælandi innfæddum sögðust líka tala eistneska mállýsku.<ref>{{cite web |url=https://rahvaloendus.ee/en/news/results-population-census-have-been-published|title=The results of the 2021 population and housing census have been publishedd|date=December 2022|publisher=Statistics Estonia (government agency at the area of administration of the Ministry of Finance)|access-date=11 May 2024}}</ref><ref name="PopulationByNationality">{{cite web|url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PC223&ti=POPULATION+BY+THE+PLACE+OF+RESIDENCE+AND+MOTHER+TONGUE&path=../I_Databas/Population_census/PHC2000/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages/&lang=1|title=Population by the place of residence and mother tongue, statistical database: Population Census 2000|date=July 2010|publisher=Statistics Estonia (government agency at the area of administration of the Ministry of Finance)|access-date=19 June 2009|archive-date=1 nóvember 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131101235518/http://pub.stat.ee/px-web.2001/Dialog/varval.asp?ma=PC223&ti=POPULATION+BY+THE+PLACE+OF+RESIDENCE+AND+MOTHER+TONGUE&path=../I_Databas/Population_census/PHC2000/08Ethnic_nationality._Mother_tongue._Command_of_foreign_languages/&lang=1|url-status=dead}}</ref> == Landfræði == [[File:Laelatu_puisniit.jpg|thumb|right|Við Laelatu hafa fundist 76 plöntutegundir á einum fermetra.]] Eistland er land í [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópu]] við austurströnd [[Eystrasalt]]s, á [[Austurevrópsku sléttunni]], milli 57°30' og 59°49' N og 21°46' og 28°13' A.<ref name="Raukas_2018">{{cite journal|last=Raukas|first=Anto|author-link=Anto Raukas|title=Briefly about Estonia |journal=Dynamiques Environnementales|year=2018|volume=42|issue=42 |url=https://journals.openedition.org/dynenviron/2230?lang=en|doi=10.4000/dynenviron.2230|issn=2534-4358|pages=284–291|s2cid=240432618 |access-date=5 March 2023|doi-access=free}}</ref><ref name="EEA">{{Cite web|url=https://climate-adapt.eea.europa.eu/en/countries-regions/countries/estonia|title=Estonia|publisher=[[European Environment Agency]]|date=15 March 2021|access-date=5 March 2023}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/|title=Methodology |publisher=[[United Nations Statistics Division]]|access-date=5 March 2023}}</ref> Í norðri liggur landið að [[Finnlandsflói|Finnlandsflóa]] sem skilur Eistland frá [[Finnland]]i og í austri að [[Eystrasalt]]i sem skilur það frá [[Svíþjóð]]. Í suðri á Eistland landamæri að [[Lettland]]i og í austri að [[Peipusvatn]]i og [[Rússland]]i.<ref>{{Cite book|last1=Saar|first1=Asmu|editor-last=Raukas|editor-first=Anto|editor-link1=Anto Raukas|chapter=Üldandmed|title=Eesti entsüklopeedia 11: Eesti üld|page=9|year=2002|publisher=Eesti Entsüklopeediakirjastus|language=et|isbn=9985701151}}</ref> Eistland er 45.335 km² að stærð, og þar af eru innlend vötn 4,6%.<ref name="Raukas_2018"/> Með landhelgi nær Eistland yfir 70.177 km².<ref>{{Cite news|url=https://www.delfi.ee/artikkel/41030503/ulemootmine-soome-on-veidi-pisem-eesti-ikka-sama-suur|title=Ülemõõtmine: Soome on veidi pisem, Eesti ikka sama suur |publisher=[[Delfi (web portal)|Delfi]]|date=25 February 2011|language=et|access-date=5 March 2023}}</ref> Strandlengja Eistlands er 3.794 km að lengd. Hún einkennist af kalksteinsklettum við norðurströndina og stórum eyjum.<ref name="EEA"/><ref>{{Cite web|url=https://www.eesti.ee/en/republic-of-estonia/republic-of-estonia/information-about-estonia|title=Information about Estonia|publisher=[[Ministry of Economic Affairs and Communications|Estonian Information System Authority]]|date=9 November 2022|access-date=5 March 2023}}</ref> Alls eru 2.355 eyjar við Eistland, þar af 2.222 í Eystrasalti. Stærstu eyjarnar eru [[Saaremaa]] og [[Hiiumaa]]. Stöðuvötn í Eistlandi eru yfir 1560 talsins. Þau stærstu eru [[Peipusvatn]] við landamærin að Rússlandi, og [[Võrtsjärv]] í miðju landsins. Auk þeirra eru mörg manngerð lón í Eistlandi. Yfir 7000 ár, lækir og skurðir eru í Eistlandi, en aðeins 10 þeirra eru lengri en 100 km. Lengstu vatnsföll Eistlands eru [[Võhandu]] (162 km) og [[Pärnu (fljót)|Pärnu]] (144 km), en þar á eftir koma árnar [[Põltsamaa (á)|Põltsamaa]], [[Pedja (á)|Pedja]], [[Kasari (á)|Kasari]], [[Keila (á)|Keila]], og [[Jägala (á)|Jägala]]. [[Fen]] og [[mýri|mýrar]] þekja 23,2% landsins, en [[skógur|skógar]] þekja yfir helming þess. Landslag er almennt séð flatt og meðalhæð yfir sjávarmáli er aðeins 50 metrar. Aðeins 10% landsins nær yfir 100 metra yfir sjávarmál. Hæsti tindurinn er [[Suur Munamägi]], 318 metrar á hæð, á [[Haanja-hálendið|Haanja-hálendinu]].<ref name="Raukas_2018"/> == Stjórnmál == {{multiple image | align = right | direction = horizontal | caption_align = center | image1 = Alar Karis - August 2021.jpg | width1 = 114 | caption1 = [[Alar Karis]]<br /><small>[[Forseti Eistlands|Forseti]]<br />frá 2021</small> | image2 = Kristen Michal in 2024 (cropped).jpg | width2 = 113 | caption2 = [[Kristen Michal]]<br /><small>[[Forsætisráðherra Eistlands|Forsætisráðherra]]<br />frá 2024</small> }} Eistland er [[lýðveldi]] sem býr við [[þingræði]]. Þing Eistlands, [[Riigikogu]], fer með löggjafarvaldið og kýs [[Forseti Eistlands|forseta landsins]] á 5 ára fresti. [[Ríkisstjórn Eistlands]] er handhafi [[framkvæmdavald]]sins, og hana mynda [[forsætisráðherra]] og aðrir [[ráðherra|ráðherrar]] sem forsetinn setur í embætti eftir að þingið hefur samþykkt þá.<ref name="Toots">{{cite web |first=Anu |last=Toots |url=https://library.fes.de/pdf-files/bueros/baltikum/15260.pdf |title=2019 Parliamentary elections in Estonia |page=3 |publisher=[[Friedrich Ebert Foundation]] |date=March 2019 |access-date=4 January 2020}}</ref> [[Eistneska þingið]] (Riigikogu) starfar í einni deild. Þingmenn eru 101 og kjörtímabil þingsins er 4 ár. Allir eistneskir ríkisborgarar sem hafa náð 18 ára aldri hafa kosningarétt. Þingið ber ábyrgð á því að samþykkja ríkisstjórnina, setja lög, fjárlög og fara með þinglegt eftirlit. Þingið skipar forseta hæstaréttar, forseta bankaráðs seðlabankans, ríkisendurskoðanda, réttarkanslara og yfirmann herafla Eistlands, samkvæmt tillögu forseta landsins.<ref>{{cite web|url=https://www.riigikogu.ee/en/introduction-and-history/riigikogu-tasks-organisation-work/what-is-riigikogu/ |title=What is Riigikogu? |publisher=[[Riigikogu]] |date=15 October 2019 |access-date=4 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.riigikogu.ee/en/introduction-and-history/riigikogu-tasks-organisation-work/what-does-riigikogu/ |title=What does Riigikogu do? |publisher=[[Riigikogu]] |date=4 September 2019 |access-date=4 January 2020}}</ref> [[Ríkisstjórn Eistlands]] er mynduð af [[forsætisráðherra Eistlands]], samkvæmt tilmælum forseta landsins, og með samþykki þingsins. Forsetinn stýrir ríkisstjórinni sem fer með stefnumótun í innanríkis- og utanríkismálum. Ráðherrar fara hver með sitt ráðuneyti og eru fulltrúar þess í ríkisstjórn. Stundum eru ráðherrar án ráðuneytis skipaðir.<ref>{{cite web |first=Taavi |last=Annus |url=http://www.estonica.org/en/State/Government_and_executive_power/Government/ |title=Government |publisher=[[Estonica]] |date=27 September 2012 |access-date=4 January 2020 |archive-date=14 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200114172058/http://www.estonica.org/en/State/Government_and_executive_power/Government/ |url-status=dead }}</ref> Eistlandi hefur alltaf verið stýrt af [[samsteypustjórn]]um, þar sem enginn flokkur hefur náð meirihluta á þinginu.<ref name="Toots"/> [[File:Riigikogu hoone, Kaupo Kalda foto, 2016.jpg|thumb|right|[[Toompea-höll]] er þinghús Eistlands.]] [[Forseti Eistlands]] er þjóðhöfðingi landsins, en hlutverk hans er að mestu leyti táknrænt. Forsetinn er kjörinn af þinginu, eða sérstakri kjörnefnd.<ref>[https://yle.fi/uutiset/3-12053491 YLE: Viron presidentinvaali on ajautumassa kaaokseen jo toista kertaa peräkkäin – "Instituutio kyntää pohjamudissa", sanoo politiikan tutkija] (á finnsku)</ref> Forsetinn les upp lögin sem þingið setur og hefur rétt til að neita því og senda lögin til annarrar umræðu í þinginu. Ef þingið samþykkir lögin aftur óbreytt, hefur forsetinn leyfi til að senda lögin til hæstaréttar til að skera úr um hvort þau standist stjórnarskrá. Forsetinn er fulltrúi landsins á alþjóðavettvangi.<ref name="Toots"/><ref>{{cite web |first=Taavi |last=Annus |url=http://www.estonica.org/en/State/President_of_the_Republic/Duties_of_the_President_of_the_Republic/ |title=Duties of the President of the Republic |publisher=[[Estonica]] |date=27 September 2012 |access-date=4 January 2020 |archive-date=24 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210924110941/http://www.estonica.org/en/State/President_of_the_Republic/Duties_of_the_President_of_the_Republic/ |url-status=dead }}</ref> [[Stjórnarskrá Eistlands]] gerir líka ráð fyrir beinu lýðræði með þjóðaratkvæðagreiðslum, en eftir að hún var samþykkt 1992 hefur eina þjóðaratkvæðagreiðslan verið um aðild landsins að Evrópusambandinu 2003.<ref>{{cite journal |last1=Liivik |first1=Ero |year=2011 |title=Referendum in the Estonian Constitution |url=https://www.juridicainternational.eu/public/pdf/ji_2011_1_17.pdf |journal=Juridica International |volume=18 |page=21 |access-date=14 January 2020}}</ref> Eistland hefur gengið langt í þróun [[rafræn stjórnsýsla|rafrænnar stjórnsýslu]]. 99% opinberrar þjónustu er aðgengileg á vefnum allan sólarhringinn.<ref>{{cite news |first=Elizabeth |last=Schulze |url=https://www.cnbc.com/2019/02/08/how-estonia-became-a-digital-society.html |title=How a tiny country bordering Russia became one of the most tech-savvy societies in the world |publisher=[[CNBC]] |date=8 February 2019 |access-date=4 January 2020}}</ref> Árið 2005 var Eistland fyrsta land heims sem tók upp bindandi netatkvæðagreiðslu í sveitarstjórnarkosningum.<ref>{{cite conference |first=Priit |last=Vinkel |title=Information Security Technology for Applications |chapter=Internet Voting in Estonia |series=Lecture Notes in Computer Science |book-title=Laud P. (eds) Information Security Technology for Applications. NordSec 2011. Lecture Notes in Computer Science, vol 7161 |publisher=[[Springer Publishing]] |year=2012 |volume=7161 |pages=4–12 |doi=10.1007/978-3-642-29615-4_2 |isbn=978-3-642-29614-7 }}</ref> Í [[þingkosningar í Eistlandi 2023|þingkosningum 2023]] voru 51% atkvæða greidd á netinu.<ref>{{cite news |url=https://news.err.ee/1608904730/estonia-sets-new-e-voting-record-at-riigikogu-2023-elections |title=Estonia sets new e-voting record at Riigikogu 2023 elections |publisher=[[Eesti Rahvusringhääling]] |date=6 March 2023 |access-date=31 March 2023}}</ref> Í þingkosningum 2023 náðu 6 stjórnmálaflokkar inn á þing. Formaður [[Umbótaflokkur Eistlands|Umbótaflokksins]], [[Kaja Kallas]], myndaði sína þriðju ríkisstjórn með [[Sósíaldemókratar (Eistlandi)|Sósíaldemókrötum]] og [[Eistland 200|Eistlandi 200]], meðan [[Íhaldsflokkur Eistlands]], [[Eistneski miðflokkurinn]] og [[Isamaa]] mynda stjórnarandstöðu.<ref>{{cite news |url=https://news.err.ee/1608905309/reform-party-takes-landslide-win-in-2023-riigikogu-elections |title=Reform Party takes landslide win in 2023 Riigikogu elections |date=6 March 2023 |access-date=17 April 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.err.ee/1608950416/reformierakonna-eesti-200-ja-sotsiaaldemokraatide-valitsus-astus-ametisse |title=Reformierakonna, Eesti 200 ja Sotsiaaldemokraatide valitsus astus ametisse |publisher=[[Eesti Rahvusringhääling]] |date=17 April 2023 |access-date=17 April 2023 |language=Estonian}}</ref> Kallas sagði af sér sem forsætisráðherra eftir að hún var skipuð [[utanríkismálastjóri Evrópusambandsins]] í júlí 2024 og samflokksmaður hennar, [[Kristen Michal]], tók við. [[Hæstiréttur Eistlands]] er æðsti handhafi [[dómsvald]]s og eru hæstaréttardómarar 17. Þingið velur forseta hæstaréttar og í kjölfarið skipar forseti hann í embættið ævilangt. === Sýsluskipan === [[Mynd:Eesti maakonnad 2006.svg|thumb|right|400px|Sýsluskipan í Eistlandi]] Eistlandi er skipt í fimmtán [[Sýsla|sýslur]]: * [[Harju-sýsla]] * [[Hiiu-sýsla]] * [[Ida-Viru-sýsla]] * [[Jõgeva-sýsla]] * [[Järva-sýsla]] * [[Lääne-sýsla]] * [[Lääne-Viru-sýsla]] * [[Põlva-sýsla]] * [[Pärnu-sýsla]] * [[Rapla-sýsla]] * [[Saare-sýsla]] * [[Tartu-sýsla]] * [[Valga-sýsla]] * [[Viljandi-sýsla]] * [[Võru-sýsla]] == Efnahagslíf == [[File:Estonia Product Exports (2019).svg|upright=1.15|thumb|right|Hlutfallsleg skipting útflutningsvara frá Eistlandi árið 2019.]] Eistland á aðild að Evrópusambandinu og [[OECD]]. Landið er flokkað sem [[hátekjuland]] af [[Heimsbankinn|Heimsbankanum]]. Kaupmáttarjöfnuð landsframleiðsla á mann var 46.385 dalir árið 2023 samkvæmt [[Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn|Alþjóðagjaldeyrissjóðnum]], sem setti landið í 40. sæti á heimsvísu.<ref>{{Cite web |title=Report for Selected Countries and Subjects |url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report |access-date=2023-04-16 |website=IMF |language=en}}</ref> Eistland situr hátt á listum yfir lönd eftir [[lífsgæði|lífsgæðum]],<ref>{{Cite web |title=Estonia (Ranked 21st) |url=https://www.prosperity.com/globe/estonia |website=Legatum Prosperity Index 2020}}</ref> [[menntunarvísitalan|menntun]],<ref>{{Cite news |date=2 December 2019 |title=Pisa rankings: Why Estonian pupils shine in global tests |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/education-50590581}}</ref> [[fjölmiðlafrelsisvísitalan|fjölmiðlafrelsi]], [[rafræn stjórnsýsla|rafrænni stjórnsýslu]]<ref>{{Cite web |date=24 July 2020 |title=Estonia among top 3 in the UN e-Government Survey 2020 |url=https://e-estonia.com/estonia-top-3-in-un-e-government-survey-2020/ |website=e-Estonia}}</ref><ref>{{cite web |last=Harold |first=Theresa |date=October 30, 2017 |title=How A Former Soviet State Became One Of The World's Most Advanced Digital Nations |url=https://www.alphr.com/technology/1007520/how-a-former-soviet-state-became-one-of-the-worlds-most-advanced-digital-nations/ |access-date=November 29, 2021 |work=Alphr}}</ref> og hlutfalli tæknifyrirtækja.<ref>{{Cite web |title=Number of start-ups per capita by country |url=https://2020.stateofeuropeantech.com/chart/746-3309 |website=2020.stateofeuropeantech.com}}</ref> Vegna mikils hagvaxtar hefur Eistlandi stundum verið lýst sem „[[Eystrasaltstígrarnir|Eystrasaltstígri]]“, ásamt Litáen og Lettlandi. Eistland tók upp evruna 1. janúar 2011 og varð þar með 17. aðildarland evrusvæðisins.<ref name="euroreuters">{{cite news|last=Mardiste|first=David|title=Estonia joins crisis-hit euro club|url=https://www.reuters.com/article/us-estonia-euro-idUSTRE6BU0S720110101|access-date=2 January 2011|date=1 January 2011|work=[[Reuters]]}}</ref> Samkvæmt [[Eurostat]] eru opinberar skuldir sem hlutfall af landsframleiðslu lægstar í Eistlandi af Evrópusambandslöndunum, eða 18,4% árið 2022.<ref>{{vefheimild|url=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Government_finance_statistics|titill=Government finance statistics|vefsíða=Eurostat|dags=20. apríl 2023|skoðað=17.8.2023}}</ref> Fjárlög í jafnvægi, hlutfallslega litlar [[opinberar skuldir]], flatur tekjuskattur, frjáls viðskiptalöggjöf, samkeppnishæfur bankageiri, framsækin [[stafræn þjónusta]] og farsímaþjónusta, eru allt hlutir sem einkenna markaðshagkerfi Eistlands. Eistland framleiðir um 75% af raforku sem landið neytir.<ref>[http://www.stat.ee/34170 "Electricity Balance, Yearly"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128220628/http://www.stat.ee/34170 |date=28 November 2017 }} 8 June 2010 (Estonian)</ref> Árið 2011 voru 85% af henni framleidd úr [[bikflögusteinn|bikflögusteinum]] innanlands.<ref>{{cite web |url=https://valitsus.ee/UserFiles/valitsus/et/valitsus/arengukavad/keskkonnaministeerium/Põlevkivi%20kasutamise%20riikliku%20arengukava%20täitmise%20aruanne%202011.pdf |title="Põlevkivi kasutamise riikliku arengukava 2008–2015" 2011. a täitmise aruanne |publisher=Valitsus.ee |date=6 September 2012 |access-date=16 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130508121023/https://valitsus.ee/UserFiles/valitsus/et/valitsus/arengukavad/keskkonnaministeerium/P%C3%B5levkivi%20kasutamise%20riikliku%20arengukava%20t%C3%A4itmise%20aruanne%202011.pdf |archive-date=8 May 2013 |url-status=dead }}</ref> Annars konar orkuauðlindir, eins og viður, mór og lífmassi, eru um 9% af frumorkuframleiðslu landsins. Endurnýjanleg vindorka sá fyrir um 6% af heildarorkuþörf árið 2009.<ref>[http://www.stat.ee/34167 "Energy Effectiveness, Yearly"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171128212459/http://www.stat.ee/34167 |date=28 November 2017 }} 22 September 2010 (Estonian)</ref> Eistland flytur inn [[olía|olíu]] frá Vestur-Evrópu og Rússlandi. Eistland flutti áður 100% af jarðgasi inn frá Rússlandi, en hefur frá 2022 dregið verulega úr innflutningi þaðan og flytur meira inn frá Lettlandi og Litáen í staðinn.<ref>{{vefheimild|url=https://www.enerdata.net/estore/energy-market/estonia/|vefsíða=Enerdata|titill=Estonia Energy Information|skoðað=17.8.2023}}</ref> Eistland hefur sett sér markmið um að 100% af orku komi frá [[endurnýjanleg orka|endurnýjanlegum orkugjöfum]] árið 2030. Hlutfallið var komið í 38% árið 2021.<ref>{{vefheimild|url=https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/energy-and-transport/energy|vefsíða=Statistikaamet|titill=Energy|skoðað=17.8.2023}}</ref> Lykilgeirar efnahagslífsins eru olíuframleiðsla, fjarskipti, textílframleiðsla, efnaiðnaður, bankaþjónusta, þjónusta, matvælavinnsla og fiskvinnsla, timbur, skipasmíði, rafeindatækni og flutningar.<ref>{{cite web|title=DISCOVER BUSINESS AND INVESTMENT OPPORTUNITIES IN ESTONIA!|url=http://www.estonianexport.ee/?page=b4&lang=eng|work=Estonian Export Directory|access-date=2 July 2013|archive-date=21 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120121064237/http://www.estonianexport.ee/?page=b4&lang=eng|url-status=dead}}</ref> Íslausa höfnin í [[Muuga]], nálægt Tallinn, hefur góða innviði fyrir umskipun, stórvirka kornlyftu, frystigeymslur og ný tæki fyrir olíuuppskipun.<ref>{{Cite web |title=Muuga Harbour |url=https://www.ts.ee/en/muuga-harbour/ |access-date=2023-08-11 |website=Tallinna Sadam |language=en-US}}</ref> [[File:Tln1.jpg|thumb|left|alt=Loftmynd af háhýsum við sólsetur.|Aðalviðskiptahverfið í Tallinn.]] Vegna [[Fjármálakreppan 2007-2010|alþjóðlegu fjármálakreppunnar]] sem hófst 2007 dróst verg landsframleiðsla Eistlands saman um 1,4% á 2. fjórðungi ársins 2008, yfir 3% á 3. fjórðungi 2008 og yfir 9% á fjórða fjórðungi. Eistneska ríkið skilaði aukafjárlögum með halla sem þingið samþykkti. Tekjur á fjárlögum minnkuðu um 6,1 milljarð evra og útgjöld um 3,2 milljarða.<ref>{{cite web |url=http://www.fin.ee/80290/ |title=Ministry of Finance |publisher=fin.ee |date=15 May 2008 |access-date=2 June 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102031135/http://www.fin.ee/80290/ |archive-date=2 November 2013 }}</ref> Árið 2010 varð efnahagsástandið aftur stöðugt og vöxtur hófst byggður á sterkum útflutningsgreinum. Á fjórða fjórðungi 2010 jókst iðnframleiðsla í Eistlandi um 23% miðað við fyrra ár. Síðan þá hefur landið gengið í gegnum hagvaxtarskeið.<ref name="Stat">{{cite web |url=http://www.stat.ee/pohinaitajad |title=Eesti Statistika – Enim nõutud statistika |publisher=Stat.ee |date=23 March 2010 |access-date=5 June 2011 |archive-date=14 November 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114194049/https://www.stat.ee/pohinaitajad |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt gögnum Eurostat var kaupmáttarjöfnuð verg landsframleiðsla á mann 67% af meðaltali Evrópusambandsins árið 2008.<ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-25062009-BP/EN/2-25062009-BP-EN.PDF |title=GDP per capita in PPS |publisher=Eurostat |access-date=25 June 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090711153813/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/cache/ITY_PUBLIC/2-25062009-BP/EN/2-25062009-BP-EN.PDF |archive-date=11 July 2009 }}</ref> Árið 2022 voru meðalmánaðarlaun í Eistlandi 1685 evrur.<ref>{{vefheimild|url=https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/work-life/wages-and-salaries-and-labour-costs/average-monthly-gross-wages-and-salaries|vefsíða=Statistics Estonia|titill=Average monthly gross wages and salaries|skoðað=17.8.2023}}</ref> Töluverður munur er á VLF milli héraða í Eistlandi. Yfir helmingur landsframleiðslunnar verður til í Tallinn.<ref name="BBN">{{cite web|first=Kaja |last=Koovit |url=http://www.balticbusinessnews.com/?PublicationId=f47e445a-e234-432f-b7b0-137ca0bff47d |title=bbn.ee – Half of Estonian GDP is created in Tallinn |publisher=Balticbusinessnews.com |date=1 June 2011 |access-date=5 June 2011}}</ref> Árið 2008 var VLF á mann í Tallinn 172% af meðaltalinu í Eistlandi,<ref name="Statistics">[http://www.stat.ee/dokumendid/30210 Half of the gross domestic product of Estonia is created in Tallinn]. Statistics Estonia. ''Stat.ee''. 29. september 2008. Sótt 23. desember 2011.</ref> þannig að VLF á mann í Tallinn var þá 115% af meðaltali Evrópusambandsins.. Árið 2022 var atvinnuleysi 5,6% sem var rétt undir 5,9% meðaltali Evrópusambandsins.<ref>{{vefheimild|url=https://www.stat.ee/en/find-statistics/statistics-theme/work-life/labour-market/unemployment-rate|titill=Unemployment|vefsíða=Statistikaamet|skoðað=17.8.2023}}</ref> Hagvöxtur árið 2022 var neikvæður um 1,3%<ref>{{vefheimild|url=https://www.stat.ee/en/news/estonian-economy-contracted-13-last-year|vefsíða=Statistics Estonia|titill=The Estonian economy contracted by 1.3% last year|dags=1.3.2023|skoðað=17.8.2023}}</ref> talsvert undir 3,5% meðaltali evrusvæðisins. Árið 2012 var Eistland eina evrulandið með jákvæðan greiðslujöfnuð og aðeins 6% þjóðarskuldir. Eistland er eitt af minnst skuldugu ríkjum Evrópu.<ref>{{cite web|title=Estonia Uses the Euro, and the Economy is Booming|url=https://www.cnbc.com/id/47691090/|publisher=CNBC|access-date=13 June 2012|date=5 June 2012}}</ref> == Íbúar == [[File:Eesti rahvaarv 1960-2019.png|thumb|upright=1.15|Íbúafjöldi Eistlands frá 1960 til 2019. Breytingarnar stafa af aðflutningi og brottflutningi íbúa frá öðrum ríkjum Sovétríkjanna.<ref name="stat.ee_2">{{cite web|title=Rahvaarv, 1. jaanuar, aasta|url=http://pub.stat.ee/px-web.2001/Database/RAHVASTIK/databasetree.asp|publisher=Statistics Estonia|access-date=10 October 2019}}</ref>]] Samfélagið í Eistlandi hefur gengið í gegnum miklar breytingar eftir að landið endurheimti fullt sjálfstæði árið 1991.<ref>{{cite web|url=https://www.baltictimes.com/report__estonia_is_most_westernized_of_former_soviet_union_members/|title=Report: Estonia is most westernised of former Soviet Union members|work=[[The Baltic Times]]|date=May 1, 2018|access-date=November 29, 2021}}</ref> Meðal þess eru breytingar í lagskiptingu samfélagsins og dreifingu fjölskyldutekna. [[Gini-stuðull]] Eistlands var um tíma hærri en meðaltal Evrópusambandsins en er nú svipaður og meðaltalið, eða um 0,30.<ref>{{cite web|url=https://gateway.euro.who.int/en/hfa-explorer/gini-coefficient/estonia/#LXAUyyxO9j|website=Who.int|access-date=20.12.2024|title=GINI coefficient (income distribution) (Estonia)}}</ref> Skráð atvinnuleysi var 6,9% í janúar 2021.<ref>{{cite web |url=https://www.stat.ee/et/avasta-statistikat/valdkonnad/tooelu/tooturg/tootuse-maar |archive-url=https://web.archive.org/web/20200916215536/https://www.stat.ee/et/avasta-statistikat/valdkonnad/tooelu/tooturg/tootuse-maar |url-status=live |archive-date=16 September 2020 |title=Töötuse määr |trans-title=Unemployment rate |publisher=Statistics Estonia |language=Estonian |access-date=20 September 2021 }}</ref> 31. desember 2021 var íbúafjöldi Eistlands rúmlega 1,3 milljónir, sem var um 3% meira en í síðasta manntali árið 2011. 84% íbúa Eistlands árið 2021 bjuggu þar líka þegar síðasta manntal var tekið. 11% höfðu bæst við vegna fæðinga og 5% vegna aðflutnings á þessu 10 ára tímabili. Í dag eru samkvæmt könnun 211 upprunahópar sem búa í landinu, sem tala 243 tungumál. Hlutfall fólks með háskólamenntun er yfir 40%, sem er svipað og á [[Ísland]]i og nokkuð yfir meðaltali Evrópusambandsins.<ref>{{cite web|url=https://www.euronews.com/next/2024/08/17/which-countries-are-home-to-the-most-educated-people-in-europe|title=Which countries are home to the most educated people in Europe?|website=Euronews|date=17.8.2024|author=Servet Yanatma}}</ref> Hlutfall Eista af íbúafjölda Eistlands hefur haldist nokkuð stöðugt í þremur manntölum 2000 til 2021, eða tæp 70%. 84% íbúa tala eistnesku og 67 eiga eistnesku að móðurmáli. Hlutfall eistneskumælandi íbúa hefur aukist lítillega, aðallega vegna þeirra sem hafa lært eistnesku sem annað mál. Áætlað er að 76% íbúa tali minnst eitt annað mál en sitt móðurmál. Samkvæmt manntalinu 2021 er algengasta annað mál íbúa Eistlands enska, en var áður rússneska. Talið er að 17% Eista tali eistneska mállýsku.<ref>{{cite web |url=https://rahvaloendus.ee/en/news/results-population-census-have-been-published|title=The results of the 2021 population and housing census have been published|date=December 2022|publisher=Statistics Estonia (government agency at the area of administration of the Ministry of Finance)|access-date=11 May 2024}}</ref><ref name="PopulationByNationality"/> == Menning == [[Mynd:Eesti_Rahva_Muuseumi_peahoone_13.jpg|thumb|right|Eistneska þjóðminjasafnið í Tartú.]] Eistnesk menning hefur ýmis einkenni sem stafa bæði af staðsetningu landsins og sögu þess. Menning Eistlands hefur orðið fyrir áhrifum frá helstu nágrannaþjóðum, eins og [[Finnland]]i, [[Lettland]]i og [[Litáen]]; og fyrrum herraþjóðum, eins og [[Svíþjóð]], [[Rússland]]i og [[Þýskaland]]i. Eistlandi hefur oft verið lýst sem landi á mörkum austurs og vesturs, sem lýsir sér meðal annars í trúfélögum sem starfa í landinu. Stærstu kirkjudeildirnar eru [[Eistneska rétttrúnaðarkirkjan]] (sem heyrir undir patríarkann í Moskvu) með um 170.000 meðlimi og [[Eistneska evangelíska lútherska kirkjan]] með um 160.000 meðlimi. [[Eistneska postullega rétttrúnaðarkirkjan]] heyrir undir patríarkann í Konstantínópel og er með um 30.000 meðlimi. Flestir íbúar Eistlands tilheyra engri sérstakri kirkjudeild. Margir Eistar hafa viljað skilgreina landið sem eitt [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]] vegna skyldleika [[eistneska|eistneskunnar]] við [[finnska|finnsku]] og önnur líkindi, auk sameiginlegrar sögu.<ref>[https://vm.ee/et/node/42622 Estonia as a Nordic Country] – Välisministeerium</ref><ref>[https://icds.ee/en/nordic-ideals-of-estonia-and-finland-a-longing-for-a-strong-leader-sets-finland-and-estonia-apart-from-scandinavia/ Nordic ideals of Estonia and Finland: a longing for a strong leader sets Finland and Estonia apart from Scandinavia] – ICDS</ref> Gildi eins og [[sjálfsþurft]] og [[jafnrétti]], [[almannaréttur]] og [[almennur kosningaréttur]], auk hugmynda um nálægð við náttúruna ([[sumarbústaður|sumarbústaðamenning]]), eru álitin mikilvæg í Eistlandi og eitt af því sem tengir landið við Norðurlöndin. Sérstaklega tungumálið greinir Eistland frá hinum [[Eystrasaltslöndin|Eystrasaltslöndunum]]. Finnland og Svíþjóð eru auk þess með mikilvægustu viðskiptalöndum Eistlands og þrír fjórðu erlendrar fjárfestingar í landinu koma frá Finnlandi. Formlega er þó algengara að skilgreina Eistland sem [[Norður-Evrópa|Norður-Evrópuland]]. Eistnesk [[alþýðumenning]] er í hávegum höfð í Eistlandi og [[Eistneska þjóðminjasafnið]] í Tartú er helgað alþýðumenningu fyrst og fremst. [[Viljandi-akademían]] er skóli innan [[Tartu-háskóli|Tartu-háskóla]] sem leggur áherslu á hefðbundið [[handverk]] og [[alþýðulist]]ir. [[Eistneska listaakademían]] í Tallinn er helsti listaháskóli landsins. Líkt og Finnar eiga Eistar langa hefð sagnakvæða sem [[Friedrich Reinhold Kreutzwald]] setti saman í sagnakvæðið ''[[Kalevipoeg]]'' 1853,<ref>J. D. Rateliff, ''The History of the Hobbit'' (2007) p. 181</ref> eins og [[Elias Lönnrot]] hafði gert við finnsk sagnakvæði árið 1835. [[Seto leelo]] er fjölradda kórsöngur [[Setóar|Setóa]], eistneskumælandi minnihlutahóps sem býr í austustu héruðum Eistlands.<ref name="Leelo">{{cite web|title=Seto Leelo, Seto polyphonic singing tradition|url=http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&pg=00011&RL=00173|publisher=UNESCO|access-date=3 November 2012}}</ref> [[Eistneska söngvahátíðin]] á rætur að rekja til 19. aldar og er ein stærsta kórahátíð heims. Yfir 30.000 tóku þátt í hátíðinni árið 2019. Ásamt sambærilegum hátíðum í Lettlandi og Litáen er hátíðin á [[Listi UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf|Lista UNESCO yfir óáþreifanlegan menningararf]].<ref>{{cite news |title=Estonian song and dance celebration |url=https://www.visitestonia.com/en/why-estonia/welcome-to-the-estonian-song-and-dance-celebration |website=VisitEstonia.com |access-date=16 October 2022 |language=en |archive-date=16 október 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221016093511/https://www.visitestonia.com/en/why-estonia/welcome-to-the-estonian-song-and-dance-celebration |url-status=dead }}</ref> Þekktasta tónskáld Eistlands er [[Arvo Pärt]].<ref>{{cite web|url= https://estonianworld.com/culture/arvo-part-was-the-worlds-second-most-performed-living-composer-in-2019/|title=Arvo Pärt was the world's second most performed living composer in 2019 | work = Estonian world |date=7 January 2020 |access-date=10 March 2020}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.valitsus.ee/en Ríkisstjórn Eistlands] * [https://www.visitestonia.com/en/ Ferðavefur] {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} [[Flokkur:Eistland| ]] ixic9xaqk733454zs7d4jnryacqn5ce 0 4435 1957973 1558775 2026-03-31T12:15:44Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957973 wikitext text/x-wiki '''Portishead''' er [[trip hop]] [[hljómsveit]] frá [[borg]]inni [[Bristol]] sem stofnuð var [[ár]]ið [[1991]] þegar [[Geoff Barrow]], sem hafði áður unnið með sveitum í sama tónlistarflokki á borð við [[Massive Attack]] og [[Tricky]], hitti [[Beth Gibbons]]. Ákveðið var að nefna sveitina eftir [[Portishead (bær)|fæðingarbæ Barrows]] sem er staðsettur um 20 [[kílómetri|kílómetrum]] fyrir [[vestur|vestan]] Bristol. Meðlimir sveitarinnar hafa þó seinna gefið úr þá yfirlýsingu að þeim sé vægast sagt illa við [[bær|bæinn]]. Nafnið er [[framburður|borið fram]] „Por-tis-head“, með „[[s]]“ í miðjunni 's' en ekki „Por-ti-shead“. ==Breiðskífur== *Dummy (1994) *Portishead (1997) *Third (2008) ==Tengill== *[https://www.portishead.co.uk/ Vefsíða Portishead] {{Stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Breskar hljómsveitir]] b5blbegkngd1lwfmmicum8nqqnjarnu 0 5014 1958397 1933918 2026-04-01T01:28:14Z ~2026-20086-23 115062 1958397 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Madríd | nafn_í_eignarfalli = Madrídar | nafn_á_frummáli = <!-- ef það er ekki eins og íslenska heitið --> | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = Madrid (38624991251).jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Bandera de la ciudad de Madrid.svg | innsigli = | skjaldarmerki = Escudo de Madrid.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = | kort_texti = | teiknibóla_kort = Spánn | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning á Spáni | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Spánn}} | undirskipting_gerð1 = Sjálfstjórnarhérað | undirskipting_nafn1 = [[Sjálfstjórnarsvæðið Madríd|Madríd]] | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = 9. öld | leiðtogi_titill = Borgarstjóri | leiðtogi_nafn = José Luis Martínez-Almeida | leiðtogi_flokkur = [[Þjóðarflokkurinn (Spánn)|PP]] | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 604,31 | hæð_m = 650 | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{Cite web |title=Madrid Population 2025 |url=https://worldpopulationreview.com/cities/spain/madrid |access-date=2025-08-19 |website=World Population Review |language=en}}</ref> | mannfjöldi_frá_og_með = 2025 | mannfjöldi_heild = 3322416 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Mið-Evróputími|CET]] | utc_hliðrun = +01:00 | tímabelti_sumartími = [[Sumartími Mið-Evrópu|CEST]] | utc_hliðrun_sumartími = +02:00 | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = 28001–28080 | svæðisnúmer = | vefsíða = {{URL|madrid.es}} }} '''Madríd''' er [[höfuðborg]] [[Spánn|Spánar]] og [[Sjálfstjórnarsvæðið Madríd|sjálfstjórnarhéraðs með sama nafni]]. Íbúar borgarinnar sjálfrar voru um 3,3 milljónir árið 2025, en með útborgum er íbúafjöldinn um 6,8 milljónir.<ref name="mannfjöldi" /> Madríd er stærsta borg Spánar og önnur stærsta borg [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]], á eftir [[Berlín]]. Borgin liggur inni í miðju landi á víðáttumikilli sléttu við fljótið [[Manzanares]]. Hún er efnahagsleg, menningarleg og pólitísk höfuðborg landsins. Elsti hluti Madrídar voru litlar víggirtar herbúðir frá tímum [[Córdoba-furstadæmið|Córdoba-furstadæmisins]] á 9. öld. Kristnir menn lögðu bæinn undir sig árið 1083 eða 1085. Madríd varð að stórum bæ undir stjórn [[Kastilía|Kastilíu]] og eftir 1561 varð borgin að miðstöð [[spænska krúnan|spænsku konungshirðarinnar]]. Næstu aldirnar styrktist staða borgarinnar sem stjórnsýslumiðstöðvar. Borgin hefur verið höfuðborg frá því á [[16. öld]] og á síðari tímum hefur hún verið mikilvæg miðstöð verslunar og iðnaðar. Í hjarta Madrídar er torgið [[Puerta del Sol]] og út frá því liggja allar aðalgötur borgarinnar. Nýrri borgarhverfi eru í austurhlutanum. ==Söfn== *[[Prado-safnið]], eitt af betri söfnum með evrópskri list frá 12.-19 öld. *[[Reina Sofía-safnið]], nýlistasafn. *[[Thyssen-Bornemisza-safnið]], ýmis list. ==Íþróttir== Í knattspyrnu eru stórliðin [[Real Madrid]] og [[Atlético Madrid]]. Minna liðið er [[Rayo Vallecano]]. Körfuknattleikslið Real Madrid hefur náð góðum árangri í Evrópukeppnum. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Commons}} * {{Opinber vefsíða}} {{Höfuðborgir í Evrópu}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Madríd| ]] [[Flokkur:Borgir í sjálfstjórnarsvæðinu Madríd]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Evrópu]] 8flt4wy7vz287hz7fafgo1hks7fwbwr 0 5183 1957959 1948255 2026-03-31T12:07:55Z TKSnaevarr 53243 1957959 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Lýðveldið Búlgaría |nafn_á_frummáli = Република България<br />Republika Bălgarija |nafn_í_eignarfalli = Búlgaríu |fáni = Flag of Bulgaria.svg |skjaldarmerki = Coat of arms of Bulgaria.svg |staðsetningarkort = Location Bulgaria EU Europe.png |tungumál = [[búlgarska]] |höfuðborg = [[Sófía]] |stjórnarfar = [[Lýðveldi]] |titill_leiðtoga1 = [[Forseti Búlgaríu|Forseti]] |titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Búlgaríu|Forsætisráðherra]] |nafn_leiðtoga1 = [[Ílíjana Jotova]] |nafn_leiðtoga2 =[[Andrej Gjúrov]] |ESBaðild=[[2007]] |stærðarsæti = 102 |flatarmál = 110.994 |hlutfall_vatns = 2,16 |mannfjöldaár = 2023 |mannfjöldasæti = 106 |fólksfjöldi = 6,447,710 |VLF_ár = 2023 |VLF = 174 |VLF_sæti = 73 |VLF_á_mann = 25.471 |VLF_á_mann_sæti = 55 |íbúar_á_ferkílómetra = 66 |VÞL_ár = 2019 |VÞL = {{ágóði}} 0,816 |VÞL_sæti = 56 |gjaldmiðill = [[Evra]] (EUR) |tímabelti = [[UTC]]+2 (UTC+3 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) |þjóðsöngur = [[Mila Rodino]] |tld = bg |símakóði = +359 }} '''Búlgaría''' ([[búlgarska]]: България ''Bălgarija''), formlega '''Lýðveldið Búlgaría''' (Република България ''Republika Bălgarija'') er [[land]] í [[Suðaustur-Evrópa|Suðaustur-Evrópu]] við strönd [[Svartahaf]]s. Búlgaría nær yfir megnið af austurhluta [[Balkanskagi|Balkanskaga]] og á landamæri að [[Rúmenía|Rúmeníu]] í norðri, [[Serbía|Serbíu]] og [[Norður-Makedónía|Norður-Makedóníu]] í vestri, og [[Grikkland]]i og [[Tyrkland]]i í suðri. Búlgaría er rúmlega 110 þúsund km² að stærð og er 16. stærsta Evrópulandið. Höfuðborg Búlgaríu og stærsta borgin heitir [[Sófía]], en aðrar helstu borgir eru [[Plovdiv]], [[Varna]] og [[Burgas]]. Skipuleg samfélög þróuðust í Búlgaríu á [[Nýsteinöld]]. [[Þrakía|Þrakverjar]] og síðan [[Grikkland hið forna|Grikkir]] og [[Rómaveldi|Rómverjar]] ríktu yfir landinu í [[fornöld]]. [[Búlgarir]] réðust yfir Dóná árið [[670]] og stofnuðu [[fyrsta búlgarska ríkið]] árið [[681]]. Búlgarir tóku þá upp [[slavnesk mál|slavneskt mál]] íbúa landsins sem þeir lögðu undir sig og á [[9. öldin|9. öld]] varð [[kristni]] að ríkistrú. [[Austrómverska ríkið]] lagði þetta ríki undir sig árið [[1018]]. [[Annað búlgarska ríkið]] var stofnað [[1185]] en [[Tyrkjaveldi]] lagði það undir sig árið [[1393]]. Tyrkir féllust á stofnun sérstaks [[furstadæmi]]s í kjölfar [[Krímstríðið|Krímstríðsins]] árið [[1878]]. Furstadæmið lýsti yfir stofnun sjálfstæðs ríkis árið [[1908]]. Í [[fyrri heimsstyrjöld]] var Búlgaría í liði með [[Miðveldin|Miðveldunum]] og í [[Síðari heimsstyrjöld]] með [[Öxulveldin|Öxulveldunum]]. [[Sovétríkin|Sovétmenn]] gerðu innrás í landið [[1944]] og settu þar upp [[leppstjórn]] [[kommúnismi|kommúnista]]. Eftir stríð varð Búlgaría því hluti af [[Austurblokkin]]ni. Eftir [[hrun Járntjaldsins]] [[1989]] var [[flokksræði]] afnumið og ný stjórnarskrá samþykkt árið [[1991]]. Eftir 2001 hefur efnahagslíf landsins blómstrað. Það gerðist aðili að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] árið [[2004]] og [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] árið [[2007]]. Á Sovéttímanum var Búlgaría [[iðnaður|iðnvædd]] með áherslu á þungaiðnað og efnahagslíf landsins byggist enn á þungaiðnaði, raforkuframleiðslu, námavinnslu og vélsmíði. [[Landbúnaður]] og [[ferðaþjónusta]] eru líka mikilvægar atvinnugreinar. Þrátt fyrir vöxt undanfarin ár eru laun í Búlgaríu með því lægsta sem gerist í Evrópu og Búlgaría er í 56. sæti [[vísitala um þróun lífsgæða|vísitölu um þróun lífsgæða]]. [[Spilling]] er stórt vandamál í landinu sem var talið spilltasta Evrópusambandslandið árið 2018.<ref>{{cite web |url=https://www.transparency.org/files/content/pages/2018_CPI_Executive_Summary.pdf |title=Corruption Perceptions Index 2018 Executive Summary |page=12 |publisher=[[Transparency International]] |access-date=10 February 2019 |archive-date=9 október 2022 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.transparency.org/files/content/pages/2018_CPI_Executive_Summary.pdf |url-status=dead }}</ref> Landið glímir auk þess við vandamál tengd fólksfækkun. Íbúar þar eru nú tæpar 7 milljónir en voru 9 milljónir árið 1988. Búlgaría er stofnaðili að [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og hefur þrisvar setið í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]]. Árið [[2026]] tók landið upp [[evra|evru]] en hafði áður verið með gjaldmiðilinn [[búlgarskt lef]]. == Heiti == Nafnið Búlgaría er dregið af heiti [[tyrkískar þjóðir|tyrkískrar þjóðar]] sem nefnist [[Forn-Búlgarar]] (til aðgreiningar frá núverandi íbúum Búlgaríu). Forn-Búlgarar stofnuðu Fyrsta búlgarska ríkið. Merking heitisins er óljós og er erfitt að rekja aftar en til 4. aldar,{{sfn|Golden|1992|pages=103–104}} en hugsanlega er það dregið af [[frumtyrkíska]] orðinu ''bulģha'' („blanda“, „hrista“, „hræra“) og afleidda orðinu ''bulgak'' („uppreisn“, „óreiða“).<ref>{{cite book|last=Bowersock|first=Glen W.|title=Late Antiquity: a Guide to the Postclassical World|publisher=Harvard University Press|page=354|year=1999|isbn=978-0674511736|url={{Google books|c788wWR_bLwC|page=354|plainurl=yes}}}}</ref> Merkingin getur þannig vísað til uppreisnarmanna eða friðarspilla.{{sfn|Chen|2012|page=97}}<ref>{{cite book|last=Petersen|first=Leif Inge Ree|title=Siege Warfare and Military Organization in the Successor States (400–800 AD): Byzantium, the West and Islam|publisher=Brill |year=2013|page=369 |isbn=978-9004254466|url={{Google books|BRGaAAAAQBAJ|page=369|plainurl=yes}}}}</ref>{{sfn|Golden|1992|page=104}} Svipuð nöfn hafa verið notuð um aðra ættbálka í [[Innri-Asía|Innri-Asíu]], eins og [[Jie-ar|Buluoji]] sem voru einn af [[Wu Hu|fimm hópum barbara]] sem var lýst á 4. öld sem bæði „blönduðum“ og „friðarspillum“.{{sfn|Chen|2012|pages=92–95, 97}} ==Stjórnmál== === Stjórnsýslueiningar === Búlgaría skiptist frá 1999 í 27 héruð og eitt höfuðborgarhérað (Sófía-Grad). Öll héruðin draga nafn af höfuðstað sínum. Héruðin skiptast í 265 sveitarfélög. Yfir sveitarfélögum er borgarstjóri sem kosinn er til fjögurra ára, auk kjörinnar sveitarstjórnar. [[File:Bulgaria Aministrative Provinces numbered.png|300px|left]] {{div col|colwidth=20em}} # [[Blagoevgrad-hérað|Blagoevgrad]] # [[Burgas-hérað|Burgas]] # [[Dobrich-hérað|Dobrich]] # [[Gabrovo-hérað|Gabrovo]] # [[Haskovo-hérað|Haskovo]] # [[Kardzhali-hérað|Kardzhali]] # [[Kyustendil-hérað|Kyustendil]] # [[Lovech-hérað|Lovech]] # [[Montana-hérað|Montana]] # [[Pazardzhik-hérað|Pazardzhik]] # [[Pernik-hérað|Pernik]] # [[Pleven-hérað|Pleven]] # [[Plovdiv-hérað|Plovdiv]] # [[Razgrad-hérað|Razgrad]] # [[Ruse-hérað|Rousse]] # [[Shumen-hérað|Shumen]] # [[Silistra-hérað|Silistra]] # [[Sliven-hérað|Sliven]] # [[Smolyan-hérað|Smolyan]] # [[Sofia-hérað]] # [[Stara Zagora-hérað|Stara Zagora]] # [[Targovishte-hérað|Targovishte]] # [[Varna-hérað|Varna]] # [[Veliko Tarnovo-hérað|Veliko Tarnovo]] # [[Vidin-hérað|Vidin]] # [[Vratsa-hérað|Vratsa]] # [[Yambol-hérað|Yambol]] {{div col end}} ==Landafræði og náttúrufar== [[Mynd:Bulgaria-geographic map-en.svg|thumb|Landfræðikort.]] Búlgaría á [[landamæri]] með fram [[Dóná]] að [[Rúmenía|Rúmeníu]] í norðri, [[Tyrkland]]i og [[Grikkland]]i í suðri og [[Norður-Makedónía|Makedóníu]] og [[Serbía|Serbíu]] í vestri. [[Svartahaf]] er í austri. Landið er 110.879 ferkílómetrar að flatarmáli. Nokkrir fjallgarðar eru í Búlgaríu: [[Balkan-fjöll]] liggja í gegnum mitt landið og í suðri eru [[Ríla-fjöll]], [[Pírín-fjöll]] og [[Ródópe-fjöll]]. Musala-fjall í Pírín-fjöllum er hæsta fjall landsins og Balkanskagans; 2925 metrar. Um 35% landsvæðis er skógi vaxið, aðallega blandaðir skógar með lauf- og barrtrjám. Um 100 spendýrategundir lifa í óbyggðum landsins þar á meðal: [[Brúnbjörn]], [[gaupa]], [[úlfur]] og [[hjartardýr]]. Í Búlgaríu eru 3 þjóðgarðar, 11 náttúrugarðar og 54 náttúruverndarsvæði. [[Mynd:Dolno vasilashko ezero.jpg|thumb|Dolno-vatn.]] == Íbúar == [[File:Bulgaria-demography.png|thumb|alt=Population graph|Íbúaþróun frá 1960.]] Samkvæmt manntali frá 2021 bjuggu þá um 6.875.000 manns í Búlgaríu og hefur íbúum fækkað síðasta áratuginn. Meirihluti íbúa, eða 72,5%, búa í þéttbýli.{{sfn|NSI Census data|2011|page=3}} Árið 2019 var Sófía stærsta þéttbýlissvæðið með 1.241.675 íbúa, en þar á eftir koma [[Plovdiv]] (346.893), [[Varna]] (336.505), [[Burgas]] (202.434) og [[Ruse (Búlgaríu)|Ruse]] (142.902).{{sfn|NSI Census data|2017}} 84,8% íbúa eru [[Búlgarar]], en [[Tyrkir]] og [[Rómafólk]] eru 8,8% og 4,9% íbúa. Um 40 smærri þjóðarbrot eru 0,7% og 0,8% töldu sig ekki til neinna upprunahópa.{{sfn|NSI Census data|2011|page=4}}<ref name="NSI3">{{cite web|url=http://censusresults.nsi.bg/Census/Reports/2/2/R7.aspx|title=Census results: population by residence, ethnic group and age|publisher=National Statistical Institute of Bulgaria|date=2011|access-date=20 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20120602032148/http://censusresults.nsi.bg/Census/Reports/2/2/R7.aspx|archive-date=2 June 2012|url-status=dead}}</ref> Fyrrum forstjóri [[Tölfræðistofnun Búlgaríu|Tölfræðistofnunar Búlgaríu]], [[Reneta Indzhova]], hefur sagt að raunverulegur íbúafjöldi gæti hafa verið minni en tölurnar úr manntalinu gáfu til kynna.<ref>{{cite web|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/obshtestvo/nsi-prebroiavaneto-ot-2011-g.-e-sgresheno-nuzhno-e-novo-6008424 |script-title=bg:НСИ: Преброяването от 2011 г. е сгрешено, нужно е ново|trans-title=NSI: The 2011 census is incorrect, a new one needed|publisher=Vesti|date=25 March 2014|access-date=22 July 2018|language=bg}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bnt.bg/bg/a/221926-skandalni-tva-rdeniya-za-netochnosti-v-prebroyavaneto-prez-2011-g |script-title=bg:Скандални твърдения за неточности в преброяването през 2011 г.|trans-title=Scandalous claims of inaccuracies in the 2011 census|publisher=Bulgarian National Television|first=Eliana|last=Dimitrova|date=25 March 2014|access-date=22 July 2018|language=bg}}</ref> Rómafólk er oft vanmetið í manntölum og gæti verið allt að 11% íbúa.<ref>{{cite news |title=Bulgarians unfazed by anti-Roma hate speech from deputy prime minister |url=https://www.dw.com/en/bulgarians-unfazed-by-anti-roma-hate-speech-from-deputy-prime-minister/a-41183829 |work=Deutsche Welle |date=31 October 2017}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/400.html#BU |title=Field listing: Ethnic Groups |website=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=15 December 2019 |archive-date=21 nóvember 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201121042840/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/400.html#BU |url-status=dead }}</ref> Íbúar eru 65 á ferkílómetra, sem er um helmingur meðaltals Evrópusambandsríkja.<ref>{{cite web|url=https://data.worldbank.org/indicator/en.pop.dnst?year_high_desc=true|title=Population density (people per sq. km of land area)|publisher=The World Bank|date=2018|access-date=12 September 2018}}</ref> Árið 2018 var [[heildarfrjósemishlutfall]] í Búlgaríu 1,56 börn á konu,<ref>{{cite web|url=https://www.nsi.bg/en/content/17554/%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F/population-and-demographic-processes-2018|title=Population and Demographic Processes in 2018|website=Nsi.bg|access-date=19 May 2020|archive-date=15 júlí 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200715141340/https://www.nsi.bg/en/content/17554/%D0%BF%D1%83%D0%B1%D0%BB%D0%B8%D0%BA%D0%B0%D1%86%D0%B8%D1%8F/population-and-demographic-processes-2018|url-status=dead}}</ref> sem er undir viðhaldshlutfallinu 2,1 og mun lægra en hápunkturinn sem var 5,83 börn á konu árið 1905.<ref>{{citation|url=https://ourworldindata.org/grapher/children-born-per-woman?year=1850&country=BGR|title=Total Fertility Rate around the world over the last centuries|author=Max Roser|date=2014|work=[[Our World In Data]], [[Gapminder Foundation]]}}</ref> Búlgaría er með einn hæsta meðalaldur heims, eða 43 ár.<ref>{{citation|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/|title=World Factbook EUROPE : BULGARIA|work=[[The World Factbook]]|date=12 July 2018|access-date=21 febrúar 2022|archive-date=22 apríl 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422080455/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bulgaria/|url-status=dead}}</ref> Búlgaría glímir við fólksfjöldakreppu.<ref>{{cite news|url=http://www.klassa.bg/News/Read/article/216069_World+Bank%3A+The+demographic+crisis+is+Bulgaria%E2%80%99s+most+serious+problem|title=World Bank: The demographic crisis is Bulgaria's most serious problem|newspaper=Klassa|date=15 November 2012|access-date=8 April 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507005840/http://www.klassa.bg/News/Read/article/216069_World+Bank%3A+The+demographic+crisis+is+Bulgaria%E2%80%99s+most+serious+problem|archive-date=7 May 2016|url-status=dead}}</ref><ref name="BNR crisis">{{cite web|url=http://bnr.bg/sites/en/Lifestyle/Life/Pages/1203DemographiccrisisDeepening.aspx |title=Demographic crisis in Bulgaria deepening |publisher=Bulgarian National Radio |date=12 March 2012 |access-date=8 April 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105015344/http://bnr.bg/sites/en/Lifestyle/Life/Pages/1203DemographiccrisisDeepening.aspx |archive-date=5 November 2013 }}</ref> Íbúum hefur fækkað jafnt og þétt frá því snemma á 10. áratugnum, þegar efnahagshrun setti af stað langvarandi [[fólksflótti|fólksflótta]].<ref name="DW Entry">{{cite web |url=https://www.dw.com/en/will-eu-entry-shrink-bulgarias-population-even-more/a-2287183 |title=Will EU Entry Shrink Bulgaria's Population Even More?|publisher=Deutsche Welle |date=26 December 2006 |access-date=11 April 2016}}</ref> Milli 937.000 og 1.200.000 manns höfðu flust frá landinu árið 2005, aðallega ungt fólk.<ref name="DW Entry"/><ref>{{cite book |first1=Klaus |last1=Roth |last2=Lauth Bacas |first2=Jutta|title=Migration In, From, and to Southeastern Europe|publisher=The British Library|page=188 |year=2004 |isbn=978-3643108968|url={{Google books|pNSGDpXT4A0C|page=188|plainurl=yes}}}}</ref> Meirihluti barna fæðist utan hjónabands.<ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00018 |title=Eurostat – Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table |publisher=Eurostat |date=17 October 2013 |access-date=25 February 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006114113/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00018 |archive-date=6 October 2014 }}</ref> Þriðjungur allra heimila eru einstaklingsheimili og 75,5% fjölskyldna eru ekki með börn undir 16 ára aldri.<ref name="BNR crisis"/> Fæðingartíðni er með því lægsta sem gerist í heiminum<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2002rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=228#bu |title=Country Comparison: Population growth rate |website=[[The World Factbook]] |publisher=[[Central Intelligence Agency]] |access-date=20 December 2011 |archive-date=10 March 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120310000517/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2002rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=228#bu |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=205#bu|title=Country Comparison: Birth rate|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=8 April 2013|archive-date=15 júní 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615142331/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=205#bu|url-status=dead}}</ref> og [[dánartíðni]] er með því hæsta sem gerist.<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=9#bu|title=Country Comparison: Death rate|website=[[The World Factbook]]|publisher=[[Central Intelligence Agency]]|access-date=8 April 2013|archive-date=15 júní 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130615121335/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2066rank.html?countryName=Bulgaria&countryCode=bu&regionCode=eur&rank=9#bu|url-status=dead}}</ref> [[Jafnrétti]] er mikið í Búlgaríu, sem var í 18. sæti í skýrslunni [[Global Gender Gap Report]] árið 2018.<ref name="WEF">{{cite book |title=The Global Gender Gap Report |year=2018 |publisher=World Economic Forum |pages=10, 45, 46 |url=http://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2018.pdf |isbn=978-2-940631-00-1|access-date=26 February 2019}}</ref> [[Kosningaréttur kvenna]] var lögleiddur tiltölulega seint, eða 1937, en í daga njóta konur sömu pólitísku réttinda og karlar og taka virkan þátt í atvinnulífinu þar sem lög tryggja [[sömu laun fyrir sömu vinnu]].<ref name="WEF"/> Árið 2021 mat markaðsrannsóknafyrirtækið ''Reboot Online'' Búlgaríu sem besta Evrópulandið fyrir konur að vinna í.<ref>{{cite web |title=The best countries in Europe for women to work |url=https://uk.finance.yahoo.com/news/gender-equality-the-best-countries-in-europe-for-women-to-work-125949046.html |website=Yahoo! Finance |access-date=10 March 2021}}</ref> Í Búlgaríu er hæsta hlutfall kvenna að störfum í [[upplýsingatækni]] innan Evrópusambandsins,<ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/-/EDN-20180425-1?inheritRedirect=true|title=Girls and women under-represented in ICT|publisher=Eurostat|date=25 April 2018|access-date=15 July 2018}}</ref> og hæsta hlutfall kvenna í tæknigeiranum, eða 44,6%. Þessi mikla atvinnuþátttaka kvenna í Búlgaríu er arfur frá tímum kommúnistastjórnarinnar.<ref>{{cite news|url=https://www.ft.com/content/e2fdfe6e-0513-11e8-9e12-af73e8db3c71|title=Bulgaria builds on legacy of female engineering elite|newspaper=The Financial Times|first=Kerin|last=Hope|date=9 March 2018|access-date=15 July 2018}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == *{{cite book |last=Chen |first=Sanping |title=Multicultural China in the Early Middle Ages |url={{Google books|ugbWH-5OjegC|plainurl=yes}}|publisher=University of Pennsylvania Press|year=2012 |isbn=978-0812243703 }} *{{cite book |last=Golden |first=Peter Benjamin |author-link=Peter Benjamin Golden |date=1992 |title=An Introduction to the History of the Turkic Peoples: Ethnogenesis and State Formation in Medieval and Early Modern Eurasia and the Middle East |url=https://www.academia.edu/12545004 |publisher=[[Harrassowitz Verlag|Otto Harrassowitz]]|isbn=978-3447032742 }} == Tenglar == * [http://bulgarar.blogspot.com/ Българската Исландия (Balgarskata Islandia), Félag Búlgara á Íslandi (FBÍ)] {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Evrópa}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Búlgaría| ]] f9tmud5666fhuvaz8szqvx7gyif4uwj 0 5355 1958069 1876277 2026-03-31T12:46:45Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958069 wikitext text/x-wiki '''Engidalsskóli''' er [[grunnskóli]] í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Nemendur á aldrinum 6-10 [[ár]]a (1.-4. bekkur) stunda nám við skólann. Að því námi loknu halda halda flestir áfram námi í [[Víðistaðarskóli|Víðistaðarskóla]]. Starfsmenn skólans eru 55. Skólastjóri er Margrét Halldórsdóttir. Frá árinu [[1994]] hefur verið þar deild fyrir [[fötlun|fötluð]] börn. Skólinn sameinaðist [[Víðistaðaskóli|Víðistaðaskóla]] árið 2010 og árgöngum fækkað úr 1.-7. bekk niður í 1.-4. bekk. == Tengt efni== * [[Listi yfir íslenska grunnskóla]] ==Tengill== *[https://www.engidalsskoli.is/ Heimasíða Engidalsskóla] {{Stubbur|skóli}} {{S|1978}} [[Flokkur:Grunnskólar í Hafnarfirði]] ny6i90zwsvlu3oxiqz86obcaxgtiafa 0 5838 1957947 1946635 2026-03-31T11:59:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957947 wikitext text/x-wiki '''MDMA''' (3,4-metýlendíoxýmetamfetamín), best þekkt undir nöfnunum '''alsæla''', [[Molly]] eða '''e-pilla''', er tilbúið [[fenetýlamín]] sem orkar á [[heili|heilann]] á þann hátt að ýta snögglega undir framleiðslu á serótóníni, norepinefrín og dópamín, og einnig sem endurupptökuhemill, Það veldur skynjunaráhrifum hjá neytandanum, til dæmis einlægni, sæluvímu og góðri tilfinningu. Sumir neytendur finna fyrir meiri snertiáhrifum sem að gerir snertingu almennt ánægjulegri. Þrátt fyrir almennar sögusagnir um annað, hefur lyfið ekki almenn kynorkuaukandi áhrif. Sökum hæfni lyfsins til að hjálpa við að draga úr hræðslu við [[sjálfskoðun]] hefur það reynst nytsamlegt í ýmisskonar meðferðartilgangi, þá sérstaklega [[áfallaröskun]], en er ekki viðurkennt sem lyf. Það hafa orðið til nokkur dauðsföll í notkun MDMA, þá sérstaklega vegna [[ofurhiti|ofurhita]] og [[serótónín heilkenni]]s. Brátt [[vökvatap]] getur verið áhætta hjá sumum sem að eru líkamlega virkir á meðan áhrifum stendur og þeim sem gleyma að drekka [[vatn]], því að lyfir getur hulið venjulega skynjun á þreytu eða þorsta. Hið mótstæða getur líka komið fyrir, þegar notandinn drekkur of mikið vatn sem að getur valdið [[natríumskortur|natríumskorti]] (saltskorti í blóði), Mesta hættan stendur samt að því að önnur lyf geta verið blönduð saman við (svo sem [[PMA]], [[DXM]] eða [[amfetamín]]) Langtímaáhrif lyfisins eru ekki vel þekkt og sitja undir miklum ágreiningi. MDMA er þekkt undir ýmsum götunöfnum, eins og ''adam'', "Molly", "mandy", ''alsæla'', ''e-pilla'', ''ella'', ''e'', ''Kúla, cap,'' ''XTC'', ''M&M'' eða ''smartís''. Efnið er algengast í tofluformi en svo er því einnig dreift í kristal eða duftformi {|border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" style="margin-left:1em" |- |colspan="2" align=center bgcolor="#cccccc"|'''MDMA''' |- |[[Efnaheiti]] |3,4-Metýlendíoxýmetamfetamín eða<br />1-(benzó[''d''][1,3]díoxól-5-yl)-''N''-metýlprópan-2-amín |- |[[Efnasamsetning]] |C₁₁H₁₅NO₂ |- |[[Mólmassi]] |193.25 g/mól |- |[[Bræðslumark]] |148 - 153&nbsp;°C ([[saltsýra]]) |- |colspan="2" align="center"|[[Mynd:MDMA racemic.svg|Efnasamsetning MDMA]] |- |} == Saga == Sótt var um einkaleyfi á MDMA aðfangadag jóla [[1914]] af þýska lyfjafyrirtækinu [[Merck]], tveimur árum eftir að það var fyrst búið til. Á þeim tíma var Merck á kerfisbundinn hátt að búa til og sækja um einkaleyfi á ýmsum lyfjasamböndum sem að hægt væri að nýta í læknisfræðilegum tilgangi, og sökum þess lá MDMA gleymt í áraraðir. Þrátt fyrir orðróm um annað, var MDMA aldrei notað til að bæla matarlyst né sem örvandi efni handa hermönnum á stríðstímum. Samt sem áður stundaði Bandaríski herinn rannsóknir á banvænum skömmtum lyfsins á miðjum sjötta áratugnum. Því var gefið nafnið EA-1475. Niðurstöður þessara rannsókna komu ekki fyrir almannasjónir fyrr en árið [[1969]]. MDMA var fyrst kynnt fyrir almenningi af Dr. [[Alexander Shulgin]], á sjöunda áratugnum, sem að ráðlagði notkun þess við meðferðir og kallaði það „glugga“ (hann uppgötvaði það þegar hann var að leita að efnum með svipuð ofskynjunaráhrif og önnur efni sem að unnin voru úr [[múskat (krydd)|múskati]]). Það var notað í meðferðarlegum tilgangi af bandarískum sállæknum (þá sérstaklega á vesturströndinni) vegna einlægnisáhrifa þess þangað til að það var gert ólöglegt árið [[1985]]. Lyfið var fyrst þekkt á íslandi í kringum [[1992]], þegar fyrsta eintakið var gert upptækt af lögreglunni, og jókst fyrst í vinsældum meðal áhugamanna danstónlistar, þá aðallega innan reifmenningarinnar, en síðan barst notkun þess meira á meðal almennings. Eitthvað virðist hafa dregið úr vinsældum þess síðar. == Framboð og neysla == MDMA er yfirleitt tekið í töfluformi. Töflurnar eru til í mörgum „tegundum“, yfirleitt merktar með tákni á töflunni sjálfri. Þessar tegundir hafa yfirleitt lítið að gera með innihaldið því að hver sem er getur framleitt töflur með sama tákni og aðrar þekktar tegundir. Töflur seldar ólöglega, innihalda ekki alltaf eingöngu hreint MDMA. Töflur á svarta markaðinum hafa stundum fundist innihalda skyld efni líkt og [[MDEA]], [[MDA]] og [[MBDB]], og stundum algerlega óskild geðvirk efni eins og [[amfetamín]], [[DXM]], [[efedrín]], [[PMA]], [[koffín]], [[ketamín]] og önnur. Þó að ofskömmtun af MDMA sé sjaldgæf, þá eru (stundum lífshættuleg) viðbrögð við áðurnefndum bætiefnum vel þekkt. MDMA virðist vera eitt af algengustu blönduðu efnum á götunni í dag. Hins vegar virðist það vera ólíklegra að það komi blandað frekar en að það hafi einfaldlega verið skipt út fyrir önnur efni sem að síðan eru seld sem MDMA. Þrátt fyrir að nákvæm greining á Alsælutöflum þarfnast þróaðra rannsóknarstofutækja eins og gasgreiningartækis, er hægt að nota ónákvæmara próf sem að mælir lýting (alkaloid), svokölluð „Marquis svörun“. == Áhrif == === Taugafræðileg áhrif === [[Serótónín]] er eitt af efnasamböndunum í líkamanum sem að ábyrgt fyrir hugarástandi og geðþótta. Það er talið að MDMA valdi því að serótónínbirgðir í heilanum dembi stórum skömmtum af seratóníni inn í [[taugamót]] heilans. Við þessa miklu losun serótóníns kemur sæluvíma lyfsins fram. Auk þess, eykur MDMA magn [[dópamín]]s og [[noradrenalín]]s. <!-- Vantar góða þýðingu á læknisorðinu „transporter“ -- MDMA also raises [[dopamine]] and [[norepinephrine]] levels. These effects are primarily due to MDMA's action on the [[monoamine transporter]]s, SERT (serotonin transporter), DAT (dopamine transporter) and NET (norepinephrine transporter). --> Fyrir utan hættu sem stafar af óhreinum efnum eru aðaláhættur neyslu alsælu[[ofnæmi]]sáhrif, sem eru mjög sjaldgæf, og [[vökvatap]]. Eins og mörg amfetamínskyld efni getur MDMA falið líkamleg viðbrögð við þorsta og þreytu, sérstaklega ef notandi er dansandi eða að öðru leyti líkamlega virkur í langan tíma án þess að neyta vatns í kyrrsetumeðferð er tíðni vökvataps ekki mælanleg og sérfræðingar ráðleggja reglubundnum notendum, í líkamlega virku félagslegu umhverfi, að vera meðvitaðir um vatnsneyslu sína. Enda þótt vökvatap sé óæskilegt, þá er lítill hópur notenda áhyggjufullur yfir ofdrykkju vatns og natríumlækkun í blóði sem getur valdið heilabólgu. Það er þetta sem að olli dauða breska táningsins [[Leah Betts]], sem er eitt fyrsta vel þekkta dauðsfallið tengt notkun MDMA. === Kerfisbundin áhrif === Önnur áhrif fela í sér: * Stækkun sjáaldra sem að eykur ljósnæmi og litarskyni. * Samankrepping á kjálkum eða tannagnístur. * Skakandi sjón. * Almennt eirðarleysi * Tap á matarlyst/bragði * Tap á einbeitni * Dofa * Sveittum höndum/lófum === Langtímaáhrif === Langtímaáhrif eru ennþá frekar óþekkt og mikið umrædd meðal vísindamanna. Sumar tilraunir benda til að langvarandi neysla í stórum skömmtum geti valdið skemmdum á serótónínfrumum í heilanum, hugsanlega í gegnum upptöku [[dópamín]]s inn í serótónínfrumurnar, þar sem að það breytist við efnaskipti í [[vetnisperoxíð]], sem að veldur tæringarskemmdum á innviði frumunar. Þessi áhrif hafa sést í rottuheilum, þar sem að serótónínfrumur dýra sem að gefin hafa verið mjög stórir skammtar af MDMA, yfirleitt einum eða tveimur stærðargráðum meira en venjulegur mannlegur skammtur, hafa yfir langvarandi tíma visnað og orðið gagnslausar. Það hefur stutt undir þessa tilgátu að þegar gefin eru lyf sem að hafa sérhæfð áhrif á endurupptökuhemil seratóníns (þau bindast við endurupptökuop seratónínfrumna og þar af leiðandi loka fyrir aðgöngu [[dópamín]]s, og alls annars, inn í frumuna), með eða rétt á eftir MDMA, virðist það algerlega koma í veg fyrir skemmdir á þessum frumum í rottum sem að gefnar höfðu verið MDMA. Af þessum ástæðum taka margir notendur þannig lyf á meðan, og rétt eftir að hafa tekið, MDMA til að reyna að koma í veg fyrir taugaskemmdir. Þessi lyf eru yfirleitt [[geðdeyfðarlyf]] eins og [[Prozac]] eða [[Zoloft]]. Það má benda á, samt sem áður, að notkun MDMA saman við annan flokk geðdeyfilyfja, þá sérstaklega mónóamínoxídasahemla (td. [[Aurorix]] eða [[Rimarix]]), er stranglega óráðlegt vegna hættu á serótónínveiki. Það er líka til tilraunagögn sem að benda á að langtíma neytendur alsælu eigi við minnisvandamál að stríða. Hvort sem áður, eru svoleiðis rannsóknir bundnar ákveðnum vandamálum sökum þess að notendur alsælu eru líklegir til að taka önnur vímuefni með alsælunni. Þetta veldur erfiðleikum við að sýna fram á afdráttarlausan orsakavald fyrir þessu vandamáli. == MDMA og lögvaldið == MDMA var formlega sett í hóp ólöglegra fíkniefna á íslandi árið [[1986]] með viðbótum nr. 016/1986 við reglugerðum um ávana- og fíkniefni [https://www.reglugerd.is/interpro/dkm/WebGuard.nsf/8f4a7d7ca32eedc1002565000051607a/87648d99ea997c4700256a080030a7e5?OpenDocument]. Kaup og sala á MDMA á Íslandi varða sektum eða fangelsi allt að 6 árum skamkvæmt ''V. kafla. 13. grein'' sömu reglugerðar, ásamt ''III. kafla'' almennra hegningalaga. == Öryggi og velferð == Ólögleg staða lyfsins í mörgum löndum veldur miklum erfiðleikum í rannsókn áhrifa þess. Sum áhrif sem að kennd eru við alsælu, en eru ekki afdráttarlaus, eru eftirtalin: * Vegna ólöglegar stöðu, getur stærð skammts eða hreinleiki töflu verið meiri en óskast eða taflan verið hættuleg til neyslu. * Alsæla hefur áhrif á stjórnun á kerfum líkamans. Stanslaus dans án hlés eða án vatnsneyslu, getur valdið ofhitun og vatnsskorti. Of mikil drykkja á vatni án saltneyslu getur valdið natríumskorti þar af leiðandi heilabólgu. * Notkun alsælu getur ýtt undir þunglyndi og veldur tímabundnu þunglyndi sem eftirköst af neyslu. * Notkun alsælu ásamt annarra lyfja getur verið mjög hættuleg. * Vegna þess að lyfið breytir skynjun, einbeitingu og samhæfingu, er hættulegt að nota ökutæki meðan á notkun stendur. * Langtíma eftirköst eru stórlega aukin við tíða neyslu og stórum skömmtum. * Lítill hluti notenda getur verið mjög viðkvæmur fyrir neyslu MDMA; þetta getur valdi neyslu í fyrsta skipti mjög hættulega. Þessi hópur inniheldur, en er ekki sérstaklega bundinn við, fólk með hjartagalla og fólk sem að vantar hvata sem að brjóta niður lyfið. == Tenglar == * [http://www.saa.is/default.asp?sid_id=9628&tre_rod=001%7C003%7C003%7C&tId=1 Grein frá SÁÁ um Alsælu/Helsælu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050307025756/http://www.saa.is/default.asp?sid_id=9628&tre_rod=001%7C003%7C003%7C&tId=1 |date=2005-03-07 }} * [https://www.reglugerd.is/interpro/dkm/WebGuard.nsf/key2/233-2001 Reglugerð um ávana- og fíkniefni] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050303225433/www.doktor.is/Article.aspx?greinid=693 Grein um alsælu frá doktor.is] [[Flokkur:Vímuefni]] [[bg:Екстази]] [[cs:Extáze (droga)]] [[de:Ecstasy]] [[en:Ecstasy (drug)]] [[eo:Ekstazo]] [[fr:Ecstasy]] [[he:אקסטזי]] [[ja:エクスタシー (薬物)]] [[ko:엑스터시]] [[nl:Ecstasy]] [[no:Ecstasy]] [[pl:Ecstasy]] [[pt:Ecstasy]] [[ru:Экстази]] [[sr:Екстази]] [[sv:Ecstasy]] eb2r7bl2gji2cj4wr1mvse9wob7351f 0 6261 1958417 1953584 2026-04-01T05:23:43Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958417 wikitext text/x-wiki '''Björn Jónsson''' á [[Skarðsá]] ([[1574]] – [[29. júní]] [[1655]]) var [[lögréttumaður]] en einkum þekktur sem höfundur [[Skarðsárannáll|Skarðsárannáls]]. Hann var sonur Jóns Jónssonar bónda á [[Ingveldarstaðir|Ingveldarstöðum]] á [[Reykjaströnd]] í [[Skagafjörður|Skagafirði]] og Guðrúnar Ketilsdóttur en missti föður sinn átta ára gamall og ólst upp hjá [[Sigurður Jónsson lögmaður|Sigurði Jónssyni]] [[Lögmaður|lögmanni]] af [[Svalbarðsætt]], bróður [[Magnús Jónsson prúði|Magnúsar prúða]]. Hann bjó á Skarðsá í Skagafirði frá [[1605]] til dauðadags og varð lögréttumaður árið [[1616]]. Hann lést úr [[steinsótt]]. Björn var óskólagenginn en eftir hann liggja meðal annars skýringar á [[lögbók]]um og samantekt um [[Tyrkjaránið]]. [[Þorlákur Skúlason]] [[Hólabiskupar|biskup]] fékk hann til að rita annála og er sagt að hann hafi fengið tólf [[ríkisdalur|ríkisdali]] árlega fyrir ritunina. Skarðsárannáll er ein af helstu heimildum um atburði á [[Ísland]]i frá [[1400]] til [[1640]]. ==Tenglar== * [http://baekur.is/bok/000043701/Annalar_THess_froma_og ''Skarðsárannáll'' (útg. 1774) á Bækur.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://handrit.is/en/biography/view/BjoJon006 Handrit tengd Birni Jónssyni á Handrit.is] {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1574|1655}} [[Flokkur:Íslenskir annálahöfundar]] 9hplospuc80292kqx9zgzywf2n48l89 0 6263 1958105 1773620 2026-03-31T12:56:19Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958105 wikitext text/x-wiki '''Gaggenau''' er [[Þýskaland|þýskt]] [[Iðnaður|iðnfyrirtæki]] sem sérhæfir sig í framleiðslu [[eldhús]]tækja, aðallega eldunartækja. Fyrirtækið er staðsett í [[Gaggenau (bær)|samnefndum bæ]] í vesturhluta [[Baden-Württemberg]], í jaðri [[Svartiskógur|Svartaskógar]]. ==Saga fyrirtækisins== Verksmiðja til að framleiða nagla og hamra var stofnsett í bænum Gaggenau árið [[1683]] með leyfi frá [[Ludwig Wilhelm von Baden]] (''Tyrkja-Lúðvík''), [[Markgreifi|markgreifa]] af [[Baden-Baden]]. Skömmu áður hafði uppgötvast [[járngrýti]] í nálægum dal árinnar [[Murg]], sem rennur í Rínarfljót. Í [[Iðnbyltingin|Iðnbyltingunni]] varð verksmiðjan smám saman þekkt fyrir nýsköpun á sviði framleiðslu [[stál]]vöru, svo sem [[reiðhjól]]a, [[kolaofn]]a og [[gasofn]]a. Árið [[1961]] komst fyrirtækið í eigu [[Georg von Blanquet]] sem gerði það að merki sem sérhæfði sig í framleiðslu nútíma eldunartækja. ==Heimildir== * [https://www.gaggenau.com/ Vefsíða Gaggenau] [[Flokkur:Þýsk fyrirtæki]] o1cty3lo3bcajdctn0bx7at8q85llm9 0 8168 1958195 1796019 2026-03-31T13:30:45Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958195 wikitext text/x-wiki <onlyinclude> [[Mynd:Feuerbach_Ludwig.jpg|thumb|right|[[Ludwig Feuerbach]] taldi trúna vera mannlega uppfinningu og að hlutverk hennar væri að uppfylla óskir fólks.]] '''Trúleysi''' er sú afstaða að [[trú]]a ekki á [[yfirnáttúruleiki|yfirnáttúrulegar verur]] eða öfl, þar með talda [[guð]]i. Orðið „trúleysi“ er stundum notað sem samheiti fyrir orðið „[[guðleysi]]“, þótt það síðarnefnda útiloki ekki endilega trú á yfirnáttúru aðra en guði. </onlyinclude> Stundum er gerður greinarmunur á ''sterku'' og ''veiku trúleysi''. Veikt trúleysi felur þá í sér að trúa ekki á tilvist æðri máttarvalda, svo sem guðs eða guða, en sterkt trúleysi felur í sér sannfæringu um að æðri máttarvöld séu ekki til<ref>Eyja Margrét Brynjarsdóttir. „Hver er skilgreiningin á trúleysingja?“. ''Vísindavefurinn'' 11.5.2001. https://visindavefur.hi.is/?id=1589{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. (Skoðað 24.4.2007).</ref> eða að fullyrðingar um guð séu beinlínis merkingarlausar. == Sterkt og veikt trúleysi == Heimspekingar á borð við [[Antony Flew]]<ref>Flew (1976): 14 o.áfr.</ref> og [[Michael Martin]] hafa greint á milli sterks og veiks trúleysis.<ref>Sjá einnig Eyju Margréti Brynjarsdóttur. „Hver er skilgreiningin á trúleysingja?“. ''Vísindavefurinn'' 11.5.2001. https://visindavefur.hi.is/?id=1589{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. (Skoðað 22.4.2008).</ref> Sterkt trúleysi er fólgið í þeirri skoðun að guð eða æðri máttarvöld séu ekki til. Veikt trúleysi er fólgið í öllu öðru guðleysi, allt frá þeirri skoðun að það sé ekki hægt að vita neitt um tilvist guðs til þess að hafa ekki velt fyrir sér hvort guð sé til eða ekki til. Samkvæmt þessari flokkun eru allir þeir trúleysingjar — annaðhvort veikir eða sterkir trúleysingjar — sem eru ekki beinlínis guðstrúar. Þannig mætti samkvæmt þessum greinarmuni skipta öllu fólki í tvo hópa, annars vegar þá sem trúa á guð eða guði og hins vegar þá sem hafa ekki guðstrú (eru ekki þeirrar skoðunar að guð eða guðir séu til); Þeir fyrrnefndu eru þá trúaðir en þeir síðarnefndu trúleysingjar. Síðari hópnum —trúleysingjum — er svo skipt í tvennt, þannig að veikir trúleysingjar eru þeir sem hafa ekki þá skoðun að guð sé til en eru ekki ''endilega'' heldur þeirrar skoðunar að guð sé ekki til; en sterkir trúleysingjar eru þeir sem hafa ekki þá skoðun að guð sé til en hafa á hinn bóginn þá skoðun að guð sé ekki til. Orðanotkunin ''veikt'' og ''sterkt'' trúleysi er tiltölulega ný af nálinni. Samsvarandi skipting í ''jákvætt'' og ''neikvætt'' trúleysi hefur stundum verið notuð í heimspeki. Gegn sterku trúleysi er stundum sagt að ef ekki er hægt að vita hvort guð er til eða ekki, þá sé trúleysi líka eins konar trú. Gegn því benda trúleysingjar gjarnan á að ekki allar staðhæfingar séu jafn sennilegar og það eigi við um staðhæfingar um tilvist guðs. Af þessum sökum kjósa sumir trúleysingjar, eins og [[Richard Dawkins]], að greina á milli guðstrúar, veiks trúleysis og sterks trúleysis eftir því hversu sennileg viðkomandi telur að staðhæfingin „Guð er til“ sé.<ref>Dawkins (2006): 50.</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir og frekari fróðleikur == * Baggini, Julian. ''Atheism: A Very Short Introduction'' (Oxford: Oxford University Press, 2003). ISBN 0-19-280424-3 * Berman, David. ''A History of Atheism in Britain: From Hobbes to Russell'' (London: Routledge, 1990). ISBN 0-415-04727-7 * Buckley, M.J. ''At the Origins of Modern Atheism'' (New Haven, CT: Yale University Press, 1990). ISBN 0-300-04897-1 * Dawkins, Richard. ''The GOD Delusion'' (New York: Houghton Mifflin, 2006). ISBN 0-618-68000-4 * Flew, Antony. „The Presumption of Atheism“ í ''The Presumption of Atheism and other Philosophical Essays on God, Freedom, and Immortality'' (New York: Barnes and Noble, 1976). * Gaskin, J.C.A. (ritstj.). ''Varieties of Unbelief: From Epicurus to Sartre'' (New York: Macmillan, 1989). ISBN 0-02-340681-X * Harris, Sam. ''Letter to a Christian Nation'' (Alfred A Knopf, 2006). ISBN 0-307-26577-3 * Harris, Sam. ''The End of Faith: Religion, Terror, and the Future of Reason'' (New York: W.W. Norton, 2004). ISBN 0-393-32765-5 * Hitchins, Cristopher. ''God is not Great: How Religion Poisons Everything'' (New York: Twelve, 2007). ISBN 0-446-57980-7 * Krueger, D.E. ''What is Atheism?: A Short Introduction'' (New York: Prometheus, 1998). ISBN 1-57392-214-5 * Mackie, J.L. ''The Miracle of Theism: Arguments For and Against the Existence of God'' (Oxford: Oxford University Press, 1982). ISBN 0-19-824682-X * Martin, Michael (ritstj.). ''The Cambridge Companion to Atheism'' (Cambridge: Cambridge University Press, 2006 [2007]). ISBN 0-521-60367-6 * Martin, Michael. ''The Case Against Christianity'' (Philadelphia: Temple University Press, 1991). ISBN 1-56639-081-8 * Mills, David. ''Atheist Universe: The Thinking Person's Answer to Christian Fundamentalism'' (Berkeley, CA: Ulysses Press, 2006). ISBN 1-56975-567-1 * Nielsen, Kai ''Atheism & Philosophy'' (Amherst, NY: Prometheus Books, 2005). ISBN 1-59102-298-3 * Rowe, William L. „Atheism“ hjá Edward Craig (ritstj.) ''Routledge Encyclopedia of Philosophy'' (London: Routledge, 1998). * Sharpe, R.A. ''The Moral Case Against Religious Belief'' (London: SCM Press, 1997). ISBN 0-334-02680-6 * Smith, George. ''Atheism: The Case Against God'' (1974). ISBN 0-87975-124-X * Stenger, Victor J. ''God: the Failed Hypothesis. How Science Shows That God Does Not Exist'' (Amherst, NY: Prometheus Books, 2007). ISBN 978-1-59102-481-1 * Thrower, James ''A Short History of Western Atheism'' (London: Pemberton, 1971). ISBN 0-301-71101-1 * Walters, Kerry. ''Atheism: A Guide for the Perplexed'' (New York: Continuum, 2010). ISBN 0-8264-2493-7 == Tenglar == {{Wikivitnun|trúleysi}} * [http://www.vantru.is Vantrú.is] {{Stubbur}} [[Flokkur:Trúleysi| ]] 3233dzt9elq6734k5047033enuxjzud 0 8549 1958320 1955545 2026-03-31T15:13:40Z TKSnaevarr 53243 /* Kvikmyndaskrá */ 1958320 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Stanley Kubrick | mynd = Stanley Kubrick in Dr. Strangelove Trailer (4) Cropped.jpg | mynd_texti = Stanley Kubrick árið 1964. | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1928|07|26}} | fæðingarstaður = [[New York-borg]] í Bandaríkjunum | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1999|03|7|1928|07|26}} | dánarstaður = Childwickbury í [[Hertfordshire]] á Englandi | starf = {{hlist|Kvikmyndagerðarmaður|Ljósmyndari}} | maki = {{g|Toba Metz|1948|1951}}<br>{{g|Ruth Sobotka|1955|1957}}<br>​{{g|Christiane Harlan|1958}}​ | börn = 2 | undirskrift = Stanley_Kubrick_Signature.svg }} '''Stanley Kubrick''' (26. júlí 1928 – 7. mars 1999) var [[BNA|bandarískur]] [[kvikmyndaleikstjóri]]. Myndir hans eru taldar hafa markað tímamót í [[Kvikmyndasaga|kvikmyndasögu]] [[20. öldin|20. aldar]]. Notkun hans á klassískri tónlist í myndum sínum einkenndi stíl hans. Meðal þekktustu mynda hans eru ''[[Dr. Strangelove]]'' (1964), ''[[2001: Geimferðin langa]]'' (1968) og ''[[A Clockwork Orange (kvikmynd)|A Clockwork Orange]]'' (1971). == Kvikmyndaskrá == ;Stuttar heimildarmyndir * ''[[Day of the Fight]]'' (1951) * ''[[Flying Padre]]'' (1951) * ''[[The Seafarers]]'' (1953) ;Kvikmyndir {| class="wikitable" |- " ! Ár !! Upprunalegur titill !Íslenskur titill!! Verðlaun/Afhendingar |- | 1953 || ''[[Fear and Desire]]'' | || |- | 1955 || ''[[Killer's Kiss]]'' | || |- | 1956 || ''[[The Killing]]'' | || Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta kvikmyndin |- | 1957 || ''[[Paths of Glory]]'' |''Frægðarbrautin'' eða ''Vegir dýrðarinnar''|| Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta kvikmyndin |- | 1960 || ''[[Spartacus (kvikmynd frá 1960)|Spartacus]]'' | || Tilnefnd fyrir 6 Óskarsverðlaun, vann 4: '''Besti leikari í aukahlutverki, Besta Listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besta búningahönnun'<nowiki/>'', Besta klipping, Besta tónlist <br /> Tilnefnd fyrir 6 Golden Globe, Vann 1: '''''<nowiki/>''Besta Drama myndin'', Besti Drama leikari, Besti leikstjóri, Besta frumsamda lagið, Besti leikari í aukahlutverki <br /> Tilnefnd fyrir BAFTA: Besta myndin. |- | 1962 || colspan="2" | ''[[Lolita (kvikmynd frá 1962)|Lolita]]'' || Tilnefnd fyrir Óskarsverðlaun: Besta handrit byggt á áður útgefnu efni <br /> Tilnefnd fyrir 5 Golden Globe, Vann 1: '''Besti nýkomandi – kvennhlutverki''', Besti drama leikari, Besta drama leikkonan, Besti leikstjóri, Besti leikari í aukahlutverki <br /> Tilnefnd fyrir BAFTA: Best leikari |- | 1964 || ''[[Dr. Strangelove|Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb]]'' |''[[Dr. Strangelove|Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna]]''|| Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun:Besti leikari, Besti leikari, Besta myndin, Besta handrit á áður útgefnu efni <br /> Tilnefnd fyrir 6 BAFTA, Vann 3: '''Besta breska listræna stjórnunin, Besta breska myndin, Besta myndin''', Besti breski leikarinn, Besta breska handritið, Besti erlenti leikarinn |- | 1968 || ''[[2001: Geimferðin langa|2001: A Space Odyssey]]'' |''[[2001: Geimferðin langa]]''|| Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun, Vann 1 : '''Bestu tæknibrellur''', Besti leikstjórinn, Besta listræna stjórnun, Besta frumsanda handrit <br /> Tilnefnd fyrir 4 BAFTA, Vann 3: '''Besta listræna stjórnun, Besta myndataka, Besta hljóðið''', Besta myndin |- | 1971 || ''[[A Clockwork Orange (kvikmynd)|A Clockwork Orange]]'' | ''Vélgengt glóaldin'' || Tilnefnd fyrir 4 Óskarsverðlaun: Besti leikstjórin, Besta klipping, Besta myndin, Besta handritið byggt á áður útgefnu efni <br /> Tilnefnd fyrir 3 Golden Globe: Besta leikstjórn, Besta Drama myndin, Besti Drama leikari <br /> Tilnefnd fyrir 7 BAFTA: Besta listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besti leikstjórin, Besta myndin, Besta klipping, Besta handritið, Besta hljóðið |- | 1975 || colspan="2" | ''[[Barry Lyndon]]'' || Tilnefnd fyrir 7 Óskarsverðlaun, Vann 4: '''Besta listræna stjórnun, Besta myndatakan, Besta búningahönnun, Best frumsamda lag''', Besti leikstjóri, Besta myndin, Besta handrit byggt á áður útgefnu efni <br /> Tilnefnd fyrir 2 Golden Globe: Besti leikstjóri, Besta Drama myndin <br /> Tilnefnd fyrir 5 BAFTA, Vann 2: '''Besta myndatakan, Besti leikstjórin''', Besta listræna stjórnun, Besta búningahönnun, Besta myndin |- | 1980 || ''[[Duld (kvikmynd)|The Shining]]'' |''[[Duld (kvikmynd)|Duld]]''|| |- | 1987 || ''[[Skothylkið|Full Metal Jacket]]'' |''[[Skothylkið]]''|| Tilnefnd fyrir Óskarsverðlaun: Besta handrit byggt á áður útgefnu efni <br /> Tilnefnd fyrir Golden Globe: Besti leikari í aukahlutverki <br /> Tilnefnd fyrir 2 BAFTA: Best hljóðið, Bestu tæknibrellur |- | 1999 || ''[[Gallokuð augu|Eyes Wide Shut]]'' | ''Gallokuð augu'' eða ''Steinblindur'' || Tilnefnd fyrir Golden Globe: Besta frumsamda lagið |} == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=436392&pageSelected=6&lang=0 ''Síðasti risinn''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=436394&pageSelected=7&lang=0 ''Leikstjóri aldarinnar''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1999]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Stubbur|æviágrip}} {{fde|1928|1999|Kubrick, Stanley}} [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar|Kubrick, Stanley]] nkja5pziqn6ga6wwi45ipyk34svvd4g 0 8578 1957964 1849337 2026-03-31T12:11:23Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957964 wikitext text/x-wiki {{land | nafn=Konungs­ríkið Mar­okkó | nafn_á_frummáli = المملكة المغربية<br />Al Mamlaka al-Maghrebiya | nafn_í_eignarfalli = Marokkó | fáni = Flag of Morocco.svg | skjaldarmerki = Coat of arms of Morocco.svg | kjörorð = الله، الوطن، الملك <br />Allah, al Waţan, al Malik | kjörorð_tungumál = arabíska | kjörorð_þýðing = Guð, Landið, Konungurinn | staðsetningarkort = Morocco_(orthographic_projection%2C_WS_claimed).svg | tungumál = [[arabíska]], [[tamazight]] | höfuðborg = [[Rabat]] | stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Konungur Marokkó|Konungur]] | nafn_leiðtoga1 = [[Múhameð 6. af Marokkó|Múhameð 6.]] | titill_leiðtoga2 = [[Forsætisráðherra Marokkó|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga2 = [[Aziz Akhannouch]] | stærðarsæti = 57 | flatarmál = 446.550 (710.850 með Vestur-Sahara) | hlutfall_vatns = 0,06 | mannfjöldasæti = 39 | mannfjöldaár = 2020 | fólksfjöldi = 37.112.080 | íbúar_á_ferkílómetra = 50 | VLF_ár = 2019 | VLF_sæti = 58 | VLF = 332,358 | VLF_á_mann = 9.339 | VLF_á_mann_sæti = 153 | VÞL = {{hækkun}} 0.686 | VÞL_ár = 2019 | VÞL_sæti = 121 | staða = Stofnun | atburður1 = [[Ídrisætt]] | dagsetning1 = 788 | atburður2 = [[Alavíætt]] | dagsetning2 = 1631 | atburður3 = Verndarríki [[Frakkland]]s | dagsetning3 = 30. mars 1912 | atburður4 = Sjálfstæði | dagsetning4 = 7. apríl 1956 | gjaldmiðill = [[díram]] | tímabelti = [[UTC]] | þjóðsöngur = [[Hymne Cherifien]] | tld = ma | símakóði = +212 }} '''Marokkó''' ([[arabíska]]: المغرب‎ ''al-Maġrib''; [[berbíska]]: ⵍⵎⴰⵖⵔⵉⴱ ''Lmaġrib'') er [[konungsríki]] í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]] með strandlengju meðfram [[Atlantshaf]]i í vestri og [[Miðjarðarhaf]]i í norðri. Landamæri liggja að [[Vestur-Sahara]] í suðri, og [[Alsír]] í austri, en landamærin að Alsír eru lokuð vegna átaka um yfirráð yfir Vestur-Sahara. Arabískt nafn landsins merkir „vesturríkið“ eða „vestrið“, en ''[[Maghreb]]'' er líka heiti á norðvesturhluta Afríku. Marokkó gerir tilkall til landsvæðisins Vestur-Sahara sem hefur verið undir marokkóskri stjórn að meira eða minna leyti síðan [[1975]], en þau yfirráð hafa ekki verið viðurkennd af alþjóðasamfélaginu. Sé Vestur-Sahara talin til Marokkó, eru ennfremur landamæri við [[Máritanía|Máritaníu]] til suðausturs, en annars liggja Marokkó og Máritanía ekki saman. [[Spánn|Spænsku]] [[útlenda|útlendurnar]] [[Ceuta]] og [[Melilla]] eru á strönd Marokkó sem gerir tilkall til þeirra, auk eyjunnar [[Perejil]] sem er aðeins 200 metra frá strönd Marokkó í [[Gíbraltarsund]]i. Undan vesturströnd Marokkó eru hinar spænsku [[Kanaríeyjar]] en landhelgismörkin milli Marokkó og eyjanna eru líka umdeild. Í Marokkó ríkir [[þingbundin konungsstjórn]] þar sem [[marokkóska þingið]] er þjóðkjörið en [[konungur Marokkó]] hefur mikil völd, sérstaklega í málefnum hersins, utanríkismálum og trúmálum. Konungur getur gefið út konunglegar tilskipanir sem hafa lagagildi og leyst þingið upp. == Heiti == Fullt heiti Marokkó á arabísku er {{lang|ar|المملكة المغربية}} ''al-Mamlakah al-Maghribiyyah'' sem þýða má „konungsríki vestursins“, þótt „vestur“ sé ''al-Gharb'' á arabísku. Arabískir sagnaritarar miðalda notuðu stundum heitið ''al-Maghrib al-Aqṣá'' sem merkir „ysta vestrið“ til að greina landið frá nágrannahéruðum, sem þá voru nefnd ''al-Maghrib al-Awsaṭ'' sem merkir „miðvestrið“ ([[Alsír]]) og ''al-Maghrib al-Adná'' „nærvestrið“ ([[Túnis]]).<ref>{{cite book |last=Yahya |first=Dahiru |title=Morocco in the Sixteenth Century |year=1981 |publisher=Longman |page=18 }}</ref> Heitið Marokkó er dregið af heiti borgarinnar [[Marrakess]], sem var höfuðborg landsins á tímum [[Almoravídar|Almoravída]] og [[Almóhadar|Almóhada]].<ref>{{cite web |url=https://www.statoids.com/uma.html |title=Regions of Morocco |access-date=7 September 2007 |work=statoids.com }}</ref> Uppruni heitisins er umdeildur.<ref>{{cite book |last=Shillington |first=Kevin |date=2005 |title=Encyclopedia of African history |url=https://archive.org/details/encyclopediaafri13shil |location=London/New York |publisher=Fitzroy Dearborn |page=[https://archive.org/details/encyclopediaafri13shil/page/n986 948] }}</ref> Líklega er það dregið af berbíska orðinu ⴰⵎⵓⵔ ⵏ ⵡⴰⴽⵓⵛ ''amur (n) w'akush'' „land guðs“.<ref>{{cite book |last=Nanjira |first=Daniel Don |date=2010 |title=African Foreign Policy and Diplomacy From Antiquity to the 21st Century |publisher=[[ABC-CLIO]] |page=208 }}</ref> Í dag nefnist borgin ''Mṛṛakc'' á berbísku. Á [[tyrkneska|tyrknesku]] nefnist Marokkó ''Fas'', sem er dregið af hinni fornu höfuðborg [[Fes]]. Í öðrum löndum Arabaheimsins, til dæmis í ritum frá Egyptalandi og Mið-Austurlöndum, fyrir 20. öld var algengasta heiti Marokkó {{lang|ar|مراكش}} ''Murrakush''.<ref>{{Cite book |last=Gershovich |first=Moshe |date=2012-10-12 |title=French Military Rule in Morocco |doi=10.4324/9780203044988 |isbn=9780203044988 }}</ref> Það nafn er enn notað í sumum málum, eins og [[persneska|persnesku]], [[úrdú]] og [[púnjabíska|púnjabísku]]. Heiti landsins á flestum Evrópumálum er dregið af spænska orðinu ''Marruecos''. ==Landfræði== [[File:Atlas Mountains snow cover.jpg|thumb|[[Toubkal]] er hæsti tindur Norðvestur-Afríku, 4.167 metrar á hæð.]] [[File:Panorama Djebel el Kest.jpg|thumb|Hluti [[Anti-Atlasfjöll|Anti-Atlasfjalla]] við [[Tafraout]].]] [[File:Morocco Atlas 01.jpg|thumb|Gamall [[atlantssedrus]] í Atlasfjöllum.]] Marokkó á strönd að [[Atlantshaf]]i sem nær framhjá [[Gíbraltarsund]]i að [[Miðjarðarhaf]]i. Marokkó á landamæri að [[Spánn|Spáni]] í norðri (landhelgismörk um mitt sundið og landamæri að þremur litlum útlendum Spánar, [[Ceuta]], [[Melilla]] og [[Peñón de Vélez de la Gomera]]), [[Alsír]] í austri og [[Vestur-Sahara]] í suðri. Þar sem Marokkó ræður í reynd yfir stærstum hluta Vestur-Sahara á það líka landamæri að [[Máritanía|Máritaníu]] í suðri. Alþjóðlega viðurkennd landamæri landsins liggja milli 27. og 36. breiddargráðu norður, og 1. og 14. lengdargráðu vestur. Ef Vestur-Sahara er bætt við liggur Marokkó að mestu milli 21. og 36. breiddargráðu norður og 1. og 17. lengdargráðu vestur (skaginn [[Ras Nouadhibou]] er eilítið sunnar en 21˚ og vestar en 17˚). Landfræði Marokkó nær frá ströndum við Atlantshaf, að fjöllum og inn í [[Sahara]]eyðimörkina. Marokkó er [[Norður-Afríka|Norður-Afríkuland]] og eitt af þremur löndum heims sem á strönd bæði að Atlantshafi og Miðjarðarhafi (ásamt Spáni og Frakklandi). Stórir hlutar landsins eru fjalllendi. [[Atlasfjöll]] eru aðallega í miðju og suðurhluta landsins. [[Riffjöll]] eru í norðurhlutanum. Báðir fjallgarðarnir eru aðallega byggðir [[Berbar|Berbum]]. Marokkó utan Vestur-Sahara er 57. stærsta land heims. Alsír á landamæri að Marokkó í austri og suðaustri, en landamærin milli landanna hafa verið lokuð frá 1994. Spánn ræður yfir fimm [[útlenda|útlendum]] á og við Miðjarðarhafsströnd Marokkó: [[Ceuta]], [[Melilla]], [[Peñón de Vélez de la Gomera]], [[Peñón de Alhucemas]], eyjunum [[Islas Chafarinas]] og umdeildu smáeyjunni [[Isla Perejil]]. [[Kanaríeyjar]], undan Atlantshafsströnd Marokkó, heyra líka til Spánar, en [[Madeira]] í norðri er hluti af [[Portúgal]]. Í norðri liggur Marokkó að Gíbraltarsundi sem er fjölfarin siglingaleið milli Atlantshafs og Miðjarðarhafs. Riffjöll ná yfir landsvæði sem liggur að Miðjarðarhafi frá norðvestri til norðausturs. Atlasfjöll mynda fjallshrygg eftir miðju landsins frá norðaustri til suðvesturs. Mest af suðausturhluta landsins er í Saharaeyðimörkinni. Þar er mjög dreifbýlt og lítið um ræktarland. Flestir íbúar Marokkó búa norðan við fjöllin, en sunnan megin er Vestur-Sahara, fyrrum spænsk nýlenda sem Marokkó lagði undir sig árið 1975 (sjá [[Græna gangan]]). Marokkó lítur á Vestur-Sahara sem hluta af sínu landi og kallar það [[Suðurhéruð Marokkó]], en það tilkall nýtur takmarkaðrar alþjóðlegrar viðurkenningar. Höfuðborg Marokkó er [[Rabat]], en stærsta borgin er aðalhafnarborgin, [[Casablanca]]. Aðrar borgir með yfir 500.000 íbúa samkvæmt manntali frá 2014 eru [[Fes]], [[Marrakess]], [[Meknes]], [[Salé]] og [[Tangier]].<ref name=moroccocensus2014>{{cite web |url=https://rgph2014.hcp.ma/file/166326/ |title=POPULATION LÉGALE DES RÉGIONS, PROVINCES, PRÉFECTURES, MUNICIPALITÉS, ARRONDISSEMENTS ET COMMUNES DU ROYAUME D'APRÈS LES RÉSULTATS DU RGPH 2014 |language=ar, fr |publisher=High Commission for Planning, Morocco |date=8. apríl 2015 |access-date=29. september 2017}}</ref> ==Stjórnmál== === Stjórnsýslueiningar === [[File:Administrative Regions of Morocco.jpg|thumb|Héruð Marokkó (utan Vestur-Sahara).]] Marokkó skiptist opinberlega í 12 [[héruð Marokkó|héruð]],<ref name=reg>{{cite web |url=http://www.pncl.gov.ma/fr/EspaceJuridique/DocLib/d%C3%A9cret%20fixant%20le%20nombre%20des%20r%C3%A9gions.pdf |title=Décret fixant le nom des régions |access-date=11. júlí 2015 |work=Portail National des Collectivités Territoriales |language=fr |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518083233/http://www.pncl.gov.ma/fr/EspaceJuridique/DocLib/d%C3%A9cret%20fixant%20le%20nombre%20des%20r%C3%A9gions.pdf |archive-date=18. maí 2015}}</ref> sem aftur skiptast í 62 sýslur og 13 lögregluumdæmi.<ref>{{cite web|url=https://www.statoids.com/yma.html|title=Morocco Prefectures|website=www.statoids.com}}</ref> '''Héruð''' # [[Tanger-Tetouan-Al Hoceima]] # [[Oriental (Marokkó)|Oriental]] # [[Fès-Meknès]] # [[Rabat-Salé-Kénitra]] # [[Béni Mellal-Khénifra]] # [[Casablanca-Settat]] # [[Marrakech-Safi]] # [[Drâa-Tafilalet]] # [[Souss-Massa]] # [[Guelmim-Oued Noun]] # [[Laâyoune-Sakia El Hamra]] # [[Dakhla-Oued Ed-Dahab]] ==Efnahagur== [[File:Morocco_Exports_Treemap_2017.svg|thumb|Útflutningsafurðir Marokkó árið 2017.]] Hagkerfi Marokkó er talið vera tiltölulega [[frjálslynt markaðshagkerfi]]. Frá 1993 hefur landið staðið fyrir [[einkavæðing]]u tiltekinna atvinnugeira sem áður heyrðu undir [[ríkisstjórn Marokkó]].<ref>{{cite book |last=Leonard |first=Thomas M. |title=Encyclopedia of the Developing World |publisher= Taylor & Francis |isbn=978-0-415-97663-3 |page=1085 |year=2006}}</ref> Marokkó hefur aukið vægi sitt í viðskiptalífi Afríku,<ref>[http://www.moroccobusinessnews.com/Content/Article.asp?idr=18&id=1299 Morocco major economic player in Africa, researcher] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304222839/http://www.moroccobusinessnews.com/Content/Article.asp?idr=18&id=1299 |date=2016-03-04 }}. Moroccobusinessnews.com (16. desember 2009). Sótt 17. apríl 2015.</ref> og er 5. stærsta hagkerfi álfunnar. ''[[The Economist]]'' mat lífsgæði í Marokkó þau mestu í Afríku, meiri en í Suður-Afríku, árið 2018. Síðan þá hefur Marokkó fallið niður í 4. sæti, á eftir [[Egyptaland]]i. Efnahagsumbætur stjórnvalda og stöðugur vöxtur upp á 4-5% frá 2000 til 2007, þar á meðal 4,9% hagvöxtur milli ára frá 2003 til 2007, hefur styrkt efnahag Marokkó verulega miðað við nokkrum árum fyrr.<ref>{{cite web|url=http://english.nuqudy.com/General_Overview/North_Africa/IMF_Gives_Morocco_P-875|title=IMF Gives Morocco Positive Review. nuqudy.com (2012-02-09).|access-date=2021-10-01|archive-date=2017-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630031256/http://english.nuqudy.com/General_Overview/North_Africa/IMF_Gives_Morocco_P-875|url-status=dead}}</ref> Um helmingur landsframleiðslu kemur frá þjónustugeiranum og um fjórðungur frá iðnaði, aðallega námavinnslu og framleiðsluiðnaði. Mestur vöxtur hefur verið í ferðaþjónustu, fjarskiptaþjónustu, upplýsingatækni og textílframleiðslu. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Stubbur|afríka}} {{Arababandalagið}} {{Afríka}} [[Flokkur:Marokkó]] [[Flokkur:Arababandalagið]] 28sxg43gk9gg9awas4s4qriwt7w2xvz 0 10479 1958019 1847869 2026-03-31T12:29:32Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958019 wikitext text/x-wiki '''Ólafur pái Höskuldsson'''<ref>Ólafur Pái sbr. {{Cite web|url=https://www.snerpa.is/net/isl/laxdal.htm|title=Laxdæla saga - 31. kafli|website=www.snerpa.is|access-date=}} {{Cite web|url=https://vefir.mms.is/flettibaekur/namsefni/LAXDAELAsaga/18/|title=Laxdæla saga - 4. kafli|website=mms.is}} en einnig kallaður Ólafur Pá sbr. {{Cite web|url=https://baekur.is/bok/067237f9-2777-4a5f-b145-d4dfda796a47/0/148/Laxdaela/?iabr=on#page/n147/mode/2up|title=Laxdæla Saga - Bls. 120|website=baekur.is|access-date=2024-02-06|archive-date=2024-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240206190746/https://baekur.is/bok/067237f9-2777-4a5f-b145-d4dfda796a47/0/148/Laxdaela/?iabr=on#page/n147/mode/2up|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://stafsetning.arnastofnun.is/fletta/92661|title=Íslensk stafsetningarorðabók|website=stafsetning.arnastofnun.is|access-date=2024-02-06}}</ref> ([[Fornnorræna|forníslenska]]: ''Olafr pá Höskuldsson'',<ref>{{Cite web|url=https://baekur.is/bok/067237f9-2777-4a5f-b145-d4dfda796a47/0/148/Laxdaela/?iabr=on#page/n147/mode/2up|title=Bækur.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=baekur.is|language=is|access-date=2024-02-06|archive-date=2024-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20240206190746/https://baekur.is/bok/067237f9-2777-4a5f-b145-d4dfda796a47/0/148/Laxdaela/?iabr=on#page/n147/mode/2up|url-status=dead}} Bls. 120</ref> 10. öld) var sonur [[Höskuldur Dala-Kollsson|Höskuldar Dala-Kollssonar]] stórbónda og höfðingja á [[Höskuldsstaðir (Laxárdal)|Höskuldsstöðum]] í [[Laxárdalur (Dalasýslu)|Laxárdal]] í Dalasýslu og ambáttar hans, [[Melkorka Mýrkjartansdóttir|Melkorku Mýrkjartansdóttur]]. Melkorka neitaði að tala og héldu menn að hún væri mállaus, en þegar Ólafur var nokkurra ára kom faðir hans að þeim þar sem Melkorka sagði syni sínum sögur í hvammi fyrir neðan bæjarhólinn. Kom þá í ljós að hún var konungsdóttir frá Írlandi. Ólafur var látinn heita eftir Ólafi feilan bónda í [[Hvammur í Dölum|Hvammi]] í [[Hvammssveit]], en hann var móðurbróðir Höskuldar og dó skömmu áður en Ólafur pái fæddist. Frá 7 ára aldri var hann í fóstri hjá Þórði godda á [[Goddastaðir|Goddastöðum]] í Laxárdal og mannaðist vel. Ólafur pái var skartmaður mikill þegar hann óx úr grasi og var það orsök viðurnefnisins, sem Höskuldur faðir hans gaf honum. Hálfbræður hans voru Þorleikur og Bárður og hálfsystir hans var [[Hallgerður langbrók]] og var hann því mágur [[Gunnar á Hlíðarenda|Gunnars á Hlíðarenda]]. Er Ólafur var átján vetra fór hann í frægðarför til [[Írland]]s að finna Mýrkjartan afa sinn, sem tók honum vel og gerði honum mikinn sóma. Einnig hlaut hann mikinn sóma af [[Haraldur gráfeldur|Haraldi]] Eiríkssyni Noregskonungi, sem hafði hann í miklum metum og kom hann stórríkur til baka úr för sinni að tveimur árum liðnum. Ólafur pái kvæntist [[Þorgerður Egilsdóttir|Þorgerði]] [[Egill Skallagrímsson|Egilsdóttur Skallagrímssonar]] frá [[Borg á Mýrum]]. Voru þau fyrst um vetur á Höskuldsstöðum með Höskuldi, en bjuggu svo á Goddastöðum þar sem Ólafur var fóstraður. Síðar bjuggu þau í [[Hjarðarholt (Dalasýslu)|Hjarðarholti]], sem er norðan [[Laxá í Dölum|Laxár]] gegnt Höskuldsstöðum og byggði Ólafur þar fyrstur manna. Þegar þau fluttu lét Ólafur reka búsmalann á milli bæjanna og náði hjörðin í óslitinni röð á milli Goddastaða og Hjarðarholts, en það er alllöng leið. Börn þeirra Ólafs og Þorgerðar voru synirnir [[Kjartan Ólafsson (Laxdælu)|Kjartan]], Steinþór, Halldór, Helgi og Höskuldur og dæturnar Bergþóra, Þorbjörg og Þuríður. Auk þess fóstruðu þau [[Bolli Þorleiksson|Bolla]], son Þorleiks, og voru þeir jafnaldrar Kjartan og Bolli. Þeir voru miklir vinir, en þó gerðist Bolli banamaður Kjartans vegna ástamála þeirra og [[Guðrún Ósvífursdóttir|Guðrúnar Ósvífursdóttur]]. Var Kjartan veginn við stein nokkurn uppi á Svínadal og heitir þar Kjartanssteinn. Frá öllum þessum persónum og atburðum segir í [[Laxdæla saga|Laxdæla sögu]]. == Tengt efni == * [[Valgarður Egilsson]] fór með hlutverk Ólafs í kvikmyndinni [[Hvíti víkingurinn]]. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Dalasýsla]] [[Flokkur:Laxdæla saga]] [[Flokkur:Persónur Íslendingasagna]] [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Íslendingar á 10. öld]] [[Flokkur:Íslendingar á 11. öld]] dv00wndvn66j04jfa7gzl7qwydnh2oa 0 10855 1957979 1951818 2026-03-31T12:18:10Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957979 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Grænland | nafn_á_frummáli = Kalaallit Nunaat {{mál|gl}}<br />Grønland {{mál|da}} | nafn_í_eignarfalli = Grænlands | fáni = Flag of Greenland.svg | skjaldarmerki = Coat of arms Greenland.svg | staðsetningarkort = Greenland (orthographic projection).svg | tungumál = [[grænlenska]], [[danska]] | höfuðborg = [[Nuuk]] | stjórnarfar = [[Heimastjórn]] | titill_leiðtoga1 = [[Þjóðhöfðingjar Danmerkur|Konungur]] | titill_leiðtoga2 = [[Landstjóri Grænlands|Landstjóri]] | titill_leiðtoga3 = [[Forsætisráðherra Grænlands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Friðrik 10. Danakonungur|Friðrik 10.]] | nafn_leiðtoga2 = [[Julie Præst Wilche]] | nafn_leiðtoga3 = [[Jens-Frederik Nielsen]] | staða = Dönsk hjálenda | atburður1 = Heimastjórn | dagsetning1 = 1. maí 1979 | atburður2 = Aukið sjálfræði | dagsetning2 = 21. júní 2009 | flatarmál = 2.166.086 | hlutfall_vatns = 83,1 | mannfjöldaár = 2022 | fólksfjöldi = 56.466 | íbúar_á_ferkílómetra = 0,028 | VLF_ár = 2021 | VLF = 2,174 | VLF_á_mann = 38.575 | VÞL = {{hækkun}} 0.786 | VÞL_ár = 2010 | VÞL_sæti = 61 | gjaldmiðill = [[Dönsk króna|Dönsk króna (kr)]] (DKK) | tímabelti = [[UTC]]+0 til -4 | þjóðsöngur = [[Nunarput utoqqarsuanngoravit]] | tld = gl | símakóði = 299 }} '''Grænland''' ([[grænlenska]]: ''Kalaallit Nunaat''; [[danska]]: ''Grønland'') er [[Listi stærstu eyja heims|stærsta eyja jarðar]] sem ekki telst [[meginland]] út af fyrir sig, 2,2 milljónir km² að stærð. Grænland liggur milli [[Norður-Íshaf]]sins og [[Atlantshaf]]sins, austan við [[Kanadíski eyjaklasinn|kanadíska eyjaklasann]]. Landfræðilega tilheyrir Grænland heimsálfunni [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Höfuðborgin er [[Nuuk]] (''Godthåb'' á dönsku). Grænland er [[sjálfsstjórnarsvæði]] innan [[Danmörk|dönsku]] ríkisheildarinnar. Um 81 prósent landsins er þakið [[jökull|jökli]]. Nánast allir Grænlendingar búa í byggðum við firði á suðvesturhluta eyjunnar þar sem veður er talsvert mildara en annars staðar. Grænland hlaut heimastjórn frá Dönum árið 1979 og í nóvember árið [[2008]] var samþykkt í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] að landið fengi aukna sjálfstjórn.<ref>{{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/erlent/2008/11/26/sjalfstaedi_fra_donum_fyrir_2021/|titill=Sjálfstæði frá Dönum fyrir 2021|mánuður=26. nóvember|ár=2008}}</ref> Margir Grænlendingar eru af blönduðum uppruna [[Inúítar|Inúíta]] og Evrópumanna og tala [[Grænlenska|grænlensku]] (''kalaallisut'') sem móðurmál. Um 50 þúsund manns tala grænlensku en það eru fleiri en mælendur allra annarra [[Eskimó-aleutísk tungumál|eskimó-aleutískra mála]] samanlagt. Um 20% íbúa Grænlands eru af dönskum uppruna og hafa dönsku að móðurmáli. Bæði þessi mál eru opinberar tungur. Hin formlega gerð grænlensku sem er kennd í skólum og notuð sem ritmál er aðallega mótuð úr vesturgrænlenskum mállýskum. Grænland var ein af [[Noregur|norsku]] [[Krúnunýlenda|krúnunýlendunum]] allt fram til [[1814]] þegar það varð formlega dönsk nýlenda, þó svo að Noregur og Danmörk hafi verið sameiginlegt konungdæmi um aldir, allt frá [[1536]]. Þann [[5. júní]] [[1953]] varð Grænland hluti af Danmörku sem danskt [[amt]]. Eftir þjóðaratkvæðagreiðslu [[1978]] fékk Grænland [[heimastjórn]] sem tók við völdum [[1. maí]] [[1979]]. [[Þjóðhöfðingi]] Grænlands er [[Friðrik 10. Danakonungur]]. Þann [[25. nóvember]] 2008 fór fram þjóðaratkvæðagreiðsla á Grænlandi um aukna sjálfstjórn landsins þar sem 76% voru fylgjandi.<ref>[http://dk.nanoq.gl/Emner/Landsstyre/Departementer/Landsstyreformandens%20Departement/Selvstyrekontor/Folkeafstemning.aspx Folkeafstemningen om Selvstyre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120120175654/http://dk.nanoq.gl/Emner/Landsstyre/Departementer/Landsstyreformandens%20Departement/Selvstyrekontor/Folkeafstemning.aspx |date=2012-01-20 }} Nanoq, vefur heimastjórnarinar</ref> Þann 21. júní 2009 lýstu Grænlendingar yfir fullum sjálfsákvörðunarrétti í málum er tengjast réttarfari, stefnumótun og náttúruauðlindum. Þá voru Grænlendingar viðurkenndir sem sérstök [[þjóð]] samkvæmt alþjóðalögum. Danska ríkið heldur enn eftir stjórn utanríkis- og varnarmála. == Heiti == Á [[grænlenska|grænlensku]] heitir landið ''Kalaallit Nunaat'' „land Kalaallíta (Grænlendinga)“. ''Kalaallit'' (eintala: ''Kalaaleq'') er það orð sem grænlenskir [[Inúítar]] nota um sig sjálfa. Samkvæmt danska trúboðanum [[Poul Egede]] sem skrifaði fyrstu grænlensku orðabókina, töldu þeir það komið af því orði sem norrænir menn notuðu um þá. Sú tilgáta hefur verið sett fram að orðið sé dregið af orðinu „[[skrælingi]]“ sem kemur fyrir í ''[[Eiríks saga rauða|Eiríks sögu rauða]]'' sem heiti á Inúítum og í ''[[Grænlendinga saga|Grænlendinga sögu]]'' mögulega sem heiti á [[Indíáni|Indíánum]].<ref>{{cite book|editor1-last=Store|editor1-first=P|editor2-last=Clarkson|editor2-first=Iain|title=Language Contact across the North Atlantic: Proceedings of the Working|date=1992|publisher=De Gruyter|location=Darmstadt|isbn=978-3-484-30359-1|page=135|url=https://books.google.com/books?id=O46ZKTUg2ogC&q=Kalaaleq&pg=PA135}}</ref> Nafn landsins (''Kalaallit Nunaat'') og tungumálsins (''kalallisut'') er dregið af ''Kalaallit''. Í ''Eiríks sögu'' segir frá því að [[Eiríkur rauði]] hafi ákveðið að nefna landið Grænland „því að hann kvað menn það mjög mundu fýsa þangað ef landið héti vel“.<ref>{{vefheimild|url=https://www.snerpa.is/net/isl/eirik.htm|titill=Eiríks saga rauða|vefsíða=Snerpa.is|skoðað=12.10.2022}}</ref> Þar er líka minnst á landnámsmanninn [[Gunnbjörn Úlfsson]] sem sagðist hafa komið í sker norðvestur af Íslandi sem hann nefndi „Gunnbjarnarsker“.<ref>{{vísindavefur|75173|Hvað vitum við um Gunnbjarnarsker? Hvar eru þau eða voru?}}</ref> Í langflestum tungumálum heims dregur landið nafn sitt af norræna heitinu Grænlandi fremur en því grænlenska Kalaallit Nunaat. Samanburður á nöfnum Grænlands og [[Ísland]]s hefur oft verið tilefni vangaveltna um hvort nöfnin séu rangnefni.<ref>{{vefheimild|url=https://www.nationalgeographic.com/science/article/iceland-greenland-name-swap|titill=Is Iceland Really Green and Greenland Really Icy?|vefsíða=National Geographic|höfundur=Andrew Evans|dagsetning=30.6.2016|skoðað=12.10.2022}}</ref> == Saga == === Elstu menningarsamfélög === Landnám á Grænlandi tók þúsundir ára. Fámennir hópar komu norðan frá, einkum frá [[Asía|Asíu]] yfir hafísinn og einnig frá [[Alaska]] og norðurhluta [[Kanada]]. Á tímaskeiðinu 2400 f.Kr. fram að 2000 f.Kr. bjó þar fólk af svonefndri [[Independence I-menning]]u (nefnt eftir [[Independence-fjörður|Independence-firði]]). Flestallar mannvistarleifar tengdar þessu skeiði hafa fundist lengst í norðri, á [[Pearyland]]i. Einkum virðist [[sauðnaut]]aveiði hafa verið mikilvæg. Fólk af [[Independence II-menningin|Independence II-menningunni]] bjó þar frá [[8. öldin f.Kr.|8. öld f.Kr.]] til [[1. öldin f.Kr.|1. aldar f.Kr.]] Á öldunum 1400 f.Kr. fram til 500 f.Kr. fluttu nýir hópar frá Kanada til Grænlands. Þetta menningarskeið er nefnt [[Saqqaq-menningin]] og íbúarnir tóku sér búsetu allt frá [[Upernavik]] í norðri til núverandi [[Nuuk]] í suðri. Þetta fólk bjó til steinkolur, boga og skutla. Það virðist einnig hafa haft með sér hunda.<ref>{{cite journal|author=A.B. Gotfredsen, T. Møbjerg|title=Nipisat - a Saqqaq Culture Site in Sisimiut, Central West Greenland|journal=Meddelelser om Grønland|volume=331|year=2004|doi=10.26530/OAPEN_342365}}</ref> Enn má víða finna fornleifar frá þessu menningarskeiði. Um 500 f.Kr. fluttist svonefnt [[Dorset-menningin|Dorset-fólk]] (hugsanlega kallað ''Tuniit'' af Inúítum) að nýju úr norðri inn á sama svæði og talað var um hér að ofan. Af fornminjafundum frá þessum menningarheimi má nefna stóra steina sem virðast hafa verið notaðir sem vörður til að vísa veg, fígúrur tálgaðar i stein og nálar úr [[rostungur|rostungstönnum]]. === Landnám Inúíta === Um árið 900 náðu nýir hópar fólks til Norður-Grænlands alla leið frá [[Alaska]]. Vitað er að þetta fólk var [[Inúítar]] og því forfeður núverandi Grænlendinga, en það á ekki við um eldri menningarskeið. Þeir höfðu með sér háþróaða veiðimannamenningu, smíðuðu og notuðu [[kajak]]a og svonefnda „[[konubátur|konubáta]]“ (''umiak''), auk [[hundasleði|hundasleða]].<ref>{{cite journal|author=Vitale, E., Rasmussen, J. A., Grønnow, B., Hansen, A. J., Meldgaard, M., & Feuerborn, T. R.|year=2023|title=An ethnographic framework for identifying dog sledding in the archaeological record|journal=Journal of Archaeological Science|volume=159|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S030544032300136X}}</ref> Þeir byggðu hús úr torfi og grjóti og notuðu hvalbein í sperrur. Þetta menningartímabil er kennt við [[Thule (Grænlandi)|Thule]] á vesturströnd Grænlands og kallað [[Thule-menningin]], því þar fundust fyrstu fornleifarnar. Hluti fólksins fór suður með austurströndinni og einangraðist frá hinum íbúunum. Stærsti hlutinn settist að á vesturströndinni og flutti sig smám saman sunnar og náðu þeir fyrstu til suðurodda Grænlands, [[Hvarf (Grænlandi)|Hvarfi]] (Kap Farvel), um árið 1500. Í kringum 1200 tók menningin umtalsverðum breytingum og er eftir það kölluð [[Inugsuk-menningin]].<ref>{{cite book|author=Jordan, R. H.|year=1979|chapter=Inugsuk revisited: An alternative view of Neo-Eskimo chronology and culture change in Greenland|title=Thule Eskimo Culture: An Anthropological Retrospective|series=National Museum of Man Mercury Series|publisher=Archaeological Survey of Canada Paper|volume=88|page=157}}</ref> Þetta er það menningarskeið sem ríkt hefur allt fram á okkar daga. === Landnám norænna manna === {{aðalgrein|Norrænir Grænlendingar}} Um árið [[900]] sá [[Gunnbjörn Úlfsson]] til lands á Grænlandi og nefndi það [[Gunnbjarnarsker]]. Þegar norrænir menn fóru að nema land á suðvesturströnd landsins í lok [[10. öld|10. aldar]] komu þeir að óbyggðu landi. Hins vegar fundu þeir húsarústir og leifar af bátum og veiðarfærum. Á sama tíma og norrænir menn fóru að nema land í suðri fluttu nýir hópar Inúíta inn í norðurhlutann. Árið [[982]] fór [[Eiríkur rauði]] í útlegð til Grænlands og valdi að setjast að í [[Brattahlíð]] og nefndi hann landið Grænland. Árið [[985]] eða [[986]] sigldu 25 skip frá [[Ísland]]i með 500 - 700 manns um borð, en einungis 14 af þeim náðu landi í [[Eystribyggð]]. Um [[1000]] sneri [[Leifur Eiríksson]], sonur Eiríks rauða, aftur til Grænlands frá Noregi og hafði hann þá tekið kristni. Hann boðaði norrænum mönnum á Grænlandi kristni og byggði [[Þjóðhildarkirkja|Þjóðhildarkirkju]] í Brattahlíð (sem á grænlensku heitir nú [[Qassiarsuk]]). Þar stendur enn mjög heilleg rúst af kirkjunni. Árið [[1126]] var biskupsstóll stofnaður í [[Garðar (Grænlandi)|Görðum]]. Fyrsti biskupinn var [[Arnaldur (Garðabiskup)|Arnaldur]]. Um 1150 hittust norrænir menn og Inúítar í fyrsta sinn í [[Norðurseta|Norðursetu]]. Árið [[1261]] gengu Grænlendingar Noregskonungi á hönd. Fyrir miðja 14. öld fór [[Vestribyggð]] í eyði. Er talið að tvennt hafi komið til: kólnandi loftslag og ágangur Inúíta að norðan. Upp úr þessu lögðust Norðursetuferðir af. Siglingum frá Noregi fækkaði mjög um sama leyti vegna áhrifa [[svartidauði|svartadauða]] þar í landi. Um [[1369]] fórst ''[[Grænlandsknörrinn]]'' og lögðust þá af reglulegar siglingar frá Noregi.<ref>{{cite journal|author=Guðmundur J. Guðmundsson|title=Grænland og umheimurinn: Norrænir menn á Grænlandi og samskipti þeirra við umheiminn fram til 1400|journal=Skírnir|pages=59-82|volume=178|year=2004|url=https://timarit.is/gegnir/991000627579706886}}</ref> Árið [[1377]] dó [[Álfur (Garðabiskup)|Álfur]] biskup og var Grænland biskupslaust eftir það. Árið [[1385]] hrakti [[Björn Einarsson Jórsalafari|Björn Jórsalafara]] til Grænlands og dvaldi hann þar í tvo vetur með liði sínu. Árið [[1406]] hrakti skip til Grænlands með fjölda stórættaðra Íslendinga um borð. Sigldu þeir á brott árið [[1410]] og spurðist ekki til norrænna manna á Grænlandi eftir það, svo öruggt sé. Óljósar sagnir frá miðri 15. öld herma að [[Baskar|baskneskir]] hvalveiðimenn hafi rænt Eystribyggð. Árið [[1540]] kom íslenskt skip til Grænlands og fundu þá skipverjar enga norræna menn á lífi. Er allt á huldu um hvernig stóð á því að norrænir menn hurfu frá Grænlandi. Kólnandi loftslag og sjúkdómar geta verið mikilvæg ástæða. Einnig eru ágiskanir um að barátta við Inúíta hafi átt sinn hlut í hvarfinu. [[Fridtjof Nansen]] hélt því fram í ritinu ''Eskimo Life'' frá 1893 að blöndun milli Inúíta og norrænna manna kynni að hafa átt þátt í hvarfi þeirra síðarnefndu. Þessi kenning naut þó nokkurra vinsælda, meðal annars hjá [[Vilhjálmur Stefánsson|Vilhjálmi Stefánssyni]] og [[Jón Dúason|Jóni Dúasyni]], sem taldi að Grænland heyrði með réttu undir [[Ísland]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/08/20/thegar_islendingar_girntust_graenland/|titill=Þegar Íslendingar girntust Grænland|dags=20.8.2019|skoðað=11.12.2022|höfundur=Skúli Halldórsson|vefsíða=mbl.is}}</ref> === Landkönnun á 16. og 17. öld === [[Mynd:Zentralbibliothek_Zürich_-_Merckliche_Beschreibung_sampt_eygenlicher_Abbildung_eynes_frembden_unbekanten_Volcks_-_000003625.jpg|thumb|right|Frásögn af þriðja leiðangri Martin Frobisher á þýsku frá 1578.]] Árið 1500 sendi [[Manúel 1. Portúgalskonungur]] skip undir stjórn [[Gaspar Corte-Real]] til Grænlands í leit að [[norðvesturleiðin]]ni til Asíu. Samkvæmt [[Tordesillas-sáttmálinn|Tordesillas-sáttmálanum]] heyrði Grænland undir yfirráð Portúgals. Árið eftir hélt Corte-Real aftur þangað ásamt bróður sínum, [[Miguel Corte-Real]]. Þeir komu að frosnu hafi og sneru því í suðurátt og komu að [[Labrador]] og [[Nýfundnaland]]i. Í Labrador er sagt að þeir hafi tekið innfædda höndum og selt í þrældóm þegar heim var komið upp í kostnað við ferðina.<ref name="The Telegram">{{cite web |last1=McLeod |first1=James |title=N.L. indigenous leaders say Corte-Real statue is an insulting relic |url=https://www.thetelegram.com/news/local/nl-indigenous-leaders-say-corte-real-statue-is-an-insulting-relic-25739/ |website=The Telegram |publisher=The Telegram |access-date=14 June 2020}}</ref> Mælingar þeirra á suðvesturströnd Grænlands urðu hluti af [[Cantino-heimskortið|Cantino-heimskortinu]] í [[Módena]].<ref>Nebenzahl, Kenneth. ''Rand McNally Atlas of Columbus and The Great Discoveries'' (Rand McNally & Company: Genova; 1990); ''The Cantino Planisphere, Lisbon, 1502'', pp. 34–37.</ref> Næstu ár komu ýmsir leiðangrar til Grænlands í leit að norðvesturleiðinni. Einn þekktasti könnuðurinn frá síðari hluta 16. aldar, [[Martin Frobisher]], taldi suðurodda Grænlands vera sagnalandið [[Frísland (sagnaland)|Frísland]].<ref name="Allen1997">{{cite book|author=David Beers Quinn|editor=John Logan Allen|title=North American Exploration|chapter-url=https://books.google.com/books?id=7RGlz9a4wVYC&pg=PA311|volume=I|year=1997|publisher=U of Nebraska Press|isbn=0-8032-1015-9|pages=311–312|chapter=The Northwest Passage in Theory and Practice}}</ref> Árin 1605 til 1607 sendi [[Kristján 4.]] Danakonungur þrjá leiðangra til Grænlands til að leita að Eystribyggð, sem hann áleit ranglega að væri á austurströndinni rétt norðan við [[Hvarf (Grænlandi)|Hvarf]], en þar er ströndin illfær vegna íss. Meðal annars þess vegna mistókust þessir leiðangrar þegar skipin komu að hafíslögðum sjó og lentu í erfiðum veðurskilyrðum í [[Grænlandssund]]i. Leiðsögumaður í öllum þremur ferðum var enski landkönnuðurinn [[James Hall]]. Í fyrsta leiðangrinum rændi eitt skipanna tveimur grænlenskum veiðimönnum ásamt kajökum þeirra og fluttu með sér til Kaupmannahafnar. Þar léku þeir listir sínar á bátunum fyrir konunginn, sem var fyrsta sýnikennslan í kajakróðri og kajakveltum í Evrópu. Í næsta leiðangri var fimm Grænlendingum rænt.<ref>{{vefheimild|url=https://sciencenordic.com/denmark-greenland-history/did-a-recently-found-bird-spear-belong-to-a-kidnapped-greenlander/1374238|titill=Did a recently found bird spear belong to a kidnapped Greenlander?|höfundur=Jens Winther Johannesen|dagsetning=2. ágúst 2012|vefsíða=ScienceNordic|skoðað=2.12.2022}}</ref> Þessi mannrán danskra Grænlandsfara á 17. öld gerðu að verkum að íbúar landsins sýndu aðkomumönnum fjandskap og forðuðust þá. Árið 1636 fékk skipafélag í Kaupmannahöfn einkaleyfi á verslun og hvalveiðum við Grænland. Félagið sendi tvö skip til Grænlands sem keyptu náhvalstennur af innfæddum. Síðasta mannránið á þessum tíma voru þrír leiðangrar á vegum danska embættismannsins [[Henrik Müller]] sem hafði fengið einkaleyfi á siglingum til Grænlands og Vestur-Indía. Skipin sigldu norður eftir vesturströndinni 1654 og tóku þar fjóra Grænlendinga. Málverk var gert af þeim í Bergen í Noregi sem er varðveitt í [[Þjóðminjasafn Danmerkur|Þjóðminjasafni Danmerkur]].<ref>{{vefheimild|url=https://samlinger.natmus.dk/es/asset/43730|titill=Oliemaleri, 1654|vefsíða=Nationalmuseets samlinger|skoðað=2.12.2022}}</ref> [[Thomas Bartholin]], sem skrifaði grænlenskt orðasafn eftir þeim, segir frá því að loftslagið í Danmörku hafi reynst þeim erfitt og þau hafi öll látist fljótlega eftir komuna þangað. === Trúboð og einokunarverslun === Árið [[1721]] sendi [[Friðrik 4.]] Danakonungur prestinn [[Hans Egede]] til Grænlands til að leita þar norrænna manna og breiða út [[lútherstrú]] meðal þeirra. Þá var hvergi að finna en Egede hitti hins vegar fyrir Inúíta og hóf trúboð meðal þeirra. Fyrsta bækistöðin sem hann reisti var á eyjunni [[Kangeq]]. Landnemarnir sem fylgdu Egede reistu hvalstöð á eyjunni [[Nipisat]], en hollenskir hvalveiðimenn brenndu hana til grunna. Auk þess þjáðust landnemarnir af [[skyrbjúgur|skyrbjúg]]. Félagið sem Egede leiddi varð gjaldþrota árið 1727. Friðrik konungur sendi þá herskip með hermönnum og föngum undir stjórn [[Claus Parss]] til að reisa þar virki, en sá leiðangur misfórst vegna skyrbjúgs og uppreisnar.<ref name="Cranny">Cranz, David & al. ''[https://books.google.com/books?id=L1pO_46g8OkC&pg=PA258 The History of Greenland: including an account of the mission carried on by the United Brethren in that country]''. Longman, 1820.</ref> Parss flutti nýlenduna á meginlandið á stað sem var nefndur ''Godt-håb'' („Góðravon“) og varð síðar [[Nuuk]]. Árið 1733 kom þangað skip með [[Herrnhútar|Herrnhúta]] sem höfðu fengið leyfi konungs til trúboðs á Grænlandi. Skipið bar líka með sér [[bólusótt]] sem næstu árin herjaði á landnema og innfædda. Gertrud, eiginkona Hans Egede, lést úr sjúkdómnum. Hann sneri aftur til Danmerkur með lík hennar og lét syni sínum, [[Poul Egede]], eftir stjórn trúboðsins. Árið 1734 fékk Íslandskaupmaðurinn [[Jacob Severin]] leyfi til verslunar á Grænlandi. Næstu ár stofnaði hann verslunarstaðina [[Qasigiannguit|Christianshåb]] (1734), [[Ilulissat|Jacobshavn]] (1741) og [[Paamiut|Frederikshåb]] (1742). Danir lentu oft í átökum við hollenska hvalveiðimenn sem veiddu hvali í [[Davissund]]i, versluðu við innfædda þrátt fyrir bann og brenndu bækistöðvar sem Danir höfðu byggt. Árið 1747 fékk [[Almenna verslunarfélagið]] einkaleyfi á verslun í nýlendum Dana í Norður-Atlantshafi og næstu ár voru stofnaðir verslunarstaðir víða meðfram strönd Grænlands, eins og [[Sisimiut|Holsteinsborg]] (1759), [[Upernavik]] (1771) og [[Qaqortoq|Julianehåb]] (1775). Árið 1774 tók [[Konunglega Grænlandsverslunin]] við stjórn verslunar á Grænlandi og hafði einkaleyfi á henni fram á miðja 20. öld, en 1908 tók danska ríkisstjórnin við stjórn félagsins. Félaginu var bannað að hvetja til frekari þéttbýlismyndunar á Grænlandi og háir tollar voru lagðir á „lúxusvörur“ eins og sykur, til að koma í veg fyrir að Grænlendingar legðu af hefðbundna lífshætti. === Samfélagsþróun og landkönnun á 19. öld === [[Mynd:Aron von Kangeq- Missionar.jpg|thumb|right|Trúboði í vetrarhúsi á mynd eftir Aron frá Kangeq.]] Með [[Kílarsamningurinn|Kílarsamningnum]] 1814 fékk [[Noregur]] sjálfstæði en Grænland, Færeyjar og Ísland heyrðu áfram undir dönsku krúnuna. Um miðja 19. öld var farið að þróa ritmál fyrir grænlensku. Árið 1851 kom út grænlensk málfræði eftir herrnhútann [[Samuel Kleinschmidt]]. Árið 1859 gaf landfræðingurinn [[Hinrich Rink]] út safn grænlenskra sagna eftir [[Aron frá Kangeq]] með myndum eftir hann og 1861 stofnaði Rink fyrsta dagblaðið á grænlensku, ''[[Atuagagdliutit]]''. Um miðja 19. öld höfðu Danir á Grænlandi áhyggjur af hnignun grænlensku byggðanna í kringum verslunarstaðina. Veturinn 1855 til 1856 var hungursneyð í kringum Godthåb og brjóstveikifaraldur fylgdi á eftir. Rink, Kleinschmidt og fleiri báðu um leyfi fyrir því að sett yrðu upp þorpsráð (''forstand'') með þátttöku Grænlendinga, til að fást við ýmis sameiginleg hagsmunamál byggðanna. Árið 1862 var landinu skipt í tólf svæði með hvert sitt forstand. Í ráðunum sátu prestur staðarins, verslunarstjórinn, assistentinn, læknirinn og aðrir danskir og grænlenskir meðlimir kosnir af íbúum.<ref>{{vefheimild|url=https://da.nka.gl/digitale-samlinger/qangagooqgl/om-arkivalierne/forstanderskaber/|höfundur=Grete Rendal|vefsíða=Dagens Grønland|titill=Forstanderskaberne i Grønland|ár=Júlí 2014|skoðað=22.12.2022}}</ref> Ráðin fengu til umráða 20% af þeirri upphæð sem ætluð var til kaupa á vörum Grænlendinga á hverjum stað. Að auki voru stofnaðir tveir sjóðir, einn fyrir Norður-Grænland og einn fyrir Suður-Grænland, að hluta fyrir uppihald nauðstaddra og að hluta til að styrkja kaup á búnaði veiðimanna, gerð húsnæðis og þess háttar. Árið 1862 hófst iðnaðarvinnsla á [[krýólít]]i í [[Ivittuut]]. Áður höfðu Inúítar notað þessa steind til að þvo skinn, en seinna var það notað til að framleiða [[vítissódi|vítissóda]] og enn síðar við framleiðslu á [[ál]]i. Krýólít var nauðsynlegt hjálparefni við rafgreiningu súráls fram til 1943 og eina náman sem eftir var á þeim tíma var í Ivittuut. Þetta var ástæða þess að kanadíska fyrirtækið [[Alcan]] lagði áherslu á að bandarísk eða kanadísk yfirvöld tryggðu yfirráð yfir Grænlandi í upphafi síðari heimsstyrjaldar.<ref>{{cite journal|author=Berry, D. A.|year=2012|title=Cryolite, the Canadian aluminium industry and the American occupation of Greenland during the Second World War|journal=The Polar Journal|volume=2|number=2|pages=219–235|doi=10.1080/2154896X.2012.735037}}</ref> Á 19. öld óx mannfjöldinn á Vestur-Grænlandi nokkuð ört. Nýir landnemar fluttu til norðurhlutans frá [[Kanada]] allt til 1864. Ekkert er vitað um mannfjölda á Austur-Grænlandi á sama tíma, en talið er að þar hafi fólki fækkað og byggðir lagst af vegna erfiðra skilyrða. Austur-Grænland var illfært skipum vegna hafíss og siglingar þangað þóttu lengi hættuspil. Franski landkönnuðurinn [[Jules de Blosseville]] er talinn hafa farist þar á skipinu ''La Lilloise'' árið 1833.<ref>{{cite journal|author=Taagholt, J.|year=1991|title=The early exploration of Greenland|journal=Earth Sciences History|volume=10|number=2|pages=247-258}}</ref> Áhugi landkönnuða á [[Norðurslóðir|Norðurslóðum]] fór vaxandi þegar leið á 19. öldina. [[William Scoresby]] gaf árið 1828 út bók um leiðangra sína til Austur-Grænlands árin á undan með fyrstu nákvæmu landmælingunum af ströndinni.<ref>{{cite book|author=William Scoresby jr.|title=Journal of a Voyage to the Northern Whale-fishery: Including Researches and Discoveries on the Eastern Coast of West Greenland, Made in the Summer of 1822, in the Ship Baffin of Liverpool|year=1828|publisher=Constable and Company|publication-place=Edinburgh|url=https://books.google.is/books/about/Journal_of_a_Voyage_to_the_Northern_Whal.html?id=DXg9AAAAYAAJ}}</ref> [[Douglas Clavering]] bætti við þessar mælingar í leiðangri sínum 1823. Árið 1883 kom finnski landkönnuðurinn [[Adolf Erik Nordenskiöld]] til Austur-Grænlands og árið 1888 tókst [[Fridtjof Nansen]] að komast á skíðum yfir Grænlandsjökulinn, frá [[Umivik]] til Godthåb. Bandaríski landkönnuðurinn [[Robert Peary]] kannaði norður- og norðvesturströnd Grænlands í nokkrum leiðöngrum milli 1883 og 1909. Um aldamótin 1900 var búið að kortleggja megnið af Grænlandi nema nyrsta hluta norðausturstrandarinnar. === Hernám og styrjaldir === Árið 1908 tók [[ríkisstjórn Danmerkur]] við stjórn Grænlands af Konunglegu Grænlandsversluninni með lögum um stjórn Grænlands. Með lögunum voru stofnuð tvö [[landsráð Grænlands]] (Norður- og Suður-) sem tóku til starfa árið 1911. Landsráðin voru sameinuð í eitt landsráð árið 1950 og störfuðu fram að stofnun heimastjórnar 1979. Meðlimir landsráðanna voru kosnir til sex ára í senn í einmenningskjördæmum sem samsvöruðu þorpsráðunum frá 19. öld. Konur fengu ekki kosningarétt fyrr en 1948 og aðeins ein kona varð landsráðsmeðlimur.<ref>{{cite web|title=Grønlands Landsråd|author=Axel Kjær Sørensen|date=20.12.2016|website=Den store danske|url=https://denstoredanske.lex.dk/Gr%C3%B8nlands_Landsr%C3%A5d|access-date=26.12.2022}}</ref> Í [[fyrri heimsstyrjöld|heimsstyrjöldinni fyrri]] voru Danmörk og þar með einnig Grænland hlutlaus. Árið [[1925]] komu 89 Grænlendingar til [[Ísafjörður (þéttbýli)|Ísafjarðar]] með danska skipinu ''Gustav Holm'', en þeir voru fluttir frá [[Ammassalik]] til [[Scoresby-sund]]s til að stofna þar bæinn [[Ittoqqortoormiit]] að undirlagi danskra yfirvalda til að styrkja tilkall Danmerkur gegn ágangi Norðmanna á Norðaustur-Grænlandi.<ref>[https://www.ruv.is/frett/baru-graenlendinga-a-hondum-ser Báru Grænlendinga á höndum sér] Rúv, skoðað 17. janúar 2019.</ref> Danski landkönnuðurinn [[Ejnar Mikkelsen]] hafði þá lengi barist fyrir því að stofna byggðir norður eftir austurströnd Grænlands. Þegar styrjöldin hófst hélt [[Einar Benediktsson]] skáld fyrstur manna fram þeirri hugmynd að Grænland gæti hugsanlega tilheyrt Íslandi.<ref>{{vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/08/20/thegar_islendingar_girntust_graenland/|titill=Þegar Íslendingar girntust Grænland|höfundur=Skúli Halldórsson|vefsíða=mbl.is|dags=20.8.2019|skoðað=26.12.2022}}</ref> Einkum amaðist hann við siglingabanni því sem Danir höfðu lagt á í Grænlandi á 17. öld og kom í veg fyrir siglingar íslenskra og færeyskra fiskiskipa þangað. Árið 1926 fengu Færeyingar leyfi til að sigla á eina höfn á Suður-Grænlandi (nú [[Takisup Qeqertarsua]]) og næstu ár fjölgaði höfnum um leið og umsvif Færeyinga þar jukust.<ref>{{cite web|title=Færingehavn|website=emu - Danmarks læringsportal|url=https://emu.dk/stx/rigsfaellesskabet/perspektiver-i-undervisningen-faeroeerne/faeringehavn}}</ref> Árið 1928 varði [[Jón Dúason]] ritgerð í réttarsögu við [[Óslóarháskóli|Óslóarháskóla]] þar sem hann færði rök fyrir því að á Íslandi og Grænlandi hefðu gilt ein lög á [[þjóðveldisöld]] og því hefðu löndin tvö verið eitt ríki. Margir urðu til að gagnrýna þennan málflutning, meðal annars [[Finnur Jónsson (málfræðingur)|Finnur Jónsson]], norrænufræðingur,<ref>{{cite journal|journal=Nordisk Tidsskrift|year=1929|author=Finnur Jónsson|title=Jón Dúason: Grønlands statsretslige stilling i middelalderen. Oslo 1928|volume=9|issue=6|pages=445-459|url=https://tidsskrift.dk/historisktidsskrift/article/view/55597/75646}}</ref> og [[Ólafur Lárusson]], lögfræðingur.<ref>{{cite journal|journal=Andvari|volume=1|year=1924|author=Ólafur Lárusson|title=Réttarstaða Grænlands að fornu|pages=28-64|url=https://timarit.is/page/4320096?iabr=on}}</ref> Árið 1922 reistu Norðmenn þráðlausa veðurstöð við [[Myggbukta]] á Austur-Grænlandi og [[1931]] hertóku norskir selveiðimenn landið þar í kring og nefndu það [[Eirik Raudes Land]], eftir deilur við danska sýslumanninn. Frá [[12. júlí]] [[1932]] til [[5. apríl]] [[1933]] var landsvæðið hersetið af norskum hermönnum og embættismönnum. [[Vidkun Quisling]], sem þá var norskur varnarmálaráðherra, hafði skipað fyrir um hersetuna. [[Alþjóðadómstóllinn]] í Haag úrskurðaði hins vegar að þetta landsvæði tilheyrði Danmörku og voru þá norsku hermennirnir kallaðir heim. Dómstóllinn vísaði sérstaklega til Kílarsamningsins þar sem tekið var fram að Færeyjar, Grænland og Ísland heyrðu áfram undir Danmörku. [[Mynd:Members of the Edelweiss II weather station in north-eastern Greenland taken prisoner by American soldiers, October 4 1944.jpg|thumb|right|Þýskir starfsmenn veðurstöðvarinnar Edelweiss II á Norðaustur-Grænlandi teknir höndum af bandarískum hermönnum.]] Í [[seinni heimsstyrjöld]]inni ákváðu sýslumenn á Grænlandi að starfa óháð stjórninni í Kaupmannahöfn og hunsa fyrirskipanir þaðan, að undirlagi sendiherra Danmerkur í Bandaríkjunum, [[Henrik Kauffman]].<ref name=":1">{{Cite news|url=http://arcticjournal.com/culture/2968/sledge-patrol|title=The Sledge Patrol|work=The Arctic Journal|access-date=2017-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308222716/http://arcticjournal.com/culture/2968/sledge-patrol|archive-date=2017-03-08|url-status=dead}}</ref> Hann óttaðist að annars myndu Bandaríkin eða Kanada hertaka Grænland. Bandaríkjamenn reistu nokkra flugvelli á Grænlandi. Þeir helstu voru [[Bluie West One]] við [[Narsarsuaq]] og [[Bluie East Two]] við [[Ikateq]]. Grænland gegndi mikilvægu hlutverki fyrir fraktflug bandamanna milli [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og [[England]]s og einnig í eftirliti með þýskum kafbátum. Þjóðverjar gerðu tilraunir að setja upp veðurathugunarstöðvar á Norðaustur-Grænlandi en voru hraktir þaðan af [[Síríussveitin]]ni með stuðningi Bandaríkjahers. Árið [[1945]] hófu Bandaríkin byggingu [[Thule-herstöðin|flugstöðvar á Norður-Grænlandi]] þar sem þau höfðu áður byggt flugvöllinn Bluie West 6. Árið [[1951]] gerðu Bandaríkin og Danmörk samning um sameiginlegar varnir Grænlands. Öll kaldastríðsárin var Grænland mikilvægur hlekkur í varnarmálum Bandaríkjanna. === Amt og heimastjórn === [[Mynd:Greenland_flag_on_building.jpg|thumb|right|Steinsteypublokkir eins og þessi frá 8. áratugnum, voru reistar í bæjum sem ákveðið var að stækka.]] Um miðja 20. öld stofnaði ríkisstjórn [[Hans Hedtoft]] [[Grænlandsnefndin]]a til að fjalla um lífsskilyrði Grænlendinga og koma með tillögur að úrbótum. Ein af ástæðum þess voru [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|hugmyndir Bandaríkjamanna um að taka yfir stjórn Grænlands]]. Árið 1951 hófst tilraun til að bæta stöðu grænlenskra barna með því að taka þau frá fjölskyldum sínum á Grænlandi og koma fyrir hjá fósturfjölskyldum í Danmörku. Til 1975 voru hundruð barna þannig flutt til Danmerkur, oft gegn vilja fjölskyldna þeirra. Árið 2020 bað danska ríkisstjórnin fyrstu börnin sem flutt voru þannig á brott formlega afsökunar. Nýlendutíminn leið undir lok árið [[1953]] þegar [[stjórnarskrá Danmerkur]] var breytt á þann hátt að Grænland varð [[amt]] innan danska ríkisins. Um leið óskuðu Danir eftir því að Grænland yrði tekið af lista Sameinuðu þjóðanna yfir nýlendur. Málið kom þá aftur til umræðu á Alþingi á Íslandi og vildu sumir að Íslendingar greiddu atkvæði gegn tillögu Dana vegna þess tilkalls sem þeir vildu meina að Ísland ætti á Grænlandi. Niðurstaðan varð sú að fulltrúi Íslands sat hjá við atkvæðagreiðsluna. Óánægja með framgöngu Alþingis í málinu varð til þess að [[Ragnar V. Sturluson]] stofnaði tímaritið ''[[Grænlandsvinurinn|Grænlandsvininn]]'' sem kom út í eitt ár og fjallaði vítt og breitt um málefni Grænlands, meðal annars um rök Jóns Dúasonar fyrir tilkalli Íslands.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5823578 „Nokkrir stjórnarfarslegir atburðir úr sögu Grænlands“; grein úr Grænlandsvininum 1954]</ref> Einn liður í samfélagsumbótum á Grænlandi var að fækka byggðunum og stækka þær, en langflestir Grænlendingar bjuggu þá í 2-300 manna þorpum. Danska ríkið tók nú að sér að reisa mikinn fjölda íbúða, sjúkrahús og skóla, sem voru mönnuð með menntuðum Dönum. Þannig tókst að nær útrýma [[berklar|berklum]] á Grænlandi árið 1973. Þéttbýlisvæðingin olli miklu umróti i grænlenska veiðimannasamfélaginu og skapaði bil milli kynslóða. Um 1970 urðu fyrstu grænlensku stjórnmálaflokkarnir til. Árið 1953 hóf [[Bandaríkjaher]] að reisa [[Thule-herstöðin]]a samkvæmt varnarsamningi við dönsk yfirvöld og 1958 var [[Century-herstöðin]] reist undir ísnum 200 km austan við Thule. Grænlenskir íbúar í Thule voru neyddir til að flytja til [[Qaanaaq]]. Þeir fengu greiddar bætur vegna þess hálfri öld síðar. Árið 1968 fórst [[B-52]]-sprengjuflugvél við herstöðina þannig að geislavirkt efni dreifðist um stórt svæði. Eftir þjóðaratkvæðagreiðslu árið [[1979]] fékk Grænland heimastjórn með eigin þingi og [[Naalakkersuisut|ríkisstjórn]]. Í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] [[1982]] var ákveðið að Grænland segði sig úr [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]]. Árið 1986 tók grænlenska heimastjórnin við Konunglegu Grænlandsversluninni sem breytti um nafn og heitir nú [[Kalaallit Niuerfiat]]. Árið [[2008]] kusu Grænlendingar um aukna sjálfsstjórn. Löggæsla, dómsvald, ýmis lög og fjármál heyra eftir það undir stjórn Grænlands. Danmörk fer með stjórn gjaldeyrismála og varnarmála, en utanríkisstefna Grænlands er samstarfsverkefni beggja. Stjórnmálatengslum milli Íslands og Grænlands var formlega komið á árið [[1985]] með stofnun [[Vestnorræna ráðið|Vestnorræna ráðsins]] <ref>[https://www.fullveldi1918.is/is/dagskra-arsins/hvernig-grannar-erum-vid-tengsl-islands-og-graenlands-a-20-old Hvernig grannar erum við, tengsl Íslands og Grænlands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180221125819/http://www.fullveldi1918.is/is/dagskra-arsins/hvernig-grannar-erum-vid-tengsl-islands-og-graenlands-a-20-old |date=2018-02-21 }} Fullveldi2018, skoðað 17. janúar 2019.</ref>. [[Kalak]], vinafélag Íslands og Grænlands, var stofnað árið 1992.<ref>{{cite web|url=https://kalak.is/um-kalak/|website=Kalak|title=Um Kalak|access-date=12.2.2025}}</ref> Ísland stofnaði ræðismannsskrifstofu í Nuuk árið 2013. Grænland komst í heimsfréttirnar þegar [[Donald Trump]] bandaríkjaforseti lagði það til árið 2019 að [[Bandaríkin]] myndu kaupa landið. Stjórnvöld í Danmörku og Grænlandi tóku fálega í það og sögðu landið ekki vera til sölu. Trump endurtók þessar tillögur í janúar 2025, skömmu áður en hann tók á ný við embætti forseta. Hann gekk þá enn lengra og vildi ekki útiloka beitingu hervalds til að taka yfir Grænland og [[Panama]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-01-07-trump-utilokar-ekki-ad-beita-hervaldi-til-ad-taka-yfir-graenland-432467|titill=Trump útilokar ekki að beita hervaldi til að taka yfir Grænland|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=7. janúar|ár=2025}}</ref> == Landfræði == :''Sjá líka: [[Listi yfir þéttbýlissvæði á Grænlandi]]'' [[Mynd:Greenland ice stream.jpg|thumbnail|vinstri|200px|Skriðjökull á Grænlandi]] [[Mynd:Greenland big.png|thumbnail|Kort af Grænlandi.]] Að flatarmáli telst Grænland vera 2.099.988 [[Ferkílómetri|km²]], og af því er 1.799.992 km² (85,7%) þakið jökli. Grænland er stærsta eyja heims sem ekki er heimsálfa<ref>{{Cite web |title=The Island of Greenland |url=http://www.hiddenjourneys.co.uk/London-Vancouver/Greenland.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714184902/https://www.hiddenjourneys.co.uk/London-Vancouver/Greenland.aspx |archive-date=14 July 2014 |access-date=8 July 2014 |website=Hidden Journeys – explore the world from the air }}</ref> og þriðja stærsta land Norður-Ameríku, á eftir Kanada og Bandaríkjunum.<ref>{{Cite journal |year=2008 |title=Demographic Yearbook – Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area, and density |url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2008/Table03.pdf |url-status=live |journal=[[United Nations Statistics Division]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224062814/http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2008/Table03.pdf |archive-date=24 December 2010 |access-date=24 September 2010}}</ref> Fjarlægðin frá nyrsta odda, [[Kap Morris Jesup]], að þeim syðsta, [[Hvarf (Grænland)|Hvarfi]], eru 2.650 km. Strandlínan telst vera 39.330 km, og er það nánast sama vegalengd og ummál jarðar við [[Miðbaugur|miðbaug]]. Grænland nær sunnar, austar, vestar og norðar en Ísland.<ref>{{vísindavefurinn|52013|Nær Grænland virkilega lengra til austurs en Ísland?}}</ref> Strönd Grænlands liggur að [[Norður-Íshaf]]i í norðri, [[Grænlandssund]]i í austri, [[Norður-Atlantshaf]]i í suðaustri, [[Davis-sund]]i í suðvestri, [[Baffinsflói|Baffinsflóa]] í vestri, og [[Naressund]]i og [[Lincoln-haf]]i í norðvestri. Hæsta fjall á Grænlandi er [[Gunnbjörnsfjall|Gunnbjarnarfjall]] (um 3700 m) á austurströndinni, mitt á milli [[Ammassalik]] og [[Scoresbysund]]s. Milli [[Blosseville-strönd|Blosseville-strandar]] sunnan við [[Scoresbysund]] og [[Ritur|Rits]] við [[Aðalvík]] vestast á [[Hornstrandir|Hornströndum]] eru einungis um 290 km. Allar byggðir eru við strandlengjuna og flestar þeirra á suðvesturströndinni. Á Grænlandi eru fimm sveitarfélög: [[Kujalleq]], [[Qeqertalik]], [[Avannaata]], [[Qeqqata]] og [[Sermersooq]]. Helstu þéttbýlissvæði á Vestur-Grænlandi eru [[Aasiaat]], [[Ilulissat]], [[Kangaatsiaq]], [[Qasigiannguit]], [[Qeqertarsuaq]], [[Upernavik]], [[Uummannaq]], [[Maniitsoq]], [[Nuuk]], [[Paamiut]], [[Sisimiut]], [[Ivittuut]], [[Nanortalik]], [[Narsaq]], [[Qaqortoq]]; á austurströndinni [[Ammassalik]], [[Ittoqqortoormiit]] og einungis eitt á Norður-Grænlandi, [[Qaanaaq]]. Norðaustur-Grænland, hluti Norður-Grænlands og stór hluti Austur-Grænlands eru utan sveitarfélaga og er þar stærsti þjóðgarður í heimi, um það bil 972.000 km² að flatarmáli. Enginn jökull er á allra nyrsta hluta Grænlands, [[Peary Land|Peary-landi]], þar er loftslagið of þurrt til þess að jökull geti myndast. Áætlað er að ef allur Grænlandsjökull bráðnaði myndi yfirborð úthafa hækka um meira en 7 [[Metri|metra]]. Á árabilinu milli [[1989]] og [[1993]] boruðu vísindamenn ofan í Grænlandsjökul þar sem hann er hvað þykkastur og náðu þeir upp 3,2 [[km]] löngum borkjarna. Skoðun lagskiptingar og efnagreining á kjarnanum hafa kollvarpað mörgum kenningum um veðurfar og veðurþróun. Það hefur nefnilega komið í ljós að sú veðursaga sem hægt er að lesa úr kjarnanum nær um það bil 100.000 ár aftur í tímann og sýnir að loftslags- og hitabreytingar hafa verið mun meiri og gengið hraðar yfir en áður var talið. === Lífríki === Heimskautaloftslag einkennir lífríki Grænlands að fáeinum svæðum undanteknum, t.d. [[Narsarsuaq]], syðst á landinu. Við suðvesturströndina er aðeins hlýrra vegna þess að þangað nær angi af [[Golfstraumurinn|Golfstraumnum]]. Hitastig inni á jökli er allt frá –70&nbsp;°C á vetrum og upp að frostmarki á sumrin. [[Mynd:Greenland-sydkap hg.jpg|thumb|Túndrugróður við Scoresbysund.]] Á þeim svæðum sem ekki eru þakin jökli er dæmigerður [[túndra|túndrugróður]]. Lítið er af blómjurtum en meira um grös og mosa. [[Ilmbjörk]], [[grænlandsreynir]], [[grænelri]], [[einir]] og [[Víðir (ættkvísl)|víðitegundir]] eru meðal trjáa og runna sem vaxa í inndölum, aðallega á Suður-Grænlandi. Um 500 tegundir háplantna hafa fundist á eyjunni og eru þá frátaldar þær tegundir sem sáð hefur verið eða plantað. Átta tegundir [[spendýr]]a lifa á landi þó að [[ísbjörn|ísbirnir]] séu oftar á ís á hafi úti en á landi. [[Hreindýr]] eru algeng á Vestur-Grænlandi og [[sauðnaut]] og [[hreysikettir]] (''Mustela erminea'') á norðausturhluta Grænlands. [[Heimskautarefur|Heimskautarefir]], sem eru í tveimur litaafbrigðum, hvítir eða bláir, eru algengir um alla strandlengjuna. [[Úlfur (dýrategund)|Úlfar]] lifa hér og þar á norður- og norðausturhluta Grænlands, allt suður að 70°. [[Pólhéri|Pólhérar]] eru algengir víða um landið. [[Kragalæmingi|Kragalæmingjar]] (''Dicrostonyx groenlandicus'') eru einu upprunalegu [[nagdýr]]in. Fimm tegundir [[selur|sela]] lifa í hafinu við Grænland. Þær eru [[hringanóri]], [[landselur]], [[vöðuselur]], [[blöðruselur]] og [[kampselur]]. Þar að auki [[rostungur|rostungar]] (''Odobenus rosmarus) ''sem eru náskyldir selum''. '' Fimmtán tegundir [[hvalur|hvala]] lifa við Grænland, þar á meðal [[langreyður]], [[steypireyður]], [[búrhvalur]], [[hrefna (hvalur)|hrefna]], [[hnísa]], [[náhvalur]] og [[hnúfubakur]]. [[Grænlandssléttbakur]] eða [[norðhvalur]] er kenndur við Grænland á mörgum málum, en hann er í útrýmingarhættu. Um 230 tegundir fugla hafa sést á Grænlandi og eru þar af um 60 tegundir [[varpfugl]]a. Nefna má [[hrafn]], [[rjúpa|rjúpu]], [[snæugla|snæuglu]], [[lundi|lunda]], [[Hvítfálki|fálka]], [[æðarfugl]], [[haftyrðill|haftyrðil]] og [[álka|álku]]. ===Veðurfar=== Veðurfarslega má skipta Grænlandi í tvö svæði: strandsvæði og Grænlandsjökul. Jökullinn þekur um 80% landsins og er loftslag undir frostmarki þar allan ársins hring en meðalhæð hans er 2100 metrar. Strandsvæðin eru undir hafrænum áhrifum og er loftslag á Norður-Grænlandi í janúar aðeins mildara en í kanadíska eyjaklasanum sem er sunnar. Þar er þó meðalhitinn í janúar -25 til -30 gráður. Mildast er loftslagið á syðsta odda Grænlands og er hitametið þar tæp 25 stig. <ref>[https://www.ruv.is/frett/miklir-grodureldar-a-graenlandi] Rúv, skoðað 14. ágúst, 2017.</ref> Í Nuuk sveiflast meðalhiti mánaða milli −8 til 7 °C. == Stjórnmál == Grænland er heimastjórnarsvæði innan konungsríkisins [[Danmörk|Danmerkur]] þar sem er [[þingbundin konungsstjórn]] og [[Friðrik 10. Danakonungur]] er þjóðhöfðingi. [[Heimastjórn Grænlands]] fer með framkvæmdavaldið í innri málefnum Grænlands. [[Forsætisráðherra Grænlands]] er stjórnarleiðtogi. Núverandi forsætisráðherra er [[Jens-Frederik Nielsen]]. Grænlenska þingið, [[Inatsisartut]], hefur 31 þingmann og kemur saman í einni deild.<ref>{{Cite web |title=Inatsisartut |url=https://ina.gl/organisation/sammensaetning-af-inatsisartut/ |access-date=29 December 2020 |publisher=Inatsisartut.gl |language=kl |archive-date=17 ágúst 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180817182125/http://ina.gl/organisation/sammensaetning-af-inatsisartut/ |url-status=dead }}</ref> Grænlendingar kjósa til sveitarstjórna, þingmenn á grænlenska þinginu og þingmenn á [[danska þingið|danska þinginu]]. Helstu stjórnmálaflokkar á Grænlandi eru [[grænlenski demókrataflokkurinn]], miðjuflokkurinn [[Naleraq]], sósíaldemókrataflokkurinn [[Siumut]], sósíalistaflokkurinn [[Inuit Ataqatigiit]] og hægriflokkurinn [[Atassut]]. Fjórir fyrstnefndu flokkarnir hafa aukið sjálfræði Grænlands á stefnuskrá sinni, en með mismiklum fyrirvara. Árið 2008 var haldin ráðgefandi þjóðaratkvæðagreiðsla þar sem yfir 76% stuðningur var við aukið sjálfræði og heimastjórn. Árið 2009 voru ný lög um sjálfsstjórn Grænlands samþykkt í Danmörku, þar sem grænlenska stjórnin hefur rétt til að taka að sér ábyrgð á nýjum sviðum, en án þess að þeim fylgi fjármagn. Nýju lögin skilgreina Grænlendinga sem [[þjóð]] og tilgreina skilyrði fyrir fullu sjálfstæði frá Danmörku.<ref name="lov">{{cite web|website=Lovtidende|url=http://stm.dk/multimedia/selvstyreloven.pdf|title=Selvstyreloven|author=Simon Uldum og Mads Pedersen|date=13.07.2009|access-date=25.03.2017}}</ref> Grænland er hluti af Danmörku. Danakonungur fer formlega með framkvæmdavaldið á Grænlandi og skipar umboðsmann sinn þar. Vald konungs er samt að mestu táknrænt í reynd þar sem í Danmörku ríkir [[þingræði]]. Núverandi umboðsmaður er [[Julie Præst Wilche]]. Grænland er kjördæmi innan danska ríkisins og kýs tvo fulltrúa á danska þinginu af 179. Árið 1985 kusu Grænlendingar að segja sig úr [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] þótt Danmörk væri áfram aðildarríki. Ástæðan var óánægja með [[sameiginleg fiskveiðistefna Evrópusambandsins|sameiginlegu fiskveiðistefnuna]]. Flest Evrópulög gilda þannig ekki á Grænlandi nema þau sem snúa að viðskiptum. Grænland getur samt sótt um styrki í nokkrar af áætlunum sambandsins.<ref name="euprofile">{{Cite web |title=EU Relations with Greenland |url=http://www.eeas.europa.eu/greenland/index_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609050531/http://eeas.europa.eu/greenland/index_en.htm |archive-date=9 June 2011 |access-date=3 October 2020 |publisher=European Union}}</ref><ref>{{Cite web |title=Overseas Countries and Territories (OCT) |url=http://europa.eu/legislation_summaries/development/overseas_countries_territories/index_en.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110813192112/http://europa.eu/legislation_summaries/development/overseas_countries_territories/index_en.htm |archive-date=13 August 2011 |access-date=3 October 2020 |publisher=European Union}}</ref> Danmörk fer með landvarnir og strandgæslu á Grænlandi. [[Síríussveitin]] var stofnuð af grænlenskum sjálfboðaliðum árið 1941 til að tryggja yfirráð yfir Austur-Grænlandi og verjast tilraunum Þjóðverja til að koma þar upp veðurstöðvum í tengslum við kafbátahernað í Norðurhöfum. [[Sameinuð herstjórn norðurslóða]] var stofnuð innan danska hersins árið 2012 til að stýra landvörnum, eftirliti, björgunaraðgerðum og strandgæslu á Grænlandi og í Færeyjum.<ref>{{Cite web|first=ft.dk|title=Denmark's military capacities in the Arctic Region, FOU Alm.del Bilag 138|url=https://www.ft.dk/samling/20151/almdel/fou/bilag/138/1642107.pdf}}</ref> [[Pituffik-geimherstöðin]] er í [[Thule-vík]] norðarlega á Vestur-Grænlandi og heyrir nú formlega undir [[Geimher Bandaríkjanna]]. Utanríkisstefna Grænlands er samstarfsverkefni heimastjórnarinnar og ríkisstjórnar Danmerkur. Fjögur ríki reka ræðismannsskrifstofur í Nuuk, [[Ísland]] (frá 2013)<ref>{{vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/sendiskrifstofur/adalraedisskrifstofa-islands-i-nuuk/um-sendiskrifstofu/|titill=Um sendiskrifstofu|vefsíða=Stjórnarráðið|skoðað=8.10.2022}}</ref> og [[Bandaríkin]] (frá 2020).<ref name="US consulate">{{cite news |last1=Wingate |first1=Sophie |title=US opens a consulate in Greenland, a year after a bid to buy |url=https://www.arctictoday.com/us-opens-a-consulate-in-greenland-a-year-after-a-bid-to-buy/ |accessdate=18 July 2020 |publisher=ArcticToday |date=11 June 2020}}</ref> Árið 2026 bættust svo [[Frakkland]] og [[Kanada]] við.<ref>{{cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-02-07-bandarikin-verja-ekki-evropu-okkar-vegna-466430|title=„Bandaríkin verja ekki Evrópu okkar vegna“|author=Hallgrímur Indriðason|date=7.2.2026|website=RÚV}}</ref> Frá setningu nýju heimastjórnarlaganna 2009 hefur grænlenska heimastjórnin opnað sendiskrifstofur í [[Brussel]], [[Beijing]], [[Kaupmannahöfn]], [[Reykjavík]] og [[Washington D.C.]]<ref>{{cite news |last1=McGwin |first1=Kevin |title=Greenland names first representative to Iceland |url=https://www.arctictoday.com/greenland-names-first-representative-iceland/ |accessdate=13 January 2020 |publisher=ArcticToday |date=28 August 2018}}</ref><ref>{{cite news|last1=McGwin|first1=Kevin|title=Starting from scratch|url=http://arcticjournal.com/politics/starting-scratch|accessdate=1 August 2014|publisher=The Arctic Journal|date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140708013001/http://arcticjournal.com/politics/starting-scratch|archive-date=8 July 2014|url-status=dead}}</ref> === Stjórnsýslueiningar === Með nýjum sveitarstjórnarlögum á Grænlandi 2009 (í kjölfar sveitarstjórnaumbótanna miklu í Danmörku 2007) var sveitarfélögum á Grænlandi fækkað úr 18 í 4. Einu þeirra, [[Qaasuitsup]], var svo skipt í tvennt árið 2018. Norðausturhluti landsins er [[Þjóðgarður á Norðaustur-Grænlandi]] og heyrir ekki undir neitt sveitarfélag. Annað svæði utan sveitarfélaga er lítið land undir [[Thule-herstöðin]]ni á Norðvestur-Grænlandi sem er umkringt sveitarfélaginu [[Avannaata]]. {| class="wikitable" ! align="left" |Nafn!!align="left"|[[Grænlenska]]!!align="left"|Höfuðstaður ! align="left" class="unsortable" |Skjaldarmerki ! align="right" |[[ISO 3166-2:GL|ISO]]<ref>[[ISO 3166-2:GL]] ([[Alþjóðlega staðlaráðið|ISO]] [[ISO 3166-2|3166-2]]-kóði)</ref> ! align="right" |Íbúar ! align="right" |Stærð <small>(km²)</small> !Þéttleiki byggðar !Kort |- | [[Avannaata]] | Avannaata Kommunia | [[Ilulissat]] | [[File:Avannaata-coat-of-arms.jpg|75px]] | GL-AV | 10.726<ref>{{cite web|title=Kommuni pillugu|publisher=Avannaata Kommunia|url=http://www.avannaata.gl/Emner/Om_kommunen/Fakta%20om%20kommunen?sc_lang=kl-GL|access-date=2022-10-08|archive-date=2021-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20210304145253/https://www.avannaata.gl/Emner/Om_kommunen/Fakta%20om%20kommunen?sc_lang=kl-GL|url-status=dead}}</ref> | 522.700 |0,02 | rowspan=5 | [[File:Greenland-municipalities-2018.svg|thumb|Sveitarfélög Grænlands frá 2018.]] |- | [[Kujalleq]] | Kommune Kujalleq | [[Qaqortoq]] | [[File:Kujalleq-coat-of-arms.svg|75px]] | GL-KU | 6.439 | 32.000 |0,2 |- | [[Qeqertalik]] | Kommune Qeqertalik | [[Aasiaat]] |[[File:Qeqertalik-coat-of-arms.jpg|99x99px]] | GL-QT | 6.340<ref>{{cite web|title=Kommuni pillugu|publisher=Kommune Qeqertalik|url=http://www.qeqertalik.gl/Emner/Om_kommunen/Fakta%20om%20kommunen?sc_lang=kl-GL|access-date=2022-10-08|archive-date=2021-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20210225090527/https://www.qeqertalik.gl/Emner/Om_kommunen/Fakta%20om%20kommunen?sc_lang=kl-GL|url-status=dead}}</ref> | 62.400 |0,11 |- | [[Qeqqata]] | Qeqqata Kommunia | [[Sisimiut]] | [[File:Qeqqata-coat-of-arms.svg|75px]] | GL-QE | 9.378 | 115.500 |0,08 |- | [[Sermersooq]] | Kommuneqarfik Sermersooq | [[Nuuk]] | [[File:Sermersooq-coat-of-arms.svg|88x88px]] | GL-SM | 23.123 | 531.900 |0,04 |- |} == Efnahagslíf == [[Mynd:Ilulissat_fish.jpg|thumb|right|Löndun á fiski í Ilulissat.]] Grænland reiðir sig að meira og minna leyti á [[fiskveiðar]] sem eru yfir 90% af útflutningi landsins.<ref name=":0">{{Cite news |last=Walsh |first=Maurice |date=28 January 2017 |title='You can't live in a museum': the battle for Greenland's uranium |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/environment/2017/jan/28/greenland-narsaq-uranium-mine-dividing-town |url-status=live |access-date=28 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170129005150/https://www.theguardian.com/environment/2017/jan/28/greenland-narsaq-uranium-mine-dividing-town |archive-date=29 January 2017 |issn=0261-3077}}</ref> [[Rækja|Rækju]]- og [[fiskvinnsla]] eru langsamlega tekjuhæstu atvinnugreinarnar.<ref name="cia-factbook">{{Cite web |title=Greenland |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |access-date=15 May 2007 |website=[[The World Factbook|CIA World Factbook]] |archive-date=9 janúar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109162939/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/greenland/ |url-status=dead }}</ref> Á Grænlandi er mikið af verðmætum jarðefnum.<ref name=":0" /> Vinnsla í [[rúbín]]námum hófst árið 2007. Vinnsla á öðrum jarðefnum hefur smám saman orðið arðbærari eftir því sem verð hækka. Meðal jarðefna sem finnast á Grænlandi í vinnanlegu magni eru [[járn]], [[úran]], [[ál]], [[nikkel]], [[platína]], [[tungsten]] og [[kopar]]. Grænlenska ríkið á olíufyrirtæki, [[Nunoil]], sem vinnur að þróun olíuiðnaðar í landinu. Ríkisfyrirtækið [[Nunamineral]] var líka stofnað í kringum vinnslu á [[gull]]i 2007 og er skráð í [[kauphöllin í Kaupmannahöfn|kauphöllina í Kaupmannahöfn]]. Rafmagn hefur venjulega verið framleitt með díselknúnum rafstöðvum, jafnvel þótt nóg sé til af vatnsafli. Fyrsta og stærsta vatnsaflsvirkjun Grænlands er [[Buksefjord-virkjun]] sem var sett í gang árið 1993. Hugmyndir um að reisa stórt álver sem knúið væri rafmagni frá vatnsaflsvirkjunum hafa verið í þróun. Áætlað er að mest af vinnuaflinu sem þarf til að reisa álverið og virkjunina yrði innflutt.<ref>{{Cite journal |date=12 October 2011 |title=Greenland's red hot labour market |url=http://www.nordiclabourjournal.org/i-fokus/in-focus-2011/boom-for-nordic-mining-industry/article.2011-10-12.8124853746 |url-status=live |journal=[[Nordic Labour Journal]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20130201145836/http://www.nordiclabourjournal.org/i-fokus/in-focus-2011/boom-for-nordic-mining-industry/article.2011-10-12.8124853746 |archive-date=1 February 2013 |access-date=10 February 2013}}</ref> [[Evrópusambandið]] hefur hvatt Grænland til að takmarka námavinnslu kínverskra fyrirtækja í landinu, en stjórn Grænlands tilkynnti árið 2013 að hún hygðist ekki setja neinar slíkar takmarkanir.<ref>[http://www.businessweek.com/articles/2013-02-10/chinese-workers-in-greenland ''Chinese Workers—in Greenland?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130213141927/http://www.businessweek.com/articles/2013-02-10/chinese-workers-in-greenland |date=13 February 2013 }} 10 February 2013 ''[[BusinessWeek]]''.</ref> Opinberi geirinn, þar á meðal opinber fyrirtæki í eigu ríkis og sveitarfélaga, leikur stórt hlutverk í hagkerfi Grænlands. Um helmingur opinberra tekna eru styrkir frá [[Danmörk]]u. Verg landsframleiðsla á mann er svipuð því sem gerist í Evrópu. Grænland gekk í gegnum litla efnahagskreppu snemma á 10. áratug 20. aldar, en síðan þá hefur hagkerfið vaxið. Heimastjórnin á Grænlandi hefur rekið stranga skattastefnu sem hefur skapað umframtekjur hjá hinu opinbera og tryggt lága verðbólgu. Frá 1990 hefur verið [[viðskiptahalli]] á viðskiptum við útlönd, eftir að síðustu [[blý]]- og [[sink]]námum landsins var lokað. Árið 2017 fundust nýjar rúbínnámur sem gætu orðið undirstaða fyrir frekari útflutning.<ref>{{Cite web |title=Greenland Rubies: What We Know At This Point {{!}} National Jeweler |url=https://www.nationaljeweler.com/blog/5818-greenland-rubies-what-we-know-at-this-point |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817153630/https://www.nationaljeweler.com/blog/5818-greenland-rubies-what-we-know-at-this-point |archive-date=17 August 2019 |access-date=17 August 2019 |website=www.nationaljeweler.com}}</ref> Árið 2017 var fyrirtækið [[AEX Gold]] stofnað af íslenskum, grænlenskum og dönskum fjárfestum til að stunda gullleit á Grænlandi.<ref>{{vefheimild|url=https://www.vb.is/frettir/gullleit-graenlandi-langt-umfram-vaentingar/|vefsíða=Viðskiptablaðið|dags=4. apríl 2022|titill=Gullleit á Grænlandi „langt umfram væntingar“|skoðað=4.10.2022}}</ref> == Íbúar == Íbúar Grænlands voru tæp 56.000 árið [[2019]] og langflestir [[Inúítar]], upprunnir þaðan sem í dag er [[Kanada]]. Síðustu hópflutningarnir áttu sér stað um miðja 19. öld. Í höfuðstaðnum Nuuk á Vestur-Grænlandi býr margt fólk af evrópskum ættum. Grænland er mjög strjálbýlt, en þar býr einn maður að meðaltali á hverja 0,14 ferkílómetra af íslausu landi. 91% íbúanna búa á Vestur-Grænlandi, 1,6% á Norður-Grænlandi og 6,3% á Austur-Grænlandi. Um 20% íbúanna eru fæddir utan Grænlands. 98% íbúanna eru [[Lútherstrú]]ar og tilheyra [[Danska kirkjan|dönsku þjóðkirkjunni]]. Á Grænlandi bera margir þýsk ættarnöfn svo sem Fleischer, Kleist og Kreutzmann. Þau eru komin frá þýskum [[trúboð]]um sem störfuðu þar lengi og ýmist giftust innfæddum konum eða ættleiddu innfædd börn. ==Menning== [[Mynd:Greenland_kayak_seal_hunter_2006.jpg|thumb|right|Grænlenskur veiðimaður á hefðbundnum kajak úr skinni árið 2006.]] [[Mynd:Upernavik_first_day_in_class_2007-08-14_2.jpg|thumb|right|Grænlensk skólabörn í þjóðbúningum í Upernarvik árið 2007.]] Menning Grænlendinga er blönduð menning frá [[Inúítar|Inúítum]] undir sterkum [[dönsk menning|dönskum menningaráhrifum]]. Hefðbundin menning Inúíta er í grunninn hreinræktuð [[veiðimaður|veiðimenning]]. Árið 2005 ritaði grænlenski menningarmálaráðherrann [[Henriette Rasmussen]] að Grænlendingar væru ekki einu sinni [[veiðimenn og safnarar]], heldur aðeins veiðimenn.<ref>{{cite journal|url=https://earthcharter.org/wp-content/assets/virtual-library2/images/uploads/ENG-Rasmussen.pdf|author=Henriette Rasmussen|title=Sustainable Greenland and Indigenous Ideals|date=2005|journal=The Earth Charter in Action: Towards a Sustainable World|access-date=2022-10-03|archive-date=2022-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20221003145707/https://earthcharter.org/wp-content/assets/virtual-library2/images/uploads/ENG-Rasmussen.pdf|url-status=dead}}</ref> Þrátt fyrir miklar takmarkanir á veiðinni síðustu áratugi vegna þrýstings frá náttúruverndarsamtökum og fækkunar í veiðistofnum, meðal annars vegna [[loftslagsbreytingar|loftslagsbreytinga]], er veiðin enn mjög mikilvægur hluti af menningu landsins. Eitt af mörgum einkennum veiðimenningar á Grænlandi eru veiðar með [[skutull|skutlum]] á litlum [[kajak|kajökum]] úr skinnum sem strengd eru á trégrind. Færni grænlenskra veiðimanna á þessum bátum hefur vakið athygli Evrópumanna frá fyrstu tíð og [[kajakróður]] barst þaðan til Evrópu sem íþrótt. Fyrsta sýningin á grænlenskum kajakróðri var haldin í Kaupmannahöfn árið 1605 af veiðimönnum sem dönsk hvalveiðiskip höfðu tekið höndum á Grænlandi.<ref>{{vefheimild|url=https://videnskab.dk/kultur-samfund/jagtspyd-sladrer-om-gronlandske-massebortforsler|titill=Jagtspyd sladrer om grønlandske massebortførsler|höfundur=Jens Winther Johannsen|dags=16. júní 2012|skoðað=3.10.2022|vefsíða=Forskerzonen}}</ref> Grænlenskir inúítar hafa notað [[hundasleði|hundasleða]] til ferða og flutninga, að minnsta kosti frá því [[Thule-fólkið]] fluttist þangað um árið 1000.<ref>{{cite journal|author=Vitale, E. et al.|year=2023|title=An ethnographic framework for identifying dog sledding in the archaeological record|journal=Journal of Archaeological Science|volume=159|doi=10.1016/j.jas.2023.105856 | issn=0305-4403 }}</ref> [[Anorak]] er hefðbundin grænlensk skinnflík sem varð vinsæl um allan heim á 20. öld í tengslum við útbreiðslu [[vetraríþróttir|vetraríþrótta]]. Íslenska [[lopapeysa]]n varð óbeint fyrir áhrifum frá [[grænlenskur þjóðbúningur|grænlenskum þjóðbúningi]] kvenna með skrautlega perlukraga sem ná yfir axlirnar og voru innblástur að nýjum prjónamynstrum á fyrri hluta 20. aldar.<ref>{{vísindavefurinn|62896|Hvað er íslenska lopapeysan gömul og hver er uppruni hennar?}}</ref> Grænlendingar eiga sér langa sögu [[munnleg hefð|munnlegra hefða]] og [[sagnamennska|sagnamennsku]], auk myndlistar og handverks úr tré og beini, meðal annars [[túpilak]]a, lítil skrímsli skorin út úr beini sem [[sjaman]]inn gat [[sending|sent]] óvinum til höfuðs. Þekktustu myndlistarmenn Grænlands frá 19. öld voru sagnamennirnir [[Aron frá Kangeq]] og [[Jens Kreutzmann]] sem gerðu myndir af sögulegum viðburðum og goðsögum Grænlendinga. [[Trommudans]] með skinntrommum er mikilvægur hluti af tónlistarhefð Grænlendinga, en önnur hljóðfæri eru líka notuð. Trommudansinn var aðferð til að leysa úr ágreiningsmálum og gat verið keppni milli tveggja dansara eða til að fara með gamanmál. Stundum voru stór [[snjóhús]] (''Qaggi'') reist sérstaklega fyrir trommudansinn. Þegar trúboð hófst á Grænlandi á 18. öld voru trommudansar bannaðir og íbúum kynntur fjölradda sálmasöngur. Á 20. öld hafa hljómsveitir á Grænlandi búið til sérstakar útgáfur af meðal annars [[polka]], [[kántrítónlist]] og [[pönktónlist]]. Ein af fyrstu rokkhljómveitum Grænlands var [[Sumé]] sem var stofnuð árið 1972 af [[Malik Høegh]] sem líka stofnaði tónlistarútgáfuna [[ULO]] í [[Sisimiut]]. Aðrar þekktar hljómsveitir frá Grænlandi eru meðal annars [[Chilly Friday]], [[Nuuk Posse]], [[Nanook (hljómsveit)|Nanook]] og [[Small Time Giants]]. Grænlenska ríkisútvarpið heitir [[Kalaallit Nunaata Radioa]] og er staðsett í [[Nuuk]]. Grænlenska tímaritið ''[[Atuagagdliutit/Grønlandsposten|Atuagagdliutit]]'' hóf útgáfu árið 1861. [[Landsbókasafn Grænlands]] var stofnað 1956 og [[Þjóðminjasafn Grænlands]] var stofnað 1965. Bæði söfnin eru staðsett í Nuuk en urðu ekki opinber þjóðarsöfn fyrr en eftir að heimastjórn komst á 1979. Milli 1982 og 2001 áttu Þjóðminjasafn Grænlands og [[Þjóðminjasafn Danmerkur]] í samstarfi um skil á safngripum frá Danmörku til Grænlands.<ref>{{cite book|author=Grønnow, B., & Jensen, E. L.|date=2008|chapter=Utimut: repatriation and collaboration between Denmark and Greenland.|title=Utimut: Past Heritage-Future Partnerships. Discussion on Repatriation in the 21st Century|pages=180-191|url=https://iwgia.org/images/publications/0028_Utimut_heritage.pdf#page=179}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.nanoq.gl/ Heimastjórn Grænlands] * [https://www.natur.gl Náttúrufræðistofnun Grænlands] * [https://visitgreenland.com/ Opinber ferðavefur] * [http://www.statgreen.gl/ Tölfræðistofnun Grænlands] * [https://www.norden.org/is/information/stadreyndir-um-graenland Staðreyndir um Grænland á Norden.org] === Greinar af Tímarit.is === * [http://www.timarit.is/?issueID=419507&pageSelected=0&lang=0 ''Ferðarolla frá Grænlandi - ágrip af sögu Grænlands''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1969]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416006&pageSelected=0&lang=0 ''Fornminjarannsóknir á Grænlandi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1927]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416334&pageSelected=0&lang=0 ''Grænland''; grein í Lesbók Morgnblaðsins 1931]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=416510&pageSelected=0&lang=0 ''Grænland''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1934]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=418531&pageSelected=28&lang=0 ''Næstu nágrannar vorir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1957]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1083919 ''Á ókönnuðum slóðum á Grænlandi''; grein í Alþýðublaðinu 1950] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3550748 ''Nokkrir dagar'' (eftir Dr. Kristján Eldjárn); grein í Tímanum 1962] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2967365 ''Mikilvægi Grænlands''; grein í DV 1998] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3275473 ''Í vist með grænlenzkum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1944] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4229919 ''Á súð við Grænland''; grein í Sjómannablaðinu Víkingi 1950] {{Norður-Ameríka}} {{Norðurlandaráð}} {{Vestnorræna ráðið}} {{Grænland}} [[Flokkur:Grænland| ]] hq1fpghrkrpzela3j1xh3x9aqejrj0n 0 12004 1958004 1580346 2026-03-31T12:25:37Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958004 wikitext text/x-wiki {{Frumefni |uppi= |niðri=Lawrensín |vinstri=Ytterbín |hægri=Hafnín |Mynd = Lutetium_sublimed_dendritic_and_1cm3_cube.jpg| Efnatákn = Lu| Sætistala = 71| Efnaflokkur = [[Lantaníð]]| Eðlismassi = 9841,0| Harka = ''Ekki vitað''| Atómmassi = 174,967(1)| Bræðslumark = 1925,0| Suðumark = 3675,0| Efnisástand = Fast form}} '''Lútetín''' er [[frumefni]] með [[efnatákn]]ið '''Lu''' og sætistöluna 71 í [[lotukerfið|lotukerfinu]]. Þetta er málmkennt frumefni úr [[lantaníð|hópi lantaníða]] og finnst yfirleitt í námunda við [[yttrín|yttrín.]] Það er stundum notað í [[málmblanda|málmblöndur]] og sem [[hvati]] í margvíslegum efnaferlum. Ef samhenginu milli [[blokk (lotukerfið)|blokka í lotukerfinu]] og [[efnaflokkur|efnaflokka]] er stranglega fylgt væri hægt að flokka lútetín sem [[hliðarmálmur|hliðarmálm]] en það er þó venjulega flokkað sem [[lantaníð|lantaníði]]. == Almennir eiginleikar og notkun == Lútetín er silfurhvítur, [[tæring]]arþolinn, þrígildur [[málmur]] sem er nokkuð stöðugur í snertingu við [[loft]] og er þyngst og harðast allra [[lantaníð]]a. Lútetín hefur hæstu [[spinntala|spinntölu]] allra frumefna, eða 7. Dýrt er að nálgast þetta frumefni í nothæfu magni og er það því til fárra almennra nota. Þó er hægt að nota lútetín sem [[hvati|hvata]] við klofning á [[jarðolía|jarðolíu]], einnig er hægt að nota það í [[vetnisbinding]]u og [[fjölliðun]]. == Saga == [[Frakkland|Franski]] vísindamaðurinn [[Georges Urbain]] og [[Austurríki|austurríski]] steindafræðingurinn [[Carl Auer von Welsbach]] uppgötvuðu lútetín (úr ''[[Lutetia]]'' sem er [[latína|latneska]] heitið yfir [[París]]) óháð hvor öðrum árið [[1907|1907.]] Fundu þeir báðir lútetín sem óhreinindi í steintegundinni [[ytterbía|ytterbíu]], sem [[Sviss|svissneski]] efnafræðingurinn [[Jean Charles Galissard de Marignac]] og fleiri töldu að væri eingöngu úr frumefninu [[ytterbín|ytterbíni]]. Urbain lýsti fyrstur manna hvernig greina má lútetín frá ytterbíni Marignacs og hlaut hann því þann heiður að nefna það. Hann valdi nöfnin neoytterbín (''nýja ytterbín'') og lútesín yfir hið nýja frumefni en neoytterbíni var að lokum breytt aftur í ytterbín og árið [[1949]] var stafsetningu frumefnis 71 breytt í lútetín. Welsbach stakk upp á ''kassíopín'' fyrir frumefni 71 (eftir stjörnumerkinu [[Kassíópeia]]) og ''albebaranín'' sem nýja nafnið á ytterbíni en þessum uppástungum var hafnað (þó að margir þýskir vísindamenn kalla frumefni 71 enn kassíópín). == Tilvist == Lútetín finnst næstum alltaf í bland við aðra lantaníða en næstum aldrei eitt og sér. Það er mjög erfitt að skilja það frá öðrum frumefnum og það er sjaldgæfast allra náttúrulegra frumefna. Þar af leiðandi er það eitt af dýrustu málmunum og kostar grammið af því nær sex sinnum meira en [[gull]]. Hagkvæmasta vinnsla lútetíns er úr [[fosfat|fosfatsteindinni]] [[mónasít|mónasíti]]: ([[seríum|Ce]], [[lantan|La]], o.s.frv)[[fosfór|P]][[súrefni|O]]₄ sem samkvæmt innihaldi telst um 0,003% lútetín. Aðeins nýlega hefur tekist að einangra hreinan lútetín[[málmur|málm]] og er það gríðarlega erfitt. Lútetínið er skilið frá öðrum lantaníðum með [[jónskipti|jónskiptum]] ([[afoxun]] vatnsfirrts Lu[[klór|Cl]]₃ eða Lu[[flúor|F]]₃ , annaðhvort með [[alkalímálmur|alkalímálmi]] eða [[jarðalkalímálmur|jarðalkalímálmi]]). == Samsætur == Náttúrulegt lútetín er aðeins úr einni stöðugri [[samsæta|samsætu]], Lu-175 (97,41% [[náttúruleg gnægð]]). Alls 33 [[geislasamsæta|geislasamsætum]] hefur verið lýst, og eru þær stöðugustu Lu-176, sem hefur [[helmingunartími|helmingunartímann]] 3,78 × 10¹⁰ (2,59% náttúruleg gnægð), Lu-173 með helmingunartímann 3,31 ár og Lu-173 með helmingunartímann 1,37 ár. Allar aðrar geislasamsætur hafa helmingunartíma sem er styttri en 9 dagar, flestar þeirra styttri en hálftíma. Samsætur lútetíns spanna [[atómmassi|atómmassa]] frá 149,973 (Lu-150) upp að 183,961 (Lu-184). Aðal<nowiki/>[[sundrunarháttur]] á algengustu stöðugu samsætu þess, Lu-175, er [[rafeindahremming]] (ásamt örlitlu magni af [[alfasundrun]] og [[róteindageislun]]) og aðalsundrun eftir það er [[betasundrun]]. Aðal[[dótturefni]] Lu-175 eru samsætur frumefnis 70 ([[ytterbín]]) og aðaldótturefni á eftir eru samsætur frumefnis 72 ([[hafnín]]). == Varúðarráðstafanir == Líkt og aðrir lantaníðar er lútetín talið hafa lítil [[eituráhrif]] en þó skyldi meðhöndla það, og efnasambönd þess, með varkárni. [[eldur|Eld-]] og [[sprenging|sprengihætta]] stafar af málmdufti þess. Lútetín þjónar engum líffræðilegum tilgangi í mannslíkamanum en er þó talið örva [[efnaskipti]]. == Tenglar == * [https://www.webelements.com/webelements/elements/text/Lu/index.html WebElements.com - Lutetín] [[Flokkur:Frumefni]] [[Flokkur:Lantaníðar]] [[Flokkur:Hliðarmálmar]] 9ytnpl3qt2r374s1fcsqwk4flmet17q 0 12016 1958200 1944867 2026-03-31T13:45:36Z TKSnaevarr 53243 1958200 wikitext text/x-wiki {{Tilvísun|Sesar|karlmannsnafnið|Sesar (mannsnafn)}} {{Stjórnmálamaður | nafn = Júlíus Caesar | mynd = Retrato de Julio César (26724093101) (cropped).jpg | myndatexti1 = Brjóstmynd af Cæsari. | titill= Alræðismaður Rómar | stjórnartíð_start = [[49 f.Kr.]] | stjórnartíð_end = [[15. mars]] [[44 f.Kr.]] | forveri = [[Súlla]] (81. f.Kr.) | eftirmaður = [[Ágústus]] (sem [[Rómarkeisari]]) | titill2= [[Pontifex Maximus]] | stjórnartíð_start2 = [[63 f.Kr.]] | stjórnartíð_end2 = [[15. mars]] [[44 f.Kr.]] | forveri2 = [[Quintus Caecilius Metellus Pius]] | eftirmaður2 = [[Marcus Aemilius Lepidus (ræðismaður 46 f.Kr.)|Marcus Aemilius Lepidus]] | fæddur = [[12. júlí]] [[100 f.Kr.]] | fæðingarstaður = [[Suburra]], [[Róm]] | dánardagur = [[15. mars]] [[44 f.Kr.]] (55 ára) | dánarstaður = [[Róm]] | orsök_dauða = [[Morðið á Júlíusi Caesar|Myrtur]] (stunginn til bana) | maki = [[Cornelia (kona Caesars)|Cornelia]] (g. 84 f.Kr.; d. 69 f.Kr.)<br>[[Pompeia (kona Caesars)|Pompeia]] (g. 61 f.Kr.; sk. 61 f.Kr.)<br>[[Calpurnia]] (g. 59 f.Kr.) | börn = [[Júlía (dóttir Caesars)|Júlía]]<br>[[Caesarion]] (óskilgetinn)<br>[[Ágústus]] (kjörsonur) | faðir = [[Gaius Julius Caesar (landstjóri Asíu)|Gaius Julius Caesar]] | móðir = [[Aurelia (móðir Caesars)|Aurelia]] }} '''Gaius Julius Caesar''' ([[latína]]:''' CAIVS IVLIVS CAESAR''') eða '''Júlíus Cæsar''', stundum ritað '''Júlíus Sesar''', [[12. júlí|12.]] eða [[13. júlí]] um 100 f.Kr.<ref>Í flestum sögu- og handbókum er fæðingarár Caesars sagt vera 100 f.Kr. en sumir fornfræðingar hafa leitt líkur að því að hann hafi verið fæddur árið [[101 f.Kr.]] eða [[102 f.Kr.]] Sjá Ward, Heichelheim og Yeo (2003): 189, nmgr. 2.</ref> – [[15. mars]] [[44 f.Kr.]]) var [[rómarveldi|rómverskur]] [[herforingi]], [[sagnaritari]], [[stjórnmál]]amaður og síðar [[alræðismaður]] í [[Róm]]. == Æska == Gaius Júlíus Cæsar var fæddur í [[Róm]] um 100 f.Kr. Hann var af júlísku ættinni sem var ein tignasta og elsta patríseaættin í Róm til forna. Cæsar var upphaflega auknefni manna af júlíönsku ættinni. Síðan hefur nafnbótin Cæsar verið höfð um alla [[Rómarkeisari|Rómarkeisara]]. Faðir Cæsars hét einnig Gaius Júlíus Cæsar og var meðal annars landstjóri í skattlandinu Asiu. Móðir Cæsars hét Aurelia Cotta. Föðursystir Cæsars, Júlía, var eiginkona [[Maríus|Gaiusar Maríusar]] sem var einn valdamesti maður Rómar þegar Cæsar var að vaxa úr grasi. Árið 85 f.kr. lést faðir Cæsars og varð hann þá höfuð fjölskyldunnar. Stuttu síðar giftist Cæsar Corneliu sem var dóttir [[Lucius Cornelius Cinna|Luciusar Corneliusar Cinna]], en hann var helsti stuðningsmaður Gaiusar Mariusar. Í æsku Cæsars geisaði borgarastríð á milli Mariusar og [[Lucius Cornelius Sulla|Luciusar Corneliusar Sullu]]. Marius lést árið 86 f.Kr. en stuðningsmenn hans héldu völdum í Rómaborg til ársins 83 f.Kr., en þá hertók Sulla borgina og tók sér alræðisvald. Sulla hóf að taka fjölmarga stuðningsmenn Mariusar af lífi og senda aðra í útlegð. Tengsl Cæsars við Marius settu hann í hættu og var honum skipað að skilja við Corneliu en Cæsar neitaði og flúði borgina. Cæsar gekk í herinn og hélt til [[Anatólía|Anatólíu]], en Rómverjar stóðu þá í landvinningum á því svæði. == Leiðin til valda == === Upphaf stjórmálaferils === Eftir að Sulla lést, árið 78 f.Kr., sneri Cæsar aftur til Rómaborgar þar sem hann klifraði hinn hefðbundna metorðastiga ungra aðalsmanna í Róm (''cursus honorum''). Til að byrja með einbeitti hann sér að lagalegum málaflutningi, þar sem hann varð þekktur fyrir ræðusnilli. Árið 76 f.Kr. fæddist [[Julia (dóttir Caesars)|Júlía]] dóttir Cæsars og Corneliu en árið 69. f.Kr. lést Cornelia. Árið 68 f.Kr. var Cæsar kosinn [[kvestor]]. Árið 63 f.Kr. tryggði hann sér embætti yfirmanns trúarleiðtoga í Róm, ''Pontifex maximus'', en því embætti hélt hann til dauðadags. Árið 62 f.Kr. var hann kosinn [[pretóri]] og ári seinna landsstjóri í Hispaniu Ulterior (í núverandi suð-austurhluta [[Spánn|Spánar]]). === Ræðismannsár === Árið 60. f.Kr. var Cæsar kjörinn [[ræðismaður]] fyrir árið 59 f.Kr. Á hverju ári voru kjörnir tveir ræðismenn og var samstarfsmaður Cæsars maður að nafni Marcus Bibulus. Cæsar og Bibulus náðu ekki vel saman enda var Bibulus hluti af íhaldssama hluta öldungaráðsins, ''optimates'', á meðan Cæsar tilheyrði frjálslynda hlutanum, ''populares''. Ræðismannsár þeirra einkenndist af miklum deilum þeirra á milli um hin ýmsu mál, en ljóst er að Cæsar var mun valdameiri og talað var um að árið 59 f. Kr. hafi verið ræðismannsár Júlíusar og Cæsars en ekki Bibulusar og Cæsars. Cæsar fetaði í fórspor bræðranna [[Tiberius Sempronius Gracchus|Tiberiusar]] og [[Gaius Gracchus|Gaiusar Gracchusar]] og lét afhenda ríkisjarðir til fátækra og hermanna og lækka tollheimtu í [[Rómverskt skattland|skattlöndum]] um þriðjung.<ref>Durant, ''Rómaveldi'' bls. 204.</ref> Til að almenningur gæti fylgst með gerðum [[Rómverska öldungaráðið|öldungaráðsins]] lét Cæsar gefa út blöð sem voru fest á veggi borgarinnar. === Þremenningasamband === Árið 59 f.Kr. myndaði Cæsar [[Fyrra þremenningasambandið|þremenningasamband]] með [[Pompeius|Gnæusi Pompeiusi]] og [[Marcus Licinius Crassus| Marcusi Liciniusi Crassusi]]. Markmiðið með bandalaginu var að ná fram öllum helstu baráttumálum þremenninganna með því nota auð, völd og vinsældir þeirra svo hægt væri að sniðganga verklagsreglur lýðveldisins og allar þær hindranir og tafir sem þær gátu haft í för með sér. Crassus var mesti auðjöfur Rómaborgar og lagði hann fram hið pólitíska auðvald til að múta, en hann var mjög umdeildur maður vegna ríkidæmis síns. Cæsar var í mikilli skuld við Crassus sem hafði að stórum hluta fjármagnað stjórnmálaferil Cæsars. Pompeius var vinsælasti og sigursælasti hershöfðingi Rómaveldis á þessum tíma. Bandalagið var treyst með því að Pompeius giftist Júlíu dóttur Cæsars og Cæsar giftist [[Calpurnia|Calpurniu]], dóttur eins helsta bandamanns Crassusar. Upphaflega var bandalagið leynilegt en stuðningur Pompeiusar og Crassusar við landúthlutanir Cæsars opinberaði samstarf þeirra. Eftir þetta náðu þremenningarnir fram flestum sínum málum, oft með valdníðslu og mútum. Andstæðingar þrístjórnarinnar áttu á hættu að missa líf sitt. Cæsar varð [[landstjóri]] í [[Gallía|Gallíu]] árið 58 f.Kr. að loknu ræðismannsári sínu. == Hernám Gallíu == [[Mynd:Lionel Royer - Vercingetorix Throwing down His Weapons at the feet of Julius Caesar.jpg|thumb|right|300px|[[Vercingetórix]] gefst upp fyrir Cæsari]] Cæsar gersigraði Gallíu handan [[Alpar|Alpa]], núverandi [[Frakkland]], á sjö árum 58-52 f.Kr. Tiltölulega auðveldur sigur Cæsars yfir Göllum átti sér langan aðdraganda. [[Gallastríðið]] var einskonar innbyrðis [[borgarastyrjöld]] þar sem tekist var á um samskipti við menningarsvið [[Miðjarðarhafið|Miðjarðarhafsins]] en hluti gallísku þjóðarinnar var þegar orðinn þátttakandi í viðskiptakerfi Miðjarðarhafsins og því átti Cæsar öfluga bandamenn í Gallíu. === Bakgrunnur === Þegar ræðismannsári í Rómaveldi lauk var vaninn að öldungaráðið úthlutaði fráfarandi ræðismanni landstjórn. Cæsari var úthlutað landstjórn yfir skóglendi Ítalíu. Cæsar varð móðgaður yfir þessu enda var markmið öldungaráðsins að takmarka völd hans. Cæsar fékk þessu hnekkt, í krafti þremenningasambandsins, og fékk stjórn yfir Norður-Ítalíu og ''Illyricum'' (norðvesturhluta [[Balkanskagi|Balkanskagans]]) og þar með stjórn yfir fjórum herdeildum. Cæsar var stórskuldugur eftir ræðismannsár sitt og hugðist bæta fjárhag sinn með hernaðar-ránsfeng. Upphaflega virðist hann hafa ætlað sér að gera innrás í Daciu (núverandi [[Rúmenía|Rúmeníu]]) en í Gallíu var vaxandi ólga vegna ásóknar [[Germanar|germannskra þjóða]] vestur og suður um [[Rín (fljót)|Rín]]. Gallar skiptust í nokkra þjóðahópa og fjölmargar smáþjóðir sem vildu halda sjálfstæði sínu. Margir þjóðflokkar í Gallíu stunduðu viðskipti við Rómverja og voru undir áhrifum rómverskrar menningar. Borgarsamfélög voru farin að myndast í Gallíu og þar réðu höfðingjar sem voru siðmenntaðir og auðugir. Cæsar leit á þá sem bandamenn Rómverja og lagði áherslu á verndarhlutverk sitt fyrir þessar þjóðir gegn Germönum. Með þessu var hann líka að hindra að Gallar og Germanar færu að vinna saman, en ekki voru þó alltaf skýr skil á milli þess hvaða hópar töldust vera Gallar og hverjir voru Germanar. === Hernaður gegn Helvetum og Suebum === Rómverjar höfðu þegar náð fótfestu í suðausturhluta Gallíu (''Narbonensis'') og stofnað þar skattland. Cæsar tók við stórn þess svæðis þegar hann hóf hernaðaraðgerðir sínar í Gallíu og notaði sem stökkpall fyrir frekari útþennslu Rómaveldis norður á bóginn. Cæsar myndaði fljótlega tvær nýjar herdeildir til viðbótar við þær fjórar sem hann hafði undir sinni stjórn. Helvetar voru Gallískur þjóðflokkur sem bjó í núverandi [[Sviss]] en vildi færa sig um set úr [[Alparnir|Ölpunum]] niður á láglendi þar sem Adeui þjóðflokkurinn bjó, en þeir voru bandamenn Rómverja. Cæsar ákvað að stöðva þessa þjóðflutninga og kom hluta herafla Helveta á óvart þegar hann sigraði þá í [[orrustan við Arar|orrustunni við Arar]]. Heildarherafli Helveta var mun stærri en sá sem Cæsar hafði undir sinni stjórn og því hörfuðu Rómverjar en Helvetar eltu þá. Að lokum stöðvaði Cæsar undanhaldið og mætti Helvetum í [[orrustan við Bibracte|orrustu við Bibracte]]. Rómverjar höfðu sigur eftir langan bardaga og Cæsar skipaði Helvetum að snúa aftur til síns heima. Næst sneri Cæsar sér að Suebum sem var Germanskur þjóðflokkur upprunninn frá Germaníu handan Rínar. Ariovistus, höfðingi Sueba, hafði leitt þjóð sína til Gallíu og fengið þar landsvæði hjá gallískum bandamönnum sínum. Þegar Ariovistus heimtaði meira land sneru Gallar sér ti Cæsars og báðu hann um aðstoð. Cæsar skipaði Ariovistusi að stöðva alla fólksflutinga yfir Rín en þegar hann varð ekki við því lét Cæsar til skarar skríða. Ariovistus var á leið til borgarinnar Vesontio (núverandi [[Besançon]]) en Cæsar náði henni á sitt vald áður en Germanirnir komust þangað og mætti Ariovistusi svo í bardaga eftir misheppnaðar samningaviðræður. Cæsar vann orrustuna og Suebar flúðu aftur austur yfir Rín. === Belgica, Germanía og Britannía === Árið 56 f.Kr. var þremenningasambandið endurnýjað og í kjölfarið tryggðu Pompeius og Crassus sér ræðismannsembættin árið 55 f.Kr. og að því loknu sáu þremenningarnir til þess að Crassus fékk landstjórn yfir skattlandinu Sýrlandi og Pompeius yfir [[Spánn|Spáni]]. Einnig fékk Cæsar fimm ára framlengingu á landstjórn sinni í Gallíu. Enn var Cæsar að hjálpa bandamönnum sínum þegar hann réðst gegn Belgum, sem bjuggu í Belgicu (u.þ.b. núverandi [[Belgía|Belgíu]]). Belgar voru bandalag nokkurra þjóðflokka sem virðast hafa verið af blönduðum gallískum og germönskum uppruna. Sterkasti belgíski hópurinn var Nervi þjóðflokkurinn og átti Cæsar fullt í fangi með að sigra þá, en þegar hann var búinn að leggja þá að velli var eftirleikurinn auðveldur og Cæsar náði völdum yfir allri Belgicu. Að þessu loknu lét Cæsar hermenn sína byggja brú yfir Rín og hélt í herferð til Germaníu. Herferðinni var beint gegn Suebum en engir stórir bardagar voru háðir og Cæsar sneri til baka yfir Rín og lét eyðileggja brúnna. Einnig lagði Cæsar undir sig þjóðflokka við [[Ermasund]] og árið 55 f.Kr. fór hann með flokk yfir til Britanniu (núverandi [[Bretland]]s) án teljandi árangurs. Árið eftir fór Cæsar aftur í herferð til Britanniu og vann afgerandi sigur yfir britónskum þjóðflokki en sneri svo aftur til Gallíu. Þessar herferðir höfðu ekki nein varanleg áhrif á átökin í Gallíu en nýttust Cæsari í áróðursstríðinu sem hann háði gegn íhaldsöflum í öldungaráðinu því almenningur í Rómaborg hreifst af fréttum af sigrum í svo fjarlægu og framandi landi. === Uppreisn og eftirmál === Þegar Cæsar hafði náð stuðningi mikils hluta gallísku þjóðarinnar ákvað hann að kalla saman þjóðþing og koma á fót ríkisstofnun sem gæti framkvæmt pólitískar skipanir hans. En hernaður Cæsars og liðs hans hafði verið miskunnarlaus og fjöldi manns tekinn af lífi og aðrir færðir í þrælkun. Því áttu margir harma að hefna og brátt gaus upp uppreisn gegn Rómverjum í Gallíu. Uppreisnarmenn með [[Vercingetórix]], sem var höfðingjasonur, í broddi fylkingar, börðust út í sveitunum og skildu eftir sig sviðna jörð svo að Rómverjar gátu ekki aflað sér vista. En Cæsari, með aðstoð germansks riddaraliðs, tókst að bæla uppreisnina niður. Úrslitaorrusta var háð, árið 52 f.Kr., við [[orrustan um Alesiu|Alesiu]] þar sem Rómverjar knúðu fram sigur eftir harðan bardaga. Að uppreisn Vercingetorixar lokinni hafði Cæsar alla Gallíu á sínu valdi og gerði hana að rómversku skattlandi. Cæsar skrifaði bók um [[Gallastríðið (Caesar)|Gallastríðið]] sem stóð í 7 ár. Þar réttlætir hann gerðir sínar og er bókin varnarit vegna ásakana frá Róm um að hann hafi farið út fyrir verksvið sitt og verið með óþarfa hernað. Hann segir að sóknir hans og innlimun hafi verið varnarstríð til að bæla niður vandamál í landinu. „Bókin er [[áróðursrit]], full af dulbúnu sjálfhóli til að sanna eigið ágæti, göfugmennsku, hógværð, ráðdeild og kænsku.“<ref>''Veraldarsaga Fjölva'' bls: 149.</ref> Í ''Rómaveldi'' eftir [[Will Durant]] segir „Gallastríð Sesars er ekki einungis varnarrit: Skýrleiki frásagnarinna og hinn fágaði einfaldleiki hefur skipað því á tignarsess í [[latneskar bókmenntir|latneskum bókmenntum]]“. == Borgarastríð == [[Mynd:Caesarova kasna detail.jpg|thumb|right|200px|Gosbrunnur með styttu af Cæsari]] === Þremenningasambandi slitið === Á meðan dvöl Cæsars í Gallíu stóð liðaðist þremenningabandalagið í sundur. Árið 54 f.Kr. lést Júlía, dóttir Cæsars og eiginkona Pompeiusar, í barnsburði. Hjónaband Pompeiusar og Júlíu virðist hafa verið náið og hafði hjálpað til við að styrkja samband Pompeiusar og Cæsars. Crassus, sem hafði verð skipaður landssjóri í [[Sýrland]]i, vildi ná frama og vinna lönd sem herforingi eins og Cæsar og Pompeius. [[Parþía]] lá austan við Sýrland og þangað hélt Crassus með her en féll í [[Orrustan við Carrhae|orrustunni við Carrhae]] 53. f.Kr. Segja má að andlát Júlíu og Crassusar hafi gert útaf við þremenningasambandið. === Átök við Pompeius === Pompeius, sem var landsstjóri á Spáni, sat í Róm og hafði snúist á sveif með íhaldsmönnum (''optimates'') þar sem lýðssinnar (''populares'') voru farnir að verða uppvöðslusamir. Pompeius studdi öldungaráðið sem heimtaði að Cæsar myndi leysa upp her sinn er landsstjóratíma hans í Gallíu lyki. Cæsar neitaði þessu og árið [[49 f.Kr.]] hélt hann með her sinn í heimildarleysi yfir [[Rubicon-fljót]], sem skilur að Gallíu Císalpínu og [[Ítalía|Ítalíu]]. Við þessa ákvörðun sína mælti Cæsar hin fleygu orð: „teningunum er kastað“ [ālea iacta est] og átti við að nú skyldi hann gera upp við Pompeius. Cæsar hélt til Rómar með her sinn en Pompeius hörfaði til [[Balkanskagi|Balkanskaga]] þar sem hann kom sér upp herliði. 48. f.Kr. Hélt Cæsar á eftir honum og háðu þeir [[Orrustan við Farsalos|orrustu við Farsalos]] á [[Grikkland hið forna|Grikklandi]] og hafði Cæsar sigur. Pompeius flúði til [[Egyptaland]]s þar sem hann var veginn af mönnum faraós þegar hann gekk þar á land; það gerðu þeir til að reyna að tryggja sér stuðning Cæsars. === Egyptland og frekari átök === Cæsar sigldi til [[Alexandría (Egyptaland)|Alexandríu]] á eftir Pompeiusi. Þar reyndi hann að miðla málum systkinanna [[Ptolemajos 13.|Ptólemajos]]ar og [[Kleópatra|Kleópötru]] sem gerðu bæði tilkall til krúnunar. Cæsar kom Ptólemajosi frá völdum og setti Kleópötru í hásætið. Kleópatra og Cæsar eignuðust soninn [[Caesarion|Ptólemajos Cæsar]] og gekk hann undir heitinu ''Cæsarion'' (Litli Cæsar). Cæsar sneri aftur til Rómar ásamt Kleópötru og Litla Cæsari eftir að hafa sigrað í orrustu í [[Litla Asía|Litlu Asíu]] þar sem hann „kom, sá og sigraði“. Þessu næst sneri Cæsar sér að stuðningmönnum Pompeiusar og sigraði [[Metellus Scipio]], [[Cato yngri]] og [[Juba 1.|Juba konung í Númidíu]] í [[orrustan við Thapsus|orrustunni við Thapsus]] í norður-Afríku. Synir Pompeiusar, Gnajus og Sextus, höfðu flúið til Hispaniu og Cæsar fór á eftir þeim. Hann mætti þeim í [[orrustan við Munda|orrustunni við Munda]] og knúði fram sigur en sagðist síðar hafa þurft að berjast fyrir lífi sínu. Að þessu öllu loknu blés Cæsar til sigurgöngu í Róm og kom Kleópatra opinberlega fram við hlið hans. Cæsar var giftur Calpúrníu og bjó með henni í Róm en hann var líka í sambandi við Kleópötru sem bjó í einkahöll handan Tíberfljóts. Kleópatra vildi að Cæsar stofnaði konungsveldi Rómar og settist að í Alexandríu þar sem hún yrði drottning. == Alræðismaður == Árið [[46 f.Kr.]] hafði Cæsar náð öllu Rómveldi á sitt vald og lét hann öldungaráði gefa sér [[alræðisvald]] til 10 ára. Tveimur árum síðar tók hann sér alræðisvald til æviloka sem urðu í mars sama ár. Cæsar var snjall stjórnmálamaður og kom á ýmsum umbótum í stjórnkerfinu. Hann fjölgaði í öldungaráðinu upp í 900 og tilnefndi nýja öldunga sem voru honum hliðhollir úr ýmsum þjófélagshópum og úr ýmsum skattlöndum. Hann lækkaði [[skattar|skatta]] í skattlöndum, skipti löndum milli hermanna sinna og fátækra. Hann reyndi að stemma stigu við [[þrælahald]]i með lögum. Hann sendi tugi þúsunda fátækra borgara í Róm, sem landnema til nýlendna sinna. Hinum fátæklingunum veitti hann vinnu við [[byggingaframkvæmdir]]. Hann tók upp tímatal með egypsku sniði sem var nefnt, [[júlíanska tímatalið]] og er dagatalið þar með fellt að gangi sólarinnar í stað tunglsins. 365 dagar eru í árinu og [[hlaupársdagur]] fjórða hvert ár. Hann tryggði gengi [[gjaldmiðill|gjaldmiðils]] með því að slá mynt úr [[gull]]i og setti reglur um vexti og [[gjaldþrot]]. Hann kom á skipulagi og stjórn í Rómaveldi. == Fyrirsát og víg Cæsars == [[Mynd:Jean-Léon Gérôme - The Death of Caesar - Walters 37884.jpg|thumb|left|''Dauði Caesars'' eftir Jean-Léon Gérôme (málað u.þ.b. 1859–1867).]] Nokkrir fyrrum félagar Cæsars óttuðust að hann ætlaði sér að afnema lýðveldið og skipa sjálfan sig konung. Þeir lögðu því á ráðin með að ryðja honum úr vegi áður en að það yrði um seinan. Í mars [[44 f.Kr.]], þegar Cæsar var á leið inn í öldungaráðið, var honum veitt [[fyrirsát]] og hann stunginn til bana. Helstu samsærismenn um víg Cæsars voru [[Brútus]] og [[Gaius Cassius Longinus|Cassius]]. Brutus var sonur Serviliu Cæpionis sem var hjákona Cæsars og var orðrómur á kreiki um að Brutus hafi í raun verið sonur Cæsar, en það verður að teljast ólíklegt þar sem Cæsar var líklega ekki nema fimmtán árum eldri en Brutus. Sagan segir að þegar Cæsar sá Brútus meðal samsærismanna hafi hann mælt á [[forngríska|forngrísku]] „και συ τεκνον?“, sem útleggst á íslensku „''einnig þú, barn?''“.<ref>Súetóníus, ''Divus Julius'' LXXXII.</ref> en samkvæmt öðrum heimildum féll hann án þess að mæla orð.<ref>Plútarkos, ''Caesar'' 66.6-7.</ref> [[Shakespeare]] leggur Cæsari í munn lokaorðin ódauðlegu „''[[Et tu, Brute?]]''“, sem er latína og þýða má „''þú líka, Brútus?''“. Þegar erfðaskrá Cæsars var skoðuð, að honum látnum, kom í ljós að hann arfleiddi [[Ágústus|Gaius Octavíanus]], frænda sinn, að auðæfum sínum. Cæsar var ömmubróðir Octavíanusar, sem var 18 ára þegar þetta gerðist. Octavianus og [[Marcus Antonius]], einn af helstu bandamönnum Cæsars, sameinuðust gegn banamönnum Cæsars, en síðar urðu þeir sjálfir andstæðingar og tókust á um völdin. Það endaði með því að Octavianus stóð upp sem sigurvegari og varð fyrsti keisari rómaveldis. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == [[File:Julii Caesaris quae exstant.tif|thumb|C. Iulii Caesaris quae extant, 1678]] * Durant, Will, ''Rómaveldi'', fyrra bindi (Reykjavík: Mál og menning, 1993). * Dóra Hafsteinsdóttir og Sigríðar Harðardóttir (ritstj.), ''Íslenska alfræðiorðabókin'' þriðja bindi. (Reykjavík: Bókaútgáfan Örn og Örlygur, 1990). * Sigurður Ragnarsson, ''Heimsbyggðin, saga mannkyns frá öndverðu til nútíðar'' (Reykjavík: Mál og menning, 1995). * Þorsteinn Thorarensen, ''Veraldarsaga Fjölva, saga mannkyns frá steinöld til geimaldar'', sjötta bindi. (Reykjavík: Fjölvaútgáfan, 1979). * Ward, Allen M., Fritz M. Heichelheim og Cedric A. Yeo, ''A History of the Roman People'' 4. útg. (Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall, 2003). == Tengt efni == * [[Ágústus]] * [[Kleópatra]] * [[Rómaveldi]] == Tenglar == {{Wikivitnun}} * [http://www.romarvefurinn.is/sagan_arfur_sesars.html Rómarvefurinn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014022111/http://www.romarvefurinn.is/sagan_arfur_sesars.html |date=2007-10-14 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060524001539/skolavefurinn.is/_opid/saga/old/0_old/julius_sesar/julius_sesar.pdf Skólavefurinn] * {{Tímarit.is|3302560|„Gaius Júlíus Cæsar – útflúraði ekki frásögnina með óþörfu orðskrúði“|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=13. nóvember 1982|höfundur=[[Jón Þ. Þór]]|blaðsíða=6–7}} {{fd|100 f.Kr.|44 f.Kr.}} [[Flokkur:Rómverskir alræðismenn]] [[Flokkur:Rómverskir herforingjar]] [[Flokkur:Rómverskir ræðismenn á lýðveldistímanum]] [[Flokkur:Rómverskir sagnaritarar]] [[Flokkur:Myrtir þjóðhöfðingjar]] jk2wo66po5vgxjlr0q1zj3hszh6u4zv 0 12060 1958081 1614359 2026-03-31T12:50:31Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958081 wikitext text/x-wiki {{Heimspekingur | svæði = Vestræn heimspeki | tímabil = [[Fornaldarheimspeki]] | color = #B0C4DE | image_name = Socrates_Louvre.jpg | image_caption = Sókrates | nafn = Sókrates | fæddur = [[469 f.Kr.]] | látinn = [[399 f.Kr.]] | skóli_hefð = [[klassísk heimspeki]] | helstu_ritverk = engin | helstu_viðfangsefni = [[siðfræði]], [[þekkingarfræði]] | markverðar_kenningar = dygð sem þekking, enginn er vísvitandi illur, ljósmóðuraðferðin | áhrifavaldar = [[Anaxagóras]], [[sófistar]], [[Pródíkos]], [[Hómer]] | hafði_áhrif_á = [[Platon]], [[Xenófon]], [[Æskínes sókratingur|Æskínes]], [[Krítías]], [[Efahyggja|akademíska efahyggju]], [[Arkesilás]], [[Karneades]], [[stóuspeki]], [[Zenon frá Kítíon]], [[Cicero]], [[John Stuart Mill]] | }} '''Sókrates''' ([[forngríska]] '''Σωκράτης''') ([[4. júní]], [[469 f.Kr.]]{{óvís}} – [[7. maí]] [[399 f.Kr.]]) var grískur [[heimspeki]]ngur frá [[Aþena|Aþenu]]. Hann fæddist á meðan gullöld Aþenu stóð. Allt sem er vitað um hann kemur aðallega úr ritum [[Platon]]s (aðrar heimildir eru [[Aristófanes]] og [[Xenófon]]). Við hann er kennd „[[sókratísk kaldhæðni]]“. Andstætt [[Forverar Sókratesar|forverum sínum]], náttúruspekingunum, fór hann að íhuga frekar náttúru samfélags og siða þess (þessir heimspekingar eru stundum kallaðir forverar Sókratesar). Þrátt fyrir að vera skynsemdarhyggjumaður eins og flestir samtímamenn hans ([[sófistar]]nir) þá var hann mjög andsnúinn [[Geðþóttastefna|geðþóttastefnu]] sem einkenndi suma þeirra og var sjálfur heittrúaður, en sófistar höfðu á tímum [[Pelópsskagastríðið|Pelópsskagaófriðarins]] gagnrýnt trúarbrögð, siði og reglur ríkisins. Með ítarlegri skoðun á þessum málum segja margir að Sókrates hafi verið upphafsmaður [[siðfræði]]nnar. Spurningar eins og; „Hverskonar líf er þess virði að því sé lifað?“, „Hvað er vinátta?“, „Hvað er réttlæti?“ drógu athygli spekinganna að nýjum málefnum og margir helstu hugsuða Aþenu urðu lærisveinar hans (þó svo að hann hafi sjálfur sagt að hann hefði enga lærisveina). Meðal þeirra voru [[Platon]] og [[Xenofon]]. == Æviágrip == Vitneskja okkar um Sókrates er einkum fengin úr þremur samtíma heimildum:<ref>Um heimildir um Sókrates, sjá Guthrie (1971): 5-57, Brickhouse og Smith (2000): 11-52 og A.R. Lacey, „Our Knowledge of Socrates“ hjá Vlastos (1980): 22-49.</ref> samræðum [[Platon]]s og [[Xenofon]]s (sem voru báðir lærisveinar og vinir Sókratesar og rituðu um hann verk að honum látnum) og leikriti [[Aristófanes]]ar, ''[[Skýin|Skýjunum]]'' sem var fyrst sett á svið [[423 f.Kr.]] og svo í endurskoðaðri útgáfu [[416 f.Kr.]] meðan Sókrates var enn á lífi. Sjálfur ritaði Sókrates ekkert. Auk þessara samtímaheimilda veitir [[Aristóteles]] ([[384 f.Kr.]] – [[322 f.Kr.]]) einhverjar upplýsingar um Sókrates og [[Díogenes Laertíos]] (uppi seint á [[2. öld]]) ritaði ævisögu hans, sem er varðveitt. Sókrates fæddist í Aþenu annaðhvort árið [[470 f.Kr.]] eða [[469 f.Kr.]] Hann lést í Aþenu árið 399 f.Kr. eftir að hann hafði verið dæmdur sekur fyrir að spilla ungdómnum og kynna nýja guði til sögunnar.<ref>Um ævi Sókratesar, sjá Guthrie (1971): 58-65.</ref> Í gamanleik Aristófanesar kemur Sókrates fyrir sem [[fræðari]] og rugludallur sem kennir nemendum sínum að gera verri rök betri og beita brögðum til þess að losna undan skuldum. Leikrit Aristófanesar eru hins vegar háðsádeilur sem endurspegla almenningsálitið í Aþenu á 5. öld f.Kr. Þau eru þess vegna fremur heimild um hvaða augum samborgarar Sókratesar litu hann en hvaða speki hann kenndi sjálfur og hvernig hann kenndi hana.<ref>Um lýsingu og umfjöllun Aristófanesar um Sókrates, sjá Kenneth J. Dover, „Socrates in the ''Clouds''“ hjá Vlastos (1989): 50-77.</ref> Platon segir að faðir Sókratesar hafi heitið [[Sófróniskos]] og móðir hans [[Fænarete]] og að hún hafi verið [[ljósmóðir]].<ref>Sjá HMH. „Hvenær var Sókrates uppi og hverjir voru foreldrar hans?“. Vísindavefurinn 22.6.2000. https://visindavefur.is/?id=561. (Skoðað 4.2.2008).</ref> Sókratesi er lýst sem ljótum manni og lágvöxnum en hraustum.<ref>Um útlit Sókratesar, sjá Guthrie (1971): 66-70.</ref> Eiginkona hans hét [[Xanþippa]] og var mun yngri en hann. Hún átti með honum þrjá syni, Lamprókles, Sófróniskos og Menexenos.<ref>Sjá þó Geir Þ. Þórarinsson. „Hvað hét kona Sókratesar og hvað er vitað um hana?“. Vísindavefurinn 15.11.2007. https://visindavefur.is/?id=6907. (Skoðað 4.2.2008).</ref> Í samræðunni ''[[Kríton (Platon)|Krítoni]]'' gagnrýnir [[Kríton]] Sókrates vin sinn fyrir að yfirgefa syni sína þegar Sókrates neitaði að þiggja hjálp vina sinna til þess að flýja úr fangelsinu. Í samræðum Platons er Sókrates oft [[sókratísk kaldhæðni|kaldhæðinn]] viðmælandi en einlægur í leit sinni að visku. Í eldri samræðunum, sem eru taldar endurspegla að einhverju leyti heimspeki Sókratesar sjálfs,<ref>Geir Þ. Þórarinsson. „Hvernig er dæmigerð sókratísk samræða?“. Vísindavefurinn 31.1.2008. https://visindavefur.is/?id=7041. (Skoðað 4.2.2008).</ref> er Sókrates fyrst og fremst gagnrýninn hugsuður sem leitar skilgreininga á siðfræðilegum hugtökum en hefur engar kenningar sjálfur. Í yngri samræðum Platons hefur Sókrates á hinn bóginn ýmsar kenningar, jafnt um siðfræði og önnur viðfangsefni, en alment er talið að þær séu kenningar Platons.<ref>Geir Þ. Þórarinsson. „Hvernig er vitað að hugmyndirnar sem Sókrates heldur fram í samræðum Platons tilheyri Platoni en ekki Sókratesi?“. Vísindavefurinn 14.9.2005. https://visindavefur.is/?id=5263. (Skoðað 4.2.2008). Um kenningar Sókratesar, sjá Brickhouse og Smith (2000): 72-89.</ref> Það er óljóst hvaða atvinnu Sókrates hafði. Fornar heimildir segja að Sókrates hafi verið steinhöggvari eins og faðir hans. En það eru einnig vísbendingar um að hann hafi ekki haft neina atvinnu. Í ''[[Samdrykkjan (Xenofon)|Samdrykkjunni]]'' eftir Xenofon er Sókrates sagður hafa helgað sig alfarið því sem hann taldi mikilvægast í lífinu, það er að segja ástundun heimspekinnar. Í leikriti Aristófanesar þiggur Sókrates borgun fyrir kennslu sína en Sókrates mun hafa andmælt þessu og í öðru leikriti Aristófanesar og í ritum Platons (''[[Málsvörn Sókratesar (Platon)|Málsvörn Sókratesar]]'' og ''[[Samdrykkjan (Platon)|Samdrykkjan]]'') og Xenofons hafnar hann því alfarið að hann hafi nokkurn tímann þegið greiðslu fyrir kennslu sína og raunar heldur hann því fram í ''[[Málsvörn Sókratesar (Platon)|Málsvörn Sókratesar]]'' eftir Platon að hann hafi aldrei kennt og bendir á fátækt sína máli sínu til stuðnings.<ref>Um Sókrates sem kennara, sjá Brickhouse og Smith (2000): 53-58 og Nehamas, „What Did Socrates Teach and to Whom Did He Teach It?“ (1999): 59-82.</ref> Í nokkrum að samræðum Platons er minnst á herþjónustu Sókratesar. Sókrates virðist hafa barist í liði Aþeninga í þremur orrustum: við Potidaju, Amfipólis og Delíum. Í ''[[Samdrykkjan (Platon)|Samdrykkjunni]]'' segir [[Alkibíades]] frá hreysti og hugrekki Sókratesar í orrustunum við Potidaju og Delíum og segir hann hafa bjargað lífi sínu í þeirri fyrri (219e-221b). Framgöngu Sókratesar í orrustunni við Delíum er einnig getið í samræðunni ''[[Lakkes (Platon)|Lakkesi]]'' (181b). Og í ''[[Málsvörn Sókratesar (Platon)|Málsvörn Sókratesar]]'' eftir Platon líkir Sókrates málaferlunum við herþjónustuna og segir að ef kviðdómendur telji að honum beri að hörfa frá ástundun heimspekinnar ættu þeir einnig að halda því fram að hermenn ættu að hörfa ef þeir sjá fram á að bíða ósigur og láta lífið í orrustu. == Heimspeki Sókratesar == === Hin sókratíska aðferð === ''Hin sókratíska aðferð'' sem svo hefur verið kölluð eftir aðferð Sókratesar í leit að svörum við spurningum sínum, felst í því að spyrja viðmælanda sinn spurninga og leiða í ljós mótsagnir í skoðunum hans.<ref>Um aðferð Sókratesar, sjá Brickhpuse og Smith (1994): 3-29, Brickhouse og Smith (2000): 113-120, Guthrie (1971): 105-122, Richard Robinson, „Elenchus“ hjá Vlastos (1980): 78-93, Richard Robinson, „Elenchus: Direct and Indirect“ hjá Vlastos (1980): 94-109, Richard Robinson, „Socratic Definition“ hjá Vlastos (1980): 110-124, George Nakhnikian, „Elenctic Definitions“ hjá Vlastos (1980): 125-127.</ref> Með þessari aðferð fær hann fólk til að átta sig á hvað er rangt við sannfæringu þeirra (eða rétt) og hversu mikið (eða lítið) það raunverulega veit. Með þessu sagðist hann fæða visku hjá fólki og kallaði sig því „ljósmóður viskunar“. Aðferðin leiðir líka í ljós sameiginlegar grundvallarreglur samfélagsins sem við köllum siðareglur, þetta er líklegast ein af ástæðum þess að Sókrates er kallaður upphafsmaður eða faðir siðfræðinnar. == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir og frekari fróðleikur == * Brickhouse, Thomas C. og Smith, Nicholas D., ''Plato's Socrates'' (Oxford University Press, 1994). * Brickhouse, Thomas C. og Smith, Nicholas D., ''The Philosophy of Socrates'' (Westview Press, 2000). * Cornford, F.M., ''Before and after Socrates'' (Cambridge University Press, 1932). * Guthrie, W.K.C., ''Socrates'' (Cambridge University Press, 1971). * Nehamas, Alexander, „Socratic Intellectualism“ í ''Virtues of Authenticity: Essays on Plato and Socrates'' (Princeton University Press, 1999): 27-58. * Nehamas, Alexander, „What Did Socrates Teach and to Whom Did He Teach It?“ í ''Virtues of Authenticity: Essays on Plato and Socrates'' (Princeton University Press, 1999): 59-82. * Taylor, C.C.W., ''Socrates: A very short introduction'' (Oxford University Press, 2001). * Vlastos, Gregory (ritstj.), ''The Philosophy of Socrates: A Collection of Critical Essays'' (University of Notre Dame Press, 1980). * Vlastos, Gregory, ''Socrates: Ironist and Moral Philosopher'' (Cambridge University Press, 1991). * Vlastos, Gregory, ''Socratic Studies''. Myles Burnyeat (ritstj.) (Cambridge University Press, 1994). == Tengt efni == * [[Fræðarar]] * [[Heimspeki fornaldar]] * [[Platon]] * [[Xenofon]] == Tenglar == {{Commonscat|Socrates|Sókratesi}} * {{SEP|socrates|Socrates}} * {{Vísindavefurinn|561|Hvenær var Sókrates uppi og hverjir voru foreldrar hans?}} * {{Vísindavefurinn|6907|Hvað hét kona Sókratesar og hvað er vitað um hana?}} * {{Vísindavefurinn|5278|„Því meira sem ég læri því betur geri ég mér grein fyrir því hve lítið ég veit.“ Hvaða heimspekingur sagði eitthvað á þessa leið?}} * {{Vísindavefurinn|14287|Hver var afstaða Sókratesar til ástarinnar?}} * {{Vísindavefurinn|5263|Hvernig er vitað að hugmyndirnar sem Sókrates heldur fram í samræðum Platons tilheyri Platoni en ekki Sókratesi?}} * {{Vísindavefurinn|487|Ef Sókrates væri uppi á okkar tímum, væri hann þá ekki bara iðjuleysingi og ónytjungur?}} (fyrra svar) * {{Vísindavefurinn|563|Ef Sókrates væri uppi á okkar tímum, væri hann þá ekki bara iðjuleysingi og ónytjungur?}} (seinna svar) * {{Vísindavefurinn|52342|Hvernig er best að "læra" eða stunda heimspeki með það að sjónarmiði að ná framúrskarandi árangri?}} {{fd|469 f.Kr.|399 f.Kr.}} [[Flokkur:Forngrískir heimspekingar]] [[Flokkur:Klassísk heimspeki]] echn9o9leut7gxf0ng6ene0comquslf 0 12315 1958116 1903664 2026-03-31T13:01:23Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958116 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Beethoven wiki.jpg|right|thumb|Ludwig van Beethoven]] '''Ludwig van Beethoven''' ([[skírður]] [[17. desember]] [[1770]] – [[26. mars]] [[1827]]) var þýskt [[gullaldartónskáld]] sem bjó mestan hluta ævi sinnar í [[Vínarborg|Vín]], [[Austurríki]]. Hann var í fararbroddi umskiptatímabils sígildrar tónlistar og rómantíkur. Beethoven nýtur almennt mikils álits og er af mörgum talinn einn af helstu tónskáldum af vestrænum sið. Orðspor hans hefur blásið í brjóst tónskálda, tónlistarmanna og áheyranda sem lifðu hann. Á meðal þekktustu verka hans eru; [[Sinfónía Nr. 5 (Beethoven)|fimmta]], [[Sinfónía Nr. 9 (Beethoven)|níunda]] og [[Sinfónía Nr. 6 (Beethoven)|sjötta sínfónían]] auk píanóverksins [[Für Elise|''Fyrir Elísu'']], [[Píanó sónata Nr. 8 (Beethoven)|''„Pathétique“–sónötunnar'']] og [[Píanó sónata Nr. 14 (Beethoven)|''Tunglskinssónötunnar'']]. Beethoven fæddist í [[Bonn]], [[Þýskaland]]i. Faðir hans hét [[Johann van Beethoven]] ([[1740]]–[[1792]]) og var af flæmskum ættum. Móðir hans hét [[Magdalena Keverich van Beethoven]] (1744–1787). Þar til fyrir skömmu var fæðingardagur hans álitinn vera 16. desember sökum þess að hann var skírður 17. desember og börn á þeim tíma voru oftast skírð degi eftir fæðingu. Nútíma fræðimennska getur hinsvegar ekki fallist á slíka ályktun. Fyrsti tónlistarkennari Beethoven var faðir hans. == Tónverk == {{multi-listen start}} {{multi-listen item|filename=Moonlight Sonata.ogg|title=Tunglskinssónata|description=Píanósónata nr. 14 í cís-moll, fyrsti kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Beethoven-Pathetique.ogg|title=Pathetique-sónatan|description=Píanósónata nr. 8 í c-moll, 1. og 2. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Ode to Joy.ogg|title=Óðurinn til gleðinnar|description=Útdráttur úr 9. sinfóníunni í d-moll, 4. kafla|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=|title=Opus 30, 1. kafli|description=Fiðlusónata nr. 6 í A-dúr, 1. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=|title=Opus 30, 2. kafli|description=Fiðlusónata nr. 6 í A-dúr, 2. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=|title=Opus 30, 3. kafli|description=Fiðlusónata nr. 6 í A-dúr, 3. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Beethoven - opus47-1 01.ogg|title=Opus 47, 1. kafli|description= Fiðlusónata nr. 9 í A-dúr „Kreutzer“, 1. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Beethoven - opus47-2 02.ogg|title=Opus 47, 2. kafli|description= Fiðlusónata nr. 9 í A-dúr „Kreutzer“, 2. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Beethoven - opus47-3 03.ogg|title=Opus 47, 3. kafli|description=Fiðlusónata nr. 9 í A-dúr „Kreutzer“, 3. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Beethoven concerto4 1.ogg|title=Concerto 4, 1. kafli|description= Píanókonsert nr. 4 í G-dúr, 1. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Beethoven concerto4 2.ogg|title=Concerto 4, 2. kafli|description= Píanókonsert nr. 4 í G-dúr, 2. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Beethoven - Sonata opus 111 -1.ogg|title=Opus 111, 1. kafli|description=Píanósónata nr. 32 í c-moll, 1. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Beethoven - Sonata opus 111 -2.ogg|title=Opus 111, 2. kafli|description=Píanósónata nr. 32 í c-moll, 2. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Ludwig van Beethoven - Overtüre c-moll, op. 62.ogg|title=Opus 62|description=Forleikur að Coriolan|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Ludwig van Beethoven - Symphonie 5 c-moll - 1. Allegro con brio.ogg|title=5. sinfónía, 1. kafli|description=5. sinfónía, 1.kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Ludwig van Beethoven - Symphonie 5 c-moll - 2. Andante con moto.ogg|title=5. sinfónía, 2. kafli|description=5. sinfónía, 2. kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen item|filename=Ludwig van Beethoven - Symphonie 5 c-moll - 3. Allegro.ogg|title=5. sinfónía, 3. kafli|description=5. kafli, 3 kafli|format=[[Ogg]]}} {{multi-listen end}} == Tenglar == {{Commons|Ludwig van Beethoven}} {{wikiquote|Ludwig van Beethoven}} * [http://www.ludwigfan.com LudwigFan.com - The Ludwig van Beethoven Educational Fanpage] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200131103557/http://www.ludwigfan.com/ |date=2020-01-31 }} - Auðlind gagna fyrir nemendur, kennara og tónlistaráhugamenn. * [http://www.recordhall.com/recordhall/Biographies/Classical-Biographies/ludwig-van-beethoven.html Ludwig Van Beethoven: Record Hall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051001050754/http://www.recordhall.com/recordhall/Biographies/Classical-Biographies/ludwig-van-beethoven.html |date=2005-10-01 }} * [http://www.all-about-beethoven.com All About Beethoven] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161201182928/http://www.all-about-beethoven.com/apasionata.html |date=2016-12-01 }} * [http://www.theviolinsite.com/violin_music.html Beethoven Sheet Music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051013073506/http://www.theviolinsite.com/violin_music.html |date=2005-10-13 }} - Tónverk í almannaeign. * [http://www.carolinaclassical.com/articles/beethoven.html Ludwig van Beethoven: A Musical Titan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222060307/http://www.carolinaclassical.com/articles/beethoven.html |date=2007-12-22 }} * [http://www.gutenberg.net/author/Beethoven,+Ludwig+van Project Gutenberg - Works of Beethoven]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://w3.rz-berlin.mpg.de/cmp/beethoven_heiligenstadt.html Beethoven's ''Heiligenstadt Testament''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050826064119/http://w3.rz-berlin.mpg.de/cmp/beethoven_heiligenstadt.html |date=2005-08-26 }} * [http://www.pianosociety.com/index.php?id=12 ''Piano Society.com - Beethoven''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060202005140/http://www.pianosociety.com/index.php?id=12 |date=2006-02-02 }} * [http://www.mutopiaproject.org/cgibin/make-table.cgi?Composer=BeethovenLv&preview=1 Beethoven's Sheet Music] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051110165628/http://www.mutopiaproject.org/cgibin/make-table.cgi?Composer=BeethovenLv&preview=1 |date=2005-11-10 }} by [[Mutopia Project]] * [https://www.beethoven-haus-bonn.de Beethoven Haus Bonn], stórt saft af sögulegum og nýjum gögnum tengdum Beethoven. * [https://www.pianoparadise.com/Beethoven.html PianoParadise - Beethoven] ævisaga ásamt ókeypis mp3 upptökum. * [http://www.beethoven.ws Beethoven Website], ævisaga Beethoven, myndir o.fl. * [https://www.gutenberg.org/etext/15141 Beethoven - A Character Study] eftir George Alexander Fischer, 1905, frá Gutenberg [[verkefninu]] * [https://web.archive.org/web/20061118074918/http://www.cbc.ca/health/story/2000/10/18/beethoven001018.html CBC News: Hair analysis says Beethoven died of lead poisoning] * {{imdb titill|0096903|Beethoven Lives Upstairs}}, þar sem Neil Munro leikur Beethoven * {{imdb titill|0110116|Immortal Beloved}}, þar sem Gary Oldman leikur Beethoven * [http://www.valeriodistefano.com/perspectives1.htm Piano Sonatas n. 22, 27] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208114930/http://www.valeriodistefano.com/perspectives1.htm |date=2007-02-08 }} MP3 Creative Commons Recording {{fd|1770|1827}} {{DEFAULTSORT:Beethoven, Ludwig}} [[Flokkur:Beethoven]] [[Flokkur:Þýsk tónskáld]] b2basjijk8wuxsdky5fgklrf2bl40qm 0 13012 1958244 1951641 2026-03-31T14:04:52Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958244 wikitext text/x-wiki {{land |nafn = Jómfrúaeyjar |nafn_á_frummáli = Virgin Islands |nafn_í_eignarfalli = Bresku Jómfrúaeyja |fáni = Flag of the British Virgin Islands.svg |skjaldarmerki = Coat of arms of the British Virgin Islands.svg |kjörorð = Vigilate |kjörorð_tungumál = latína |kjörorð_þýðing = Verið árvökur |staðsetningarkort = British_Virgin_Islands_on_the_globe_(Americas_centered).svg |tungumál = [[enska]] |staða = [[Bretland|Breskt]] yfirráðasvæði |atburður1 = Heimastjórn |dagsetning1 = [[1967]] |höfuðborg = [[Road Town]] |stjórnarfar = [[Þingbundin konungsstjórn]] |titill_leiðtoga1 = [[Breska konungsveldið|Konungur]] |titill_leiðtoga2 = [[Landstjóri Bresku Jómfrúaeyja|Landstjóri]] |titill_leiðtoga3 = [[Forsætisráðherra Bresku Jómfrúaeyja|Forsætisráðherra]] |nafn_leiðtoga1 = [[Karl 3. Bretakonungur|Karl 3.]] |nafn_leiðtoga2 =[[John Rankin]] |nafn_leiðtoga3 =[[Natalio Wheatley]] |stærðarsæti = 216 |flatarmál = 153 |hlutfall_vatns = 1,6 |mannfjöldaár = 2012 |mannfjöldasæti = 212 |fólksfjöldi = 27.800 |íbúar_á_ferkílómetra = 260 |VLF_ár = 2012 |VLF = 0,8534 |VLF_sæti = * |VLF_á_mann = 43.366 |VLF_á_mann_sæti = * |gjaldmiðill = [[Bandaríkjadalur]] |tímabelti = [[UTC-4]] |þjóðsöngur = [[God Save the King]] |tld = vg |símakóði = 1-284 }} '''Bresku Jómfrúaeyjar''' eru [[Bretland|breskt]] [[yfirráðasvæði handan hafsins]]. Eyjarnar eru um fimmtíu talsins og eru nyrst í [[Litlu-Antillaeyjar|Litlu-Antillaeyjaklasanum]]. Þær eru hluti af [[Jómfrúaeyjaklasinn|Jómfrúaeyjaklasanum]] ásamt [[Bandarísku Jómfrúaeyjar|Bandarísku Jómfrúaeyjum]] og [[Spænsku Jómfrúaeyjar|Spænsku Jómfrúaeyjum]]. Stærsta eyjan er [[Tortóla]] þar sem höfuðstaðurinn [[Road Town]] er. Opinbert heiti Bresku Jómfrúaeyja er einfaldlega Jómfrúaeyjar (''Virgin Islands'') og er það nafn notað á opinber gögn. Stærstu eyjarnar eru [[Tortóla]], [[Virgin Gorda]], [[Anegada]] og [[Jost Van Dyke]], en auk þeirra tilheyra Bresku Jómfrúaeyjum um fimmtíu smáeyjar og rif. Fimmtán af eyjunum eru byggðar. Nokkrar eyjanna eru í einkaeigu, svo sem [[Necker-eyja]] sem er í eigu breska auðkýfingsins [[Richard Branson|Richards Bransons]]. Um 23 þúsund af tæplega 28 þúsund íbúum búa á Tortólu. Eyjarnar fengu [[heimastjórn]] árið [[1967]] og íbúar hafa haft breskan ríkisborgararétt frá 2002, en eyjarnar eru þó ekki hluti af [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]]. Helstu undirstöður efnahagslífs eyjanna eru [[fjármálaþjónusta]] og [[ferðaþjónusta]]. Yfir helmingur tekna ríkisstjórnar eyjanna kemur til vegna skráningar [[aflandsfyrirtæki|aflandsfyrirtækja]]. == Heiti == Eyjarnar voru nefndar ''Santa Úrsula y las Once Mil Vírgenes'' af [[Kristófer Kólumbus|Kristófer Kólumbusi]] árið 1493 til heiðurs [[heilög Úrsúla|heilagri Úrsúlu]] og 11.000 meyjum hennar.<ref name="cia.gov"/><ref name="Encyclopedia Britannica - BVI">{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/British-Virgin-Islands |title=Encyclopedia Britannica - BVI |access-date= 13 July 2019}}</ref> Nafnið var síðar stytt í ''Las Vírgenes''.<ref name="cia.gov">{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands/ |title=CIA World Factbook- British Virgin Islands |access-date=13 July 2019 |archive-date=9 janúar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109103648/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/british-virgin-islands |url-status=dead }}</ref> Opinbert heiti eyjanna er einfaldlega „Jómfrúaeyjar“ (''Virgin Islands'' á ensku) en „Bresku“ er oftast skeytt framan við nafnið. Almennt er talið að þetta sé til að greina þær frá nágrannalandinu sem tilheyrir Bandaríkjunum og fékk nafnið [[Bandarísku Jómfrúaeyjar|Jómfrúaeyjar Bandaríkjanna]] árið 1917, en hét áður [[Dönsku Vestur-Indíur]]. Sagnfræðingar hafa hins vegar dregið þetta í efa og bent á að í útgefnum heimildum og opinberum skjölum frá 1857 til 1919 er talað um eyjarnar sem „Bresku Jómfrúaeyjar“.<ref name=Moll>{{cite news |last=Moll |first=Peter |date=15 December 2016 |title=Victorian news mined for VI history |newspaper=[[BVI Beacon]]}}</ref> Opinberlega vill stjórn eyjanna að þær séu nefndar einfaldlega „Jómfrúaeyjar“ og opinber skjöl og vegabréf nota það nafn eingöngu. Stjórnarskrárnefnd landsins hefur auk þess mælt með því að nota einfalda heitið Jómfrúaeyjar „með öllum ráðum“.<ref>{{cite web |url=https://www.bvi.gov.vg/content/about-territory |title=About the Territory |publisher=Government of the Virgin Islands |access-date=31 March 2015}}</ref> Margar opinberar og hálfopinberar stofnanir nota þó enn „Bresku Jómfrúaeyjar“ (''British Virgin Islands'', skammstafað BVI). Sem dæmi má nefna BVI Finance, BVI Electricity Corporation, BVI Tourist Board og svo framvegis. Árið 1968 gaf [[breska ríkisstjórnin]] út minnisblað þar sem kveðið var á um að frímerki frá landinu skyldu merkt með heitinu „British Virgin Islands“, en áður stóð þar aðeins „Virgin Islands“. Þessu er enn fylgt í dag.<ref name=Moll /> Ástæðan var líklega sú að koma í veg fyrir rugling eftir að Bandaríkjadalur var tekinn upp sem gjaldmiðill 1959 og vísað í hann í upphæðum á frímerkjum frá svæðinu. Nafn eyjanna er íslenskað sem „Jómfrúaeyjar“, sem þykir réttara en „Jómfrúreyjar“ sem áður var algengasta orðmyndin.<ref>{{cite web|title=Málfarsbankinn|website=Málið.is|url=http://malfar.arnastofnun.is/grein/66737|access-date=9.9.2023}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Saga== [[Aravakar]] frá Suður-Ameríku urðu fyrstir til að nema land á eyjunum um 100 f.Kr. þótt menjar hafi fundist um byggð [[indíánar|Indíána]] á eyjunum allt frá 1500 f.Kr. Á [[15. öld]] komu [[Karíbar]] frá Litlu-Antillaeyjum og hröktu Aravaka burt. Fyrsti Evrópumaðurinn sem kom til eyjanna var [[Kristófer Kólumbus]] sem kom þangað í annarri ferð sinni [[1493]]. Hann gaf eyjunum nafnið ''Santa Ursula y las Once Mil Vírgenes'' ([[heilög Úrsúla]] og jómfrúrnar 11.000), stytt í ''Las Vírgenes'' (jómfrúrnar). [[Spænska heimsveldið]] gerði tilkall til eyjanna en stofnaði ekki nýlendu þar og næstu ár tókust Spánn, England, Frakkland, Holland og Danmörk á um yfirráð yfir eyjunum sem urðu þekktur griðastaður sjóræningja. Hollendingar stofnuðu byggð á Tortólu árið 1648. Árið 1672 náðu Englendingar eyjunni af Hollendingum og lögðu [[Anegada]] og [[Virgin Gorda]] undir sig í kjölfarið. Skömmu síðar lögðu Danir eyjarnar [[Saint Thomas (Jómfrúaeyjum)|Saint Thomas]], [[Saint John (Jómfrúaeyjum)|Saint John]] og [[Saint Croix]] undir sig. Vegna átaka Evrópuveldanna á svæðinu og sífelldra árása var lengi vel lítið um byggð á eyjunum. Á 18. öld voru fluttir þangað [[þrælahald|þrælar]] frá Afríku til að vinna á sykur[[plantekra|plantekrum]]. Eyjarnar voru lengi griðastaður sjóræningja og þar ríkti hálfgert stjórnleysi alla 18. öldina. Afnám þrælahalds 1834, samkeppni á sykurmarkaði og fellibylir sem gengu yfir eyjarnar á 19. öld leiddu til efnahagslegrar hnignunar. Bresku Jómfrúaeyjar voru frá 1833 hluti af nýlendunni [[Bresku Hléborðseyjar|Bresku Hléborðseyjum]], ásamt [[Sankti Kristófer og Nevis]]. Um miðja 20. öld var farið að þrýsta meira á um aukna sjálfstjórn. Árið 1960 urðu eyjarnar sjálfstæð nýlenda og árið 1967 fengu þær heimastjórn. Frá þeim tíma hefur efnahagur eyjanna vænkast, aðallega vegna [[fjármálaþjónusta|fjármálaþjónustu]], og þær eru nú eitt auðugasta land Vestur-Indía. ==Landfræði== Bresku Jómfrúaeyjar eru um sextíu hitabeltiseyjar. Stærst þeirra er Tortóla, 20 km löng og 5 km breið. Þær eru í [[Jómfrúaeyjar|Jómfrúaeyjaklasanum]], nokkrum kílómetrum austan við [[Bandarísku Jómfrúaeyjar]]. Norðan við eyjarnar er [[Atlantshaf]] og sunnan við þær er [[Karíbahaf]]. Flestar eyjarnar eru upphaflega eldfjallaeyjar og landslag er hæðótt og skorið. Anegada er jarðfræðilega ólík hinum eyjunum sem eru eldfjallaeyjar, hún er flöt og mynduð úr kalksteini og kóral. Auk aðaleyjanna fjögurra, [[Tortóla|Tortólu]], [[Virgin Gorda]], [[Anegada]] og [[Jost Van Dyke]], eru eyjarnar: {| |- style="vertical-align:top;" | | [[Mynd:GB Virgin Islands.png|thumb|right|300px|Kort af Bresku Jómfrúaeyjum (Ath: Anegada er lengra frá hinum eyjunum en þarna birtist)]] | *[[Beef Island]] <small>(tengd við Tortólu)</small> *[[Cooper Island (Bresku Jómfrúaeyjum)|Cooper Island]] *[[Ginger Island]] *[[Great Camanoe]] *[[Great Thatch]] *[[Guana Island]] <small>(í eigu [[Henry Jarecki]])</small> *[[Little Thatch]] <small>(í eigu John og Jill Maynard)</small> | *[[Mosquito Island]] <small>(í eigu [[Richard Branson]])</small> *[[Necker Island (Bresku Jómfrúaeyjum)|Necker Island]] <small>(í eigu [[Richard Branson]])</small> *[[Norman Island]]<small>(í eigu [[Henry Jarecki]])</small> *[[Peter Island]]<small>(í eigu Van Andel-fjölskyldunnar)</small> *[[Salt Island (Bresku Jómfrúaeyjum)|Salt Island]] *[[Prickly Pear (Bresku Jómfrúaeyjum)|Prickly Pear]] | *[[Eustatia]] *[[Saba Rock]] *[[Frenchman's Cay]] <small>(tengd við Tortólu)</small> *[[Nanny Cay]] <small>(tengd við Tortólu)</small> *[[Scrub Island (Bresku Jómfrúaeyjum)|Scrub Island]] *[[Sandy Cay]] *[[Green Cay]] *[[Sandy Spit]] | *[[Little Jost Van Dyke]] *[[Great Tobago Island|Great Tobago]] *[[Little Tobago (Bresku Jómfrúaeyjum)|Little Tobago]] *[[Dog Islands]] |} ==Stjórnmál== Á Bresku Jómfrúaeyjum er [[þingræði]]. Á [[þing Bresku Jómfrúaeyja|þingi Bresku Jómfrúaeyja]] sitja 13 kjörnir fulltrúar (9 kjördæmakjörnir og 4 landskjörnir) auk yfirsaksóknara og þingforseta í einni deild. Framkvæmdavaldið er formlega í höndum Bretakonungs, [[Karl 3. Bretakonungur|Karls 3.]], en fulltrúi hans er [[landstjóri Bresku Jómfrúaeyja]] sem hann skipar að höfðu samráði við [[ríkisstjórn Bretlands]]. Bretland sér um varnarmál og flest utanríkismál eyjanna. Síðasta [[stjórnarskrá Bresku Jómfrúaeyja]] er frá 2007. Þeir flokkar sem ná meirihluta eftir þingkosningar mynda ríkisstjórn sem er skipuð af [[forsætisráðherra Bresku Jómfrúaeyja]] eftir að hann hefur fengið stjórnarmyndunarumboð frá landstjóra. Kosningar eru haldnar á fjögurra ára fresti. ===Stjórnsýslueiningar=== Á Bresku Jómfrúaeyjum eru níu kjördæmi, þar af átta á Tortólu og nærliggjandi eyjum. Eitt kjördæmi nær yfir Virgin Gorda og Anegada og er það eina sem ekki nær yfir einhvern hluta Tortólu. Auk níu kjördæmakjörinna þingmanna kjósa íbúar fjóra landskjörna þingmenn. Eyjunum er líka skipt í fimm stjórnsýsluumdæmi (fjögur fyrir hverja af stærstu eyjunum og eitt fyrir allar hinar) og sex skráningarumdæmi (þrjú á Tortólu, Jost Van Dyke, Virgin Gorda og Anegada). == Tilvísanir == {{reflist}} {{Norður-Ameríka}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Bresku Jómfrúaeyjar| ]] [[Flokkur:Eyjar í Karíbahafi]] [[Flokkur:Breskar nýlendur]] is4agksba5a8q8fq4bokw3ipx750tkj 0 13963 1957980 1946546 2026-03-31T12:18:23Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957980 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Jarðköttur | status = LC | status_system = iucn3.1 | image = Suricata.suricatta.6866.jpg|thumb|Jarðköttur | image_width = 200px | image_caption= Jarðköttur | regnum = [[Dýraríkið]] (''[[Animalia]]'') | phylum = [[Seildýr]] (''[[Chordata]]'') | classis = [[Spendýr]] (''[[Mammalia]]'') | ordo = [[Rándýr]] (''[[Carnivora]]'') | familia = [[Mongús]] (''[[Herpestidae]]'') | genus = ''[[Suricata]]'' | species = '''''S. suricatta''''' | binomial = ''Suricata Suricatta'' | range_map = Suricata_suricatta_range_map.png|thumb | range_map_width = 250px | range_map_caption = útbreyðsla Jarðkattar }} '''Jarðkettir''' ([[fræðiheiti]]: ''Suricata suricatta'') eru smávaxin [[rándýr]] af ætt deskatta (Herpestidae). == Heimkynni == Jarðkettir lifa í suðurhluta [[Afríka|Afríku]], þar að segja í Kalahari-eyðimörkinni í [[Botsvana]], Namib-eyðimörkinnni í Namibíu og Angóla og einnig í [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]]. Jarðkettir grafa sér sjálfir göng ofan í jörðina og búa í þeim, vegna þess að neðanjarðar eru þeir öruggari. Hópeðli jarðkatta er mjög ríkt og þeir búa oftast saman í 20-30 dýra hópum. == Útlit == [[Mynd:WPKiW - ZOO - Surykatka.jpg|thumb|left|Jarðköttur]] Jarðkettir eru ljósbrúnir og silfurgráir með átta dökkar rendur á aftanverðu bakinu. Utan um augun eru síðan dökkir hringir og rófan er dökk. Ein af ástæðunum fyrir því að þeir eru svona á litinn er að þetta eru góðir felulitir í eyðimörkinni þar sem þeir búa. Jarðkettir eru gjarnan 25-35 cm á lengd. == Fæða == Jarðkettir éta skordýr, köngulær og sporðdreka og einnig litla snáka, fugla og nagdýr. Þegar hópurinn leitar sér matar má oft sjá einn eða tvo jarðketti standa þráðbeina á afturfótunum en þá eru þeir að standa vörð fyrir hina. Fæða jarðkattar er fjölbreytt en hann leitar mest eftir alls kyns smádýrum. == Æxlun == Jarðkettir verða kynþroska 10 mánaða og fullorðnir 11 mánaða. Algengast er að þeir verði um 10 ára en þeir elstu geta orðið allt að 15 ára. Afkvæmi jarðkattar þurfa á vernd að halda a.m.k. til sextán vikna aldurs. Á þessum sextán vikum verða þeir að læra að bjarga sér sjálfir, verja sig fyrir hættum og afla sér matar. == Hegðun == Jarðkettir eru mjög skipulögð og klók dýr. Þegar þeir veiða sér til matar eru alltaf tveir sem standa vörð og gæta þess að óvinir komi þeim ekki að óvörum. Ef hætta steðjar að gefa þeir frá sér hljóð svo allir geti forðað sér. Það má segja að jarðkettir séu frekar árásargjarnir og pirrast fljótt ef einhver er að þvælast fyrir þeim. == Heimildir == * Anna Dagbjört Styrmisdóttir. (2011). ''Jarðkettir''. Sótt þann 16.05.2014 af vefslóð: http://wayback.vefsafn.is/wayback/20111127190403/nemar.fludaskoli.is/anna97/files/2011/10/RITGER%C3%90_jar%C3%B0kettir1.pdf * Hrafnhildur Jóna Steingrímsdóttir, Jenný Jónsdóttir. (2012). ''Hvað er jarðköttur''. Sótt þann 16.05.2014 af vefslóð: https://www.visindavefur.is/svar.php?id=62823 [[Flokkur:Spendýr]] [[Flokkur:Afrísk dýr]] r2ivuj4yxch54rce15zqhydla5yv8sg 0 14157 1958060 1906807 2026-03-31T12:43:30Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958060 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Bók | titill = Litli prinsinn | uppr_titill = Le Petit Prince | þýðandi = [[Þórarinn Björnsson]] (1961) | mynd = | lysing_myndar = | höfundur = [[Antoine de Saint-Exupéry]] | land = [[Frakkland]] {{FRA}} | tungumál = [[Franska]] | bokaflokkur = | subject = | genre = | útgefandi = [[Éditions Gallimard]] | útgáfudagur= {{start date and age|1943}} (í Bandaríkjunum)<br>{{start date and age|1945}} (í Frakklandi) | síður = | isbn = 9789979331100 | forveri = | framhald = }} '''''Litli prinsinn''''' ([[franska]]: ''Le Petit Prince'') er bók eftir franska flugmanninn [[Antoine de Saint-Exupéry]] sem kom út árið [[1943]]. Bókin hefur verið þýdd á fleiri en 500 tungumál, og er mest þýdda bókin á eftir bíblíunni, og hefur selst í yfir 80 milljónum eintaka. Hún kom út á [[Íslenska|íslensku]] árið [[1961]] í [[þýðing]]u [[Þórarinn Björnsson|Þórarins Björnssonar]]. Sagan segir frá Iitlum prinsi sem sögumaður hittir. Litli prinsinn á sér þá mikilvægu lífsreglu, að svara ekki spurningum eða gefa skýringar, hann spyr í sífellu og hann þráast við að spyrja þar til hann fær svar sem hann er ánægður með. Hann ferðast um himingeiminn, og alls staðar hittir hann fyrir einhvern eða eitthvað sem vert er að kynnast nánar. Hann hittir konung, monthana, drykkjumann, kaupsýslumann, landkönnuð og ljósamann, og loks kemur hann til jarðarinnar. Hann dáir sólsetur, blóm og fiðrildi, hann kynnist eyðimörkinni, bergmálinu og fjallatindunum, en allan tímann er hann að leita að blóminu sem hann yfirgaf til að fara að kanna heiminn. == Tengt efni == * [[Listi Le Monde yfir 100 minnisstæðustu bækur aldarinnar]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1865132 „Talnafíkn fullorðinna“; grein í Morgunblaðinu 1996] ;erlendir * [http://www.petit-prince.at/ Litli prinsinn á 160 tungumálum] * [https://www3.germanistik.uni-halle.de/prinz/karten/index.htm Litli prinsinn á 100 tungumálum með hljóðsýnishornum] {{stubbur|bókmenntir|frakkland}} [[Flokkur:Bókaárið 1943]] [[Flokkur:Franskar skáldsögur]] 2vecipwqv9ea8249utu1n9ecukirzp2 0 16268 1958334 1957684 2026-03-31T18:41:24Z MáneyMánadóttir 103358 /* Á */ 1958334 wikitext text/x-wiki {{efnisyfirlit til hægri}} Eftirfarandi er '''listi yfir íslensk [[eiginnafn|eiginnöfn]] [[kona|kvenna]]''': == A == {{div col|colwidth=12em}} * [[Aagot]]^NÍ * [[Aaliyah]] * [[Abba (nafn)|Abba]]^NÍ * [[Abel (mannsnafn)|Abel]] * [[Abela]]^NÍ * [[Abelína]]^NÍ * [[Abigael]]^NÍ * [[Abígael]]^NÍ * [[Ada]]^NÍ * [[Adda]]^NÍ * [[Addbjörg]]^NÍ * [[Addlaug]]^NÍ * [[Addú]] * [[Addý]]^NÍ * [[Adela]]^NÍ * [[Adele (mannsnafn)|Adele]] * [[Adelía]] * [[Adolfína]]^NÍ * [[Adriana]] * [[Adríana]] * [[Adríanna]] * [[Aðalbjörg]]^NÍ * [[Aðalbjört]]^NÍ * [[Aðalborg]]^NÍ * [[Aðaldís]]^NÍ * [[Aðaley]] * [[Aðalfríður]]^NÍ * [[Aðalgerður]]^NÍ * [[Aðalgunnur]]^NÍ * [[Aðalheiður]]^NÍ * [[Aðalrós]]^NÍ * [[Aðalsteina]]^NÍ * [[Aðalsteinunn]]^NÍ * [[Aðalveig]]^NÍ * [[Agata]]^NÍ * [[Agatha]]^NÍ * [[Agða]]^NÍ * [[Agga]]^NÍ * [[Agla]]^NÍ * [[Agna]]^NÍ * [[Agnborg]]^NÍ * [[Agnea]]^NÍ * [[Agnes (mannsnafn)|Agnes]]^NÍ * [[Agneta]]^NÍ * [[Agney]] * [[Agok]] * [[Ahelia]] * [[Aisha]] * [[Akira]] * [[Akurrós]]^NÍ * [[Alaía]] * [[Alanta]] * [[Alba]]^NÍ * [[Alberta (mannsnafn)|Alberta]]^NÍ * [[Albertina]]^NÍ * [[Albertína]]^NÍ * [[Albína]]^NÍ * [[Albjört]] * [[Alda (mannsnafn)|Alda]]^NÍ * [[Aldarrós]]^NÍ * [[Aldey]] * [[Aldinborg (nafn)|Aldinb^NÍorg]] * [[Aldinía]]^NÍ * [[Aldína]]^NÍ * [[Aldís]]^NÍ * [[Aldísa]]^NÍ * [[Aldný]]^NÍ * [[Alena]] * [[Aleta]]^NÍ * [[Aletta]]^NÍ * [[Alex]] * [[Alexa]]^NÍ * [[Alexandra]]^NÍ * [[Alexandría (mannsnafn)|Alexandría]]^NÍ * [[Alexandrína]]^NÍ * [[Alexia]] * [[Alexis]] * [[Alexía]]^NÍ * [[Alexína]]^NÍ * [[Alexstrasa]] * [[Alfa (mannsnafn)|Alfa]]^NÍ * [[Alfífa]]^NÍ * [[Alfoldína]]^NÍ * [[Alfreðsína]]^NÍ * [[Alfríður]]^NÍ * [[Algunda]]^NÍ * [[Alica]] * [[Alice]]^NÍ * [[Alida]]^NÍ * [[Alisa]] * [[Alía]] * [[Alíana]] * [[Alída]]^NÍ * [[Alífa]] * [[Alína]] * [[Alís]]^NÍ * [[Alísa]]^NÍ * [[Alíta]] * [[Alla]]^NÍ * [[Allaug]]^NÍ * [[Alleif]]^NÍ * [[Alleifa]]^NÍ * [[Allý]]^NÍ * [[Alma]]^NÍ * [[Alpa]] * [[Alparós (mannsnafn)|Alparós]] * [[Alríður]]^NÍ * [[Alrún]]^NÍ * [[Althea]] * [[Alva]]^NÍ * [[Alvilda]]^NÍ * [[Amadea]]^NÍ * [[Amal]]^NÍ * [[Amalía]]^NÍ * [[Amanda]]^NÍ * [[Amaníta]] * [[Amarie]] * [[Amelía]]^NÍ * [[Amilía]] * [[Amira]]^NÍ * [[Amía]] * [[Amína]] * [[Amíra]] * [[Amy]]^NÍ * [[Amý]]^NÍ * [[Ana]] * [[Anais]]^NÍ * [[Analía]]^NÍ * [[Anastasia (mannsnafn)|Anastasia]]^NÍ * [[Anastasía (mannsnafn)|Anastasía]]^NÍ * [[Andra]]^NÍ * [[Andrá]]^NÍ * [[Andrea]]^NÍ * [[Andresa]]^NÍ * [[Andresína]]^NÍ * [[Andría]]^NÍ * [[Andríana]]^NÍ * [[Andrína]]^NÍ * [[Anelía]]^NÍ * [[Anetta]]^NÍ * [[Angela]]^NÍ * [[Angelía]] * [[Angelíka]]^NÍ * [[Angelína]] * [[Anika]]^NÍ * [[Anita]]^NÍ * [[Anitta]]^NÍ * [[Anída]] * [[Aníka]]^NÍ * [[Anína]]^NÍ * [[Aníta]]^NÍ * [[Anja]]^NÍ * [[Ann]]^NÍ * [[Anna]]^NÍ * [[Annabella]]^NÍ * [[Annadís]]^NÍ * [[Annaína]]^NÍ * [[Annalisa]]^NÍ * [[Annalísa]]^NÍ * [[Annamaría]] * [[Annarósa]]^NÍ * [[Anne]]^NÍ * [[Annelí]] * [[Annetta]]^NÍ * [[Anney]]^NÍ * [[Annika]]^NÍ * [[Anní]]^NÍ * [[Annía]]^NÍ * [[Anníta]]^NÍ * [[Anný]]^NÍ * [[Anóra]] * [[Antonetta]]^NÍ * [[Antonía]]^NÍ * [[Anya]] * [[Appolína]]^NÍ * [[Apríl (mannsnafn)|Apríl]]^NÍ * [[Ara]]^NÍ * [[Arabella]]^NÍ * [[Araminta]] * [[Ardís]]^NÍ * [[Ardúlín]]^NÍ * [[Arelly]]^NÍ * [[Arey]]^NÍ * [[Arianna]] * [[Arinbjörg]]^NÍ * [[Aris]]^NÍ * [[Arisa]]^NÍ * [[Aría]] * [[Aríaðna]] * [[Aríana]] * [[Aríanna]]^NÍ * [[Aríel]] * [[Aríela]] * [[Aríella]]^NÍ * [[Arín]]^NÍ * [[Arína]]^NÍ * [[Arís]]^NÍ * [[Arja]] * [[Arkíta]] * [[Armenía (mannsnafn)|Armenía]]^NÍ * [[Arna]]^NÍ * [[Arnbjörg (mannsnafn)|Arnbjörg]]^NÍ * [[Arnborg]]^NÍ * [[Arndís]]^NÍ * [[Arnea]]^NÍ * [[Arneiður]]^NÍ * [[Arney]]^NÍ * [[Arnfinna]]^NÍ * [[Arnfríður]]^NÍ * [[Arngerður]]^NÍ * [[Arngríma]]^NÍ * [[Arngunn]]^NÍ * [[Arngunnur]]^NÍ * [[Arnheiður]]^NÍ * [[Arnhildur]]^NÍ * [[Arnika]]^NÍ * [[Arnkatla]]^NÍ * [[Arnlaug]]^NÍ * [[Arnleif]]^NÍ * [[Arnlín]]^NÍ * [[Arnljót]]^NÍ * [[Arnodda]]^NÍ * [[Arnóra]]^NÍ * [[Arnórína]]^NÍ * [[Arnrós]]^NÍ * [[Arnrún]]^NÍ * [[Arntinna]] * [[Arnþóra]]^NÍ * [[Arnþrúður]]^NÍ * [[Aronía]]^NÍ * [[Artemis (mannsnafn)|Artemis]] * [[Asía (mannsnafn)|Asía]]^NÍ * [[Asírí]]^NÍ * [[Askalín]] * [[Askja (mannsnafn)|Askja]]^NÍ * [[Assa (mannsnafn)|Assa]]^NÍ * [[Asta]]^NÍ * [[Astrid]]^NÍ * [[Astrónómía]]^NÍ * [[Atalía]] * [[Atena]]^NÍ * [[Atfriður]]^NÍ * [[Athena]]^NÍ * [[Atla]]^NÍ * [[Atlanta (mannsnafn)|Atlanta]]^NÍ * [[Auðbjörg]]^NÍ * [[Auðbjört]]^NÍ * [[Auðdís]]^NÍ * [[Auðhildur]]^NÍ * [[Auðlín]]^NÍ * [[Auðna]]^NÍ * [[Auðný]]^NÍ * [[Auðrún]]^NÍ * [[Auður (mannsnafn)|Auður]]^NÍ * [[Aurora]]^NÍ * [[Ava]] * [[Avantí]] * [[Avelin]] * [[Aveline]] * [[Avelín]] * [[Avía]] * [[Axelía]]^NÍ * [[Axelína]]^NÍ * [[Axelma]]^NÍ * [[Ayah]] * [[Aþena (mannsnafn)|Aþena]]^NÍ {{div col end}} == Á == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ágota]]^NÍ * [[Ágústa]]^NÍ * [[Ágústína]]^NÍ * [[Álaug]]^NÍ * [[Álfa]] * [[Álfdís]]^NÍ * [[Álfeiður]]^NÍ * [[Álfey]]^NÍ * [[Álfgerður]]^NÍ * [[Álfheiður]]^NÍ * [[Álfhildur]]^NÍ * [[Álfrós]] * [[Álfrún]]^NÍ * [[Álfsdís]]^NÍ * [[Álfsól]]^NÍ * [[Álöf]]^NÍ * [[Ára]] * [[Árbjörg]]^NÍ * [[Árbjört]]^NÍ * [[Árborg (mannsnafn)|Árborg]]^NÍ * [[Árbót]]^NÍ * [[Árdís]]^NÍ * [[Árelía]]^NÍ * [[Árey]] * [[Árilía]]^NÍ * [[Árlaug]]^NÍ * [[Ármanía]]^NÍ * [[Ármanna]]^NÍ * [[Ármannía]]^NÍ * [[Ármey]]^NÍ * [[Árna]]^NÍ * [[Árnanía]]^NÍ * [[Árndís]]^NÍ * [[Árnetta]]^NÍ * [[Árney]]^NÍ * [[Árnheiður]]^NÍ * [[Árninna]]^NÍ * [[Árnía]]^NÍ * [[Árnína]]^NÍ * [[Árnný]]^NÍ * [[Árný]]^NÍ * [[Áróra]]^NÍ * [[Ársól]]^NÍ * [[Ársæl]]^NÍ * [[Árún]]^NÍ * [[Árveig]]^NÍ * [[Árvök]]^NÍ * [[Árþóra]]^NÍ * [[Ása]]^NÍ * [[Ásbjörg]]^NÍ * [[Ásborg]]^NÍ * [[Ásdís]]^NÍ * [[Ásfríður]]^NÍ * [[Ásgeira]]^NÍ * [[Ásgerður]]^NÍ * [[Áshildur]]^NÍ * [[Áskatla]]^NÍ * [[Ásla]]^NÍ * [[Áslaug]]^NÍ * [[Ásleif]]^NÍ * [[Ásmunda]]^NÍ * [[Ásný]]^NÍ * [[Ásrós]]^NÍ * [[Ásrún]]^NÍ * [[Ást (mannsnafn)|Ást]] * [[Ásta]]^NÍ * [[Ástbjörg]]^NÍ * [[Ástbjört]]^NÍ * [[Ástborg]] * [[Ástdís]]^NÍ * [[Ástey]] * [[Ástfinna]]^NÍ * [[Ástfríður]]^NÍ * [[Ástgerður]]^NÍ * [[Ástheiður]]^NÍ * [[Ásthildur]]^NÍ * [[Ástína]]^NÍ * [[Ástlaug]]^NÍ * [[Ástmarý]] * [[Ástmunda]^NÍ] * [[Ástný]]^NÍ * [[Ástríður]]^NÍ * [[Ástrós]]^NÍ * [[Ástrún]]^NÍ * [[Ástveig]]^NÍ * [[Ástý]] * [[Ástþóra]]^NÍ * [[Ástþórunn]]^NÍ * [[Ástþrúður]]^NÍ * [[Ásvör]]^NÍ * [[Ásynja (mannsnafn)|Ásynja]] * [[Ásþrúður]]^NÍ {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=12em}} * [[Baldey]] * [[Baldína]] * [[Baldrún]] * [[Baldursbrá (mannsnafn)|Baldursbrá]] * [[Baldvina]] * [[Baldvinía]] * [[Barbara]] * [[Barbára]] * [[Bassí]] * [[Batanía]] * [[Baþónía]] * [[Bábó]] * [[Bára]] * [[Bárðdís]] * [[Bárðlína]] * [[Bárðný]] * [[Beata]] * [[Bebba]] * [[Bedína]] * [[Begga]] * [[Bekkhildur]] * [[Belinda]] * [[Bella]] * [[Benedikta]] * [[Benediktína]] * [[Bengta]] * [[Benidikta]] * [[Benía]] * [[Beníta]] * [[Benjamína]] * [[Benna]] * [[Benney]] * [[Benný]] * [[Benónía]] * [[Bensína]] * [[Benta]] * [[Bentey]] * [[Bentína]] * [[Bera (nafn)|Bera]] * [[Berga]] * [[Bergdís]] * [[Bergdögg]] * [[Bergey]] * [[Bergfríður]] * [[Bergheiður]] * [[Berghildur]] * [[Bergína]] * [[Berglaug]] * [[Berglind]] * [[Berglín]] * [[Berglína]] * [[Bergljót]] * [[Bergmannía]] * [[Bergmunda]] * [[Bergný]] * [[Bergrán]] * [[Bergrín]] * [[Bergrós]] * [[Bergrún]] * [[Bergsteina]] * [[Bergsteinunn]] * [[Bergsveina]] * [[Bergveig]] * [[Bergvina]] * [[Bergþóra]] * [[Bergþrúður]] * [[Berit]] * [[Bernadette]] * [[Bernharðína]] * [[Bernódía]] * [[Bernólína]] * [[Bersabe]] * [[Berta]] * [[Bertha]] * [[Bertína]] * [[Bertmarí]] * [[Bessa]] * [[Bessí]] * [[Bessý]] * [[Bestla (mannsnafn)|Bestla]] * [[Beta (mannsnafn)|Beta]] * [[Betanía]] * [[Beth]] * [[Betsý]] * [[Betta]] * [[Bettina]] * [[Bettína]] * [[Bettý]] * [[Betúelína]] * [[Betzý]] * [[Bibíana]] * [[Bil (mannanafn)|Bil]] * [[Binna]] * [[Binný]] * [[Birgit]] * [[Birgitta]] * [[Birgný]] * [[Birna (nafn)|Birna]] * [[Birta (mannsnafn)|Birta]] * [[Birtna]] * [[Bíbí]] * [[Bína]] * [[Bjargdís]] * [[Bjargey]] * [[Bjargheiður]] * [[Bjarghildur]] * [[Bjarglaug]] * [[Bjarglind]] * [[Bjarkey]] * [[Bjarklind]] * [[Bjarma]] * [[Bjarna]] * [[Bjarnasigrún]] * [[Bjarnasína]] * [[Bjarnaþórey]] * [[Bjarndís]] * [[Bjarney]] * [[Bjarnfríður]] * [[Bjarngerður]] * [[Bjarnheiður]] * [[Bjarnhildur]] * [[Bjarnína]] * [[Bjarnlaug]] * [[Bjarnlín]] * [[Bjarnný]] * [[Bjarnónía]] * [[Bjarnrós]] * [[Bjarnrún]] * [[Bjarnveig]] * [[Bjarný]] * [[Bjarnþóra]] * [[Bjarnþrúður]] * [[Bjartdís]] * [[Bjartey]] * [[Bjartmey]] * [[Björg]] * [[Björgey]] * [[Björgheiður]] * [[Björghildur]] * [[Björgólína]] * [[Björgvina]] * [[Björk (mannsnafn)|Björk]] * [[Björndís]] * [[Björney]] * [[Björnfríður]] * [[Björnína]] * [[Björnlaug]] * [[Björnlín]] * [[Björnónía]] * [[Björnveig]] * [[Björný]] * [[Björt]] * [[Blaka]] * [[Blanka]] * [[Blanzeflór]] * [[Bláey]] * [[Bláklukka (mannsnafn)|Bláklukka]] * [[Blíða]] * [[Blín]] * [[Blómey]] * [[Blómhvít]] * [[Blómlaug]] * [[Blædís]] * [[Blær]] * [[Bobba]] * [[Bodil]] * [[Boga]] * [[Bogdís]] * [[Bogey]] * [[Bogga]] * [[Boghildur]] * [[Borg (mannsnafn)|Borg]] * [[Borga]] * [[Borgdís]] * [[Borghild]] * [[Borghildur]] * [[Borgný]] * [[Borgrún]] * [[Borgþóra]] * [[Botnía (mannsnafn)|Botnía]] * [[Bóel]] * [[Bóletta]] * [[Bót]] * [[Bóthildur]] * [[Braga (mannsnafn)|Braga]] * [[Braghildur]] * [[Branddís]] * [[Brandís]] * [[Brandþrúður]] * [[Brá]] * [[Brák]] * [[Brettefa]] * [[Bretteva]] * [[Briet]] * [[Brigget]] * [[Brigida]] * [[Brigit]] * [[Brigitta]] * [[Brim (mannsnafn)|Brim]] * [[Brimdís]] * [[Brimey]] * [[Brimhildur]] * [[Brimrún]] * [[Brit]] * [[Britt]] * [[Britta]] * [[Bría]] * [[Bríana]] * [[Bríanna]] * [[Bríet (mannsnafn)|Bríet]] * [[Broteva]] * [[Brúney]] * [[Bryndís]] * [[Brynfríður]] * [[Bryngerður]] * [[Brynheiður]] * [[Brynhildur]] * [[Brynja (nafn)|Brynja]] * [[Brynjólfína]] * [[Brynjólfsína]] * [[Brynný]] * [[Brynveig]] * [[Brynylfa]] * [[Bubba]] * [[Buffý]] * [[Burkney]] * [[Bylgja (mannsnafn)|Bylgja]] * [[Böðvarrún]] * [[Böðvína]] {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=12em}} * [[Camilla]] * [[Caritas]] * [[Carla]] * [[Carmen]] * [[Casandra]] * [[Cathinca]] * [[Cecilia]] * [[Cecilía]] * [[Celina]] * [[Ceres (mannsnafn)|Ceres]] * [[Charlotta]] * [[Charlotte (mannsnafn)|Charlotte]] * [[Chloé]] * [[Chrissie]] * [[Christa]] * [[Christel]] * [[Christina]] * [[Christine]] * [[Clara]] * [[Cleopatra (mannsnafn)|Cleopatra]] {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=12em}} * [[Dadda]] * [[Daða]] * [[Daðey]] * [[Daðína]] * [[Daðný]] * [[Dagbjörg]] * [[Dagbjört]] * [[Dagfinna]] * [[Dagfríður]] * [[Dagga]] * [[Daggrós]] * [[Dagheiður]] * [[Dagmar]] * [[Dagmey]] * [[Dagný]] * [[Dagrún]] * [[Dalbjörk]] * [[Daldís]] * [[Daley]] * [[Dalía]] * [[Dalíla]] * [[Dalla]] * [[Dallilja]] * [[Dalrós]] * [[Dalrún]] * [[Dana]] * [[Danbjörg]] * [[Daney]] * [[Danfríður]] * [[Danheiður]] * [[Danhildur]] * [[Dania]] * [[Danía]] * [[Daníela]] * [[Daníelía]] * [[Daníelína]] * [[Daníella]] * [[Danlína]] * [[Dara]] * [[Daría]] * [[Davíða]] * [[Davíðína]] * [[Dawn]] * [[Dáð]] * [[Debora]] * [[Debóra]] * [[Deda]] * [[Degen]] * [[Delía]] * [[Dendý]] * [[Denný]] * [[Diana]] * [[Didda (mannsnafn)|Didda]] * [[Diðrika]] * [[Dilja]] * [[Diljá]] * [[Dilla]] * [[Dillý]] * [[Dimma (mannsnafn)|Dimma]] * [[Dimmblá]] * [[Dimmey]] * [[Dissý]] * [[Día]] * [[Díana (mannsnafn)|Díana]] * [[Díanna]] * [[Dídí]] * [[Díma]] * [[Dína]] * [[Dípa]] * [[Dís (mannsnafn)|Dís]] * [[Dísa]] * [[Dísella]] * [[Dodda]] * [[Dollý (mannsnafn)|Dollý]] * [[Dolma]] * [[Donna]] * [[Dordía]] * [[Doris]] * [[Dorothea]] * [[Dóa]] * [[Dómhildur]] * [[Dóra]] * [[Dórdís]] * [[Dórey]] * [[Dórhildur]] * [[Dóris]] * [[Dórothea]] * [[Dórótea]] * [[Dóróthe]] * [[Dóróthea]] * [[Dóróþea]] * [[Dósóþea]] * [[Drauma]] * [[Draumey]] * [[Draumrún]] * [[Drisjana]] * [[Drífa]] * [[Drísíana]] * [[Droplaug]] * [[Drótt]] * [[Drysíana]] * [[Dröfn]] * [[Dúa]] * [[Dúfa (nafn)|Dúfa]] * [[Dúna]] * [[Dúnna]] * [[Dúrra (mannsnafn)|Dúrra]] * [[Dyljá]] * [[Dynja]] * [[Dýrborg]] * [[Dýrfinna]] * [[Dýrlaug]] * [[Dýrleif]] * [[Dýrley]] * [[Dýrólína]] * [[Dýrunn]] * [[Dýrvin]] * [[Dæja]] * [[Dögg (nafn)|Dögg]] * [[Dögun (mannsnafn)|Dögun]] {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ebba]] * [[Ebbertsína]] * [[Ebonney]] * [[Edda (mannsnafn)|Edda]] * [[Eddý]] * [[Edel]] * [[Eden (mannsnafn)|Eden]] * [[Edil]] * [[Edit]] * [[Edith]] * [[Edla]] * [[Edna]] * [[Eðalrein]] * [[Eðna]] * [[Eðvaldína]] * [[Eðvarðsína]] * [[Efemia]] * [[Efemía]] * [[Egedia]] * [[Egedía]] * [[Eggertína]] * [[Eggertsína]] * [[Eggrún]] * [[Eggþóra]] * [[Egidía]] * [[Egilína]] * [[Egillína]] * [[Egilsína]] * [[Egla (mannsnafn)|Egla]] * [[Eia]] * [[Eidís]] * [[Eiðbjörg]] * [[Eiðný]] * [[Eiðunn]] * [[Eiðvör]] * [[Eigrét]] * [[Eik (mannsnafn)|Eik]] * [[Eileif]] * [[Eileiþía]] * [[Eilíf]] * [[Eina]] * [[Einara]] * [[Einarbjörg]] * [[Einarðína]] * [[Einarína]] * [[Einarlína]] * [[Einarsína]] * [[Einbjörg]] * [[Eindís]] * [[Einey]] * [[Einfríður]] * [[Einhildur]] * [[Einína]] * [[Einrós]] * [[Einrún]] * [[Einsa]] * [[Einstínveig]] * [[Eir (mannsnafn)|Eir]] * [[Eirdís]] * [[Eirfinna]] * [[Eiríka]] * [[Eiríksína]] * [[Eirný]] * [[Eirún]] * [[Eiva]] * [[Eivör]] * [[Ektalína]] * [[Elba (mannsnafn)|Elba]] * [[Eldbjörg]] * [[Eldborg (mannsnafn)|Eldborg]] * [[Elddís]] * [[Eldey (mannsnafn)|Eldey]] * [[Eldlilja (mannsnafn)|Eldlilja]] * [[Eldmey]] * [[Eldrós]] * [[Eldrún]] * [[Eldþóra]] * [[Elea]] * [[Eleana]] * [[Eleina]] * [[Elektra (nafn)|Elektra]] * [[Elena]] * [[Elená]] * [[Elenborg]] * [[Elenora]] * [[Elenóra]] * [[Eleonora]] * [[Eleónóra]] * [[Elfa]] * [[Elfríð]] * [[Elfur]] * [[Elheiður]] * [[Elika]] * [[Elina]] * [[Elinbjört]] * [[Elinborg]] * [[Elinóra]] * [[Elinrós]] * [[Elisabet]] * [[Elisabeth]] * [[Elise]] * [[Elizabet]] * [[Elizabeth]] * [[Elía (mannsnafn)|Elía]] * [[Elíana]] * [[Elíanna]] * [[Elíasína]] * [[Elímunda]] * [[Elín]] * [[Elína]] * [[Elíná]] * [[Elínbet]] * [[Elínbjörg]] * [[Elínbjört]] * [[Elínborg]] * [[Elíndís]] * [[Elíngunn]] * [[Elíngunnur]] * [[Elínheiður]] * [[Elínora]] * [[Elínóra]] * [[Elínrós]] * [[Elínveig]] * [[Elírós]] * [[Elís (mannsnafn)|Elís]] * [[Elísa]] * [[Elísabet]] * [[Elísabeth]] * [[Elísabjörg]] * [[Elíveig]] * [[Elíza]] * [[Elízabet]] * [[Elja]] * [[Elka]] * [[Ella]] * [[Ellen]] * [[Elley]] * [[Ellisif]] * [[Ellín]] * [[Elly]] * [[Ellý]] * [[Elma]] * [[Elna]] * [[Elsa]] * [[Elsabet]] * [[Elsabjörg]] * [[Elser]] * [[Elsie]] * [[Elsí]] * [[Elspa]] * [[Elsý]] * [[Elúlía]] * [[Elva]] * [[Elvi]] * [[Elvira]] * [[Elví]] * [[Elvíra]] * [[Elvur]] * [[Elvý]] * [[Elvör]] * [[Emanúela]] * [[Embla (mannsnafn)|Embla]] * [[Emelí]] * [[Emelía]] * [[Emelíana]] * [[Emelína]] * [[Emely]] * [[Emelý]] * [[Emeralda]] * [[Emerentíana]] * [[Emhild]] * [[Emi]] * [[Emilí]] * [[Emilía]] * [[Emilíana]] * [[Emilíanna]] * [[Emilína]] * [[Emilý]] * [[Emma]] * [[Emmý]] * [[Emý]] * [[Enea]] * [[Eneasa]] * [[Eneka]] * [[Engilberta]] * [[Engilbertína]] * [[Engilbjörg]] * [[Engilbjört]] * [[Engilborg]] * [[Engilfríður]] * [[Engilgerður]] * [[Engilmaría]] * [[Engilráð]] * [[Engilrós]] * [[Engla]] * [[Engley]] * [[Enika]] * [[Eníta]] * [[Enja]] * [[Enóla]] * [[Enya (mannsnafn)|Enya]] * [[Epifanía]] * [[Eres]] * [[Erica (mannsnafn)|Erica]] * [[Erika]] * [[Erin]] * [[Erla]] * [[Erlen]] * [[Erlenda]] * [[Erlendína]] * [[Erlendsína]] * [[Erlinda]] * [[Erlín]] * [[Erlína]] * [[Ermenga]] * [[Erna]] * [[Erykah]] * [[Esí]] * [[Esja (nafn)|Esja]] * [[Eskja]] * [[Esmeralda]] * [[Estel]] * [[Ester]] * [[Esther]] * [[Estiva]] * [[Estífa]] * [[Estíva]] * [[Ethel]] * [[Etilríður]] * [[Etna (mannsnafn)|Etna]] * [[Eufemia]] * [[Eufemía]] * [[Eugenia]] * [[Eugenía]] * [[Eulalía]] * [[Eva (mannsnafn)|Eva]] * [[Evelía]] * [[Evelyn]] * [[Evey]] * [[Evfemía]] * [[Evgenia]] * [[Evgenía]] * [[Evin]] * [[Evíta]] * [[Evlalía]] * [[Evsebía]] * [[Ey (mannsnafn)|Ey]] * [[Eybjörg]] * [[Eybjört]] * [[Eyborg]] * [[Eydís]] * [[Eyð]] * [[Eyðdís]] * [[Eyfríður]] * [[Eygerður]] * [[Eygló]] * [[Eygrét]] * [[Eyhildur]] * [[Eyja (mannsnafn)|Eyja]] * [[Eyjalín]] * [[Eyjólfa]] * [[Eyjólfína]] * [[Eyjólflína]] * [[Eyjólfsína]] * [[Eyleif]] * [[Eyleifína]] * [[Eylín]] * [[Eylína]] * [[Eyrarrós (mannsnafn)|Eyrarrós]] * [[Eyríður]] * [[Eyrós]] * [[Eyrún]] * [[Eyva]] * [[Eyveig]] * [[Eyvindína]] * [[Eyvör]] * [[Eyþóra]] * [[Eyþrúður]] {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=12em}} * [[Fanndís]] * [[Fanney]] * [[Fannhvít]] * [[Fannlaug]] * [[Fanny]] * [[Fanný]] * [[Febína]] * [[Febrún]] * [[Feldís]] * [[Fema]] * [[Ferdína]] * [[Fernandína]] * [[Fides]] * [[Filipía]] * [[Filippa]] * [[Filippía]] * [[Finna]] * [[Finnbjörg]] * [[Finnbjörk]] * [[Finnboga]] * [[Finnborg]] * [[Finndís]] * [[Finney]] * [[Finnfríður]] * [[Finnlaug]] * [[Finnrós]] * [[Finnsína]] * [[Finnþóra]] * [[Fía]] * [[Fíasól]] * [[Fídes]] * [[Fídís]] * [[Fífa (mannsnafn)|Fífa]] * [[Fíóna]] * [[Fjalldís]] * [[Fjalley]] * [[Fjara (mannsnafn)|Fjara]] * [[Fjóla]] * [[Flosrún]] * [[Flóra (nafn)|Flóra]] * [[Flóredína]] * [[Flórentía]] * [[Flórentína]] * [[Flórída (mannsnafn)|Flórída]] * [[Fold]] * [[Folda]] * [[Franka]] * [[Fransiska]] * [[Franzisca]] * [[Franziska]] * [[Frán]] * [[Fregn]] * [[Freya (mannsnafn)|Freya]] * [[Freydís]] * [[Freygerður]] * [[Freyja (mannsnafn)|Freyja]] * [[Freylaug]] * [[Freyleif]] * [[Frida]] * [[Friðbjörg]] * [[Friðbjörk]] * [[Friðbjört]] * [[Friðborg]] * [[Friðdís]] * [[Friðdóra]] * [[Friðey]] * [[Friðfinna]] * [[Friðfríður]] * [[Friðgerður]] * [[Friðjóna]] * [[Friðlaug]] * [[Friðleif]] * [[Friðlín]] * [[Friðlína]] * [[Friðmey]] * [[Friðný]] * [[Friðrika]] * [[Friðrikka]] * [[Friðrós]] * [[Friðrún]] * [[Friðsemd]] * [[Friðveig]] * [[Friðvör]] * [[Friðþóra]] * [[Frigg (mannsnafn)|Frigg]] * [[Fríða]] * [[Fríður]] * [[Frímannía]] * [[Frostrós]] * [[Fróðný]] * [[Frugit]] * [[Frumrósa]] * [[Frúgit]] * [[Fura (mannsnafn)|Fura]] * [[Fævý]] * [[Föld]] * [[Fönn]] {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=12em}} * [[Gabriela]] * [[Gabriella]] * [[Gabríela]] * [[Gabríella]] * [[Gabríerla]] * [[Gaja (mannsnafn)|Gaja]] * [[Ganna]] * [[Garbó]] * [[Garða]] * [[Gauja]] * [[Gauthildur]] * [[Gára]] * [[Gefjun (mannsnafn)|Gefjun]] * [[Gefn]] * [[Geira]] * [[Geirbjörg]] * [[Geirborg]] * [[Geirdís]] * [[Geirfinna]] * [[Geirfríður]] * [[Geirhildur]] * [[Geirína]] * [[Geirlaug]] * [[Geirlína]] * [[Geirlöð]] * [[Geirný]] * [[Geirríður]] * [[Geirrún]] * [[Geirþóra]] * [[Geirþrúður]] * [[Georgía (mannsnafn)|Georgía]] * [[Georgína]] * [[Gerða]] * [[Gerður]] * [[Gestfríður]] * [[Gestheiður]] * [[Gestína]] * [[Gestný]] * [[Gestrún]] * [[Gilla]] * [[Gillý]] * [[Gilslaug]] * [[Gissunn]] * [[Gissurína]] * [[Gía]] * [[Gígí]] * [[Gígja]] * [[Gísela]] * [[Gísella]] * [[Gísla]] * [[Gíslalína]] * [[Gíslanna]] * [[Gísley]] * [[Gíslheiður]] * [[Gíslíana]] * [[Gíslín]] * [[Gíslína]] * [[Gísllaug]] * [[Gíslný]] * [[Gíslólína]] * [[Gíslrún]] * [[Gíslunn]] * [[Gíta]] * [[Gjaflaug]] * [[Gjóska (mannsnafn)|Gjóska]] * [[Gjöll]] * [[Gleymmérei]] * [[Gloría]] * [[Gloríant]] * [[Gló]] * [[Glóa]] * [[Glóbjört]] * [[Glódís]] * [[Glóð]] * [[Glóey (nafn)|Glóey]] * [[Glóeý]] * [[Glytta (mannsnafn)|Glytta]] * [[Gná (mannsnafn)|Gná]] * [[Gnádís]] * [[Goðmunda]] * [[Gola]] * [[Gottfreða]] * [[Gottfreðlína]] * [[Góa (mannsnafn)|Góa]] * [[Gógó]] * [[Gratíana]] * [[Grein (mannsnafn)|Grein]] * [[Gret]] * [[Greta]] * [[Grethe]] * [[Grélöð]] * [[Grét]] * [[Gréta]] * [[Gríma (mannsnafn)|Gríma]] * [[Grímbjörg]] * [[Grímea]] * [[Grímey]] * [[Grímheiður]] * [[Grímhildur]] * [[Grímlaug]] * [[Gríshildur]] * [[Gró (mannsnafn)|Gró]] * [[Gróa]] * [[Grótta (mannsnafn)|Grótta]] * [[Guðanna]] * [[Guðarnleif]] * [[Guðberta]] * [[Guðbet]] * [[Guðbil]] * [[Guðbirna]] * [[Guðbjartsína]] * [[Guðbjörg]] * [[Guðbjört]] * [[Guðborg]] * [[Guðbranda]] * [[Guðbrandína]] * [[Guðdís]] * [[Guðfinna]] * [[Guðfríður]] * [[Guðjóna]] * [[Guðjónía]] * [[Guðjónína]] * [[Guðjónsína]] * [[Guðjóný]] * [[Guðlaug]] * [[Guðleif]] * [[Guðlín]] * [[Guðlína]] * [[Guðmannía]] * [[Guðmey]] * [[Guðmund]] * [[Guðmunda]] * [[Guðmundía]] * [[Guðmundína]] * [[Guðmundsína]] * [[Guðna]] * [[Guðný]] * [[Guðríður]] * [[Guðrún]] * [[Guðrúnbjörg]] * [[Guðsteina]] * [[Guðsteinn]] * [[Guðvaldína]] * [[Guðveig]] * [[Guðvina]] * [[Guja]] * [[Gulla]] * [[Gullbrá (mannsnafn)|Gullbrá]] * [[Gullveig]] * [[Gullý]] * [[Gumma]] * [[Gunilla]] * [[Gunna]] * [[Gunnarína]] * [[Gunnbjörg]] * [[Gunnbjört]] * [[Gunnborg]] * [[Gunndís]] * [[Gunndóra]] * [[Gunnella]] * [[Gunnfinna]] * [[Gunnfríður]] * [[Gunnharða]] * [[Gunnheiður]] * [[Gunnhildur]] * [[Gunnína]] * [[Gunnjóna]] * [[Gunnlaug]] * [[Gunnleif]] * [[Gunnlöð]] * [[Gunnrún]] * [[Gunnrúna]] * [[Gunnur]] * [[Gunnveig]] * [[Gunnvör]] * [[Gunný]] * [[Gunnþóra]] * [[Gunnþórunn]] * [[Guría]] * [[Gurrý]] * [[Gúa]] * [[Gúníta]] * [[Gúrí]] * [[Gústa]] * [[Gústafa]] * [[Gyða]] * [[Gyðja (mannsnafn)|Gyðja]] * [[Gyðríður]] * [[Gyríður]] * [[Gytta]] * [[Gýríður]] * [[Gæfa]] * [[Gæflaug]] {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=12em}} * [[Hadda]] * [[Haddý]] * [[Hafalda]] * [[Hafbjörg]] * [[Hafborg]] * [[Hafdís]] * [[Hafey]] * [[Haffý]] * [[Hafliða]] * [[Hafliðína]] * [[Haflína]] * [[Hafný]] * [[Hafrós]] * [[Hafrún]] * [[Hafsól]] * [[Hafsteina]] * [[Hafþóra]] * [[Hagar (mannsnafn)|Hagar]] * [[Halla]] * [[Hallbera]] * [[Hallbjörg]] * [[Hallborg]] * [[Halldís]] * [[Halldóra]] * [[Halley]] * [[Hallfríður]] * [[Hallgerður]] * [[Hallgríma]] * [[Hallgrímína]] * [[Hallgrímsína]] * [[Hallgunnur]] * [[Hallkatla]] * [[Hallný]] * [[Hallótta]] * [[Hallrún]] * [[Hallveig]] * [[Hallvör]] * [[Hamína]] * [[Hanna]] * [[Hannah]] * [[Hannesína]] * [[Hanney]] * [[Hannína]] * [[Hannveig]] * [[Hanný]] * [[Hansa]] * [[Hansborg]] * [[Hansfríður]] * [[Hansína]] * [[Haralda]] * [[Haraldína]] * [[Haraldsína]] * [[Harða]] * [[Harley]] * [[Harne]] * [[Harpa (mannsnafn)|Harpa]] * [[Hauður]] * [[Haukrún]] * [[Hákonía]] * [[Hálfdanía]] * [[Hávarðína]] * [[Heba (mannsnafn)|Heba]] * [[Hebba]] * [[Hedda]] * [[Hedí]] * [[Heida]] * [[Heidi]] * [[Heiða]] * [[Heiðbjörg]] * [[Heiðbjörk]] * [[Heiðbjört]] * [[Heiðbrá]] * [[Heiðdís]] * [[Heiðlaug]] * [[Heiðlóa (nafn)|Heiðlóa]] * [[Heiðný]] * [[Heiðrós]] * [[Heiðrún]] * [[Heiður]] * [[Heiðveig]] * [[Heiðvíg]] * [[Heimlaug]] * [[Hekla (mannsnafn)|Hekla]] * [[Helen]] * [[Helena (mannsnafn)|Helena]] * [[Helga]] * [[Helganna]] * [[Helgey]] * [[Heli]] * [[Hella (mannsnafn)|Hella]] * [[Helma]] * [[Hendrikka]] * [[Henný]] * [[Henrietta]] * [[Henrika]] * [[Henríetta]] * [[Hera (mannsnafn)|Hera]] * [[Herbjörg]] * [[Herbjört]] * [[Herborg]] * [[Herdís]] * [[Herfríður]] * [[Hergerður]] * [[Herlaug]] * [[Hermanía]] * [[Hermannía]] * [[Hermína]] * [[Hermunda]] * [[Heró]] * [[Herríður]] * [[Hersilía]] * [[Herta]] * [[Hertha]] * [[Hervör]] * [[Herþrúður]] * [[Hild]] * [[Hilda]] * [[Hildegard]] * [[Hildibjörg]] * [[Hildigerður]] * [[Hildigunnur]] * [[Hildiríður]] * [[Hildisif]] * [[Hildís]] * [[Hildur]] * [[Hilja]] * [[Hilma]] * [[Himinbjörg]] * [[Hind]] * [[Hinrika]] * [[Hinrikka]] * [[Hippólýte]] * [[Híramía]] * [[Hjalta]] * [[Hjaltey]] * [[Hjaltína]] * [[Hjaltlína]] * [[Hjaltveig]] * [[Hjálma]] * [[Hjálmdís]] * [[Hjálmey]] * [[Hjálmfríður]] * [[Hjálmgerður]] * [[Hjálmhildur]] * [[Hjálmrós]] * [[Hjálmrún]] * [[Hjálmveig]] * [[Hjördís]] * [[Hjörfríður]] * [[Hjörleif]] * [[Hjörleifa]] * [[Hjörný]] * [[Hjörtfríður]] * [[Hjörtína]] * [[Hjörtlaug]] * [[Hjörtný]] * [[Hjörtrós]] * [[Hlaðgerður]] * [[Hleiður]] * [[Hlédís]] * [[Hlíð]] * [[Hlíf]] * [[Hlín (mannsnafn)|Hlín]] * [[Hlýja]] * [[Hlökk]] * [[Hneta (mannsnafn)|Hneta]] * [[Hofdís]] * [[Hóffý]] * [[Hófí]] * [[Hólmbjörg]] * [[Hólmdís]] * [[Hólmfríður]] * [[Hólmgerður]] * [[Hrafna]] * [[Hrafnbjört]] * [[Hrafnborg]] * [[Hrafndís]] * [[Hrafnea]] * [[Hrafney]] * [[Hrafnfífa]] * [[Hrafngerður]] * [[Hrafnheiður]] * [[Hrafnhetta]] * [[Hrafnhildur]] * [[Hrafnkatla]] * [[Hrafnlaug]] * [[Hrafnrós]] * [[Hrafnrún]] * [[Hrafnsunna]] * [[Hrafntinna (mannsnafn)|Hrafntinna]] * [[Hrafnynja]] * [[Hraundís]] * [[Hrefna (mannanafn)|Hrefna]] * [[Hreiðarsína]] * [[Hreindís]] * [[Hreingrét]] * [[Hróbjörg]] * [[Hróbjört]] * [[Hróðbjörg]] * [[Hróðný]] * [[Hrólfdís]] * [[Hróný]] * [[Hrund]] * [[Hröfn]] * [[Hrönn]] * [[Hugbjörg]] * [[Hugbjört]] * [[Hugborg]] * [[Hugbót]] * [[Hugdís]] * [[Hugljúf]] * [[Hugraun]] * [[Hugrós]] * [[Hugrún]] * [[Huld]] * [[Hulda (mannsnafn)|Hulda]] * [[Hulddís]] * [[Huldís]] * [[Huldrún]] * [[Húna]] * [[Húnbjörg]] * [[Húndís]] * [[Húngerður]] * [[Hvönn (mannsnafn)|Hvönn]] * [[Hyrna]] * [[Hyrrokkin]] * [[Hædý]] * [[Höbbý]] * [[Hödd]] * [[Högna]] * [[Hörn]] {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ida (nafn)|Ida]] * [[Idda]] * [[Iða (mannsnafn)|Iða]] * [[Iðbjörg]] * [[Iðja]] * [[Iðunn (nafn)|Iðunn]] * [[Ilmur]] * [[Ilse]] * [[Imba]] * [[Imma]] * [[Immý]] * [[Ina]] * [[Inda]] * [[India]] * [[Indiana (mannsnafn)|Indiana]] * [[Indika]] * [[Indí (mannsnafn)|Indí]] * [[Indía]] * [[Indíana]] * [[Indíra]] * [[Indlaug]] * [[Indra]] * [[Indriðína]] * [[Indría]] * [[Indríður]] * [[Inga]] * [[Ingaló (mannsnafn)|Ingaló]] * [[Inganna]] * [[Ingdís]] * [[Ingeborg]] * [[Inger]] * [[Ingey]] * [[Ingfinna]] * [[Ingheiður]] * [[Inghildur]] * [[Ingibjörg]] * [[Ingibjört]] * [[Ingiborg]] * [[Ingifinna]] * [[Ingifríður]] * [[Ingigerður]] * [[Ingigunnur]] * [[Ingilaug]] * [[Ingileif]] * [[Ingilín]] * [[Ingilína]] * [[Ingimagn]] <!-- kvenmannsnafnið Ingimagn er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Ingimaría]] * [[Ingimunda]] * [[Ingimundína]] * [[Ingiríður]] * [[Ingirós]] * [[Ingirún]] * [[Ingisól]] * [[Ingiveig]] * [[Ingólfa]] * [[Ingólfína]] * [[Ingrid]] * [[Ingrún]] * [[Ingunn]] * [[Ingveldur]] * [[Inna (mannsnafn)|Inna]] * [[Irena]] * [[Irene]] * [[Irja]] * [[Irma]] * [[Irmelín]] * [[Irmý]] * [[Irpa]] * [[Isabel]] * [[Isabella]] * [[Isadora]] * [[Isidora]] * [[Ivy]] * [[Ivý]] {{div col end}} == Í == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ída]] * [[Íena]] * [[Ílena]] * [[Íma]] * [[Ína]] * [[Ínes]] * [[Ír]] * [[Íren]] * [[Írena]] * [[Íris]] * [[Írunn]] * [[Ísabel]] * [[Ísabella]] * [[Ísadóra]] * [[Ísafold (mannsnafn)|Ísafold]] * [[Ísaka]] * [[Ísakína]] * [[Ísalind]] * [[Ísalína]] * [[Ísbjörg]] * [[Ísbjört]] * [[Ísbrá]] * [[Ísdís]] * [[Ísdögg]] * [[Íselín]] * [[Ísey]] * [[Ísfjörð]] * [[Ísfold]] * [[Ísgerður]] * [[Íshildur]] * [[Ísidóra]] * [[Ísis (mannsnafn)|Ísis]] * [[Íslaug]] * [[Ísleif]] * [[Íslilja]] * [[Ísmey]] * [[Ísobel]] * [[Ísold]] * [[Ísól]] * [[Ísrún]] * [[Íssól]] * [[Ísveig]] * [[Ísvöld]] * [[Ítalía (mannsnafn)|Ítalía]] * [[Íunn]] * [[Íva]] * [[Ívalú]] * [[Ívana]] * [[Ívarlína]] * [[Íviðja]] * [[Ívör]] {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=12em}} * [[Jael]] * [[Jafeta]] * [[Jafetína]] * [[Jakey]] * [[Jakobea]] * [[Jakobía]] * [[Jakobína]] * [[Jakóba]] * [[Jana]] * [[Jane]] * [[Janetta]] * [[Janey]] * [[Jannika]] * [[Jara]] * [[Jarðþrúður]] * [[Jarla]] * [[Jarún]] * [[Jarþrúður]] * [[Jasína]] * [[Jasmin]] * [[Jasmine]] * [[Jasmín]] * [[Járnbrá]] * [[Járnfríður]] * [[Járngerður]] * [[Járnþrúður]] * [[Jeanne]] * [[Jelbjörg]] * [[Jenetta]] * [[Jenna]] * [[Jenney]] * [[Jenny]] * [[Jenný]] * [[Jensa]] * [[Jensey]] * [[Jensína]] * [[Jessý]] * [[Jonna]] * [[Jonný]] * [[Josefina]] * [[Josephine]] * [[Jovina]] * [[Jóa]] * [[Jóanna]] * [[Jóbjörg]] * [[Jóda]] * [[Jódís]] * [[Jóelína]] * [[Jóey]] * [[Jófinna]] * [[Jófríður]] * [[Jóga (mannsnafn)|Jóga]] * [[Jóhanna]] * [[Jóhanndína]] * [[Jóhannesína]] * [[Jóheiður]] * [[Jólín]] * [[Jóna]] * [[Jónanna]] * [[Jónasa]] * [[Jónasína]] * [[Jónassína]] * [[Jónatanía]] * [[Jónbjörg]] * [[Jónbjört]] * [[Jónborg]] * [[Jóndís]] * [[Jóndóra]] * [[Jónea]] * [[Jónesa]] * [[Jóney]] * [[Jónfríður]] * [[Jóngerð]] * [[Jóngerður]] * [[Jónheiður]] * [[Jónhildur]] * [[Jóninna]] * [[Jóní]] * [[Jónía (mannsnafn)|Jónía]] * [[Jónída]] * [[Jónína]] * [[Jónlína]] * [[Jónný]] * [[Jónsína]] * [[Jónunna]] * [[Jónveig]] * [[Jóný]] * [[Jóra]] * [[Jóreiður]] * [[Jóríður]] * [[Jórlaug]] * [[Jórunn]] * [[Jósabet]] * [[Jósabína]] * [[Jósebína]] * [[Jósefa]] * [[Jósefín]] * [[Jósefína]] * [[Jósevæn]] * [[Jósíana]] * [[Judit]] * [[Judith]] * [[Julia]] * [[Júdea]] * [[Júdit]] * [[Júlí (mannsnafn)|Júlí]] * [[Júlía]] * [[Júlíana]] * [[Júlíanna]] * [[Júlíetta]] * [[Júlíhuld]] * [[Júlína]] * [[Júlírós]] * [[Júna]] * [[Júní (mannsnafn)|Júní]] * [[Júnía]] * [[Júníana]] * [[Jústa]] * [[Jökla (mannsnafn)|Jökla]] * [[Jökulrós]] * [[Jörgína]] * [[Jörína]] * [[Jörundína]] {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=12em}} * [[Kaðlín]] * [[Kaia]] * [[Kaija]] * [[Kaía]] * [[Kaja]] * [[Kala]] * [[Kalla]] * [[Kalmara]] * [[Kamilla]] * [[Kamí]] * [[Kamma]] * [[Kapitola]] * [[Kapitóla]] * [[Kapítóla (mannsnafn)|Kapítóla]] * [[Kara]] * [[Karen]] * [[Karin]] * [[Karitas]] * [[Karí]] * [[Karín]] * [[Karína]] * [[Karítas]] * [[Karla]] * [[Karlinna]] * [[Karlína]] * [[Karlotta]] * [[Karlynja]] * [[Karlý]] * [[Karma (mannsnafn)|Karma]] * [[Karmen]] * [[Karna]] * [[Karol]] * [[Karolína]] * [[Karó]] * [[Karólín]] * [[Karólína]] * [[Karún]] * [[Kassandra (mannsnafn)|Kassandra]] * [[Kat (mannsnafn)|Kat]] * [[Kata]] * [[Katarína]] * [[Kateri]] * [[Katerína]] * [[Katharina]] * [[Kathinka]] * [[Katinka]] * [[Katla (mannsnafn)|Katla]] * [[Katra]] * [[Katrín]] * [[Katrína]] * [[Katý]] * [[Kaya]] * [[Kára]] * [[Kárí]] * [[Kellý]] * [[Kendra]] * [[Kenya (mannsnafn)|Kenya]] * [[Ketilbjörg]] * [[Ketilfríður]] * [[Ketilríður]] * [[Kiddý]] * [[Kikka]] * [[Kilja (mannsnafn)|Kilja]] * [[Kira (mannsnafn)|Kira]] * [[Kirsten]] * [[Kirstín]] * [[Kittý]] * [[Kía]] * [[Kíra]] * [[Kjalvör]] * [[Kjartanía]] * [[Kjartína]] * [[Kjerdís]] * [[Kjölvör]] * [[Kjördís]] * [[Klara]] * [[Klaría]] * [[Kládía]] * [[Kládína]] * [[Klálína]] * [[Klásína]] * [[Klemensína]] * [[Klementína]] * [[Kleópatra (mannsnafn)|Kleópatra]] * [[Klöpp (mannsnafn)|Klöpp]] * [[Kneif]] * [[Kolbjörg]] * [[Kolbrá]] * [[Kolbrún]] * [[Koldís]] * [[Kolfinna]] * [[Kolfreyja]] * [[Kolgríma]] * [[Kolka]] * [[Kolþerna (mannsnafn)|Kolþerna]] * [[Kona (mannsnafn)|Kona]] * [[Konkordía]] * [[Konný]] * [[Konráðína]] * [[Konráðsína]] * [[Konstantía (mannsnafn)|Konstantía]] * [[Konstantína]] * [[Korka]] * [[Kormlöð]] * [[Kornelía]] * [[Kortrún]] * [[Kóbra]] * [[Kókó]] * [[Kráka (mannsnafn)|Kráka]] * [[Krista]] * [[Kristbjörg]] * [[Kristborg]] * [[Kristdís]] * [[Kristel]] * [[Kristensa]] * [[Kristey]] * [[Kristfinna]] * [[Kristfríður]] * [[Kristgerður]] * [[Kristin]] * [[Kristine]] * [[Kristinna]] * [[Kristíana]] * [[Kristíanna]] * [[Kristín]] * [[Kristína]] * [[Kristínbjörg]] * [[Kristjana]] * [[Kristjána]] * [[Kristjánína]] * [[Kristjánsína]] * [[Kristjóna]] * [[Kristjúlía]] * [[Kristlaug]] * [[Kristlind]] * [[Kristlín]] * [[Kristmannía]] * [[Kristmey]] * [[Kristmunda]] * [[Kristmundína]] * [[Kristný]] * [[Kristólín]] * [[Kristólína]] * [[Kristrós]] * [[Kristrún]] * [[Kristveig]] * [[Kristvina]] * [[Kristý]] * [[Kristþóra]] * [[Kría (mannsnafn)|Kría]] * [[Krumma]] * [[Kvenborg]] * [[Kvika (mannsnafn)|Kvika]] * [[Kýrunn]] * [[Kýrunnur]] * [[Kæja]] {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=12em}} * [[Laila]] * [[Laíla]] * [[Lalía]] * [[Lalíla]] * [[Lana]] * [[Lara]] * [[Larsína]] * [[Laufey (mannsnafn)|Laufey]] * [[Laufheiður]] * [[Laufhildur]] * [[Lauga]] * [[Laugey]] * [[Laugheiður]] * [[Lazaríana]] * [[Lán (mannsnafn)|Lán]] * [[Lára]] * [[Lárensía]] * [[Lárensína]] * [[Lárentía]] * [[Lárentína]] * [[Lárenzína]] * [[Láretta]] * [[Lárey]] * [[Lárusína]] * [[Lea]] * [[Leifey]] * [[Leikný]] * [[Leila]] * [[Lein]] * [[Lella]] * [[Lena]] * [[Leona]] * [[Leonía]] * [[Leonóra]] * [[Leopoldína]] * [[Leógerður]] * [[Leóna]] * [[Leónóra]] * [[Lexí]] * [[Leya]] * [[Leyla]] * [[Leynd]] * [[Liisa]] * [[Lilith (mannsnafn)|Lilith]] * [[Lilja (mannsnafn)|Lilja]] * [[Liljan]] * [[Liljá]] * [[Liljurós]] * [[Liljurósa]] * [[Lill]] * [[Lilla]] * [[Lilley]] * [[Lillian]] * [[Lillín]] * [[Lilly]] * [[Lillý]] * [[Lillýana]] * [[Lily]] * [[Lilý]] * [[Lind]] * [[Linda]] * [[Linddís]] * [[Lindey]] * [[Lindís]] * [[Lingný]] * [[Linnea]] * [[Lisbet]] * [[Lisbeth]] * [[Lissie]] * [[Lissý]] * [[List (mannsnafn)|List]] * [[Listalín]] * [[Liv]] * [[Líana]] * [[Líba]] * [[Líf (mannsnafn)|Líf]] * [[Lífdís]] * [[Lílú]] * [[Lílý]] * [[Lín (mannsnafn)|Lín]] * [[Lína (mannsnafn)|Lína]] * [[Línanna]] * [[Línbjörg]] * [[Líndís]] * [[Líneik]] * [[Líney]] * [[Línhildur]] * [[Lísa]] * [[Lísabet]] * [[Lísandra]] * [[Lísbet]] * [[Lísebet]] * [[Lísibet]] * [[Lív]] * [[Ljóney]] * [[Ljósbera]] * [[Ljósbjörg]] * [[Ljósbjört]] * [[Ljósborg]] * [[Ljósbrá]] * [[Ljósunn]] * [[Ljósynja]] * [[Ljót (mannsnafn)|Ljót]] * [[Ljótunn]] * [[Ljúfa]] * [[Lofn (mannsnafn)|Lofn]] * [[Lofnheiður]] * [[Loftey]] * [[Loftfríður]] * [[Lofthildur]] * [[Lofthæna]] * [[Loftrún]] * [[Loftsína]] * [[Loftveig]] * [[Logey]] * [[Lokbrá (mannsnafn)|Lokbrá]] * [[Loreley]] * [[Lotta]] * [[Louisa]] * [[Lousie]] * [[Love]] * [[Lovise]] * [[Lovísa]] * [[Lóa (mannsnafn)|Lóa]] * [[Lóla (mannsnafn)|Lóla]] * [[Lóley]] * [[Lóreley]] * [[Lórey]] * [[Lórý]] * [[Lucia]] * [[Lucía]] * [[Lucinda]] * [[Lucy]] * [[Lukka]] * [[Luna]] * [[Lundfríður]] * [[Lussía]] * [[Lúcinda]] * [[Lúcía]] * [[Lúðvíka]] * [[Lúísa]] * [[Lúlla]] * [[Lúlley]] * [[Lúna]] * [[Lúsinda]] * [[Lúsía]] * [[Lúvísa]] * [[Lydia]] * [[Lydía]] * [[Lynd]] * [[Lyngheiður]] * [[Lyngný]] * [[Lýdía (nafn)|Lýdía]] * [[Lýðgerður]] * [[Lýra]] * [[Læla]] {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=12em}} * [[Maddý]] * [[Magda]] * [[Magdalena]] * [[Magðalena]] * [[Magga]] * [[Maggey]] * [[Maggí]] * [[Maggý]] * [[Magna]] * [[Magnalín]] * [[Magnbjörg]] * [[Magndís]] * [[Magnea]] * [[Magnelja]] * [[Magnes]] * [[Magney]] * [[Magnfríður]] * [[Magnheiður]] * [[Magnhildur]] * [[Magnía]] * [[Magnína]] * [[Magnlaug]] * [[Magnólía]] * [[Magnúsa]] * [[Magnúsína]] * [[Magnússína]] * [[Magný]] * [[Magnþóra]] * [[Maia]] * [[Maía]] * [[Maídís]] * [[Maísól]] * [[Maj]] * [[Maja]] * [[Majendína]] * [[Majna]] * [[Maken]] * [[Malen]] * [[Malena]] * [[Malene]] * [[Malika]] * [[Malin]] * [[Malía]] * [[Malín]] * [[Malína]] * [[Malla]] * [[Manasína]] * [[Manda]] * [[Manley]] * [[Manuela]] * [[Manúela]] * [[Manúella]] * [[Mara]] * [[Mardís]] * [[Mardöll]] * [[Marel (mannsnafn)|Marel]] * [[Marela]] * [[Marella]] * [[Maren (mannsnafn)|Maren]] * [[Marey]] * [[Marfríður]] * [[Margaret]] * [[Margit]] * [[Margot]] * [[Margret]] * [[Margrét]] * [[Margrjet]] * [[Margunnur]] * [[Marheiður]] * [[Maria]] * [[Marianne (mannsnafn)|Marianne]] * [[Marie]] * [[Marikó]] * [[Marin]] * [[Marinella]] * [[Marion]] * [[Mariska]] * [[Marit]] * [[Marí]] * [[María (mannsnafn)|María]] * [[Maríabet]] * [[Maríam]] * [[Marían]] * [[Maríana]] * [[Maríanna]] * [[Maríel]] * [[Maríella]] * [[Maríjón]] * [[Maríkó]] * [[Marín]] * [[Marína]] * [[Marínella]] * [[Maríon]] * [[Marís]] * [[Marísa]] * [[Marísól]] * [[Marít]] * [[Maríuerla (nafn)|Maríuerla]] * [[Marja]] * [[Marjasína]] * [[Markrún]] * [[Markúsína]] * [[Marla]] * [[Marlaug]] * [[Marlena]] * [[Marlín]] * [[Marlís]] * [[Marólína]] * [[Marsa]] * [[Marselía]] * [[Marselín]] * [[Marselína]] * [[Marsibil]] * [[Marsilía]] * [[Marsilína]] * [[Marsý]] * [[Marta]] * [[Martha]] * [[Martía]] * [[Martína]] * [[Marveig]] * [[Mary]] * [[Marý]] * [[Marzibil]] * [[Mathilda]] * [[Matilda]] * [[Matta]] * [[Mattea]] * [[Matthea]] * [[Matthilda]] * [[Matthildur]] * [[Matthía]] * [[Mattíana]] * [[Mattína]] * [[Mattý]] * [[Maxima]] * [[May]] * [[Maya (mannsnafn)|Maya]] * [[Mábil]] * [[Málfríð]] * [[Málfríður]] * [[Málhildur]] * [[Málmfríður]] * [[Mánadís]] * [[Mánarós]] * [[Máney]] * [[Mára]] * [[Márey]] * [[Meda]] * [[Medea]] * [[Medónía]] * [[Mekkin]] * [[Mekkín]] * [[Mekkína]] * [[Melinda]] * [[Melissa]] * [[Melía]] * [[Melkjörína]] * [[Melkorka]] * [[Melódía (mannsnafn)|Melódía]] * [[Melrós]] * [[Menja]] * [[Mensalderína]] * [[Merkel]] * [[Meryem]] * [[Messíana]] * [[Metónía]] * [[Metta]] * [[Mey]] * [[Meyja]] * [[Michell]] * [[Mikaela]] * [[Mikaelína]] * [[Mikelína]] * [[Mikkalín]] * [[Mikkalína]] * [[Milda]] * [[Mildfríður]] * [[Mildiríður]] * [[Mildríður]] * [[Milla]] * [[Millý]] * [[Minerva (mannsnafn)|Minerva]] * [[Minna]] * [[Minney]] * [[Minnie]] * [[Minning]] * [[Minny]] * [[Minný]] * [[Miriam]] * [[Mirja]] * [[Mirjam]] * [[Mirra]] * [[Mist]] * [[Mía]] * [[Míkah]] * [[Míla (mannsnafn)|Míla]] * [[Mímósa (mannsnafn)|Mímósa]] * [[Mínerva (nafn)|Mínerva]] * [[Míra]] * [[Míranda]] * [[Mírey]] * [[Míríel]] * [[Mítra]] * [[Mjaðveig]] * [[Mjalldís]] * [[Mjallfríð]] * [[Mjallhvít (mannsnafn)|Mjallhvít]] * [[Mjöll]] * [[Mona]] * [[Monika]] * [[Moon]] * [[Morgunsól]] * [[Mortína]] * [[Móa]] * [[Módís]] * [[Móeiður]] * [[Móey]] * [[Móheiður]] * [[Móna]] * [[Mónika]] * [[Móníka]] * [[Móra]] * [[Munda]] * [[Mundheiður]] * [[Mundhildur]] * [[Mundíana]] * [[Mundína]] * [[Munnveig]] * [[Mylla]] * [[Myríam]] * [[Myrk (mannsnafn)|Myrk]] * [[Myrkey]] * [[Myrkrún]] * [[Myrkva]] * [[Myrra (mannsnafn)|Myrra]] * [[Mýr]] * [[Mýra]] * [[Mýrdalína]] * [[Mýrún]] * [[Mæja]] * [[Mæva]] * [[Mörk (mannsnafn)|Mörk]] {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=12em}} * [[Nadia]] * [[Nadía]] * [[Nadja]] * [[Nahemía]] * [[Nahómi]] * [[Nala]] * [[Nana]] * [[Nancy (mannsnafn)|Nancy]] * [[Naní]] * [[Nanna]] * [[Nannvör]] * [[Nanný]] * [[Nansý]] * [[Naomí]] * [[Naómí]] * [[Nara]] * [[Naranja]] * [[Narfey]] * [[Narfína]] * [[Natalie]] * [[Natalí]] * [[Natalía]] * [[Natasha]] * [[Natasja]] * [[Nathalia]] * [[Nathalía]] * [[Náð]] * [[Náttey]] * [[Náttfríður]] * [[Náttrós]] * [[Náttrún]] * [[Náttsól]] * [[Náttúra (mannsnafn)|Náttúra]] * [[Nella]] * [[Nellý]] * [[Nenna]] * [[Neríður]] * [[Nicole]] * [[Niðbjörg]] * [[Nift]] * [[Nikhildur]] * [[Nikíta]] * [[Nikoletta]] * [[Nikólína]] * [[Nikulína]] * [[Ninja (mannsnafn)|Ninja]] * [[Ninna]] * [[Níelsa]] * [[Níelsína]] * [[Nína]] * [[Níní]] * [[Nísa]] * [[Njála (mannsnafn)|Njála]] * [[Njóla (nafn)|Njóla]] * [[Nora]] * [[Norma]] * [[Nóa]] * [[Nóla]] * [[Nóra]] * [[Nótt (mannsnafn)|Nótt]] * [[Númína]] * [[Núra]] * [[Nýbjörg]] * [[Nýdönsk (mannsnafn)|Nýdönsk]] * [[Nönn]] {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=12em}} * [[Obba]] * [[Octavia]] * [[Oda]] * [[Odda]] * [[Oddbjörg]] * [[Oddey]] * [[Oddfreyja]] * [[Oddfríður]] * [[Oddgerður]] * [[Oddhildur]] * [[Oddíða]] * [[Oddlaug]] * [[Oddleif]] * [[Oddlína]] * [[Oddný]] * [[Oddrós]] * [[Oddrún]] * [[Oddveig]] * [[Oddvör]] * [[Oktavía]] * [[Oktavíana]] * [[Októína]] * [[Októlína]] * [[Októvía]] * [[Októvína]] * [[Olga]] * [[Olgeirína]] * [[Olivia]] * [[Olivía]] * [[Ollý]] * [[Opía]] * [[Ora (mannsnafn)|Ora]] * [[Orka (mannsnafn)|Orka]] * [[Ormheiður]] * [[Ormhildur]] * [[Orný]] * [[Otkatla]] * [[Otta]] * [[Ottavía]] * [[Ottóvía]] {{div col end}} == Ó == {{div col|colwidth=12em}} * [[Óda]] * [[Óðný]] * [[Ófelía]] * [[Óla]] * [[Ólafía]] * [[Ólafína]] * [[Ólavía]] * [[Ólivía]] * [[Ólína]] * [[Ólöf]] * [[Ósa]] * [[Óshildur]] * [[Ósk]] * [[Ósklín]] * [[Ótilía]] * [[Ótta]] * [[Óvidía]] * [[Óvída]] * [[Óvíða]] * [[Óvína]] {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=12em}} * [[Palla]] * [[Palma (mannsnafn)|Palma]] * [[Pamela]] * [[Panpan]] * [[Paradís (mannsnafn)|Paradís]] * [[París (mannsnafn)|París]] * [[Patricia]] * [[Patrisía]] * [[Pála]] * [[Pálalma]] * [[Páldís]] * [[Páley]] * [[Pálfríður]] * [[Pálhanna]] * [[Pálheiður]] * [[Pálhildur]] * [[Pálín]] * [[Pálína]] * [[Pálma]] * [[Pálmey]] * [[Pálmfríður]] * [[Pálmía]] * [[Pálmína]] * [[Pálnía]] * [[Pálný]] * [[Pálrún]] * [[Perla (mannsnafn)|Perla]] * [[Perúndína]] * [[Peta]] * [[Petólína]] * [[Petra]] * [[Petrea]] * [[Petriella]] * [[Petría]] * [[Petríana]] * [[Petrín]] * [[Petrína]] * [[Petronella]] * [[Petrónella]] * [[Petrós]] * [[Petrún]] * [[Petrúnella]] * [[Petúlína]] * [[Pétrína]] * [[Pétrós]] * [[Pétrún]] * [[Péturína]] * [[Péturlína]] * [[Pia]] * [[Pía]] * [[Polly]] * [[Pollý]] * [[Pomóna (mannsnafn)|Pomóna]] * [[Pontisíana]] * [[Potentiana]] * [[Pría]] {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=12em}} {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=12em}} * [[Rafney]] * [[Rafnfríður]] * [[Rafnhildur]] * [[Raggý]] * [[Ragna]] * [[Ragnbjörg]] * [[Ragndís]] * [[Ragney]] * [[Ragnfríður]] * [[Ragnheiður]] * [[Ragnhildur]] * [[Ragný]] * [[Rakel]] * [[Ramóna]] * [[Randalín]] * [[Randeiður]] * [[Randfríður]] * [[Randheiður]] * [[Randí]] * [[Randíð]] * [[Randíður]] * [[Randveig]] * [[Randý]] * [[Ranka]] * [[Rannva]] * [[Rannveig]] * [[Rasmusína]] * [[Rayna]] * [[Ráðhildur]] * [[Rán (mannsnafn)|Rán]] * [[Rea]] * [[Rebekka]] * [[Reginbjörg]] * [[Regína (mannsnafn)|Regína]] * [[Rei]] * [[Rein]] * [[Renata]] * [[Reyla]] * [[Reyn]] * [[Reyndís]] * [[Reynheiður]] * [[Reynhildur]] * [[Rikka]] * [[Ripley]] * [[Rita (mannsnafn)|Rita]] * [[Ríkey (mannsnafn)|Ríkey]] * [[Rín (mannsnafn)|Rín]] * [[Rína]] * [[Ríta]] * [[Rjúpa (mannsnafn)|Rjúpa]] * [[Roj]] * [[Ronja]] * [[Rorí]] * [[Rose]] * [[Rosemarie]] * [[Roxanna]] * [[Róberta]] * [[Róbjörg]] * [[Róm (mannsnafn)|Róm]] * [[Róma]] * [[Rómana]] * [[Rómanía]] * [[Rós (mannsnafn)|Rós]] * [[Rósa]] * [[Rósalilja]] * [[Rósalind]] * [[Rósalinda]] * [[Rósalía]] * [[Rósalín]] * [[Rósamund]] * [[Rósamunda]] * [[Rósanna]] * [[Rósbjörg]] * [[Rósborg]] * [[Róselía]] * [[Róselína]] * [[Rósella]] * [[Rósey]] * [[Rósfríð]] * [[Rósfríður]] * [[Róshildur]] * [[Rósinbjörg]] * [[Rósinda]] * [[Rósinkar]] <!-- kvenmannsnafnið Rósinkar er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Rósinkara]] * [[Rósinkransa]] * [[Rósinlilja]] * [[Rósída]] * [[Róska (mannsnafn)|Róska]] * [[Róslaug]] * [[Róslind]] * [[Róslinda]] * [[Róslín]] * [[Rósmary]] * [[Rósmarý]] * [[Rósmunda]] * [[Rósný]] * [[Rósrún]] * [[Rósveldur]] * [[Rósý]] * [[Runhildur]] * [[Runný]] * [[Runólfína]] * [[Rut]] * [[Ruth]] * [[Rúbý]] * [[Rún]] * [[Rúna]] * [[Rúndís]] * [[Rúnel]] * [[Rúnhildur]] * [[Rúnveldur]] * [[Rúrí (mannsnafn)|Rúrí]] * [[Rúrý]] * [[Röfn]] * [[Rögn]] * [[Rögnvaldína]] * [[Rökkurdís]] * [[Rökkva]] * [[Röskva]] {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=12em}} * [[Saara]] * [[Sabína]] * [[Sabrína]] * [[Safíra]] * [[Saga (mannsnafn)|Saga]] * [[Sakaría]] * [[Sakra]] * [[Sakura]] * [[Salbjörg]] * [[Saldís]] * [[Salgerður]] * [[Salín]] * [[Salína]] * [[Salka]] * [[Salla]] * [[Salma]] * [[Salmagnía]] * [[Salmanía]] * [[Salný]] * [[Salome]] * [[Salomína]] * [[Salóme]] * [[Salrós]] * [[Salvía]] * [[Salvör]] * [[Samúela]] * [[Samúelína]] * [[Samúlína]] * [[Sandra]] * [[Sanna]] * [[Sanný]] * [[Santía]] * [[Sara]] * [[Sarah]] * [[Sarína]] * [[Saxfríður]] * [[Sál (mannsnafn)|Sál]] * [[Seba]] * [[Sefanía]] * [[Selena (mannsnafn)|Selena]] * [[Selina]] * [[Selja (mannsnafn)|Selja]] * [[Selka]] * [[Selma]] * [[Selmdís]] * [[Senía]] * [[Septemborg]] * [[Septimius]] * [[Septíma]] * [[Septína]] * [[Sera]] * [[Serena]] * [[Seselía]] * [[Sesilía]] * [[Sesselía]] * [[Sesselja]] * [[Sessilía]] * [[Severína]] * [[Shirley]] * [[Siddý]] * [[Sif (mannsnafn)|Sif]] * [[Sigbjörg]] * [[Sigbjört]] * [[Sigborg]] * [[Sigdís]] * [[Sigdóra]] * [[Sigfinna]] * [[Sigfríð]] * [[Sigfríður]] * [[Sigfúsína]] * [[Sigga]] * [[Siggerður]] * [[Siglinn]] * [[Sigmunda]] * [[Sigmundína]] * [[Signa (mannsnafn)|Signa]] * [[Signhild]] * [[Signhildur]] * [[Signý]] * [[Sigrid]] * [[Sigríður]] * [[Sigrík]] * [[Sigrún]] * [[Sigrúnhildur]] * [[Sigtryggvína]] * [[Sigurást]] * [[Sigurásta]] * [[Sigurbára]] * [[Sigurbirna]] * [[Sigurbjörg]] * [[Sigurbjört]] * [[Sigurborg]] * [[Sigurdís]] * [[Sigurdóra]] * [[Sigurdríf]] * [[Sigurdrífa]] * [[Sigurða]] * [[Sigurðína]] * [[Sigurey]] * [[Sigurfinna]] * [[Sigurfjóla]] * [[Sigurfljóð]] * [[Sigurfríð]] * [[Sigurgeira]] * [[Sigurgyða]] * [[Sigurhanna]] * [[Sigurhelga]] * [[Sigurhildur]] * [[Sigurína]] * [[Sigurjóa]] * [[Sigurjóna]] * [[Sigurlaug]] * [[Sigurleif]] * [[Sigurlilja]] * [[Sigurlinn]] * [[Sigurlín]] * [[Sigurlína]] * [[Sigurlöð]] * [[Sigurmey]] * [[Sigurmunda]] * [[Sigurnanna]] * [[Sigurný]] * [[Sigurósk]] * [[Sigurpála]] * [[Sigurpálína]] * [[Sigurragna]] * [[Sigurrós]] * [[Sigurrósa]] * [[Sigurrún]] * [[Sigursteina]] * [[Sigurunn]] * [[Sigurvaldína]] * [[Sigurvaldís]] * [[Sigurvarðína]] * [[Sigurveig]] * [[Sigurvina]] * [[Sigurþóra]] * [[Sigurþórunn]] * [[Sigvalda]] * [[Sigvaldína]] * [[Sigvarðína]] * [[Sigvöld]] * [[Sigyn (mannsnafn)|Sigyn]] * [[Sigþóra]] * [[Sigþrúður]] * [[Silfa]] * [[Silfá]] * [[Silfra (mannsnafn)|Silfra]] * [[Silfrún]] * [[Silfur (mannsnafn)|Silfur]] * [[Silja]] * [[Silka]] * [[Silkisif]] * [[Silla]] * [[Silley]] * [[Silpha]] * [[Silva]] * [[Silvana]] * [[Silvía]] * [[Sirí]] * [[Sirra]] * [[Sirrey]] * [[Sirrí]] * [[Sirrý]] * [[Sisa]] * [[Sissa]] * [[Siv]] * [[Sivía]] * [[Sía (mannsnafn)|Sía]] * [[Símona]] * [[Símonika]] * [[Símonía]] * [[Símonína]] * [[Sína]] * [[Sísí]] * [[Sísý]] * [[Síta]] * [[Sjana]] * [[Sjóborg]] * [[Sjöfn (mannanafn)|Sjöfn]] * [[Skaði (mannsnafn)|Skaði]] * [[Skafta]] * [[Skarlotta]] * [[Skarpheiður]] * [[Skjaldmey]] * [[Skólastíka]] * [[Skugga]] * [[Skuld (mannsnafn)|Skuld]] * [[Skúa]] * [[Skúla]] * [[Skúlína]] * [[Smíta]] * [[Snekkja]] * [[Snjáfríður]] * [[Snjáka]] * [[Snjálaug]] * [[Snjófríð]] * [[Snjófríður]] * [[Snjólaug]] * [[Snorra]] * [[Snót]] * [[Snæbirna]] * [[Snæbjörg]] * [[Snæbjört]] * [[Snæborg]] * [[Snæbrá]] * [[Snædís]] * [[Snæfríð]] * [[Snæfríður]] * [[Snælaug]] * [[Snærós]] * [[Snærún]] * [[Snæsól]] * [[Soffía]] * [[Soffý]] * [[Sofia]] * [[Sofie]] * [[Sofía (mannsnafn)|Sofía]] * [[Solveig]] * [[Sonja]] * [[Sonný]] * [[Sophia]] * [[Sophie]] * [[Sófía (mannsnafn)|Sófía]] * [[Sófonía]] * [[Sól (mannsnafn)|Sól]] * [[Sóla]] * [[Sólbjörg]] * [[Sólbjört]] * [[Sólborg]] * [[Sólbrá]] * [[Sólbráð]] * [[Sólbrún]] * [[Sóldís]] * [[Sóldögg (mannsnafn)|Sóldögg]] * [[Sóley (mannsnafn)|Sóley]] * [[Sólfríður]] * [[Sólgerður]] * [[Sólheiður]] * [[Sólhild]] * [[Sólhildur]] * [[Sólín]] * [[Sólkatla]] * [[Sóllilja]] * [[Sóllín]] * [[Sólný]] * [[Sólrós]] * [[Sólrún]] * [[Sólskríkja (mannsnafn)|Sólskríkja]] * [[Sólveig]] * [[Sólvör]] * [[Sónata (mannsnafn)|Sónata]] * [[Star (mannsnafn)|Star]] * [[Stasía]] * [[Stefana]] * [[Stefanía]] * [[Stefánný]] * [[Steina (nafn)|Steina]] * [[Steinbjörg]] * [[Steinborg]] * [[Steindís]] * [[Steindóra]] * [[Steiney]] * [[Steinfríður]] * [[Steingerður]] * [[Steinhildur]] * [[Steinína]] * [[Steinka]] * [[Steinlaug]] * [[Steinný]] * [[Steinríður]] * [[Steinrós]] * [[Steinrún]] * [[Steinsa]] * [[Steinunn]] * [[Steinvör]] * [[Steinþóra]] * [[Steinþórunn]] * [[Stella]] * [[Sterling]] * [[Stinne]] * [[Stígheiður]] * [[Stígrún]] * [[Stína]] * [[Stjarna (mannsnafn)|Stjarna]] * [[Stjarney]] * [[Stormey]] * [[Strympa (mannsnafn)|Strympa]] * [[Sturlína]] * [[Styrgerður]] * [[Sumarlaus]] * [[Sumarlilja]] * [[Sumarlín]] * [[Sumarlína]] * [[Sumarrós]] * [[Sunna]] * [[Sunnefa]] * [[Sunneva]] * [[Sunney]] * [[Sunniva]] * [[Sunníva]] * [[Susan]] * [[Susie]] * [[Súla (mannsnafn)|Súla]] * [[Súlamít]] * [[Súlíma]] * [[Súsan]] * [[Súsanna]] * [[Svafa]] * [[Svala (mannsnafn)|Svala]] * [[Svalrún]] * [[Svana]] * [[Svanbjörg]] * [[Svanbjört]] * [[Svanborg]] * [[Svandís]] * [[Svaney]] * [[Svanfríð]] * [[Svanfríður]] * [[Svanheiður]] * [[Svanhild]] * [[Svanhildur]] * [[Svanhvít]] * [[Svanlaug]] * [[Svanrós]] * [[Svanrún]] * [[Svaný]] * [[Svanþrúður]] * [[Svava]] * [[Svea]] * [[Sveina]] * [[Sveinbirna]] * [[Sveinbjörg]] * [[Sveinborg]] * [[Sveindís]] * [[Sveiney]] * [[Sveinfríður]] * [[Sveingerður]] * [[Sveinhildur]] * [[Sveininna]] * [[Sveinína]] * [[Sveinjóna]] * [[Sveinlaug]] * [[Sveinrós]] * [[Sveinrún]] * [[Sveinsína]] * [[Sveinveig]] * [[Sveiný]] * [[Svendís]] * [[Svenna]] * [[Sverrey]] * [[Sverrína]] * [[Svía]] * [[Svíalín]] * [[Sylgja]] * [[Sylva]] * [[Sylvia]] * [[Sylvía]] * [[Sylvör]] * [[Systa]] * [[Sýrný]] * [[Sýta]] * [[Sæbjörg]] * [[Sæbjört]] * [[Sæborg]] * [[Sæbrá]] * [[Sædís]] * [[Sædóra]] * [[Sæfinna]] * [[Sæfríður]] * [[Sæhildur]] * [[Sæla]] * [[Sælaug]] * [[Sælín]] * [[Sæma]] * [[Sæmey]] * [[Sæmunda]] * [[Sæmundína]] * [[Sæmundsína]] * [[Sæný]] * [[Særós]] * [[Særún]] * [[Sæsól]] * [[Sæunn]] * [[Sævör]] * [[Sölfína]] * [[Sölva]] * [[Sölvey]] * [[Sölvína]] * [[Sölvör]] * [[Sörína]] {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=12em}} * [[Tala (mannsnafn)|Tala]] * [[Talitha]] * [[Talía (nafn)|Talía]] * [[Tamar]] * [[Tamara]] * [[Tanía]] * [[Tanja]] * [[Tanya]] * [[Tara (mannsnafn)|Tara]] * [[Taríel]] * [[Tatiana]] * [[Tatía]] * [[Tatjana]] * [[Tea]] * [[Teitný]] * [[Tekla]] * [[Tekóa]] * [[Telekía]] * [[Telma]] * [[Tenchi]] * [[Tera]] * [[Teresa]] * [[Teresía]] * [[Tereza]] * [[Terra]] * [[Thalia]] * [[Thalía (mannsnafn)|Thalía]] * [[Thea]] * [[Theadóra]] * [[Thelma]] * [[Theodóra]] * [[Theódína]] * [[Theódóra]] * [[Theresa]] * [[Tildra (mannsnafn)|Tildra]] * [[Timótea]] * [[Tindra]] * [[Tinna (mannsnafn)|Tinna]] * [[Tirsa]] * [[Tía]] * [[Tíalilja]] * [[Tíbrá]] * [[Tína]] * [[Tobía]] * [[Todda]] * [[Togíana]] * [[Tomsína]] * [[Torbjörg]] * [[Torfey]] * [[Torfheiður]] * [[Torfhildur]] * [[Tormóna]] * [[Tóbý]] * [[Tófa (mannsnafn)|Tófa]] * [[Tóka]] * [[Tómasína]] * [[Tómína]] * [[Tóta]] * [[Tótla]] * [[Trausta]] * [[Tristana]] * [[Trína]] * [[Trú (mannsnafn)|Trú]] * [[Tryggva]] * [[Tryggvanía]] * [[Tryggveig]] * [[Tryggvína]] * [[Týra]] {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ugla (mannsnafn)|Ugla]] * [[Ulla]] * [[Una]] * [[Undína (mannsnafn)|Undína]] * [[Unna]] * [[Unnbjörg]] * [[Unndís]] * [[Unnfríður]] * [[Unnur]] * [[Unnvör]] * [[Urður (mannsnafn)|Urður]] * [[Ursula]] {{div col end}} == Ú == {{div col|colwidth=12em}} * [[Úa]] * [[Úlfa]] * [[Úlfdís]] * [[Úlfey]] * [[Úlfheiður]] * [[Úlfhildur]] * [[Úlfrún]] * [[Úlla]] * [[Úlrika]] * [[Úna]] * [[Úndína]] * [[Úranía]] * [[Úrsúla]] * [[Úrsúley]] {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=12em}} * [[Vagna]] * [[Vagnbjörg]] * [[Vagnborg]] * [[Vagnfríður]] * [[Vaka (mannsnafn)|Vaka]] * [[Vala]] * [[Valbjörg]] * [[Valbjörk]] * [[Valbjört]] * [[Valborg]] * [[Valda]] * [[Valdey]] * [[Valdheiður]] * [[Valdimara]] * [[Valdimaría]] * [[Valdína]] * [[Valdís]] * [[Valdný]] * [[Valentína]] * [[Valerí]] * [[Valería]] * [[Valey]] * [[Valfríður]] * [[Valgerða]] * [[Valgerður]] * [[Valgý]] * [[Valhildur]] * [[Valía]] * [[Valka]] * [[Valkyrja (mannsnafn)|Valkyrja]] * [[Vallý]] * [[Valný]] * [[Valrós]] * [[Valrún]] * [[Valva]] * [[Valý]] * [[Valþrúður]] * [[Vana]] * [[Vanadís]] * [[Vanda]] * [[Vanja]] * [[Varða (mannsnafn)|Varða]] * [[Vasilia]] * [[Vava]] * [[Vár (mannsnafn)|Vár]] * [[Vega]] * [[Vegmey]] * [[Veig]] * [[Veiga]] * [[Veigalín]] * [[Venedía]] * [[Venný]] * [[Venus (mannsnafn)|Venus]] * [[Vera (mannsnafn)|Vera]] * [[Verna]] * [[Veronica (mannsnafn)|Veronica]] * [[Veronika]] * [[Verónika]] * [[Veróníka]] * [[Veska]] * [[Vetrarrós]] * [[Vetrarsól]] * [[Vébjörg]] * [[Védís]] * [[Véfreyja]] * [[Végerður]] * [[Vélaug]] * [[Véný]] * [[Vibeka]] * [[Vibeke]] * [[Vibekka]] * [[Viborg (mannsnafn)|Viborg]] * [[Victoria (mannsnafn)|Victoria]] * [[Victoría]] * [[Viðbekka]] * [[Viðey (mannsnafn)|Viðey]] * [[Viðja (mannsnafn)|Viðja]] * [[Vigdís]] * [[Vigfríður]] * [[Vigfúsa]] * [[Vigfúsína]] * [[Vigga]] * [[Viglín]] * [[Viglís]] * [[Vigný]] * [[Viktoria]] * [[Viktoría]] * [[Vilbjörg]] * [[Vilborg]] * [[Vildís]] * [[Vilfríður]] * [[Vilgerður]] * [[Vilhelmína]] * [[Vilhjálmía]] * [[Vilhjálmína]] * [[Villa (mannsnafn)|Villa]] * [[Villidína]] * [[Villimey]] * [[Vilma]] * [[Vilmunda]] * [[Vilmundína]] * [[Vilný]] * [[Vin]] * [[Vinbjörg]] * [[Vinný]] * [[Vinsý]] * [[Vinvelína]] * [[Viola]] * [[Virginía (mannsnafn)|Virginía]] * [[Vivian]] * [[Víbeka]] * [[Víbekka]] * [[Víf]] * [[Vígborg]] * [[Vígdögg]] * [[Víggunnur]] * [[Víóla (mannsnafn)|Víóla]] * [[Víóletta]] * [[Vísa (mannsnafn)|Vísa]] * [[Víví]] * [[Von (mannsnafn)|Von]] * [[Voney]] * [[Vopna]] * [[Vordís]] * [[Vorsól]] * [[Værð]] * [[Vök (mannsnafn)|Vök]] * [[Völva (mannsnafn)|Völva]] {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=12em}} * [[Wala]] * [[Wanessa]] * [[Winter]] {{div col end}} == X == {{div col|colwidth=12em}} * [[Xenia]] * [[Xenía]] {{div col end}} == Y == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ylfa]] * [[Ylfur]] * [[Ylja]] * [[Ylva]] * [[Ynda]] * [[Yndís]] * [[Yngveldur]] * [[Ynja]] * [[Yrja]] * [[Yrkja]] * [[Yrsa]] {{div col end}} == Ý == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ýda]] * [[Ýja]] * [[Ýlfa]] * [[Ýma]] * [[Ýr (nafn)|Ýr]] * [[Ýri]] * [[Ýrr]] * [[Ýrún]] {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=12em}} * [[Zíta]] * [[Zoe]] * [[Zophanía]] * [[Zophía]] * [[Zulima]] {{div col end}} == Þ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Þalía]] * [[Þeba (mannsnafn)|Þeba]] * [[Þeódís]] * [[Þeódóra]] * [[Þingey (mannsnafn)|Þingey]] * [[Þjóðbjörg]] * [[Þjóðhildur]] * [[Þjóðlaug]] * [[Þoka (nafn)|Þoka]] * [[Þollríður]] * [[Þollý]] * [[Þorbera]] * [[Þorbirna]] * [[Þorbjörg]] * [[Þorbjörnsína]] * [[Þorborg]] * [[Þorbrá]] * [[Þorfinna]] * [[Þorfríður]] * [[Þorgeira]] * [[Þorgerður]] * [[Þorgilsína]] * [[Þorgríma]] * [[Þorkatla]] * [[Þorkelína]] * [[Þorkelsína]] * [[Þorlaug]] * [[Þorlákína]] * [[Þorláksía]] * [[Þorláksína]] * [[Þorleif]] * [[Þorleifína]] * [[Þorlfríður]] * [[Þorsteina]] * [[Þorsteinína]] * [[Þorsteinsa]] * [[Þorsteinsína]] * [[Þorsteinunn]] * [[Þorstína]] * [[Þorvalda]] * [[Þorvaldína]] * [[Þorvarðína]] * [[Þorvildur]] * [[Þóra]] * [[Þóranna]] * [[Þórarinna]] * [[Þórarna]] * [[Þórbjörg]] * [[Þórborg]] * [[Þórdís]] * [[Þórða]] * [[Þórelfa]] * [[Þórelfur]] * [[Þórey]] * [[Þórfríður]] * [[Þórgunna]] * [[Þórgunnur]] * [[Þórhalla]] * [[Þórhanna]] * [[Þórheiður]] * [[Þórhildur]] * [[Þórína]] * [[Þórkatla]] * [[Þórlaug]] * [[Þórleif]] * [[Þórlín]] * [[Þórlína]] * [[Þórmunda]] * [[Þórný]] * [[Þórodda]] * [[Þórólína]] * [[Þórríður]] * [[Þórrún]] * [[Þórsteina]] * [[Þórsteinunn]] * [[Þórstína]] * [[Þórunn]] * [[Þórunnbjörg]] * [[Þórunnborg]] * [[Þórveig]] * [[Þórvör]] * [[Þrá]] * [[Þruma (mannsnafn)|Þruma]] * [[Þrúða]] * [[Þrúður (mannsnafn)|Þrúður]] * [[Þula (mannsnafn)|Þula]] * [[Þura]] * [[Þurí]] * [[Þuríður]] * [[Þurý]] * [[Þúfa]] * [[Þyra]] * [[Þyrey]] * [[Þyri]] * [[Þyrí]] * [[Þyrnirós (mannsnafn)|Þyrnirós]] * [[Þýðrún]] * [[Þöll (mannsnafn)|Þöll]] {{div col end}} == Æ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ædís]] * [[Ægileif]] * [[Æja]] * [[Æsa]] * [[Æsgerður]] * [[Æska]] * [[Æstíva]] * [[Ævi]] * [[Æví]] * [[Ævör]] {{div col end}} == Ö == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ögmunda]] * [[Ögmundína]] * [[Ögn (mannsnafn)|Ögn]] * [[Ölrún]] * [[Ölveig]] * [[Ölvína]] * [[Öndís]] * [[Örbrún]] * [[Örk]] * [[Ösp (mannsnafn)|Ösp]] * [[Össuría]] * [[Össurína]] * [[Össurlína]] * [[Öxi (mannsnafn)|Öxi]] {{div col end}} == Athugasemdir == * ^NÍ merkir nafn sem finnst í ''Nöfnum Íslendinga'' (nýrri útgáfu) eftir Guðrún Kvaran. == Tengt efni == * [[Íslenskt mannsnafn]] * [[Listi yfir íslensk mannanöfn]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn?Stafrof=&Nafn=&Stulkur=on&Samthykkt=yes|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * [https://island.is/leit-i-mannanafnaskra "Leit í mannanafnaskrá"] Sótt 2. janúar 2025. * Guðrún Kvaran, ''Nöfn Íslendinga'' (ný útgáfa), Forlagið, 2011, ISBN 978-9979-53-546-1 [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn| ]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi|eiginnöfn kvenna]] [[Flokkur:Listar um samfélag og menningu|íslensk eiginnöfn kvenmanna]] m97c7qstwkqt50pmjwlrs0uq7p2og5v 1958335 1958334 2026-03-31T18:41:48Z MáneyMánadóttir 103358 /* Á */ 1958335 wikitext text/x-wiki {{efnisyfirlit til hægri}} Eftirfarandi er '''listi yfir íslensk [[eiginnafn|eiginnöfn]] [[kona|kvenna]]''': == A == {{div col|colwidth=12em}} * [[Aagot]]^NÍ * [[Aaliyah]] * [[Abba (nafn)|Abba]]^NÍ * [[Abel (mannsnafn)|Abel]] * [[Abela]]^NÍ * [[Abelína]]^NÍ * [[Abigael]]^NÍ * [[Abígael]]^NÍ * [[Ada]]^NÍ * [[Adda]]^NÍ * [[Addbjörg]]^NÍ * [[Addlaug]]^NÍ * [[Addú]] * [[Addý]]^NÍ * [[Adela]]^NÍ * [[Adele (mannsnafn)|Adele]] * [[Adelía]] * [[Adolfína]]^NÍ * [[Adriana]] * [[Adríana]] * [[Adríanna]] * [[Aðalbjörg]]^NÍ * [[Aðalbjört]]^NÍ * [[Aðalborg]]^NÍ * [[Aðaldís]]^NÍ * [[Aðaley]] * [[Aðalfríður]]^NÍ * [[Aðalgerður]]^NÍ * [[Aðalgunnur]]^NÍ * [[Aðalheiður]]^NÍ * [[Aðalrós]]^NÍ * [[Aðalsteina]]^NÍ * [[Aðalsteinunn]]^NÍ * [[Aðalveig]]^NÍ * [[Agata]]^NÍ * [[Agatha]]^NÍ * [[Agða]]^NÍ * [[Agga]]^NÍ * [[Agla]]^NÍ * [[Agna]]^NÍ * [[Agnborg]]^NÍ * [[Agnea]]^NÍ * [[Agnes (mannsnafn)|Agnes]]^NÍ * [[Agneta]]^NÍ * [[Agney]] * [[Agok]] * [[Ahelia]] * [[Aisha]] * [[Akira]] * [[Akurrós]]^NÍ * [[Alaía]] * [[Alanta]] * [[Alba]]^NÍ * [[Alberta (mannsnafn)|Alberta]]^NÍ * [[Albertina]]^NÍ * [[Albertína]]^NÍ * [[Albína]]^NÍ * [[Albjört]] * [[Alda (mannsnafn)|Alda]]^NÍ * [[Aldarrós]]^NÍ * [[Aldey]] * [[Aldinborg (nafn)|Aldinb^NÍorg]] * [[Aldinía]]^NÍ * [[Aldína]]^NÍ * [[Aldís]]^NÍ * [[Aldísa]]^NÍ * [[Aldný]]^NÍ * [[Alena]] * [[Aleta]]^NÍ * [[Aletta]]^NÍ * [[Alex]] * [[Alexa]]^NÍ * [[Alexandra]]^NÍ * [[Alexandría (mannsnafn)|Alexandría]]^NÍ * [[Alexandrína]]^NÍ * [[Alexia]] * [[Alexis]] * [[Alexía]]^NÍ * [[Alexína]]^NÍ * [[Alexstrasa]] * [[Alfa (mannsnafn)|Alfa]]^NÍ * [[Alfífa]]^NÍ * [[Alfoldína]]^NÍ * [[Alfreðsína]]^NÍ * [[Alfríður]]^NÍ * [[Algunda]]^NÍ * [[Alica]] * [[Alice]]^NÍ * [[Alida]]^NÍ * [[Alisa]] * [[Alía]] * [[Alíana]] * [[Alída]]^NÍ * [[Alífa]] * [[Alína]] * [[Alís]]^NÍ * [[Alísa]]^NÍ * [[Alíta]] * [[Alla]]^NÍ * [[Allaug]]^NÍ * [[Alleif]]^NÍ * [[Alleifa]]^NÍ * [[Allý]]^NÍ * [[Alma]]^NÍ * [[Alpa]] * [[Alparós (mannsnafn)|Alparós]] * [[Alríður]]^NÍ * [[Alrún]]^NÍ * [[Althea]] * [[Alva]]^NÍ * [[Alvilda]]^NÍ * [[Amadea]]^NÍ * [[Amal]]^NÍ * [[Amalía]]^NÍ * [[Amanda]]^NÍ * [[Amaníta]] * [[Amarie]] * [[Amelía]]^NÍ * [[Amilía]] * [[Amira]]^NÍ * [[Amía]] * [[Amína]] * [[Amíra]] * [[Amy]]^NÍ * [[Amý]]^NÍ * [[Ana]] * [[Anais]]^NÍ * [[Analía]]^NÍ * [[Anastasia (mannsnafn)|Anastasia]]^NÍ * [[Anastasía (mannsnafn)|Anastasía]]^NÍ * [[Andra]]^NÍ * [[Andrá]]^NÍ * [[Andrea]]^NÍ * [[Andresa]]^NÍ * [[Andresína]]^NÍ * [[Andría]]^NÍ * [[Andríana]]^NÍ * [[Andrína]]^NÍ * [[Anelía]]^NÍ * [[Anetta]]^NÍ * [[Angela]]^NÍ * [[Angelía]] * [[Angelíka]]^NÍ * [[Angelína]] * [[Anika]]^NÍ * [[Anita]]^NÍ * [[Anitta]]^NÍ * [[Anída]] * [[Aníka]]^NÍ * [[Anína]]^NÍ * [[Aníta]]^NÍ * [[Anja]]^NÍ * [[Ann]]^NÍ * [[Anna]]^NÍ * [[Annabella]]^NÍ * [[Annadís]]^NÍ * [[Annaína]]^NÍ * [[Annalisa]]^NÍ * [[Annalísa]]^NÍ * [[Annamaría]] * [[Annarósa]]^NÍ * [[Anne]]^NÍ * [[Annelí]] * [[Annetta]]^NÍ * [[Anney]]^NÍ * [[Annika]]^NÍ * [[Anní]]^NÍ * [[Annía]]^NÍ * [[Anníta]]^NÍ * [[Anný]]^NÍ * [[Anóra]] * [[Antonetta]]^NÍ * [[Antonía]]^NÍ * [[Anya]] * [[Appolína]]^NÍ * [[Apríl (mannsnafn)|Apríl]]^NÍ * [[Ara]]^NÍ * [[Arabella]]^NÍ * [[Araminta]] * [[Ardís]]^NÍ * [[Ardúlín]]^NÍ * [[Arelly]]^NÍ * [[Arey]]^NÍ * [[Arianna]] * [[Arinbjörg]]^NÍ * [[Aris]]^NÍ * [[Arisa]]^NÍ * [[Aría]] * [[Aríaðna]] * [[Aríana]] * [[Aríanna]]^NÍ * [[Aríel]] * [[Aríela]] * [[Aríella]]^NÍ * [[Arín]]^NÍ * [[Arína]]^NÍ * [[Arís]]^NÍ * [[Arja]] * [[Arkíta]] * [[Armenía (mannsnafn)|Armenía]]^NÍ * [[Arna]]^NÍ * [[Arnbjörg (mannsnafn)|Arnbjörg]]^NÍ * [[Arnborg]]^NÍ * [[Arndís]]^NÍ * [[Arnea]]^NÍ * [[Arneiður]]^NÍ * [[Arney]]^NÍ * [[Arnfinna]]^NÍ * [[Arnfríður]]^NÍ * [[Arngerður]]^NÍ * [[Arngríma]]^NÍ * [[Arngunn]]^NÍ * [[Arngunnur]]^NÍ * [[Arnheiður]]^NÍ * [[Arnhildur]]^NÍ * [[Arnika]]^NÍ * [[Arnkatla]]^NÍ * [[Arnlaug]]^NÍ * [[Arnleif]]^NÍ * [[Arnlín]]^NÍ * [[Arnljót]]^NÍ * [[Arnodda]]^NÍ * [[Arnóra]]^NÍ * [[Arnórína]]^NÍ * [[Arnrós]]^NÍ * [[Arnrún]]^NÍ * [[Arntinna]] * [[Arnþóra]]^NÍ * [[Arnþrúður]]^NÍ * [[Aronía]]^NÍ * [[Artemis (mannsnafn)|Artemis]] * [[Asía (mannsnafn)|Asía]]^NÍ * [[Asírí]]^NÍ * [[Askalín]] * [[Askja (mannsnafn)|Askja]]^NÍ * [[Assa (mannsnafn)|Assa]]^NÍ * [[Asta]]^NÍ * [[Astrid]]^NÍ * [[Astrónómía]]^NÍ * [[Atalía]] * [[Atena]]^NÍ * [[Atfriður]]^NÍ * [[Athena]]^NÍ * [[Atla]]^NÍ * [[Atlanta (mannsnafn)|Atlanta]]^NÍ * [[Auðbjörg]]^NÍ * [[Auðbjört]]^NÍ * [[Auðdís]]^NÍ * [[Auðhildur]]^NÍ * [[Auðlín]]^NÍ * [[Auðna]]^NÍ * [[Auðný]]^NÍ * [[Auðrún]]^NÍ * [[Auður (mannsnafn)|Auður]]^NÍ * [[Aurora]]^NÍ * [[Ava]] * [[Avantí]] * [[Avelin]] * [[Aveline]] * [[Avelín]] * [[Avía]] * [[Axelía]]^NÍ * [[Axelína]]^NÍ * [[Axelma]]^NÍ * [[Ayah]] * [[Aþena (mannsnafn)|Aþena]]^NÍ {{div col end}} == Á == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ágota]]^NÍ * [[Ágústa]]^NÍ * [[Ágústína]]^NÍ * [[Álaug]]^NÍ * [[Álfa]] * [[Álfdís]]^NÍ * [[Álfeiður]]^NÍ * [[Álfey]]^NÍ * [[Álfgerður]]^NÍ * [[Álfheiður]]^NÍ * [[Álfhildur]]^NÍ * [[Álfrós]] * [[Álfrún]]^NÍ * [[Álfsdís]]^NÍ * [[Álfsól]]^NÍ * [[Álöf]]^NÍ * [[Ára]] * [[Árbjörg]]^NÍ * [[Árbjört]]^NÍ * [[Árborg (mannsnafn)|Árborg]]^NÍ * [[Árbót]]^NÍ * [[Árdís]]^NÍ * [[Árelía]]^NÍ * [[Árey]] * [[Árilía]]^NÍ * [[Árlaug]]^NÍ * [[Ármanía]]^NÍ * [[Ármanna]]^NÍ * [[Ármannía]]^NÍ * [[Ármey]]^NÍ * [[Árna]]^NÍ * [[Árnanía]]^NÍ * [[Árndís]]^NÍ * [[Árnetta]]^NÍ * [[Árney]]^NÍ * [[Árnheiður]]^NÍ * [[Árninna]]^NÍ * [[Árnía]]^NÍ * [[Árnína]]^NÍ * [[Árnný]]^NÍ * [[Árný]]^NÍ * [[Áróra]]^NÍ * [[Ársól]]^NÍ * [[Ársæl]]^NÍ * [[Árún]]^NÍ * [[Árveig]]^NÍ * [[Árvök]]^NÍ * [[Árþóra]]^NÍ * [[Ása]]^NÍ * [[Ásbjörg]]^NÍ * [[Ásborg]]^NÍ * [[Ásdís]]^NÍ * [[Ásfríður]]^NÍ * [[Ásgeira]]^NÍ * [[Ásgerður]]^NÍ * [[Áshildur]]^NÍ * [[Áskatla]]^NÍ * [[Ásla]]^NÍ * [[Áslaug]]^NÍ * [[Ásleif]]^NÍ * [[Ásmunda]]^NÍ * [[Ásný]]^NÍ * [[Ásrós]]^NÍ * [[Ásrún]]^NÍ * [[Ást (mannsnafn)|Ást]] * [[Ásta]]^NÍ * [[Ástbjörg]]^NÍ * [[Ástbjört]]^NÍ * [[Ástborg]] * [[Ástdís]]^NÍ * [[Ástey]] * [[Ástfinna]]^NÍ * [[Ástfríður]]^NÍ * [[Ástgerður]]^NÍ * [[Ástheiður]]^NÍ * [[Ásthildur]]^NÍ * [[Ástína]]^NÍ * [[Ástlaug]]^NÍ * [[Ástmarý]] * [[Ástmunda]]^NÍ * [[Ástný]]^NÍ * [[Ástríður]]^NÍ * [[Ástrós]]^NÍ * [[Ástrún]]^NÍ * [[Ástveig]]^NÍ * [[Ástý]] * [[Ástþóra]]^NÍ * [[Ástþórunn]]^NÍ * [[Ástþrúður]]^NÍ * [[Ásvör]]^NÍ * [[Ásynja (mannsnafn)|Ásynja]] * [[Ásþrúður]]^NÍ {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=12em}} * [[Baldey]] * [[Baldína]] * [[Baldrún]] * [[Baldursbrá (mannsnafn)|Baldursbrá]] * [[Baldvina]] * [[Baldvinía]] * [[Barbara]] * [[Barbára]] * [[Bassí]] * [[Batanía]] * [[Baþónía]] * [[Bábó]] * [[Bára]] * [[Bárðdís]] * [[Bárðlína]] * [[Bárðný]] * [[Beata]] * [[Bebba]] * [[Bedína]] * [[Begga]] * [[Bekkhildur]] * [[Belinda]] * [[Bella]] * [[Benedikta]] * [[Benediktína]] * [[Bengta]] * [[Benidikta]] * [[Benía]] * [[Beníta]] * [[Benjamína]] * [[Benna]] * [[Benney]] * [[Benný]] * [[Benónía]] * [[Bensína]] * [[Benta]] * [[Bentey]] * [[Bentína]] * [[Bera (nafn)|Bera]] * [[Berga]] * [[Bergdís]] * [[Bergdögg]] * [[Bergey]] * [[Bergfríður]] * [[Bergheiður]] * [[Berghildur]] * [[Bergína]] * [[Berglaug]] * [[Berglind]] * [[Berglín]] * [[Berglína]] * [[Bergljót]] * [[Bergmannía]] * [[Bergmunda]] * [[Bergný]] * [[Bergrán]] * [[Bergrín]] * [[Bergrós]] * [[Bergrún]] * [[Bergsteina]] * [[Bergsteinunn]] * [[Bergsveina]] * [[Bergveig]] * [[Bergvina]] * [[Bergþóra]] * [[Bergþrúður]] * [[Berit]] * [[Bernadette]] * [[Bernharðína]] * [[Bernódía]] * [[Bernólína]] * [[Bersabe]] * [[Berta]] * [[Bertha]] * [[Bertína]] * [[Bertmarí]] * [[Bessa]] * [[Bessí]] * [[Bessý]] * [[Bestla (mannsnafn)|Bestla]] * [[Beta (mannsnafn)|Beta]] * [[Betanía]] * [[Beth]] * [[Betsý]] * [[Betta]] * [[Bettina]] * [[Bettína]] * [[Bettý]] * [[Betúelína]] * [[Betzý]] * [[Bibíana]] * [[Bil (mannanafn)|Bil]] * [[Binna]] * [[Binný]] * [[Birgit]] * [[Birgitta]] * [[Birgný]] * [[Birna (nafn)|Birna]] * [[Birta (mannsnafn)|Birta]] * [[Birtna]] * [[Bíbí]] * [[Bína]] * [[Bjargdís]] * [[Bjargey]] * [[Bjargheiður]] * [[Bjarghildur]] * [[Bjarglaug]] * [[Bjarglind]] * [[Bjarkey]] * [[Bjarklind]] * [[Bjarma]] * [[Bjarna]] * [[Bjarnasigrún]] * [[Bjarnasína]] * [[Bjarnaþórey]] * [[Bjarndís]] * [[Bjarney]] * [[Bjarnfríður]] * [[Bjarngerður]] * [[Bjarnheiður]] * [[Bjarnhildur]] * [[Bjarnína]] * [[Bjarnlaug]] * [[Bjarnlín]] * [[Bjarnný]] * [[Bjarnónía]] * [[Bjarnrós]] * [[Bjarnrún]] * [[Bjarnveig]] * [[Bjarný]] * [[Bjarnþóra]] * [[Bjarnþrúður]] * [[Bjartdís]] * [[Bjartey]] * [[Bjartmey]] * [[Björg]] * [[Björgey]] * [[Björgheiður]] * [[Björghildur]] * [[Björgólína]] * [[Björgvina]] * [[Björk (mannsnafn)|Björk]] * [[Björndís]] * [[Björney]] * [[Björnfríður]] * [[Björnína]] * [[Björnlaug]] * [[Björnlín]] * [[Björnónía]] * [[Björnveig]] * [[Björný]] * [[Björt]] * [[Blaka]] * [[Blanka]] * [[Blanzeflór]] * [[Bláey]] * [[Bláklukka (mannsnafn)|Bláklukka]] * [[Blíða]] * [[Blín]] * [[Blómey]] * [[Blómhvít]] * [[Blómlaug]] * [[Blædís]] * [[Blær]] * [[Bobba]] * [[Bodil]] * [[Boga]] * [[Bogdís]] * [[Bogey]] * [[Bogga]] * [[Boghildur]] * [[Borg (mannsnafn)|Borg]] * [[Borga]] * [[Borgdís]] * [[Borghild]] * [[Borghildur]] * [[Borgný]] * [[Borgrún]] * [[Borgþóra]] * [[Botnía (mannsnafn)|Botnía]] * [[Bóel]] * [[Bóletta]] * [[Bót]] * [[Bóthildur]] * [[Braga (mannsnafn)|Braga]] * [[Braghildur]] * [[Branddís]] * [[Brandís]] * [[Brandþrúður]] * [[Brá]] * [[Brák]] * [[Brettefa]] * [[Bretteva]] * [[Briet]] * [[Brigget]] * [[Brigida]] * [[Brigit]] * [[Brigitta]] * [[Brim (mannsnafn)|Brim]] * [[Brimdís]] * [[Brimey]] * [[Brimhildur]] * [[Brimrún]] * [[Brit]] * [[Britt]] * [[Britta]] * [[Bría]] * [[Bríana]] * [[Bríanna]] * [[Bríet (mannsnafn)|Bríet]] * [[Broteva]] * [[Brúney]] * [[Bryndís]] * [[Brynfríður]] * [[Bryngerður]] * [[Brynheiður]] * [[Brynhildur]] * [[Brynja (nafn)|Brynja]] * [[Brynjólfína]] * [[Brynjólfsína]] * [[Brynný]] * [[Brynveig]] * [[Brynylfa]] * [[Bubba]] * [[Buffý]] * [[Burkney]] * [[Bylgja (mannsnafn)|Bylgja]] * [[Böðvarrún]] * [[Böðvína]] {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=12em}} * [[Camilla]] * [[Caritas]] * [[Carla]] * [[Carmen]] * [[Casandra]] * [[Cathinca]] * [[Cecilia]] * [[Cecilía]] * [[Celina]] * [[Ceres (mannsnafn)|Ceres]] * [[Charlotta]] * [[Charlotte (mannsnafn)|Charlotte]] * [[Chloé]] * [[Chrissie]] * [[Christa]] * [[Christel]] * [[Christina]] * [[Christine]] * [[Clara]] * [[Cleopatra (mannsnafn)|Cleopatra]] {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=12em}} * [[Dadda]] * [[Daða]] * [[Daðey]] * [[Daðína]] * [[Daðný]] * [[Dagbjörg]] * [[Dagbjört]] * [[Dagfinna]] * [[Dagfríður]] * [[Dagga]] * [[Daggrós]] * [[Dagheiður]] * [[Dagmar]] * [[Dagmey]] * [[Dagný]] * [[Dagrún]] * [[Dalbjörk]] * [[Daldís]] * [[Daley]] * [[Dalía]] * [[Dalíla]] * [[Dalla]] * [[Dallilja]] * [[Dalrós]] * [[Dalrún]] * [[Dana]] * [[Danbjörg]] * [[Daney]] * [[Danfríður]] * [[Danheiður]] * [[Danhildur]] * [[Dania]] * [[Danía]] * [[Daníela]] * [[Daníelía]] * [[Daníelína]] * [[Daníella]] * [[Danlína]] * [[Dara]] * [[Daría]] * [[Davíða]] * [[Davíðína]] * [[Dawn]] * [[Dáð]] * [[Debora]] * [[Debóra]] * [[Deda]] * [[Degen]] * [[Delía]] * [[Dendý]] * [[Denný]] * [[Diana]] * [[Didda (mannsnafn)|Didda]] * [[Diðrika]] * [[Dilja]] * [[Diljá]] * [[Dilla]] * [[Dillý]] * [[Dimma (mannsnafn)|Dimma]] * [[Dimmblá]] * [[Dimmey]] * [[Dissý]] * [[Día]] * [[Díana (mannsnafn)|Díana]] * [[Díanna]] * [[Dídí]] * [[Díma]] * [[Dína]] * [[Dípa]] * [[Dís (mannsnafn)|Dís]] * [[Dísa]] * [[Dísella]] * [[Dodda]] * [[Dollý (mannsnafn)|Dollý]] * [[Dolma]] * [[Donna]] * [[Dordía]] * [[Doris]] * [[Dorothea]] * [[Dóa]] * [[Dómhildur]] * [[Dóra]] * [[Dórdís]] * [[Dórey]] * [[Dórhildur]] * [[Dóris]] * [[Dórothea]] * [[Dórótea]] * [[Dóróthe]] * [[Dóróthea]] * [[Dóróþea]] * [[Dósóþea]] * [[Drauma]] * [[Draumey]] * [[Draumrún]] * [[Drisjana]] * [[Drífa]] * [[Drísíana]] * [[Droplaug]] * [[Drótt]] * [[Drysíana]] * [[Dröfn]] * [[Dúa]] * [[Dúfa (nafn)|Dúfa]] * [[Dúna]] * [[Dúnna]] * [[Dúrra (mannsnafn)|Dúrra]] * [[Dyljá]] * [[Dynja]] * [[Dýrborg]] * [[Dýrfinna]] * [[Dýrlaug]] * [[Dýrleif]] * [[Dýrley]] * [[Dýrólína]] * [[Dýrunn]] * [[Dýrvin]] * [[Dæja]] * [[Dögg (nafn)|Dögg]] * [[Dögun (mannsnafn)|Dögun]] {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ebba]] * [[Ebbertsína]] * [[Ebonney]] * [[Edda (mannsnafn)|Edda]] * [[Eddý]] * [[Edel]] * [[Eden (mannsnafn)|Eden]] * [[Edil]] * [[Edit]] * [[Edith]] * [[Edla]] * [[Edna]] * [[Eðalrein]] * [[Eðna]] * [[Eðvaldína]] * [[Eðvarðsína]] * [[Efemia]] * [[Efemía]] * [[Egedia]] * [[Egedía]] * [[Eggertína]] * [[Eggertsína]] * [[Eggrún]] * [[Eggþóra]] * [[Egidía]] * [[Egilína]] * [[Egillína]] * [[Egilsína]] * [[Egla (mannsnafn)|Egla]] * [[Eia]] * [[Eidís]] * [[Eiðbjörg]] * [[Eiðný]] * [[Eiðunn]] * [[Eiðvör]] * [[Eigrét]] * [[Eik (mannsnafn)|Eik]] * [[Eileif]] * [[Eileiþía]] * [[Eilíf]] * [[Eina]] * [[Einara]] * [[Einarbjörg]] * [[Einarðína]] * [[Einarína]] * [[Einarlína]] * [[Einarsína]] * [[Einbjörg]] * [[Eindís]] * [[Einey]] * [[Einfríður]] * [[Einhildur]] * [[Einína]] * [[Einrós]] * [[Einrún]] * [[Einsa]] * [[Einstínveig]] * [[Eir (mannsnafn)|Eir]] * [[Eirdís]] * [[Eirfinna]] * [[Eiríka]] * [[Eiríksína]] * [[Eirný]] * [[Eirún]] * [[Eiva]] * [[Eivör]] * [[Ektalína]] * [[Elba (mannsnafn)|Elba]] * [[Eldbjörg]] * [[Eldborg (mannsnafn)|Eldborg]] * [[Elddís]] * [[Eldey (mannsnafn)|Eldey]] * [[Eldlilja (mannsnafn)|Eldlilja]] * [[Eldmey]] * [[Eldrós]] * [[Eldrún]] * [[Eldþóra]] * [[Elea]] * [[Eleana]] * [[Eleina]] * [[Elektra (nafn)|Elektra]] * [[Elena]] * [[Elená]] * [[Elenborg]] * [[Elenora]] * [[Elenóra]] * [[Eleonora]] * [[Eleónóra]] * [[Elfa]] * [[Elfríð]] * [[Elfur]] * [[Elheiður]] * [[Elika]] * [[Elina]] * [[Elinbjört]] * [[Elinborg]] * [[Elinóra]] * [[Elinrós]] * [[Elisabet]] * [[Elisabeth]] * [[Elise]] * [[Elizabet]] * [[Elizabeth]] * [[Elía (mannsnafn)|Elía]] * [[Elíana]] * [[Elíanna]] * [[Elíasína]] * [[Elímunda]] * [[Elín]] * [[Elína]] * [[Elíná]] * [[Elínbet]] * [[Elínbjörg]] * [[Elínbjört]] * [[Elínborg]] * [[Elíndís]] * [[Elíngunn]] * [[Elíngunnur]] * [[Elínheiður]] * [[Elínora]] * [[Elínóra]] * [[Elínrós]] * [[Elínveig]] * [[Elírós]] * [[Elís (mannsnafn)|Elís]] * [[Elísa]] * [[Elísabet]] * [[Elísabeth]] * [[Elísabjörg]] * [[Elíveig]] * [[Elíza]] * [[Elízabet]] * [[Elja]] * [[Elka]] * [[Ella]] * [[Ellen]] * [[Elley]] * [[Ellisif]] * [[Ellín]] * [[Elly]] * [[Ellý]] * [[Elma]] * [[Elna]] * [[Elsa]] * [[Elsabet]] * [[Elsabjörg]] * [[Elser]] * [[Elsie]] * [[Elsí]] * [[Elspa]] * [[Elsý]] * [[Elúlía]] * [[Elva]] * [[Elvi]] * [[Elvira]] * [[Elví]] * [[Elvíra]] * [[Elvur]] * [[Elvý]] * [[Elvör]] * [[Emanúela]] * [[Embla (mannsnafn)|Embla]] * [[Emelí]] * [[Emelía]] * [[Emelíana]] * [[Emelína]] * [[Emely]] * [[Emelý]] * [[Emeralda]] * [[Emerentíana]] * [[Emhild]] * [[Emi]] * [[Emilí]] * [[Emilía]] * [[Emilíana]] * [[Emilíanna]] * [[Emilína]] * [[Emilý]] * [[Emma]] * [[Emmý]] * [[Emý]] * [[Enea]] * [[Eneasa]] * [[Eneka]] * [[Engilberta]] * [[Engilbertína]] * [[Engilbjörg]] * [[Engilbjört]] * [[Engilborg]] * [[Engilfríður]] * [[Engilgerður]] * [[Engilmaría]] * [[Engilráð]] * [[Engilrós]] * [[Engla]] * [[Engley]] * [[Enika]] * [[Eníta]] * [[Enja]] * [[Enóla]] * [[Enya (mannsnafn)|Enya]] * [[Epifanía]] * [[Eres]] * [[Erica (mannsnafn)|Erica]] * [[Erika]] * [[Erin]] * [[Erla]] * [[Erlen]] * [[Erlenda]] * [[Erlendína]] * [[Erlendsína]] * [[Erlinda]] * [[Erlín]] * [[Erlína]] * [[Ermenga]] * [[Erna]] * [[Erykah]] * [[Esí]] * [[Esja (nafn)|Esja]] * [[Eskja]] * [[Esmeralda]] * [[Estel]] * [[Ester]] * [[Esther]] * [[Estiva]] * [[Estífa]] * [[Estíva]] * [[Ethel]] * [[Etilríður]] * [[Etna (mannsnafn)|Etna]] * [[Eufemia]] * [[Eufemía]] * [[Eugenia]] * [[Eugenía]] * [[Eulalía]] * [[Eva (mannsnafn)|Eva]] * [[Evelía]] * [[Evelyn]] * [[Evey]] * [[Evfemía]] * [[Evgenia]] * [[Evgenía]] * [[Evin]] * [[Evíta]] * [[Evlalía]] * [[Evsebía]] * [[Ey (mannsnafn)|Ey]] * [[Eybjörg]] * [[Eybjört]] * [[Eyborg]] * [[Eydís]] * [[Eyð]] * [[Eyðdís]] * [[Eyfríður]] * [[Eygerður]] * [[Eygló]] * [[Eygrét]] * [[Eyhildur]] * [[Eyja (mannsnafn)|Eyja]] * [[Eyjalín]] * [[Eyjólfa]] * [[Eyjólfína]] * [[Eyjólflína]] * [[Eyjólfsína]] * [[Eyleif]] * [[Eyleifína]] * [[Eylín]] * [[Eylína]] * [[Eyrarrós (mannsnafn)|Eyrarrós]] * [[Eyríður]] * [[Eyrós]] * [[Eyrún]] * [[Eyva]] * [[Eyveig]] * [[Eyvindína]] * [[Eyvör]] * [[Eyþóra]] * [[Eyþrúður]] {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=12em}} * [[Fanndís]] * [[Fanney]] * [[Fannhvít]] * [[Fannlaug]] * [[Fanny]] * [[Fanný]] * [[Febína]] * [[Febrún]] * [[Feldís]] * [[Fema]] * [[Ferdína]] * [[Fernandína]] * [[Fides]] * [[Filipía]] * [[Filippa]] * [[Filippía]] * [[Finna]] * [[Finnbjörg]] * [[Finnbjörk]] * [[Finnboga]] * [[Finnborg]] * [[Finndís]] * [[Finney]] * [[Finnfríður]] * [[Finnlaug]] * [[Finnrós]] * [[Finnsína]] * [[Finnþóra]] * [[Fía]] * [[Fíasól]] * [[Fídes]] * [[Fídís]] * [[Fífa (mannsnafn)|Fífa]] * [[Fíóna]] * [[Fjalldís]] * [[Fjalley]] * [[Fjara (mannsnafn)|Fjara]] * [[Fjóla]] * [[Flosrún]] * [[Flóra (nafn)|Flóra]] * [[Flóredína]] * [[Flórentía]] * [[Flórentína]] * [[Flórída (mannsnafn)|Flórída]] * [[Fold]] * [[Folda]] * [[Franka]] * [[Fransiska]] * [[Franzisca]] * [[Franziska]] * [[Frán]] * [[Fregn]] * [[Freya (mannsnafn)|Freya]] * [[Freydís]] * [[Freygerður]] * [[Freyja (mannsnafn)|Freyja]] * [[Freylaug]] * [[Freyleif]] * [[Frida]] * [[Friðbjörg]] * [[Friðbjörk]] * [[Friðbjört]] * [[Friðborg]] * [[Friðdís]] * [[Friðdóra]] * [[Friðey]] * [[Friðfinna]] * [[Friðfríður]] * [[Friðgerður]] * [[Friðjóna]] * [[Friðlaug]] * [[Friðleif]] * [[Friðlín]] * [[Friðlína]] * [[Friðmey]] * [[Friðný]] * [[Friðrika]] * [[Friðrikka]] * [[Friðrós]] * [[Friðrún]] * [[Friðsemd]] * [[Friðveig]] * [[Friðvör]] * [[Friðþóra]] * [[Frigg (mannsnafn)|Frigg]] * [[Fríða]] * [[Fríður]] * [[Frímannía]] * [[Frostrós]] * [[Fróðný]] * [[Frugit]] * [[Frumrósa]] * [[Frúgit]] * [[Fura (mannsnafn)|Fura]] * [[Fævý]] * [[Föld]] * [[Fönn]] {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=12em}} * [[Gabriela]] * [[Gabriella]] * [[Gabríela]] * [[Gabríella]] * [[Gabríerla]] * [[Gaja (mannsnafn)|Gaja]] * [[Ganna]] * [[Garbó]] * [[Garða]] * [[Gauja]] * [[Gauthildur]] * [[Gára]] * [[Gefjun (mannsnafn)|Gefjun]] * [[Gefn]] * [[Geira]] * [[Geirbjörg]] * [[Geirborg]] * [[Geirdís]] * [[Geirfinna]] * [[Geirfríður]] * [[Geirhildur]] * [[Geirína]] * [[Geirlaug]] * [[Geirlína]] * [[Geirlöð]] * [[Geirný]] * [[Geirríður]] * [[Geirrún]] * [[Geirþóra]] * [[Geirþrúður]] * [[Georgía (mannsnafn)|Georgía]] * [[Georgína]] * [[Gerða]] * [[Gerður]] * [[Gestfríður]] * [[Gestheiður]] * [[Gestína]] * [[Gestný]] * [[Gestrún]] * [[Gilla]] * [[Gillý]] * [[Gilslaug]] * [[Gissunn]] * [[Gissurína]] * [[Gía]] * [[Gígí]] * [[Gígja]] * [[Gísela]] * [[Gísella]] * [[Gísla]] * [[Gíslalína]] * [[Gíslanna]] * [[Gísley]] * [[Gíslheiður]] * [[Gíslíana]] * [[Gíslín]] * [[Gíslína]] * [[Gísllaug]] * [[Gíslný]] * [[Gíslólína]] * [[Gíslrún]] * [[Gíslunn]] * [[Gíta]] * [[Gjaflaug]] * [[Gjóska (mannsnafn)|Gjóska]] * [[Gjöll]] * [[Gleymmérei]] * [[Gloría]] * [[Gloríant]] * [[Gló]] * [[Glóa]] * [[Glóbjört]] * [[Glódís]] * [[Glóð]] * [[Glóey (nafn)|Glóey]] * [[Glóeý]] * [[Glytta (mannsnafn)|Glytta]] * [[Gná (mannsnafn)|Gná]] * [[Gnádís]] * [[Goðmunda]] * [[Gola]] * [[Gottfreða]] * [[Gottfreðlína]] * [[Góa (mannsnafn)|Góa]] * [[Gógó]] * [[Gratíana]] * [[Grein (mannsnafn)|Grein]] * [[Gret]] * [[Greta]] * [[Grethe]] * [[Grélöð]] * [[Grét]] * [[Gréta]] * [[Gríma (mannsnafn)|Gríma]] * [[Grímbjörg]] * [[Grímea]] * [[Grímey]] * [[Grímheiður]] * [[Grímhildur]] * [[Grímlaug]] * [[Gríshildur]] * [[Gró (mannsnafn)|Gró]] * [[Gróa]] * [[Grótta (mannsnafn)|Grótta]] * [[Guðanna]] * [[Guðarnleif]] * [[Guðberta]] * [[Guðbet]] * [[Guðbil]] * [[Guðbirna]] * [[Guðbjartsína]] * [[Guðbjörg]] * [[Guðbjört]] * [[Guðborg]] * [[Guðbranda]] * [[Guðbrandína]] * [[Guðdís]] * [[Guðfinna]] * [[Guðfríður]] * [[Guðjóna]] * [[Guðjónía]] * [[Guðjónína]] * [[Guðjónsína]] * [[Guðjóný]] * [[Guðlaug]] * [[Guðleif]] * [[Guðlín]] * [[Guðlína]] * [[Guðmannía]] * [[Guðmey]] * [[Guðmund]] * [[Guðmunda]] * [[Guðmundía]] * [[Guðmundína]] * [[Guðmundsína]] * [[Guðna]] * [[Guðný]] * [[Guðríður]] * [[Guðrún]] * [[Guðrúnbjörg]] * [[Guðsteina]] * [[Guðsteinn]] * [[Guðvaldína]] * [[Guðveig]] * [[Guðvina]] * [[Guja]] * [[Gulla]] * [[Gullbrá (mannsnafn)|Gullbrá]] * [[Gullveig]] * [[Gullý]] * [[Gumma]] * [[Gunilla]] * [[Gunna]] * [[Gunnarína]] * [[Gunnbjörg]] * [[Gunnbjört]] * [[Gunnborg]] * [[Gunndís]] * [[Gunndóra]] * [[Gunnella]] * [[Gunnfinna]] * [[Gunnfríður]] * [[Gunnharða]] * [[Gunnheiður]] * [[Gunnhildur]] * [[Gunnína]] * [[Gunnjóna]] * [[Gunnlaug]] * [[Gunnleif]] * [[Gunnlöð]] * [[Gunnrún]] * [[Gunnrúna]] * [[Gunnur]] * [[Gunnveig]] * [[Gunnvör]] * [[Gunný]] * [[Gunnþóra]] * [[Gunnþórunn]] * [[Guría]] * [[Gurrý]] * [[Gúa]] * [[Gúníta]] * [[Gúrí]] * [[Gústa]] * [[Gústafa]] * [[Gyða]] * [[Gyðja (mannsnafn)|Gyðja]] * [[Gyðríður]] * [[Gyríður]] * [[Gytta]] * [[Gýríður]] * [[Gæfa]] * [[Gæflaug]] {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=12em}} * [[Hadda]] * [[Haddý]] * [[Hafalda]] * [[Hafbjörg]] * [[Hafborg]] * [[Hafdís]] * [[Hafey]] * [[Haffý]] * [[Hafliða]] * [[Hafliðína]] * [[Haflína]] * [[Hafný]] * [[Hafrós]] * [[Hafrún]] * [[Hafsól]] * [[Hafsteina]] * [[Hafþóra]] * [[Hagar (mannsnafn)|Hagar]] * [[Halla]] * [[Hallbera]] * [[Hallbjörg]] * [[Hallborg]] * [[Halldís]] * [[Halldóra]] * [[Halley]] * [[Hallfríður]] * [[Hallgerður]] * [[Hallgríma]] * [[Hallgrímína]] * [[Hallgrímsína]] * [[Hallgunnur]] * [[Hallkatla]] * [[Hallný]] * [[Hallótta]] * [[Hallrún]] * [[Hallveig]] * [[Hallvör]] * [[Hamína]] * [[Hanna]] * [[Hannah]] * [[Hannesína]] * [[Hanney]] * [[Hannína]] * [[Hannveig]] * [[Hanný]] * [[Hansa]] * [[Hansborg]] * [[Hansfríður]] * [[Hansína]] * [[Haralda]] * [[Haraldína]] * [[Haraldsína]] * [[Harða]] * [[Harley]] * [[Harne]] * [[Harpa (mannsnafn)|Harpa]] * [[Hauður]] * [[Haukrún]] * [[Hákonía]] * [[Hálfdanía]] * [[Hávarðína]] * [[Heba (mannsnafn)|Heba]] * [[Hebba]] * [[Hedda]] * [[Hedí]] * [[Heida]] * [[Heidi]] * [[Heiða]] * [[Heiðbjörg]] * [[Heiðbjörk]] * [[Heiðbjört]] * [[Heiðbrá]] * [[Heiðdís]] * [[Heiðlaug]] * [[Heiðlóa (nafn)|Heiðlóa]] * [[Heiðný]] * [[Heiðrós]] * [[Heiðrún]] * [[Heiður]] * [[Heiðveig]] * [[Heiðvíg]] * [[Heimlaug]] * [[Hekla (mannsnafn)|Hekla]] * [[Helen]] * [[Helena (mannsnafn)|Helena]] * [[Helga]] * [[Helganna]] * [[Helgey]] * [[Heli]] * [[Hella (mannsnafn)|Hella]] * [[Helma]] * [[Hendrikka]] * [[Henný]] * [[Henrietta]] * [[Henrika]] * [[Henríetta]] * [[Hera (mannsnafn)|Hera]] * [[Herbjörg]] * [[Herbjört]] * [[Herborg]] * [[Herdís]] * [[Herfríður]] * [[Hergerður]] * [[Herlaug]] * [[Hermanía]] * [[Hermannía]] * [[Hermína]] * [[Hermunda]] * [[Heró]] * [[Herríður]] * [[Hersilía]] * [[Herta]] * [[Hertha]] * [[Hervör]] * [[Herþrúður]] * [[Hild]] * [[Hilda]] * [[Hildegard]] * [[Hildibjörg]] * [[Hildigerður]] * [[Hildigunnur]] * [[Hildiríður]] * [[Hildisif]] * [[Hildís]] * [[Hildur]] * [[Hilja]] * [[Hilma]] * [[Himinbjörg]] * [[Hind]] * [[Hinrika]] * [[Hinrikka]] * [[Hippólýte]] * [[Híramía]] * [[Hjalta]] * [[Hjaltey]] * [[Hjaltína]] * [[Hjaltlína]] * [[Hjaltveig]] * [[Hjálma]] * [[Hjálmdís]] * [[Hjálmey]] * [[Hjálmfríður]] * [[Hjálmgerður]] * [[Hjálmhildur]] * [[Hjálmrós]] * [[Hjálmrún]] * [[Hjálmveig]] * [[Hjördís]] * [[Hjörfríður]] * [[Hjörleif]] * [[Hjörleifa]] * [[Hjörný]] * [[Hjörtfríður]] * [[Hjörtína]] * [[Hjörtlaug]] * [[Hjörtný]] * [[Hjörtrós]] * [[Hlaðgerður]] * [[Hleiður]] * [[Hlédís]] * [[Hlíð]] * [[Hlíf]] * [[Hlín (mannsnafn)|Hlín]] * [[Hlýja]] * [[Hlökk]] * [[Hneta (mannsnafn)|Hneta]] * [[Hofdís]] * [[Hóffý]] * [[Hófí]] * [[Hólmbjörg]] * [[Hólmdís]] * [[Hólmfríður]] * [[Hólmgerður]] * [[Hrafna]] * [[Hrafnbjört]] * [[Hrafnborg]] * [[Hrafndís]] * [[Hrafnea]] * [[Hrafney]] * [[Hrafnfífa]] * [[Hrafngerður]] * [[Hrafnheiður]] * [[Hrafnhetta]] * [[Hrafnhildur]] * [[Hrafnkatla]] * [[Hrafnlaug]] * [[Hrafnrós]] * [[Hrafnrún]] * [[Hrafnsunna]] * [[Hrafntinna (mannsnafn)|Hrafntinna]] * [[Hrafnynja]] * [[Hraundís]] * [[Hrefna (mannanafn)|Hrefna]] * [[Hreiðarsína]] * [[Hreindís]] * [[Hreingrét]] * [[Hróbjörg]] * [[Hróbjört]] * [[Hróðbjörg]] * [[Hróðný]] * [[Hrólfdís]] * [[Hróný]] * [[Hrund]] * [[Hröfn]] * [[Hrönn]] * [[Hugbjörg]] * [[Hugbjört]] * [[Hugborg]] * [[Hugbót]] * [[Hugdís]] * [[Hugljúf]] * [[Hugraun]] * [[Hugrós]] * [[Hugrún]] * [[Huld]] * [[Hulda (mannsnafn)|Hulda]] * [[Hulddís]] * [[Huldís]] * [[Huldrún]] * [[Húna]] * [[Húnbjörg]] * [[Húndís]] * [[Húngerður]] * [[Hvönn (mannsnafn)|Hvönn]] * [[Hyrna]] * [[Hyrrokkin]] * [[Hædý]] * [[Höbbý]] * [[Hödd]] * [[Högna]] * [[Hörn]] {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ida (nafn)|Ida]] * [[Idda]] * [[Iða (mannsnafn)|Iða]] * [[Iðbjörg]] * [[Iðja]] * [[Iðunn (nafn)|Iðunn]] * [[Ilmur]] * [[Ilse]] * [[Imba]] * [[Imma]] * [[Immý]] * [[Ina]] * [[Inda]] * [[India]] * [[Indiana (mannsnafn)|Indiana]] * [[Indika]] * [[Indí (mannsnafn)|Indí]] * [[Indía]] * [[Indíana]] * [[Indíra]] * [[Indlaug]] * [[Indra]] * [[Indriðína]] * [[Indría]] * [[Indríður]] * [[Inga]] * [[Ingaló (mannsnafn)|Ingaló]] * [[Inganna]] * [[Ingdís]] * [[Ingeborg]] * [[Inger]] * [[Ingey]] * [[Ingfinna]] * [[Ingheiður]] * [[Inghildur]] * [[Ingibjörg]] * [[Ingibjört]] * [[Ingiborg]] * [[Ingifinna]] * [[Ingifríður]] * [[Ingigerður]] * [[Ingigunnur]] * [[Ingilaug]] * [[Ingileif]] * [[Ingilín]] * [[Ingilína]] * [[Ingimagn]] <!-- kvenmannsnafnið Ingimagn er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Ingimaría]] * [[Ingimunda]] * [[Ingimundína]] * [[Ingiríður]] * [[Ingirós]] * [[Ingirún]] * [[Ingisól]] * [[Ingiveig]] * [[Ingólfa]] * [[Ingólfína]] * [[Ingrid]] * [[Ingrún]] * [[Ingunn]] * [[Ingveldur]] * [[Inna (mannsnafn)|Inna]] * [[Irena]] * [[Irene]] * [[Irja]] * [[Irma]] * [[Irmelín]] * [[Irmý]] * [[Irpa]] * [[Isabel]] * [[Isabella]] * [[Isadora]] * [[Isidora]] * [[Ivy]] * [[Ivý]] {{div col end}} == Í == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ída]] * [[Íena]] * [[Ílena]] * [[Íma]] * [[Ína]] * [[Ínes]] * [[Ír]] * [[Íren]] * [[Írena]] * [[Íris]] * [[Írunn]] * [[Ísabel]] * [[Ísabella]] * [[Ísadóra]] * [[Ísafold (mannsnafn)|Ísafold]] * [[Ísaka]] * [[Ísakína]] * [[Ísalind]] * [[Ísalína]] * [[Ísbjörg]] * [[Ísbjört]] * [[Ísbrá]] * [[Ísdís]] * [[Ísdögg]] * [[Íselín]] * [[Ísey]] * [[Ísfjörð]] * [[Ísfold]] * [[Ísgerður]] * [[Íshildur]] * [[Ísidóra]] * [[Ísis (mannsnafn)|Ísis]] * [[Íslaug]] * [[Ísleif]] * [[Íslilja]] * [[Ísmey]] * [[Ísobel]] * [[Ísold]] * [[Ísól]] * [[Ísrún]] * [[Íssól]] * [[Ísveig]] * [[Ísvöld]] * [[Ítalía (mannsnafn)|Ítalía]] * [[Íunn]] * [[Íva]] * [[Ívalú]] * [[Ívana]] * [[Ívarlína]] * [[Íviðja]] * [[Ívör]] {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=12em}} * [[Jael]] * [[Jafeta]] * [[Jafetína]] * [[Jakey]] * [[Jakobea]] * [[Jakobía]] * [[Jakobína]] * [[Jakóba]] * [[Jana]] * [[Jane]] * [[Janetta]] * [[Janey]] * [[Jannika]] * [[Jara]] * [[Jarðþrúður]] * [[Jarla]] * [[Jarún]] * [[Jarþrúður]] * [[Jasína]] * [[Jasmin]] * [[Jasmine]] * [[Jasmín]] * [[Járnbrá]] * [[Járnfríður]] * [[Járngerður]] * [[Járnþrúður]] * [[Jeanne]] * [[Jelbjörg]] * [[Jenetta]] * [[Jenna]] * [[Jenney]] * [[Jenny]] * [[Jenný]] * [[Jensa]] * [[Jensey]] * [[Jensína]] * [[Jessý]] * [[Jonna]] * [[Jonný]] * [[Josefina]] * [[Josephine]] * [[Jovina]] * [[Jóa]] * [[Jóanna]] * [[Jóbjörg]] * [[Jóda]] * [[Jódís]] * [[Jóelína]] * [[Jóey]] * [[Jófinna]] * [[Jófríður]] * [[Jóga (mannsnafn)|Jóga]] * [[Jóhanna]] * [[Jóhanndína]] * [[Jóhannesína]] * [[Jóheiður]] * [[Jólín]] * [[Jóna]] * [[Jónanna]] * [[Jónasa]] * [[Jónasína]] * [[Jónassína]] * [[Jónatanía]] * [[Jónbjörg]] * [[Jónbjört]] * [[Jónborg]] * [[Jóndís]] * [[Jóndóra]] * [[Jónea]] * [[Jónesa]] * [[Jóney]] * [[Jónfríður]] * [[Jóngerð]] * [[Jóngerður]] * [[Jónheiður]] * [[Jónhildur]] * [[Jóninna]] * [[Jóní]] * [[Jónía (mannsnafn)|Jónía]] * [[Jónída]] * [[Jónína]] * [[Jónlína]] * [[Jónný]] * [[Jónsína]] * [[Jónunna]] * [[Jónveig]] * [[Jóný]] * [[Jóra]] * [[Jóreiður]] * [[Jóríður]] * [[Jórlaug]] * [[Jórunn]] * [[Jósabet]] * [[Jósabína]] * [[Jósebína]] * [[Jósefa]] * [[Jósefín]] * [[Jósefína]] * [[Jósevæn]] * [[Jósíana]] * [[Judit]] * [[Judith]] * [[Julia]] * [[Júdea]] * [[Júdit]] * [[Júlí (mannsnafn)|Júlí]] * [[Júlía]] * [[Júlíana]] * [[Júlíanna]] * [[Júlíetta]] * [[Júlíhuld]] * [[Júlína]] * [[Júlírós]] * [[Júna]] * [[Júní (mannsnafn)|Júní]] * [[Júnía]] * [[Júníana]] * [[Jústa]] * [[Jökla (mannsnafn)|Jökla]] * [[Jökulrós]] * [[Jörgína]] * [[Jörína]] * [[Jörundína]] {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=12em}} * [[Kaðlín]] * [[Kaia]] * [[Kaija]] * [[Kaía]] * [[Kaja]] * [[Kala]] * [[Kalla]] * [[Kalmara]] * [[Kamilla]] * [[Kamí]] * [[Kamma]] * [[Kapitola]] * [[Kapitóla]] * [[Kapítóla (mannsnafn)|Kapítóla]] * [[Kara]] * [[Karen]] * [[Karin]] * [[Karitas]] * [[Karí]] * [[Karín]] * [[Karína]] * [[Karítas]] * [[Karla]] * [[Karlinna]] * [[Karlína]] * [[Karlotta]] * [[Karlynja]] * [[Karlý]] * [[Karma (mannsnafn)|Karma]] * [[Karmen]] * [[Karna]] * [[Karol]] * [[Karolína]] * [[Karó]] * [[Karólín]] * [[Karólína]] * [[Karún]] * [[Kassandra (mannsnafn)|Kassandra]] * [[Kat (mannsnafn)|Kat]] * [[Kata]] * [[Katarína]] * [[Kateri]] * [[Katerína]] * [[Katharina]] * [[Kathinka]] * [[Katinka]] * [[Katla (mannsnafn)|Katla]] * [[Katra]] * [[Katrín]] * [[Katrína]] * [[Katý]] * [[Kaya]] * [[Kára]] * [[Kárí]] * [[Kellý]] * [[Kendra]] * [[Kenya (mannsnafn)|Kenya]] * [[Ketilbjörg]] * [[Ketilfríður]] * [[Ketilríður]] * [[Kiddý]] * [[Kikka]] * [[Kilja (mannsnafn)|Kilja]] * [[Kira (mannsnafn)|Kira]] * [[Kirsten]] * [[Kirstín]] * [[Kittý]] * [[Kía]] * [[Kíra]] * [[Kjalvör]] * [[Kjartanía]] * [[Kjartína]] * [[Kjerdís]] * [[Kjölvör]] * [[Kjördís]] * [[Klara]] * [[Klaría]] * [[Kládía]] * [[Kládína]] * [[Klálína]] * [[Klásína]] * [[Klemensína]] * [[Klementína]] * [[Kleópatra (mannsnafn)|Kleópatra]] * [[Klöpp (mannsnafn)|Klöpp]] * [[Kneif]] * [[Kolbjörg]] * [[Kolbrá]] * [[Kolbrún]] * [[Koldís]] * [[Kolfinna]] * [[Kolfreyja]] * [[Kolgríma]] * [[Kolka]] * [[Kolþerna (mannsnafn)|Kolþerna]] * [[Kona (mannsnafn)|Kona]] * [[Konkordía]] * [[Konný]] * [[Konráðína]] * [[Konráðsína]] * [[Konstantía (mannsnafn)|Konstantía]] * [[Konstantína]] * [[Korka]] * [[Kormlöð]] * [[Kornelía]] * [[Kortrún]] * [[Kóbra]] * [[Kókó]] * [[Kráka (mannsnafn)|Kráka]] * [[Krista]] * [[Kristbjörg]] * [[Kristborg]] * [[Kristdís]] * [[Kristel]] * [[Kristensa]] * [[Kristey]] * [[Kristfinna]] * [[Kristfríður]] * [[Kristgerður]] * [[Kristin]] * [[Kristine]] * [[Kristinna]] * [[Kristíana]] * [[Kristíanna]] * [[Kristín]] * [[Kristína]] * [[Kristínbjörg]] * [[Kristjana]] * [[Kristjána]] * [[Kristjánína]] * [[Kristjánsína]] * [[Kristjóna]] * [[Kristjúlía]] * [[Kristlaug]] * [[Kristlind]] * [[Kristlín]] * [[Kristmannía]] * [[Kristmey]] * [[Kristmunda]] * [[Kristmundína]] * [[Kristný]] * [[Kristólín]] * [[Kristólína]] * [[Kristrós]] * [[Kristrún]] * [[Kristveig]] * [[Kristvina]] * [[Kristý]] * [[Kristþóra]] * [[Kría (mannsnafn)|Kría]] * [[Krumma]] * [[Kvenborg]] * [[Kvika (mannsnafn)|Kvika]] * [[Kýrunn]] * [[Kýrunnur]] * [[Kæja]] {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=12em}} * [[Laila]] * [[Laíla]] * [[Lalía]] * [[Lalíla]] * [[Lana]] * [[Lara]] * [[Larsína]] * [[Laufey (mannsnafn)|Laufey]] * [[Laufheiður]] * [[Laufhildur]] * [[Lauga]] * [[Laugey]] * [[Laugheiður]] * [[Lazaríana]] * [[Lán (mannsnafn)|Lán]] * [[Lára]] * [[Lárensía]] * [[Lárensína]] * [[Lárentía]] * [[Lárentína]] * [[Lárenzína]] * [[Láretta]] * [[Lárey]] * [[Lárusína]] * [[Lea]] * [[Leifey]] * [[Leikný]] * [[Leila]] * [[Lein]] * [[Lella]] * [[Lena]] * [[Leona]] * [[Leonía]] * [[Leonóra]] * [[Leopoldína]] * [[Leógerður]] * [[Leóna]] * [[Leónóra]] * [[Lexí]] * [[Leya]] * [[Leyla]] * [[Leynd]] * [[Liisa]] * [[Lilith (mannsnafn)|Lilith]] * [[Lilja (mannsnafn)|Lilja]] * [[Liljan]] * [[Liljá]] * [[Liljurós]] * [[Liljurósa]] * [[Lill]] * [[Lilla]] * [[Lilley]] * [[Lillian]] * [[Lillín]] * [[Lilly]] * [[Lillý]] * [[Lillýana]] * [[Lily]] * [[Lilý]] * [[Lind]] * [[Linda]] * [[Linddís]] * [[Lindey]] * [[Lindís]] * [[Lingný]] * [[Linnea]] * [[Lisbet]] * [[Lisbeth]] * [[Lissie]] * [[Lissý]] * [[List (mannsnafn)|List]] * [[Listalín]] * [[Liv]] * [[Líana]] * [[Líba]] * [[Líf (mannsnafn)|Líf]] * [[Lífdís]] * [[Lílú]] * [[Lílý]] * [[Lín (mannsnafn)|Lín]] * [[Lína (mannsnafn)|Lína]] * [[Línanna]] * [[Línbjörg]] * [[Líndís]] * [[Líneik]] * [[Líney]] * [[Línhildur]] * [[Lísa]] * [[Lísabet]] * [[Lísandra]] * [[Lísbet]] * [[Lísebet]] * [[Lísibet]] * [[Lív]] * [[Ljóney]] * [[Ljósbera]] * [[Ljósbjörg]] * [[Ljósbjört]] * [[Ljósborg]] * [[Ljósbrá]] * [[Ljósunn]] * [[Ljósynja]] * [[Ljót (mannsnafn)|Ljót]] * [[Ljótunn]] * [[Ljúfa]] * [[Lofn (mannsnafn)|Lofn]] * [[Lofnheiður]] * [[Loftey]] * [[Loftfríður]] * [[Lofthildur]] * [[Lofthæna]] * [[Loftrún]] * [[Loftsína]] * [[Loftveig]] * [[Logey]] * [[Lokbrá (mannsnafn)|Lokbrá]] * [[Loreley]] * [[Lotta]] * [[Louisa]] * [[Lousie]] * [[Love]] * [[Lovise]] * [[Lovísa]] * [[Lóa (mannsnafn)|Lóa]] * [[Lóla (mannsnafn)|Lóla]] * [[Lóley]] * [[Lóreley]] * [[Lórey]] * [[Lórý]] * [[Lucia]] * [[Lucía]] * [[Lucinda]] * [[Lucy]] * [[Lukka]] * [[Luna]] * [[Lundfríður]] * [[Lussía]] * [[Lúcinda]] * [[Lúcía]] * [[Lúðvíka]] * [[Lúísa]] * [[Lúlla]] * [[Lúlley]] * [[Lúna]] * [[Lúsinda]] * [[Lúsía]] * [[Lúvísa]] * [[Lydia]] * [[Lydía]] * [[Lynd]] * [[Lyngheiður]] * [[Lyngný]] * [[Lýdía (nafn)|Lýdía]] * [[Lýðgerður]] * [[Lýra]] * [[Læla]] {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=12em}} * [[Maddý]] * [[Magda]] * [[Magdalena]] * [[Magðalena]] * [[Magga]] * [[Maggey]] * [[Maggí]] * [[Maggý]] * [[Magna]] * [[Magnalín]] * [[Magnbjörg]] * [[Magndís]] * [[Magnea]] * [[Magnelja]] * [[Magnes]] * [[Magney]] * [[Magnfríður]] * [[Magnheiður]] * [[Magnhildur]] * [[Magnía]] * [[Magnína]] * [[Magnlaug]] * [[Magnólía]] * [[Magnúsa]] * [[Magnúsína]] * [[Magnússína]] * [[Magný]] * [[Magnþóra]] * [[Maia]] * [[Maía]] * [[Maídís]] * [[Maísól]] * [[Maj]] * [[Maja]] * [[Majendína]] * [[Majna]] * [[Maken]] * [[Malen]] * [[Malena]] * [[Malene]] * [[Malika]] * [[Malin]] * [[Malía]] * [[Malín]] * [[Malína]] * [[Malla]] * [[Manasína]] * [[Manda]] * [[Manley]] * [[Manuela]] * [[Manúela]] * [[Manúella]] * [[Mara]] * [[Mardís]] * [[Mardöll]] * [[Marel (mannsnafn)|Marel]] * [[Marela]] * [[Marella]] * [[Maren (mannsnafn)|Maren]] * [[Marey]] * [[Marfríður]] * [[Margaret]] * [[Margit]] * [[Margot]] * [[Margret]] * [[Margrét]] * [[Margrjet]] * [[Margunnur]] * [[Marheiður]] * [[Maria]] * [[Marianne (mannsnafn)|Marianne]] * [[Marie]] * [[Marikó]] * [[Marin]] * [[Marinella]] * [[Marion]] * [[Mariska]] * [[Marit]] * [[Marí]] * [[María (mannsnafn)|María]] * [[Maríabet]] * [[Maríam]] * [[Marían]] * [[Maríana]] * [[Maríanna]] * [[Maríel]] * [[Maríella]] * [[Maríjón]] * [[Maríkó]] * [[Marín]] * [[Marína]] * [[Marínella]] * [[Maríon]] * [[Marís]] * [[Marísa]] * [[Marísól]] * [[Marít]] * [[Maríuerla (nafn)|Maríuerla]] * [[Marja]] * [[Marjasína]] * [[Markrún]] * [[Markúsína]] * [[Marla]] * [[Marlaug]] * [[Marlena]] * [[Marlín]] * [[Marlís]] * [[Marólína]] * [[Marsa]] * [[Marselía]] * [[Marselín]] * [[Marselína]] * [[Marsibil]] * [[Marsilía]] * [[Marsilína]] * [[Marsý]] * [[Marta]] * [[Martha]] * [[Martía]] * [[Martína]] * [[Marveig]] * [[Mary]] * [[Marý]] * [[Marzibil]] * [[Mathilda]] * [[Matilda]] * [[Matta]] * [[Mattea]] * [[Matthea]] * [[Matthilda]] * [[Matthildur]] * [[Matthía]] * [[Mattíana]] * [[Mattína]] * [[Mattý]] * [[Maxima]] * [[May]] * [[Maya (mannsnafn)|Maya]] * [[Mábil]] * [[Málfríð]] * [[Málfríður]] * [[Málhildur]] * [[Málmfríður]] * [[Mánadís]] * [[Mánarós]] * [[Máney]] * [[Mára]] * [[Márey]] * [[Meda]] * [[Medea]] * [[Medónía]] * [[Mekkin]] * [[Mekkín]] * [[Mekkína]] * [[Melinda]] * [[Melissa]] * [[Melía]] * [[Melkjörína]] * [[Melkorka]] * [[Melódía (mannsnafn)|Melódía]] * [[Melrós]] * [[Menja]] * [[Mensalderína]] * [[Merkel]] * [[Meryem]] * [[Messíana]] * [[Metónía]] * [[Metta]] * [[Mey]] * [[Meyja]] * [[Michell]] * [[Mikaela]] * [[Mikaelína]] * [[Mikelína]] * [[Mikkalín]] * [[Mikkalína]] * [[Milda]] * [[Mildfríður]] * [[Mildiríður]] * [[Mildríður]] * [[Milla]] * [[Millý]] * [[Minerva (mannsnafn)|Minerva]] * [[Minna]] * [[Minney]] * [[Minnie]] * [[Minning]] * [[Minny]] * [[Minný]] * [[Miriam]] * [[Mirja]] * [[Mirjam]] * [[Mirra]] * [[Mist]] * [[Mía]] * [[Míkah]] * [[Míla (mannsnafn)|Míla]] * [[Mímósa (mannsnafn)|Mímósa]] * [[Mínerva (nafn)|Mínerva]] * [[Míra]] * [[Míranda]] * [[Mírey]] * [[Míríel]] * [[Mítra]] * [[Mjaðveig]] * [[Mjalldís]] * [[Mjallfríð]] * [[Mjallhvít (mannsnafn)|Mjallhvít]] * [[Mjöll]] * [[Mona]] * [[Monika]] * [[Moon]] * [[Morgunsól]] * [[Mortína]] * [[Móa]] * [[Módís]] * [[Móeiður]] * [[Móey]] * [[Móheiður]] * [[Móna]] * [[Mónika]] * [[Móníka]] * [[Móra]] * [[Munda]] * [[Mundheiður]] * [[Mundhildur]] * [[Mundíana]] * [[Mundína]] * [[Munnveig]] * [[Mylla]] * [[Myríam]] * [[Myrk (mannsnafn)|Myrk]] * [[Myrkey]] * [[Myrkrún]] * [[Myrkva]] * [[Myrra (mannsnafn)|Myrra]] * [[Mýr]] * [[Mýra]] * [[Mýrdalína]] * [[Mýrún]] * [[Mæja]] * [[Mæva]] * [[Mörk (mannsnafn)|Mörk]] {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=12em}} * [[Nadia]] * [[Nadía]] * [[Nadja]] * [[Nahemía]] * [[Nahómi]] * [[Nala]] * [[Nana]] * [[Nancy (mannsnafn)|Nancy]] * [[Naní]] * [[Nanna]] * [[Nannvör]] * [[Nanný]] * [[Nansý]] * [[Naomí]] * [[Naómí]] * [[Nara]] * [[Naranja]] * [[Narfey]] * [[Narfína]] * [[Natalie]] * [[Natalí]] * [[Natalía]] * [[Natasha]] * [[Natasja]] * [[Nathalia]] * [[Nathalía]] * [[Náð]] * [[Náttey]] * [[Náttfríður]] * [[Náttrós]] * [[Náttrún]] * [[Náttsól]] * [[Náttúra (mannsnafn)|Náttúra]] * [[Nella]] * [[Nellý]] * [[Nenna]] * [[Neríður]] * [[Nicole]] * [[Niðbjörg]] * [[Nift]] * [[Nikhildur]] * [[Nikíta]] * [[Nikoletta]] * [[Nikólína]] * [[Nikulína]] * [[Ninja (mannsnafn)|Ninja]] * [[Ninna]] * [[Níelsa]] * [[Níelsína]] * [[Nína]] * [[Níní]] * [[Nísa]] * [[Njála (mannsnafn)|Njála]] * [[Njóla (nafn)|Njóla]] * [[Nora]] * [[Norma]] * [[Nóa]] * [[Nóla]] * [[Nóra]] * [[Nótt (mannsnafn)|Nótt]] * [[Númína]] * [[Núra]] * [[Nýbjörg]] * [[Nýdönsk (mannsnafn)|Nýdönsk]] * [[Nönn]] {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=12em}} * [[Obba]] * [[Octavia]] * [[Oda]] * [[Odda]] * [[Oddbjörg]] * [[Oddey]] * [[Oddfreyja]] * [[Oddfríður]] * [[Oddgerður]] * [[Oddhildur]] * [[Oddíða]] * [[Oddlaug]] * [[Oddleif]] * [[Oddlína]] * [[Oddný]] * [[Oddrós]] * [[Oddrún]] * [[Oddveig]] * [[Oddvör]] * [[Oktavía]] * [[Oktavíana]] * [[Októína]] * [[Októlína]] * [[Októvía]] * [[Októvína]] * [[Olga]] * [[Olgeirína]] * [[Olivia]] * [[Olivía]] * [[Ollý]] * [[Opía]] * [[Ora (mannsnafn)|Ora]] * [[Orka (mannsnafn)|Orka]] * [[Ormheiður]] * [[Ormhildur]] * [[Orný]] * [[Otkatla]] * [[Otta]] * [[Ottavía]] * [[Ottóvía]] {{div col end}} == Ó == {{div col|colwidth=12em}} * [[Óda]] * [[Óðný]] * [[Ófelía]] * [[Óla]] * [[Ólafía]] * [[Ólafína]] * [[Ólavía]] * [[Ólivía]] * [[Ólína]] * [[Ólöf]] * [[Ósa]] * [[Óshildur]] * [[Ósk]] * [[Ósklín]] * [[Ótilía]] * [[Ótta]] * [[Óvidía]] * [[Óvída]] * [[Óvíða]] * [[Óvína]] {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=12em}} * [[Palla]] * [[Palma (mannsnafn)|Palma]] * [[Pamela]] * [[Panpan]] * [[Paradís (mannsnafn)|Paradís]] * [[París (mannsnafn)|París]] * [[Patricia]] * [[Patrisía]] * [[Pála]] * [[Pálalma]] * [[Páldís]] * [[Páley]] * [[Pálfríður]] * [[Pálhanna]] * [[Pálheiður]] * [[Pálhildur]] * [[Pálín]] * [[Pálína]] * [[Pálma]] * [[Pálmey]] * [[Pálmfríður]] * [[Pálmía]] * [[Pálmína]] * [[Pálnía]] * [[Pálný]] * [[Pálrún]] * [[Perla (mannsnafn)|Perla]] * [[Perúndína]] * [[Peta]] * [[Petólína]] * [[Petra]] * [[Petrea]] * [[Petriella]] * [[Petría]] * [[Petríana]] * [[Petrín]] * [[Petrína]] * [[Petronella]] * [[Petrónella]] * [[Petrós]] * [[Petrún]] * [[Petrúnella]] * [[Petúlína]] * [[Pétrína]] * [[Pétrós]] * [[Pétrún]] * [[Péturína]] * [[Péturlína]] * [[Pia]] * [[Pía]] * [[Polly]] * [[Pollý]] * [[Pomóna (mannsnafn)|Pomóna]] * [[Pontisíana]] * [[Potentiana]] * [[Pría]] {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=12em}} {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=12em}} * [[Rafney]] * [[Rafnfríður]] * [[Rafnhildur]] * [[Raggý]] * [[Ragna]] * [[Ragnbjörg]] * [[Ragndís]] * [[Ragney]] * [[Ragnfríður]] * [[Ragnheiður]] * [[Ragnhildur]] * [[Ragný]] * [[Rakel]] * [[Ramóna]] * [[Randalín]] * [[Randeiður]] * [[Randfríður]] * [[Randheiður]] * [[Randí]] * [[Randíð]] * [[Randíður]] * [[Randveig]] * [[Randý]] * [[Ranka]] * [[Rannva]] * [[Rannveig]] * [[Rasmusína]] * [[Rayna]] * [[Ráðhildur]] * [[Rán (mannsnafn)|Rán]] * [[Rea]] * [[Rebekka]] * [[Reginbjörg]] * [[Regína (mannsnafn)|Regína]] * [[Rei]] * [[Rein]] * [[Renata]] * [[Reyla]] * [[Reyn]] * [[Reyndís]] * [[Reynheiður]] * [[Reynhildur]] * [[Rikka]] * [[Ripley]] * [[Rita (mannsnafn)|Rita]] * [[Ríkey (mannsnafn)|Ríkey]] * [[Rín (mannsnafn)|Rín]] * [[Rína]] * [[Ríta]] * [[Rjúpa (mannsnafn)|Rjúpa]] * [[Roj]] * [[Ronja]] * [[Rorí]] * [[Rose]] * [[Rosemarie]] * [[Roxanna]] * [[Róberta]] * [[Róbjörg]] * [[Róm (mannsnafn)|Róm]] * [[Róma]] * [[Rómana]] * [[Rómanía]] * [[Rós (mannsnafn)|Rós]] * [[Rósa]] * [[Rósalilja]] * [[Rósalind]] * [[Rósalinda]] * [[Rósalía]] * [[Rósalín]] * [[Rósamund]] * [[Rósamunda]] * [[Rósanna]] * [[Rósbjörg]] * [[Rósborg]] * [[Róselía]] * [[Róselína]] * [[Rósella]] * [[Rósey]] * [[Rósfríð]] * [[Rósfríður]] * [[Róshildur]] * [[Rósinbjörg]] * [[Rósinda]] * [[Rósinkar]] <!-- kvenmannsnafnið Rósinkar er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Rósinkara]] * [[Rósinkransa]] * [[Rósinlilja]] * [[Rósída]] * [[Róska (mannsnafn)|Róska]] * [[Róslaug]] * [[Róslind]] * [[Róslinda]] * [[Róslín]] * [[Rósmary]] * [[Rósmarý]] * [[Rósmunda]] * [[Rósný]] * [[Rósrún]] * [[Rósveldur]] * [[Rósý]] * [[Runhildur]] * [[Runný]] * [[Runólfína]] * [[Rut]] * [[Ruth]] * [[Rúbý]] * [[Rún]] * [[Rúna]] * [[Rúndís]] * [[Rúnel]] * [[Rúnhildur]] * [[Rúnveldur]] * [[Rúrí (mannsnafn)|Rúrí]] * [[Rúrý]] * [[Röfn]] * [[Rögn]] * [[Rögnvaldína]] * [[Rökkurdís]] * [[Rökkva]] * [[Röskva]] {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=12em}} * [[Saara]] * [[Sabína]] * [[Sabrína]] * [[Safíra]] * [[Saga (mannsnafn)|Saga]] * [[Sakaría]] * [[Sakra]] * [[Sakura]] * [[Salbjörg]] * [[Saldís]] * [[Salgerður]] * [[Salín]] * [[Salína]] * [[Salka]] * [[Salla]] * [[Salma]] * [[Salmagnía]] * [[Salmanía]] * [[Salný]] * [[Salome]] * [[Salomína]] * [[Salóme]] * [[Salrós]] * [[Salvía]] * [[Salvör]] * [[Samúela]] * [[Samúelína]] * [[Samúlína]] * [[Sandra]] * [[Sanna]] * [[Sanný]] * [[Santía]] * [[Sara]] * [[Sarah]] * [[Sarína]] * [[Saxfríður]] * [[Sál (mannsnafn)|Sál]] * [[Seba]] * [[Sefanía]] * [[Selena (mannsnafn)|Selena]] * [[Selina]] * [[Selja (mannsnafn)|Selja]] * [[Selka]] * [[Selma]] * [[Selmdís]] * [[Senía]] * [[Septemborg]] * [[Septimius]] * [[Septíma]] * [[Septína]] * [[Sera]] * [[Serena]] * [[Seselía]] * [[Sesilía]] * [[Sesselía]] * [[Sesselja]] * [[Sessilía]] * [[Severína]] * [[Shirley]] * [[Siddý]] * [[Sif (mannsnafn)|Sif]] * [[Sigbjörg]] * [[Sigbjört]] * [[Sigborg]] * [[Sigdís]] * [[Sigdóra]] * [[Sigfinna]] * [[Sigfríð]] * [[Sigfríður]] * [[Sigfúsína]] * [[Sigga]] * [[Siggerður]] * [[Siglinn]] * [[Sigmunda]] * [[Sigmundína]] * [[Signa (mannsnafn)|Signa]] * [[Signhild]] * [[Signhildur]] * [[Signý]] * [[Sigrid]] * [[Sigríður]] * [[Sigrík]] * [[Sigrún]] * [[Sigrúnhildur]] * [[Sigtryggvína]] * [[Sigurást]] * [[Sigurásta]] * [[Sigurbára]] * [[Sigurbirna]] * [[Sigurbjörg]] * [[Sigurbjört]] * [[Sigurborg]] * [[Sigurdís]] * [[Sigurdóra]] * [[Sigurdríf]] * [[Sigurdrífa]] * [[Sigurða]] * [[Sigurðína]] * [[Sigurey]] * [[Sigurfinna]] * [[Sigurfjóla]] * [[Sigurfljóð]] * [[Sigurfríð]] * [[Sigurgeira]] * [[Sigurgyða]] * [[Sigurhanna]] * [[Sigurhelga]] * [[Sigurhildur]] * [[Sigurína]] * [[Sigurjóa]] * [[Sigurjóna]] * [[Sigurlaug]] * [[Sigurleif]] * [[Sigurlilja]] * [[Sigurlinn]] * [[Sigurlín]] * [[Sigurlína]] * [[Sigurlöð]] * [[Sigurmey]] * [[Sigurmunda]] * [[Sigurnanna]] * [[Sigurný]] * [[Sigurósk]] * [[Sigurpála]] * [[Sigurpálína]] * [[Sigurragna]] * [[Sigurrós]] * [[Sigurrósa]] * [[Sigurrún]] * [[Sigursteina]] * [[Sigurunn]] * [[Sigurvaldína]] * [[Sigurvaldís]] * [[Sigurvarðína]] * [[Sigurveig]] * [[Sigurvina]] * [[Sigurþóra]] * [[Sigurþórunn]] * [[Sigvalda]] * [[Sigvaldína]] * [[Sigvarðína]] * [[Sigvöld]] * [[Sigyn (mannsnafn)|Sigyn]] * [[Sigþóra]] * [[Sigþrúður]] * [[Silfa]] * [[Silfá]] * [[Silfra (mannsnafn)|Silfra]] * [[Silfrún]] * [[Silfur (mannsnafn)|Silfur]] * [[Silja]] * [[Silka]] * [[Silkisif]] * [[Silla]] * [[Silley]] * [[Silpha]] * [[Silva]] * [[Silvana]] * [[Silvía]] * [[Sirí]] * [[Sirra]] * [[Sirrey]] * [[Sirrí]] * [[Sirrý]] * [[Sisa]] * [[Sissa]] * [[Siv]] * [[Sivía]] * [[Sía (mannsnafn)|Sía]] * [[Símona]] * [[Símonika]] * [[Símonía]] * [[Símonína]] * [[Sína]] * [[Sísí]] * [[Sísý]] * [[Síta]] * [[Sjana]] * [[Sjóborg]] * [[Sjöfn (mannanafn)|Sjöfn]] * [[Skaði (mannsnafn)|Skaði]] * [[Skafta]] * [[Skarlotta]] * [[Skarpheiður]] * [[Skjaldmey]] * [[Skólastíka]] * [[Skugga]] * [[Skuld (mannsnafn)|Skuld]] * [[Skúa]] * [[Skúla]] * [[Skúlína]] * [[Smíta]] * [[Snekkja]] * [[Snjáfríður]] * [[Snjáka]] * [[Snjálaug]] * [[Snjófríð]] * [[Snjófríður]] * [[Snjólaug]] * [[Snorra]] * [[Snót]] * [[Snæbirna]] * [[Snæbjörg]] * [[Snæbjört]] * [[Snæborg]] * [[Snæbrá]] * [[Snædís]] * [[Snæfríð]] * [[Snæfríður]] * [[Snælaug]] * [[Snærós]] * [[Snærún]] * [[Snæsól]] * [[Soffía]] * [[Soffý]] * [[Sofia]] * [[Sofie]] * [[Sofía (mannsnafn)|Sofía]] * [[Solveig]] * [[Sonja]] * [[Sonný]] * [[Sophia]] * [[Sophie]] * [[Sófía (mannsnafn)|Sófía]] * [[Sófonía]] * [[Sól (mannsnafn)|Sól]] * [[Sóla]] * [[Sólbjörg]] * [[Sólbjört]] * [[Sólborg]] * [[Sólbrá]] * [[Sólbráð]] * [[Sólbrún]] * [[Sóldís]] * [[Sóldögg (mannsnafn)|Sóldögg]] * [[Sóley (mannsnafn)|Sóley]] * [[Sólfríður]] * [[Sólgerður]] * [[Sólheiður]] * [[Sólhild]] * [[Sólhildur]] * [[Sólín]] * [[Sólkatla]] * [[Sóllilja]] * [[Sóllín]] * [[Sólný]] * [[Sólrós]] * [[Sólrún]] * [[Sólskríkja (mannsnafn)|Sólskríkja]] * [[Sólveig]] * [[Sólvör]] * [[Sónata (mannsnafn)|Sónata]] * [[Star (mannsnafn)|Star]] * [[Stasía]] * [[Stefana]] * [[Stefanía]] * [[Stefánný]] * [[Steina (nafn)|Steina]] * [[Steinbjörg]] * [[Steinborg]] * [[Steindís]] * [[Steindóra]] * [[Steiney]] * [[Steinfríður]] * [[Steingerður]] * [[Steinhildur]] * [[Steinína]] * [[Steinka]] * [[Steinlaug]] * [[Steinný]] * [[Steinríður]] * [[Steinrós]] * [[Steinrún]] * [[Steinsa]] * [[Steinunn]] * [[Steinvör]] * [[Steinþóra]] * [[Steinþórunn]] * [[Stella]] * [[Sterling]] * [[Stinne]] * [[Stígheiður]] * [[Stígrún]] * [[Stína]] * [[Stjarna (mannsnafn)|Stjarna]] * [[Stjarney]] * [[Stormey]] * [[Strympa (mannsnafn)|Strympa]] * [[Sturlína]] * [[Styrgerður]] * [[Sumarlaus]] * [[Sumarlilja]] * [[Sumarlín]] * [[Sumarlína]] * [[Sumarrós]] * [[Sunna]] * [[Sunnefa]] * [[Sunneva]] * [[Sunney]] * [[Sunniva]] * [[Sunníva]] * [[Susan]] * [[Susie]] * [[Súla (mannsnafn)|Súla]] * [[Súlamít]] * [[Súlíma]] * [[Súsan]] * [[Súsanna]] * [[Svafa]] * [[Svala (mannsnafn)|Svala]] * [[Svalrún]] * [[Svana]] * [[Svanbjörg]] * [[Svanbjört]] * [[Svanborg]] * [[Svandís]] * [[Svaney]] * [[Svanfríð]] * [[Svanfríður]] * [[Svanheiður]] * [[Svanhild]] * [[Svanhildur]] * [[Svanhvít]] * [[Svanlaug]] * [[Svanrós]] * [[Svanrún]] * [[Svaný]] * [[Svanþrúður]] * [[Svava]] * [[Svea]] * [[Sveina]] * [[Sveinbirna]] * [[Sveinbjörg]] * [[Sveinborg]] * [[Sveindís]] * [[Sveiney]] * [[Sveinfríður]] * [[Sveingerður]] * [[Sveinhildur]] * [[Sveininna]] * [[Sveinína]] * [[Sveinjóna]] * [[Sveinlaug]] * [[Sveinrós]] * [[Sveinrún]] * [[Sveinsína]] * [[Sveinveig]] * [[Sveiný]] * [[Svendís]] * [[Svenna]] * [[Sverrey]] * [[Sverrína]] * [[Svía]] * [[Svíalín]] * [[Sylgja]] * [[Sylva]] * [[Sylvia]] * [[Sylvía]] * [[Sylvör]] * [[Systa]] * [[Sýrný]] * [[Sýta]] * [[Sæbjörg]] * [[Sæbjört]] * [[Sæborg]] * [[Sæbrá]] * [[Sædís]] * [[Sædóra]] * [[Sæfinna]] * [[Sæfríður]] * [[Sæhildur]] * [[Sæla]] * [[Sælaug]] * [[Sælín]] * [[Sæma]] * [[Sæmey]] * [[Sæmunda]] * [[Sæmundína]] * [[Sæmundsína]] * [[Sæný]] * [[Særós]] * [[Særún]] * [[Sæsól]] * [[Sæunn]] * [[Sævör]] * [[Sölfína]] * [[Sölva]] * [[Sölvey]] * [[Sölvína]] * [[Sölvör]] * [[Sörína]] {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=12em}} * [[Tala (mannsnafn)|Tala]] * [[Talitha]] * [[Talía (nafn)|Talía]] * [[Tamar]] * [[Tamara]] * [[Tanía]] * [[Tanja]] * [[Tanya]] * [[Tara (mannsnafn)|Tara]] * [[Taríel]] * [[Tatiana]] * [[Tatía]] * [[Tatjana]] * [[Tea]] * [[Teitný]] * [[Tekla]] * [[Tekóa]] * [[Telekía]] * [[Telma]] * [[Tenchi]] * [[Tera]] * [[Teresa]] * [[Teresía]] * [[Tereza]] * [[Terra]] * [[Thalia]] * [[Thalía (mannsnafn)|Thalía]] * [[Thea]] * [[Theadóra]] * [[Thelma]] * [[Theodóra]] * [[Theódína]] * [[Theódóra]] * [[Theresa]] * [[Tildra (mannsnafn)|Tildra]] * [[Timótea]] * [[Tindra]] * [[Tinna (mannsnafn)|Tinna]] * [[Tirsa]] * [[Tía]] * [[Tíalilja]] * [[Tíbrá]] * [[Tína]] * [[Tobía]] * [[Todda]] * [[Togíana]] * [[Tomsína]] * [[Torbjörg]] * [[Torfey]] * [[Torfheiður]] * [[Torfhildur]] * [[Tormóna]] * [[Tóbý]] * [[Tófa (mannsnafn)|Tófa]] * [[Tóka]] * [[Tómasína]] * [[Tómína]] * [[Tóta]] * [[Tótla]] * [[Trausta]] * [[Tristana]] * [[Trína]] * [[Trú (mannsnafn)|Trú]] * [[Tryggva]] * [[Tryggvanía]] * [[Tryggveig]] * [[Tryggvína]] * [[Týra]] {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ugla (mannsnafn)|Ugla]] * [[Ulla]] * [[Una]] * [[Undína (mannsnafn)|Undína]] * [[Unna]] * [[Unnbjörg]] * [[Unndís]] * [[Unnfríður]] * [[Unnur]] * [[Unnvör]] * [[Urður (mannsnafn)|Urður]] * [[Ursula]] {{div col end}} == Ú == {{div col|colwidth=12em}} * [[Úa]] * [[Úlfa]] * [[Úlfdís]] * [[Úlfey]] * [[Úlfheiður]] * [[Úlfhildur]] * [[Úlfrún]] * [[Úlla]] * [[Úlrika]] * [[Úna]] * [[Úndína]] * [[Úranía]] * [[Úrsúla]] * [[Úrsúley]] {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=12em}} * [[Vagna]] * [[Vagnbjörg]] * [[Vagnborg]] * [[Vagnfríður]] * [[Vaka (mannsnafn)|Vaka]] * [[Vala]] * [[Valbjörg]] * [[Valbjörk]] * [[Valbjört]] * [[Valborg]] * [[Valda]] * [[Valdey]] * [[Valdheiður]] * [[Valdimara]] * [[Valdimaría]] * [[Valdína]] * [[Valdís]] * [[Valdný]] * [[Valentína]] * [[Valerí]] * [[Valería]] * [[Valey]] * [[Valfríður]] * [[Valgerða]] * [[Valgerður]] * [[Valgý]] * [[Valhildur]] * [[Valía]] * [[Valka]] * [[Valkyrja (mannsnafn)|Valkyrja]] * [[Vallý]] * [[Valný]] * [[Valrós]] * [[Valrún]] * [[Valva]] * [[Valý]] * [[Valþrúður]] * [[Vana]] * [[Vanadís]] * [[Vanda]] * [[Vanja]] * [[Varða (mannsnafn)|Varða]] * [[Vasilia]] * [[Vava]] * [[Vár (mannsnafn)|Vár]] * [[Vega]] * [[Vegmey]] * [[Veig]] * [[Veiga]] * [[Veigalín]] * [[Venedía]] * [[Venný]] * [[Venus (mannsnafn)|Venus]] * [[Vera (mannsnafn)|Vera]] * [[Verna]] * [[Veronica (mannsnafn)|Veronica]] * [[Veronika]] * [[Verónika]] * [[Veróníka]] * [[Veska]] * [[Vetrarrós]] * [[Vetrarsól]] * [[Vébjörg]] * [[Védís]] * [[Véfreyja]] * [[Végerður]] * [[Vélaug]] * [[Véný]] * [[Vibeka]] * [[Vibeke]] * [[Vibekka]] * [[Viborg (mannsnafn)|Viborg]] * [[Victoria (mannsnafn)|Victoria]] * [[Victoría]] * [[Viðbekka]] * [[Viðey (mannsnafn)|Viðey]] * [[Viðja (mannsnafn)|Viðja]] * [[Vigdís]] * [[Vigfríður]] * [[Vigfúsa]] * [[Vigfúsína]] * [[Vigga]] * [[Viglín]] * [[Viglís]] * [[Vigný]] * [[Viktoria]] * [[Viktoría]] * [[Vilbjörg]] * [[Vilborg]] * [[Vildís]] * [[Vilfríður]] * [[Vilgerður]] * [[Vilhelmína]] * [[Vilhjálmía]] * [[Vilhjálmína]] * [[Villa (mannsnafn)|Villa]] * [[Villidína]] * [[Villimey]] * [[Vilma]] * [[Vilmunda]] * [[Vilmundína]] * [[Vilný]] * [[Vin]] * [[Vinbjörg]] * [[Vinný]] * [[Vinsý]] * [[Vinvelína]] * [[Viola]] * [[Virginía (mannsnafn)|Virginía]] * [[Vivian]] * [[Víbeka]] * [[Víbekka]] * [[Víf]] * [[Vígborg]] * [[Vígdögg]] * [[Víggunnur]] * [[Víóla (mannsnafn)|Víóla]] * [[Víóletta]] * [[Vísa (mannsnafn)|Vísa]] * [[Víví]] * [[Von (mannsnafn)|Von]] * [[Voney]] * [[Vopna]] * [[Vordís]] * [[Vorsól]] * [[Værð]] * [[Vök (mannsnafn)|Vök]] * [[Völva (mannsnafn)|Völva]] {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=12em}} * [[Wala]] * [[Wanessa]] * [[Winter]] {{div col end}} == X == {{div col|colwidth=12em}} * [[Xenia]] * [[Xenía]] {{div col end}} == Y == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ylfa]] * [[Ylfur]] * [[Ylja]] * [[Ylva]] * [[Ynda]] * [[Yndís]] * [[Yngveldur]] * [[Ynja]] * [[Yrja]] * [[Yrkja]] * [[Yrsa]] {{div col end}} == Ý == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ýda]] * [[Ýja]] * [[Ýlfa]] * [[Ýma]] * [[Ýr (nafn)|Ýr]] * [[Ýri]] * [[Ýrr]] * [[Ýrún]] {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=12em}} * [[Zíta]] * [[Zoe]] * [[Zophanía]] * [[Zophía]] * [[Zulima]] {{div col end}} == Þ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Þalía]] * [[Þeba (mannsnafn)|Þeba]] * [[Þeódís]] * [[Þeódóra]] * [[Þingey (mannsnafn)|Þingey]] * [[Þjóðbjörg]] * [[Þjóðhildur]] * [[Þjóðlaug]] * [[Þoka (nafn)|Þoka]] * [[Þollríður]] * [[Þollý]] * [[Þorbera]] * [[Þorbirna]] * [[Þorbjörg]] * [[Þorbjörnsína]] * [[Þorborg]] * [[Þorbrá]] * [[Þorfinna]] * [[Þorfríður]] * [[Þorgeira]] * [[Þorgerður]] * [[Þorgilsína]] * [[Þorgríma]] * [[Þorkatla]] * [[Þorkelína]] * [[Þorkelsína]] * [[Þorlaug]] * [[Þorlákína]] * [[Þorláksía]] * [[Þorláksína]] * [[Þorleif]] * [[Þorleifína]] * [[Þorlfríður]] * [[Þorsteina]] * [[Þorsteinína]] * [[Þorsteinsa]] * [[Þorsteinsína]] * [[Þorsteinunn]] * [[Þorstína]] * [[Þorvalda]] * [[Þorvaldína]] * [[Þorvarðína]] * [[Þorvildur]] * [[Þóra]] * [[Þóranna]] * [[Þórarinna]] * [[Þórarna]] * [[Þórbjörg]] * [[Þórborg]] * [[Þórdís]] * [[Þórða]] * [[Þórelfa]] * [[Þórelfur]] * [[Þórey]] * [[Þórfríður]] * [[Þórgunna]] * [[Þórgunnur]] * [[Þórhalla]] * [[Þórhanna]] * [[Þórheiður]] * [[Þórhildur]] * [[Þórína]] * [[Þórkatla]] * [[Þórlaug]] * [[Þórleif]] * [[Þórlín]] * [[Þórlína]] * [[Þórmunda]] * [[Þórný]] * [[Þórodda]] * [[Þórólína]] * [[Þórríður]] * [[Þórrún]] * [[Þórsteina]] * [[Þórsteinunn]] * [[Þórstína]] * [[Þórunn]] * [[Þórunnbjörg]] * [[Þórunnborg]] * [[Þórveig]] * [[Þórvör]] * [[Þrá]] * [[Þruma (mannsnafn)|Þruma]] * [[Þrúða]] * [[Þrúður (mannsnafn)|Þrúður]] * [[Þula (mannsnafn)|Þula]] * [[Þura]] * [[Þurí]] * [[Þuríður]] * [[Þurý]] * [[Þúfa]] * [[Þyra]] * [[Þyrey]] * [[Þyri]] * [[Þyrí]] * [[Þyrnirós (mannsnafn)|Þyrnirós]] * [[Þýðrún]] * [[Þöll (mannsnafn)|Þöll]] {{div col end}} == Æ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ædís]] * [[Ægileif]] * [[Æja]] * [[Æsa]] * [[Æsgerður]] * [[Æska]] * [[Æstíva]] * [[Ævi]] * [[Æví]] * [[Ævör]] {{div col end}} == Ö == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ögmunda]] * [[Ögmundína]] * [[Ögn (mannsnafn)|Ögn]] * [[Ölrún]] * [[Ölveig]] * [[Ölvína]] * [[Öndís]] * [[Örbrún]] * [[Örk]] * [[Ösp (mannsnafn)|Ösp]] * [[Össuría]] * [[Össurína]] * [[Össurlína]] * [[Öxi (mannsnafn)|Öxi]] {{div col end}} == Athugasemdir == * ^NÍ merkir nafn sem finnst í ''Nöfnum Íslendinga'' (nýrri útgáfu) eftir Guðrún Kvaran. == Tengt efni == * [[Íslenskt mannsnafn]] * [[Listi yfir íslensk mannanöfn]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn?Stafrof=&Nafn=&Stulkur=on&Samthykkt=yes|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * [https://island.is/leit-i-mannanafnaskra "Leit í mannanafnaskrá"] Sótt 2. janúar 2025. * Guðrún Kvaran, ''Nöfn Íslendinga'' (ný útgáfa), Forlagið, 2011, ISBN 978-9979-53-546-1 [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn| ]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi|eiginnöfn kvenna]] [[Flokkur:Listar um samfélag og menningu|íslensk eiginnöfn kvenmanna]] dpc9crie0ihmfp5poaco809mgus4310 1958423 1958335 2026-04-01T06:47:34Z MáneyMánadóttir 103358 /* B */ 1958423 wikitext text/x-wiki {{efnisyfirlit til hægri}} Eftirfarandi er '''listi yfir íslensk [[eiginnafn|eiginnöfn]] [[kona|kvenna]]''': == A == {{div col|colwidth=12em}} * [[Aagot]]^NÍ * [[Aaliyah]] * [[Abba (nafn)|Abba]]^NÍ * [[Abel (mannsnafn)|Abel]] * [[Abela]]^NÍ * [[Abelína]]^NÍ * [[Abigael]]^NÍ * [[Abígael]]^NÍ * [[Ada]]^NÍ * [[Adda]]^NÍ * [[Addbjörg]]^NÍ * [[Addlaug]]^NÍ * [[Addú]] * [[Addý]]^NÍ * [[Adela]]^NÍ * [[Adele (mannsnafn)|Adele]] * [[Adelía]] * [[Adolfína]]^NÍ * [[Adriana]] * [[Adríana]] * [[Adríanna]] * [[Aðalbjörg]]^NÍ * [[Aðalbjört]]^NÍ * [[Aðalborg]]^NÍ * [[Aðaldís]]^NÍ * [[Aðaley]] * [[Aðalfríður]]^NÍ * [[Aðalgerður]]^NÍ * [[Aðalgunnur]]^NÍ * [[Aðalheiður]]^NÍ * [[Aðalrós]]^NÍ * [[Aðalsteina]]^NÍ * [[Aðalsteinunn]]^NÍ * [[Aðalveig]]^NÍ * [[Agata]]^NÍ * [[Agatha]]^NÍ * [[Agða]]^NÍ * [[Agga]]^NÍ * [[Agla]]^NÍ * [[Agna]]^NÍ * [[Agnborg]]^NÍ * [[Agnea]]^NÍ * [[Agnes (mannsnafn)|Agnes]]^NÍ * [[Agneta]]^NÍ * [[Agney]] * [[Agok]] * [[Ahelia]] * [[Aisha]] * [[Akira]] * [[Akurrós]]^NÍ * [[Alaía]] * [[Alanta]] * [[Alba]]^NÍ * [[Alberta (mannsnafn)|Alberta]]^NÍ * [[Albertina]]^NÍ * [[Albertína]]^NÍ * [[Albína]]^NÍ * [[Albjört]] * [[Alda (mannsnafn)|Alda]]^NÍ * [[Aldarrós]]^NÍ * [[Aldey]] * [[Aldinborg (nafn)|Aldinb^NÍorg]] * [[Aldinía]]^NÍ * [[Aldína]]^NÍ * [[Aldís]]^NÍ * [[Aldísa]]^NÍ * [[Aldný]]^NÍ * [[Alena]] * [[Aleta]]^NÍ * [[Aletta]]^NÍ * [[Alex]] * [[Alexa]]^NÍ * [[Alexandra]]^NÍ * [[Alexandría (mannsnafn)|Alexandría]]^NÍ * [[Alexandrína]]^NÍ * [[Alexia]] * [[Alexis]] * [[Alexía]]^NÍ * [[Alexína]]^NÍ * [[Alexstrasa]] * [[Alfa (mannsnafn)|Alfa]]^NÍ * [[Alfífa]]^NÍ * [[Alfoldína]]^NÍ * [[Alfreðsína]]^NÍ * [[Alfríður]]^NÍ * [[Algunda]]^NÍ * [[Alica]] * [[Alice]]^NÍ * [[Alida]]^NÍ * [[Alisa]] * [[Alía]] * [[Alíana]] * [[Alída]]^NÍ * [[Alífa]] * [[Alína]] * [[Alís]]^NÍ * [[Alísa]]^NÍ * [[Alíta]] * [[Alla]]^NÍ * [[Allaug]]^NÍ * [[Alleif]]^NÍ * [[Alleifa]]^NÍ * [[Allý]]^NÍ * [[Alma]]^NÍ * [[Alpa]] * [[Alparós (mannsnafn)|Alparós]] * [[Alríður]]^NÍ * [[Alrún]]^NÍ * [[Althea]] * [[Alva]]^NÍ * [[Alvilda]]^NÍ * [[Amadea]]^NÍ * [[Amal]]^NÍ * [[Amalía]]^NÍ * [[Amanda]]^NÍ * [[Amaníta]] * [[Amarie]] * [[Amelía]]^NÍ * [[Amilía]] * [[Amira]]^NÍ * [[Amía]] * [[Amína]] * [[Amíra]] * [[Amy]]^NÍ * [[Amý]]^NÍ * [[Ana]] * [[Anais]]^NÍ * [[Analía]]^NÍ * [[Anastasia (mannsnafn)|Anastasia]]^NÍ * [[Anastasía (mannsnafn)|Anastasía]]^NÍ * [[Andra]]^NÍ * [[Andrá]]^NÍ * [[Andrea]]^NÍ * [[Andresa]]^NÍ * [[Andresína]]^NÍ * [[Andría]]^NÍ * [[Andríana]]^NÍ * [[Andrína]]^NÍ * [[Anelía]]^NÍ * [[Anetta]]^NÍ * [[Angela]]^NÍ * [[Angelía]] * [[Angelíka]]^NÍ * [[Angelína]] * [[Anika]]^NÍ * [[Anita]]^NÍ * [[Anitta]]^NÍ * [[Anída]] * [[Aníka]]^NÍ * [[Anína]]^NÍ * [[Aníta]]^NÍ * [[Anja]]^NÍ * [[Ann]]^NÍ * [[Anna]]^NÍ * [[Annabella]]^NÍ * [[Annadís]]^NÍ * [[Annaína]]^NÍ * [[Annalisa]]^NÍ * [[Annalísa]]^NÍ * [[Annamaría]] * [[Annarósa]]^NÍ * [[Anne]]^NÍ * [[Annelí]] * [[Annetta]]^NÍ * [[Anney]]^NÍ * [[Annika]]^NÍ * [[Anní]]^NÍ * [[Annía]]^NÍ * [[Anníta]]^NÍ * [[Anný]]^NÍ * [[Anóra]] * [[Antonetta]]^NÍ * [[Antonía]]^NÍ * [[Anya]] * [[Appolína]]^NÍ * [[Apríl (mannsnafn)|Apríl]]^NÍ * [[Ara]]^NÍ * [[Arabella]]^NÍ * [[Araminta]] * [[Ardís]]^NÍ * [[Ardúlín]]^NÍ * [[Arelly]]^NÍ * [[Arey]]^NÍ * [[Arianna]] * [[Arinbjörg]]^NÍ * [[Aris]]^NÍ * [[Arisa]]^NÍ * [[Aría]] * [[Aríaðna]] * [[Aríana]] * [[Aríanna]]^NÍ * [[Aríel]] * [[Aríela]] * [[Aríella]]^NÍ * [[Arín]]^NÍ * [[Arína]]^NÍ * [[Arís]]^NÍ * [[Arja]] * [[Arkíta]] * [[Armenía (mannsnafn)|Armenía]]^NÍ * [[Arna]]^NÍ * [[Arnbjörg (mannsnafn)|Arnbjörg]]^NÍ * [[Arnborg]]^NÍ * [[Arndís]]^NÍ * [[Arnea]]^NÍ * [[Arneiður]]^NÍ * [[Arney]]^NÍ * [[Arnfinna]]^NÍ * [[Arnfríður]]^NÍ * [[Arngerður]]^NÍ * [[Arngríma]]^NÍ * [[Arngunn]]^NÍ * [[Arngunnur]]^NÍ * [[Arnheiður]]^NÍ * [[Arnhildur]]^NÍ * [[Arnika]]^NÍ * [[Arnkatla]]^NÍ * [[Arnlaug]]^NÍ * [[Arnleif]]^NÍ * [[Arnlín]]^NÍ * [[Arnljót]]^NÍ * [[Arnodda]]^NÍ * [[Arnóra]]^NÍ * [[Arnórína]]^NÍ * [[Arnrós]]^NÍ * [[Arnrún]]^NÍ * [[Arntinna]] * [[Arnþóra]]^NÍ * [[Arnþrúður]]^NÍ * [[Aronía]]^NÍ * [[Artemis (mannsnafn)|Artemis]] * [[Asía (mannsnafn)|Asía]]^NÍ * [[Asírí]]^NÍ * [[Askalín]] * [[Askja (mannsnafn)|Askja]]^NÍ * [[Assa (mannsnafn)|Assa]]^NÍ * [[Asta]]^NÍ * [[Astrid]]^NÍ * [[Astrónómía]]^NÍ * [[Atalía]] * [[Atena]]^NÍ * [[Atfriður]]^NÍ * [[Athena]]^NÍ * [[Atla]]^NÍ * [[Atlanta (mannsnafn)|Atlanta]]^NÍ * [[Auðbjörg]]^NÍ * [[Auðbjört]]^NÍ * [[Auðdís]]^NÍ * [[Auðhildur]]^NÍ * [[Auðlín]]^NÍ * [[Auðna]]^NÍ * [[Auðný]]^NÍ * [[Auðrún]]^NÍ * [[Auður (mannsnafn)|Auður]]^NÍ * [[Aurora]]^NÍ * [[Ava]] * [[Avantí]] * [[Avelin]] * [[Aveline]] * [[Avelín]] * [[Avía]] * [[Axelía]]^NÍ * [[Axelína]]^NÍ * [[Axelma]]^NÍ * [[Ayah]] * [[Aþena (mannsnafn)|Aþena]]^NÍ {{div col end}} == Á == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ágota]]^NÍ * [[Ágústa]]^NÍ * [[Ágústína]]^NÍ * [[Álaug]]^NÍ * [[Álfa]] * [[Álfdís]]^NÍ * [[Álfeiður]]^NÍ * [[Álfey]]^NÍ * [[Álfgerður]]^NÍ * [[Álfheiður]]^NÍ * [[Álfhildur]]^NÍ * [[Álfrós]] * [[Álfrún]]^NÍ * [[Álfsdís]]^NÍ * [[Álfsól]]^NÍ * [[Álöf]]^NÍ * [[Ára]] * [[Árbjörg]]^NÍ * [[Árbjört]]^NÍ * [[Árborg (mannsnafn)|Árborg]]^NÍ * [[Árbót]]^NÍ * [[Árdís]]^NÍ * [[Árelía]]^NÍ * [[Árey]] * [[Árilía]]^NÍ * [[Árlaug]]^NÍ * [[Ármanía]]^NÍ * [[Ármanna]]^NÍ * [[Ármannía]]^NÍ * [[Ármey]]^NÍ * [[Árna]]^NÍ * [[Árnanía]]^NÍ * [[Árndís]]^NÍ * [[Árnetta]]^NÍ * [[Árney]]^NÍ * [[Árnheiður]]^NÍ * [[Árninna]]^NÍ * [[Árnía]]^NÍ * [[Árnína]]^NÍ * [[Árnný]]^NÍ * [[Árný]]^NÍ * [[Áróra]]^NÍ * [[Ársól]]^NÍ * [[Ársæl]]^NÍ * [[Árún]]^NÍ * [[Árveig]]^NÍ * [[Árvök]]^NÍ * [[Árþóra]]^NÍ * [[Ása]]^NÍ * [[Ásbjörg]]^NÍ * [[Ásborg]]^NÍ * [[Ásdís]]^NÍ * [[Ásfríður]]^NÍ * [[Ásgeira]]^NÍ * [[Ásgerður]]^NÍ * [[Áshildur]]^NÍ * [[Áskatla]]^NÍ * [[Ásla]]^NÍ * [[Áslaug]]^NÍ * [[Ásleif]]^NÍ * [[Ásmunda]]^NÍ * [[Ásný]]^NÍ * [[Ásrós]]^NÍ * [[Ásrún]]^NÍ * [[Ást (mannsnafn)|Ást]] * [[Ásta]]^NÍ * [[Ástbjörg]]^NÍ * [[Ástbjört]]^NÍ * [[Ástborg]] * [[Ástdís]]^NÍ * [[Ástey]] * [[Ástfinna]]^NÍ * [[Ástfríður]]^NÍ * [[Ástgerður]]^NÍ * [[Ástheiður]]^NÍ * [[Ásthildur]]^NÍ * [[Ástína]]^NÍ * [[Ástlaug]]^NÍ * [[Ástmarý]] * [[Ástmunda]]^NÍ * [[Ástný]]^NÍ * [[Ástríður]]^NÍ * [[Ástrós]]^NÍ * [[Ástrún]]^NÍ * [[Ástveig]]^NÍ * [[Ástý]] * [[Ástþóra]]^NÍ * [[Ástþórunn]]^NÍ * [[Ástþrúður]]^NÍ * [[Ásvör]]^NÍ * [[Ásynja (mannsnafn)|Ásynja]] * [[Ásþrúður]]^NÍ {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=12em}} * [[Baldey]]^NÍ * [[Baldína]]^NÍ * [[Baldrún]]^NÍ * [[Baldursbrá (mannsnafn)|Baldursbrá]]^NÍ * [[Baldvina]]^NÍ * [[Baldvinía]]^NÍ * [[Barbara]]^NÍ * [[Barbára]]^NÍ * [[Bassí]]^NÍ * [[Batanía]]^NÍ * [[Baþónía]]^NÍ * [[Bábó]] * [[Bára]]^NÍ * [[Bárðdís]]^NÍ * [[Bárðlína]]^NÍ * [[Bárðný]]^NÍ * [[Beata]]^NÍ * [[Bebba]] * [[Bedína]]^NÍ * [[Begga]]^NÍ * [[Bekkhildur]]^NÍ * [[Belinda]]^NÍ * [[Bella]]^NÍ * [[Benedikta]]^NÍ * [[Benediktína]]^NÍ * [[Bengta]]^NÍ * [[Benidikta]] * [[Benía]]^NÍ * [[Beníta]]^NÍ * [[Benjamína]]^NÍ * [[Benna]]^NÍ * [[Benney]]^NÍ * [[Benný]]^NÍ * [[Benónía]]^NÍ * [[Bensína]]^NÍ * [[Benta]]^NÍ * [[Bentey]]^NÍ * [[Bentína]]^NÍ * [[Bera (nafn)|Bera]]^NÍ * [[Berga]]^NÍ * [[Bergdís]]^NÍ * [[Bergdögg]]^NÍ * [[Bergey]]^NÍ * [[Bergfríður]]^NÍ * [[Bergheiður]]^NÍ * [[Berghildur]]^NÍ * [[Bergína]]^NÍ * [[Berglaug]]^NÍ * [[Berglind]]^NÍ * [[Berglín]]^NÍ * [[Berglína]]^NÍ * [[Bergljót]]^NÍ * [[Bergmannía]] * [[Bergmunda]]^NÍ * [[Bergný]]^NÍ * [[Bergrán]]^NÍ * [[Bergrín]]^NÍ * [[Bergrós]]^NÍ * [[Bergrún]]^NÍ * [[Bergsteina]]^NÍ * [[Bergsteinunn]]^NÍ * [[Bergsveina]]^NÍ * [[Bergveig]]^NÍ * [[Bergvina]]^NÍ * [[Bergþóra]]^NÍ * [[Bergþrúður]]^NÍ * [[Berit]]^NÍ * [[Bernadette]] * [[Bernharðína]]^NÍ * [[Bernódía]]^NÍ * [[Bernólína]]^NÍ * [[Bersabe]]^NÍ * [[Berta]]^NÍ * [[Bertha]]^NÍ * [[Bertína]]^NÍ * [[Bertmarí]] * [[Bessa]]^NÍ * [[Bessí]]^NÍ * [[Bessý]]^NÍ * [[Bestla (mannsnafn)|Bestla]]^NÍ * [[Beta (mannsnafn)|Beta]]^NÍ * [[Betanía]]^NÍ * [[Beth]] * [[Betsý]]^NÍ * [[Betta]]^NÍ * [[Bettina]]^NÍ * [[Bettína]]^NÍ * [[Bettý]]^NÍ * [[Betúelína]]^NÍ * [[Betzý]]^NÍ * [[Bibíana]]^NÍ * [[Bil (mannanafn)|Bil]]^NÍ * [[Binna]]^NÍ * [[Binný]]^NÍ * [[Birgit]]^NÍ * [[Birgitta]]^NÍ * [[Birgný]]^NÍ * [[Birna (nafn)|Birna]]^NÍ * [[Birta (mannsnafn)|Birta]]^NÍ * [[Birtna]]^NÍ * [[Bíbí]]^NÍ * [[Bína]]^NÍ * [[Bjargdís]]^NÍ * [[Bjargey]]^NÍ * [[Bjargheiður]]^NÍ * [[Bjarghildur]]^NÍ * [[Bjarglaug]]^NÍ * [[Bjarglind]]^NÍ * [[Bjarkey]]^NÍ * [[Bjarklind]]^NÍ * [[Bjarma]]^NÍ * [[Bjarna]]^NÍ * [[Bjarnasigrún]]^NÍ * [[Bjarnasína]]^NÍ * [[Bjarnaþórey]]^NÍ * [[Bjarndís]]^NÍ * [[Bjarney]]^NÍ * [[Bjarnfríður]]^NÍ * [[Bjarngerður]]^NÍ * [[Bjarnheiður]]^NÍ * [[Bjarnhildur]]^NÍ * [[Bjarnína]]^NÍ * [[Bjarnlaug]]^NÍ * [[Bjarnlín]]^NÍ * [[Bjarnný]]^NÍ * [[Bjarnónía]]^NÍ * [[Bjarnrós]] * [[Bjarnrún]]^NÍ * [[Bjarnveig]]^NÍ * [[Bjarný]]^NÍ * [[Bjarnþóra]]^NÍ * [[Bjarnþrúður]]^NÍ * [[Bjartdís]] * [[Bjartey]]^NÍ * [[Bjartmey]]^NÍ * [[Björg]]^NÍ * [[Björgey]] * [[Björgheiður]]^NÍ * [[Björghildur]]^NÍ * [[Björgólína]]^NÍ * [[Björgvina]]^NÍ * [[Björk (mannsnafn)|Björk]]^NÍ * [[Björndís]]^NÍ * [[Björney]]^NÍ * [[Björnfríður]]^NÍ * [[Björnína]]^NÍ * [[Björnlaug]]^NÍ * [[Björnlín]]^NÍ * [[Björnónía]]^NÍ * [[Björnveig]]^NÍ * [[Björný]]^NÍ * [[Björt]]^NÍ * [[Blaka]]^NÍ * [[Blanka]]^NÍ * [[Blanzeflór]]^NÍ * [[Bláey]]^NÍ * [[Bláklukka (mannsnafn)|Bláklukka]] * [[Blíða]]^NÍ * [[Blín]] * [[Blómey]]^NÍ * [[Blómhvít]]^NÍ * [[Blómlaug]]^NÍ * [[Blædís]]^NÍ * [[Blær]]^NÍ * [[Bobba]] * [[Bodil]]^NÍ * [[Boga]]^NÍ * [[Bogdís]]^NÍ * [[Bogey]]^NÍ * [[Bogga]]^NÍ * [[Boghildur]]^NÍ * [[Borg (mannsnafn)|Borg]]^NÍ * [[Borga]]^NÍ * [[Borgdís]]^NÍ * [[Borghild]] * [[Borghildur]]^NÍ * [[Borgný]]^NÍ * [[Borgrún]]^NÍ * [[Borgþóra]]^NÍ * [[Botnía (mannsnafn)|Botnía]] * [[Bóel]]^NÍ * [[Bóletta]]^NÍ * [[Bót]]^NÍ * [[Bóthildur]]^NÍ * [[Braga (mannsnafn)|Braga]]^NÍ * [[Braghildur]]^NÍ * [[Branddís]]^NÍ * [[Brandís]]^NÍ * [[Brandþrúður]]^NÍ * [[Brá]]^NÍ * [[Brák]]^NÍ * [[Brettefa]]^NÍ * [[Bretteva]]^NÍ * [[Briet]] * [[Brigget]]^NÍ * [[Brigida]]^NÍ * [[Brigit]]^NÍ * [[Brigitta]]^NÍ * [[Brim (mannsnafn)|Brim]] * [[Brimdís]]^NÍ * [[Brimey]] * [[Brimhildur]]^NÍ * [[Brimrún]]^NÍ * [[Brit]]^NÍ * [[Britt]]^NÍ * [[Britta]]^NÍ * [[Bría]] * [[Bríana]]^NÍ * [[Bríanna]]^NÍ * [[Bríet (mannsnafn)|Bríet]]^NÍ * [[Broteva]]^NÍ * [[Brúney]]^NÍ * [[Bryndís]]^NÍ * [[Brynfríður]]^NÍ * [[Bryngerður]]^NÍ * [[Brynheiður]]^NÍ * [[Brynhildur]]^NÍ * [[Brynja (nafn)|Brynja]]^NÍ * [[Brynjólfína]]^NÍ * [[Brynjólfsína]]^NÍ * [[Brynný]]^NÍ * [[Brynveig]]^NÍ * [[Brynylfa]] * [[Bubba]]^NÍ * [[Buffý]] * [[Burkney]]^NÍ * [[Bylgja (mannsnafn)|Bylgja]]^NÍ * [[Böðvarrún]]^NÍ * [[Böðvína]]^NÍ {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=12em}} * [[Camilla]] * [[Caritas]] * [[Carla]] * [[Carmen]] * [[Casandra]] * [[Cathinca]] * [[Cecilia]] * [[Cecilía]] * [[Celina]] * [[Ceres (mannsnafn)|Ceres]] * [[Charlotta]] * [[Charlotte (mannsnafn)|Charlotte]] * [[Chloé]] * [[Chrissie]] * [[Christa]] * [[Christel]] * [[Christina]] * [[Christine]] * [[Clara]] * [[Cleopatra (mannsnafn)|Cleopatra]] {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=12em}} * [[Dadda]] * [[Daða]] * [[Daðey]] * [[Daðína]] * [[Daðný]] * [[Dagbjörg]] * [[Dagbjört]] * [[Dagfinna]] * [[Dagfríður]] * [[Dagga]] * [[Daggrós]] * [[Dagheiður]] * [[Dagmar]] * [[Dagmey]] * [[Dagný]] * [[Dagrún]] * [[Dalbjörk]] * [[Daldís]] * [[Daley]] * [[Dalía]] * [[Dalíla]] * [[Dalla]] * [[Dallilja]] * [[Dalrós]] * [[Dalrún]] * [[Dana]] * [[Danbjörg]] * [[Daney]] * [[Danfríður]] * [[Danheiður]] * [[Danhildur]] * [[Dania]] * [[Danía]] * [[Daníela]] * [[Daníelía]] * [[Daníelína]] * [[Daníella]] * [[Danlína]] * [[Dara]] * [[Daría]] * [[Davíða]] * [[Davíðína]] * [[Dawn]] * [[Dáð]] * [[Debora]] * [[Debóra]] * [[Deda]] * [[Degen]] * [[Delía]] * [[Dendý]] * [[Denný]] * [[Diana]] * [[Didda (mannsnafn)|Didda]] * [[Diðrika]] * [[Dilja]] * [[Diljá]] * [[Dilla]] * [[Dillý]] * [[Dimma (mannsnafn)|Dimma]] * [[Dimmblá]] * [[Dimmey]] * [[Dissý]] * [[Día]] * [[Díana (mannsnafn)|Díana]] * [[Díanna]] * [[Dídí]] * [[Díma]] * [[Dína]] * [[Dípa]] * [[Dís (mannsnafn)|Dís]] * [[Dísa]] * [[Dísella]] * [[Dodda]] * [[Dollý (mannsnafn)|Dollý]] * [[Dolma]] * [[Donna]] * [[Dordía]] * [[Doris]] * [[Dorothea]] * [[Dóa]] * [[Dómhildur]] * [[Dóra]] * [[Dórdís]] * [[Dórey]] * [[Dórhildur]] * [[Dóris]] * [[Dórothea]] * [[Dórótea]] * [[Dóróthe]] * [[Dóróthea]] * [[Dóróþea]] * [[Dósóþea]] * [[Drauma]] * [[Draumey]] * [[Draumrún]] * [[Drisjana]] * [[Drífa]] * [[Drísíana]] * [[Droplaug]] * [[Drótt]] * [[Drysíana]] * [[Dröfn]] * [[Dúa]] * [[Dúfa (nafn)|Dúfa]] * [[Dúna]] * [[Dúnna]] * [[Dúrra (mannsnafn)|Dúrra]] * [[Dyljá]] * [[Dynja]] * [[Dýrborg]] * [[Dýrfinna]] * [[Dýrlaug]] * [[Dýrleif]] * [[Dýrley]] * [[Dýrólína]] * [[Dýrunn]] * [[Dýrvin]] * [[Dæja]] * [[Dögg (nafn)|Dögg]] * [[Dögun (mannsnafn)|Dögun]] {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ebba]] * [[Ebbertsína]] * [[Ebonney]] * [[Edda (mannsnafn)|Edda]] * [[Eddý]] * [[Edel]] * [[Eden (mannsnafn)|Eden]] * [[Edil]] * [[Edit]] * [[Edith]] * [[Edla]] * [[Edna]] * [[Eðalrein]] * [[Eðna]] * [[Eðvaldína]] * [[Eðvarðsína]] * [[Efemia]] * [[Efemía]] * [[Egedia]] * [[Egedía]] * [[Eggertína]] * [[Eggertsína]] * [[Eggrún]] * [[Eggþóra]] * [[Egidía]] * [[Egilína]] * [[Egillína]] * [[Egilsína]] * [[Egla (mannsnafn)|Egla]] * [[Eia]] * [[Eidís]] * [[Eiðbjörg]] * [[Eiðný]] * [[Eiðunn]] * [[Eiðvör]] * [[Eigrét]] * [[Eik (mannsnafn)|Eik]] * [[Eileif]] * [[Eileiþía]] * [[Eilíf]] * [[Eina]] * [[Einara]] * [[Einarbjörg]] * [[Einarðína]] * [[Einarína]] * [[Einarlína]] * [[Einarsína]] * [[Einbjörg]] * [[Eindís]] * [[Einey]] * [[Einfríður]] * [[Einhildur]] * [[Einína]] * [[Einrós]] * [[Einrún]] * [[Einsa]] * [[Einstínveig]] * [[Eir (mannsnafn)|Eir]] * [[Eirdís]] * [[Eirfinna]] * [[Eiríka]] * [[Eiríksína]] * [[Eirný]] * [[Eirún]] * [[Eiva]] * [[Eivör]] * [[Ektalína]] * [[Elba (mannsnafn)|Elba]] * [[Eldbjörg]] * [[Eldborg (mannsnafn)|Eldborg]] * [[Elddís]] * [[Eldey (mannsnafn)|Eldey]] * [[Eldlilja (mannsnafn)|Eldlilja]] * [[Eldmey]] * [[Eldrós]] * [[Eldrún]] * [[Eldþóra]] * [[Elea]] * [[Eleana]] * [[Eleina]] * [[Elektra (nafn)|Elektra]] * [[Elena]] * [[Elená]] * [[Elenborg]] * [[Elenora]] * [[Elenóra]] * [[Eleonora]] * [[Eleónóra]] * [[Elfa]] * [[Elfríð]] * [[Elfur]] * [[Elheiður]] * [[Elika]] * [[Elina]] * [[Elinbjört]] * [[Elinborg]] * [[Elinóra]] * [[Elinrós]] * [[Elisabet]] * [[Elisabeth]] * [[Elise]] * [[Elizabet]] * [[Elizabeth]] * [[Elía (mannsnafn)|Elía]] * [[Elíana]] * [[Elíanna]] * [[Elíasína]] * [[Elímunda]] * [[Elín]] * [[Elína]] * [[Elíná]] * [[Elínbet]] * [[Elínbjörg]] * [[Elínbjört]] * [[Elínborg]] * [[Elíndís]] * [[Elíngunn]] * [[Elíngunnur]] * [[Elínheiður]] * [[Elínora]] * [[Elínóra]] * [[Elínrós]] * [[Elínveig]] * [[Elírós]] * [[Elís (mannsnafn)|Elís]] * [[Elísa]] * [[Elísabet]] * [[Elísabeth]] * [[Elísabjörg]] * [[Elíveig]] * [[Elíza]] * [[Elízabet]] * [[Elja]] * [[Elka]] * [[Ella]] * [[Ellen]] * [[Elley]] * [[Ellisif]] * [[Ellín]] * [[Elly]] * [[Ellý]] * [[Elma]] * [[Elna]] * [[Elsa]] * [[Elsabet]] * [[Elsabjörg]] * [[Elser]] * [[Elsie]] * [[Elsí]] * [[Elspa]] * [[Elsý]] * [[Elúlía]] * [[Elva]] * [[Elvi]] * [[Elvira]] * [[Elví]] * [[Elvíra]] * [[Elvur]] * [[Elvý]] * [[Elvör]] * [[Emanúela]] * [[Embla (mannsnafn)|Embla]] * [[Emelí]] * [[Emelía]] * [[Emelíana]] * [[Emelína]] * [[Emely]] * [[Emelý]] * [[Emeralda]] * [[Emerentíana]] * [[Emhild]] * [[Emi]] * [[Emilí]] * [[Emilía]] * [[Emilíana]] * [[Emilíanna]] * [[Emilína]] * [[Emilý]] * [[Emma]] * [[Emmý]] * [[Emý]] * [[Enea]] * [[Eneasa]] * [[Eneka]] * [[Engilberta]] * [[Engilbertína]] * [[Engilbjörg]] * [[Engilbjört]] * [[Engilborg]] * [[Engilfríður]] * [[Engilgerður]] * [[Engilmaría]] * [[Engilráð]] * [[Engilrós]] * [[Engla]] * [[Engley]] * [[Enika]] * [[Eníta]] * [[Enja]] * [[Enóla]] * [[Enya (mannsnafn)|Enya]] * [[Epifanía]] * [[Eres]] * [[Erica (mannsnafn)|Erica]] * [[Erika]] * [[Erin]] * [[Erla]] * [[Erlen]] * [[Erlenda]] * [[Erlendína]] * [[Erlendsína]] * [[Erlinda]] * [[Erlín]] * [[Erlína]] * [[Ermenga]] * [[Erna]] * [[Erykah]] * [[Esí]] * [[Esja (nafn)|Esja]] * [[Eskja]] * [[Esmeralda]] * [[Estel]] * [[Ester]] * [[Esther]] * [[Estiva]] * [[Estífa]] * [[Estíva]] * [[Ethel]] * [[Etilríður]] * [[Etna (mannsnafn)|Etna]] * [[Eufemia]] * [[Eufemía]] * [[Eugenia]] * [[Eugenía]] * [[Eulalía]] * [[Eva (mannsnafn)|Eva]] * [[Evelía]] * [[Evelyn]] * [[Evey]] * [[Evfemía]] * [[Evgenia]] * [[Evgenía]] * [[Evin]] * [[Evíta]] * [[Evlalía]] * [[Evsebía]] * [[Ey (mannsnafn)|Ey]] * [[Eybjörg]] * [[Eybjört]] * [[Eyborg]] * [[Eydís]] * [[Eyð]] * [[Eyðdís]] * [[Eyfríður]] * [[Eygerður]] * [[Eygló]] * [[Eygrét]] * [[Eyhildur]] * [[Eyja (mannsnafn)|Eyja]] * [[Eyjalín]] * [[Eyjólfa]] * [[Eyjólfína]] * [[Eyjólflína]] * [[Eyjólfsína]] * [[Eyleif]] * [[Eyleifína]] * [[Eylín]] * [[Eylína]] * [[Eyrarrós (mannsnafn)|Eyrarrós]] * [[Eyríður]] * [[Eyrós]] * [[Eyrún]] * [[Eyva]] * [[Eyveig]] * [[Eyvindína]] * [[Eyvör]] * [[Eyþóra]] * [[Eyþrúður]] {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=12em}} * [[Fanndís]] * [[Fanney]] * [[Fannhvít]] * [[Fannlaug]] * [[Fanny]] * [[Fanný]] * [[Febína]] * [[Febrún]] * [[Feldís]] * [[Fema]] * [[Ferdína]] * [[Fernandína]] * [[Fides]] * [[Filipía]] * [[Filippa]] * [[Filippía]] * [[Finna]] * [[Finnbjörg]] * [[Finnbjörk]] * [[Finnboga]] * [[Finnborg]] * [[Finndís]] * [[Finney]] * [[Finnfríður]] * [[Finnlaug]] * [[Finnrós]] * [[Finnsína]] * [[Finnþóra]] * [[Fía]] * [[Fíasól]] * [[Fídes]] * [[Fídís]] * [[Fífa (mannsnafn)|Fífa]] * [[Fíóna]] * [[Fjalldís]] * [[Fjalley]] * [[Fjara (mannsnafn)|Fjara]] * [[Fjóla]] * [[Flosrún]] * [[Flóra (nafn)|Flóra]] * [[Flóredína]] * [[Flórentía]] * [[Flórentína]] * [[Flórída (mannsnafn)|Flórída]] * [[Fold]] * [[Folda]] * [[Franka]] * [[Fransiska]] * [[Franzisca]] * [[Franziska]] * [[Frán]] * [[Fregn]] * [[Freya (mannsnafn)|Freya]] * [[Freydís]] * [[Freygerður]] * [[Freyja (mannsnafn)|Freyja]] * [[Freylaug]] * [[Freyleif]] * [[Frida]] * [[Friðbjörg]] * [[Friðbjörk]] * [[Friðbjört]] * [[Friðborg]] * [[Friðdís]] * [[Friðdóra]] * [[Friðey]] * [[Friðfinna]] * [[Friðfríður]] * [[Friðgerður]] * [[Friðjóna]] * [[Friðlaug]] * [[Friðleif]] * [[Friðlín]] * [[Friðlína]] * [[Friðmey]] * [[Friðný]] * [[Friðrika]] * [[Friðrikka]] * [[Friðrós]] * [[Friðrún]] * [[Friðsemd]] * [[Friðveig]] * [[Friðvör]] * [[Friðþóra]] * [[Frigg (mannsnafn)|Frigg]] * [[Fríða]] * [[Fríður]] * [[Frímannía]] * [[Frostrós]] * [[Fróðný]] * [[Frugit]] * [[Frumrósa]] * [[Frúgit]] * [[Fura (mannsnafn)|Fura]] * [[Fævý]] * [[Föld]] * [[Fönn]] {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=12em}} * [[Gabriela]] * [[Gabriella]] * [[Gabríela]] * [[Gabríella]] * [[Gabríerla]] * [[Gaja (mannsnafn)|Gaja]] * [[Ganna]] * [[Garbó]] * [[Garða]] * [[Gauja]] * [[Gauthildur]] * [[Gára]] * [[Gefjun (mannsnafn)|Gefjun]] * [[Gefn]] * [[Geira]] * [[Geirbjörg]] * [[Geirborg]] * [[Geirdís]] * [[Geirfinna]] * [[Geirfríður]] * [[Geirhildur]] * [[Geirína]] * [[Geirlaug]] * [[Geirlína]] * [[Geirlöð]] * [[Geirný]] * [[Geirríður]] * [[Geirrún]] * [[Geirþóra]] * [[Geirþrúður]] * [[Georgía (mannsnafn)|Georgía]] * [[Georgína]] * [[Gerða]] * [[Gerður]] * [[Gestfríður]] * [[Gestheiður]] * [[Gestína]] * [[Gestný]] * [[Gestrún]] * [[Gilla]] * [[Gillý]] * [[Gilslaug]] * [[Gissunn]] * [[Gissurína]] * [[Gía]] * [[Gígí]] * [[Gígja]] * [[Gísela]] * [[Gísella]] * [[Gísla]] * [[Gíslalína]] * [[Gíslanna]] * [[Gísley]] * [[Gíslheiður]] * [[Gíslíana]] * [[Gíslín]] * [[Gíslína]] * [[Gísllaug]] * [[Gíslný]] * [[Gíslólína]] * [[Gíslrún]] * [[Gíslunn]] * [[Gíta]] * [[Gjaflaug]] * [[Gjóska (mannsnafn)|Gjóska]] * [[Gjöll]] * [[Gleymmérei]] * [[Gloría]] * [[Gloríant]] * [[Gló]] * [[Glóa]] * [[Glóbjört]] * [[Glódís]] * [[Glóð]] * [[Glóey (nafn)|Glóey]] * [[Glóeý]] * [[Glytta (mannsnafn)|Glytta]] * [[Gná (mannsnafn)|Gná]] * [[Gnádís]] * [[Goðmunda]] * [[Gola]] * [[Gottfreða]] * [[Gottfreðlína]] * [[Góa (mannsnafn)|Góa]] * [[Gógó]] * [[Gratíana]] * [[Grein (mannsnafn)|Grein]] * [[Gret]] * [[Greta]] * [[Grethe]] * [[Grélöð]] * [[Grét]] * [[Gréta]] * [[Gríma (mannsnafn)|Gríma]] * [[Grímbjörg]] * [[Grímea]] * [[Grímey]] * [[Grímheiður]] * [[Grímhildur]] * [[Grímlaug]] * [[Gríshildur]] * [[Gró (mannsnafn)|Gró]] * [[Gróa]] * [[Grótta (mannsnafn)|Grótta]] * [[Guðanna]] * [[Guðarnleif]] * [[Guðberta]] * [[Guðbet]] * [[Guðbil]] * [[Guðbirna]] * [[Guðbjartsína]] * [[Guðbjörg]] * [[Guðbjört]] * [[Guðborg]] * [[Guðbranda]] * [[Guðbrandína]] * [[Guðdís]] * [[Guðfinna]] * [[Guðfríður]] * [[Guðjóna]] * [[Guðjónía]] * [[Guðjónína]] * [[Guðjónsína]] * [[Guðjóný]] * [[Guðlaug]] * [[Guðleif]] * [[Guðlín]] * [[Guðlína]] * [[Guðmannía]] * [[Guðmey]] * [[Guðmund]] * [[Guðmunda]] * [[Guðmundía]] * [[Guðmundína]] * [[Guðmundsína]] * [[Guðna]] * [[Guðný]] * [[Guðríður]] * [[Guðrún]] * [[Guðrúnbjörg]] * [[Guðsteina]] * [[Guðsteinn]] * [[Guðvaldína]] * [[Guðveig]] * [[Guðvina]] * [[Guja]] * [[Gulla]] * [[Gullbrá (mannsnafn)|Gullbrá]] * [[Gullveig]] * [[Gullý]] * [[Gumma]] * [[Gunilla]] * [[Gunna]] * [[Gunnarína]] * [[Gunnbjörg]] * [[Gunnbjört]] * [[Gunnborg]] * [[Gunndís]] * [[Gunndóra]] * [[Gunnella]] * [[Gunnfinna]] * [[Gunnfríður]] * [[Gunnharða]] * [[Gunnheiður]] * [[Gunnhildur]] * [[Gunnína]] * [[Gunnjóna]] * [[Gunnlaug]] * [[Gunnleif]] * [[Gunnlöð]] * [[Gunnrún]] * [[Gunnrúna]] * [[Gunnur]] * [[Gunnveig]] * [[Gunnvör]] * [[Gunný]] * [[Gunnþóra]] * [[Gunnþórunn]] * [[Guría]] * [[Gurrý]] * [[Gúa]] * [[Gúníta]] * [[Gúrí]] * [[Gústa]] * [[Gústafa]] * [[Gyða]] * [[Gyðja (mannsnafn)|Gyðja]] * [[Gyðríður]] * [[Gyríður]] * [[Gytta]] * [[Gýríður]] * [[Gæfa]] * [[Gæflaug]] {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=12em}} * [[Hadda]] * [[Haddý]] * [[Hafalda]] * [[Hafbjörg]] * [[Hafborg]] * [[Hafdís]] * [[Hafey]] * [[Haffý]] * [[Hafliða]] * [[Hafliðína]] * [[Haflína]] * [[Hafný]] * [[Hafrós]] * [[Hafrún]] * [[Hafsól]] * [[Hafsteina]] * [[Hafþóra]] * [[Hagar (mannsnafn)|Hagar]] * [[Halla]] * [[Hallbera]] * [[Hallbjörg]] * [[Hallborg]] * [[Halldís]] * [[Halldóra]] * [[Halley]] * [[Hallfríður]] * [[Hallgerður]] * [[Hallgríma]] * [[Hallgrímína]] * [[Hallgrímsína]] * [[Hallgunnur]] * [[Hallkatla]] * [[Hallný]] * [[Hallótta]] * [[Hallrún]] * [[Hallveig]] * [[Hallvör]] * [[Hamína]] * [[Hanna]] * [[Hannah]] * [[Hannesína]] * [[Hanney]] * [[Hannína]] * [[Hannveig]] * [[Hanný]] * [[Hansa]] * [[Hansborg]] * [[Hansfríður]] * [[Hansína]] * [[Haralda]] * [[Haraldína]] * [[Haraldsína]] * [[Harða]] * [[Harley]] * [[Harne]] * [[Harpa (mannsnafn)|Harpa]] * [[Hauður]] * [[Haukrún]] * [[Hákonía]] * [[Hálfdanía]] * [[Hávarðína]] * [[Heba (mannsnafn)|Heba]] * [[Hebba]] * [[Hedda]] * [[Hedí]] * [[Heida]] * [[Heidi]] * [[Heiða]] * [[Heiðbjörg]] * [[Heiðbjörk]] * [[Heiðbjört]] * [[Heiðbrá]] * [[Heiðdís]] * [[Heiðlaug]] * [[Heiðlóa (nafn)|Heiðlóa]] * [[Heiðný]] * [[Heiðrós]] * [[Heiðrún]] * [[Heiður]] * [[Heiðveig]] * [[Heiðvíg]] * [[Heimlaug]] * [[Hekla (mannsnafn)|Hekla]] * [[Helen]] * [[Helena (mannsnafn)|Helena]] * [[Helga]] * [[Helganna]] * [[Helgey]] * [[Heli]] * [[Hella (mannsnafn)|Hella]] * [[Helma]] * [[Hendrikka]] * [[Henný]] * [[Henrietta]] * [[Henrika]] * [[Henríetta]] * [[Hera (mannsnafn)|Hera]] * [[Herbjörg]] * [[Herbjört]] * [[Herborg]] * [[Herdís]] * [[Herfríður]] * [[Hergerður]] * [[Herlaug]] * [[Hermanía]] * [[Hermannía]] * [[Hermína]] * [[Hermunda]] * [[Heró]] * [[Herríður]] * [[Hersilía]] * [[Herta]] * [[Hertha]] * [[Hervör]] * [[Herþrúður]] * [[Hild]] * [[Hilda]] * [[Hildegard]] * [[Hildibjörg]] * [[Hildigerður]] * [[Hildigunnur]] * [[Hildiríður]] * [[Hildisif]] * [[Hildís]] * [[Hildur]] * [[Hilja]] * [[Hilma]] * [[Himinbjörg]] * [[Hind]] * [[Hinrika]] * [[Hinrikka]] * [[Hippólýte]] * [[Híramía]] * [[Hjalta]] * [[Hjaltey]] * [[Hjaltína]] * [[Hjaltlína]] * [[Hjaltveig]] * [[Hjálma]] * [[Hjálmdís]] * [[Hjálmey]] * [[Hjálmfríður]] * [[Hjálmgerður]] * [[Hjálmhildur]] * [[Hjálmrós]] * [[Hjálmrún]] * [[Hjálmveig]] * [[Hjördís]] * [[Hjörfríður]] * [[Hjörleif]] * [[Hjörleifa]] * [[Hjörný]] * [[Hjörtfríður]] * [[Hjörtína]] * [[Hjörtlaug]] * [[Hjörtný]] * [[Hjörtrós]] * [[Hlaðgerður]] * [[Hleiður]] * [[Hlédís]] * [[Hlíð]] * [[Hlíf]] * [[Hlín (mannsnafn)|Hlín]] * [[Hlýja]] * [[Hlökk]] * [[Hneta (mannsnafn)|Hneta]] * [[Hofdís]] * [[Hóffý]] * [[Hófí]] * [[Hólmbjörg]] * [[Hólmdís]] * [[Hólmfríður]] * [[Hólmgerður]] * [[Hrafna]] * [[Hrafnbjört]] * [[Hrafnborg]] * [[Hrafndís]] * [[Hrafnea]] * [[Hrafney]] * [[Hrafnfífa]] * [[Hrafngerður]] * [[Hrafnheiður]] * [[Hrafnhetta]] * [[Hrafnhildur]] * [[Hrafnkatla]] * [[Hrafnlaug]] * [[Hrafnrós]] * [[Hrafnrún]] * [[Hrafnsunna]] * [[Hrafntinna (mannsnafn)|Hrafntinna]] * [[Hrafnynja]] * [[Hraundís]] * [[Hrefna (mannanafn)|Hrefna]] * [[Hreiðarsína]] * [[Hreindís]] * [[Hreingrét]] * [[Hróbjörg]] * [[Hróbjört]] * [[Hróðbjörg]] * [[Hróðný]] * [[Hrólfdís]] * [[Hróný]] * [[Hrund]] * [[Hröfn]] * [[Hrönn]] * [[Hugbjörg]] * [[Hugbjört]] * [[Hugborg]] * [[Hugbót]] * [[Hugdís]] * [[Hugljúf]] * [[Hugraun]] * [[Hugrós]] * [[Hugrún]] * [[Huld]] * [[Hulda (mannsnafn)|Hulda]] * [[Hulddís]] * [[Huldís]] * [[Huldrún]] * [[Húna]] * [[Húnbjörg]] * [[Húndís]] * [[Húngerður]] * [[Hvönn (mannsnafn)|Hvönn]] * [[Hyrna]] * [[Hyrrokkin]] * [[Hædý]] * [[Höbbý]] * [[Hödd]] * [[Högna]] * [[Hörn]] {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ida (nafn)|Ida]] * [[Idda]] * [[Iða (mannsnafn)|Iða]] * [[Iðbjörg]] * [[Iðja]] * [[Iðunn (nafn)|Iðunn]] * [[Ilmur]] * [[Ilse]] * [[Imba]] * [[Imma]] * [[Immý]] * [[Ina]] * [[Inda]] * [[India]] * [[Indiana (mannsnafn)|Indiana]] * [[Indika]] * [[Indí (mannsnafn)|Indí]] * [[Indía]] * [[Indíana]] * [[Indíra]] * [[Indlaug]] * [[Indra]] * [[Indriðína]] * [[Indría]] * [[Indríður]] * [[Inga]] * [[Ingaló (mannsnafn)|Ingaló]] * [[Inganna]] * [[Ingdís]] * [[Ingeborg]] * [[Inger]] * [[Ingey]] * [[Ingfinna]] * [[Ingheiður]] * [[Inghildur]] * [[Ingibjörg]] * [[Ingibjört]] * [[Ingiborg]] * [[Ingifinna]] * [[Ingifríður]] * [[Ingigerður]] * [[Ingigunnur]] * [[Ingilaug]] * [[Ingileif]] * [[Ingilín]] * [[Ingilína]] * [[Ingimagn]] <!-- kvenmannsnafnið Ingimagn er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Ingimaría]] * [[Ingimunda]] * [[Ingimundína]] * [[Ingiríður]] * [[Ingirós]] * [[Ingirún]] * [[Ingisól]] * [[Ingiveig]] * [[Ingólfa]] * [[Ingólfína]] * [[Ingrid]] * [[Ingrún]] * [[Ingunn]] * [[Ingveldur]] * [[Inna (mannsnafn)|Inna]] * [[Irena]] * [[Irene]] * [[Irja]] * [[Irma]] * [[Irmelín]] * [[Irmý]] * [[Irpa]] * [[Isabel]] * [[Isabella]] * [[Isadora]] * [[Isidora]] * [[Ivy]] * [[Ivý]] {{div col end}} == Í == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ída]] * [[Íena]] * [[Ílena]] * [[Íma]] * [[Ína]] * [[Ínes]] * [[Ír]] * [[Íren]] * [[Írena]] * [[Íris]] * [[Írunn]] * [[Ísabel]] * [[Ísabella]] * [[Ísadóra]] * [[Ísafold (mannsnafn)|Ísafold]] * [[Ísaka]] * [[Ísakína]] * [[Ísalind]] * [[Ísalína]] * [[Ísbjörg]] * [[Ísbjört]] * [[Ísbrá]] * [[Ísdís]] * [[Ísdögg]] * [[Íselín]] * [[Ísey]] * [[Ísfjörð]] * [[Ísfold]] * [[Ísgerður]] * [[Íshildur]] * [[Ísidóra]] * [[Ísis (mannsnafn)|Ísis]] * [[Íslaug]] * [[Ísleif]] * [[Íslilja]] * [[Ísmey]] * [[Ísobel]] * [[Ísold]] * [[Ísól]] * [[Ísrún]] * [[Íssól]] * [[Ísveig]] * [[Ísvöld]] * [[Ítalía (mannsnafn)|Ítalía]] * [[Íunn]] * [[Íva]] * [[Ívalú]] * [[Ívana]] * [[Ívarlína]] * [[Íviðja]] * [[Ívör]] {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=12em}} * [[Jael]] * [[Jafeta]] * [[Jafetína]] * [[Jakey]] * [[Jakobea]] * [[Jakobía]] * [[Jakobína]] * [[Jakóba]] * [[Jana]] * [[Jane]] * [[Janetta]] * [[Janey]] * [[Jannika]] * [[Jara]] * [[Jarðþrúður]] * [[Jarla]] * [[Jarún]] * [[Jarþrúður]] * [[Jasína]] * [[Jasmin]] * [[Jasmine]] * [[Jasmín]] * [[Járnbrá]] * [[Járnfríður]] * [[Járngerður]] * [[Járnþrúður]] * [[Jeanne]] * [[Jelbjörg]] * [[Jenetta]] * [[Jenna]] * [[Jenney]] * [[Jenny]] * [[Jenný]] * [[Jensa]] * [[Jensey]] * [[Jensína]] * [[Jessý]] * [[Jonna]] * [[Jonný]] * [[Josefina]] * [[Josephine]] * [[Jovina]] * [[Jóa]] * [[Jóanna]] * [[Jóbjörg]] * [[Jóda]] * [[Jódís]] * [[Jóelína]] * [[Jóey]] * [[Jófinna]] * [[Jófríður]] * [[Jóga (mannsnafn)|Jóga]] * [[Jóhanna]] * [[Jóhanndína]] * [[Jóhannesína]] * [[Jóheiður]] * [[Jólín]] * [[Jóna]] * [[Jónanna]] * [[Jónasa]] * [[Jónasína]] * [[Jónassína]] * [[Jónatanía]] * [[Jónbjörg]] * [[Jónbjört]] * [[Jónborg]] * [[Jóndís]] * [[Jóndóra]] * [[Jónea]] * [[Jónesa]] * [[Jóney]] * [[Jónfríður]] * [[Jóngerð]] * [[Jóngerður]] * [[Jónheiður]] * [[Jónhildur]] * [[Jóninna]] * [[Jóní]] * [[Jónía (mannsnafn)|Jónía]] * [[Jónída]] * [[Jónína]] * [[Jónlína]] * [[Jónný]] * [[Jónsína]] * [[Jónunna]] * [[Jónveig]] * [[Jóný]] * [[Jóra]] * [[Jóreiður]] * [[Jóríður]] * [[Jórlaug]] * [[Jórunn]] * [[Jósabet]] * [[Jósabína]] * [[Jósebína]] * [[Jósefa]] * [[Jósefín]] * [[Jósefína]] * [[Jósevæn]] * [[Jósíana]] * [[Judit]] * [[Judith]] * [[Julia]] * [[Júdea]] * [[Júdit]] * [[Júlí (mannsnafn)|Júlí]] * [[Júlía]] * [[Júlíana]] * [[Júlíanna]] * [[Júlíetta]] * [[Júlíhuld]] * [[Júlína]] * [[Júlírós]] * [[Júna]] * [[Júní (mannsnafn)|Júní]] * [[Júnía]] * [[Júníana]] * [[Jústa]] * [[Jökla (mannsnafn)|Jökla]] * [[Jökulrós]] * [[Jörgína]] * [[Jörína]] * [[Jörundína]] {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=12em}} * [[Kaðlín]] * [[Kaia]] * [[Kaija]] * [[Kaía]] * [[Kaja]] * [[Kala]] * [[Kalla]] * [[Kalmara]] * [[Kamilla]] * [[Kamí]] * [[Kamma]] * [[Kapitola]] * [[Kapitóla]] * [[Kapítóla (mannsnafn)|Kapítóla]] * [[Kara]] * [[Karen]] * [[Karin]] * [[Karitas]] * [[Karí]] * [[Karín]] * [[Karína]] * [[Karítas]] * [[Karla]] * [[Karlinna]] * [[Karlína]] * [[Karlotta]] * [[Karlynja]] * [[Karlý]] * [[Karma (mannsnafn)|Karma]] * [[Karmen]] * [[Karna]] * [[Karol]] * [[Karolína]] * [[Karó]] * [[Karólín]] * [[Karólína]] * [[Karún]] * [[Kassandra (mannsnafn)|Kassandra]] * [[Kat (mannsnafn)|Kat]] * [[Kata]] * [[Katarína]] * [[Kateri]] * [[Katerína]] * [[Katharina]] * [[Kathinka]] * [[Katinka]] * [[Katla (mannsnafn)|Katla]] * [[Katra]] * [[Katrín]] * [[Katrína]] * [[Katý]] * [[Kaya]] * [[Kára]] * [[Kárí]] * [[Kellý]] * [[Kendra]] * [[Kenya (mannsnafn)|Kenya]] * [[Ketilbjörg]] * [[Ketilfríður]] * [[Ketilríður]] * [[Kiddý]] * [[Kikka]] * [[Kilja (mannsnafn)|Kilja]] * [[Kira (mannsnafn)|Kira]] * [[Kirsten]] * [[Kirstín]] * [[Kittý]] * [[Kía]] * [[Kíra]] * [[Kjalvör]] * [[Kjartanía]] * [[Kjartína]] * [[Kjerdís]] * [[Kjölvör]] * [[Kjördís]] * [[Klara]] * [[Klaría]] * [[Kládía]] * [[Kládína]] * [[Klálína]] * [[Klásína]] * [[Klemensína]] * [[Klementína]] * [[Kleópatra (mannsnafn)|Kleópatra]] * [[Klöpp (mannsnafn)|Klöpp]] * [[Kneif]] * [[Kolbjörg]] * [[Kolbrá]] * [[Kolbrún]] * [[Koldís]] * [[Kolfinna]] * [[Kolfreyja]] * [[Kolgríma]] * [[Kolka]] * [[Kolþerna (mannsnafn)|Kolþerna]] * [[Kona (mannsnafn)|Kona]] * [[Konkordía]] * [[Konný]] * [[Konráðína]] * [[Konráðsína]] * [[Konstantía (mannsnafn)|Konstantía]] * [[Konstantína]] * [[Korka]] * [[Kormlöð]] * [[Kornelía]] * [[Kortrún]] * [[Kóbra]] * [[Kókó]] * [[Kráka (mannsnafn)|Kráka]] * [[Krista]] * [[Kristbjörg]] * [[Kristborg]] * [[Kristdís]] * [[Kristel]] * [[Kristensa]] * [[Kristey]] * [[Kristfinna]] * [[Kristfríður]] * [[Kristgerður]] * [[Kristin]] * [[Kristine]] * [[Kristinna]] * [[Kristíana]] * [[Kristíanna]] * [[Kristín]] * [[Kristína]] * [[Kristínbjörg]] * [[Kristjana]] * [[Kristjána]] * [[Kristjánína]] * [[Kristjánsína]] * [[Kristjóna]] * [[Kristjúlía]] * [[Kristlaug]] * [[Kristlind]] * [[Kristlín]] * [[Kristmannía]] * [[Kristmey]] * [[Kristmunda]] * [[Kristmundína]] * [[Kristný]] * [[Kristólín]] * [[Kristólína]] * [[Kristrós]] * [[Kristrún]] * [[Kristveig]] * [[Kristvina]] * [[Kristý]] * [[Kristþóra]] * [[Kría (mannsnafn)|Kría]] * [[Krumma]] * [[Kvenborg]] * [[Kvika (mannsnafn)|Kvika]] * [[Kýrunn]] * [[Kýrunnur]] * [[Kæja]] {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=12em}} * [[Laila]] * [[Laíla]] * [[Lalía]] * [[Lalíla]] * [[Lana]] * [[Lara]] * [[Larsína]] * [[Laufey (mannsnafn)|Laufey]] * [[Laufheiður]] * [[Laufhildur]] * [[Lauga]] * [[Laugey]] * [[Laugheiður]] * [[Lazaríana]] * [[Lán (mannsnafn)|Lán]] * [[Lára]] * [[Lárensía]] * [[Lárensína]] * [[Lárentía]] * [[Lárentína]] * [[Lárenzína]] * [[Láretta]] * [[Lárey]] * [[Lárusína]] * [[Lea]] * [[Leifey]] * [[Leikný]] * [[Leila]] * [[Lein]] * [[Lella]] * [[Lena]] * [[Leona]] * [[Leonía]] * [[Leonóra]] * [[Leopoldína]] * [[Leógerður]] * [[Leóna]] * [[Leónóra]] * [[Lexí]] * [[Leya]] * [[Leyla]] * [[Leynd]] * [[Liisa]] * [[Lilith (mannsnafn)|Lilith]] * [[Lilja (mannsnafn)|Lilja]] * [[Liljan]] * [[Liljá]] * [[Liljurós]] * [[Liljurósa]] * [[Lill]] * [[Lilla]] * [[Lilley]] * [[Lillian]] * [[Lillín]] * [[Lilly]] * [[Lillý]] * [[Lillýana]] * [[Lily]] * [[Lilý]] * [[Lind]] * [[Linda]] * [[Linddís]] * [[Lindey]] * [[Lindís]] * [[Lingný]] * [[Linnea]] * [[Lisbet]] * [[Lisbeth]] * [[Lissie]] * [[Lissý]] * [[List (mannsnafn)|List]] * [[Listalín]] * [[Liv]] * [[Líana]] * [[Líba]] * [[Líf (mannsnafn)|Líf]] * [[Lífdís]] * [[Lílú]] * [[Lílý]] * [[Lín (mannsnafn)|Lín]] * [[Lína (mannsnafn)|Lína]] * [[Línanna]] * [[Línbjörg]] * [[Líndís]] * [[Líneik]] * [[Líney]] * [[Línhildur]] * [[Lísa]] * [[Lísabet]] * [[Lísandra]] * [[Lísbet]] * [[Lísebet]] * [[Lísibet]] * [[Lív]] * [[Ljóney]] * [[Ljósbera]] * [[Ljósbjörg]] * [[Ljósbjört]] * [[Ljósborg]] * [[Ljósbrá]] * [[Ljósunn]] * [[Ljósynja]] * [[Ljót (mannsnafn)|Ljót]] * [[Ljótunn]] * [[Ljúfa]] * [[Lofn (mannsnafn)|Lofn]] * [[Lofnheiður]] * [[Loftey]] * [[Loftfríður]] * [[Lofthildur]] * [[Lofthæna]] * [[Loftrún]] * [[Loftsína]] * [[Loftveig]] * [[Logey]] * [[Lokbrá (mannsnafn)|Lokbrá]] * [[Loreley]] * [[Lotta]] * [[Louisa]] * [[Lousie]] * [[Love]] * [[Lovise]] * [[Lovísa]] * [[Lóa (mannsnafn)|Lóa]] * [[Lóla (mannsnafn)|Lóla]] * [[Lóley]] * [[Lóreley]] * [[Lórey]] * [[Lórý]] * [[Lucia]] * [[Lucía]] * [[Lucinda]] * [[Lucy]] * [[Lukka]] * [[Luna]] * [[Lundfríður]] * [[Lussía]] * [[Lúcinda]] * [[Lúcía]] * [[Lúðvíka]] * [[Lúísa]] * [[Lúlla]] * [[Lúlley]] * [[Lúna]] * [[Lúsinda]] * [[Lúsía]] * [[Lúvísa]] * [[Lydia]] * [[Lydía]] * [[Lynd]] * [[Lyngheiður]] * [[Lyngný]] * [[Lýdía (nafn)|Lýdía]] * [[Lýðgerður]] * [[Lýra]] * [[Læla]] {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=12em}} * [[Maddý]] * [[Magda]] * [[Magdalena]] * [[Magðalena]] * [[Magga]] * [[Maggey]] * [[Maggí]] * [[Maggý]] * [[Magna]] * [[Magnalín]] * [[Magnbjörg]] * [[Magndís]] * [[Magnea]] * [[Magnelja]] * [[Magnes]] * [[Magney]] * [[Magnfríður]] * [[Magnheiður]] * [[Magnhildur]] * [[Magnía]] * [[Magnína]] * [[Magnlaug]] * [[Magnólía]] * [[Magnúsa]] * [[Magnúsína]] * [[Magnússína]] * [[Magný]] * [[Magnþóra]] * [[Maia]] * [[Maía]] * [[Maídís]] * [[Maísól]] * [[Maj]] * [[Maja]] * [[Majendína]] * [[Majna]] * [[Maken]] * [[Malen]] * [[Malena]] * [[Malene]] * [[Malika]] * [[Malin]] * [[Malía]] * [[Malín]] * [[Malína]] * [[Malla]] * [[Manasína]] * [[Manda]] * [[Manley]] * [[Manuela]] * [[Manúela]] * [[Manúella]] * [[Mara]] * [[Mardís]] * [[Mardöll]] * [[Marel (mannsnafn)|Marel]] * [[Marela]] * [[Marella]] * [[Maren (mannsnafn)|Maren]] * [[Marey]] * [[Marfríður]] * [[Margaret]] * [[Margit]] * [[Margot]] * [[Margret]] * [[Margrét]] * [[Margrjet]] * [[Margunnur]] * [[Marheiður]] * [[Maria]] * [[Marianne (mannsnafn)|Marianne]] * [[Marie]] * [[Marikó]] * [[Marin]] * [[Marinella]] * [[Marion]] * [[Mariska]] * [[Marit]] * [[Marí]] * [[María (mannsnafn)|María]] * [[Maríabet]] * [[Maríam]] * [[Marían]] * [[Maríana]] * [[Maríanna]] * [[Maríel]] * [[Maríella]] * [[Maríjón]] * [[Maríkó]] * [[Marín]] * [[Marína]] * [[Marínella]] * [[Maríon]] * [[Marís]] * [[Marísa]] * [[Marísól]] * [[Marít]] * [[Maríuerla (nafn)|Maríuerla]] * [[Marja]] * [[Marjasína]] * [[Markrún]] * [[Markúsína]] * [[Marla]] * [[Marlaug]] * [[Marlena]] * [[Marlín]] * [[Marlís]] * [[Marólína]] * [[Marsa]] * [[Marselía]] * [[Marselín]] * [[Marselína]] * [[Marsibil]] * [[Marsilía]] * [[Marsilína]] * [[Marsý]] * [[Marta]] * [[Martha]] * [[Martía]] * [[Martína]] * [[Marveig]] * [[Mary]] * [[Marý]] * [[Marzibil]] * [[Mathilda]] * [[Matilda]] * [[Matta]] * [[Mattea]] * [[Matthea]] * [[Matthilda]] * [[Matthildur]] * [[Matthía]] * [[Mattíana]] * [[Mattína]] * [[Mattý]] * [[Maxima]] * [[May]] * [[Maya (mannsnafn)|Maya]] * [[Mábil]] * [[Málfríð]] * [[Málfríður]] * [[Málhildur]] * [[Málmfríður]] * [[Mánadís]] * [[Mánarós]] * [[Máney]] * [[Mára]] * [[Márey]] * [[Meda]] * [[Medea]] * [[Medónía]] * [[Mekkin]] * [[Mekkín]] * [[Mekkína]] * [[Melinda]] * [[Melissa]] * [[Melía]] * [[Melkjörína]] * [[Melkorka]] * [[Melódía (mannsnafn)|Melódía]] * [[Melrós]] * [[Menja]] * [[Mensalderína]] * [[Merkel]] * [[Meryem]] * [[Messíana]] * [[Metónía]] * [[Metta]] * [[Mey]] * [[Meyja]] * [[Michell]] * [[Mikaela]] * [[Mikaelína]] * [[Mikelína]] * [[Mikkalín]] * [[Mikkalína]] * [[Milda]] * [[Mildfríður]] * [[Mildiríður]] * [[Mildríður]] * [[Milla]] * [[Millý]] * [[Minerva (mannsnafn)|Minerva]] * [[Minna]] * [[Minney]] * [[Minnie]] * [[Minning]] * [[Minny]] * [[Minný]] * [[Miriam]] * [[Mirja]] * [[Mirjam]] * [[Mirra]] * [[Mist]] * [[Mía]] * [[Míkah]] * [[Míla (mannsnafn)|Míla]] * [[Mímósa (mannsnafn)|Mímósa]] * [[Mínerva (nafn)|Mínerva]] * [[Míra]] * [[Míranda]] * [[Mírey]] * [[Míríel]] * [[Mítra]] * [[Mjaðveig]] * [[Mjalldís]] * [[Mjallfríð]] * [[Mjallhvít (mannsnafn)|Mjallhvít]] * [[Mjöll]] * [[Mona]] * [[Monika]] * [[Moon]] * [[Morgunsól]] * [[Mortína]] * [[Móa]] * [[Módís]] * [[Móeiður]] * [[Móey]] * [[Móheiður]] * [[Móna]] * [[Mónika]] * [[Móníka]] * [[Móra]] * [[Munda]] * [[Mundheiður]] * [[Mundhildur]] * [[Mundíana]] * [[Mundína]] * [[Munnveig]] * [[Mylla]] * [[Myríam]] * [[Myrk (mannsnafn)|Myrk]] * [[Myrkey]] * [[Myrkrún]] * [[Myrkva]] * [[Myrra (mannsnafn)|Myrra]] * [[Mýr]] * [[Mýra]] * [[Mýrdalína]] * [[Mýrún]] * [[Mæja]] * [[Mæva]] * [[Mörk (mannsnafn)|Mörk]] {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=12em}} * [[Nadia]] * [[Nadía]] * [[Nadja]] * [[Nahemía]] * [[Nahómi]] * [[Nala]] * [[Nana]] * [[Nancy (mannsnafn)|Nancy]] * [[Naní]] * [[Nanna]] * [[Nannvör]] * [[Nanný]] * [[Nansý]] * [[Naomí]] * [[Naómí]] * [[Nara]] * [[Naranja]] * [[Narfey]] * [[Narfína]] * [[Natalie]] * [[Natalí]] * [[Natalía]] * [[Natasha]] * [[Natasja]] * [[Nathalia]] * [[Nathalía]] * [[Náð]] * [[Náttey]] * [[Náttfríður]] * [[Náttrós]] * [[Náttrún]] * [[Náttsól]] * [[Náttúra (mannsnafn)|Náttúra]] * [[Nella]] * [[Nellý]] * [[Nenna]] * [[Neríður]] * [[Nicole]] * [[Niðbjörg]] * [[Nift]] * [[Nikhildur]] * [[Nikíta]] * [[Nikoletta]] * [[Nikólína]] * [[Nikulína]] * [[Ninja (mannsnafn)|Ninja]] * [[Ninna]] * [[Níelsa]] * [[Níelsína]] * [[Nína]] * [[Níní]] * [[Nísa]] * [[Njála (mannsnafn)|Njála]] * [[Njóla (nafn)|Njóla]] * [[Nora]] * [[Norma]] * [[Nóa]] * [[Nóla]] * [[Nóra]] * [[Nótt (mannsnafn)|Nótt]] * [[Númína]] * [[Núra]] * [[Nýbjörg]] * [[Nýdönsk (mannsnafn)|Nýdönsk]] * [[Nönn]] {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=12em}} * [[Obba]] * [[Octavia]] * [[Oda]] * [[Odda]] * [[Oddbjörg]] * [[Oddey]] * [[Oddfreyja]] * [[Oddfríður]] * [[Oddgerður]] * [[Oddhildur]] * [[Oddíða]] * [[Oddlaug]] * [[Oddleif]] * [[Oddlína]] * [[Oddný]] * [[Oddrós]] * [[Oddrún]] * [[Oddveig]] * [[Oddvör]] * [[Oktavía]] * [[Oktavíana]] * [[Októína]] * [[Októlína]] * [[Októvía]] * [[Októvína]] * [[Olga]] * [[Olgeirína]] * [[Olivia]] * [[Olivía]] * [[Ollý]] * [[Opía]] * [[Ora (mannsnafn)|Ora]] * [[Orka (mannsnafn)|Orka]] * [[Ormheiður]] * [[Ormhildur]] * [[Orný]] * [[Otkatla]] * [[Otta]] * [[Ottavía]] * [[Ottóvía]] {{div col end}} == Ó == {{div col|colwidth=12em}} * [[Óda]] * [[Óðný]] * [[Ófelía]] * [[Óla]] * [[Ólafía]] * [[Ólafína]] * [[Ólavía]] * [[Ólivía]] * [[Ólína]] * [[Ólöf]] * [[Ósa]] * [[Óshildur]] * [[Ósk]] * [[Ósklín]] * [[Ótilía]] * [[Ótta]] * [[Óvidía]] * [[Óvída]] * [[Óvíða]] * [[Óvína]] {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=12em}} * [[Palla]] * [[Palma (mannsnafn)|Palma]] * [[Pamela]] * [[Panpan]] * [[Paradís (mannsnafn)|Paradís]] * [[París (mannsnafn)|París]] * [[Patricia]] * [[Patrisía]] * [[Pála]] * [[Pálalma]] * [[Páldís]] * [[Páley]] * [[Pálfríður]] * [[Pálhanna]] * [[Pálheiður]] * [[Pálhildur]] * [[Pálín]] * [[Pálína]] * [[Pálma]] * [[Pálmey]] * [[Pálmfríður]] * [[Pálmía]] * [[Pálmína]] * [[Pálnía]] * [[Pálný]] * [[Pálrún]] * [[Perla (mannsnafn)|Perla]] * [[Perúndína]] * [[Peta]] * [[Petólína]] * [[Petra]] * [[Petrea]] * [[Petriella]] * [[Petría]] * [[Petríana]] * [[Petrín]] * [[Petrína]] * [[Petronella]] * [[Petrónella]] * [[Petrós]] * [[Petrún]] * [[Petrúnella]] * [[Petúlína]] * [[Pétrína]] * [[Pétrós]] * [[Pétrún]] * [[Péturína]] * [[Péturlína]] * [[Pia]] * [[Pía]] * [[Polly]] * [[Pollý]] * [[Pomóna (mannsnafn)|Pomóna]] * [[Pontisíana]] * [[Potentiana]] * [[Pría]] {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=12em}} {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=12em}} * [[Rafney]] * [[Rafnfríður]] * [[Rafnhildur]] * [[Raggý]] * [[Ragna]] * [[Ragnbjörg]] * [[Ragndís]] * [[Ragney]] * [[Ragnfríður]] * [[Ragnheiður]] * [[Ragnhildur]] * [[Ragný]] * [[Rakel]] * [[Ramóna]] * [[Randalín]] * [[Randeiður]] * [[Randfríður]] * [[Randheiður]] * [[Randí]] * [[Randíð]] * [[Randíður]] * [[Randveig]] * [[Randý]] * [[Ranka]] * [[Rannva]] * [[Rannveig]] * [[Rasmusína]] * [[Rayna]] * [[Ráðhildur]] * [[Rán (mannsnafn)|Rán]] * [[Rea]] * [[Rebekka]] * [[Reginbjörg]] * [[Regína (mannsnafn)|Regína]] * [[Rei]] * [[Rein]] * [[Renata]] * [[Reyla]] * [[Reyn]] * [[Reyndís]] * [[Reynheiður]] * [[Reynhildur]] * [[Rikka]] * [[Ripley]] * [[Rita (mannsnafn)|Rita]] * [[Ríkey (mannsnafn)|Ríkey]] * [[Rín (mannsnafn)|Rín]] * [[Rína]] * [[Ríta]] * [[Rjúpa (mannsnafn)|Rjúpa]] * [[Roj]] * [[Ronja]] * [[Rorí]] * [[Rose]] * [[Rosemarie]] * [[Roxanna]] * [[Róberta]] * [[Róbjörg]] * [[Róm (mannsnafn)|Róm]] * [[Róma]] * [[Rómana]] * [[Rómanía]] * [[Rós (mannsnafn)|Rós]] * [[Rósa]] * [[Rósalilja]] * [[Rósalind]] * [[Rósalinda]] * [[Rósalía]] * [[Rósalín]] * [[Rósamund]] * [[Rósamunda]] * [[Rósanna]] * [[Rósbjörg]] * [[Rósborg]] * [[Róselía]] * [[Róselína]] * [[Rósella]] * [[Rósey]] * [[Rósfríð]] * [[Rósfríður]] * [[Róshildur]] * [[Rósinbjörg]] * [[Rósinda]] * [[Rósinkar]] <!-- kvenmannsnafnið Rósinkar er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Rósinkara]] * [[Rósinkransa]] * [[Rósinlilja]] * [[Rósída]] * [[Róska (mannsnafn)|Róska]] * [[Róslaug]] * [[Róslind]] * [[Róslinda]] * [[Róslín]] * [[Rósmary]] * [[Rósmarý]] * [[Rósmunda]] * [[Rósný]] * [[Rósrún]] * [[Rósveldur]] * [[Rósý]] * [[Runhildur]] * [[Runný]] * [[Runólfína]] * [[Rut]] * [[Ruth]] * [[Rúbý]] * [[Rún]] * [[Rúna]] * [[Rúndís]] * [[Rúnel]] * [[Rúnhildur]] * [[Rúnveldur]] * [[Rúrí (mannsnafn)|Rúrí]] * [[Rúrý]] * [[Röfn]] * [[Rögn]] * [[Rögnvaldína]] * [[Rökkurdís]] * [[Rökkva]] * [[Röskva]] {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=12em}} * [[Saara]] * [[Sabína]] * [[Sabrína]] * [[Safíra]] * [[Saga (mannsnafn)|Saga]] * [[Sakaría]] * [[Sakra]] * [[Sakura]] * [[Salbjörg]] * [[Saldís]] * [[Salgerður]] * [[Salín]] * [[Salína]] * [[Salka]] * [[Salla]] * [[Salma]] * [[Salmagnía]] * [[Salmanía]] * [[Salný]] * [[Salome]] * [[Salomína]] * [[Salóme]] * [[Salrós]] * [[Salvía]] * [[Salvör]] * [[Samúela]] * [[Samúelína]] * [[Samúlína]] * [[Sandra]] * [[Sanna]] * [[Sanný]] * [[Santía]] * [[Sara]] * [[Sarah]] * [[Sarína]] * [[Saxfríður]] * [[Sál (mannsnafn)|Sál]] * [[Seba]] * [[Sefanía]] * [[Selena (mannsnafn)|Selena]] * [[Selina]] * [[Selja (mannsnafn)|Selja]] * [[Selka]] * [[Selma]] * [[Selmdís]] * [[Senía]] * [[Septemborg]] * [[Septimius]] * [[Septíma]] * [[Septína]] * [[Sera]] * [[Serena]] * [[Seselía]] * [[Sesilía]] * [[Sesselía]] * [[Sesselja]] * [[Sessilía]] * [[Severína]] * [[Shirley]] * [[Siddý]] * [[Sif (mannsnafn)|Sif]] * [[Sigbjörg]] * [[Sigbjört]] * [[Sigborg]] * [[Sigdís]] * [[Sigdóra]] * [[Sigfinna]] * [[Sigfríð]] * [[Sigfríður]] * [[Sigfúsína]] * [[Sigga]] * [[Siggerður]] * [[Siglinn]] * [[Sigmunda]] * [[Sigmundína]] * [[Signa (mannsnafn)|Signa]] * [[Signhild]] * [[Signhildur]] * [[Signý]] * [[Sigrid]] * [[Sigríður]] * [[Sigrík]] * [[Sigrún]] * [[Sigrúnhildur]] * [[Sigtryggvína]] * [[Sigurást]] * [[Sigurásta]] * [[Sigurbára]] * [[Sigurbirna]] * [[Sigurbjörg]] * [[Sigurbjört]] * [[Sigurborg]] * [[Sigurdís]] * [[Sigurdóra]] * [[Sigurdríf]] * [[Sigurdrífa]] * [[Sigurða]] * [[Sigurðína]] * [[Sigurey]] * [[Sigurfinna]] * [[Sigurfjóla]] * [[Sigurfljóð]] * [[Sigurfríð]] * [[Sigurgeira]] * [[Sigurgyða]] * [[Sigurhanna]] * [[Sigurhelga]] * [[Sigurhildur]] * [[Sigurína]] * [[Sigurjóa]] * [[Sigurjóna]] * [[Sigurlaug]] * [[Sigurleif]] * [[Sigurlilja]] * [[Sigurlinn]] * [[Sigurlín]] * [[Sigurlína]] * [[Sigurlöð]] * [[Sigurmey]] * [[Sigurmunda]] * [[Sigurnanna]] * [[Sigurný]] * [[Sigurósk]] * [[Sigurpála]] * [[Sigurpálína]] * [[Sigurragna]] * [[Sigurrós]] * [[Sigurrósa]] * [[Sigurrún]] * [[Sigursteina]] * [[Sigurunn]] * [[Sigurvaldína]] * [[Sigurvaldís]] * [[Sigurvarðína]] * [[Sigurveig]] * [[Sigurvina]] * [[Sigurþóra]] * [[Sigurþórunn]] * [[Sigvalda]] * [[Sigvaldína]] * [[Sigvarðína]] * [[Sigvöld]] * [[Sigyn (mannsnafn)|Sigyn]] * [[Sigþóra]] * [[Sigþrúður]] * [[Silfa]] * [[Silfá]] * [[Silfra (mannsnafn)|Silfra]] * [[Silfrún]] * [[Silfur (mannsnafn)|Silfur]] * [[Silja]] * [[Silka]] * [[Silkisif]] * [[Silla]] * [[Silley]] * [[Silpha]] * [[Silva]] * [[Silvana]] * [[Silvía]] * [[Sirí]] * [[Sirra]] * [[Sirrey]] * [[Sirrí]] * [[Sirrý]] * [[Sisa]] * [[Sissa]] * [[Siv]] * [[Sivía]] * [[Sía (mannsnafn)|Sía]] * [[Símona]] * [[Símonika]] * [[Símonía]] * [[Símonína]] * [[Sína]] * [[Sísí]] * [[Sísý]] * [[Síta]] * [[Sjana]] * [[Sjóborg]] * [[Sjöfn (mannanafn)|Sjöfn]] * [[Skaði (mannsnafn)|Skaði]] * [[Skafta]] * [[Skarlotta]] * [[Skarpheiður]] * [[Skjaldmey]] * [[Skólastíka]] * [[Skugga]] * [[Skuld (mannsnafn)|Skuld]] * [[Skúa]] * [[Skúla]] * [[Skúlína]] * [[Smíta]] * [[Snekkja]] * [[Snjáfríður]] * [[Snjáka]] * [[Snjálaug]] * [[Snjófríð]] * [[Snjófríður]] * [[Snjólaug]] * [[Snorra]] * [[Snót]] * [[Snæbirna]] * [[Snæbjörg]] * [[Snæbjört]] * [[Snæborg]] * [[Snæbrá]] * [[Snædís]] * [[Snæfríð]] * [[Snæfríður]] * [[Snælaug]] * [[Snærós]] * [[Snærún]] * [[Snæsól]] * [[Soffía]] * [[Soffý]] * [[Sofia]] * [[Sofie]] * [[Sofía (mannsnafn)|Sofía]] * [[Solveig]] * [[Sonja]] * [[Sonný]] * [[Sophia]] * [[Sophie]] * [[Sófía (mannsnafn)|Sófía]] * [[Sófonía]] * [[Sól (mannsnafn)|Sól]] * [[Sóla]] * [[Sólbjörg]] * [[Sólbjört]] * [[Sólborg]] * [[Sólbrá]] * [[Sólbráð]] * [[Sólbrún]] * [[Sóldís]] * [[Sóldögg (mannsnafn)|Sóldögg]] * [[Sóley (mannsnafn)|Sóley]] * [[Sólfríður]] * [[Sólgerður]] * [[Sólheiður]] * [[Sólhild]] * [[Sólhildur]] * [[Sólín]] * [[Sólkatla]] * [[Sóllilja]] * [[Sóllín]] * [[Sólný]] * [[Sólrós]] * [[Sólrún]] * [[Sólskríkja (mannsnafn)|Sólskríkja]] * [[Sólveig]] * [[Sólvör]] * [[Sónata (mannsnafn)|Sónata]] * [[Star (mannsnafn)|Star]] * [[Stasía]] * [[Stefana]] * [[Stefanía]] * [[Stefánný]] * [[Steina (nafn)|Steina]] * [[Steinbjörg]] * [[Steinborg]] * [[Steindís]] * [[Steindóra]] * [[Steiney]] * [[Steinfríður]] * [[Steingerður]] * [[Steinhildur]] * [[Steinína]] * [[Steinka]] * [[Steinlaug]] * [[Steinný]] * [[Steinríður]] * [[Steinrós]] * [[Steinrún]] * [[Steinsa]] * [[Steinunn]] * [[Steinvör]] * [[Steinþóra]] * [[Steinþórunn]] * [[Stella]] * [[Sterling]] * [[Stinne]] * [[Stígheiður]] * [[Stígrún]] * [[Stína]] * [[Stjarna (mannsnafn)|Stjarna]] * [[Stjarney]] * [[Stormey]] * [[Strympa (mannsnafn)|Strympa]] * [[Sturlína]] * [[Styrgerður]] * [[Sumarlaus]] * [[Sumarlilja]] * [[Sumarlín]] * [[Sumarlína]] * [[Sumarrós]] * [[Sunna]] * [[Sunnefa]] * [[Sunneva]] * [[Sunney]] * [[Sunniva]] * [[Sunníva]] * [[Susan]] * [[Susie]] * [[Súla (mannsnafn)|Súla]] * [[Súlamít]] * [[Súlíma]] * [[Súsan]] * [[Súsanna]] * [[Svafa]] * [[Svala (mannsnafn)|Svala]] * [[Svalrún]] * [[Svana]] * [[Svanbjörg]] * [[Svanbjört]] * [[Svanborg]] * [[Svandís]] * [[Svaney]] * [[Svanfríð]] * [[Svanfríður]] * [[Svanheiður]] * [[Svanhild]] * [[Svanhildur]] * [[Svanhvít]] * [[Svanlaug]] * [[Svanrós]] * [[Svanrún]] * [[Svaný]] * [[Svanþrúður]] * [[Svava]] * [[Svea]] * [[Sveina]] * [[Sveinbirna]] * [[Sveinbjörg]] * [[Sveinborg]] * [[Sveindís]] * [[Sveiney]] * [[Sveinfríður]] * [[Sveingerður]] * [[Sveinhildur]] * [[Sveininna]] * [[Sveinína]] * [[Sveinjóna]] * [[Sveinlaug]] * [[Sveinrós]] * [[Sveinrún]] * [[Sveinsína]] * [[Sveinveig]] * [[Sveiný]] * [[Svendís]] * [[Svenna]] * [[Sverrey]] * [[Sverrína]] * [[Svía]] * [[Svíalín]] * [[Sylgja]] * [[Sylva]] * [[Sylvia]] * [[Sylvía]] * [[Sylvör]] * [[Systa]] * [[Sýrný]] * [[Sýta]] * [[Sæbjörg]] * [[Sæbjört]] * [[Sæborg]] * [[Sæbrá]] * [[Sædís]] * [[Sædóra]] * [[Sæfinna]] * [[Sæfríður]] * [[Sæhildur]] * [[Sæla]] * [[Sælaug]] * [[Sælín]] * [[Sæma]] * [[Sæmey]] * [[Sæmunda]] * [[Sæmundína]] * [[Sæmundsína]] * [[Sæný]] * [[Særós]] * [[Særún]] * [[Sæsól]] * [[Sæunn]] * [[Sævör]] * [[Sölfína]] * [[Sölva]] * [[Sölvey]] * [[Sölvína]] * [[Sölvör]] * [[Sörína]] {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=12em}} * [[Tala (mannsnafn)|Tala]] * [[Talitha]] * [[Talía (nafn)|Talía]] * [[Tamar]] * [[Tamara]] * [[Tanía]] * [[Tanja]] * [[Tanya]] * [[Tara (mannsnafn)|Tara]] * [[Taríel]] * [[Tatiana]] * [[Tatía]] * [[Tatjana]] * [[Tea]] * [[Teitný]] * [[Tekla]] * [[Tekóa]] * [[Telekía]] * [[Telma]] * [[Tenchi]] * [[Tera]] * [[Teresa]] * [[Teresía]] * [[Tereza]] * [[Terra]] * [[Thalia]] * [[Thalía (mannsnafn)|Thalía]] * [[Thea]] * [[Theadóra]] * [[Thelma]] * [[Theodóra]] * [[Theódína]] * [[Theódóra]] * [[Theresa]] * [[Tildra (mannsnafn)|Tildra]] * [[Timótea]] * [[Tindra]] * [[Tinna (mannsnafn)|Tinna]] * [[Tirsa]] * [[Tía]] * [[Tíalilja]] * [[Tíbrá]] * [[Tína]] * [[Tobía]] * [[Todda]] * [[Togíana]] * [[Tomsína]] * [[Torbjörg]] * [[Torfey]] * [[Torfheiður]] * [[Torfhildur]] * [[Tormóna]] * [[Tóbý]] * [[Tófa (mannsnafn)|Tófa]] * [[Tóka]] * [[Tómasína]] * [[Tómína]] * [[Tóta]] * [[Tótla]] * [[Trausta]] * [[Tristana]] * [[Trína]] * [[Trú (mannsnafn)|Trú]] * [[Tryggva]] * [[Tryggvanía]] * [[Tryggveig]] * [[Tryggvína]] * [[Týra]] {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ugla (mannsnafn)|Ugla]] * [[Ulla]] * [[Una]] * [[Undína (mannsnafn)|Undína]] * [[Unna]] * [[Unnbjörg]] * [[Unndís]] * [[Unnfríður]] * [[Unnur]] * [[Unnvör]] * [[Urður (mannsnafn)|Urður]] * [[Ursula]] {{div col end}} == Ú == {{div col|colwidth=12em}} * [[Úa]] * [[Úlfa]] * [[Úlfdís]] * [[Úlfey]] * [[Úlfheiður]] * [[Úlfhildur]] * [[Úlfrún]] * [[Úlla]] * [[Úlrika]] * [[Úna]] * [[Úndína]] * [[Úranía]] * [[Úrsúla]] * [[Úrsúley]] {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=12em}} * [[Vagna]] * [[Vagnbjörg]] * [[Vagnborg]] * [[Vagnfríður]] * [[Vaka (mannsnafn)|Vaka]] * [[Vala]] * [[Valbjörg]] * [[Valbjörk]] * [[Valbjört]] * [[Valborg]] * [[Valda]] * [[Valdey]] * [[Valdheiður]] * [[Valdimara]] * [[Valdimaría]] * [[Valdína]] * [[Valdís]] * [[Valdný]] * [[Valentína]] * [[Valerí]] * [[Valería]] * [[Valey]] * [[Valfríður]] * [[Valgerða]] * [[Valgerður]] * [[Valgý]] * [[Valhildur]] * [[Valía]] * [[Valka]] * [[Valkyrja (mannsnafn)|Valkyrja]] * [[Vallý]] * [[Valný]] * [[Valrós]] * [[Valrún]] * [[Valva]] * [[Valý]] * [[Valþrúður]] * [[Vana]] * [[Vanadís]] * [[Vanda]] * [[Vanja]] * [[Varða (mannsnafn)|Varða]] * [[Vasilia]] * [[Vava]] * [[Vár (mannsnafn)|Vár]] * [[Vega]] * [[Vegmey]] * [[Veig]] * [[Veiga]] * [[Veigalín]] * [[Venedía]] * [[Venný]] * [[Venus (mannsnafn)|Venus]] * [[Vera (mannsnafn)|Vera]] * [[Verna]] * [[Veronica (mannsnafn)|Veronica]] * [[Veronika]] * [[Verónika]] * [[Veróníka]] * [[Veska]] * [[Vetrarrós]] * [[Vetrarsól]] * [[Vébjörg]] * [[Védís]] * [[Véfreyja]] * [[Végerður]] * [[Vélaug]] * [[Véný]] * [[Vibeka]] * [[Vibeke]] * [[Vibekka]] * [[Viborg (mannsnafn)|Viborg]] * [[Victoria (mannsnafn)|Victoria]] * [[Victoría]] * [[Viðbekka]] * [[Viðey (mannsnafn)|Viðey]] * [[Viðja (mannsnafn)|Viðja]] * [[Vigdís]] * [[Vigfríður]] * [[Vigfúsa]] * [[Vigfúsína]] * [[Vigga]] * [[Viglín]] * [[Viglís]] * [[Vigný]] * [[Viktoria]] * [[Viktoría]] * [[Vilbjörg]] * [[Vilborg]] * [[Vildís]] * [[Vilfríður]] * [[Vilgerður]] * [[Vilhelmína]] * [[Vilhjálmía]] * [[Vilhjálmína]] * [[Villa (mannsnafn)|Villa]] * [[Villidína]] * [[Villimey]] * [[Vilma]] * [[Vilmunda]] * [[Vilmundína]] * [[Vilný]] * [[Vin]] * [[Vinbjörg]] * [[Vinný]] * [[Vinsý]] * [[Vinvelína]] * [[Viola]] * [[Virginía (mannsnafn)|Virginía]] * [[Vivian]] * [[Víbeka]] * [[Víbekka]] * [[Víf]] * [[Vígborg]] * [[Vígdögg]] * [[Víggunnur]] * [[Víóla (mannsnafn)|Víóla]] * [[Víóletta]] * [[Vísa (mannsnafn)|Vísa]] * [[Víví]] * [[Von (mannsnafn)|Von]] * [[Voney]] * [[Vopna]] * [[Vordís]] * [[Vorsól]] * [[Værð]] * [[Vök (mannsnafn)|Vök]] * [[Völva (mannsnafn)|Völva]] {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=12em}} * [[Wala]] * [[Wanessa]] * [[Winter]] {{div col end}} == X == {{div col|colwidth=12em}} * [[Xenia]] * [[Xenía]] {{div col end}} == Y == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ylfa]] * [[Ylfur]] * [[Ylja]] * [[Ylva]] * [[Ynda]] * [[Yndís]] * [[Yngveldur]] * [[Ynja]] * [[Yrja]] * [[Yrkja]] * [[Yrsa]] {{div col end}} == Ý == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ýda]] * [[Ýja]] * [[Ýlfa]] * [[Ýma]] * [[Ýr (nafn)|Ýr]] * [[Ýri]] * [[Ýrr]] * [[Ýrún]] {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=12em}} * [[Zíta]] * [[Zoe]] * [[Zophanía]] * [[Zophía]] * [[Zulima]] {{div col end}} == Þ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Þalía]] * [[Þeba (mannsnafn)|Þeba]] * [[Þeódís]] * [[Þeódóra]] * [[Þingey (mannsnafn)|Þingey]] * [[Þjóðbjörg]] * [[Þjóðhildur]] * [[Þjóðlaug]] * [[Þoka (nafn)|Þoka]] * [[Þollríður]] * [[Þollý]] * [[Þorbera]] * [[Þorbirna]] * [[Þorbjörg]] * [[Þorbjörnsína]] * [[Þorborg]] * [[Þorbrá]] * [[Þorfinna]] * [[Þorfríður]] * [[Þorgeira]] * [[Þorgerður]] * [[Þorgilsína]] * [[Þorgríma]] * [[Þorkatla]] * [[Þorkelína]] * [[Þorkelsína]] * [[Þorlaug]] * [[Þorlákína]] * [[Þorláksía]] * [[Þorláksína]] * [[Þorleif]] * [[Þorleifína]] * [[Þorlfríður]] * [[Þorsteina]] * [[Þorsteinína]] * [[Þorsteinsa]] * [[Þorsteinsína]] * [[Þorsteinunn]] * [[Þorstína]] * [[Þorvalda]] * [[Þorvaldína]] * [[Þorvarðína]] * [[Þorvildur]] * [[Þóra]] * [[Þóranna]] * [[Þórarinna]] * [[Þórarna]] * [[Þórbjörg]] * [[Þórborg]] * [[Þórdís]] * [[Þórða]] * [[Þórelfa]] * [[Þórelfur]] * [[Þórey]] * [[Þórfríður]] * [[Þórgunna]] * [[Þórgunnur]] * [[Þórhalla]] * [[Þórhanna]] * [[Þórheiður]] * [[Þórhildur]] * [[Þórína]] * [[Þórkatla]] * [[Þórlaug]] * [[Þórleif]] * [[Þórlín]] * [[Þórlína]] * [[Þórmunda]] * [[Þórný]] * [[Þórodda]] * [[Þórólína]] * [[Þórríður]] * [[Þórrún]] * [[Þórsteina]] * [[Þórsteinunn]] * [[Þórstína]] * [[Þórunn]] * [[Þórunnbjörg]] * [[Þórunnborg]] * [[Þórveig]] * [[Þórvör]] * [[Þrá]] * [[Þruma (mannsnafn)|Þruma]] * [[Þrúða]] * [[Þrúður (mannsnafn)|Þrúður]] * [[Þula (mannsnafn)|Þula]] * [[Þura]] * [[Þurí]] * [[Þuríður]] * [[Þurý]] * [[Þúfa]] * [[Þyra]] * [[Þyrey]] * [[Þyri]] * [[Þyrí]] * [[Þyrnirós (mannsnafn)|Þyrnirós]] * [[Þýðrún]] * [[Þöll (mannsnafn)|Þöll]] {{div col end}} == Æ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ædís]] * [[Ægileif]] * [[Æja]] * [[Æsa]] * [[Æsgerður]] * [[Æska]] * [[Æstíva]] * [[Ævi]] * [[Æví]] * [[Ævör]] {{div col end}} == Ö == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ögmunda]] * [[Ögmundína]] * [[Ögn (mannsnafn)|Ögn]] * [[Ölrún]] * [[Ölveig]] * [[Ölvína]] * [[Öndís]] * [[Örbrún]] * [[Örk]] * [[Ösp (mannsnafn)|Ösp]] * [[Össuría]] * [[Össurína]] * [[Össurlína]] * [[Öxi (mannsnafn)|Öxi]] {{div col end}} == Athugasemdir == * ^NÍ merkir nafn sem finnst í ''Nöfnum Íslendinga'' (nýrri útgáfu) eftir Guðrún Kvaran. == Tengt efni == * [[Íslenskt mannsnafn]] * [[Listi yfir íslensk mannanöfn]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn?Stafrof=&Nafn=&Stulkur=on&Samthykkt=yes|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * [https://island.is/leit-i-mannanafnaskra "Leit í mannanafnaskrá"] Sótt 2. janúar 2025. * Guðrún Kvaran, ''Nöfn Íslendinga'' (ný útgáfa), Forlagið, 2011, ISBN 978-9979-53-546-1 [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn| ]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi|eiginnöfn kvenna]] [[Flokkur:Listar um samfélag og menningu|íslensk eiginnöfn kvenmanna]] kut6f61cgwgrja8bcrimbwwv2ot7xjt 1958424 1958423 2026-04-01T06:48:32Z MáneyMánadóttir 103358 /* C */ 1958424 wikitext text/x-wiki {{efnisyfirlit til hægri}} Eftirfarandi er '''listi yfir íslensk [[eiginnafn|eiginnöfn]] [[kona|kvenna]]''': == A == {{div col|colwidth=12em}} * [[Aagot]]^NÍ * [[Aaliyah]] * [[Abba (nafn)|Abba]]^NÍ * [[Abel (mannsnafn)|Abel]] * [[Abela]]^NÍ * [[Abelína]]^NÍ * [[Abigael]]^NÍ * [[Abígael]]^NÍ * [[Ada]]^NÍ * [[Adda]]^NÍ * [[Addbjörg]]^NÍ * [[Addlaug]]^NÍ * [[Addú]] * [[Addý]]^NÍ * [[Adela]]^NÍ * [[Adele (mannsnafn)|Adele]] * [[Adelía]] * [[Adolfína]]^NÍ * [[Adriana]] * [[Adríana]] * [[Adríanna]] * [[Aðalbjörg]]^NÍ * [[Aðalbjört]]^NÍ * [[Aðalborg]]^NÍ * [[Aðaldís]]^NÍ * [[Aðaley]] * [[Aðalfríður]]^NÍ * [[Aðalgerður]]^NÍ * [[Aðalgunnur]]^NÍ * [[Aðalheiður]]^NÍ * [[Aðalrós]]^NÍ * [[Aðalsteina]]^NÍ * [[Aðalsteinunn]]^NÍ * [[Aðalveig]]^NÍ * [[Agata]]^NÍ * [[Agatha]]^NÍ * [[Agða]]^NÍ * [[Agga]]^NÍ * [[Agla]]^NÍ * [[Agna]]^NÍ * [[Agnborg]]^NÍ * [[Agnea]]^NÍ * [[Agnes (mannsnafn)|Agnes]]^NÍ * [[Agneta]]^NÍ * [[Agney]] * [[Agok]] * [[Ahelia]] * [[Aisha]] * [[Akira]] * [[Akurrós]]^NÍ * [[Alaía]] * [[Alanta]] * [[Alba]]^NÍ * [[Alberta (mannsnafn)|Alberta]]^NÍ * [[Albertina]]^NÍ * [[Albertína]]^NÍ * [[Albína]]^NÍ * [[Albjört]] * [[Alda (mannsnafn)|Alda]]^NÍ * [[Aldarrós]]^NÍ * [[Aldey]] * [[Aldinborg (nafn)|Aldinb^NÍorg]] * [[Aldinía]]^NÍ * [[Aldína]]^NÍ * [[Aldís]]^NÍ * [[Aldísa]]^NÍ * [[Aldný]]^NÍ * [[Alena]] * [[Aleta]]^NÍ * [[Aletta]]^NÍ * [[Alex]] * [[Alexa]]^NÍ * [[Alexandra]]^NÍ * [[Alexandría (mannsnafn)|Alexandría]]^NÍ * [[Alexandrína]]^NÍ * [[Alexia]] * [[Alexis]] * [[Alexía]]^NÍ * [[Alexína]]^NÍ * [[Alexstrasa]] * [[Alfa (mannsnafn)|Alfa]]^NÍ * [[Alfífa]]^NÍ * [[Alfoldína]]^NÍ * [[Alfreðsína]]^NÍ * [[Alfríður]]^NÍ * [[Algunda]]^NÍ * [[Alica]] * [[Alice]]^NÍ * [[Alida]]^NÍ * [[Alisa]] * [[Alía]] * [[Alíana]] * [[Alída]]^NÍ * [[Alífa]] * [[Alína]] * [[Alís]]^NÍ * [[Alísa]]^NÍ * [[Alíta]] * [[Alla]]^NÍ * [[Allaug]]^NÍ * [[Alleif]]^NÍ * [[Alleifa]]^NÍ * [[Allý]]^NÍ * [[Alma]]^NÍ * [[Alpa]] * [[Alparós (mannsnafn)|Alparós]] * [[Alríður]]^NÍ * [[Alrún]]^NÍ * [[Althea]] * [[Alva]]^NÍ * [[Alvilda]]^NÍ * [[Amadea]]^NÍ * [[Amal]]^NÍ * [[Amalía]]^NÍ * [[Amanda]]^NÍ * [[Amaníta]] * [[Amarie]] * [[Amelía]]^NÍ * [[Amilía]] * [[Amira]]^NÍ * [[Amía]] * [[Amína]] * [[Amíra]] * [[Amy]]^NÍ * [[Amý]]^NÍ * [[Ana]] * [[Anais]]^NÍ * [[Analía]]^NÍ * [[Anastasia (mannsnafn)|Anastasia]]^NÍ * [[Anastasía (mannsnafn)|Anastasía]]^NÍ * [[Andra]]^NÍ * [[Andrá]]^NÍ * [[Andrea]]^NÍ * [[Andresa]]^NÍ * [[Andresína]]^NÍ * [[Andría]]^NÍ * [[Andríana]]^NÍ * [[Andrína]]^NÍ * [[Anelía]]^NÍ * [[Anetta]]^NÍ * [[Angela]]^NÍ * [[Angelía]] * [[Angelíka]]^NÍ * [[Angelína]] * [[Anika]]^NÍ * [[Anita]]^NÍ * [[Anitta]]^NÍ * [[Anída]] * [[Aníka]]^NÍ * [[Anína]]^NÍ * [[Aníta]]^NÍ * [[Anja]]^NÍ * [[Ann]]^NÍ * [[Anna]]^NÍ * [[Annabella]]^NÍ * [[Annadís]]^NÍ * [[Annaína]]^NÍ * [[Annalisa]]^NÍ * [[Annalísa]]^NÍ * [[Annamaría]] * [[Annarósa]]^NÍ * [[Anne]]^NÍ * [[Annelí]] * [[Annetta]]^NÍ * [[Anney]]^NÍ * [[Annika]]^NÍ * [[Anní]]^NÍ * [[Annía]]^NÍ * [[Anníta]]^NÍ * [[Anný]]^NÍ * [[Anóra]] * [[Antonetta]]^NÍ * [[Antonía]]^NÍ * [[Anya]] * [[Appolína]]^NÍ * [[Apríl (mannsnafn)|Apríl]]^NÍ * [[Ara]]^NÍ * [[Arabella]]^NÍ * [[Araminta]] * [[Ardís]]^NÍ * [[Ardúlín]]^NÍ * [[Arelly]]^NÍ * [[Arey]]^NÍ * [[Arianna]] * [[Arinbjörg]]^NÍ * [[Aris]]^NÍ * [[Arisa]]^NÍ * [[Aría]] * [[Aríaðna]] * [[Aríana]] * [[Aríanna]]^NÍ * [[Aríel]] * [[Aríela]] * [[Aríella]]^NÍ * [[Arín]]^NÍ * [[Arína]]^NÍ * [[Arís]]^NÍ * [[Arja]] * [[Arkíta]] * [[Armenía (mannsnafn)|Armenía]]^NÍ * [[Arna]]^NÍ * [[Arnbjörg (mannsnafn)|Arnbjörg]]^NÍ * [[Arnborg]]^NÍ * [[Arndís]]^NÍ * [[Arnea]]^NÍ * [[Arneiður]]^NÍ * [[Arney]]^NÍ * [[Arnfinna]]^NÍ * [[Arnfríður]]^NÍ * [[Arngerður]]^NÍ * [[Arngríma]]^NÍ * [[Arngunn]]^NÍ * [[Arngunnur]]^NÍ * [[Arnheiður]]^NÍ * [[Arnhildur]]^NÍ * [[Arnika]]^NÍ * [[Arnkatla]]^NÍ * [[Arnlaug]]^NÍ * [[Arnleif]]^NÍ * [[Arnlín]]^NÍ * [[Arnljót]]^NÍ * [[Arnodda]]^NÍ * [[Arnóra]]^NÍ * [[Arnórína]]^NÍ * [[Arnrós]]^NÍ * [[Arnrún]]^NÍ * [[Arntinna]] * [[Arnþóra]]^NÍ * [[Arnþrúður]]^NÍ * [[Aronía]]^NÍ * [[Artemis (mannsnafn)|Artemis]] * [[Asía (mannsnafn)|Asía]]^NÍ * [[Asírí]]^NÍ * [[Askalín]] * [[Askja (mannsnafn)|Askja]]^NÍ * [[Assa (mannsnafn)|Assa]]^NÍ * [[Asta]]^NÍ * [[Astrid]]^NÍ * [[Astrónómía]]^NÍ * [[Atalía]] * [[Atena]]^NÍ * [[Atfriður]]^NÍ * [[Athena]]^NÍ * [[Atla]]^NÍ * [[Atlanta (mannsnafn)|Atlanta]]^NÍ * [[Auðbjörg]]^NÍ * [[Auðbjört]]^NÍ * [[Auðdís]]^NÍ * [[Auðhildur]]^NÍ * [[Auðlín]]^NÍ * [[Auðna]]^NÍ * [[Auðný]]^NÍ * [[Auðrún]]^NÍ * [[Auður (mannsnafn)|Auður]]^NÍ * [[Aurora]]^NÍ * [[Ava]] * [[Avantí]] * [[Avelin]] * [[Aveline]] * [[Avelín]] * [[Avía]] * [[Axelía]]^NÍ * [[Axelína]]^NÍ * [[Axelma]]^NÍ * [[Ayah]] * [[Aþena (mannsnafn)|Aþena]]^NÍ {{div col end}} == Á == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ágota]]^NÍ * [[Ágústa]]^NÍ * [[Ágústína]]^NÍ * [[Álaug]]^NÍ * [[Álfa]] * [[Álfdís]]^NÍ * [[Álfeiður]]^NÍ * [[Álfey]]^NÍ * [[Álfgerður]]^NÍ * [[Álfheiður]]^NÍ * [[Álfhildur]]^NÍ * [[Álfrós]] * [[Álfrún]]^NÍ * [[Álfsdís]]^NÍ * [[Álfsól]]^NÍ * [[Álöf]]^NÍ * [[Ára]] * [[Árbjörg]]^NÍ * [[Árbjört]]^NÍ * [[Árborg (mannsnafn)|Árborg]]^NÍ * [[Árbót]]^NÍ * [[Árdís]]^NÍ * [[Árelía]]^NÍ * [[Árey]] * [[Árilía]]^NÍ * [[Árlaug]]^NÍ * [[Ármanía]]^NÍ * [[Ármanna]]^NÍ * [[Ármannía]]^NÍ * [[Ármey]]^NÍ * [[Árna]]^NÍ * [[Árnanía]]^NÍ * [[Árndís]]^NÍ * [[Árnetta]]^NÍ * [[Árney]]^NÍ * [[Árnheiður]]^NÍ * [[Árninna]]^NÍ * [[Árnía]]^NÍ * [[Árnína]]^NÍ * [[Árnný]]^NÍ * [[Árný]]^NÍ * [[Áróra]]^NÍ * [[Ársól]]^NÍ * [[Ársæl]]^NÍ * [[Árún]]^NÍ * [[Árveig]]^NÍ * [[Árvök]]^NÍ * [[Árþóra]]^NÍ * [[Ása]]^NÍ * [[Ásbjörg]]^NÍ * [[Ásborg]]^NÍ * [[Ásdís]]^NÍ * [[Ásfríður]]^NÍ * [[Ásgeira]]^NÍ * [[Ásgerður]]^NÍ * [[Áshildur]]^NÍ * [[Áskatla]]^NÍ * [[Ásla]]^NÍ * [[Áslaug]]^NÍ * [[Ásleif]]^NÍ * [[Ásmunda]]^NÍ * [[Ásný]]^NÍ * [[Ásrós]]^NÍ * [[Ásrún]]^NÍ * [[Ást (mannsnafn)|Ást]] * [[Ásta]]^NÍ * [[Ástbjörg]]^NÍ * [[Ástbjört]]^NÍ * [[Ástborg]] * [[Ástdís]]^NÍ * [[Ástey]] * [[Ástfinna]]^NÍ * [[Ástfríður]]^NÍ * [[Ástgerður]]^NÍ * [[Ástheiður]]^NÍ * [[Ásthildur]]^NÍ * [[Ástína]]^NÍ * [[Ástlaug]]^NÍ * [[Ástmarý]] * [[Ástmunda]]^NÍ * [[Ástný]]^NÍ * [[Ástríður]]^NÍ * [[Ástrós]]^NÍ * [[Ástrún]]^NÍ * [[Ástveig]]^NÍ * [[Ástý]] * [[Ástþóra]]^NÍ * [[Ástþórunn]]^NÍ * [[Ástþrúður]]^NÍ * [[Ásvör]]^NÍ * [[Ásynja (mannsnafn)|Ásynja]] * [[Ásþrúður]]^NÍ {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=12em}} * [[Baldey]]^NÍ * [[Baldína]]^NÍ * [[Baldrún]]^NÍ * [[Baldursbrá (mannsnafn)|Baldursbrá]]^NÍ * [[Baldvina]]^NÍ * [[Baldvinía]]^NÍ * [[Barbara]]^NÍ * [[Barbára]]^NÍ * [[Bassí]]^NÍ * [[Batanía]]^NÍ * [[Baþónía]]^NÍ * [[Bábó]] * [[Bára]]^NÍ * [[Bárðdís]]^NÍ * [[Bárðlína]]^NÍ * [[Bárðný]]^NÍ * [[Beata]]^NÍ * [[Bebba]] * [[Bedína]]^NÍ * [[Begga]]^NÍ * [[Bekkhildur]]^NÍ * [[Belinda]]^NÍ * [[Bella]]^NÍ * [[Benedikta]]^NÍ * [[Benediktína]]^NÍ * [[Bengta]]^NÍ * [[Benidikta]] * [[Benía]]^NÍ * [[Beníta]]^NÍ * [[Benjamína]]^NÍ * [[Benna]]^NÍ * [[Benney]]^NÍ * [[Benný]]^NÍ * [[Benónía]]^NÍ * [[Bensína]]^NÍ * [[Benta]]^NÍ * [[Bentey]]^NÍ * [[Bentína]]^NÍ * [[Bera (nafn)|Bera]]^NÍ * [[Berga]]^NÍ * [[Bergdís]]^NÍ * [[Bergdögg]]^NÍ * [[Bergey]]^NÍ * [[Bergfríður]]^NÍ * [[Bergheiður]]^NÍ * [[Berghildur]]^NÍ * [[Bergína]]^NÍ * [[Berglaug]]^NÍ * [[Berglind]]^NÍ * [[Berglín]]^NÍ * [[Berglína]]^NÍ * [[Bergljót]]^NÍ * [[Bergmannía]] * [[Bergmunda]]^NÍ * [[Bergný]]^NÍ * [[Bergrán]]^NÍ * [[Bergrín]]^NÍ * [[Bergrós]]^NÍ * [[Bergrún]]^NÍ * [[Bergsteina]]^NÍ * [[Bergsteinunn]]^NÍ * [[Bergsveina]]^NÍ * [[Bergveig]]^NÍ * [[Bergvina]]^NÍ * [[Bergþóra]]^NÍ * [[Bergþrúður]]^NÍ * [[Berit]]^NÍ * [[Bernadette]] * [[Bernharðína]]^NÍ * [[Bernódía]]^NÍ * [[Bernólína]]^NÍ * [[Bersabe]]^NÍ * [[Berta]]^NÍ * [[Bertha]]^NÍ * [[Bertína]]^NÍ * [[Bertmarí]] * [[Bessa]]^NÍ * [[Bessí]]^NÍ * [[Bessý]]^NÍ * [[Bestla (mannsnafn)|Bestla]]^NÍ * [[Beta (mannsnafn)|Beta]]^NÍ * [[Betanía]]^NÍ * [[Beth]] * [[Betsý]]^NÍ * [[Betta]]^NÍ * [[Bettina]]^NÍ * [[Bettína]]^NÍ * [[Bettý]]^NÍ * [[Betúelína]]^NÍ * [[Betzý]]^NÍ * [[Bibíana]]^NÍ * [[Bil (mannanafn)|Bil]]^NÍ * [[Binna]]^NÍ * [[Binný]]^NÍ * [[Birgit]]^NÍ * [[Birgitta]]^NÍ * [[Birgný]]^NÍ * [[Birna (nafn)|Birna]]^NÍ * [[Birta (mannsnafn)|Birta]]^NÍ * [[Birtna]]^NÍ * [[Bíbí]]^NÍ * [[Bína]]^NÍ * [[Bjargdís]]^NÍ * [[Bjargey]]^NÍ * [[Bjargheiður]]^NÍ * [[Bjarghildur]]^NÍ * [[Bjarglaug]]^NÍ * [[Bjarglind]]^NÍ * [[Bjarkey]]^NÍ * [[Bjarklind]]^NÍ * [[Bjarma]]^NÍ * [[Bjarna]]^NÍ * [[Bjarnasigrún]]^NÍ * [[Bjarnasína]]^NÍ * [[Bjarnaþórey]]^NÍ * [[Bjarndís]]^NÍ * [[Bjarney]]^NÍ * [[Bjarnfríður]]^NÍ * [[Bjarngerður]]^NÍ * [[Bjarnheiður]]^NÍ * [[Bjarnhildur]]^NÍ * [[Bjarnína]]^NÍ * [[Bjarnlaug]]^NÍ * [[Bjarnlín]]^NÍ * [[Bjarnný]]^NÍ * [[Bjarnónía]]^NÍ * [[Bjarnrós]] * [[Bjarnrún]]^NÍ * [[Bjarnveig]]^NÍ * [[Bjarný]]^NÍ * [[Bjarnþóra]]^NÍ * [[Bjarnþrúður]]^NÍ * [[Bjartdís]] * [[Bjartey]]^NÍ * [[Bjartmey]]^NÍ * [[Björg]]^NÍ * [[Björgey]] * [[Björgheiður]]^NÍ * [[Björghildur]]^NÍ * [[Björgólína]]^NÍ * [[Björgvina]]^NÍ * [[Björk (mannsnafn)|Björk]]^NÍ * [[Björndís]]^NÍ * [[Björney]]^NÍ * [[Björnfríður]]^NÍ * [[Björnína]]^NÍ * [[Björnlaug]]^NÍ * [[Björnlín]]^NÍ * [[Björnónía]]^NÍ * [[Björnveig]]^NÍ * [[Björný]]^NÍ * [[Björt]]^NÍ * [[Blaka]]^NÍ * [[Blanka]]^NÍ * [[Blanzeflór]]^NÍ * [[Bláey]]^NÍ * [[Bláklukka (mannsnafn)|Bláklukka]] * [[Blíða]]^NÍ * [[Blín]] * [[Blómey]]^NÍ * [[Blómhvít]]^NÍ * [[Blómlaug]]^NÍ * [[Blædís]]^NÍ * [[Blær]]^NÍ * [[Bobba]] * [[Bodil]]^NÍ * [[Boga]]^NÍ * [[Bogdís]]^NÍ * [[Bogey]]^NÍ * [[Bogga]]^NÍ * [[Boghildur]]^NÍ * [[Borg (mannsnafn)|Borg]]^NÍ * [[Borga]]^NÍ * [[Borgdís]]^NÍ * [[Borghild]] * [[Borghildur]]^NÍ * [[Borgný]]^NÍ * [[Borgrún]]^NÍ * [[Borgþóra]]^NÍ * [[Botnía (mannsnafn)|Botnía]] * [[Bóel]]^NÍ * [[Bóletta]]^NÍ * [[Bót]]^NÍ * [[Bóthildur]]^NÍ * [[Braga (mannsnafn)|Braga]]^NÍ * [[Braghildur]]^NÍ * [[Branddís]]^NÍ * [[Brandís]]^NÍ * [[Brandþrúður]]^NÍ * [[Brá]]^NÍ * [[Brák]]^NÍ * [[Brettefa]]^NÍ * [[Bretteva]]^NÍ * [[Briet]] * [[Brigget]]^NÍ * [[Brigida]]^NÍ * [[Brigit]]^NÍ * [[Brigitta]]^NÍ * [[Brim (mannsnafn)|Brim]] * [[Brimdís]]^NÍ * [[Brimey]] * [[Brimhildur]]^NÍ * [[Brimrún]]^NÍ * [[Brit]]^NÍ * [[Britt]]^NÍ * [[Britta]]^NÍ * [[Bría]] * [[Bríana]]^NÍ * [[Bríanna]]^NÍ * [[Bríet (mannsnafn)|Bríet]]^NÍ * [[Broteva]]^NÍ * [[Brúney]]^NÍ * [[Bryndís]]^NÍ * [[Brynfríður]]^NÍ * [[Bryngerður]]^NÍ * [[Brynheiður]]^NÍ * [[Brynhildur]]^NÍ * [[Brynja (nafn)|Brynja]]^NÍ * [[Brynjólfína]]^NÍ * [[Brynjólfsína]]^NÍ * [[Brynný]]^NÍ * [[Brynveig]]^NÍ * [[Brynylfa]] * [[Bubba]]^NÍ * [[Buffý]] * [[Burkney]]^NÍ * [[Bylgja (mannsnafn)|Bylgja]]^NÍ * [[Böðvarrún]]^NÍ * [[Böðvína]]^NÍ {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=12em}} * [[Camilla]]^NÍ * [[Caritas]] * [[Carla]] * [[Carmen]]^NÍ * [[Casandra]] * [[Cathinca]] * [[Cecilia]]^NÍ * [[Cecilía]]^NÍ * [[Celina]] * [[Ceres (mannsnafn)|Ceres]]^NÍ * [[Charlotta]]^NÍ * [[Charlotte (mannsnafn)|Charlotte]]^NÍ * [[Chloé]] * [[Chrissie]] * [[Christa]] * [[Christel]] * [[Christina]]^NÍ * [[Christine]]^NÍ * [[Clara]]^NÍ * [[Cleopatra (mannsnafn)|Cleopatra]] {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=12em}} * [[Dadda]] * [[Daða]] * [[Daðey]] * [[Daðína]] * [[Daðný]] * [[Dagbjörg]] * [[Dagbjört]] * [[Dagfinna]] * [[Dagfríður]] * [[Dagga]] * [[Daggrós]] * [[Dagheiður]] * [[Dagmar]] * [[Dagmey]] * [[Dagný]] * [[Dagrún]] * [[Dalbjörk]] * [[Daldís]] * [[Daley]] * [[Dalía]] * [[Dalíla]] * [[Dalla]] * [[Dallilja]] * [[Dalrós]] * [[Dalrún]] * [[Dana]] * [[Danbjörg]] * [[Daney]] * [[Danfríður]] * [[Danheiður]] * [[Danhildur]] * [[Dania]] * [[Danía]] * [[Daníela]] * [[Daníelía]] * [[Daníelína]] * [[Daníella]] * [[Danlína]] * [[Dara]] * [[Daría]] * [[Davíða]] * [[Davíðína]] * [[Dawn]] * [[Dáð]] * [[Debora]] * [[Debóra]] * [[Deda]] * [[Degen]] * [[Delía]] * [[Dendý]] * [[Denný]] * [[Diana]] * [[Didda (mannsnafn)|Didda]] * [[Diðrika]] * [[Dilja]] * [[Diljá]] * [[Dilla]] * [[Dillý]] * [[Dimma (mannsnafn)|Dimma]] * [[Dimmblá]] * [[Dimmey]] * [[Dissý]] * [[Día]] * [[Díana (mannsnafn)|Díana]] * [[Díanna]] * [[Dídí]] * [[Díma]] * [[Dína]] * [[Dípa]] * [[Dís (mannsnafn)|Dís]] * [[Dísa]] * [[Dísella]] * [[Dodda]] * [[Dollý (mannsnafn)|Dollý]] * [[Dolma]] * [[Donna]] * [[Dordía]] * [[Doris]] * [[Dorothea]] * [[Dóa]] * [[Dómhildur]] * [[Dóra]] * [[Dórdís]] * [[Dórey]] * [[Dórhildur]] * [[Dóris]] * [[Dórothea]] * [[Dórótea]] * [[Dóróthe]] * [[Dóróthea]] * [[Dóróþea]] * [[Dósóþea]] * [[Drauma]] * [[Draumey]] * [[Draumrún]] * [[Drisjana]] * [[Drífa]] * [[Drísíana]] * [[Droplaug]] * [[Drótt]] * [[Drysíana]] * [[Dröfn]] * [[Dúa]] * [[Dúfa (nafn)|Dúfa]] * [[Dúna]] * [[Dúnna]] * [[Dúrra (mannsnafn)|Dúrra]] * [[Dyljá]] * [[Dynja]] * [[Dýrborg]] * [[Dýrfinna]] * [[Dýrlaug]] * [[Dýrleif]] * [[Dýrley]] * [[Dýrólína]] * [[Dýrunn]] * [[Dýrvin]] * [[Dæja]] * [[Dögg (nafn)|Dögg]] * [[Dögun (mannsnafn)|Dögun]] {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ebba]] * [[Ebbertsína]] * [[Ebonney]] * [[Edda (mannsnafn)|Edda]] * [[Eddý]] * [[Edel]] * [[Eden (mannsnafn)|Eden]] * [[Edil]] * [[Edit]] * [[Edith]] * [[Edla]] * [[Edna]] * [[Eðalrein]] * [[Eðna]] * [[Eðvaldína]] * [[Eðvarðsína]] * [[Efemia]] * [[Efemía]] * [[Egedia]] * [[Egedía]] * [[Eggertína]] * [[Eggertsína]] * [[Eggrún]] * [[Eggþóra]] * [[Egidía]] * [[Egilína]] * [[Egillína]] * [[Egilsína]] * [[Egla (mannsnafn)|Egla]] * [[Eia]] * [[Eidís]] * [[Eiðbjörg]] * [[Eiðný]] * [[Eiðunn]] * [[Eiðvör]] * [[Eigrét]] * [[Eik (mannsnafn)|Eik]] * [[Eileif]] * [[Eileiþía]] * [[Eilíf]] * [[Eina]] * [[Einara]] * [[Einarbjörg]] * [[Einarðína]] * [[Einarína]] * [[Einarlína]] * [[Einarsína]] * [[Einbjörg]] * [[Eindís]] * [[Einey]] * [[Einfríður]] * [[Einhildur]] * [[Einína]] * [[Einrós]] * [[Einrún]] * [[Einsa]] * [[Einstínveig]] * [[Eir (mannsnafn)|Eir]] * [[Eirdís]] * [[Eirfinna]] * [[Eiríka]] * [[Eiríksína]] * [[Eirný]] * [[Eirún]] * [[Eiva]] * [[Eivör]] * [[Ektalína]] * [[Elba (mannsnafn)|Elba]] * [[Eldbjörg]] * [[Eldborg (mannsnafn)|Eldborg]] * [[Elddís]] * [[Eldey (mannsnafn)|Eldey]] * [[Eldlilja (mannsnafn)|Eldlilja]] * [[Eldmey]] * [[Eldrós]] * [[Eldrún]] * [[Eldþóra]] * [[Elea]] * [[Eleana]] * [[Eleina]] * [[Elektra (nafn)|Elektra]] * [[Elena]] * [[Elená]] * [[Elenborg]] * [[Elenora]] * [[Elenóra]] * [[Eleonora]] * [[Eleónóra]] * [[Elfa]] * [[Elfríð]] * [[Elfur]] * [[Elheiður]] * [[Elika]] * [[Elina]] * [[Elinbjört]] * [[Elinborg]] * [[Elinóra]] * [[Elinrós]] * [[Elisabet]] * [[Elisabeth]] * [[Elise]] * [[Elizabet]] * [[Elizabeth]] * [[Elía (mannsnafn)|Elía]] * [[Elíana]] * [[Elíanna]] * [[Elíasína]] * [[Elímunda]] * [[Elín]] * [[Elína]] * [[Elíná]] * [[Elínbet]] * [[Elínbjörg]] * [[Elínbjört]] * [[Elínborg]] * [[Elíndís]] * [[Elíngunn]] * [[Elíngunnur]] * [[Elínheiður]] * [[Elínora]] * [[Elínóra]] * [[Elínrós]] * [[Elínveig]] * [[Elírós]] * [[Elís (mannsnafn)|Elís]] * [[Elísa]] * [[Elísabet]] * [[Elísabeth]] * [[Elísabjörg]] * [[Elíveig]] * [[Elíza]] * [[Elízabet]] * [[Elja]] * [[Elka]] * [[Ella]] * [[Ellen]] * [[Elley]] * [[Ellisif]] * [[Ellín]] * [[Elly]] * [[Ellý]] * [[Elma]] * [[Elna]] * [[Elsa]] * [[Elsabet]] * [[Elsabjörg]] * [[Elser]] * [[Elsie]] * [[Elsí]] * [[Elspa]] * [[Elsý]] * [[Elúlía]] * [[Elva]] * [[Elvi]] * [[Elvira]] * [[Elví]] * [[Elvíra]] * [[Elvur]] * [[Elvý]] * [[Elvör]] * [[Emanúela]] * [[Embla (mannsnafn)|Embla]] * [[Emelí]] * [[Emelía]] * [[Emelíana]] * [[Emelína]] * [[Emely]] * [[Emelý]] * [[Emeralda]] * [[Emerentíana]] * [[Emhild]] * [[Emi]] * [[Emilí]] * [[Emilía]] * [[Emilíana]] * [[Emilíanna]] * [[Emilína]] * [[Emilý]] * [[Emma]] * [[Emmý]] * [[Emý]] * [[Enea]] * [[Eneasa]] * [[Eneka]] * [[Engilberta]] * [[Engilbertína]] * [[Engilbjörg]] * [[Engilbjört]] * [[Engilborg]] * [[Engilfríður]] * [[Engilgerður]] * [[Engilmaría]] * [[Engilráð]] * [[Engilrós]] * [[Engla]] * [[Engley]] * [[Enika]] * [[Eníta]] * [[Enja]] * [[Enóla]] * [[Enya (mannsnafn)|Enya]] * [[Epifanía]] * [[Eres]] * [[Erica (mannsnafn)|Erica]] * [[Erika]] * [[Erin]] * [[Erla]] * [[Erlen]] * [[Erlenda]] * [[Erlendína]] * [[Erlendsína]] * [[Erlinda]] * [[Erlín]] * [[Erlína]] * [[Ermenga]] * [[Erna]] * [[Erykah]] * [[Esí]] * [[Esja (nafn)|Esja]] * [[Eskja]] * [[Esmeralda]] * [[Estel]] * [[Ester]] * [[Esther]] * [[Estiva]] * [[Estífa]] * [[Estíva]] * [[Ethel]] * [[Etilríður]] * [[Etna (mannsnafn)|Etna]] * [[Eufemia]] * [[Eufemía]] * [[Eugenia]] * [[Eugenía]] * [[Eulalía]] * [[Eva (mannsnafn)|Eva]] * [[Evelía]] * [[Evelyn]] * [[Evey]] * [[Evfemía]] * [[Evgenia]] * [[Evgenía]] * [[Evin]] * [[Evíta]] * [[Evlalía]] * [[Evsebía]] * [[Ey (mannsnafn)|Ey]] * [[Eybjörg]] * [[Eybjört]] * [[Eyborg]] * [[Eydís]] * [[Eyð]] * [[Eyðdís]] * [[Eyfríður]] * [[Eygerður]] * [[Eygló]] * [[Eygrét]] * [[Eyhildur]] * [[Eyja (mannsnafn)|Eyja]] * [[Eyjalín]] * [[Eyjólfa]] * [[Eyjólfína]] * [[Eyjólflína]] * [[Eyjólfsína]] * [[Eyleif]] * [[Eyleifína]] * [[Eylín]] * [[Eylína]] * [[Eyrarrós (mannsnafn)|Eyrarrós]] * [[Eyríður]] * [[Eyrós]] * [[Eyrún]] * [[Eyva]] * [[Eyveig]] * [[Eyvindína]] * [[Eyvör]] * [[Eyþóra]] * [[Eyþrúður]] {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=12em}} * [[Fanndís]] * [[Fanney]] * [[Fannhvít]] * [[Fannlaug]] * [[Fanny]] * [[Fanný]] * [[Febína]] * [[Febrún]] * [[Feldís]] * [[Fema]] * [[Ferdína]] * [[Fernandína]] * [[Fides]] * [[Filipía]] * [[Filippa]] * [[Filippía]] * [[Finna]] * [[Finnbjörg]] * [[Finnbjörk]] * [[Finnboga]] * [[Finnborg]] * [[Finndís]] * [[Finney]] * [[Finnfríður]] * [[Finnlaug]] * [[Finnrós]] * [[Finnsína]] * [[Finnþóra]] * [[Fía]] * [[Fíasól]] * [[Fídes]] * [[Fídís]] * [[Fífa (mannsnafn)|Fífa]] * [[Fíóna]] * [[Fjalldís]] * [[Fjalley]] * [[Fjara (mannsnafn)|Fjara]] * [[Fjóla]] * [[Flosrún]] * [[Flóra (nafn)|Flóra]] * [[Flóredína]] * [[Flórentía]] * [[Flórentína]] * [[Flórída (mannsnafn)|Flórída]] * [[Fold]] * [[Folda]] * [[Franka]] * [[Fransiska]] * [[Franzisca]] * [[Franziska]] * [[Frán]] * [[Fregn]] * [[Freya (mannsnafn)|Freya]] * [[Freydís]] * [[Freygerður]] * [[Freyja (mannsnafn)|Freyja]] * [[Freylaug]] * [[Freyleif]] * [[Frida]] * [[Friðbjörg]] * [[Friðbjörk]] * [[Friðbjört]] * [[Friðborg]] * [[Friðdís]] * [[Friðdóra]] * [[Friðey]] * [[Friðfinna]] * [[Friðfríður]] * [[Friðgerður]] * [[Friðjóna]] * [[Friðlaug]] * [[Friðleif]] * [[Friðlín]] * [[Friðlína]] * [[Friðmey]] * [[Friðný]] * [[Friðrika]] * [[Friðrikka]] * [[Friðrós]] * [[Friðrún]] * [[Friðsemd]] * [[Friðveig]] * [[Friðvör]] * [[Friðþóra]] * [[Frigg (mannsnafn)|Frigg]] * [[Fríða]] * [[Fríður]] * [[Frímannía]] * [[Frostrós]] * [[Fróðný]] * [[Frugit]] * [[Frumrósa]] * [[Frúgit]] * [[Fura (mannsnafn)|Fura]] * [[Fævý]] * [[Föld]] * [[Fönn]] {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=12em}} * [[Gabriela]] * [[Gabriella]] * [[Gabríela]] * [[Gabríella]] * [[Gabríerla]] * [[Gaja (mannsnafn)|Gaja]] * [[Ganna]] * [[Garbó]] * [[Garða]] * [[Gauja]] * [[Gauthildur]] * [[Gára]] * [[Gefjun (mannsnafn)|Gefjun]] * [[Gefn]] * [[Geira]] * [[Geirbjörg]] * [[Geirborg]] * [[Geirdís]] * [[Geirfinna]] * [[Geirfríður]] * [[Geirhildur]] * [[Geirína]] * [[Geirlaug]] * [[Geirlína]] * [[Geirlöð]] * [[Geirný]] * [[Geirríður]] * [[Geirrún]] * [[Geirþóra]] * [[Geirþrúður]] * [[Georgía (mannsnafn)|Georgía]] * [[Georgína]] * [[Gerða]] * [[Gerður]] * [[Gestfríður]] * [[Gestheiður]] * [[Gestína]] * [[Gestný]] * [[Gestrún]] * [[Gilla]] * [[Gillý]] * [[Gilslaug]] * [[Gissunn]] * [[Gissurína]] * [[Gía]] * [[Gígí]] * [[Gígja]] * [[Gísela]] * [[Gísella]] * [[Gísla]] * [[Gíslalína]] * [[Gíslanna]] * [[Gísley]] * [[Gíslheiður]] * [[Gíslíana]] * [[Gíslín]] * [[Gíslína]] * [[Gísllaug]] * [[Gíslný]] * [[Gíslólína]] * [[Gíslrún]] * [[Gíslunn]] * [[Gíta]] * [[Gjaflaug]] * [[Gjóska (mannsnafn)|Gjóska]] * [[Gjöll]] * [[Gleymmérei]] * [[Gloría]] * [[Gloríant]] * [[Gló]] * [[Glóa]] * [[Glóbjört]] * [[Glódís]] * [[Glóð]] * [[Glóey (nafn)|Glóey]] * [[Glóeý]] * [[Glytta (mannsnafn)|Glytta]] * [[Gná (mannsnafn)|Gná]] * [[Gnádís]] * [[Goðmunda]] * [[Gola]] * [[Gottfreða]] * [[Gottfreðlína]] * [[Góa (mannsnafn)|Góa]] * [[Gógó]] * [[Gratíana]] * [[Grein (mannsnafn)|Grein]] * [[Gret]] * [[Greta]] * [[Grethe]] * [[Grélöð]] * [[Grét]] * [[Gréta]] * [[Gríma (mannsnafn)|Gríma]] * [[Grímbjörg]] * [[Grímea]] * [[Grímey]] * [[Grímheiður]] * [[Grímhildur]] * [[Grímlaug]] * [[Gríshildur]] * [[Gró (mannsnafn)|Gró]] * [[Gróa]] * [[Grótta (mannsnafn)|Grótta]] * [[Guðanna]] * [[Guðarnleif]] * [[Guðberta]] * [[Guðbet]] * [[Guðbil]] * [[Guðbirna]] * [[Guðbjartsína]] * [[Guðbjörg]] * [[Guðbjört]] * [[Guðborg]] * [[Guðbranda]] * [[Guðbrandína]] * [[Guðdís]] * [[Guðfinna]] * [[Guðfríður]] * [[Guðjóna]] * [[Guðjónía]] * [[Guðjónína]] * [[Guðjónsína]] * [[Guðjóný]] * [[Guðlaug]] * [[Guðleif]] * [[Guðlín]] * [[Guðlína]] * [[Guðmannía]] * [[Guðmey]] * [[Guðmund]] * [[Guðmunda]] * [[Guðmundía]] * [[Guðmundína]] * [[Guðmundsína]] * [[Guðna]] * [[Guðný]] * [[Guðríður]] * [[Guðrún]] * [[Guðrúnbjörg]] * [[Guðsteina]] * [[Guðsteinn]] * [[Guðvaldína]] * [[Guðveig]] * [[Guðvina]] * [[Guja]] * [[Gulla]] * [[Gullbrá (mannsnafn)|Gullbrá]] * [[Gullveig]] * [[Gullý]] * [[Gumma]] * [[Gunilla]] * [[Gunna]] * [[Gunnarína]] * [[Gunnbjörg]] * [[Gunnbjört]] * [[Gunnborg]] * [[Gunndís]] * [[Gunndóra]] * [[Gunnella]] * [[Gunnfinna]] * [[Gunnfríður]] * [[Gunnharða]] * [[Gunnheiður]] * [[Gunnhildur]] * [[Gunnína]] * [[Gunnjóna]] * [[Gunnlaug]] * [[Gunnleif]] * [[Gunnlöð]] * [[Gunnrún]] * [[Gunnrúna]] * [[Gunnur]] * [[Gunnveig]] * [[Gunnvör]] * [[Gunný]] * [[Gunnþóra]] * [[Gunnþórunn]] * [[Guría]] * [[Gurrý]] * [[Gúa]] * [[Gúníta]] * [[Gúrí]] * [[Gústa]] * [[Gústafa]] * [[Gyða]] * [[Gyðja (mannsnafn)|Gyðja]] * [[Gyðríður]] * [[Gyríður]] * [[Gytta]] * [[Gýríður]] * [[Gæfa]] * [[Gæflaug]] {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=12em}} * [[Hadda]] * [[Haddý]] * [[Hafalda]] * [[Hafbjörg]] * [[Hafborg]] * [[Hafdís]] * [[Hafey]] * [[Haffý]] * [[Hafliða]] * [[Hafliðína]] * [[Haflína]] * [[Hafný]] * [[Hafrós]] * [[Hafrún]] * [[Hafsól]] * [[Hafsteina]] * [[Hafþóra]] * [[Hagar (mannsnafn)|Hagar]] * [[Halla]] * [[Hallbera]] * [[Hallbjörg]] * [[Hallborg]] * [[Halldís]] * [[Halldóra]] * [[Halley]] * [[Hallfríður]] * [[Hallgerður]] * [[Hallgríma]] * [[Hallgrímína]] * [[Hallgrímsína]] * [[Hallgunnur]] * [[Hallkatla]] * [[Hallný]] * [[Hallótta]] * [[Hallrún]] * [[Hallveig]] * [[Hallvör]] * [[Hamína]] * [[Hanna]] * [[Hannah]] * [[Hannesína]] * [[Hanney]] * [[Hannína]] * [[Hannveig]] * [[Hanný]] * [[Hansa]] * [[Hansborg]] * [[Hansfríður]] * [[Hansína]] * [[Haralda]] * [[Haraldína]] * [[Haraldsína]] * [[Harða]] * [[Harley]] * [[Harne]] * [[Harpa (mannsnafn)|Harpa]] * [[Hauður]] * [[Haukrún]] * [[Hákonía]] * [[Hálfdanía]] * [[Hávarðína]] * [[Heba (mannsnafn)|Heba]] * [[Hebba]] * [[Hedda]] * [[Hedí]] * [[Heida]] * [[Heidi]] * [[Heiða]] * [[Heiðbjörg]] * [[Heiðbjörk]] * [[Heiðbjört]] * [[Heiðbrá]] * [[Heiðdís]] * [[Heiðlaug]] * [[Heiðlóa (nafn)|Heiðlóa]] * [[Heiðný]] * [[Heiðrós]] * [[Heiðrún]] * [[Heiður]] * [[Heiðveig]] * [[Heiðvíg]] * [[Heimlaug]] * [[Hekla (mannsnafn)|Hekla]] * [[Helen]] * [[Helena (mannsnafn)|Helena]] * [[Helga]] * [[Helganna]] * [[Helgey]] * [[Heli]] * [[Hella (mannsnafn)|Hella]] * [[Helma]] * [[Hendrikka]] * [[Henný]] * [[Henrietta]] * [[Henrika]] * [[Henríetta]] * [[Hera (mannsnafn)|Hera]] * [[Herbjörg]] * [[Herbjört]] * [[Herborg]] * [[Herdís]] * [[Herfríður]] * [[Hergerður]] * [[Herlaug]] * [[Hermanía]] * [[Hermannía]] * [[Hermína]] * [[Hermunda]] * [[Heró]] * [[Herríður]] * [[Hersilía]] * [[Herta]] * [[Hertha]] * [[Hervör]] * [[Herþrúður]] * [[Hild]] * [[Hilda]] * [[Hildegard]] * [[Hildibjörg]] * [[Hildigerður]] * [[Hildigunnur]] * [[Hildiríður]] * [[Hildisif]] * [[Hildís]] * [[Hildur]] * [[Hilja]] * [[Hilma]] * [[Himinbjörg]] * [[Hind]] * [[Hinrika]] * [[Hinrikka]] * [[Hippólýte]] * [[Híramía]] * [[Hjalta]] * [[Hjaltey]] * [[Hjaltína]] * [[Hjaltlína]] * [[Hjaltveig]] * [[Hjálma]] * [[Hjálmdís]] * [[Hjálmey]] * [[Hjálmfríður]] * [[Hjálmgerður]] * [[Hjálmhildur]] * [[Hjálmrós]] * [[Hjálmrún]] * [[Hjálmveig]] * [[Hjördís]] * [[Hjörfríður]] * [[Hjörleif]] * [[Hjörleifa]] * [[Hjörný]] * [[Hjörtfríður]] * [[Hjörtína]] * [[Hjörtlaug]] * [[Hjörtný]] * [[Hjörtrós]] * [[Hlaðgerður]] * [[Hleiður]] * [[Hlédís]] * [[Hlíð]] * [[Hlíf]] * [[Hlín (mannsnafn)|Hlín]] * [[Hlýja]] * [[Hlökk]] * [[Hneta (mannsnafn)|Hneta]] * [[Hofdís]] * [[Hóffý]] * [[Hófí]] * [[Hólmbjörg]] * [[Hólmdís]] * [[Hólmfríður]] * [[Hólmgerður]] * [[Hrafna]] * [[Hrafnbjört]] * [[Hrafnborg]] * [[Hrafndís]] * [[Hrafnea]] * [[Hrafney]] * [[Hrafnfífa]] * [[Hrafngerður]] * [[Hrafnheiður]] * [[Hrafnhetta]] * [[Hrafnhildur]] * [[Hrafnkatla]] * [[Hrafnlaug]] * [[Hrafnrós]] * [[Hrafnrún]] * [[Hrafnsunna]] * [[Hrafntinna (mannsnafn)|Hrafntinna]] * [[Hrafnynja]] * [[Hraundís]] * [[Hrefna (mannanafn)|Hrefna]] * [[Hreiðarsína]] * [[Hreindís]] * [[Hreingrét]] * [[Hróbjörg]] * [[Hróbjört]] * [[Hróðbjörg]] * [[Hróðný]] * [[Hrólfdís]] * [[Hróný]] * [[Hrund]] * [[Hröfn]] * [[Hrönn]] * [[Hugbjörg]] * [[Hugbjört]] * [[Hugborg]] * [[Hugbót]] * [[Hugdís]] * [[Hugljúf]] * [[Hugraun]] * [[Hugrós]] * [[Hugrún]] * [[Huld]] * [[Hulda (mannsnafn)|Hulda]] * [[Hulddís]] * [[Huldís]] * [[Huldrún]] * [[Húna]] * [[Húnbjörg]] * [[Húndís]] * [[Húngerður]] * [[Hvönn (mannsnafn)|Hvönn]] * [[Hyrna]] * [[Hyrrokkin]] * [[Hædý]] * [[Höbbý]] * [[Hödd]] * [[Högna]] * [[Hörn]] {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ida (nafn)|Ida]] * [[Idda]] * [[Iða (mannsnafn)|Iða]] * [[Iðbjörg]] * [[Iðja]] * [[Iðunn (nafn)|Iðunn]] * [[Ilmur]] * [[Ilse]] * [[Imba]] * [[Imma]] * [[Immý]] * [[Ina]] * [[Inda]] * [[India]] * [[Indiana (mannsnafn)|Indiana]] * [[Indika]] * [[Indí (mannsnafn)|Indí]] * [[Indía]] * [[Indíana]] * [[Indíra]] * [[Indlaug]] * [[Indra]] * [[Indriðína]] * [[Indría]] * [[Indríður]] * [[Inga]] * [[Ingaló (mannsnafn)|Ingaló]] * [[Inganna]] * [[Ingdís]] * [[Ingeborg]] * [[Inger]] * [[Ingey]] * [[Ingfinna]] * [[Ingheiður]] * [[Inghildur]] * [[Ingibjörg]] * [[Ingibjört]] * [[Ingiborg]] * [[Ingifinna]] * [[Ingifríður]] * [[Ingigerður]] * [[Ingigunnur]] * [[Ingilaug]] * [[Ingileif]] * [[Ingilín]] * [[Ingilína]] * [[Ingimagn]] <!-- kvenmannsnafnið Ingimagn er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Ingimaría]] * [[Ingimunda]] * [[Ingimundína]] * [[Ingiríður]] * [[Ingirós]] * [[Ingirún]] * [[Ingisól]] * [[Ingiveig]] * [[Ingólfa]] * [[Ingólfína]] * [[Ingrid]] * [[Ingrún]] * [[Ingunn]] * [[Ingveldur]] * [[Inna (mannsnafn)|Inna]] * [[Irena]] * [[Irene]] * [[Irja]] * [[Irma]] * [[Irmelín]] * [[Irmý]] * [[Irpa]] * [[Isabel]] * [[Isabella]] * [[Isadora]] * [[Isidora]] * [[Ivy]] * [[Ivý]] {{div col end}} == Í == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ída]] * [[Íena]] * [[Ílena]] * [[Íma]] * [[Ína]] * [[Ínes]] * [[Ír]] * [[Íren]] * [[Írena]] * [[Íris]] * [[Írunn]] * [[Ísabel]] * [[Ísabella]] * [[Ísadóra]] * [[Ísafold (mannsnafn)|Ísafold]] * [[Ísaka]] * [[Ísakína]] * [[Ísalind]] * [[Ísalína]] * [[Ísbjörg]] * [[Ísbjört]] * [[Ísbrá]] * [[Ísdís]] * [[Ísdögg]] * [[Íselín]] * [[Ísey]] * [[Ísfjörð]] * [[Ísfold]] * [[Ísgerður]] * [[Íshildur]] * [[Ísidóra]] * [[Ísis (mannsnafn)|Ísis]] * [[Íslaug]] * [[Ísleif]] * [[Íslilja]] * [[Ísmey]] * [[Ísobel]] * [[Ísold]] * [[Ísól]] * [[Ísrún]] * [[Íssól]] * [[Ísveig]] * [[Ísvöld]] * [[Ítalía (mannsnafn)|Ítalía]] * [[Íunn]] * [[Íva]] * [[Ívalú]] * [[Ívana]] * [[Ívarlína]] * [[Íviðja]] * [[Ívör]] {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=12em}} * [[Jael]] * [[Jafeta]] * [[Jafetína]] * [[Jakey]] * [[Jakobea]] * [[Jakobía]] * [[Jakobína]] * [[Jakóba]] * [[Jana]] * [[Jane]] * [[Janetta]] * [[Janey]] * [[Jannika]] * [[Jara]] * [[Jarðþrúður]] * [[Jarla]] * [[Jarún]] * [[Jarþrúður]] * [[Jasína]] * [[Jasmin]] * [[Jasmine]] * [[Jasmín]] * [[Járnbrá]] * [[Járnfríður]] * [[Járngerður]] * [[Járnþrúður]] * [[Jeanne]] * [[Jelbjörg]] * [[Jenetta]] * [[Jenna]] * [[Jenney]] * [[Jenny]] * [[Jenný]] * [[Jensa]] * [[Jensey]] * [[Jensína]] * [[Jessý]] * [[Jonna]] * [[Jonný]] * [[Josefina]] * [[Josephine]] * [[Jovina]] * [[Jóa]] * [[Jóanna]] * [[Jóbjörg]] * [[Jóda]] * [[Jódís]] * [[Jóelína]] * [[Jóey]] * [[Jófinna]] * [[Jófríður]] * [[Jóga (mannsnafn)|Jóga]] * [[Jóhanna]] * [[Jóhanndína]] * [[Jóhannesína]] * [[Jóheiður]] * [[Jólín]] * [[Jóna]] * [[Jónanna]] * [[Jónasa]] * [[Jónasína]] * [[Jónassína]] * [[Jónatanía]] * [[Jónbjörg]] * [[Jónbjört]] * [[Jónborg]] * [[Jóndís]] * [[Jóndóra]] * [[Jónea]] * [[Jónesa]] * [[Jóney]] * [[Jónfríður]] * [[Jóngerð]] * [[Jóngerður]] * [[Jónheiður]] * [[Jónhildur]] * [[Jóninna]] * [[Jóní]] * [[Jónía (mannsnafn)|Jónía]] * [[Jónída]] * [[Jónína]] * [[Jónlína]] * [[Jónný]] * [[Jónsína]] * [[Jónunna]] * [[Jónveig]] * [[Jóný]] * [[Jóra]] * [[Jóreiður]] * [[Jóríður]] * [[Jórlaug]] * [[Jórunn]] * [[Jósabet]] * [[Jósabína]] * [[Jósebína]] * [[Jósefa]] * [[Jósefín]] * [[Jósefína]] * [[Jósevæn]] * [[Jósíana]] * [[Judit]] * [[Judith]] * [[Julia]] * [[Júdea]] * [[Júdit]] * [[Júlí (mannsnafn)|Júlí]] * [[Júlía]] * [[Júlíana]] * [[Júlíanna]] * [[Júlíetta]] * [[Júlíhuld]] * [[Júlína]] * [[Júlírós]] * [[Júna]] * [[Júní (mannsnafn)|Júní]] * [[Júnía]] * [[Júníana]] * [[Jústa]] * [[Jökla (mannsnafn)|Jökla]] * [[Jökulrós]] * [[Jörgína]] * [[Jörína]] * [[Jörundína]] {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=12em}} * [[Kaðlín]] * [[Kaia]] * [[Kaija]] * [[Kaía]] * [[Kaja]] * [[Kala]] * [[Kalla]] * [[Kalmara]] * [[Kamilla]] * [[Kamí]] * [[Kamma]] * [[Kapitola]] * [[Kapitóla]] * [[Kapítóla (mannsnafn)|Kapítóla]] * [[Kara]] * [[Karen]] * [[Karin]] * [[Karitas]] * [[Karí]] * [[Karín]] * [[Karína]] * [[Karítas]] * [[Karla]] * [[Karlinna]] * [[Karlína]] * [[Karlotta]] * [[Karlynja]] * [[Karlý]] * [[Karma (mannsnafn)|Karma]] * [[Karmen]] * [[Karna]] * [[Karol]] * [[Karolína]] * [[Karó]] * [[Karólín]] * [[Karólína]] * [[Karún]] * [[Kassandra (mannsnafn)|Kassandra]] * [[Kat (mannsnafn)|Kat]] * [[Kata]] * [[Katarína]] * [[Kateri]] * [[Katerína]] * [[Katharina]] * [[Kathinka]] * [[Katinka]] * [[Katla (mannsnafn)|Katla]] * [[Katra]] * [[Katrín]] * [[Katrína]] * [[Katý]] * [[Kaya]] * [[Kára]] * [[Kárí]] * [[Kellý]] * [[Kendra]] * [[Kenya (mannsnafn)|Kenya]] * [[Ketilbjörg]] * [[Ketilfríður]] * [[Ketilríður]] * [[Kiddý]] * [[Kikka]] * [[Kilja (mannsnafn)|Kilja]] * [[Kira (mannsnafn)|Kira]] * [[Kirsten]] * [[Kirstín]] * [[Kittý]] * [[Kía]] * [[Kíra]] * [[Kjalvör]] * [[Kjartanía]] * [[Kjartína]] * [[Kjerdís]] * [[Kjölvör]] * [[Kjördís]] * [[Klara]] * [[Klaría]] * [[Kládía]] * [[Kládína]] * [[Klálína]] * [[Klásína]] * [[Klemensína]] * [[Klementína]] * [[Kleópatra (mannsnafn)|Kleópatra]] * [[Klöpp (mannsnafn)|Klöpp]] * [[Kneif]] * [[Kolbjörg]] * [[Kolbrá]] * [[Kolbrún]] * [[Koldís]] * [[Kolfinna]] * [[Kolfreyja]] * [[Kolgríma]] * [[Kolka]] * [[Kolþerna (mannsnafn)|Kolþerna]] * [[Kona (mannsnafn)|Kona]] * [[Konkordía]] * [[Konný]] * [[Konráðína]] * [[Konráðsína]] * [[Konstantía (mannsnafn)|Konstantía]] * [[Konstantína]] * [[Korka]] * [[Kormlöð]] * [[Kornelía]] * [[Kortrún]] * [[Kóbra]] * [[Kókó]] * [[Kráka (mannsnafn)|Kráka]] * [[Krista]] * [[Kristbjörg]] * [[Kristborg]] * [[Kristdís]] * [[Kristel]] * [[Kristensa]] * [[Kristey]] * [[Kristfinna]] * [[Kristfríður]] * [[Kristgerður]] * [[Kristin]] * [[Kristine]] * [[Kristinna]] * [[Kristíana]] * [[Kristíanna]] * [[Kristín]] * [[Kristína]] * [[Kristínbjörg]] * [[Kristjana]] * [[Kristjána]] * [[Kristjánína]] * [[Kristjánsína]] * [[Kristjóna]] * [[Kristjúlía]] * [[Kristlaug]] * [[Kristlind]] * [[Kristlín]] * [[Kristmannía]] * [[Kristmey]] * [[Kristmunda]] * [[Kristmundína]] * [[Kristný]] * [[Kristólín]] * [[Kristólína]] * [[Kristrós]] * [[Kristrún]] * [[Kristveig]] * [[Kristvina]] * [[Kristý]] * [[Kristþóra]] * [[Kría (mannsnafn)|Kría]] * [[Krumma]] * [[Kvenborg]] * [[Kvika (mannsnafn)|Kvika]] * [[Kýrunn]] * [[Kýrunnur]] * [[Kæja]] {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=12em}} * [[Laila]] * [[Laíla]] * [[Lalía]] * [[Lalíla]] * [[Lana]] * [[Lara]] * [[Larsína]] * [[Laufey (mannsnafn)|Laufey]] * [[Laufheiður]] * [[Laufhildur]] * [[Lauga]] * [[Laugey]] * [[Laugheiður]] * [[Lazaríana]] * [[Lán (mannsnafn)|Lán]] * [[Lára]] * [[Lárensía]] * [[Lárensína]] * [[Lárentía]] * [[Lárentína]] * [[Lárenzína]] * [[Láretta]] * [[Lárey]] * [[Lárusína]] * [[Lea]] * [[Leifey]] * [[Leikný]] * [[Leila]] * [[Lein]] * [[Lella]] * [[Lena]] * [[Leona]] * [[Leonía]] * [[Leonóra]] * [[Leopoldína]] * [[Leógerður]] * [[Leóna]] * [[Leónóra]] * [[Lexí]] * [[Leya]] * [[Leyla]] * [[Leynd]] * [[Liisa]] * [[Lilith (mannsnafn)|Lilith]] * [[Lilja (mannsnafn)|Lilja]] * [[Liljan]] * [[Liljá]] * [[Liljurós]] * [[Liljurósa]] * [[Lill]] * [[Lilla]] * [[Lilley]] * [[Lillian]] * [[Lillín]] * [[Lilly]] * [[Lillý]] * [[Lillýana]] * [[Lily]] * [[Lilý]] * [[Lind]] * [[Linda]] * [[Linddís]] * [[Lindey]] * [[Lindís]] * [[Lingný]] * [[Linnea]] * [[Lisbet]] * [[Lisbeth]] * [[Lissie]] * [[Lissý]] * [[List (mannsnafn)|List]] * [[Listalín]] * [[Liv]] * [[Líana]] * [[Líba]] * [[Líf (mannsnafn)|Líf]] * [[Lífdís]] * [[Lílú]] * [[Lílý]] * [[Lín (mannsnafn)|Lín]] * [[Lína (mannsnafn)|Lína]] * [[Línanna]] * [[Línbjörg]] * [[Líndís]] * [[Líneik]] * [[Líney]] * [[Línhildur]] * [[Lísa]] * [[Lísabet]] * [[Lísandra]] * [[Lísbet]] * [[Lísebet]] * [[Lísibet]] * [[Lív]] * [[Ljóney]] * [[Ljósbera]] * [[Ljósbjörg]] * [[Ljósbjört]] * [[Ljósborg]] * [[Ljósbrá]] * [[Ljósunn]] * [[Ljósynja]] * [[Ljót (mannsnafn)|Ljót]] * [[Ljótunn]] * [[Ljúfa]] * [[Lofn (mannsnafn)|Lofn]] * [[Lofnheiður]] * [[Loftey]] * [[Loftfríður]] * [[Lofthildur]] * [[Lofthæna]] * [[Loftrún]] * [[Loftsína]] * [[Loftveig]] * [[Logey]] * [[Lokbrá (mannsnafn)|Lokbrá]] * [[Loreley]] * [[Lotta]] * [[Louisa]] * [[Lousie]] * [[Love]] * [[Lovise]] * [[Lovísa]] * [[Lóa (mannsnafn)|Lóa]] * [[Lóla (mannsnafn)|Lóla]] * [[Lóley]] * [[Lóreley]] * [[Lórey]] * [[Lórý]] * [[Lucia]] * [[Lucía]] * [[Lucinda]] * [[Lucy]] * [[Lukka]] * [[Luna]] * [[Lundfríður]] * [[Lussía]] * [[Lúcinda]] * [[Lúcía]] * [[Lúðvíka]] * [[Lúísa]] * [[Lúlla]] * [[Lúlley]] * [[Lúna]] * [[Lúsinda]] * [[Lúsía]] * [[Lúvísa]] * [[Lydia]] * [[Lydía]] * [[Lynd]] * [[Lyngheiður]] * [[Lyngný]] * [[Lýdía (nafn)|Lýdía]] * [[Lýðgerður]] * [[Lýra]] * [[Læla]] {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=12em}} * [[Maddý]] * [[Magda]] * [[Magdalena]] * [[Magðalena]] * [[Magga]] * [[Maggey]] * [[Maggí]] * [[Maggý]] * [[Magna]] * [[Magnalín]] * [[Magnbjörg]] * [[Magndís]] * [[Magnea]] * [[Magnelja]] * [[Magnes]] * [[Magney]] * [[Magnfríður]] * [[Magnheiður]] * [[Magnhildur]] * [[Magnía]] * [[Magnína]] * [[Magnlaug]] * [[Magnólía]] * [[Magnúsa]] * [[Magnúsína]] * [[Magnússína]] * [[Magný]] * [[Magnþóra]] * [[Maia]] * [[Maía]] * [[Maídís]] * [[Maísól]] * [[Maj]] * [[Maja]] * [[Majendína]] * [[Majna]] * [[Maken]] * [[Malen]] * [[Malena]] * [[Malene]] * [[Malika]] * [[Malin]] * [[Malía]] * [[Malín]] * [[Malína]] * [[Malla]] * [[Manasína]] * [[Manda]] * [[Manley]] * [[Manuela]] * [[Manúela]] * [[Manúella]] * [[Mara]] * [[Mardís]] * [[Mardöll]] * [[Marel (mannsnafn)|Marel]] * [[Marela]] * [[Marella]] * [[Maren (mannsnafn)|Maren]] * [[Marey]] * [[Marfríður]] * [[Margaret]] * [[Margit]] * [[Margot]] * [[Margret]] * [[Margrét]] * [[Margrjet]] * [[Margunnur]] * [[Marheiður]] * [[Maria]] * [[Marianne (mannsnafn)|Marianne]] * [[Marie]] * [[Marikó]] * [[Marin]] * [[Marinella]] * [[Marion]] * [[Mariska]] * [[Marit]] * [[Marí]] * [[María (mannsnafn)|María]] * [[Maríabet]] * [[Maríam]] * [[Marían]] * [[Maríana]] * [[Maríanna]] * [[Maríel]] * [[Maríella]] * [[Maríjón]] * [[Maríkó]] * [[Marín]] * [[Marína]] * [[Marínella]] * [[Maríon]] * [[Marís]] * [[Marísa]] * [[Marísól]] * [[Marít]] * [[Maríuerla (nafn)|Maríuerla]] * [[Marja]] * [[Marjasína]] * [[Markrún]] * [[Markúsína]] * [[Marla]] * [[Marlaug]] * [[Marlena]] * [[Marlín]] * [[Marlís]] * [[Marólína]] * [[Marsa]] * [[Marselía]] * [[Marselín]] * [[Marselína]] * [[Marsibil]] * [[Marsilía]] * [[Marsilína]] * [[Marsý]] * [[Marta]] * [[Martha]] * [[Martía]] * [[Martína]] * [[Marveig]] * [[Mary]] * [[Marý]] * [[Marzibil]] * [[Mathilda]] * [[Matilda]] * [[Matta]] * [[Mattea]] * [[Matthea]] * [[Matthilda]] * [[Matthildur]] * [[Matthía]] * [[Mattíana]] * [[Mattína]] * [[Mattý]] * [[Maxima]] * [[May]] * [[Maya (mannsnafn)|Maya]] * [[Mábil]] * [[Málfríð]] * [[Málfríður]] * [[Málhildur]] * [[Málmfríður]] * [[Mánadís]] * [[Mánarós]] * [[Máney]] * [[Mára]] * [[Márey]] * [[Meda]] * [[Medea]] * [[Medónía]] * [[Mekkin]] * [[Mekkín]] * [[Mekkína]] * [[Melinda]] * [[Melissa]] * [[Melía]] * [[Melkjörína]] * [[Melkorka]] * [[Melódía (mannsnafn)|Melódía]] * [[Melrós]] * [[Menja]] * [[Mensalderína]] * [[Merkel]] * [[Meryem]] * [[Messíana]] * [[Metónía]] * [[Metta]] * [[Mey]] * [[Meyja]] * [[Michell]] * [[Mikaela]] * [[Mikaelína]] * [[Mikelína]] * [[Mikkalín]] * [[Mikkalína]] * [[Milda]] * [[Mildfríður]] * [[Mildiríður]] * [[Mildríður]] * [[Milla]] * [[Millý]] * [[Minerva (mannsnafn)|Minerva]] * [[Minna]] * [[Minney]] * [[Minnie]] * [[Minning]] * [[Minny]] * [[Minný]] * [[Miriam]] * [[Mirja]] * [[Mirjam]] * [[Mirra]] * [[Mist]] * [[Mía]] * [[Míkah]] * [[Míla (mannsnafn)|Míla]] * [[Mímósa (mannsnafn)|Mímósa]] * [[Mínerva (nafn)|Mínerva]] * [[Míra]] * [[Míranda]] * [[Mírey]] * [[Míríel]] * [[Mítra]] * [[Mjaðveig]] * [[Mjalldís]] * [[Mjallfríð]] * [[Mjallhvít (mannsnafn)|Mjallhvít]] * [[Mjöll]] * [[Mona]] * [[Monika]] * [[Moon]] * [[Morgunsól]] * [[Mortína]] * [[Móa]] * [[Módís]] * [[Móeiður]] * [[Móey]] * [[Móheiður]] * [[Móna]] * [[Mónika]] * [[Móníka]] * [[Móra]] * [[Munda]] * [[Mundheiður]] * [[Mundhildur]] * [[Mundíana]] * [[Mundína]] * [[Munnveig]] * [[Mylla]] * [[Myríam]] * [[Myrk (mannsnafn)|Myrk]] * [[Myrkey]] * [[Myrkrún]] * [[Myrkva]] * [[Myrra (mannsnafn)|Myrra]] * [[Mýr]] * [[Mýra]] * [[Mýrdalína]] * [[Mýrún]] * [[Mæja]] * [[Mæva]] * [[Mörk (mannsnafn)|Mörk]] {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=12em}} * [[Nadia]] * [[Nadía]] * [[Nadja]] * [[Nahemía]] * [[Nahómi]] * [[Nala]] * [[Nana]] * [[Nancy (mannsnafn)|Nancy]] * [[Naní]] * [[Nanna]] * [[Nannvör]] * [[Nanný]] * [[Nansý]] * [[Naomí]] * [[Naómí]] * [[Nara]] * [[Naranja]] * [[Narfey]] * [[Narfína]] * [[Natalie]] * [[Natalí]] * [[Natalía]] * [[Natasha]] * [[Natasja]] * [[Nathalia]] * [[Nathalía]] * [[Náð]] * [[Náttey]] * [[Náttfríður]] * [[Náttrós]] * [[Náttrún]] * [[Náttsól]] * [[Náttúra (mannsnafn)|Náttúra]] * [[Nella]] * [[Nellý]] * [[Nenna]] * [[Neríður]] * [[Nicole]] * [[Niðbjörg]] * [[Nift]] * [[Nikhildur]] * [[Nikíta]] * [[Nikoletta]] * [[Nikólína]] * [[Nikulína]] * [[Ninja (mannsnafn)|Ninja]] * [[Ninna]] * [[Níelsa]] * [[Níelsína]] * [[Nína]] * [[Níní]] * [[Nísa]] * [[Njála (mannsnafn)|Njála]] * [[Njóla (nafn)|Njóla]] * [[Nora]] * [[Norma]] * [[Nóa]] * [[Nóla]] * [[Nóra]] * [[Nótt (mannsnafn)|Nótt]] * [[Númína]] * [[Núra]] * [[Nýbjörg]] * [[Nýdönsk (mannsnafn)|Nýdönsk]] * [[Nönn]] {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=12em}} * [[Obba]] * [[Octavia]] * [[Oda]] * [[Odda]] * [[Oddbjörg]] * [[Oddey]] * [[Oddfreyja]] * [[Oddfríður]] * [[Oddgerður]] * [[Oddhildur]] * [[Oddíða]] * [[Oddlaug]] * [[Oddleif]] * [[Oddlína]] * [[Oddný]] * [[Oddrós]] * [[Oddrún]] * [[Oddveig]] * [[Oddvör]] * [[Oktavía]] * [[Oktavíana]] * [[Októína]] * [[Októlína]] * [[Októvía]] * [[Októvína]] * [[Olga]] * [[Olgeirína]] * [[Olivia]] * [[Olivía]] * [[Ollý]] * [[Opía]] * [[Ora (mannsnafn)|Ora]] * [[Orka (mannsnafn)|Orka]] * [[Ormheiður]] * [[Ormhildur]] * [[Orný]] * [[Otkatla]] * [[Otta]] * [[Ottavía]] * [[Ottóvía]] {{div col end}} == Ó == {{div col|colwidth=12em}} * [[Óda]] * [[Óðný]] * [[Ófelía]] * [[Óla]] * [[Ólafía]] * [[Ólafína]] * [[Ólavía]] * [[Ólivía]] * [[Ólína]] * [[Ólöf]] * [[Ósa]] * [[Óshildur]] * [[Ósk]] * [[Ósklín]] * [[Ótilía]] * [[Ótta]] * [[Óvidía]] * [[Óvída]] * [[Óvíða]] * [[Óvína]] {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=12em}} * [[Palla]] * [[Palma (mannsnafn)|Palma]] * [[Pamela]] * [[Panpan]] * [[Paradís (mannsnafn)|Paradís]] * [[París (mannsnafn)|París]] * [[Patricia]] * [[Patrisía]] * [[Pála]] * [[Pálalma]] * [[Páldís]] * [[Páley]] * [[Pálfríður]] * [[Pálhanna]] * [[Pálheiður]] * [[Pálhildur]] * [[Pálín]] * [[Pálína]] * [[Pálma]] * [[Pálmey]] * [[Pálmfríður]] * [[Pálmía]] * [[Pálmína]] * [[Pálnía]] * [[Pálný]] * [[Pálrún]] * [[Perla (mannsnafn)|Perla]] * [[Perúndína]] * [[Peta]] * [[Petólína]] * [[Petra]] * [[Petrea]] * [[Petriella]] * [[Petría]] * [[Petríana]] * [[Petrín]] * [[Petrína]] * [[Petronella]] * [[Petrónella]] * [[Petrós]] * [[Petrún]] * [[Petrúnella]] * [[Petúlína]] * [[Pétrína]] * [[Pétrós]] * [[Pétrún]] * [[Péturína]] * [[Péturlína]] * [[Pia]] * [[Pía]] * [[Polly]] * [[Pollý]] * [[Pomóna (mannsnafn)|Pomóna]] * [[Pontisíana]] * [[Potentiana]] * [[Pría]] {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=12em}} {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=12em}} * [[Rafney]] * [[Rafnfríður]] * [[Rafnhildur]] * [[Raggý]] * [[Ragna]] * [[Ragnbjörg]] * [[Ragndís]] * [[Ragney]] * [[Ragnfríður]] * [[Ragnheiður]] * [[Ragnhildur]] * [[Ragný]] * [[Rakel]] * [[Ramóna]] * [[Randalín]] * [[Randeiður]] * [[Randfríður]] * [[Randheiður]] * [[Randí]] * [[Randíð]] * [[Randíður]] * [[Randveig]] * [[Randý]] * [[Ranka]] * [[Rannva]] * [[Rannveig]] * [[Rasmusína]] * [[Rayna]] * [[Ráðhildur]] * [[Rán (mannsnafn)|Rán]] * [[Rea]] * [[Rebekka]] * [[Reginbjörg]] * [[Regína (mannsnafn)|Regína]] * [[Rei]] * [[Rein]] * [[Renata]] * [[Reyla]] * [[Reyn]] * [[Reyndís]] * [[Reynheiður]] * [[Reynhildur]] * [[Rikka]] * [[Ripley]] * [[Rita (mannsnafn)|Rita]] * [[Ríkey (mannsnafn)|Ríkey]] * [[Rín (mannsnafn)|Rín]] * [[Rína]] * [[Ríta]] * [[Rjúpa (mannsnafn)|Rjúpa]] * [[Roj]] * [[Ronja]] * [[Rorí]] * [[Rose]] * [[Rosemarie]] * [[Roxanna]] * [[Róberta]] * [[Róbjörg]] * [[Róm (mannsnafn)|Róm]] * [[Róma]] * [[Rómana]] * [[Rómanía]] * [[Rós (mannsnafn)|Rós]] * [[Rósa]] * [[Rósalilja]] * [[Rósalind]] * [[Rósalinda]] * [[Rósalía]] * [[Rósalín]] * [[Rósamund]] * [[Rósamunda]] * [[Rósanna]] * [[Rósbjörg]] * [[Rósborg]] * [[Róselía]] * [[Róselína]] * [[Rósella]] * [[Rósey]] * [[Rósfríð]] * [[Rósfríður]] * [[Róshildur]] * [[Rósinbjörg]] * [[Rósinda]] * [[Rósinkar]] <!-- kvenmannsnafnið Rósinkar er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Rósinkara]] * [[Rósinkransa]] * [[Rósinlilja]] * [[Rósída]] * [[Róska (mannsnafn)|Róska]] * [[Róslaug]] * [[Róslind]] * [[Róslinda]] * [[Róslín]] * [[Rósmary]] * [[Rósmarý]] * [[Rósmunda]] * [[Rósný]] * [[Rósrún]] * [[Rósveldur]] * [[Rósý]] * [[Runhildur]] * [[Runný]] * [[Runólfína]] * [[Rut]] * [[Ruth]] * [[Rúbý]] * [[Rún]] * [[Rúna]] * [[Rúndís]] * [[Rúnel]] * [[Rúnhildur]] * [[Rúnveldur]] * [[Rúrí (mannsnafn)|Rúrí]] * [[Rúrý]] * [[Röfn]] * [[Rögn]] * [[Rögnvaldína]] * [[Rökkurdís]] * [[Rökkva]] * [[Röskva]] {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=12em}} * [[Saara]] * [[Sabína]] * [[Sabrína]] * [[Safíra]] * [[Saga (mannsnafn)|Saga]] * [[Sakaría]] * [[Sakra]] * [[Sakura]] * [[Salbjörg]] * [[Saldís]] * [[Salgerður]] * [[Salín]] * [[Salína]] * [[Salka]] * [[Salla]] * [[Salma]] * [[Salmagnía]] * [[Salmanía]] * [[Salný]] * [[Salome]] * [[Salomína]] * [[Salóme]] * [[Salrós]] * [[Salvía]] * [[Salvör]] * [[Samúela]] * [[Samúelína]] * [[Samúlína]] * [[Sandra]] * [[Sanna]] * [[Sanný]] * [[Santía]] * [[Sara]] * [[Sarah]] * [[Sarína]] * [[Saxfríður]] * [[Sál (mannsnafn)|Sál]] * [[Seba]] * [[Sefanía]] * [[Selena (mannsnafn)|Selena]] * [[Selina]] * [[Selja (mannsnafn)|Selja]] * [[Selka]] * [[Selma]] * [[Selmdís]] * [[Senía]] * [[Septemborg]] * [[Septimius]] * [[Septíma]] * [[Septína]] * [[Sera]] * [[Serena]] * [[Seselía]] * [[Sesilía]] * [[Sesselía]] * [[Sesselja]] * [[Sessilía]] * [[Severína]] * [[Shirley]] * [[Siddý]] * [[Sif (mannsnafn)|Sif]] * [[Sigbjörg]] * [[Sigbjört]] * [[Sigborg]] * [[Sigdís]] * [[Sigdóra]] * [[Sigfinna]] * [[Sigfríð]] * [[Sigfríður]] * [[Sigfúsína]] * [[Sigga]] * [[Siggerður]] * [[Siglinn]] * [[Sigmunda]] * [[Sigmundína]] * [[Signa (mannsnafn)|Signa]] * [[Signhild]] * [[Signhildur]] * [[Signý]] * [[Sigrid]] * [[Sigríður]] * [[Sigrík]] * [[Sigrún]] * [[Sigrúnhildur]] * [[Sigtryggvína]] * [[Sigurást]] * [[Sigurásta]] * [[Sigurbára]] * [[Sigurbirna]] * [[Sigurbjörg]] * [[Sigurbjört]] * [[Sigurborg]] * [[Sigurdís]] * [[Sigurdóra]] * [[Sigurdríf]] * [[Sigurdrífa]] * [[Sigurða]] * [[Sigurðína]] * [[Sigurey]] * [[Sigurfinna]] * [[Sigurfjóla]] * [[Sigurfljóð]] * [[Sigurfríð]] * [[Sigurgeira]] * [[Sigurgyða]] * [[Sigurhanna]] * [[Sigurhelga]] * [[Sigurhildur]] * [[Sigurína]] * [[Sigurjóa]] * [[Sigurjóna]] * [[Sigurlaug]] * [[Sigurleif]] * [[Sigurlilja]] * [[Sigurlinn]] * [[Sigurlín]] * [[Sigurlína]] * [[Sigurlöð]] * [[Sigurmey]] * [[Sigurmunda]] * [[Sigurnanna]] * [[Sigurný]] * [[Sigurósk]] * [[Sigurpála]] * [[Sigurpálína]] * [[Sigurragna]] * [[Sigurrós]] * [[Sigurrósa]] * [[Sigurrún]] * [[Sigursteina]] * [[Sigurunn]] * [[Sigurvaldína]] * [[Sigurvaldís]] * [[Sigurvarðína]] * [[Sigurveig]] * [[Sigurvina]] * [[Sigurþóra]] * [[Sigurþórunn]] * [[Sigvalda]] * [[Sigvaldína]] * [[Sigvarðína]] * [[Sigvöld]] * [[Sigyn (mannsnafn)|Sigyn]] * [[Sigþóra]] * [[Sigþrúður]] * [[Silfa]] * [[Silfá]] * [[Silfra (mannsnafn)|Silfra]] * [[Silfrún]] * [[Silfur (mannsnafn)|Silfur]] * [[Silja]] * [[Silka]] * [[Silkisif]] * [[Silla]] * [[Silley]] * [[Silpha]] * [[Silva]] * [[Silvana]] * [[Silvía]] * [[Sirí]] * [[Sirra]] * [[Sirrey]] * [[Sirrí]] * [[Sirrý]] * [[Sisa]] * [[Sissa]] * [[Siv]] * [[Sivía]] * [[Sía (mannsnafn)|Sía]] * [[Símona]] * [[Símonika]] * [[Símonía]] * [[Símonína]] * [[Sína]] * [[Sísí]] * [[Sísý]] * [[Síta]] * [[Sjana]] * [[Sjóborg]] * [[Sjöfn (mannanafn)|Sjöfn]] * [[Skaði (mannsnafn)|Skaði]] * [[Skafta]] * [[Skarlotta]] * [[Skarpheiður]] * [[Skjaldmey]] * [[Skólastíka]] * [[Skugga]] * [[Skuld (mannsnafn)|Skuld]] * [[Skúa]] * [[Skúla]] * [[Skúlína]] * [[Smíta]] * [[Snekkja]] * [[Snjáfríður]] * [[Snjáka]] * [[Snjálaug]] * [[Snjófríð]] * [[Snjófríður]] * [[Snjólaug]] * [[Snorra]] * [[Snót]] * [[Snæbirna]] * [[Snæbjörg]] * [[Snæbjört]] * [[Snæborg]] * [[Snæbrá]] * [[Snædís]] * [[Snæfríð]] * [[Snæfríður]] * [[Snælaug]] * [[Snærós]] * [[Snærún]] * [[Snæsól]] * [[Soffía]] * [[Soffý]] * [[Sofia]] * [[Sofie]] * [[Sofía (mannsnafn)|Sofía]] * [[Solveig]] * [[Sonja]] * [[Sonný]] * [[Sophia]] * [[Sophie]] * [[Sófía (mannsnafn)|Sófía]] * [[Sófonía]] * [[Sól (mannsnafn)|Sól]] * [[Sóla]] * [[Sólbjörg]] * [[Sólbjört]] * [[Sólborg]] * [[Sólbrá]] * [[Sólbráð]] * [[Sólbrún]] * [[Sóldís]] * [[Sóldögg (mannsnafn)|Sóldögg]] * [[Sóley (mannsnafn)|Sóley]] * [[Sólfríður]] * [[Sólgerður]] * [[Sólheiður]] * [[Sólhild]] * [[Sólhildur]] * [[Sólín]] * [[Sólkatla]] * [[Sóllilja]] * [[Sóllín]] * [[Sólný]] * [[Sólrós]] * [[Sólrún]] * [[Sólskríkja (mannsnafn)|Sólskríkja]] * [[Sólveig]] * [[Sólvör]] * [[Sónata (mannsnafn)|Sónata]] * [[Star (mannsnafn)|Star]] * [[Stasía]] * [[Stefana]] * [[Stefanía]] * [[Stefánný]] * [[Steina (nafn)|Steina]] * [[Steinbjörg]] * [[Steinborg]] * [[Steindís]] * [[Steindóra]] * [[Steiney]] * [[Steinfríður]] * [[Steingerður]] * [[Steinhildur]] * [[Steinína]] * [[Steinka]] * [[Steinlaug]] * [[Steinný]] * [[Steinríður]] * [[Steinrós]] * [[Steinrún]] * [[Steinsa]] * [[Steinunn]] * [[Steinvör]] * [[Steinþóra]] * [[Steinþórunn]] * [[Stella]] * [[Sterling]] * [[Stinne]] * [[Stígheiður]] * [[Stígrún]] * [[Stína]] * [[Stjarna (mannsnafn)|Stjarna]] * [[Stjarney]] * [[Stormey]] * [[Strympa (mannsnafn)|Strympa]] * [[Sturlína]] * [[Styrgerður]] * [[Sumarlaus]] * [[Sumarlilja]] * [[Sumarlín]] * [[Sumarlína]] * [[Sumarrós]] * [[Sunna]] * [[Sunnefa]] * [[Sunneva]] * [[Sunney]] * [[Sunniva]] * [[Sunníva]] * [[Susan]] * [[Susie]] * [[Súla (mannsnafn)|Súla]] * [[Súlamít]] * [[Súlíma]] * [[Súsan]] * [[Súsanna]] * [[Svafa]] * [[Svala (mannsnafn)|Svala]] * [[Svalrún]] * [[Svana]] * [[Svanbjörg]] * [[Svanbjört]] * [[Svanborg]] * [[Svandís]] * [[Svaney]] * [[Svanfríð]] * [[Svanfríður]] * [[Svanheiður]] * [[Svanhild]] * [[Svanhildur]] * [[Svanhvít]] * [[Svanlaug]] * [[Svanrós]] * [[Svanrún]] * [[Svaný]] * [[Svanþrúður]] * [[Svava]] * [[Svea]] * [[Sveina]] * [[Sveinbirna]] * [[Sveinbjörg]] * [[Sveinborg]] * [[Sveindís]] * [[Sveiney]] * [[Sveinfríður]] * [[Sveingerður]] * [[Sveinhildur]] * [[Sveininna]] * [[Sveinína]] * [[Sveinjóna]] * [[Sveinlaug]] * [[Sveinrós]] * [[Sveinrún]] * [[Sveinsína]] * [[Sveinveig]] * [[Sveiný]] * [[Svendís]] * [[Svenna]] * [[Sverrey]] * [[Sverrína]] * [[Svía]] * [[Svíalín]] * [[Sylgja]] * [[Sylva]] * [[Sylvia]] * [[Sylvía]] * [[Sylvör]] * [[Systa]] * [[Sýrný]] * [[Sýta]] * [[Sæbjörg]] * [[Sæbjört]] * [[Sæborg]] * [[Sæbrá]] * [[Sædís]] * [[Sædóra]] * [[Sæfinna]] * [[Sæfríður]] * [[Sæhildur]] * [[Sæla]] * [[Sælaug]] * [[Sælín]] * [[Sæma]] * [[Sæmey]] * [[Sæmunda]] * [[Sæmundína]] * [[Sæmundsína]] * [[Sæný]] * [[Særós]] * [[Særún]] * [[Sæsól]] * [[Sæunn]] * [[Sævör]] * [[Sölfína]] * [[Sölva]] * [[Sölvey]] * [[Sölvína]] * [[Sölvör]] * [[Sörína]] {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=12em}} * [[Tala (mannsnafn)|Tala]] * [[Talitha]] * [[Talía (nafn)|Talía]] * [[Tamar]] * [[Tamara]] * [[Tanía]] * [[Tanja]] * [[Tanya]] * [[Tara (mannsnafn)|Tara]] * [[Taríel]] * [[Tatiana]] * [[Tatía]] * [[Tatjana]] * [[Tea]] * [[Teitný]] * [[Tekla]] * [[Tekóa]] * [[Telekía]] * [[Telma]] * [[Tenchi]] * [[Tera]] * [[Teresa]] * [[Teresía]] * [[Tereza]] * [[Terra]] * [[Thalia]] * [[Thalía (mannsnafn)|Thalía]] * [[Thea]] * [[Theadóra]] * [[Thelma]] * [[Theodóra]] * [[Theódína]] * [[Theódóra]] * [[Theresa]] * [[Tildra (mannsnafn)|Tildra]] * [[Timótea]] * [[Tindra]] * [[Tinna (mannsnafn)|Tinna]] * [[Tirsa]] * [[Tía]] * [[Tíalilja]] * [[Tíbrá]] * [[Tína]] * [[Tobía]] * [[Todda]] * [[Togíana]] * [[Tomsína]] * [[Torbjörg]] * [[Torfey]] * [[Torfheiður]] * [[Torfhildur]] * [[Tormóna]] * [[Tóbý]] * [[Tófa (mannsnafn)|Tófa]] * [[Tóka]] * [[Tómasína]] * [[Tómína]] * [[Tóta]] * [[Tótla]] * [[Trausta]] * [[Tristana]] * [[Trína]] * [[Trú (mannsnafn)|Trú]] * [[Tryggva]] * [[Tryggvanía]] * [[Tryggveig]] * [[Tryggvína]] * [[Týra]] {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ugla (mannsnafn)|Ugla]] * [[Ulla]] * [[Una]] * [[Undína (mannsnafn)|Undína]] * [[Unna]] * [[Unnbjörg]] * [[Unndís]] * [[Unnfríður]] * [[Unnur]] * [[Unnvör]] * [[Urður (mannsnafn)|Urður]] * [[Ursula]] {{div col end}} == Ú == {{div col|colwidth=12em}} * [[Úa]] * [[Úlfa]] * [[Úlfdís]] * [[Úlfey]] * [[Úlfheiður]] * [[Úlfhildur]] * [[Úlfrún]] * [[Úlla]] * [[Úlrika]] * [[Úna]] * [[Úndína]] * [[Úranía]] * [[Úrsúla]] * [[Úrsúley]] {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=12em}} * [[Vagna]] * [[Vagnbjörg]] * [[Vagnborg]] * [[Vagnfríður]] * [[Vaka (mannsnafn)|Vaka]] * [[Vala]] * [[Valbjörg]] * [[Valbjörk]] * [[Valbjört]] * [[Valborg]] * [[Valda]] * [[Valdey]] * [[Valdheiður]] * [[Valdimara]] * [[Valdimaría]] * [[Valdína]] * [[Valdís]] * [[Valdný]] * [[Valentína]] * [[Valerí]] * [[Valería]] * [[Valey]] * [[Valfríður]] * [[Valgerða]] * [[Valgerður]] * [[Valgý]] * [[Valhildur]] * [[Valía]] * [[Valka]] * [[Valkyrja (mannsnafn)|Valkyrja]] * [[Vallý]] * [[Valný]] * [[Valrós]] * [[Valrún]] * [[Valva]] * [[Valý]] * [[Valþrúður]] * [[Vana]] * [[Vanadís]] * [[Vanda]] * [[Vanja]] * [[Varða (mannsnafn)|Varða]] * [[Vasilia]] * [[Vava]] * [[Vár (mannsnafn)|Vár]] * [[Vega]] * [[Vegmey]] * [[Veig]] * [[Veiga]] * [[Veigalín]] * [[Venedía]] * [[Venný]] * [[Venus (mannsnafn)|Venus]] * [[Vera (mannsnafn)|Vera]] * [[Verna]] * [[Veronica (mannsnafn)|Veronica]] * [[Veronika]] * [[Verónika]] * [[Veróníka]] * [[Veska]] * [[Vetrarrós]] * [[Vetrarsól]] * [[Vébjörg]] * [[Védís]] * [[Véfreyja]] * [[Végerður]] * [[Vélaug]] * [[Véný]] * [[Vibeka]] * [[Vibeke]] * [[Vibekka]] * [[Viborg (mannsnafn)|Viborg]] * [[Victoria (mannsnafn)|Victoria]] * [[Victoría]] * [[Viðbekka]] * [[Viðey (mannsnafn)|Viðey]] * [[Viðja (mannsnafn)|Viðja]] * [[Vigdís]] * [[Vigfríður]] * [[Vigfúsa]] * [[Vigfúsína]] * [[Vigga]] * [[Viglín]] * [[Viglís]] * [[Vigný]] * [[Viktoria]] * [[Viktoría]] * [[Vilbjörg]] * [[Vilborg]] * [[Vildís]] * [[Vilfríður]] * [[Vilgerður]] * [[Vilhelmína]] * [[Vilhjálmía]] * [[Vilhjálmína]] * [[Villa (mannsnafn)|Villa]] * [[Villidína]] * [[Villimey]] * [[Vilma]] * [[Vilmunda]] * [[Vilmundína]] * [[Vilný]] * [[Vin]] * [[Vinbjörg]] * [[Vinný]] * [[Vinsý]] * [[Vinvelína]] * [[Viola]] * [[Virginía (mannsnafn)|Virginía]] * [[Vivian]] * [[Víbeka]] * [[Víbekka]] * [[Víf]] * [[Vígborg]] * [[Vígdögg]] * [[Víggunnur]] * [[Víóla (mannsnafn)|Víóla]] * [[Víóletta]] * [[Vísa (mannsnafn)|Vísa]] * [[Víví]] * [[Von (mannsnafn)|Von]] * [[Voney]] * [[Vopna]] * [[Vordís]] * [[Vorsól]] * [[Værð]] * [[Vök (mannsnafn)|Vök]] * [[Völva (mannsnafn)|Völva]] {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=12em}} * [[Wala]] * [[Wanessa]] * [[Winter]] {{div col end}} == X == {{div col|colwidth=12em}} * [[Xenia]] * [[Xenía]] {{div col end}} == Y == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ylfa]] * [[Ylfur]] * [[Ylja]] * [[Ylva]] * [[Ynda]] * [[Yndís]] * [[Yngveldur]] * [[Ynja]] * [[Yrja]] * [[Yrkja]] * [[Yrsa]] {{div col end}} == Ý == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ýda]] * [[Ýja]] * [[Ýlfa]] * [[Ýma]] * [[Ýr (nafn)|Ýr]] * [[Ýri]] * [[Ýrr]] * [[Ýrún]] {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=12em}} * [[Zíta]] * [[Zoe]] * [[Zophanía]] * [[Zophía]] * [[Zulima]] {{div col end}} == Þ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Þalía]] * [[Þeba (mannsnafn)|Þeba]] * [[Þeódís]] * [[Þeódóra]] * [[Þingey (mannsnafn)|Þingey]] * [[Þjóðbjörg]] * [[Þjóðhildur]] * [[Þjóðlaug]] * [[Þoka (nafn)|Þoka]] * [[Þollríður]] * [[Þollý]] * [[Þorbera]] * [[Þorbirna]] * [[Þorbjörg]] * [[Þorbjörnsína]] * [[Þorborg]] * [[Þorbrá]] * [[Þorfinna]] * [[Þorfríður]] * [[Þorgeira]] * [[Þorgerður]] * [[Þorgilsína]] * [[Þorgríma]] * [[Þorkatla]] * [[Þorkelína]] * [[Þorkelsína]] * [[Þorlaug]] * [[Þorlákína]] * [[Þorláksía]] * [[Þorláksína]] * [[Þorleif]] * [[Þorleifína]] * [[Þorlfríður]] * [[Þorsteina]] * [[Þorsteinína]] * [[Þorsteinsa]] * [[Þorsteinsína]] * [[Þorsteinunn]] * [[Þorstína]] * [[Þorvalda]] * [[Þorvaldína]] * [[Þorvarðína]] * [[Þorvildur]] * [[Þóra]] * [[Þóranna]] * [[Þórarinna]] * [[Þórarna]] * [[Þórbjörg]] * [[Þórborg]] * [[Þórdís]] * [[Þórða]] * [[Þórelfa]] * [[Þórelfur]] * [[Þórey]] * [[Þórfríður]] * [[Þórgunna]] * [[Þórgunnur]] * [[Þórhalla]] * [[Þórhanna]] * [[Þórheiður]] * [[Þórhildur]] * [[Þórína]] * [[Þórkatla]] * [[Þórlaug]] * [[Þórleif]] * [[Þórlín]] * [[Þórlína]] * [[Þórmunda]] * [[Þórný]] * [[Þórodda]] * [[Þórólína]] * [[Þórríður]] * [[Þórrún]] * [[Þórsteina]] * [[Þórsteinunn]] * [[Þórstína]] * [[Þórunn]] * [[Þórunnbjörg]] * [[Þórunnborg]] * [[Þórveig]] * [[Þórvör]] * [[Þrá]] * [[Þruma (mannsnafn)|Þruma]] * [[Þrúða]] * [[Þrúður (mannsnafn)|Þrúður]] * [[Þula (mannsnafn)|Þula]] * [[Þura]] * [[Þurí]] * [[Þuríður]] * [[Þurý]] * [[Þúfa]] * [[Þyra]] * [[Þyrey]] * [[Þyri]] * [[Þyrí]] * [[Þyrnirós (mannsnafn)|Þyrnirós]] * [[Þýðrún]] * [[Þöll (mannsnafn)|Þöll]] {{div col end}} == Æ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ædís]] * [[Ægileif]] * [[Æja]] * [[Æsa]] * [[Æsgerður]] * [[Æska]] * [[Æstíva]] * [[Ævi]] * [[Æví]] * [[Ævör]] {{div col end}} == Ö == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ögmunda]] * [[Ögmundína]] * [[Ögn (mannsnafn)|Ögn]] * [[Ölrún]] * [[Ölveig]] * [[Ölvína]] * [[Öndís]] * [[Örbrún]] * [[Örk]] * [[Ösp (mannsnafn)|Ösp]] * [[Össuría]] * [[Össurína]] * [[Össurlína]] * [[Öxi (mannsnafn)|Öxi]] {{div col end}} == Athugasemdir == * ^NÍ merkir nafn sem finnst í ''Nöfnum Íslendinga'' (nýrri útgáfu) eftir Guðrún Kvaran. == Tengt efni == * [[Íslenskt mannsnafn]] * [[Listi yfir íslensk mannanöfn]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn?Stafrof=&Nafn=&Stulkur=on&Samthykkt=yes|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * [https://island.is/leit-i-mannanafnaskra "Leit í mannanafnaskrá"] Sótt 2. janúar 2025. * Guðrún Kvaran, ''Nöfn Íslendinga'' (ný útgáfa), Forlagið, 2011, ISBN 978-9979-53-546-1 [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn| ]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi|eiginnöfn kvenna]] [[Flokkur:Listar um samfélag og menningu|íslensk eiginnöfn kvenmanna]] 9o5i0vnqic5gintf80olhab10scdvyj 1958425 1958424 2026-04-01T06:54:32Z MáneyMánadóttir 103358 /* D */ 1958425 wikitext text/x-wiki {{efnisyfirlit til hægri}} Eftirfarandi er '''listi yfir íslensk [[eiginnafn|eiginnöfn]] [[kona|kvenna]]''': == A == {{div col|colwidth=12em}} * [[Aagot]]^NÍ * [[Aaliyah]] * [[Abba (nafn)|Abba]]^NÍ * [[Abel (mannsnafn)|Abel]] * [[Abela]]^NÍ * [[Abelína]]^NÍ * [[Abigael]]^NÍ * [[Abígael]]^NÍ * [[Ada]]^NÍ * [[Adda]]^NÍ * [[Addbjörg]]^NÍ * [[Addlaug]]^NÍ * [[Addú]] * [[Addý]]^NÍ * [[Adela]]^NÍ * [[Adele (mannsnafn)|Adele]] * [[Adelía]] * [[Adolfína]]^NÍ * [[Adriana]] * [[Adríana]] * [[Adríanna]] * [[Aðalbjörg]]^NÍ * [[Aðalbjört]]^NÍ * [[Aðalborg]]^NÍ * [[Aðaldís]]^NÍ * [[Aðaley]] * [[Aðalfríður]]^NÍ * [[Aðalgerður]]^NÍ * [[Aðalgunnur]]^NÍ * [[Aðalheiður]]^NÍ * [[Aðalrós]]^NÍ * [[Aðalsteina]]^NÍ * [[Aðalsteinunn]]^NÍ * [[Aðalveig]]^NÍ * [[Agata]]^NÍ * [[Agatha]]^NÍ * [[Agða]]^NÍ * [[Agga]]^NÍ * [[Agla]]^NÍ * [[Agna]]^NÍ * [[Agnborg]]^NÍ * [[Agnea]]^NÍ * [[Agnes (mannsnafn)|Agnes]]^NÍ * [[Agneta]]^NÍ * [[Agney]] * [[Agok]] * [[Ahelia]] * [[Aisha]] * [[Akira]] * [[Akurrós]]^NÍ * [[Alaía]] * [[Alanta]] * [[Alba]]^NÍ * [[Alberta (mannsnafn)|Alberta]]^NÍ * [[Albertina]]^NÍ * [[Albertína]]^NÍ * [[Albína]]^NÍ * [[Albjört]] * [[Alda (mannsnafn)|Alda]]^NÍ * [[Aldarrós]]^NÍ * [[Aldey]] * [[Aldinborg (nafn)|Aldinb^NÍorg]] * [[Aldinía]]^NÍ * [[Aldína]]^NÍ * [[Aldís]]^NÍ * [[Aldísa]]^NÍ * [[Aldný]]^NÍ * [[Alena]] * [[Aleta]]^NÍ * [[Aletta]]^NÍ * [[Alex]] * [[Alexa]]^NÍ * [[Alexandra]]^NÍ * [[Alexandría (mannsnafn)|Alexandría]]^NÍ * [[Alexandrína]]^NÍ * [[Alexia]] * [[Alexis]] * [[Alexía]]^NÍ * [[Alexína]]^NÍ * [[Alexstrasa]] * [[Alfa (mannsnafn)|Alfa]]^NÍ * [[Alfífa]]^NÍ * [[Alfoldína]]^NÍ * [[Alfreðsína]]^NÍ * [[Alfríður]]^NÍ * [[Algunda]]^NÍ * [[Alica]] * [[Alice]]^NÍ * [[Alida]]^NÍ * [[Alisa]] * [[Alía]] * [[Alíana]] * [[Alída]]^NÍ * [[Alífa]] * [[Alína]] * [[Alís]]^NÍ * [[Alísa]]^NÍ * [[Alíta]] * [[Alla]]^NÍ * [[Allaug]]^NÍ * [[Alleif]]^NÍ * [[Alleifa]]^NÍ * [[Allý]]^NÍ * [[Alma]]^NÍ * [[Alpa]] * [[Alparós (mannsnafn)|Alparós]] * [[Alríður]]^NÍ * [[Alrún]]^NÍ * [[Althea]] * [[Alva]]^NÍ * [[Alvilda]]^NÍ * [[Amadea]]^NÍ * [[Amal]]^NÍ * [[Amalía]]^NÍ * [[Amanda]]^NÍ * [[Amaníta]] * [[Amarie]] * [[Amelía]]^NÍ * [[Amilía]] * [[Amira]]^NÍ * [[Amía]] * [[Amína]] * [[Amíra]] * [[Amy]]^NÍ * [[Amý]]^NÍ * [[Ana]] * [[Anais]]^NÍ * [[Analía]]^NÍ * [[Anastasia (mannsnafn)|Anastasia]]^NÍ * [[Anastasía (mannsnafn)|Anastasía]]^NÍ * [[Andra]]^NÍ * [[Andrá]]^NÍ * [[Andrea]]^NÍ * [[Andresa]]^NÍ * [[Andresína]]^NÍ * [[Andría]]^NÍ * [[Andríana]]^NÍ * [[Andrína]]^NÍ * [[Anelía]]^NÍ * [[Anetta]]^NÍ * [[Angela]]^NÍ * [[Angelía]] * [[Angelíka]]^NÍ * [[Angelína]] * [[Anika]]^NÍ * [[Anita]]^NÍ * [[Anitta]]^NÍ * [[Anída]] * [[Aníka]]^NÍ * [[Anína]]^NÍ * [[Aníta]]^NÍ * [[Anja]]^NÍ * [[Ann]]^NÍ * [[Anna]]^NÍ * [[Annabella]]^NÍ * [[Annadís]]^NÍ * [[Annaína]]^NÍ * [[Annalisa]]^NÍ * [[Annalísa]]^NÍ * [[Annamaría]] * [[Annarósa]]^NÍ * [[Anne]]^NÍ * [[Annelí]] * [[Annetta]]^NÍ * [[Anney]]^NÍ * [[Annika]]^NÍ * [[Anní]]^NÍ * [[Annía]]^NÍ * [[Anníta]]^NÍ * [[Anný]]^NÍ * [[Anóra]] * [[Antonetta]]^NÍ * [[Antonía]]^NÍ * [[Anya]] * [[Appolína]]^NÍ * [[Apríl (mannsnafn)|Apríl]]^NÍ * [[Ara]]^NÍ * [[Arabella]]^NÍ * [[Araminta]] * [[Ardís]]^NÍ * [[Ardúlín]]^NÍ * [[Arelly]]^NÍ * [[Arey]]^NÍ * [[Arianna]] * [[Arinbjörg]]^NÍ * [[Aris]]^NÍ * [[Arisa]]^NÍ * [[Aría]] * [[Aríaðna]] * [[Aríana]] * [[Aríanna]]^NÍ * [[Aríel]] * [[Aríela]] * [[Aríella]]^NÍ * [[Arín]]^NÍ * [[Arína]]^NÍ * [[Arís]]^NÍ * [[Arja]] * [[Arkíta]] * [[Armenía (mannsnafn)|Armenía]]^NÍ * [[Arna]]^NÍ * [[Arnbjörg (mannsnafn)|Arnbjörg]]^NÍ * [[Arnborg]]^NÍ * [[Arndís]]^NÍ * [[Arnea]]^NÍ * [[Arneiður]]^NÍ * [[Arney]]^NÍ * [[Arnfinna]]^NÍ * [[Arnfríður]]^NÍ * [[Arngerður]]^NÍ * [[Arngríma]]^NÍ * [[Arngunn]]^NÍ * [[Arngunnur]]^NÍ * [[Arnheiður]]^NÍ * [[Arnhildur]]^NÍ * [[Arnika]]^NÍ * [[Arnkatla]]^NÍ * [[Arnlaug]]^NÍ * [[Arnleif]]^NÍ * [[Arnlín]]^NÍ * [[Arnljót]]^NÍ * [[Arnodda]]^NÍ * [[Arnóra]]^NÍ * [[Arnórína]]^NÍ * [[Arnrós]]^NÍ * [[Arnrún]]^NÍ * [[Arntinna]] * [[Arnþóra]]^NÍ * [[Arnþrúður]]^NÍ * [[Aronía]]^NÍ * [[Artemis (mannsnafn)|Artemis]] * [[Asía (mannsnafn)|Asía]]^NÍ * [[Asírí]]^NÍ * [[Askalín]] * [[Askja (mannsnafn)|Askja]]^NÍ * [[Assa (mannsnafn)|Assa]]^NÍ * [[Asta]]^NÍ * [[Astrid]]^NÍ * [[Astrónómía]]^NÍ * [[Atalía]] * [[Atena]]^NÍ * [[Atfriður]]^NÍ * [[Athena]]^NÍ * [[Atla]]^NÍ * [[Atlanta (mannsnafn)|Atlanta]]^NÍ * [[Auðbjörg]]^NÍ * [[Auðbjört]]^NÍ * [[Auðdís]]^NÍ * [[Auðhildur]]^NÍ * [[Auðlín]]^NÍ * [[Auðna]]^NÍ * [[Auðný]]^NÍ * [[Auðrún]]^NÍ * [[Auður (mannsnafn)|Auður]]^NÍ * [[Aurora]]^NÍ * [[Ava]] * [[Avantí]] * [[Avelin]] * [[Aveline]] * [[Avelín]] * [[Avía]] * [[Axelía]]^NÍ * [[Axelína]]^NÍ * [[Axelma]]^NÍ * [[Ayah]] * [[Aþena (mannsnafn)|Aþena]]^NÍ {{div col end}} == Á == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ágota]]^NÍ * [[Ágústa]]^NÍ * [[Ágústína]]^NÍ * [[Álaug]]^NÍ * [[Álfa]] * [[Álfdís]]^NÍ * [[Álfeiður]]^NÍ * [[Álfey]]^NÍ * [[Álfgerður]]^NÍ * [[Álfheiður]]^NÍ * [[Álfhildur]]^NÍ * [[Álfrós]] * [[Álfrún]]^NÍ * [[Álfsdís]]^NÍ * [[Álfsól]]^NÍ * [[Álöf]]^NÍ * [[Ára]] * [[Árbjörg]]^NÍ * [[Árbjört]]^NÍ * [[Árborg (mannsnafn)|Árborg]]^NÍ * [[Árbót]]^NÍ * [[Árdís]]^NÍ * [[Árelía]]^NÍ * [[Árey]] * [[Árilía]]^NÍ * [[Árlaug]]^NÍ * [[Ármanía]]^NÍ * [[Ármanna]]^NÍ * [[Ármannía]]^NÍ * [[Ármey]]^NÍ * [[Árna]]^NÍ * [[Árnanía]]^NÍ * [[Árndís]]^NÍ * [[Árnetta]]^NÍ * [[Árney]]^NÍ * [[Árnheiður]]^NÍ * [[Árninna]]^NÍ * [[Árnía]]^NÍ * [[Árnína]]^NÍ * [[Árnný]]^NÍ * [[Árný]]^NÍ * [[Áróra]]^NÍ * [[Ársól]]^NÍ * [[Ársæl]]^NÍ * [[Árún]]^NÍ * [[Árveig]]^NÍ * [[Árvök]]^NÍ * [[Árþóra]]^NÍ * [[Ása]]^NÍ * [[Ásbjörg]]^NÍ * [[Ásborg]]^NÍ * [[Ásdís]]^NÍ * [[Ásfríður]]^NÍ * [[Ásgeira]]^NÍ * [[Ásgerður]]^NÍ * [[Áshildur]]^NÍ * [[Áskatla]]^NÍ * [[Ásla]]^NÍ * [[Áslaug]]^NÍ * [[Ásleif]]^NÍ * [[Ásmunda]]^NÍ * [[Ásný]]^NÍ * [[Ásrós]]^NÍ * [[Ásrún]]^NÍ * [[Ást (mannsnafn)|Ást]] * [[Ásta]]^NÍ * [[Ástbjörg]]^NÍ * [[Ástbjört]]^NÍ * [[Ástborg]] * [[Ástdís]]^NÍ * [[Ástey]] * [[Ástfinna]]^NÍ * [[Ástfríður]]^NÍ * [[Ástgerður]]^NÍ * [[Ástheiður]]^NÍ * [[Ásthildur]]^NÍ * [[Ástína]]^NÍ * [[Ástlaug]]^NÍ * [[Ástmarý]] * [[Ástmunda]]^NÍ * [[Ástný]]^NÍ * [[Ástríður]]^NÍ * [[Ástrós]]^NÍ * [[Ástrún]]^NÍ * [[Ástveig]]^NÍ * [[Ástý]] * [[Ástþóra]]^NÍ * [[Ástþórunn]]^NÍ * [[Ástþrúður]]^NÍ * [[Ásvör]]^NÍ * [[Ásynja (mannsnafn)|Ásynja]] * [[Ásþrúður]]^NÍ {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=12em}} * [[Baldey]]^NÍ * [[Baldína]]^NÍ * [[Baldrún]]^NÍ * [[Baldursbrá (mannsnafn)|Baldursbrá]]^NÍ * [[Baldvina]]^NÍ * [[Baldvinía]]^NÍ * [[Barbara]]^NÍ * [[Barbára]]^NÍ * [[Bassí]]^NÍ * [[Batanía]]^NÍ * [[Baþónía]]^NÍ * [[Bábó]] * [[Bára]]^NÍ * [[Bárðdís]]^NÍ * [[Bárðlína]]^NÍ * [[Bárðný]]^NÍ * [[Beata]]^NÍ * [[Bebba]] * [[Bedína]]^NÍ * [[Begga]]^NÍ * [[Bekkhildur]]^NÍ * [[Belinda]]^NÍ * [[Bella]]^NÍ * [[Benedikta]]^NÍ * [[Benediktína]]^NÍ * [[Bengta]]^NÍ * [[Benidikta]] * [[Benía]]^NÍ * [[Beníta]]^NÍ * [[Benjamína]]^NÍ * [[Benna]]^NÍ * [[Benney]]^NÍ * [[Benný]]^NÍ * [[Benónía]]^NÍ * [[Bensína]]^NÍ * [[Benta]]^NÍ * [[Bentey]]^NÍ * [[Bentína]]^NÍ * [[Bera (nafn)|Bera]]^NÍ * [[Berga]]^NÍ * [[Bergdís]]^NÍ * [[Bergdögg]]^NÍ * [[Bergey]]^NÍ * [[Bergfríður]]^NÍ * [[Bergheiður]]^NÍ * [[Berghildur]]^NÍ * [[Bergína]]^NÍ * [[Berglaug]]^NÍ * [[Berglind]]^NÍ * [[Berglín]]^NÍ * [[Berglína]]^NÍ * [[Bergljót]]^NÍ * [[Bergmannía]] * [[Bergmunda]]^NÍ * [[Bergný]]^NÍ * [[Bergrán]]^NÍ * [[Bergrín]]^NÍ * [[Bergrós]]^NÍ * [[Bergrún]]^NÍ * [[Bergsteina]]^NÍ * [[Bergsteinunn]]^NÍ * [[Bergsveina]]^NÍ * [[Bergveig]]^NÍ * [[Bergvina]]^NÍ * [[Bergþóra]]^NÍ * [[Bergþrúður]]^NÍ * [[Berit]]^NÍ * [[Bernadette]] * [[Bernharðína]]^NÍ * [[Bernódía]]^NÍ * [[Bernólína]]^NÍ * [[Bersabe]]^NÍ * [[Berta]]^NÍ * [[Bertha]]^NÍ * [[Bertína]]^NÍ * [[Bertmarí]] * [[Bessa]]^NÍ * [[Bessí]]^NÍ * [[Bessý]]^NÍ * [[Bestla (mannsnafn)|Bestla]]^NÍ * [[Beta (mannsnafn)|Beta]]^NÍ * [[Betanía]]^NÍ * [[Beth]] * [[Betsý]]^NÍ * [[Betta]]^NÍ * [[Bettina]]^NÍ * [[Bettína]]^NÍ * [[Bettý]]^NÍ * [[Betúelína]]^NÍ * [[Betzý]]^NÍ * [[Bibíana]]^NÍ * [[Bil (mannanafn)|Bil]]^NÍ * [[Binna]]^NÍ * [[Binný]]^NÍ * [[Birgit]]^NÍ * [[Birgitta]]^NÍ * [[Birgný]]^NÍ * [[Birna (nafn)|Birna]]^NÍ * [[Birta (mannsnafn)|Birta]]^NÍ * [[Birtna]]^NÍ * [[Bíbí]]^NÍ * [[Bína]]^NÍ * [[Bjargdís]]^NÍ * [[Bjargey]]^NÍ * [[Bjargheiður]]^NÍ * [[Bjarghildur]]^NÍ * [[Bjarglaug]]^NÍ * [[Bjarglind]]^NÍ * [[Bjarkey]]^NÍ * [[Bjarklind]]^NÍ * [[Bjarma]]^NÍ * [[Bjarna]]^NÍ * [[Bjarnasigrún]]^NÍ * [[Bjarnasína]]^NÍ * [[Bjarnaþórey]]^NÍ * [[Bjarndís]]^NÍ * [[Bjarney]]^NÍ * [[Bjarnfríður]]^NÍ * [[Bjarngerður]]^NÍ * [[Bjarnheiður]]^NÍ * [[Bjarnhildur]]^NÍ * [[Bjarnína]]^NÍ * [[Bjarnlaug]]^NÍ * [[Bjarnlín]]^NÍ * [[Bjarnný]]^NÍ * [[Bjarnónía]]^NÍ * [[Bjarnrós]] * [[Bjarnrún]]^NÍ * [[Bjarnveig]]^NÍ * [[Bjarný]]^NÍ * [[Bjarnþóra]]^NÍ * [[Bjarnþrúður]]^NÍ * [[Bjartdís]] * [[Bjartey]]^NÍ * [[Bjartmey]]^NÍ * [[Björg]]^NÍ * [[Björgey]] * [[Björgheiður]]^NÍ * [[Björghildur]]^NÍ * [[Björgólína]]^NÍ * [[Björgvina]]^NÍ * [[Björk (mannsnafn)|Björk]]^NÍ * [[Björndís]]^NÍ * [[Björney]]^NÍ * [[Björnfríður]]^NÍ * [[Björnína]]^NÍ * [[Björnlaug]]^NÍ * [[Björnlín]]^NÍ * [[Björnónía]]^NÍ * [[Björnveig]]^NÍ * [[Björný]]^NÍ * [[Björt]]^NÍ * [[Blaka]]^NÍ * [[Blanka]]^NÍ * [[Blanzeflór]]^NÍ * [[Bláey]]^NÍ * [[Bláklukka (mannsnafn)|Bláklukka]] * [[Blíða]]^NÍ * [[Blín]] * [[Blómey]]^NÍ * [[Blómhvít]]^NÍ * [[Blómlaug]]^NÍ * [[Blædís]]^NÍ * [[Blær]]^NÍ * [[Bobba]] * [[Bodil]]^NÍ * [[Boga]]^NÍ * [[Bogdís]]^NÍ * [[Bogey]]^NÍ * [[Bogga]]^NÍ * [[Boghildur]]^NÍ * [[Borg (mannsnafn)|Borg]]^NÍ * [[Borga]]^NÍ * [[Borgdís]]^NÍ * [[Borghild]] * [[Borghildur]]^NÍ * [[Borgný]]^NÍ * [[Borgrún]]^NÍ * [[Borgþóra]]^NÍ * [[Botnía (mannsnafn)|Botnía]] * [[Bóel]]^NÍ * [[Bóletta]]^NÍ * [[Bót]]^NÍ * [[Bóthildur]]^NÍ * [[Braga (mannsnafn)|Braga]]^NÍ * [[Braghildur]]^NÍ * [[Branddís]]^NÍ * [[Brandís]]^NÍ * [[Brandþrúður]]^NÍ * [[Brá]]^NÍ * [[Brák]]^NÍ * [[Brettefa]]^NÍ * [[Bretteva]]^NÍ * [[Briet]] * [[Brigget]]^NÍ * [[Brigida]]^NÍ * [[Brigit]]^NÍ * [[Brigitta]]^NÍ * [[Brim (mannsnafn)|Brim]] * [[Brimdís]]^NÍ * [[Brimey]] * [[Brimhildur]]^NÍ * [[Brimrún]]^NÍ * [[Brit]]^NÍ * [[Britt]]^NÍ * [[Britta]]^NÍ * [[Bría]] * [[Bríana]]^NÍ * [[Bríanna]]^NÍ * [[Bríet (mannsnafn)|Bríet]]^NÍ * [[Broteva]]^NÍ * [[Brúney]]^NÍ * [[Bryndís]]^NÍ * [[Brynfríður]]^NÍ * [[Bryngerður]]^NÍ * [[Brynheiður]]^NÍ * [[Brynhildur]]^NÍ * [[Brynja (nafn)|Brynja]]^NÍ * [[Brynjólfína]]^NÍ * [[Brynjólfsína]]^NÍ * [[Brynný]]^NÍ * [[Brynveig]]^NÍ * [[Brynylfa]] * [[Bubba]]^NÍ * [[Buffý]] * [[Burkney]]^NÍ * [[Bylgja (mannsnafn)|Bylgja]]^NÍ * [[Böðvarrún]]^NÍ * [[Böðvína]]^NÍ {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=12em}} * [[Camilla]]^NÍ * [[Caritas]] * [[Carla]] * [[Carmen]]^NÍ * [[Casandra]] * [[Cathinca]] * [[Cecilia]]^NÍ * [[Cecilía]]^NÍ * [[Celina]] * [[Ceres (mannsnafn)|Ceres]]^NÍ * [[Charlotta]]^NÍ * [[Charlotte (mannsnafn)|Charlotte]]^NÍ * [[Chloé]] * [[Chrissie]] * [[Christa]] * [[Christel]] * [[Christina]]^NÍ * [[Christine]]^NÍ * [[Clara]]^NÍ * [[Cleopatra (mannsnafn)|Cleopatra]] {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=12em}} * [[Dadda]]^NÍ * [[Daða]]^NÍ * [[Daðey]]^NÍ * [[Daðína]]^NÍ * [[Daðný]]^NÍ * [[Dagbjörg]]^NÍ * [[Dagbjört]]^NÍ * [[Dagfinna]]^NÍ * [[Dagfríður]]^NÍ * [[Dagga]]^NÍ * [[Daggrós]]^NÍ * [[Dagheiður]]^NÍ * [[Dagmar]]^NÍ * [[Dagmey]]^NÍ * [[Dagný]]^NÍ * [[Dagrún]]^NÍ * [[Dalbjörk]]^NÍ * [[Daldís]]^NÍ * [[Daley]]^NÍ * [[Dalía]]^NÍ * [[Dalíla]]^NÍ * [[Dalla]]^NÍ * [[Dallilja]]^NÍ * [[Dalrós]]^NÍ * [[Dalrún]] * [[Dana]]^NÍ * [[Danbjörg]]^NÍ * [[Daney]]^NÍ * [[Danfríður]]^NÍ * [[Danheiður]]^NÍ * [[Danhildur]]^NÍ * [[Dania]] * [[Danía]]^NÍ * [[Daníela]]^NÍ * [[Daníelía]]^NÍ * [[Daníelína]]^NÍ * [[Daníella]]^NÍ * [[Danlína]]^NÍ * [[Dara]]^NÍ * [[Daría]] * [[Davíða]]^NÍ * [[Davíðína]]^NÍ * [[Dawn]] * [[Dáð]] * [[Debora]]^NÍ * [[Debóra]]^NÍ * [[Deda]] * [[Degen]] * [[Delía]] * [[Dendý]]^NÍ * [[Denný]]^NÍ * [[Diana]]^NÍ * [[Didda (mannsnafn)|Didda]]^NÍ * [[Diðrika]]^NÍ * [[Dilja]]^NÍ * [[Diljá]]^NÍ * [[Dilla]] * [[Dillý]] * [[Dimma (mannsnafn)|Dimma]] * [[Dimmblá]]^NÍ * [[Dimmey]]^NÍ * [[Dissý]] * [[Día]]^NÍ * [[Díana (mannsnafn)|Díana]]^NÍ * [[Díanna]]^NÍ * [[Dídí]] * [[Díma]]^NÍ * [[Dína]]^NÍ * [[Dípa]]^NÍ * [[Dís (mannsnafn)|Dís]]^NÍ * [[Dísa]]^NÍ * [[Dísella]]^NÍ * [[Dodda]]^NÍ * [[Dollý (mannsnafn)|Dollý]]^NÍ * [[Dolma]] * [[Donna]]^NÍ * [[Dordía]]^NÍ * [[Doris]]^NÍ * [[Dorothea]]^NÍ * [[Dóa]] * [[Dómhildur]]^NÍ * [[Dóra]]^NÍ * [[Dórdís]]^NÍ * [[Dórey]]^NÍ * [[Dórhildur]]^NÍ * [[Dóris]] * [[Dórothea]]^NÍ * [[Dórótea]]^NÍ * [[Dóróthe]] * [[Dóróthea]]^NÍ * [[Dóróþea]]^NÍ * [[Dósóþea]]^NÍ * [[Drauma]]^NÍ * [[Draumey]]^NÍ * [[Draumrún]]^NÍ * [[Drisjana]]^NÍ * [[Drífa]]^NÍ * [[Drísíana]]^NÍ * [[Droplaug]]^NÍ * [[Drótt]]^NÍ * [[Drysíana]]^NÍ * [[Dröfn]]^NÍ * [[Dúa]]^NÍ * [[Dúfa (nafn)|Dúfa]]^NÍ * [[Dúna]]^NÍ * [[Dúnna]] * [[Dúrra (mannsnafn)|Dúrra]] * [[Dyljá]] * [[Dynja]] * [[Dýrborg]]^NÍ * [[Dýrfinna]]^NÍ * [[Dýrlaug]] * [[Dýrleif]]^NÍ * [[Dýrley]]^NÍ * [[Dýrólína]]^NÍ * [[Dýrunn]]^NÍ * [[Dýrvin]]^NÍ * [[Dæja]]^NÍ * [[Dögg (nafn)|Dögg]]^NÍ * [[Dögun (mannsnafn)|Dögun]]^NÍ {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ebba]] * [[Ebbertsína]] * [[Ebonney]] * [[Edda (mannsnafn)|Edda]] * [[Eddý]] * [[Edel]] * [[Eden (mannsnafn)|Eden]] * [[Edil]] * [[Edit]] * [[Edith]] * [[Edla]] * [[Edna]] * [[Eðalrein]] * [[Eðna]] * [[Eðvaldína]] * [[Eðvarðsína]] * [[Efemia]] * [[Efemía]] * [[Egedia]] * [[Egedía]] * [[Eggertína]] * [[Eggertsína]] * [[Eggrún]] * [[Eggþóra]] * [[Egidía]] * [[Egilína]] * [[Egillína]] * [[Egilsína]] * [[Egla (mannsnafn)|Egla]] * [[Eia]] * [[Eidís]] * [[Eiðbjörg]] * [[Eiðný]] * [[Eiðunn]] * [[Eiðvör]] * [[Eigrét]] * [[Eik (mannsnafn)|Eik]] * [[Eileif]] * [[Eileiþía]] * [[Eilíf]] * [[Eina]] * [[Einara]] * [[Einarbjörg]] * [[Einarðína]] * [[Einarína]] * [[Einarlína]] * [[Einarsína]] * [[Einbjörg]] * [[Eindís]] * [[Einey]] * [[Einfríður]] * [[Einhildur]] * [[Einína]] * [[Einrós]] * [[Einrún]] * [[Einsa]] * [[Einstínveig]] * [[Eir (mannsnafn)|Eir]] * [[Eirdís]] * [[Eirfinna]] * [[Eiríka]] * [[Eiríksína]] * [[Eirný]] * [[Eirún]] * [[Eiva]] * [[Eivör]] * [[Ektalína]] * [[Elba (mannsnafn)|Elba]] * [[Eldbjörg]] * [[Eldborg (mannsnafn)|Eldborg]] * [[Elddís]] * [[Eldey (mannsnafn)|Eldey]] * [[Eldlilja (mannsnafn)|Eldlilja]] * [[Eldmey]] * [[Eldrós]] * [[Eldrún]] * [[Eldþóra]] * [[Elea]] * [[Eleana]] * [[Eleina]] * [[Elektra (nafn)|Elektra]] * [[Elena]] * [[Elená]] * [[Elenborg]] * [[Elenora]] * [[Elenóra]] * [[Eleonora]] * [[Eleónóra]] * [[Elfa]] * [[Elfríð]] * [[Elfur]] * [[Elheiður]] * [[Elika]] * [[Elina]] * [[Elinbjört]] * [[Elinborg]] * [[Elinóra]] * [[Elinrós]] * [[Elisabet]] * [[Elisabeth]] * [[Elise]] * [[Elizabet]] * [[Elizabeth]] * [[Elía (mannsnafn)|Elía]] * [[Elíana]] * [[Elíanna]] * [[Elíasína]] * [[Elímunda]] * [[Elín]] * [[Elína]] * [[Elíná]] * [[Elínbet]] * [[Elínbjörg]] * [[Elínbjört]] * [[Elínborg]] * [[Elíndís]] * [[Elíngunn]] * [[Elíngunnur]] * [[Elínheiður]] * [[Elínora]] * [[Elínóra]] * [[Elínrós]] * [[Elínveig]] * [[Elírós]] * [[Elís (mannsnafn)|Elís]] * [[Elísa]] * [[Elísabet]] * [[Elísabeth]] * [[Elísabjörg]] * [[Elíveig]] * [[Elíza]] * [[Elízabet]] * [[Elja]] * [[Elka]] * [[Ella]] * [[Ellen]] * [[Elley]] * [[Ellisif]] * [[Ellín]] * [[Elly]] * [[Ellý]] * [[Elma]] * [[Elna]] * [[Elsa]] * [[Elsabet]] * [[Elsabjörg]] * [[Elser]] * [[Elsie]] * [[Elsí]] * [[Elspa]] * [[Elsý]] * [[Elúlía]] * [[Elva]] * [[Elvi]] * [[Elvira]] * [[Elví]] * [[Elvíra]] * [[Elvur]] * [[Elvý]] * [[Elvör]] * [[Emanúela]] * [[Embla (mannsnafn)|Embla]] * [[Emelí]] * [[Emelía]] * [[Emelíana]] * [[Emelína]] * [[Emely]] * [[Emelý]] * [[Emeralda]] * [[Emerentíana]] * [[Emhild]] * [[Emi]] * [[Emilí]] * [[Emilía]] * [[Emilíana]] * [[Emilíanna]] * [[Emilína]] * [[Emilý]] * [[Emma]] * [[Emmý]] * [[Emý]] * [[Enea]] * [[Eneasa]] * [[Eneka]] * [[Engilberta]] * [[Engilbertína]] * [[Engilbjörg]] * [[Engilbjört]] * [[Engilborg]] * [[Engilfríður]] * [[Engilgerður]] * [[Engilmaría]] * [[Engilráð]] * [[Engilrós]] * [[Engla]] * [[Engley]] * [[Enika]] * [[Eníta]] * [[Enja]] * [[Enóla]] * [[Enya (mannsnafn)|Enya]] * [[Epifanía]] * [[Eres]] * [[Erica (mannsnafn)|Erica]] * [[Erika]] * [[Erin]] * [[Erla]] * [[Erlen]] * [[Erlenda]] * [[Erlendína]] * [[Erlendsína]] * [[Erlinda]] * [[Erlín]] * [[Erlína]] * [[Ermenga]] * [[Erna]] * [[Erykah]] * [[Esí]] * [[Esja (nafn)|Esja]] * [[Eskja]] * [[Esmeralda]] * [[Estel]] * [[Ester]] * [[Esther]] * [[Estiva]] * [[Estífa]] * [[Estíva]] * [[Ethel]] * [[Etilríður]] * [[Etna (mannsnafn)|Etna]] * [[Eufemia]] * [[Eufemía]] * [[Eugenia]] * [[Eugenía]] * [[Eulalía]] * [[Eva (mannsnafn)|Eva]] * [[Evelía]] * [[Evelyn]] * [[Evey]] * [[Evfemía]] * [[Evgenia]] * [[Evgenía]] * [[Evin]] * [[Evíta]] * [[Evlalía]] * [[Evsebía]] * [[Ey (mannsnafn)|Ey]] * [[Eybjörg]] * [[Eybjört]] * [[Eyborg]] * [[Eydís]] * [[Eyð]] * [[Eyðdís]] * [[Eyfríður]] * [[Eygerður]] * [[Eygló]] * [[Eygrét]] * [[Eyhildur]] * [[Eyja (mannsnafn)|Eyja]] * [[Eyjalín]] * [[Eyjólfa]] * [[Eyjólfína]] * [[Eyjólflína]] * [[Eyjólfsína]] * [[Eyleif]] * [[Eyleifína]] * [[Eylín]] * [[Eylína]] * [[Eyrarrós (mannsnafn)|Eyrarrós]] * [[Eyríður]] * [[Eyrós]] * [[Eyrún]] * [[Eyva]] * [[Eyveig]] * [[Eyvindína]] * [[Eyvör]] * [[Eyþóra]] * [[Eyþrúður]] {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=12em}} * [[Fanndís]] * [[Fanney]] * [[Fannhvít]] * [[Fannlaug]] * [[Fanny]] * [[Fanný]] * [[Febína]] * [[Febrún]] * [[Feldís]] * [[Fema]] * [[Ferdína]] * [[Fernandína]] * [[Fides]] * [[Filipía]] * [[Filippa]] * [[Filippía]] * [[Finna]] * [[Finnbjörg]] * [[Finnbjörk]] * [[Finnboga]] * [[Finnborg]] * [[Finndís]] * [[Finney]] * [[Finnfríður]] * [[Finnlaug]] * [[Finnrós]] * [[Finnsína]] * [[Finnþóra]] * [[Fía]] * [[Fíasól]] * [[Fídes]] * [[Fídís]] * [[Fífa (mannsnafn)|Fífa]] * [[Fíóna]] * [[Fjalldís]] * [[Fjalley]] * [[Fjara (mannsnafn)|Fjara]] * [[Fjóla]] * [[Flosrún]] * [[Flóra (nafn)|Flóra]] * [[Flóredína]] * [[Flórentía]] * [[Flórentína]] * [[Flórída (mannsnafn)|Flórída]] * [[Fold]] * [[Folda]] * [[Franka]] * [[Fransiska]] * [[Franzisca]] * [[Franziska]] * [[Frán]] * [[Fregn]] * [[Freya (mannsnafn)|Freya]] * [[Freydís]] * [[Freygerður]] * [[Freyja (mannsnafn)|Freyja]] * [[Freylaug]] * [[Freyleif]] * [[Frida]] * [[Friðbjörg]] * [[Friðbjörk]] * [[Friðbjört]] * [[Friðborg]] * [[Friðdís]] * [[Friðdóra]] * [[Friðey]] * [[Friðfinna]] * [[Friðfríður]] * [[Friðgerður]] * [[Friðjóna]] * [[Friðlaug]] * [[Friðleif]] * [[Friðlín]] * [[Friðlína]] * [[Friðmey]] * [[Friðný]] * [[Friðrika]] * [[Friðrikka]] * [[Friðrós]] * [[Friðrún]] * [[Friðsemd]] * [[Friðveig]] * [[Friðvör]] * [[Friðþóra]] * [[Frigg (mannsnafn)|Frigg]] * [[Fríða]] * [[Fríður]] * [[Frímannía]] * [[Frostrós]] * [[Fróðný]] * [[Frugit]] * [[Frumrósa]] * [[Frúgit]] * [[Fura (mannsnafn)|Fura]] * [[Fævý]] * [[Föld]] * [[Fönn]] {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=12em}} * [[Gabriela]] * [[Gabriella]] * [[Gabríela]] * [[Gabríella]] * [[Gabríerla]] * [[Gaja (mannsnafn)|Gaja]] * [[Ganna]] * [[Garbó]] * [[Garða]] * [[Gauja]] * [[Gauthildur]] * [[Gára]] * [[Gefjun (mannsnafn)|Gefjun]] * [[Gefn]] * [[Geira]] * [[Geirbjörg]] * [[Geirborg]] * [[Geirdís]] * [[Geirfinna]] * [[Geirfríður]] * [[Geirhildur]] * [[Geirína]] * [[Geirlaug]] * [[Geirlína]] * [[Geirlöð]] * [[Geirný]] * [[Geirríður]] * [[Geirrún]] * [[Geirþóra]] * [[Geirþrúður]] * [[Georgía (mannsnafn)|Georgía]] * [[Georgína]] * [[Gerða]] * [[Gerður]] * [[Gestfríður]] * [[Gestheiður]] * [[Gestína]] * [[Gestný]] * [[Gestrún]] * [[Gilla]] * [[Gillý]] * [[Gilslaug]] * [[Gissunn]] * [[Gissurína]] * [[Gía]] * [[Gígí]] * [[Gígja]] * [[Gísela]] * [[Gísella]] * [[Gísla]] * [[Gíslalína]] * [[Gíslanna]] * [[Gísley]] * [[Gíslheiður]] * [[Gíslíana]] * [[Gíslín]] * [[Gíslína]] * [[Gísllaug]] * [[Gíslný]] * [[Gíslólína]] * [[Gíslrún]] * [[Gíslunn]] * [[Gíta]] * [[Gjaflaug]] * [[Gjóska (mannsnafn)|Gjóska]] * [[Gjöll]] * [[Gleymmérei]] * [[Gloría]] * [[Gloríant]] * [[Gló]] * [[Glóa]] * [[Glóbjört]] * [[Glódís]] * [[Glóð]] * [[Glóey (nafn)|Glóey]] * [[Glóeý]] * [[Glytta (mannsnafn)|Glytta]] * [[Gná (mannsnafn)|Gná]] * [[Gnádís]] * [[Goðmunda]] * [[Gola]] * [[Gottfreða]] * [[Gottfreðlína]] * [[Góa (mannsnafn)|Góa]] * [[Gógó]] * [[Gratíana]] * [[Grein (mannsnafn)|Grein]] * [[Gret]] * [[Greta]] * [[Grethe]] * [[Grélöð]] * [[Grét]] * [[Gréta]] * [[Gríma (mannsnafn)|Gríma]] * [[Grímbjörg]] * [[Grímea]] * [[Grímey]] * [[Grímheiður]] * [[Grímhildur]] * [[Grímlaug]] * [[Gríshildur]] * [[Gró (mannsnafn)|Gró]] * [[Gróa]] * [[Grótta (mannsnafn)|Grótta]] * [[Guðanna]] * [[Guðarnleif]] * [[Guðberta]] * [[Guðbet]] * [[Guðbil]] * [[Guðbirna]] * [[Guðbjartsína]] * [[Guðbjörg]] * [[Guðbjört]] * [[Guðborg]] * [[Guðbranda]] * [[Guðbrandína]] * [[Guðdís]] * [[Guðfinna]] * [[Guðfríður]] * [[Guðjóna]] * [[Guðjónía]] * [[Guðjónína]] * [[Guðjónsína]] * [[Guðjóný]] * [[Guðlaug]] * [[Guðleif]] * [[Guðlín]] * [[Guðlína]] * [[Guðmannía]] * [[Guðmey]] * [[Guðmund]] * [[Guðmunda]] * [[Guðmundía]] * [[Guðmundína]] * [[Guðmundsína]] * [[Guðna]] * [[Guðný]] * [[Guðríður]] * [[Guðrún]] * [[Guðrúnbjörg]] * [[Guðsteina]] * [[Guðsteinn]] * [[Guðvaldína]] * [[Guðveig]] * [[Guðvina]] * [[Guja]] * [[Gulla]] * [[Gullbrá (mannsnafn)|Gullbrá]] * [[Gullveig]] * [[Gullý]] * [[Gumma]] * [[Gunilla]] * [[Gunna]] * [[Gunnarína]] * [[Gunnbjörg]] * [[Gunnbjört]] * [[Gunnborg]] * [[Gunndís]] * [[Gunndóra]] * [[Gunnella]] * [[Gunnfinna]] * [[Gunnfríður]] * [[Gunnharða]] * [[Gunnheiður]] * [[Gunnhildur]] * [[Gunnína]] * [[Gunnjóna]] * [[Gunnlaug]] * [[Gunnleif]] * [[Gunnlöð]] * [[Gunnrún]] * [[Gunnrúna]] * [[Gunnur]] * [[Gunnveig]] * [[Gunnvör]] * [[Gunný]] * [[Gunnþóra]] * [[Gunnþórunn]] * [[Guría]] * [[Gurrý]] * [[Gúa]] * [[Gúníta]] * [[Gúrí]] * [[Gústa]] * [[Gústafa]] * [[Gyða]] * [[Gyðja (mannsnafn)|Gyðja]] * [[Gyðríður]] * [[Gyríður]] * [[Gytta]] * [[Gýríður]] * [[Gæfa]] * [[Gæflaug]] {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=12em}} * [[Hadda]] * [[Haddý]] * [[Hafalda]] * [[Hafbjörg]] * [[Hafborg]] * [[Hafdís]] * [[Hafey]] * [[Haffý]] * [[Hafliða]] * [[Hafliðína]] * [[Haflína]] * [[Hafný]] * [[Hafrós]] * [[Hafrún]] * [[Hafsól]] * [[Hafsteina]] * [[Hafþóra]] * [[Hagar (mannsnafn)|Hagar]] * [[Halla]] * [[Hallbera]] * [[Hallbjörg]] * [[Hallborg]] * [[Halldís]] * [[Halldóra]] * [[Halley]] * [[Hallfríður]] * [[Hallgerður]] * [[Hallgríma]] * [[Hallgrímína]] * [[Hallgrímsína]] * [[Hallgunnur]] * [[Hallkatla]] * [[Hallný]] * [[Hallótta]] * [[Hallrún]] * [[Hallveig]] * [[Hallvör]] * [[Hamína]] * [[Hanna]] * [[Hannah]] * [[Hannesína]] * [[Hanney]] * [[Hannína]] * [[Hannveig]] * [[Hanný]] * [[Hansa]] * [[Hansborg]] * [[Hansfríður]] * [[Hansína]] * [[Haralda]] * [[Haraldína]] * [[Haraldsína]] * [[Harða]] * [[Harley]] * [[Harne]] * [[Harpa (mannsnafn)|Harpa]] * [[Hauður]] * [[Haukrún]] * [[Hákonía]] * [[Hálfdanía]] * [[Hávarðína]] * [[Heba (mannsnafn)|Heba]] * [[Hebba]] * [[Hedda]] * [[Hedí]] * [[Heida]] * [[Heidi]] * [[Heiða]] * [[Heiðbjörg]] * [[Heiðbjörk]] * [[Heiðbjört]] * [[Heiðbrá]] * [[Heiðdís]] * [[Heiðlaug]] * [[Heiðlóa (nafn)|Heiðlóa]] * [[Heiðný]] * [[Heiðrós]] * [[Heiðrún]] * [[Heiður]] * [[Heiðveig]] * [[Heiðvíg]] * [[Heimlaug]] * [[Hekla (mannsnafn)|Hekla]] * [[Helen]] * [[Helena (mannsnafn)|Helena]] * [[Helga]] * [[Helganna]] * [[Helgey]] * [[Heli]] * [[Hella (mannsnafn)|Hella]] * [[Helma]] * [[Hendrikka]] * [[Henný]] * [[Henrietta]] * [[Henrika]] * [[Henríetta]] * [[Hera (mannsnafn)|Hera]] * [[Herbjörg]] * [[Herbjört]] * [[Herborg]] * [[Herdís]] * [[Herfríður]] * [[Hergerður]] * [[Herlaug]] * [[Hermanía]] * [[Hermannía]] * [[Hermína]] * [[Hermunda]] * [[Heró]] * [[Herríður]] * [[Hersilía]] * [[Herta]] * [[Hertha]] * [[Hervör]] * [[Herþrúður]] * [[Hild]] * [[Hilda]] * [[Hildegard]] * [[Hildibjörg]] * [[Hildigerður]] * [[Hildigunnur]] * [[Hildiríður]] * [[Hildisif]] * [[Hildís]] * [[Hildur]] * [[Hilja]] * [[Hilma]] * [[Himinbjörg]] * [[Hind]] * [[Hinrika]] * [[Hinrikka]] * [[Hippólýte]] * [[Híramía]] * [[Hjalta]] * [[Hjaltey]] * [[Hjaltína]] * [[Hjaltlína]] * [[Hjaltveig]] * [[Hjálma]] * [[Hjálmdís]] * [[Hjálmey]] * [[Hjálmfríður]] * [[Hjálmgerður]] * [[Hjálmhildur]] * [[Hjálmrós]] * [[Hjálmrún]] * [[Hjálmveig]] * [[Hjördís]] * [[Hjörfríður]] * [[Hjörleif]] * [[Hjörleifa]] * [[Hjörný]] * [[Hjörtfríður]] * [[Hjörtína]] * [[Hjörtlaug]] * [[Hjörtný]] * [[Hjörtrós]] * [[Hlaðgerður]] * [[Hleiður]] * [[Hlédís]] * [[Hlíð]] * [[Hlíf]] * [[Hlín (mannsnafn)|Hlín]] * [[Hlýja]] * [[Hlökk]] * [[Hneta (mannsnafn)|Hneta]] * [[Hofdís]] * [[Hóffý]] * [[Hófí]] * [[Hólmbjörg]] * [[Hólmdís]] * [[Hólmfríður]] * [[Hólmgerður]] * [[Hrafna]] * [[Hrafnbjört]] * [[Hrafnborg]] * [[Hrafndís]] * [[Hrafnea]] * [[Hrafney]] * [[Hrafnfífa]] * [[Hrafngerður]] * [[Hrafnheiður]] * [[Hrafnhetta]] * [[Hrafnhildur]] * [[Hrafnkatla]] * [[Hrafnlaug]] * [[Hrafnrós]] * [[Hrafnrún]] * [[Hrafnsunna]] * [[Hrafntinna (mannsnafn)|Hrafntinna]] * [[Hrafnynja]] * [[Hraundís]] * [[Hrefna (mannanafn)|Hrefna]] * [[Hreiðarsína]] * [[Hreindís]] * [[Hreingrét]] * [[Hróbjörg]] * [[Hróbjört]] * [[Hróðbjörg]] * [[Hróðný]] * [[Hrólfdís]] * [[Hróný]] * [[Hrund]] * [[Hröfn]] * [[Hrönn]] * [[Hugbjörg]] * [[Hugbjört]] * [[Hugborg]] * [[Hugbót]] * [[Hugdís]] * [[Hugljúf]] * [[Hugraun]] * [[Hugrós]] * [[Hugrún]] * [[Huld]] * [[Hulda (mannsnafn)|Hulda]] * [[Hulddís]] * [[Huldís]] * [[Huldrún]] * [[Húna]] * [[Húnbjörg]] * [[Húndís]] * [[Húngerður]] * [[Hvönn (mannsnafn)|Hvönn]] * [[Hyrna]] * [[Hyrrokkin]] * [[Hædý]] * [[Höbbý]] * [[Hödd]] * [[Högna]] * [[Hörn]] {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ida (nafn)|Ida]] * [[Idda]] * [[Iða (mannsnafn)|Iða]] * [[Iðbjörg]] * [[Iðja]] * [[Iðunn (nafn)|Iðunn]] * [[Ilmur]] * [[Ilse]] * [[Imba]] * [[Imma]] * [[Immý]] * [[Ina]] * [[Inda]] * [[India]] * [[Indiana (mannsnafn)|Indiana]] * [[Indika]] * [[Indí (mannsnafn)|Indí]] * [[Indía]] * [[Indíana]] * [[Indíra]] * [[Indlaug]] * [[Indra]] * [[Indriðína]] * [[Indría]] * [[Indríður]] * [[Inga]] * [[Ingaló (mannsnafn)|Ingaló]] * [[Inganna]] * [[Ingdís]] * [[Ingeborg]] * [[Inger]] * [[Ingey]] * [[Ingfinna]] * [[Ingheiður]] * [[Inghildur]] * [[Ingibjörg]] * [[Ingibjört]] * [[Ingiborg]] * [[Ingifinna]] * [[Ingifríður]] * [[Ingigerður]] * [[Ingigunnur]] * [[Ingilaug]] * [[Ingileif]] * [[Ingilín]] * [[Ingilína]] * [[Ingimagn]] <!-- kvenmannsnafnið Ingimagn er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Ingimaría]] * [[Ingimunda]] * [[Ingimundína]] * [[Ingiríður]] * [[Ingirós]] * [[Ingirún]] * [[Ingisól]] * [[Ingiveig]] * [[Ingólfa]] * [[Ingólfína]] * [[Ingrid]] * [[Ingrún]] * [[Ingunn]] * [[Ingveldur]] * [[Inna (mannsnafn)|Inna]] * [[Irena]] * [[Irene]] * [[Irja]] * [[Irma]] * [[Irmelín]] * [[Irmý]] * [[Irpa]] * [[Isabel]] * [[Isabella]] * [[Isadora]] * [[Isidora]] * [[Ivy]] * [[Ivý]] {{div col end}} == Í == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ída]] * [[Íena]] * [[Ílena]] * [[Íma]] * [[Ína]] * [[Ínes]] * [[Ír]] * [[Íren]] * [[Írena]] * [[Íris]] * [[Írunn]] * [[Ísabel]] * [[Ísabella]] * [[Ísadóra]] * [[Ísafold (mannsnafn)|Ísafold]] * [[Ísaka]] * [[Ísakína]] * [[Ísalind]] * [[Ísalína]] * [[Ísbjörg]] * [[Ísbjört]] * [[Ísbrá]] * [[Ísdís]] * [[Ísdögg]] * [[Íselín]] * [[Ísey]] * [[Ísfjörð]] * [[Ísfold]] * [[Ísgerður]] * [[Íshildur]] * [[Ísidóra]] * [[Ísis (mannsnafn)|Ísis]] * [[Íslaug]] * [[Ísleif]] * [[Íslilja]] * [[Ísmey]] * [[Ísobel]] * [[Ísold]] * [[Ísól]] * [[Ísrún]] * [[Íssól]] * [[Ísveig]] * [[Ísvöld]] * [[Ítalía (mannsnafn)|Ítalía]] * [[Íunn]] * [[Íva]] * [[Ívalú]] * [[Ívana]] * [[Ívarlína]] * [[Íviðja]] * [[Ívör]] {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=12em}} * [[Jael]] * [[Jafeta]] * [[Jafetína]] * [[Jakey]] * [[Jakobea]] * [[Jakobía]] * [[Jakobína]] * [[Jakóba]] * [[Jana]] * [[Jane]] * [[Janetta]] * [[Janey]] * [[Jannika]] * [[Jara]] * [[Jarðþrúður]] * [[Jarla]] * [[Jarún]] * [[Jarþrúður]] * [[Jasína]] * [[Jasmin]] * [[Jasmine]] * [[Jasmín]] * [[Járnbrá]] * [[Járnfríður]] * [[Járngerður]] * [[Járnþrúður]] * [[Jeanne]] * [[Jelbjörg]] * [[Jenetta]] * [[Jenna]] * [[Jenney]] * [[Jenny]] * [[Jenný]] * [[Jensa]] * [[Jensey]] * [[Jensína]] * [[Jessý]] * [[Jonna]] * [[Jonný]] * [[Josefina]] * [[Josephine]] * [[Jovina]] * [[Jóa]] * [[Jóanna]] * [[Jóbjörg]] * [[Jóda]] * [[Jódís]] * [[Jóelína]] * [[Jóey]] * [[Jófinna]] * [[Jófríður]] * [[Jóga (mannsnafn)|Jóga]] * [[Jóhanna]] * [[Jóhanndína]] * [[Jóhannesína]] * [[Jóheiður]] * [[Jólín]] * [[Jóna]] * [[Jónanna]] * [[Jónasa]] * [[Jónasína]] * [[Jónassína]] * [[Jónatanía]] * [[Jónbjörg]] * [[Jónbjört]] * [[Jónborg]] * [[Jóndís]] * [[Jóndóra]] * [[Jónea]] * [[Jónesa]] * [[Jóney]] * [[Jónfríður]] * [[Jóngerð]] * [[Jóngerður]] * [[Jónheiður]] * [[Jónhildur]] * [[Jóninna]] * [[Jóní]] * [[Jónía (mannsnafn)|Jónía]] * [[Jónída]] * [[Jónína]] * [[Jónlína]] * [[Jónný]] * [[Jónsína]] * [[Jónunna]] * [[Jónveig]] * [[Jóný]] * [[Jóra]] * [[Jóreiður]] * [[Jóríður]] * [[Jórlaug]] * [[Jórunn]] * [[Jósabet]] * [[Jósabína]] * [[Jósebína]] * [[Jósefa]] * [[Jósefín]] * [[Jósefína]] * [[Jósevæn]] * [[Jósíana]] * [[Judit]] * [[Judith]] * [[Julia]] * [[Júdea]] * [[Júdit]] * [[Júlí (mannsnafn)|Júlí]] * [[Júlía]] * [[Júlíana]] * [[Júlíanna]] * [[Júlíetta]] * [[Júlíhuld]] * [[Júlína]] * [[Júlírós]] * [[Júna]] * [[Júní (mannsnafn)|Júní]] * [[Júnía]] * [[Júníana]] * [[Jústa]] * [[Jökla (mannsnafn)|Jökla]] * [[Jökulrós]] * [[Jörgína]] * [[Jörína]] * [[Jörundína]] {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=12em}} * [[Kaðlín]] * [[Kaia]] * [[Kaija]] * [[Kaía]] * [[Kaja]] * [[Kala]] * [[Kalla]] * [[Kalmara]] * [[Kamilla]] * [[Kamí]] * [[Kamma]] * [[Kapitola]] * [[Kapitóla]] * [[Kapítóla (mannsnafn)|Kapítóla]] * [[Kara]] * [[Karen]] * [[Karin]] * [[Karitas]] * [[Karí]] * [[Karín]] * [[Karína]] * [[Karítas]] * [[Karla]] * [[Karlinna]] * [[Karlína]] * [[Karlotta]] * [[Karlynja]] * [[Karlý]] * [[Karma (mannsnafn)|Karma]] * [[Karmen]] * [[Karna]] * [[Karol]] * [[Karolína]] * [[Karó]] * [[Karólín]] * [[Karólína]] * [[Karún]] * [[Kassandra (mannsnafn)|Kassandra]] * [[Kat (mannsnafn)|Kat]] * [[Kata]] * [[Katarína]] * [[Kateri]] * [[Katerína]] * [[Katharina]] * [[Kathinka]] * [[Katinka]] * [[Katla (mannsnafn)|Katla]] * [[Katra]] * [[Katrín]] * [[Katrína]] * [[Katý]] * [[Kaya]] * [[Kára]] * [[Kárí]] * [[Kellý]] * [[Kendra]] * [[Kenya (mannsnafn)|Kenya]] * [[Ketilbjörg]] * [[Ketilfríður]] * [[Ketilríður]] * [[Kiddý]] * [[Kikka]] * [[Kilja (mannsnafn)|Kilja]] * [[Kira (mannsnafn)|Kira]] * [[Kirsten]] * [[Kirstín]] * [[Kittý]] * [[Kía]] * [[Kíra]] * [[Kjalvör]] * [[Kjartanía]] * [[Kjartína]] * [[Kjerdís]] * [[Kjölvör]] * [[Kjördís]] * [[Klara]] * [[Klaría]] * [[Kládía]] * [[Kládína]] * [[Klálína]] * [[Klásína]] * [[Klemensína]] * [[Klementína]] * [[Kleópatra (mannsnafn)|Kleópatra]] * [[Klöpp (mannsnafn)|Klöpp]] * [[Kneif]] * [[Kolbjörg]] * [[Kolbrá]] * [[Kolbrún]] * [[Koldís]] * [[Kolfinna]] * [[Kolfreyja]] * [[Kolgríma]] * [[Kolka]] * [[Kolþerna (mannsnafn)|Kolþerna]] * [[Kona (mannsnafn)|Kona]] * [[Konkordía]] * [[Konný]] * [[Konráðína]] * [[Konráðsína]] * [[Konstantía (mannsnafn)|Konstantía]] * [[Konstantína]] * [[Korka]] * [[Kormlöð]] * [[Kornelía]] * [[Kortrún]] * [[Kóbra]] * [[Kókó]] * [[Kráka (mannsnafn)|Kráka]] * [[Krista]] * [[Kristbjörg]] * [[Kristborg]] * [[Kristdís]] * [[Kristel]] * [[Kristensa]] * [[Kristey]] * [[Kristfinna]] * [[Kristfríður]] * [[Kristgerður]] * [[Kristin]] * [[Kristine]] * [[Kristinna]] * [[Kristíana]] * [[Kristíanna]] * [[Kristín]] * [[Kristína]] * [[Kristínbjörg]] * [[Kristjana]] * [[Kristjána]] * [[Kristjánína]] * [[Kristjánsína]] * [[Kristjóna]] * [[Kristjúlía]] * [[Kristlaug]] * [[Kristlind]] * [[Kristlín]] * [[Kristmannía]] * [[Kristmey]] * [[Kristmunda]] * [[Kristmundína]] * [[Kristný]] * [[Kristólín]] * [[Kristólína]] * [[Kristrós]] * [[Kristrún]] * [[Kristveig]] * [[Kristvina]] * [[Kristý]] * [[Kristþóra]] * [[Kría (mannsnafn)|Kría]] * [[Krumma]] * [[Kvenborg]] * [[Kvika (mannsnafn)|Kvika]] * [[Kýrunn]] * [[Kýrunnur]] * [[Kæja]] {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=12em}} * [[Laila]] * [[Laíla]] * [[Lalía]] * [[Lalíla]] * [[Lana]] * [[Lara]] * [[Larsína]] * [[Laufey (mannsnafn)|Laufey]] * [[Laufheiður]] * [[Laufhildur]] * [[Lauga]] * [[Laugey]] * [[Laugheiður]] * [[Lazaríana]] * [[Lán (mannsnafn)|Lán]] * [[Lára]] * [[Lárensía]] * [[Lárensína]] * [[Lárentía]] * [[Lárentína]] * [[Lárenzína]] * [[Láretta]] * [[Lárey]] * [[Lárusína]] * [[Lea]] * [[Leifey]] * [[Leikný]] * [[Leila]] * [[Lein]] * [[Lella]] * [[Lena]] * [[Leona]] * [[Leonía]] * [[Leonóra]] * [[Leopoldína]] * [[Leógerður]] * [[Leóna]] * [[Leónóra]] * [[Lexí]] * [[Leya]] * [[Leyla]] * [[Leynd]] * [[Liisa]] * [[Lilith (mannsnafn)|Lilith]] * [[Lilja (mannsnafn)|Lilja]] * [[Liljan]] * [[Liljá]] * [[Liljurós]] * [[Liljurósa]] * [[Lill]] * [[Lilla]] * [[Lilley]] * [[Lillian]] * [[Lillín]] * [[Lilly]] * [[Lillý]] * [[Lillýana]] * [[Lily]] * [[Lilý]] * [[Lind]] * [[Linda]] * [[Linddís]] * [[Lindey]] * [[Lindís]] * [[Lingný]] * [[Linnea]] * [[Lisbet]] * [[Lisbeth]] * [[Lissie]] * [[Lissý]] * [[List (mannsnafn)|List]] * [[Listalín]] * [[Liv]] * [[Líana]] * [[Líba]] * [[Líf (mannsnafn)|Líf]] * [[Lífdís]] * [[Lílú]] * [[Lílý]] * [[Lín (mannsnafn)|Lín]] * [[Lína (mannsnafn)|Lína]] * [[Línanna]] * [[Línbjörg]] * [[Líndís]] * [[Líneik]] * [[Líney]] * [[Línhildur]] * [[Lísa]] * [[Lísabet]] * [[Lísandra]] * [[Lísbet]] * [[Lísebet]] * [[Lísibet]] * [[Lív]] * [[Ljóney]] * [[Ljósbera]] * [[Ljósbjörg]] * [[Ljósbjört]] * [[Ljósborg]] * [[Ljósbrá]] * [[Ljósunn]] * [[Ljósynja]] * [[Ljót (mannsnafn)|Ljót]] * [[Ljótunn]] * [[Ljúfa]] * [[Lofn (mannsnafn)|Lofn]] * [[Lofnheiður]] * [[Loftey]] * [[Loftfríður]] * [[Lofthildur]] * [[Lofthæna]] * [[Loftrún]] * [[Loftsína]] * [[Loftveig]] * [[Logey]] * [[Lokbrá (mannsnafn)|Lokbrá]] * [[Loreley]] * [[Lotta]] * [[Louisa]] * [[Lousie]] * [[Love]] * [[Lovise]] * [[Lovísa]] * [[Lóa (mannsnafn)|Lóa]] * [[Lóla (mannsnafn)|Lóla]] * [[Lóley]] * [[Lóreley]] * [[Lórey]] * [[Lórý]] * [[Lucia]] * [[Lucía]] * [[Lucinda]] * [[Lucy]] * [[Lukka]] * [[Luna]] * [[Lundfríður]] * [[Lussía]] * [[Lúcinda]] * [[Lúcía]] * [[Lúðvíka]] * [[Lúísa]] * [[Lúlla]] * [[Lúlley]] * [[Lúna]] * [[Lúsinda]] * [[Lúsía]] * [[Lúvísa]] * [[Lydia]] * [[Lydía]] * [[Lynd]] * [[Lyngheiður]] * [[Lyngný]] * [[Lýdía (nafn)|Lýdía]] * [[Lýðgerður]] * [[Lýra]] * [[Læla]] {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=12em}} * [[Maddý]] * [[Magda]] * [[Magdalena]] * [[Magðalena]] * [[Magga]] * [[Maggey]] * [[Maggí]] * [[Maggý]] * [[Magna]] * [[Magnalín]] * [[Magnbjörg]] * [[Magndís]] * [[Magnea]] * [[Magnelja]] * [[Magnes]] * [[Magney]] * [[Magnfríður]] * [[Magnheiður]] * [[Magnhildur]] * [[Magnía]] * [[Magnína]] * [[Magnlaug]] * [[Magnólía]] * [[Magnúsa]] * [[Magnúsína]] * [[Magnússína]] * [[Magný]] * [[Magnþóra]] * [[Maia]] * [[Maía]] * [[Maídís]] * [[Maísól]] * [[Maj]] * [[Maja]] * [[Majendína]] * [[Majna]] * [[Maken]] * [[Malen]] * [[Malena]] * [[Malene]] * [[Malika]] * [[Malin]] * [[Malía]] * [[Malín]] * [[Malína]] * [[Malla]] * [[Manasína]] * [[Manda]] * [[Manley]] * [[Manuela]] * [[Manúela]] * [[Manúella]] * [[Mara]] * [[Mardís]] * [[Mardöll]] * [[Marel (mannsnafn)|Marel]] * [[Marela]] * [[Marella]] * [[Maren (mannsnafn)|Maren]] * [[Marey]] * [[Marfríður]] * [[Margaret]] * [[Margit]] * [[Margot]] * [[Margret]] * [[Margrét]] * [[Margrjet]] * [[Margunnur]] * [[Marheiður]] * [[Maria]] * [[Marianne (mannsnafn)|Marianne]] * [[Marie]] * [[Marikó]] * [[Marin]] * [[Marinella]] * [[Marion]] * [[Mariska]] * [[Marit]] * [[Marí]] * [[María (mannsnafn)|María]] * [[Maríabet]] * [[Maríam]] * [[Marían]] * [[Maríana]] * [[Maríanna]] * [[Maríel]] * [[Maríella]] * [[Maríjón]] * [[Maríkó]] * [[Marín]] * [[Marína]] * [[Marínella]] * [[Maríon]] * [[Marís]] * [[Marísa]] * [[Marísól]] * [[Marít]] * [[Maríuerla (nafn)|Maríuerla]] * [[Marja]] * [[Marjasína]] * [[Markrún]] * [[Markúsína]] * [[Marla]] * [[Marlaug]] * [[Marlena]] * [[Marlín]] * [[Marlís]] * [[Marólína]] * [[Marsa]] * [[Marselía]] * [[Marselín]] * [[Marselína]] * [[Marsibil]] * [[Marsilía]] * [[Marsilína]] * [[Marsý]] * [[Marta]] * [[Martha]] * [[Martía]] * [[Martína]] * [[Marveig]] * [[Mary]] * [[Marý]] * [[Marzibil]] * [[Mathilda]] * [[Matilda]] * [[Matta]] * [[Mattea]] * [[Matthea]] * [[Matthilda]] * [[Matthildur]] * [[Matthía]] * [[Mattíana]] * [[Mattína]] * [[Mattý]] * [[Maxima]] * [[May]] * [[Maya (mannsnafn)|Maya]] * [[Mábil]] * [[Málfríð]] * [[Málfríður]] * [[Málhildur]] * [[Málmfríður]] * [[Mánadís]] * [[Mánarós]] * [[Máney]] * [[Mára]] * [[Márey]] * [[Meda]] * [[Medea]] * [[Medónía]] * [[Mekkin]] * [[Mekkín]] * [[Mekkína]] * [[Melinda]] * [[Melissa]] * [[Melía]] * [[Melkjörína]] * [[Melkorka]] * [[Melódía (mannsnafn)|Melódía]] * [[Melrós]] * [[Menja]] * [[Mensalderína]] * [[Merkel]] * [[Meryem]] * [[Messíana]] * [[Metónía]] * [[Metta]] * [[Mey]] * [[Meyja]] * [[Michell]] * [[Mikaela]] * [[Mikaelína]] * [[Mikelína]] * [[Mikkalín]] * [[Mikkalína]] * [[Milda]] * [[Mildfríður]] * [[Mildiríður]] * [[Mildríður]] * [[Milla]] * [[Millý]] * [[Minerva (mannsnafn)|Minerva]] * [[Minna]] * [[Minney]] * [[Minnie]] * [[Minning]] * [[Minny]] * [[Minný]] * [[Miriam]] * [[Mirja]] * [[Mirjam]] * [[Mirra]] * [[Mist]] * [[Mía]] * [[Míkah]] * [[Míla (mannsnafn)|Míla]] * [[Mímósa (mannsnafn)|Mímósa]] * [[Mínerva (nafn)|Mínerva]] * [[Míra]] * [[Míranda]] * [[Mírey]] * [[Míríel]] * [[Mítra]] * [[Mjaðveig]] * [[Mjalldís]] * [[Mjallfríð]] * [[Mjallhvít (mannsnafn)|Mjallhvít]] * [[Mjöll]] * [[Mona]] * [[Monika]] * [[Moon]] * [[Morgunsól]] * [[Mortína]] * [[Móa]] * [[Módís]] * [[Móeiður]] * [[Móey]] * [[Móheiður]] * [[Móna]] * [[Mónika]] * [[Móníka]] * [[Móra]] * [[Munda]] * [[Mundheiður]] * [[Mundhildur]] * [[Mundíana]] * [[Mundína]] * [[Munnveig]] * [[Mylla]] * [[Myríam]] * [[Myrk (mannsnafn)|Myrk]] * [[Myrkey]] * [[Myrkrún]] * [[Myrkva]] * [[Myrra (mannsnafn)|Myrra]] * [[Mýr]] * [[Mýra]] * [[Mýrdalína]] * [[Mýrún]] * [[Mæja]] * [[Mæva]] * [[Mörk (mannsnafn)|Mörk]] {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=12em}} * [[Nadia]] * [[Nadía]] * [[Nadja]] * [[Nahemía]] * [[Nahómi]] * [[Nala]] * [[Nana]] * [[Nancy (mannsnafn)|Nancy]] * [[Naní]] * [[Nanna]] * [[Nannvör]] * [[Nanný]] * [[Nansý]] * [[Naomí]] * [[Naómí]] * [[Nara]] * [[Naranja]] * [[Narfey]] * [[Narfína]] * [[Natalie]] * [[Natalí]] * [[Natalía]] * [[Natasha]] * [[Natasja]] * [[Nathalia]] * [[Nathalía]] * [[Náð]] * [[Náttey]] * [[Náttfríður]] * [[Náttrós]] * [[Náttrún]] * [[Náttsól]] * [[Náttúra (mannsnafn)|Náttúra]] * [[Nella]] * [[Nellý]] * [[Nenna]] * [[Neríður]] * [[Nicole]] * [[Niðbjörg]] * [[Nift]] * [[Nikhildur]] * [[Nikíta]] * [[Nikoletta]] * [[Nikólína]] * [[Nikulína]] * [[Ninja (mannsnafn)|Ninja]] * [[Ninna]] * [[Níelsa]] * [[Níelsína]] * [[Nína]] * [[Níní]] * [[Nísa]] * [[Njála (mannsnafn)|Njála]] * [[Njóla (nafn)|Njóla]] * [[Nora]] * [[Norma]] * [[Nóa]] * [[Nóla]] * [[Nóra]] * [[Nótt (mannsnafn)|Nótt]] * [[Númína]] * [[Núra]] * [[Nýbjörg]] * [[Nýdönsk (mannsnafn)|Nýdönsk]] * [[Nönn]] {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=12em}} * [[Obba]] * [[Octavia]] * [[Oda]] * [[Odda]] * [[Oddbjörg]] * [[Oddey]] * [[Oddfreyja]] * [[Oddfríður]] * [[Oddgerður]] * [[Oddhildur]] * [[Oddíða]] * [[Oddlaug]] * [[Oddleif]] * [[Oddlína]] * [[Oddný]] * [[Oddrós]] * [[Oddrún]] * [[Oddveig]] * [[Oddvör]] * [[Oktavía]] * [[Oktavíana]] * [[Októína]] * [[Októlína]] * [[Októvía]] * [[Októvína]] * [[Olga]] * [[Olgeirína]] * [[Olivia]] * [[Olivía]] * [[Ollý]] * [[Opía]] * [[Ora (mannsnafn)|Ora]] * [[Orka (mannsnafn)|Orka]] * [[Ormheiður]] * [[Ormhildur]] * [[Orný]] * [[Otkatla]] * [[Otta]] * [[Ottavía]] * [[Ottóvía]] {{div col end}} == Ó == {{div col|colwidth=12em}} * [[Óda]] * [[Óðný]] * [[Ófelía]] * [[Óla]] * [[Ólafía]] * [[Ólafína]] * [[Ólavía]] * [[Ólivía]] * [[Ólína]] * [[Ólöf]] * [[Ósa]] * [[Óshildur]] * [[Ósk]] * [[Ósklín]] * [[Ótilía]] * [[Ótta]] * [[Óvidía]] * [[Óvída]] * [[Óvíða]] * [[Óvína]] {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=12em}} * [[Palla]] * [[Palma (mannsnafn)|Palma]] * [[Pamela]] * [[Panpan]] * [[Paradís (mannsnafn)|Paradís]] * [[París (mannsnafn)|París]] * [[Patricia]] * [[Patrisía]] * [[Pála]] * [[Pálalma]] * [[Páldís]] * [[Páley]] * [[Pálfríður]] * [[Pálhanna]] * [[Pálheiður]] * [[Pálhildur]] * [[Pálín]] * [[Pálína]] * [[Pálma]] * [[Pálmey]] * [[Pálmfríður]] * [[Pálmía]] * [[Pálmína]] * [[Pálnía]] * [[Pálný]] * [[Pálrún]] * [[Perla (mannsnafn)|Perla]] * [[Perúndína]] * [[Peta]] * [[Petólína]] * [[Petra]] * [[Petrea]] * [[Petriella]] * [[Petría]] * [[Petríana]] * [[Petrín]] * [[Petrína]] * [[Petronella]] * [[Petrónella]] * [[Petrós]] * [[Petrún]] * [[Petrúnella]] * [[Petúlína]] * [[Pétrína]] * [[Pétrós]] * [[Pétrún]] * [[Péturína]] * [[Péturlína]] * [[Pia]] * [[Pía]] * [[Polly]] * [[Pollý]] * [[Pomóna (mannsnafn)|Pomóna]] * [[Pontisíana]] * [[Potentiana]] * [[Pría]] {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=12em}} {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=12em}} * [[Rafney]] * [[Rafnfríður]] * [[Rafnhildur]] * [[Raggý]] * [[Ragna]] * [[Ragnbjörg]] * [[Ragndís]] * [[Ragney]] * [[Ragnfríður]] * [[Ragnheiður]] * [[Ragnhildur]] * [[Ragný]] * [[Rakel]] * [[Ramóna]] * [[Randalín]] * [[Randeiður]] * [[Randfríður]] * [[Randheiður]] * [[Randí]] * [[Randíð]] * [[Randíður]] * [[Randveig]] * [[Randý]] * [[Ranka]] * [[Rannva]] * [[Rannveig]] * [[Rasmusína]] * [[Rayna]] * [[Ráðhildur]] * [[Rán (mannsnafn)|Rán]] * [[Rea]] * [[Rebekka]] * [[Reginbjörg]] * [[Regína (mannsnafn)|Regína]] * [[Rei]] * [[Rein]] * [[Renata]] * [[Reyla]] * [[Reyn]] * [[Reyndís]] * [[Reynheiður]] * [[Reynhildur]] * [[Rikka]] * [[Ripley]] * [[Rita (mannsnafn)|Rita]] * [[Ríkey (mannsnafn)|Ríkey]] * [[Rín (mannsnafn)|Rín]] * [[Rína]] * [[Ríta]] * [[Rjúpa (mannsnafn)|Rjúpa]] * [[Roj]] * [[Ronja]] * [[Rorí]] * [[Rose]] * [[Rosemarie]] * [[Roxanna]] * [[Róberta]] * [[Róbjörg]] * [[Róm (mannsnafn)|Róm]] * [[Róma]] * [[Rómana]] * [[Rómanía]] * [[Rós (mannsnafn)|Rós]] * [[Rósa]] * [[Rósalilja]] * [[Rósalind]] * [[Rósalinda]] * [[Rósalía]] * [[Rósalín]] * [[Rósamund]] * [[Rósamunda]] * [[Rósanna]] * [[Rósbjörg]] * [[Rósborg]] * [[Róselía]] * [[Róselína]] * [[Rósella]] * [[Rósey]] * [[Rósfríð]] * [[Rósfríður]] * [[Róshildur]] * [[Rósinbjörg]] * [[Rósinda]] * [[Rósinkar]] <!-- kvenmannsnafnið Rósinkar er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Rósinkara]] * [[Rósinkransa]] * [[Rósinlilja]] * [[Rósída]] * [[Róska (mannsnafn)|Róska]] * [[Róslaug]] * [[Róslind]] * [[Róslinda]] * [[Róslín]] * [[Rósmary]] * [[Rósmarý]] * [[Rósmunda]] * [[Rósný]] * [[Rósrún]] * [[Rósveldur]] * [[Rósý]] * [[Runhildur]] * [[Runný]] * [[Runólfína]] * [[Rut]] * [[Ruth]] * [[Rúbý]] * [[Rún]] * [[Rúna]] * [[Rúndís]] * [[Rúnel]] * [[Rúnhildur]] * [[Rúnveldur]] * [[Rúrí (mannsnafn)|Rúrí]] * [[Rúrý]] * [[Röfn]] * [[Rögn]] * [[Rögnvaldína]] * [[Rökkurdís]] * [[Rökkva]] * [[Röskva]] {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=12em}} * [[Saara]] * [[Sabína]] * [[Sabrína]] * [[Safíra]] * [[Saga (mannsnafn)|Saga]] * [[Sakaría]] * [[Sakra]] * [[Sakura]] * [[Salbjörg]] * [[Saldís]] * [[Salgerður]] * [[Salín]] * [[Salína]] * [[Salka]] * [[Salla]] * [[Salma]] * [[Salmagnía]] * [[Salmanía]] * [[Salný]] * [[Salome]] * [[Salomína]] * [[Salóme]] * [[Salrós]] * [[Salvía]] * [[Salvör]] * [[Samúela]] * [[Samúelína]] * [[Samúlína]] * [[Sandra]] * [[Sanna]] * [[Sanný]] * [[Santía]] * [[Sara]] * [[Sarah]] * [[Sarína]] * [[Saxfríður]] * [[Sál (mannsnafn)|Sál]] * [[Seba]] * [[Sefanía]] * [[Selena (mannsnafn)|Selena]] * [[Selina]] * [[Selja (mannsnafn)|Selja]] * [[Selka]] * [[Selma]] * [[Selmdís]] * [[Senía]] * [[Septemborg]] * [[Septimius]] * [[Septíma]] * [[Septína]] * [[Sera]] * [[Serena]] * [[Seselía]] * [[Sesilía]] * [[Sesselía]] * [[Sesselja]] * [[Sessilía]] * [[Severína]] * [[Shirley]] * [[Siddý]] * [[Sif (mannsnafn)|Sif]] * [[Sigbjörg]] * [[Sigbjört]] * [[Sigborg]] * [[Sigdís]] * [[Sigdóra]] * [[Sigfinna]] * [[Sigfríð]] * [[Sigfríður]] * [[Sigfúsína]] * [[Sigga]] * [[Siggerður]] * [[Siglinn]] * [[Sigmunda]] * [[Sigmundína]] * [[Signa (mannsnafn)|Signa]] * [[Signhild]] * [[Signhildur]] * [[Signý]] * [[Sigrid]] * [[Sigríður]] * [[Sigrík]] * [[Sigrún]] * [[Sigrúnhildur]] * [[Sigtryggvína]] * [[Sigurást]] * [[Sigurásta]] * [[Sigurbára]] * [[Sigurbirna]] * [[Sigurbjörg]] * [[Sigurbjört]] * [[Sigurborg]] * [[Sigurdís]] * [[Sigurdóra]] * [[Sigurdríf]] * [[Sigurdrífa]] * [[Sigurða]] * [[Sigurðína]] * [[Sigurey]] * [[Sigurfinna]] * [[Sigurfjóla]] * [[Sigurfljóð]] * [[Sigurfríð]] * [[Sigurgeira]] * [[Sigurgyða]] * [[Sigurhanna]] * [[Sigurhelga]] * [[Sigurhildur]] * [[Sigurína]] * [[Sigurjóa]] * [[Sigurjóna]] * [[Sigurlaug]] * [[Sigurleif]] * [[Sigurlilja]] * [[Sigurlinn]] * [[Sigurlín]] * [[Sigurlína]] * [[Sigurlöð]] * [[Sigurmey]] * [[Sigurmunda]] * [[Sigurnanna]] * [[Sigurný]] * [[Sigurósk]] * [[Sigurpála]] * [[Sigurpálína]] * [[Sigurragna]] * [[Sigurrós]] * [[Sigurrósa]] * [[Sigurrún]] * [[Sigursteina]] * [[Sigurunn]] * [[Sigurvaldína]] * [[Sigurvaldís]] * [[Sigurvarðína]] * [[Sigurveig]] * [[Sigurvina]] * [[Sigurþóra]] * [[Sigurþórunn]] * [[Sigvalda]] * [[Sigvaldína]] * [[Sigvarðína]] * [[Sigvöld]] * [[Sigyn (mannsnafn)|Sigyn]] * [[Sigþóra]] * [[Sigþrúður]] * [[Silfa]] * [[Silfá]] * [[Silfra (mannsnafn)|Silfra]] * [[Silfrún]] * [[Silfur (mannsnafn)|Silfur]] * [[Silja]] * [[Silka]] * [[Silkisif]] * [[Silla]] * [[Silley]] * [[Silpha]] * [[Silva]] * [[Silvana]] * [[Silvía]] * [[Sirí]] * [[Sirra]] * [[Sirrey]] * [[Sirrí]] * [[Sirrý]] * [[Sisa]] * [[Sissa]] * [[Siv]] * [[Sivía]] * [[Sía (mannsnafn)|Sía]] * [[Símona]] * [[Símonika]] * [[Símonía]] * [[Símonína]] * [[Sína]] * [[Sísí]] * [[Sísý]] * [[Síta]] * [[Sjana]] * [[Sjóborg]] * [[Sjöfn (mannanafn)|Sjöfn]] * [[Skaði (mannsnafn)|Skaði]] * [[Skafta]] * [[Skarlotta]] * [[Skarpheiður]] * [[Skjaldmey]] * [[Skólastíka]] * [[Skugga]] * [[Skuld (mannsnafn)|Skuld]] * [[Skúa]] * [[Skúla]] * [[Skúlína]] * [[Smíta]] * [[Snekkja]] * [[Snjáfríður]] * [[Snjáka]] * [[Snjálaug]] * [[Snjófríð]] * [[Snjófríður]] * [[Snjólaug]] * [[Snorra]] * [[Snót]] * [[Snæbirna]] * [[Snæbjörg]] * [[Snæbjört]] * [[Snæborg]] * [[Snæbrá]] * [[Snædís]] * [[Snæfríð]] * [[Snæfríður]] * [[Snælaug]] * [[Snærós]] * [[Snærún]] * [[Snæsól]] * [[Soffía]] * [[Soffý]] * [[Sofia]] * [[Sofie]] * [[Sofía (mannsnafn)|Sofía]] * [[Solveig]] * [[Sonja]] * [[Sonný]] * [[Sophia]] * [[Sophie]] * [[Sófía (mannsnafn)|Sófía]] * [[Sófonía]] * [[Sól (mannsnafn)|Sól]] * [[Sóla]] * [[Sólbjörg]] * [[Sólbjört]] * [[Sólborg]] * [[Sólbrá]] * [[Sólbráð]] * [[Sólbrún]] * [[Sóldís]] * [[Sóldögg (mannsnafn)|Sóldögg]] * [[Sóley (mannsnafn)|Sóley]] * [[Sólfríður]] * [[Sólgerður]] * [[Sólheiður]] * [[Sólhild]] * [[Sólhildur]] * [[Sólín]] * [[Sólkatla]] * [[Sóllilja]] * [[Sóllín]] * [[Sólný]] * [[Sólrós]] * [[Sólrún]] * [[Sólskríkja (mannsnafn)|Sólskríkja]] * [[Sólveig]] * [[Sólvör]] * [[Sónata (mannsnafn)|Sónata]] * [[Star (mannsnafn)|Star]] * [[Stasía]] * [[Stefana]] * [[Stefanía]] * [[Stefánný]] * [[Steina (nafn)|Steina]] * [[Steinbjörg]] * [[Steinborg]] * [[Steindís]] * [[Steindóra]] * [[Steiney]] * [[Steinfríður]] * [[Steingerður]] * [[Steinhildur]] * [[Steinína]] * [[Steinka]] * [[Steinlaug]] * [[Steinný]] * [[Steinríður]] * [[Steinrós]] * [[Steinrún]] * [[Steinsa]] * [[Steinunn]] * [[Steinvör]] * [[Steinþóra]] * [[Steinþórunn]] * [[Stella]] * [[Sterling]] * [[Stinne]] * [[Stígheiður]] * [[Stígrún]] * [[Stína]] * [[Stjarna (mannsnafn)|Stjarna]] * [[Stjarney]] * [[Stormey]] * [[Strympa (mannsnafn)|Strympa]] * [[Sturlína]] * [[Styrgerður]] * [[Sumarlaus]] * [[Sumarlilja]] * [[Sumarlín]] * [[Sumarlína]] * [[Sumarrós]] * [[Sunna]] * [[Sunnefa]] * [[Sunneva]] * [[Sunney]] * [[Sunniva]] * [[Sunníva]] * [[Susan]] * [[Susie]] * [[Súla (mannsnafn)|Súla]] * [[Súlamít]] * [[Súlíma]] * [[Súsan]] * [[Súsanna]] * [[Svafa]] * [[Svala (mannsnafn)|Svala]] * [[Svalrún]] * [[Svana]] * [[Svanbjörg]] * [[Svanbjört]] * [[Svanborg]] * [[Svandís]] * [[Svaney]] * [[Svanfríð]] * [[Svanfríður]] * [[Svanheiður]] * [[Svanhild]] * [[Svanhildur]] * [[Svanhvít]] * [[Svanlaug]] * [[Svanrós]] * [[Svanrún]] * [[Svaný]] * [[Svanþrúður]] * [[Svava]] * [[Svea]] * [[Sveina]] * [[Sveinbirna]] * [[Sveinbjörg]] * [[Sveinborg]] * [[Sveindís]] * [[Sveiney]] * [[Sveinfríður]] * [[Sveingerður]] * [[Sveinhildur]] * [[Sveininna]] * [[Sveinína]] * [[Sveinjóna]] * [[Sveinlaug]] * [[Sveinrós]] * [[Sveinrún]] * [[Sveinsína]] * [[Sveinveig]] * [[Sveiný]] * [[Svendís]] * [[Svenna]] * [[Sverrey]] * [[Sverrína]] * [[Svía]] * [[Svíalín]] * [[Sylgja]] * [[Sylva]] * [[Sylvia]] * [[Sylvía]] * [[Sylvör]] * [[Systa]] * [[Sýrný]] * [[Sýta]] * [[Sæbjörg]] * [[Sæbjört]] * [[Sæborg]] * [[Sæbrá]] * [[Sædís]] * [[Sædóra]] * [[Sæfinna]] * [[Sæfríður]] * [[Sæhildur]] * [[Sæla]] * [[Sælaug]] * [[Sælín]] * [[Sæma]] * [[Sæmey]] * [[Sæmunda]] * [[Sæmundína]] * [[Sæmundsína]] * [[Sæný]] * [[Særós]] * [[Særún]] * [[Sæsól]] * [[Sæunn]] * [[Sævör]] * [[Sölfína]] * [[Sölva]] * [[Sölvey]] * [[Sölvína]] * [[Sölvör]] * [[Sörína]] {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=12em}} * [[Tala (mannsnafn)|Tala]] * [[Talitha]] * [[Talía (nafn)|Talía]] * [[Tamar]] * [[Tamara]] * [[Tanía]] * [[Tanja]] * [[Tanya]] * [[Tara (mannsnafn)|Tara]] * [[Taríel]] * [[Tatiana]] * [[Tatía]] * [[Tatjana]] * [[Tea]] * [[Teitný]] * [[Tekla]] * [[Tekóa]] * [[Telekía]] * [[Telma]] * [[Tenchi]] * [[Tera]] * [[Teresa]] * [[Teresía]] * [[Tereza]] * [[Terra]] * [[Thalia]] * [[Thalía (mannsnafn)|Thalía]] * [[Thea]] * [[Theadóra]] * [[Thelma]] * [[Theodóra]] * [[Theódína]] * [[Theódóra]] * [[Theresa]] * [[Tildra (mannsnafn)|Tildra]] * [[Timótea]] * [[Tindra]] * [[Tinna (mannsnafn)|Tinna]] * [[Tirsa]] * [[Tía]] * [[Tíalilja]] * [[Tíbrá]] * [[Tína]] * [[Tobía]] * [[Todda]] * [[Togíana]] * [[Tomsína]] * [[Torbjörg]] * [[Torfey]] * [[Torfheiður]] * [[Torfhildur]] * [[Tormóna]] * [[Tóbý]] * [[Tófa (mannsnafn)|Tófa]] * [[Tóka]] * [[Tómasína]] * [[Tómína]] * [[Tóta]] * [[Tótla]] * [[Trausta]] * [[Tristana]] * [[Trína]] * [[Trú (mannsnafn)|Trú]] * [[Tryggva]] * [[Tryggvanía]] * [[Tryggveig]] * [[Tryggvína]] * [[Týra]] {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ugla (mannsnafn)|Ugla]] * [[Ulla]] * [[Una]] * [[Undína (mannsnafn)|Undína]] * [[Unna]] * [[Unnbjörg]] * [[Unndís]] * [[Unnfríður]] * [[Unnur]] * [[Unnvör]] * [[Urður (mannsnafn)|Urður]] * [[Ursula]] {{div col end}} == Ú == {{div col|colwidth=12em}} * [[Úa]] * [[Úlfa]] * [[Úlfdís]] * [[Úlfey]] * [[Úlfheiður]] * [[Úlfhildur]] * [[Úlfrún]] * [[Úlla]] * [[Úlrika]] * [[Úna]] * [[Úndína]] * [[Úranía]] * [[Úrsúla]] * [[Úrsúley]] {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=12em}} * [[Vagna]] * [[Vagnbjörg]] * [[Vagnborg]] * [[Vagnfríður]] * [[Vaka (mannsnafn)|Vaka]] * [[Vala]] * [[Valbjörg]] * [[Valbjörk]] * [[Valbjört]] * [[Valborg]] * [[Valda]] * [[Valdey]] * [[Valdheiður]] * [[Valdimara]] * [[Valdimaría]] * [[Valdína]] * [[Valdís]] * [[Valdný]] * [[Valentína]] * [[Valerí]] * [[Valería]] * [[Valey]] * [[Valfríður]] * [[Valgerða]] * [[Valgerður]] * [[Valgý]] * [[Valhildur]] * [[Valía]] * [[Valka]] * [[Valkyrja (mannsnafn)|Valkyrja]] * [[Vallý]] * [[Valný]] * [[Valrós]] * [[Valrún]] * [[Valva]] * [[Valý]] * [[Valþrúður]] * [[Vana]] * [[Vanadís]] * [[Vanda]] * [[Vanja]] * [[Varða (mannsnafn)|Varða]] * [[Vasilia]] * [[Vava]] * [[Vár (mannsnafn)|Vár]] * [[Vega]] * [[Vegmey]] * [[Veig]] * [[Veiga]] * [[Veigalín]] * [[Venedía]] * [[Venný]] * [[Venus (mannsnafn)|Venus]] * [[Vera (mannsnafn)|Vera]] * [[Verna]] * [[Veronica (mannsnafn)|Veronica]] * [[Veronika]] * [[Verónika]] * [[Veróníka]] * [[Veska]] * [[Vetrarrós]] * [[Vetrarsól]] * [[Vébjörg]] * [[Védís]] * [[Véfreyja]] * [[Végerður]] * [[Vélaug]] * [[Véný]] * [[Vibeka]] * [[Vibeke]] * [[Vibekka]] * [[Viborg (mannsnafn)|Viborg]] * [[Victoria (mannsnafn)|Victoria]] * [[Victoría]] * [[Viðbekka]] * [[Viðey (mannsnafn)|Viðey]] * [[Viðja (mannsnafn)|Viðja]] * [[Vigdís]] * [[Vigfríður]] * [[Vigfúsa]] * [[Vigfúsína]] * [[Vigga]] * [[Viglín]] * [[Viglís]] * [[Vigný]] * [[Viktoria]] * [[Viktoría]] * [[Vilbjörg]] * [[Vilborg]] * [[Vildís]] * [[Vilfríður]] * [[Vilgerður]] * [[Vilhelmína]] * [[Vilhjálmía]] * [[Vilhjálmína]] * [[Villa (mannsnafn)|Villa]] * [[Villidína]] * [[Villimey]] * [[Vilma]] * [[Vilmunda]] * [[Vilmundína]] * [[Vilný]] * [[Vin]] * [[Vinbjörg]] * [[Vinný]] * [[Vinsý]] * [[Vinvelína]] * [[Viola]] * [[Virginía (mannsnafn)|Virginía]] * [[Vivian]] * [[Víbeka]] * [[Víbekka]] * [[Víf]] * [[Vígborg]] * [[Vígdögg]] * [[Víggunnur]] * [[Víóla (mannsnafn)|Víóla]] * [[Víóletta]] * [[Vísa (mannsnafn)|Vísa]] * [[Víví]] * [[Von (mannsnafn)|Von]] * [[Voney]] * [[Vopna]] * [[Vordís]] * [[Vorsól]] * [[Værð]] * [[Vök (mannsnafn)|Vök]] * [[Völva (mannsnafn)|Völva]] {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=12em}} * [[Wala]] * [[Wanessa]] * [[Winter]] {{div col end}} == X == {{div col|colwidth=12em}} * [[Xenia]] * [[Xenía]] {{div col end}} == Y == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ylfa]] * [[Ylfur]] * [[Ylja]] * [[Ylva]] * [[Ynda]] * [[Yndís]] * [[Yngveldur]] * [[Ynja]] * [[Yrja]] * [[Yrkja]] * [[Yrsa]] {{div col end}} == Ý == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ýda]] * [[Ýja]] * [[Ýlfa]] * [[Ýma]] * [[Ýr (nafn)|Ýr]] * [[Ýri]] * [[Ýrr]] * [[Ýrún]] {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=12em}} * [[Zíta]] * [[Zoe]] * [[Zophanía]] * [[Zophía]] * [[Zulima]] {{div col end}} == Þ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Þalía]] * [[Þeba (mannsnafn)|Þeba]] * [[Þeódís]] * [[Þeódóra]] * [[Þingey (mannsnafn)|Þingey]] * [[Þjóðbjörg]] * [[Þjóðhildur]] * [[Þjóðlaug]] * [[Þoka (nafn)|Þoka]] * [[Þollríður]] * [[Þollý]] * [[Þorbera]] * [[Þorbirna]] * [[Þorbjörg]] * [[Þorbjörnsína]] * [[Þorborg]] * [[Þorbrá]] * [[Þorfinna]] * [[Þorfríður]] * [[Þorgeira]] * [[Þorgerður]] * [[Þorgilsína]] * [[Þorgríma]] * [[Þorkatla]] * [[Þorkelína]] * [[Þorkelsína]] * [[Þorlaug]] * [[Þorlákína]] * [[Þorláksía]] * [[Þorláksína]] * [[Þorleif]] * [[Þorleifína]] * [[Þorlfríður]] * [[Þorsteina]] * [[Þorsteinína]] * [[Þorsteinsa]] * [[Þorsteinsína]] * [[Þorsteinunn]] * [[Þorstína]] * [[Þorvalda]] * [[Þorvaldína]] * [[Þorvarðína]] * [[Þorvildur]] * [[Þóra]] * [[Þóranna]] * [[Þórarinna]] * [[Þórarna]] * [[Þórbjörg]] * [[Þórborg]] * [[Þórdís]] * [[Þórða]] * [[Þórelfa]] * [[Þórelfur]] * [[Þórey]] * [[Þórfríður]] * [[Þórgunna]] * [[Þórgunnur]] * [[Þórhalla]] * [[Þórhanna]] * [[Þórheiður]] * [[Þórhildur]] * [[Þórína]] * [[Þórkatla]] * [[Þórlaug]] * [[Þórleif]] * [[Þórlín]] * [[Þórlína]] * [[Þórmunda]] * [[Þórný]] * [[Þórodda]] * [[Þórólína]] * [[Þórríður]] * [[Þórrún]] * [[Þórsteina]] * [[Þórsteinunn]] * [[Þórstína]] * [[Þórunn]] * [[Þórunnbjörg]] * [[Þórunnborg]] * [[Þórveig]] * [[Þórvör]] * [[Þrá]] * [[Þruma (mannsnafn)|Þruma]] * [[Þrúða]] * [[Þrúður (mannsnafn)|Þrúður]] * [[Þula (mannsnafn)|Þula]] * [[Þura]] * [[Þurí]] * [[Þuríður]] * [[Þurý]] * [[Þúfa]] * [[Þyra]] * [[Þyrey]] * [[Þyri]] * [[Þyrí]] * [[Þyrnirós (mannsnafn)|Þyrnirós]] * [[Þýðrún]] * [[Þöll (mannsnafn)|Þöll]] {{div col end}} == Æ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ædís]] * [[Ægileif]] * [[Æja]] * [[Æsa]] * [[Æsgerður]] * [[Æska]] * [[Æstíva]] * [[Ævi]] * [[Æví]] * [[Ævör]] {{div col end}} == Ö == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ögmunda]] * [[Ögmundína]] * [[Ögn (mannsnafn)|Ögn]] * [[Ölrún]] * [[Ölveig]] * [[Ölvína]] * [[Öndís]] * [[Örbrún]] * [[Örk]] * [[Ösp (mannsnafn)|Ösp]] * [[Össuría]] * [[Össurína]] * [[Össurlína]] * [[Öxi (mannsnafn)|Öxi]] {{div col end}} == Athugasemdir == * ^NÍ merkir nafn sem finnst í ''Nöfnum Íslendinga'' (nýrri útgáfu) eftir Guðrún Kvaran. == Tengt efni == * [[Íslenskt mannsnafn]] * [[Listi yfir íslensk mannanöfn]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn?Stafrof=&Nafn=&Stulkur=on&Samthykkt=yes|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * [https://island.is/leit-i-mannanafnaskra "Leit í mannanafnaskrá"] Sótt 2. janúar 2025. * Guðrún Kvaran, ''Nöfn Íslendinga'' (ný útgáfa), Forlagið, 2011, ISBN 978-9979-53-546-1 [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn| ]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi|eiginnöfn kvenna]] [[Flokkur:Listar um samfélag og menningu|íslensk eiginnöfn kvenmanna]] 9aclj8nb8et0s7o9rxlfdgtextppez5 1958426 1958425 2026-04-01T07:10:21Z MáneyMánadóttir 103358 /* E */ 1958426 wikitext text/x-wiki {{efnisyfirlit til hægri}} Eftirfarandi er '''listi yfir íslensk [[eiginnafn|eiginnöfn]] [[kona|kvenna]]''': == A == {{div col|colwidth=12em}} * [[Aagot]]^NÍ * [[Aaliyah]] * [[Abba (nafn)|Abba]]^NÍ * [[Abel (mannsnafn)|Abel]] * [[Abela]]^NÍ * [[Abelína]]^NÍ * [[Abigael]]^NÍ * [[Abígael]]^NÍ * [[Ada]]^NÍ * [[Adda]]^NÍ * [[Addbjörg]]^NÍ * [[Addlaug]]^NÍ * [[Addú]] * [[Addý]]^NÍ * [[Adela]]^NÍ * [[Adele (mannsnafn)|Adele]] * [[Adelía]] * [[Adolfína]]^NÍ * [[Adriana]] * [[Adríana]] * [[Adríanna]] * [[Aðalbjörg]]^NÍ * [[Aðalbjört]]^NÍ * [[Aðalborg]]^NÍ * [[Aðaldís]]^NÍ * [[Aðaley]] * [[Aðalfríður]]^NÍ * [[Aðalgerður]]^NÍ * [[Aðalgunnur]]^NÍ * [[Aðalheiður]]^NÍ * [[Aðalrós]]^NÍ * [[Aðalsteina]]^NÍ * [[Aðalsteinunn]]^NÍ * [[Aðalveig]]^NÍ * [[Agata]]^NÍ * [[Agatha]]^NÍ * [[Agða]]^NÍ * [[Agga]]^NÍ * [[Agla]]^NÍ * [[Agna]]^NÍ * [[Agnborg]]^NÍ * [[Agnea]]^NÍ * [[Agnes (mannsnafn)|Agnes]]^NÍ * [[Agneta]]^NÍ * [[Agney]] * [[Agok]] * [[Ahelia]] * [[Aisha]] * [[Akira]] * [[Akurrós]]^NÍ * [[Alaía]] * [[Alanta]] * [[Alba]]^NÍ * [[Alberta (mannsnafn)|Alberta]]^NÍ * [[Albertina]]^NÍ * [[Albertína]]^NÍ * [[Albína]]^NÍ * [[Albjört]] * [[Alda (mannsnafn)|Alda]]^NÍ * [[Aldarrós]]^NÍ * [[Aldey]] * [[Aldinborg (nafn)|Aldinb^NÍorg]] * [[Aldinía]]^NÍ * [[Aldína]]^NÍ * [[Aldís]]^NÍ * [[Aldísa]]^NÍ * [[Aldný]]^NÍ * [[Alena]] * [[Aleta]]^NÍ * [[Aletta]]^NÍ * [[Alex]] * [[Alexa]]^NÍ * [[Alexandra]]^NÍ * [[Alexandría (mannsnafn)|Alexandría]]^NÍ * [[Alexandrína]]^NÍ * [[Alexia]] * [[Alexis]] * [[Alexía]]^NÍ * [[Alexína]]^NÍ * [[Alexstrasa]] * [[Alfa (mannsnafn)|Alfa]]^NÍ * [[Alfífa]]^NÍ * [[Alfoldína]]^NÍ * [[Alfreðsína]]^NÍ * [[Alfríður]]^NÍ * [[Algunda]]^NÍ * [[Alica]] * [[Alice]]^NÍ * [[Alida]]^NÍ * [[Alisa]] * [[Alía]] * [[Alíana]] * [[Alída]]^NÍ * [[Alífa]] * [[Alína]] * [[Alís]]^NÍ * [[Alísa]]^NÍ * [[Alíta]] * [[Alla]]^NÍ * [[Allaug]]^NÍ * [[Alleif]]^NÍ * [[Alleifa]]^NÍ * [[Allý]]^NÍ * [[Alma]]^NÍ * [[Alpa]] * [[Alparós (mannsnafn)|Alparós]] * [[Alríður]]^NÍ * [[Alrún]]^NÍ * [[Althea]] * [[Alva]]^NÍ * [[Alvilda]]^NÍ * [[Amadea]]^NÍ * [[Amal]]^NÍ * [[Amalía]]^NÍ * [[Amanda]]^NÍ * [[Amaníta]] * [[Amarie]] * [[Amelía]]^NÍ * [[Amilía]] * [[Amira]]^NÍ * [[Amía]] * [[Amína]] * [[Amíra]] * [[Amy]]^NÍ * [[Amý]]^NÍ * [[Ana]] * [[Anais]]^NÍ * [[Analía]]^NÍ * [[Anastasia (mannsnafn)|Anastasia]]^NÍ * [[Anastasía (mannsnafn)|Anastasía]]^NÍ * [[Andra]]^NÍ * [[Andrá]]^NÍ * [[Andrea]]^NÍ * [[Andresa]]^NÍ * [[Andresína]]^NÍ * [[Andría]]^NÍ * [[Andríana]]^NÍ * [[Andrína]]^NÍ * [[Anelía]]^NÍ * [[Anetta]]^NÍ * [[Angela]]^NÍ * [[Angelía]] * [[Angelíka]]^NÍ * [[Angelína]] * [[Anika]]^NÍ * [[Anita]]^NÍ * [[Anitta]]^NÍ * [[Anída]] * [[Aníka]]^NÍ * [[Anína]]^NÍ * [[Aníta]]^NÍ * [[Anja]]^NÍ * [[Ann]]^NÍ * [[Anna]]^NÍ * [[Annabella]]^NÍ * [[Annadís]]^NÍ * [[Annaína]]^NÍ * [[Annalisa]]^NÍ * [[Annalísa]]^NÍ * [[Annamaría]] * [[Annarósa]]^NÍ * [[Anne]]^NÍ * [[Annelí]] * [[Annetta]]^NÍ * [[Anney]]^NÍ * [[Annika]]^NÍ * [[Anní]]^NÍ * [[Annía]]^NÍ * [[Anníta]]^NÍ * [[Anný]]^NÍ * [[Anóra]] * [[Antonetta]]^NÍ * [[Antonía]]^NÍ * [[Anya]] * [[Appolína]]^NÍ * [[Apríl (mannsnafn)|Apríl]]^NÍ * [[Ara]]^NÍ * [[Arabella]]^NÍ * [[Araminta]] * [[Ardís]]^NÍ * [[Ardúlín]]^NÍ * [[Arelly]]^NÍ * [[Arey]]^NÍ * [[Arianna]] * [[Arinbjörg]]^NÍ * [[Aris]]^NÍ * [[Arisa]]^NÍ * [[Aría]] * [[Aríaðna]] * [[Aríana]] * [[Aríanna]]^NÍ * [[Aríel]] * [[Aríela]] * [[Aríella]]^NÍ * [[Arín]]^NÍ * [[Arína]]^NÍ * [[Arís]]^NÍ * [[Arja]] * [[Arkíta]] * [[Armenía (mannsnafn)|Armenía]]^NÍ * [[Arna]]^NÍ * [[Arnbjörg (mannsnafn)|Arnbjörg]]^NÍ * [[Arnborg]]^NÍ * [[Arndís]]^NÍ * [[Arnea]]^NÍ * [[Arneiður]]^NÍ * [[Arney]]^NÍ * [[Arnfinna]]^NÍ * [[Arnfríður]]^NÍ * [[Arngerður]]^NÍ * [[Arngríma]]^NÍ * [[Arngunn]]^NÍ * [[Arngunnur]]^NÍ * [[Arnheiður]]^NÍ * [[Arnhildur]]^NÍ * [[Arnika]]^NÍ * [[Arnkatla]]^NÍ * [[Arnlaug]]^NÍ * [[Arnleif]]^NÍ * [[Arnlín]]^NÍ * [[Arnljót]]^NÍ * [[Arnodda]]^NÍ * [[Arnóra]]^NÍ * [[Arnórína]]^NÍ * [[Arnrós]]^NÍ * [[Arnrún]]^NÍ * [[Arntinna]] * [[Arnþóra]]^NÍ * [[Arnþrúður]]^NÍ * [[Aronía]]^NÍ * [[Artemis (mannsnafn)|Artemis]] * [[Asía (mannsnafn)|Asía]]^NÍ * [[Asírí]]^NÍ * [[Askalín]] * [[Askja (mannsnafn)|Askja]]^NÍ * [[Assa (mannsnafn)|Assa]]^NÍ * [[Asta]]^NÍ * [[Astrid]]^NÍ * [[Astrónómía]]^NÍ * [[Atalía]] * [[Atena]]^NÍ * [[Atfriður]]^NÍ * [[Athena]]^NÍ * [[Atla]]^NÍ * [[Atlanta (mannsnafn)|Atlanta]]^NÍ * [[Auðbjörg]]^NÍ * [[Auðbjört]]^NÍ * [[Auðdís]]^NÍ * [[Auðhildur]]^NÍ * [[Auðlín]]^NÍ * [[Auðna]]^NÍ * [[Auðný]]^NÍ * [[Auðrún]]^NÍ * [[Auður (mannsnafn)|Auður]]^NÍ * [[Aurora]]^NÍ * [[Ava]] * [[Avantí]] * [[Avelin]] * [[Aveline]] * [[Avelín]] * [[Avía]] * [[Axelía]]^NÍ * [[Axelína]]^NÍ * [[Axelma]]^NÍ * [[Ayah]] * [[Aþena (mannsnafn)|Aþena]]^NÍ {{div col end}} == Á == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ágota]]^NÍ * [[Ágústa]]^NÍ * [[Ágústína]]^NÍ * [[Álaug]]^NÍ * [[Álfa]] * [[Álfdís]]^NÍ * [[Álfeiður]]^NÍ * [[Álfey]]^NÍ * [[Álfgerður]]^NÍ * [[Álfheiður]]^NÍ * [[Álfhildur]]^NÍ * [[Álfrós]] * [[Álfrún]]^NÍ * [[Álfsdís]]^NÍ * [[Álfsól]]^NÍ * [[Álöf]]^NÍ * [[Ára]] * [[Árbjörg]]^NÍ * [[Árbjört]]^NÍ * [[Árborg (mannsnafn)|Árborg]]^NÍ * [[Árbót]]^NÍ * [[Árdís]]^NÍ * [[Árelía]]^NÍ * [[Árey]] * [[Árilía]]^NÍ * [[Árlaug]]^NÍ * [[Ármanía]]^NÍ * [[Ármanna]]^NÍ * [[Ármannía]]^NÍ * [[Ármey]]^NÍ * [[Árna]]^NÍ * [[Árnanía]]^NÍ * [[Árndís]]^NÍ * [[Árnetta]]^NÍ * [[Árney]]^NÍ * [[Árnheiður]]^NÍ * [[Árninna]]^NÍ * [[Árnía]]^NÍ * [[Árnína]]^NÍ * [[Árnný]]^NÍ * [[Árný]]^NÍ * [[Áróra]]^NÍ * [[Ársól]]^NÍ * [[Ársæl]]^NÍ * [[Árún]]^NÍ * [[Árveig]]^NÍ * [[Árvök]]^NÍ * [[Árþóra]]^NÍ * [[Ása]]^NÍ * [[Ásbjörg]]^NÍ * [[Ásborg]]^NÍ * [[Ásdís]]^NÍ * [[Ásfríður]]^NÍ * [[Ásgeira]]^NÍ * [[Ásgerður]]^NÍ * [[Áshildur]]^NÍ * [[Áskatla]]^NÍ * [[Ásla]]^NÍ * [[Áslaug]]^NÍ * [[Ásleif]]^NÍ * [[Ásmunda]]^NÍ * [[Ásný]]^NÍ * [[Ásrós]]^NÍ * [[Ásrún]]^NÍ * [[Ást (mannsnafn)|Ást]] * [[Ásta]]^NÍ * [[Ástbjörg]]^NÍ * [[Ástbjört]]^NÍ * [[Ástborg]] * [[Ástdís]]^NÍ * [[Ástey]] * [[Ástfinna]]^NÍ * [[Ástfríður]]^NÍ * [[Ástgerður]]^NÍ * [[Ástheiður]]^NÍ * [[Ásthildur]]^NÍ * [[Ástína]]^NÍ * [[Ástlaug]]^NÍ * [[Ástmarý]] * [[Ástmunda]]^NÍ * [[Ástný]]^NÍ * [[Ástríður]]^NÍ * [[Ástrós]]^NÍ * [[Ástrún]]^NÍ * [[Ástveig]]^NÍ * [[Ástý]] * [[Ástþóra]]^NÍ * [[Ástþórunn]]^NÍ * [[Ástþrúður]]^NÍ * [[Ásvör]]^NÍ * [[Ásynja (mannsnafn)|Ásynja]] * [[Ásþrúður]]^NÍ {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=12em}} * [[Baldey]]^NÍ * [[Baldína]]^NÍ * [[Baldrún]]^NÍ * [[Baldursbrá (mannsnafn)|Baldursbrá]]^NÍ * [[Baldvina]]^NÍ * [[Baldvinía]]^NÍ * [[Barbara]]^NÍ * [[Barbára]]^NÍ * [[Bassí]]^NÍ * [[Batanía]]^NÍ * [[Baþónía]]^NÍ * [[Bábó]] * [[Bára]]^NÍ * [[Bárðdís]]^NÍ * [[Bárðlína]]^NÍ * [[Bárðný]]^NÍ * [[Beata]]^NÍ * [[Bebba]] * [[Bedína]]^NÍ * [[Begga]]^NÍ * [[Bekkhildur]]^NÍ * [[Belinda]]^NÍ * [[Bella]]^NÍ * [[Benedikta]]^NÍ * [[Benediktína]]^NÍ * [[Bengta]]^NÍ * [[Benidikta]] * [[Benía]]^NÍ * [[Beníta]]^NÍ * [[Benjamína]]^NÍ * [[Benna]]^NÍ * [[Benney]]^NÍ * [[Benný]]^NÍ * [[Benónía]]^NÍ * [[Bensína]]^NÍ * [[Benta]]^NÍ * [[Bentey]]^NÍ * [[Bentína]]^NÍ * [[Bera (nafn)|Bera]]^NÍ * [[Berga]]^NÍ * [[Bergdís]]^NÍ * [[Bergdögg]]^NÍ * [[Bergey]]^NÍ * [[Bergfríður]]^NÍ * [[Bergheiður]]^NÍ * [[Berghildur]]^NÍ * [[Bergína]]^NÍ * [[Berglaug]]^NÍ * [[Berglind]]^NÍ * [[Berglín]]^NÍ * [[Berglína]]^NÍ * [[Bergljót]]^NÍ * [[Bergmannía]] * [[Bergmunda]]^NÍ * [[Bergný]]^NÍ * [[Bergrán]]^NÍ * [[Bergrín]]^NÍ * [[Bergrós]]^NÍ * [[Bergrún]]^NÍ * [[Bergsteina]]^NÍ * [[Bergsteinunn]]^NÍ * [[Bergsveina]]^NÍ * [[Bergveig]]^NÍ * [[Bergvina]]^NÍ * [[Bergþóra]]^NÍ * [[Bergþrúður]]^NÍ * [[Berit]]^NÍ * [[Bernadette]] * [[Bernharðína]]^NÍ * [[Bernódía]]^NÍ * [[Bernólína]]^NÍ * [[Bersabe]]^NÍ * [[Berta]]^NÍ * [[Bertha]]^NÍ * [[Bertína]]^NÍ * [[Bertmarí]] * [[Bessa]]^NÍ * [[Bessí]]^NÍ * [[Bessý]]^NÍ * [[Bestla (mannsnafn)|Bestla]]^NÍ * [[Beta (mannsnafn)|Beta]]^NÍ * [[Betanía]]^NÍ * [[Beth]] * [[Betsý]]^NÍ * [[Betta]]^NÍ * [[Bettina]]^NÍ * [[Bettína]]^NÍ * [[Bettý]]^NÍ * [[Betúelína]]^NÍ * [[Betzý]]^NÍ * [[Bibíana]]^NÍ * [[Bil (mannanafn)|Bil]]^NÍ * [[Binna]]^NÍ * [[Binný]]^NÍ * [[Birgit]]^NÍ * [[Birgitta]]^NÍ * [[Birgný]]^NÍ * [[Birna (nafn)|Birna]]^NÍ * [[Birta (mannsnafn)|Birta]]^NÍ * [[Birtna]]^NÍ * [[Bíbí]]^NÍ * [[Bína]]^NÍ * [[Bjargdís]]^NÍ * [[Bjargey]]^NÍ * [[Bjargheiður]]^NÍ * [[Bjarghildur]]^NÍ * [[Bjarglaug]]^NÍ * [[Bjarglind]]^NÍ * [[Bjarkey]]^NÍ * [[Bjarklind]]^NÍ * [[Bjarma]]^NÍ * [[Bjarna]]^NÍ * [[Bjarnasigrún]]^NÍ * [[Bjarnasína]]^NÍ * [[Bjarnaþórey]]^NÍ * [[Bjarndís]]^NÍ * [[Bjarney]]^NÍ * [[Bjarnfríður]]^NÍ * [[Bjarngerður]]^NÍ * [[Bjarnheiður]]^NÍ * [[Bjarnhildur]]^NÍ * [[Bjarnína]]^NÍ * [[Bjarnlaug]]^NÍ * [[Bjarnlín]]^NÍ * [[Bjarnný]]^NÍ * [[Bjarnónía]]^NÍ * [[Bjarnrós]] * [[Bjarnrún]]^NÍ * [[Bjarnveig]]^NÍ * [[Bjarný]]^NÍ * [[Bjarnþóra]]^NÍ * [[Bjarnþrúður]]^NÍ * [[Bjartdís]] * [[Bjartey]]^NÍ * [[Bjartmey]]^NÍ * [[Björg]]^NÍ * [[Björgey]] * [[Björgheiður]]^NÍ * [[Björghildur]]^NÍ * [[Björgólína]]^NÍ * [[Björgvina]]^NÍ * [[Björk (mannsnafn)|Björk]]^NÍ * [[Björndís]]^NÍ * [[Björney]]^NÍ * [[Björnfríður]]^NÍ * [[Björnína]]^NÍ * [[Björnlaug]]^NÍ * [[Björnlín]]^NÍ * [[Björnónía]]^NÍ * [[Björnveig]]^NÍ * [[Björný]]^NÍ * [[Björt]]^NÍ * [[Blaka]]^NÍ * [[Blanka]]^NÍ * [[Blanzeflór]]^NÍ * [[Bláey]]^NÍ * [[Bláklukka (mannsnafn)|Bláklukka]] * [[Blíða]]^NÍ * [[Blín]] * [[Blómey]]^NÍ * [[Blómhvít]]^NÍ * [[Blómlaug]]^NÍ * [[Blædís]]^NÍ * [[Blær]]^NÍ * [[Bobba]] * [[Bodil]]^NÍ * [[Boga]]^NÍ * [[Bogdís]]^NÍ * [[Bogey]]^NÍ * [[Bogga]]^NÍ * [[Boghildur]]^NÍ * [[Borg (mannsnafn)|Borg]]^NÍ * [[Borga]]^NÍ * [[Borgdís]]^NÍ * [[Borghild]] * [[Borghildur]]^NÍ * [[Borgný]]^NÍ * [[Borgrún]]^NÍ * [[Borgþóra]]^NÍ * [[Botnía (mannsnafn)|Botnía]] * [[Bóel]]^NÍ * [[Bóletta]]^NÍ * [[Bót]]^NÍ * [[Bóthildur]]^NÍ * [[Braga (mannsnafn)|Braga]]^NÍ * [[Braghildur]]^NÍ * [[Branddís]]^NÍ * [[Brandís]]^NÍ * [[Brandþrúður]]^NÍ * [[Brá]]^NÍ * [[Brák]]^NÍ * [[Brettefa]]^NÍ * [[Bretteva]]^NÍ * [[Briet]] * [[Brigget]]^NÍ * [[Brigida]]^NÍ * [[Brigit]]^NÍ * [[Brigitta]]^NÍ * [[Brim (mannsnafn)|Brim]] * [[Brimdís]]^NÍ * [[Brimey]] * [[Brimhildur]]^NÍ * [[Brimrún]]^NÍ * [[Brit]]^NÍ * [[Britt]]^NÍ * [[Britta]]^NÍ * [[Bría]] * [[Bríana]]^NÍ * [[Bríanna]]^NÍ * [[Bríet (mannsnafn)|Bríet]]^NÍ * [[Broteva]]^NÍ * [[Brúney]]^NÍ * [[Bryndís]]^NÍ * [[Brynfríður]]^NÍ * [[Bryngerður]]^NÍ * [[Brynheiður]]^NÍ * [[Brynhildur]]^NÍ * [[Brynja (nafn)|Brynja]]^NÍ * [[Brynjólfína]]^NÍ * [[Brynjólfsína]]^NÍ * [[Brynný]]^NÍ * [[Brynveig]]^NÍ * [[Brynylfa]] * [[Bubba]]^NÍ * [[Buffý]] * [[Burkney]]^NÍ * [[Bylgja (mannsnafn)|Bylgja]]^NÍ * [[Böðvarrún]]^NÍ * [[Böðvína]]^NÍ {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=12em}} * [[Camilla]]^NÍ * [[Caritas]] * [[Carla]] * [[Carmen]]^NÍ * [[Casandra]] * [[Cathinca]] * [[Cecilia]]^NÍ * [[Cecilía]]^NÍ * [[Celina]] * [[Ceres (mannsnafn)|Ceres]]^NÍ * [[Charlotta]]^NÍ * [[Charlotte (mannsnafn)|Charlotte]]^NÍ * [[Chloé]] * [[Chrissie]] * [[Christa]] * [[Christel]] * [[Christina]]^NÍ * [[Christine]]^NÍ * [[Clara]]^NÍ * [[Cleopatra (mannsnafn)|Cleopatra]] {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=12em}} * [[Dadda]]^NÍ * [[Daða]]^NÍ * [[Daðey]]^NÍ * [[Daðína]]^NÍ * [[Daðný]]^NÍ * [[Dagbjörg]]^NÍ * [[Dagbjört]]^NÍ * [[Dagfinna]]^NÍ * [[Dagfríður]]^NÍ * [[Dagga]]^NÍ * [[Daggrós]]^NÍ * [[Dagheiður]]^NÍ * [[Dagmar]]^NÍ * [[Dagmey]]^NÍ * [[Dagný]]^NÍ * [[Dagrún]]^NÍ * [[Dalbjörk]]^NÍ * [[Daldís]]^NÍ * [[Daley]]^NÍ * [[Dalía]]^NÍ * [[Dalíla]]^NÍ * [[Dalla]]^NÍ * [[Dallilja]]^NÍ * [[Dalrós]]^NÍ * [[Dalrún]] * [[Dana]]^NÍ * [[Danbjörg]]^NÍ * [[Daney]]^NÍ * [[Danfríður]]^NÍ * [[Danheiður]]^NÍ * [[Danhildur]]^NÍ * [[Dania]] * [[Danía]]^NÍ * [[Daníela]]^NÍ * [[Daníelía]]^NÍ * [[Daníelína]]^NÍ * [[Daníella]]^NÍ * [[Danlína]]^NÍ * [[Dara]]^NÍ * [[Daría]] * [[Davíða]]^NÍ * [[Davíðína]]^NÍ * [[Dawn]] * [[Dáð]] * [[Debora]]^NÍ * [[Debóra]]^NÍ * [[Deda]] * [[Degen]] * [[Delía]] * [[Dendý]]^NÍ * [[Denný]]^NÍ * [[Diana]]^NÍ * [[Didda (mannsnafn)|Didda]]^NÍ * [[Diðrika]]^NÍ * [[Dilja]]^NÍ * [[Diljá]]^NÍ * [[Dilla]] * [[Dillý]] * [[Dimma (mannsnafn)|Dimma]] * [[Dimmblá]]^NÍ * [[Dimmey]]^NÍ * [[Dissý]] * [[Día]]^NÍ * [[Díana (mannsnafn)|Díana]]^NÍ * [[Díanna]]^NÍ * [[Dídí]] * [[Díma]]^NÍ * [[Dína]]^NÍ * [[Dípa]]^NÍ * [[Dís (mannsnafn)|Dís]]^NÍ * [[Dísa]]^NÍ * [[Dísella]]^NÍ * [[Dodda]]^NÍ * [[Dollý (mannsnafn)|Dollý]]^NÍ * [[Dolma]] * [[Donna]]^NÍ * [[Dordía]]^NÍ * [[Doris]]^NÍ * [[Dorothea]]^NÍ * [[Dóa]] * [[Dómhildur]]^NÍ * [[Dóra]]^NÍ * [[Dórdís]]^NÍ * [[Dórey]]^NÍ * [[Dórhildur]]^NÍ * [[Dóris]] * [[Dórothea]]^NÍ * [[Dórótea]]^NÍ * [[Dóróthe]] * [[Dóróthea]]^NÍ * [[Dóróþea]]^NÍ * [[Dósóþea]]^NÍ * [[Drauma]]^NÍ * [[Draumey]]^NÍ * [[Draumrún]]^NÍ * [[Drisjana]]^NÍ * [[Drífa]]^NÍ * [[Drísíana]]^NÍ * [[Droplaug]]^NÍ * [[Drótt]]^NÍ * [[Drysíana]]^NÍ * [[Dröfn]]^NÍ * [[Dúa]]^NÍ * [[Dúfa (nafn)|Dúfa]]^NÍ * [[Dúna]]^NÍ * [[Dúnna]] * [[Dúrra (mannsnafn)|Dúrra]] * [[Dyljá]] * [[Dynja]] * [[Dýrborg]]^NÍ * [[Dýrfinna]]^NÍ * [[Dýrlaug]] * [[Dýrleif]]^NÍ * [[Dýrley]]^NÍ * [[Dýrólína]]^NÍ * [[Dýrunn]]^NÍ * [[Dýrvin]]^NÍ * [[Dæja]]^NÍ * [[Dögg (nafn)|Dögg]]^NÍ * [[Dögun (mannsnafn)|Dögun]]^NÍ {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ebba]]^NÍ * [[Ebbertsína]]^NÍ * [[Ebonney]] * [[Edda (mannsnafn)|Edda]]^NÍ * [[Eddý]]^NÍ * [[Edel]]^NÍ * [[Eden (mannsnafn)|Eden]] * [[Edil]]^NÍ * [[Edit]]^NÍ * [[Edith]]^NÍ * [[Edla]]^NÍ * [[Edna]]^NÍ * [[Eðalrein]]^NÍ * [[Eðna]]^NÍ * [[Eðvaldína]]^NÍ * [[Eðvarðsína]]^NÍ * [[Efemia]]^NÍ * [[Efemía]]^NÍ * [[Egedia]]^NÍ * [[Egedía]]^NÍ * [[Eggertína]]^NÍ * [[Eggertsína]]^NÍ * [[Eggrún]]^NÍ * [[Eggþóra]]^NÍ * [[Egidía]]^NÍ * [[Egilína]]^NÍ * [[Egillína]]^NÍ * [[Egilsína]]^NÍ * [[Egla (mannsnafn)|Egla]]^NÍ * [[Eia]] * [[Eidís]]^NÍ * [[Eiðbjörg]]^NÍ * [[Eiðný]]^NÍ * [[Eiðunn]]^NÍ * [[Eiðvör]]^NÍ * [[Eigrét]]^NÍ * [[Eik (mannsnafn)|Eik]]^NÍ * [[Eileif]]^NÍ * [[Eileiþía]] * [[Eilíf]]^NÍ * [[Eina]]^NÍ * [[Einara]]^NÍ * [[Einarbjörg]]^NÍ * [[Einarðína]]^NÍ * [[Einarína]]^NÍ * [[Einarlína]]^NÍ * [[Einarsína]]^NÍ * [[Einbjörg]]^NÍ * [[Eindís]]^NÍ * [[Einey]]^NÍ * [[Einfríður]]^NÍ * [[Einhildur]]^NÍ * [[Einína]]^NÍ * [[Einrós]]^NÍ * [[Einrún]]^NÍ * [[Einsa]] * [[Einstínveig]]^NÍ * [[Eir (mannsnafn)|Eir]]^NÍ * [[Eirdís]]^NÍ * [[Eirfinna]]^NÍ * [[Eiríka]]^NÍ * [[Eiríksína]]^NÍ * [[Eirný]]^NÍ * [[Eirún]]^NÍ * [[Eiva]] * [[Eivör]] * [[Ektalína]]^NÍ * [[Elba (mannsnafn)|Elba]] * [[Eldbjörg]]^NÍ * [[Eldborg (mannsnafn)|Eldborg]]^NÍ * [[Elddís]] * [[Eldey (mannsnafn)|Eldey]]^NÍ * [[Eldlilja (mannsnafn)|Eldlilja]]^NÍ * [[Eldmey]] * [[Eldrós]] * [[Eldrún]] * [[Eldþóra]] * [[Elea]] * [[Eleana]] * [[Eleina]]^NÍ * [[Elektra (nafn)|Elektra]]^NÍ * [[Elena]]^NÍ * [[Elená]]^NÍ * [[Elenborg]] * [[Elenora]] * [[Elenóra]]^NÍ * [[Eleonora]]^NÍ * [[Eleónóra]]^NÍ * [[Elfa]]^NÍ * [[Elfríð]] * [[Elfur]]^NÍ * [[Elheiður]]^NÍ * [[Elika]]^NÍ * [[Elina]]^NÍ * [[Elinbjört]]^NÍ * [[Elinborg]]^NÍ * [[Elinóra]]^NÍ * [[Elinrós]]^NÍ * [[Elisabet]]^NÍ * [[Elisabeth]]^NÍ * [[Elise]] * [[Elizabet]] * [[Elizabeth]] * [[Elía (mannsnafn)|Elía]]^NÍ * [[Elíana]]^NÍ * [[Elíanna]] * [[Elíasína]]^NÍ * [[Elímunda]]^NÍ * [[Elín]]^NÍ * [[Elína]]^NÍ * [[Elíná]]^NÍ * [[Elínbet]]^NÍ * [[Elínbjörg]]^NÍ * [[Elínbjört]]^NÍ * [[Elínborg]]^NÍ * [[Elíndís]] * [[Elíngunn]] * [[Elíngunnur]]^NÍ * [[Elínheiður]]^NÍ * [[Elínora]]^NÍ * [[Elínóra]]^NÍ * [[Elínrós]]^NÍ * [[Elínveig]]^NÍ * [[Elírós]]^NÍ * [[Elís (mannsnafn)|Elís]]^NÍ * [[Elísa]]^NÍ * [[Elísabet]]^NÍ * [[Elísabeth]]^NÍ * [[Elísabjörg]]^NÍ * [[Elíveig]]^NÍ * [[Elíza]]^NÍ * [[Elízabet]] * [[Elja]] * [[Elka]]^NÍ * [[Ella]]^NÍ * [[Ellen]]^NÍ * [[Elley]]^NÍ * [[Ellisif]]^NÍ * [[Ellín]]^NÍ * [[Elly]] * [[Ellý]]^NÍ * [[Elma]]^NÍ * [[Elna]]^NÍ * [[Elsa]]^NÍ * [[Elsabet]]^NÍ * [[Elsabjörg]]^NÍ * [[Elser]]^NÍ * [[Elsie]]^NÍ * [[Elsí]]^NÍ * [[Elspa]]^NÍ * [[Elsý]]^NÍ * [[Elúlía]]^NÍ * [[Elva]]^NÍ * [[Elvi]] * [[Elvira]] * [[Elví]]^NÍ * [[Elvíra]]^NÍ * [[Elvur]]^NÍ * [[Elvý]]^NÍ * [[Elvör]]^NÍ * [[Emanúela]] * [[Embla (mannsnafn)|Embla]]^NÍ * [[Emelí]] * [[Emelía]]^NÍ * [[Emelíana]]^NÍ * [[Emelína]]^NÍ * [[Emely]] * [[Emelý]] * [[Emeralda]] * [[Emerentíana]]^NÍ * [[Emhild]] * [[Emi]] * [[Emilí]] * [[Emilía]]^NÍ * [[Emilíana]]^NÍ * [[Emilíanna]]^NÍ * [[Emilína]]^NÍ * [[Emilý]]^NÍ * [[Emma]]^NÍ * [[Emmý]] * [[Emý]]^NÍ * [[Enea]]^NÍ * [[Eneasa]]^NÍ * [[Eneka]]^NÍ * [[Engilberta]]^NÍ * [[Engilbertína]]^NÍ * [[Engilbjörg]]^NÍ * [[Engilbjört]]^NÍ * [[Engilborg]]^NÍ * [[Engilfríður]]^NÍ * [[Engilgerður]]^NÍ * [[Engilmaría]]^NÍ * [[Engilráð]]^NÍ * [[Engilrós]]^NÍ * [[Engla]]^NÍ * [[Engley]]^NÍ * [[Enika]]^NÍ * [[Eníta]] * [[Enja]]^NÍ * [[Enóla]]^NÍ * [[Enya (mannsnafn)|Enya]] * [[Epifanía]]^NÍ * [[Eres]] * [[Erica (mannsnafn)|Erica]] * [[Erika]]^NÍ * [[Erin]] * [[Erla]]^NÍ * [[Erlen]]^NÍ * [[Erlenda]]^NÍ * [[Erlendína]]^NÍ * [[Erlendsína]]^NÍ * [[Erlinda]] * [[Erlín]]^NÍ * [[Erlína]]^NÍ * [[Ermenga]]^NÍ * [[Erna]]^NÍ * [[Erykah]] * [[Esí]] * [[Esja (nafn)|Esja]]^NÍ * [[Eskja]] * [[Esmeralda]]^NÍ * [[Estel]] * [[Ester]]^NÍ * [[Esther]]^NÍ * [[Estiva]]^NÍ * [[Estífa]]^NÍ * [[Estíva]]^NÍ * [[Ethel]]^NÍ * [[Etilríður]]^NÍ * [[Etna (mannsnafn)|Etna]]^NÍ * [[Eufemia]]^NÍ * [[Eufemía]] * [[Eugenia]]^NÍ * [[Eugenía]] * [[Eulalía]]^NÍ * [[Eva (mannsnafn)|Eva]]^NÍ * [[Evelía]] * [[Evelyn]]^NÍ * [[Evey]]^NÍ * [[Evfemía]]^NÍ * [[Evgenia]]^NÍ * [[Evgenía]]^NÍ * [[Evin]] * [[Evíta]]^NÍ * [[Evlalía]]^NÍ * [[Evsebía]]^NÍ * [[Ey (mannsnafn)|Ey]]^NÍ * [[Eybjörg]]^NÍ * [[Eybjört]]^NÍ * [[Eyborg]]^NÍ * [[Eydís]]^NÍ * [[Eyð]] * [[Eyðdís]]^NÍ * [[Eyfríður]]^NÍ * [[Eygerður]]^NÍ * [[Eygló]]^NÍ * [[Eygrét]]^NÍ * [[Eyhildur]]^NÍ * [[Eyja (mannsnafn)|Eyja]]^NÍ * [[Eyjalín]]^NÍ * [[Eyjólfa]]^NÍ * [[Eyjólfína]]^NÍ * [[Eyjólflína]]^NÍ * [[Eyjólfsína]]^NÍ * [[Eyleif]]^NÍ * [[Eyleifína]]^NÍ * [[Eylín]]^NÍ * [[Eylína]]^NÍ * [[Eyrarrós (mannsnafn)|Eyrarrós]] * [[Eyríður]]^NÍ * [[Eyrós]]^NÍ * [[Eyrún]]^NÍ * [[Eyva]] * [[Eyveig]]^NÍ * [[Eyvindína]]^NÍ * [[Eyvör]]^NÍ * [[Eyþóra]]^NÍ * [[Eyþrúður]]^NÍ {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=12em}} * [[Fanndís]] * [[Fanney]] * [[Fannhvít]] * [[Fannlaug]] * [[Fanny]] * [[Fanný]] * [[Febína]] * [[Febrún]] * [[Feldís]] * [[Fema]] * [[Ferdína]] * [[Fernandína]] * [[Fides]] * [[Filipía]] * [[Filippa]] * [[Filippía]] * [[Finna]] * [[Finnbjörg]] * [[Finnbjörk]] * [[Finnboga]] * [[Finnborg]] * [[Finndís]] * [[Finney]] * [[Finnfríður]] * [[Finnlaug]] * [[Finnrós]] * [[Finnsína]] * [[Finnþóra]] * [[Fía]] * [[Fíasól]] * [[Fídes]] * [[Fídís]] * [[Fífa (mannsnafn)|Fífa]] * [[Fíóna]] * [[Fjalldís]] * [[Fjalley]] * [[Fjara (mannsnafn)|Fjara]] * [[Fjóla]] * [[Flosrún]] * [[Flóra (nafn)|Flóra]] * [[Flóredína]] * [[Flórentía]] * [[Flórentína]] * [[Flórída (mannsnafn)|Flórída]] * [[Fold]] * [[Folda]] * [[Franka]] * [[Fransiska]] * [[Franzisca]] * [[Franziska]] * [[Frán]] * [[Fregn]] * [[Freya (mannsnafn)|Freya]] * [[Freydís]] * [[Freygerður]] * [[Freyja (mannsnafn)|Freyja]] * [[Freylaug]] * [[Freyleif]] * [[Frida]] * [[Friðbjörg]] * [[Friðbjörk]] * [[Friðbjört]] * [[Friðborg]] * [[Friðdís]] * [[Friðdóra]] * [[Friðey]] * [[Friðfinna]] * [[Friðfríður]] * [[Friðgerður]] * [[Friðjóna]] * [[Friðlaug]] * [[Friðleif]] * [[Friðlín]] * [[Friðlína]] * [[Friðmey]] * [[Friðný]] * [[Friðrika]] * [[Friðrikka]] * [[Friðrós]] * [[Friðrún]] * [[Friðsemd]] * [[Friðveig]] * [[Friðvör]] * [[Friðþóra]] * [[Frigg (mannsnafn)|Frigg]] * [[Fríða]] * [[Fríður]] * [[Frímannía]] * [[Frostrós]] * [[Fróðný]] * [[Frugit]] * [[Frumrósa]] * [[Frúgit]] * [[Fura (mannsnafn)|Fura]] * [[Fævý]] * [[Föld]] * [[Fönn]] {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=12em}} * [[Gabriela]] * [[Gabriella]] * [[Gabríela]] * [[Gabríella]] * [[Gabríerla]] * [[Gaja (mannsnafn)|Gaja]] * [[Ganna]] * [[Garbó]] * [[Garða]] * [[Gauja]] * [[Gauthildur]] * [[Gára]] * [[Gefjun (mannsnafn)|Gefjun]] * [[Gefn]] * [[Geira]] * [[Geirbjörg]] * [[Geirborg]] * [[Geirdís]] * [[Geirfinna]] * [[Geirfríður]] * [[Geirhildur]] * [[Geirína]] * [[Geirlaug]] * [[Geirlína]] * [[Geirlöð]] * [[Geirný]] * [[Geirríður]] * [[Geirrún]] * [[Geirþóra]] * [[Geirþrúður]] * [[Georgía (mannsnafn)|Georgía]] * [[Georgína]] * [[Gerða]] * [[Gerður]] * [[Gestfríður]] * [[Gestheiður]] * [[Gestína]] * [[Gestný]] * [[Gestrún]] * [[Gilla]] * [[Gillý]] * [[Gilslaug]] * [[Gissunn]] * [[Gissurína]] * [[Gía]] * [[Gígí]] * [[Gígja]] * [[Gísela]] * [[Gísella]] * [[Gísla]] * [[Gíslalína]] * [[Gíslanna]] * [[Gísley]] * [[Gíslheiður]] * [[Gíslíana]] * [[Gíslín]] * [[Gíslína]] * [[Gísllaug]] * [[Gíslný]] * [[Gíslólína]] * [[Gíslrún]] * [[Gíslunn]] * [[Gíta]] * [[Gjaflaug]] * [[Gjóska (mannsnafn)|Gjóska]] * [[Gjöll]] * [[Gleymmérei]] * [[Gloría]] * [[Gloríant]] * [[Gló]] * [[Glóa]] * [[Glóbjört]] * [[Glódís]] * [[Glóð]] * [[Glóey (nafn)|Glóey]] * [[Glóeý]] * [[Glytta (mannsnafn)|Glytta]] * [[Gná (mannsnafn)|Gná]] * [[Gnádís]] * [[Goðmunda]] * [[Gola]] * [[Gottfreða]] * [[Gottfreðlína]] * [[Góa (mannsnafn)|Góa]] * [[Gógó]] * [[Gratíana]] * [[Grein (mannsnafn)|Grein]] * [[Gret]] * [[Greta]] * [[Grethe]] * [[Grélöð]] * [[Grét]] * [[Gréta]] * [[Gríma (mannsnafn)|Gríma]] * [[Grímbjörg]] * [[Grímea]] * [[Grímey]] * [[Grímheiður]] * [[Grímhildur]] * [[Grímlaug]] * [[Gríshildur]] * [[Gró (mannsnafn)|Gró]] * [[Gróa]] * [[Grótta (mannsnafn)|Grótta]] * [[Guðanna]] * [[Guðarnleif]] * [[Guðberta]] * [[Guðbet]] * [[Guðbil]] * [[Guðbirna]] * [[Guðbjartsína]] * [[Guðbjörg]] * [[Guðbjört]] * [[Guðborg]] * [[Guðbranda]] * [[Guðbrandína]] * [[Guðdís]] * [[Guðfinna]] * [[Guðfríður]] * [[Guðjóna]] * [[Guðjónía]] * [[Guðjónína]] * [[Guðjónsína]] * [[Guðjóný]] * [[Guðlaug]] * [[Guðleif]] * [[Guðlín]] * [[Guðlína]] * [[Guðmannía]] * [[Guðmey]] * [[Guðmund]] * [[Guðmunda]] * [[Guðmundía]] * [[Guðmundína]] * [[Guðmundsína]] * [[Guðna]] * [[Guðný]] * [[Guðríður]] * [[Guðrún]] * [[Guðrúnbjörg]] * [[Guðsteina]] * [[Guðsteinn]] * [[Guðvaldína]] * [[Guðveig]] * [[Guðvina]] * [[Guja]] * [[Gulla]] * [[Gullbrá (mannsnafn)|Gullbrá]] * [[Gullveig]] * [[Gullý]] * [[Gumma]] * [[Gunilla]] * [[Gunna]] * [[Gunnarína]] * [[Gunnbjörg]] * [[Gunnbjört]] * [[Gunnborg]] * [[Gunndís]] * [[Gunndóra]] * [[Gunnella]] * [[Gunnfinna]] * [[Gunnfríður]] * [[Gunnharða]] * [[Gunnheiður]] * [[Gunnhildur]] * [[Gunnína]] * [[Gunnjóna]] * [[Gunnlaug]] * [[Gunnleif]] * [[Gunnlöð]] * [[Gunnrún]] * [[Gunnrúna]] * [[Gunnur]] * [[Gunnveig]] * [[Gunnvör]] * [[Gunný]] * [[Gunnþóra]] * [[Gunnþórunn]] * [[Guría]] * [[Gurrý]] * [[Gúa]] * [[Gúníta]] * [[Gúrí]] * [[Gústa]] * [[Gústafa]] * [[Gyða]] * [[Gyðja (mannsnafn)|Gyðja]] * [[Gyðríður]] * [[Gyríður]] * [[Gytta]] * [[Gýríður]] * [[Gæfa]] * [[Gæflaug]] {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=12em}} * [[Hadda]] * [[Haddý]] * [[Hafalda]] * [[Hafbjörg]] * [[Hafborg]] * [[Hafdís]] * [[Hafey]] * [[Haffý]] * [[Hafliða]] * [[Hafliðína]] * [[Haflína]] * [[Hafný]] * [[Hafrós]] * [[Hafrún]] * [[Hafsól]] * [[Hafsteina]] * [[Hafþóra]] * [[Hagar (mannsnafn)|Hagar]] * [[Halla]] * [[Hallbera]] * [[Hallbjörg]] * [[Hallborg]] * [[Halldís]] * [[Halldóra]] * [[Halley]] * [[Hallfríður]] * [[Hallgerður]] * [[Hallgríma]] * [[Hallgrímína]] * [[Hallgrímsína]] * [[Hallgunnur]] * [[Hallkatla]] * [[Hallný]] * [[Hallótta]] * [[Hallrún]] * [[Hallveig]] * [[Hallvör]] * [[Hamína]] * [[Hanna]] * [[Hannah]] * [[Hannesína]] * [[Hanney]] * [[Hannína]] * [[Hannveig]] * [[Hanný]] * [[Hansa]] * [[Hansborg]] * [[Hansfríður]] * [[Hansína]] * [[Haralda]] * [[Haraldína]] * [[Haraldsína]] * [[Harða]] * [[Harley]] * [[Harne]] * [[Harpa (mannsnafn)|Harpa]] * [[Hauður]] * [[Haukrún]] * [[Hákonía]] * [[Hálfdanía]] * [[Hávarðína]] * [[Heba (mannsnafn)|Heba]] * [[Hebba]] * [[Hedda]] * [[Hedí]] * [[Heida]] * [[Heidi]] * [[Heiða]] * [[Heiðbjörg]] * [[Heiðbjörk]] * [[Heiðbjört]] * [[Heiðbrá]] * [[Heiðdís]] * [[Heiðlaug]] * [[Heiðlóa (nafn)|Heiðlóa]] * [[Heiðný]] * [[Heiðrós]] * [[Heiðrún]] * [[Heiður]] * [[Heiðveig]] * [[Heiðvíg]] * [[Heimlaug]] * [[Hekla (mannsnafn)|Hekla]] * [[Helen]] * [[Helena (mannsnafn)|Helena]] * [[Helga]] * [[Helganna]] * [[Helgey]] * [[Heli]] * [[Hella (mannsnafn)|Hella]] * [[Helma]] * [[Hendrikka]] * [[Henný]] * [[Henrietta]] * [[Henrika]] * [[Henríetta]] * [[Hera (mannsnafn)|Hera]] * [[Herbjörg]] * [[Herbjört]] * [[Herborg]] * [[Herdís]] * [[Herfríður]] * [[Hergerður]] * [[Herlaug]] * [[Hermanía]] * [[Hermannía]] * [[Hermína]] * [[Hermunda]] * [[Heró]] * [[Herríður]] * [[Hersilía]] * [[Herta]] * [[Hertha]] * [[Hervör]] * [[Herþrúður]] * [[Hild]] * [[Hilda]] * [[Hildegard]] * [[Hildibjörg]] * [[Hildigerður]] * [[Hildigunnur]] * [[Hildiríður]] * [[Hildisif]] * [[Hildís]] * [[Hildur]] * [[Hilja]] * [[Hilma]] * [[Himinbjörg]] * [[Hind]] * [[Hinrika]] * [[Hinrikka]] * [[Hippólýte]] * [[Híramía]] * [[Hjalta]] * [[Hjaltey]] * [[Hjaltína]] * [[Hjaltlína]] * [[Hjaltveig]] * [[Hjálma]] * [[Hjálmdís]] * [[Hjálmey]] * [[Hjálmfríður]] * [[Hjálmgerður]] * [[Hjálmhildur]] * [[Hjálmrós]] * [[Hjálmrún]] * [[Hjálmveig]] * [[Hjördís]] * [[Hjörfríður]] * [[Hjörleif]] * [[Hjörleifa]] * [[Hjörný]] * [[Hjörtfríður]] * [[Hjörtína]] * [[Hjörtlaug]] * [[Hjörtný]] * [[Hjörtrós]] * [[Hlaðgerður]] * [[Hleiður]] * [[Hlédís]] * [[Hlíð]] * [[Hlíf]] * [[Hlín (mannsnafn)|Hlín]] * [[Hlýja]] * [[Hlökk]] * [[Hneta (mannsnafn)|Hneta]] * [[Hofdís]] * [[Hóffý]] * [[Hófí]] * [[Hólmbjörg]] * [[Hólmdís]] * [[Hólmfríður]] * [[Hólmgerður]] * [[Hrafna]] * [[Hrafnbjört]] * [[Hrafnborg]] * [[Hrafndís]] * [[Hrafnea]] * [[Hrafney]] * [[Hrafnfífa]] * [[Hrafngerður]] * [[Hrafnheiður]] * [[Hrafnhetta]] * [[Hrafnhildur]] * [[Hrafnkatla]] * [[Hrafnlaug]] * [[Hrafnrós]] * [[Hrafnrún]] * [[Hrafnsunna]] * [[Hrafntinna (mannsnafn)|Hrafntinna]] * [[Hrafnynja]] * [[Hraundís]] * [[Hrefna (mannanafn)|Hrefna]] * [[Hreiðarsína]] * [[Hreindís]] * [[Hreingrét]] * [[Hróbjörg]] * [[Hróbjört]] * [[Hróðbjörg]] * [[Hróðný]] * [[Hrólfdís]] * [[Hróný]] * [[Hrund]] * [[Hröfn]] * [[Hrönn]] * [[Hugbjörg]] * [[Hugbjört]] * [[Hugborg]] * [[Hugbót]] * [[Hugdís]] * [[Hugljúf]] * [[Hugraun]] * [[Hugrós]] * [[Hugrún]] * [[Huld]] * [[Hulda (mannsnafn)|Hulda]] * [[Hulddís]] * [[Huldís]] * [[Huldrún]] * [[Húna]] * [[Húnbjörg]] * [[Húndís]] * [[Húngerður]] * [[Hvönn (mannsnafn)|Hvönn]] * [[Hyrna]] * [[Hyrrokkin]] * [[Hædý]] * [[Höbbý]] * [[Hödd]] * [[Högna]] * [[Hörn]] {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ida (nafn)|Ida]] * [[Idda]] * [[Iða (mannsnafn)|Iða]] * [[Iðbjörg]] * [[Iðja]] * [[Iðunn (nafn)|Iðunn]] * [[Ilmur]] * [[Ilse]] * [[Imba]] * [[Imma]] * [[Immý]] * [[Ina]] * [[Inda]] * [[India]] * [[Indiana (mannsnafn)|Indiana]] * [[Indika]] * [[Indí (mannsnafn)|Indí]] * [[Indía]] * [[Indíana]] * [[Indíra]] * [[Indlaug]] * [[Indra]] * [[Indriðína]] * [[Indría]] * [[Indríður]] * [[Inga]] * [[Ingaló (mannsnafn)|Ingaló]] * [[Inganna]] * [[Ingdís]] * [[Ingeborg]] * [[Inger]] * [[Ingey]] * [[Ingfinna]] * [[Ingheiður]] * [[Inghildur]] * [[Ingibjörg]] * [[Ingibjört]] * [[Ingiborg]] * [[Ingifinna]] * [[Ingifríður]] * [[Ingigerður]] * [[Ingigunnur]] * [[Ingilaug]] * [[Ingileif]] * [[Ingilín]] * [[Ingilína]] * [[Ingimagn]] <!-- kvenmannsnafnið Ingimagn er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Ingimaría]] * [[Ingimunda]] * [[Ingimundína]] * [[Ingiríður]] * [[Ingirós]] * [[Ingirún]] * [[Ingisól]] * [[Ingiveig]] * [[Ingólfa]] * [[Ingólfína]] * [[Ingrid]] * [[Ingrún]] * [[Ingunn]] * [[Ingveldur]] * [[Inna (mannsnafn)|Inna]] * [[Irena]] * [[Irene]] * [[Irja]] * [[Irma]] * [[Irmelín]] * [[Irmý]] * [[Irpa]] * [[Isabel]] * [[Isabella]] * [[Isadora]] * [[Isidora]] * [[Ivy]] * [[Ivý]] {{div col end}} == Í == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ída]] * [[Íena]] * [[Ílena]] * [[Íma]] * [[Ína]] * [[Ínes]] * [[Ír]] * [[Íren]] * [[Írena]] * [[Íris]] * [[Írunn]] * [[Ísabel]] * [[Ísabella]] * [[Ísadóra]] * [[Ísafold (mannsnafn)|Ísafold]] * [[Ísaka]] * [[Ísakína]] * [[Ísalind]] * [[Ísalína]] * [[Ísbjörg]] * [[Ísbjört]] * [[Ísbrá]] * [[Ísdís]] * [[Ísdögg]] * [[Íselín]] * [[Ísey]] * [[Ísfjörð]] * [[Ísfold]] * [[Ísgerður]] * [[Íshildur]] * [[Ísidóra]] * [[Ísis (mannsnafn)|Ísis]] * [[Íslaug]] * [[Ísleif]] * [[Íslilja]] * [[Ísmey]] * [[Ísobel]] * [[Ísold]] * [[Ísól]] * [[Ísrún]] * [[Íssól]] * [[Ísveig]] * [[Ísvöld]] * [[Ítalía (mannsnafn)|Ítalía]] * [[Íunn]] * [[Íva]] * [[Ívalú]] * [[Ívana]] * [[Ívarlína]] * [[Íviðja]] * [[Ívör]] {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=12em}} * [[Jael]] * [[Jafeta]] * [[Jafetína]] * [[Jakey]] * [[Jakobea]] * [[Jakobía]] * [[Jakobína]] * [[Jakóba]] * [[Jana]] * [[Jane]] * [[Janetta]] * [[Janey]] * [[Jannika]] * [[Jara]] * [[Jarðþrúður]] * [[Jarla]] * [[Jarún]] * [[Jarþrúður]] * [[Jasína]] * [[Jasmin]] * [[Jasmine]] * [[Jasmín]] * [[Járnbrá]] * [[Járnfríður]] * [[Járngerður]] * [[Járnþrúður]] * [[Jeanne]] * [[Jelbjörg]] * [[Jenetta]] * [[Jenna]] * [[Jenney]] * [[Jenny]] * [[Jenný]] * [[Jensa]] * [[Jensey]] * [[Jensína]] * [[Jessý]] * [[Jonna]] * [[Jonný]] * [[Josefina]] * [[Josephine]] * [[Jovina]] * [[Jóa]] * [[Jóanna]] * [[Jóbjörg]] * [[Jóda]] * [[Jódís]] * [[Jóelína]] * [[Jóey]] * [[Jófinna]] * [[Jófríður]] * [[Jóga (mannsnafn)|Jóga]] * [[Jóhanna]] * [[Jóhanndína]] * [[Jóhannesína]] * [[Jóheiður]] * [[Jólín]] * [[Jóna]] * [[Jónanna]] * [[Jónasa]] * [[Jónasína]] * [[Jónassína]] * [[Jónatanía]] * [[Jónbjörg]] * [[Jónbjört]] * [[Jónborg]] * [[Jóndís]] * [[Jóndóra]] * [[Jónea]] * [[Jónesa]] * [[Jóney]] * [[Jónfríður]] * [[Jóngerð]] * [[Jóngerður]] * [[Jónheiður]] * [[Jónhildur]] * [[Jóninna]] * [[Jóní]] * [[Jónía (mannsnafn)|Jónía]] * [[Jónída]] * [[Jónína]] * [[Jónlína]] * [[Jónný]] * [[Jónsína]] * [[Jónunna]] * [[Jónveig]] * [[Jóný]] * [[Jóra]] * [[Jóreiður]] * [[Jóríður]] * [[Jórlaug]] * [[Jórunn]] * [[Jósabet]] * [[Jósabína]] * [[Jósebína]] * [[Jósefa]] * [[Jósefín]] * [[Jósefína]] * [[Jósevæn]] * [[Jósíana]] * [[Judit]] * [[Judith]] * [[Julia]] * [[Júdea]] * [[Júdit]] * [[Júlí (mannsnafn)|Júlí]] * [[Júlía]] * [[Júlíana]] * [[Júlíanna]] * [[Júlíetta]] * [[Júlíhuld]] * [[Júlína]] * [[Júlírós]] * [[Júna]] * [[Júní (mannsnafn)|Júní]] * [[Júnía]] * [[Júníana]] * [[Jústa]] * [[Jökla (mannsnafn)|Jökla]] * [[Jökulrós]] * [[Jörgína]] * [[Jörína]] * [[Jörundína]] {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=12em}} * [[Kaðlín]] * [[Kaia]] * [[Kaija]] * [[Kaía]] * [[Kaja]] * [[Kala]] * [[Kalla]] * [[Kalmara]] * [[Kamilla]] * [[Kamí]] * [[Kamma]] * [[Kapitola]] * [[Kapitóla]] * [[Kapítóla (mannsnafn)|Kapítóla]] * [[Kara]] * [[Karen]] * [[Karin]] * [[Karitas]] * [[Karí]] * [[Karín]] * [[Karína]] * [[Karítas]] * [[Karla]] * [[Karlinna]] * [[Karlína]] * [[Karlotta]] * [[Karlynja]] * [[Karlý]] * [[Karma (mannsnafn)|Karma]] * [[Karmen]] * [[Karna]] * [[Karol]] * [[Karolína]] * [[Karó]] * [[Karólín]] * [[Karólína]] * [[Karún]] * [[Kassandra (mannsnafn)|Kassandra]] * [[Kat (mannsnafn)|Kat]] * [[Kata]] * [[Katarína]] * [[Kateri]] * [[Katerína]] * [[Katharina]] * [[Kathinka]] * [[Katinka]] * [[Katla (mannsnafn)|Katla]] * [[Katra]] * [[Katrín]] * [[Katrína]] * [[Katý]] * [[Kaya]] * [[Kára]] * [[Kárí]] * [[Kellý]] * [[Kendra]] * [[Kenya (mannsnafn)|Kenya]] * [[Ketilbjörg]] * [[Ketilfríður]] * [[Ketilríður]] * [[Kiddý]] * [[Kikka]] * [[Kilja (mannsnafn)|Kilja]] * [[Kira (mannsnafn)|Kira]] * [[Kirsten]] * [[Kirstín]] * [[Kittý]] * [[Kía]] * [[Kíra]] * [[Kjalvör]] * [[Kjartanía]] * [[Kjartína]] * [[Kjerdís]] * [[Kjölvör]] * [[Kjördís]] * [[Klara]] * [[Klaría]] * [[Kládía]] * [[Kládína]] * [[Klálína]] * [[Klásína]] * [[Klemensína]] * [[Klementína]] * [[Kleópatra (mannsnafn)|Kleópatra]] * [[Klöpp (mannsnafn)|Klöpp]] * [[Kneif]] * [[Kolbjörg]] * [[Kolbrá]] * [[Kolbrún]] * [[Koldís]] * [[Kolfinna]] * [[Kolfreyja]] * [[Kolgríma]] * [[Kolka]] * [[Kolþerna (mannsnafn)|Kolþerna]] * [[Kona (mannsnafn)|Kona]] * [[Konkordía]] * [[Konný]] * [[Konráðína]] * [[Konráðsína]] * [[Konstantía (mannsnafn)|Konstantía]] * [[Konstantína]] * [[Korka]] * [[Kormlöð]] * [[Kornelía]] * [[Kortrún]] * [[Kóbra]] * [[Kókó]] * [[Kráka (mannsnafn)|Kráka]] * [[Krista]] * [[Kristbjörg]] * [[Kristborg]] * [[Kristdís]] * [[Kristel]] * [[Kristensa]] * [[Kristey]] * [[Kristfinna]] * [[Kristfríður]] * [[Kristgerður]] * [[Kristin]] * [[Kristine]] * [[Kristinna]] * [[Kristíana]] * [[Kristíanna]] * [[Kristín]] * [[Kristína]] * [[Kristínbjörg]] * [[Kristjana]] * [[Kristjána]] * [[Kristjánína]] * [[Kristjánsína]] * [[Kristjóna]] * [[Kristjúlía]] * [[Kristlaug]] * [[Kristlind]] * [[Kristlín]] * [[Kristmannía]] * [[Kristmey]] * [[Kristmunda]] * [[Kristmundína]] * [[Kristný]] * [[Kristólín]] * [[Kristólína]] * [[Kristrós]] * [[Kristrún]] * [[Kristveig]] * [[Kristvina]] * [[Kristý]] * [[Kristþóra]] * [[Kría (mannsnafn)|Kría]] * [[Krumma]] * [[Kvenborg]] * [[Kvika (mannsnafn)|Kvika]] * [[Kýrunn]] * [[Kýrunnur]] * [[Kæja]] {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=12em}} * [[Laila]] * [[Laíla]] * [[Lalía]] * [[Lalíla]] * [[Lana]] * [[Lara]] * [[Larsína]] * [[Laufey (mannsnafn)|Laufey]] * [[Laufheiður]] * [[Laufhildur]] * [[Lauga]] * [[Laugey]] * [[Laugheiður]] * [[Lazaríana]] * [[Lán (mannsnafn)|Lán]] * [[Lára]] * [[Lárensía]] * [[Lárensína]] * [[Lárentía]] * [[Lárentína]] * [[Lárenzína]] * [[Láretta]] * [[Lárey]] * [[Lárusína]] * [[Lea]] * [[Leifey]] * [[Leikný]] * [[Leila]] * [[Lein]] * [[Lella]] * [[Lena]] * [[Leona]] * [[Leonía]] * [[Leonóra]] * [[Leopoldína]] * [[Leógerður]] * [[Leóna]] * [[Leónóra]] * [[Lexí]] * [[Leya]] * [[Leyla]] * [[Leynd]] * [[Liisa]] * [[Lilith (mannsnafn)|Lilith]] * [[Lilja (mannsnafn)|Lilja]] * [[Liljan]] * [[Liljá]] * [[Liljurós]] * [[Liljurósa]] * [[Lill]] * [[Lilla]] * [[Lilley]] * [[Lillian]] * [[Lillín]] * [[Lilly]] * [[Lillý]] * [[Lillýana]] * [[Lily]] * [[Lilý]] * [[Lind]] * [[Linda]] * [[Linddís]] * [[Lindey]] * [[Lindís]] * [[Lingný]] * [[Linnea]] * [[Lisbet]] * [[Lisbeth]] * [[Lissie]] * [[Lissý]] * [[List (mannsnafn)|List]] * [[Listalín]] * [[Liv]] * [[Líana]] * [[Líba]] * [[Líf (mannsnafn)|Líf]] * [[Lífdís]] * [[Lílú]] * [[Lílý]] * [[Lín (mannsnafn)|Lín]] * [[Lína (mannsnafn)|Lína]] * [[Línanna]] * [[Línbjörg]] * [[Líndís]] * [[Líneik]] * [[Líney]] * [[Línhildur]] * [[Lísa]] * [[Lísabet]] * [[Lísandra]] * [[Lísbet]] * [[Lísebet]] * [[Lísibet]] * [[Lív]] * [[Ljóney]] * [[Ljósbera]] * [[Ljósbjörg]] * [[Ljósbjört]] * [[Ljósborg]] * [[Ljósbrá]] * [[Ljósunn]] * [[Ljósynja]] * [[Ljót (mannsnafn)|Ljót]] * [[Ljótunn]] * [[Ljúfa]] * [[Lofn (mannsnafn)|Lofn]] * [[Lofnheiður]] * [[Loftey]] * [[Loftfríður]] * [[Lofthildur]] * [[Lofthæna]] * [[Loftrún]] * [[Loftsína]] * [[Loftveig]] * [[Logey]] * [[Lokbrá (mannsnafn)|Lokbrá]] * [[Loreley]] * [[Lotta]] * [[Louisa]] * [[Lousie]] * [[Love]] * [[Lovise]] * [[Lovísa]] * [[Lóa (mannsnafn)|Lóa]] * [[Lóla (mannsnafn)|Lóla]] * [[Lóley]] * [[Lóreley]] * [[Lórey]] * [[Lórý]] * [[Lucia]] * [[Lucía]] * [[Lucinda]] * [[Lucy]] * [[Lukka]] * [[Luna]] * [[Lundfríður]] * [[Lussía]] * [[Lúcinda]] * [[Lúcía]] * [[Lúðvíka]] * [[Lúísa]] * [[Lúlla]] * [[Lúlley]] * [[Lúna]] * [[Lúsinda]] * [[Lúsía]] * [[Lúvísa]] * [[Lydia]] * [[Lydía]] * [[Lynd]] * [[Lyngheiður]] * [[Lyngný]] * [[Lýdía (nafn)|Lýdía]] * [[Lýðgerður]] * [[Lýra]] * [[Læla]] {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=12em}} * [[Maddý]] * [[Magda]] * [[Magdalena]] * [[Magðalena]] * [[Magga]] * [[Maggey]] * [[Maggí]] * [[Maggý]] * [[Magna]] * [[Magnalín]] * [[Magnbjörg]] * [[Magndís]] * [[Magnea]] * [[Magnelja]] * [[Magnes]] * [[Magney]] * [[Magnfríður]] * [[Magnheiður]] * [[Magnhildur]] * [[Magnía]] * [[Magnína]] * [[Magnlaug]] * [[Magnólía]] * [[Magnúsa]] * [[Magnúsína]] * [[Magnússína]] * [[Magný]] * [[Magnþóra]] * [[Maia]] * [[Maía]] * [[Maídís]] * [[Maísól]] * [[Maj]] * [[Maja]] * [[Majendína]] * [[Majna]] * [[Maken]] * [[Malen]] * [[Malena]] * [[Malene]] * [[Malika]] * [[Malin]] * [[Malía]] * [[Malín]] * [[Malína]] * [[Malla]] * [[Manasína]] * [[Manda]] * [[Manley]] * [[Manuela]] * [[Manúela]] * [[Manúella]] * [[Mara]] * [[Mardís]] * [[Mardöll]] * [[Marel (mannsnafn)|Marel]] * [[Marela]] * [[Marella]] * [[Maren (mannsnafn)|Maren]] * [[Marey]] * [[Marfríður]] * [[Margaret]] * [[Margit]] * [[Margot]] * [[Margret]] * [[Margrét]] * [[Margrjet]] * [[Margunnur]] * [[Marheiður]] * [[Maria]] * [[Marianne (mannsnafn)|Marianne]] * [[Marie]] * [[Marikó]] * [[Marin]] * [[Marinella]] * [[Marion]] * [[Mariska]] * [[Marit]] * [[Marí]] * [[María (mannsnafn)|María]] * [[Maríabet]] * [[Maríam]] * [[Marían]] * [[Maríana]] * [[Maríanna]] * [[Maríel]] * [[Maríella]] * [[Maríjón]] * [[Maríkó]] * [[Marín]] * [[Marína]] * [[Marínella]] * [[Maríon]] * [[Marís]] * [[Marísa]] * [[Marísól]] * [[Marít]] * [[Maríuerla (nafn)|Maríuerla]] * [[Marja]] * [[Marjasína]] * [[Markrún]] * [[Markúsína]] * [[Marla]] * [[Marlaug]] * [[Marlena]] * [[Marlín]] * [[Marlís]] * [[Marólína]] * [[Marsa]] * [[Marselía]] * [[Marselín]] * [[Marselína]] * [[Marsibil]] * [[Marsilía]] * [[Marsilína]] * [[Marsý]] * [[Marta]] * [[Martha]] * [[Martía]] * [[Martína]] * [[Marveig]] * [[Mary]] * [[Marý]] * [[Marzibil]] * [[Mathilda]] * [[Matilda]] * [[Matta]] * [[Mattea]] * [[Matthea]] * [[Matthilda]] * [[Matthildur]] * [[Matthía]] * [[Mattíana]] * [[Mattína]] * [[Mattý]] * [[Maxima]] * [[May]] * [[Maya (mannsnafn)|Maya]] * [[Mábil]] * [[Málfríð]] * [[Málfríður]] * [[Málhildur]] * [[Málmfríður]] * [[Mánadís]] * [[Mánarós]] * [[Máney]] * [[Mára]] * [[Márey]] * [[Meda]] * [[Medea]] * [[Medónía]] * [[Mekkin]] * [[Mekkín]] * [[Mekkína]] * [[Melinda]] * [[Melissa]] * [[Melía]] * [[Melkjörína]] * [[Melkorka]] * [[Melódía (mannsnafn)|Melódía]] * [[Melrós]] * [[Menja]] * [[Mensalderína]] * [[Merkel]] * [[Meryem]] * [[Messíana]] * [[Metónía]] * [[Metta]] * [[Mey]] * [[Meyja]] * [[Michell]] * [[Mikaela]] * [[Mikaelína]] * [[Mikelína]] * [[Mikkalín]] * [[Mikkalína]] * [[Milda]] * [[Mildfríður]] * [[Mildiríður]] * [[Mildríður]] * [[Milla]] * [[Millý]] * [[Minerva (mannsnafn)|Minerva]] * [[Minna]] * [[Minney]] * [[Minnie]] * [[Minning]] * [[Minny]] * [[Minný]] * [[Miriam]] * [[Mirja]] * [[Mirjam]] * [[Mirra]] * [[Mist]] * [[Mía]] * [[Míkah]] * [[Míla (mannsnafn)|Míla]] * [[Mímósa (mannsnafn)|Mímósa]] * [[Mínerva (nafn)|Mínerva]] * [[Míra]] * [[Míranda]] * [[Mírey]] * [[Míríel]] * [[Mítra]] * [[Mjaðveig]] * [[Mjalldís]] * [[Mjallfríð]] * [[Mjallhvít (mannsnafn)|Mjallhvít]] * [[Mjöll]] * [[Mona]] * [[Monika]] * [[Moon]] * [[Morgunsól]] * [[Mortína]] * [[Móa]] * [[Módís]] * [[Móeiður]] * [[Móey]] * [[Móheiður]] * [[Móna]] * [[Mónika]] * [[Móníka]] * [[Móra]] * [[Munda]] * [[Mundheiður]] * [[Mundhildur]] * [[Mundíana]] * [[Mundína]] * [[Munnveig]] * [[Mylla]] * [[Myríam]] * [[Myrk (mannsnafn)|Myrk]] * [[Myrkey]] * [[Myrkrún]] * [[Myrkva]] * [[Myrra (mannsnafn)|Myrra]] * [[Mýr]] * [[Mýra]] * [[Mýrdalína]] * [[Mýrún]] * [[Mæja]] * [[Mæva]] * [[Mörk (mannsnafn)|Mörk]] {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=12em}} * [[Nadia]] * [[Nadía]] * [[Nadja]] * [[Nahemía]] * [[Nahómi]] * [[Nala]] * [[Nana]] * [[Nancy (mannsnafn)|Nancy]] * [[Naní]] * [[Nanna]] * [[Nannvör]] * [[Nanný]] * [[Nansý]] * [[Naomí]] * [[Naómí]] * [[Nara]] * [[Naranja]] * [[Narfey]] * [[Narfína]] * [[Natalie]] * [[Natalí]] * [[Natalía]] * [[Natasha]] * [[Natasja]] * [[Nathalia]] * [[Nathalía]] * [[Náð]] * [[Náttey]] * [[Náttfríður]] * [[Náttrós]] * [[Náttrún]] * [[Náttsól]] * [[Náttúra (mannsnafn)|Náttúra]] * [[Nella]] * [[Nellý]] * [[Nenna]] * [[Neríður]] * [[Nicole]] * [[Niðbjörg]] * [[Nift]] * [[Nikhildur]] * [[Nikíta]] * [[Nikoletta]] * [[Nikólína]] * [[Nikulína]] * [[Ninja (mannsnafn)|Ninja]] * [[Ninna]] * [[Níelsa]] * [[Níelsína]] * [[Nína]] * [[Níní]] * [[Nísa]] * [[Njála (mannsnafn)|Njála]] * [[Njóla (nafn)|Njóla]] * [[Nora]] * [[Norma]] * [[Nóa]] * [[Nóla]] * [[Nóra]] * [[Nótt (mannsnafn)|Nótt]] * [[Númína]] * [[Núra]] * [[Nýbjörg]] * [[Nýdönsk (mannsnafn)|Nýdönsk]] * [[Nönn]] {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=12em}} * [[Obba]] * [[Octavia]] * [[Oda]] * [[Odda]] * [[Oddbjörg]] * [[Oddey]] * [[Oddfreyja]] * [[Oddfríður]] * [[Oddgerður]] * [[Oddhildur]] * [[Oddíða]] * [[Oddlaug]] * [[Oddleif]] * [[Oddlína]] * [[Oddný]] * [[Oddrós]] * [[Oddrún]] * [[Oddveig]] * [[Oddvör]] * [[Oktavía]] * [[Oktavíana]] * [[Októína]] * [[Októlína]] * [[Októvía]] * [[Októvína]] * [[Olga]] * [[Olgeirína]] * [[Olivia]] * [[Olivía]] * [[Ollý]] * [[Opía]] * [[Ora (mannsnafn)|Ora]] * [[Orka (mannsnafn)|Orka]] * [[Ormheiður]] * [[Ormhildur]] * [[Orný]] * [[Otkatla]] * [[Otta]] * [[Ottavía]] * [[Ottóvía]] {{div col end}} == Ó == {{div col|colwidth=12em}} * [[Óda]] * [[Óðný]] * [[Ófelía]] * [[Óla]] * [[Ólafía]] * [[Ólafína]] * [[Ólavía]] * [[Ólivía]] * [[Ólína]] * [[Ólöf]] * [[Ósa]] * [[Óshildur]] * [[Ósk]] * [[Ósklín]] * [[Ótilía]] * [[Ótta]] * [[Óvidía]] * [[Óvída]] * [[Óvíða]] * [[Óvína]] {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=12em}} * [[Palla]] * [[Palma (mannsnafn)|Palma]] * [[Pamela]] * [[Panpan]] * [[Paradís (mannsnafn)|Paradís]] * [[París (mannsnafn)|París]] * [[Patricia]] * [[Patrisía]] * [[Pála]] * [[Pálalma]] * [[Páldís]] * [[Páley]] * [[Pálfríður]] * [[Pálhanna]] * [[Pálheiður]] * [[Pálhildur]] * [[Pálín]] * [[Pálína]] * [[Pálma]] * [[Pálmey]] * [[Pálmfríður]] * [[Pálmía]] * [[Pálmína]] * [[Pálnía]] * [[Pálný]] * [[Pálrún]] * [[Perla (mannsnafn)|Perla]] * [[Perúndína]] * [[Peta]] * [[Petólína]] * [[Petra]] * [[Petrea]] * [[Petriella]] * [[Petría]] * [[Petríana]] * [[Petrín]] * [[Petrína]] * [[Petronella]] * [[Petrónella]] * [[Petrós]] * [[Petrún]] * [[Petrúnella]] * [[Petúlína]] * [[Pétrína]] * [[Pétrós]] * [[Pétrún]] * [[Péturína]] * [[Péturlína]] * [[Pia]] * [[Pía]] * [[Polly]] * [[Pollý]] * [[Pomóna (mannsnafn)|Pomóna]] * [[Pontisíana]] * [[Potentiana]] * [[Pría]] {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=12em}} {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=12em}} * [[Rafney]] * [[Rafnfríður]] * [[Rafnhildur]] * [[Raggý]] * [[Ragna]] * [[Ragnbjörg]] * [[Ragndís]] * [[Ragney]] * [[Ragnfríður]] * [[Ragnheiður]] * [[Ragnhildur]] * [[Ragný]] * [[Rakel]] * [[Ramóna]] * [[Randalín]] * [[Randeiður]] * [[Randfríður]] * [[Randheiður]] * [[Randí]] * [[Randíð]] * [[Randíður]] * [[Randveig]] * [[Randý]] * [[Ranka]] * [[Rannva]] * [[Rannveig]] * [[Rasmusína]] * [[Rayna]] * [[Ráðhildur]] * [[Rán (mannsnafn)|Rán]] * [[Rea]] * [[Rebekka]] * [[Reginbjörg]] * [[Regína (mannsnafn)|Regína]] * [[Rei]] * [[Rein]] * [[Renata]] * [[Reyla]] * [[Reyn]] * [[Reyndís]] * [[Reynheiður]] * [[Reynhildur]] * [[Rikka]] * [[Ripley]] * [[Rita (mannsnafn)|Rita]] * [[Ríkey (mannsnafn)|Ríkey]] * [[Rín (mannsnafn)|Rín]] * [[Rína]] * [[Ríta]] * [[Rjúpa (mannsnafn)|Rjúpa]] * [[Roj]] * [[Ronja]] * [[Rorí]] * [[Rose]] * [[Rosemarie]] * [[Roxanna]] * [[Róberta]] * [[Róbjörg]] * [[Róm (mannsnafn)|Róm]] * [[Róma]] * [[Rómana]] * [[Rómanía]] * [[Rós (mannsnafn)|Rós]] * [[Rósa]] * [[Rósalilja]] * [[Rósalind]] * [[Rósalinda]] * [[Rósalía]] * [[Rósalín]] * [[Rósamund]] * [[Rósamunda]] * [[Rósanna]] * [[Rósbjörg]] * [[Rósborg]] * [[Róselía]] * [[Róselína]] * [[Rósella]] * [[Rósey]] * [[Rósfríð]] * [[Rósfríður]] * [[Róshildur]] * [[Rósinbjörg]] * [[Rósinda]] * [[Rósinkar]] <!-- kvenmannsnafnið Rósinkar er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Rósinkara]] * [[Rósinkransa]] * [[Rósinlilja]] * [[Rósída]] * [[Róska (mannsnafn)|Róska]] * [[Róslaug]] * [[Róslind]] * [[Róslinda]] * [[Róslín]] * [[Rósmary]] * [[Rósmarý]] * [[Rósmunda]] * [[Rósný]] * [[Rósrún]] * [[Rósveldur]] * [[Rósý]] * [[Runhildur]] * [[Runný]] * [[Runólfína]] * [[Rut]] * [[Ruth]] * [[Rúbý]] * [[Rún]] * [[Rúna]] * [[Rúndís]] * [[Rúnel]] * [[Rúnhildur]] * [[Rúnveldur]] * [[Rúrí (mannsnafn)|Rúrí]] * [[Rúrý]] * [[Röfn]] * [[Rögn]] * [[Rögnvaldína]] * [[Rökkurdís]] * [[Rökkva]] * [[Röskva]] {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=12em}} * [[Saara]] * [[Sabína]] * [[Sabrína]] * [[Safíra]] * [[Saga (mannsnafn)|Saga]] * [[Sakaría]] * [[Sakra]] * [[Sakura]] * [[Salbjörg]] * [[Saldís]] * [[Salgerður]] * [[Salín]] * [[Salína]] * [[Salka]] * [[Salla]] * [[Salma]] * [[Salmagnía]] * [[Salmanía]] * [[Salný]] * [[Salome]] * [[Salomína]] * [[Salóme]] * [[Salrós]] * [[Salvía]] * [[Salvör]] * [[Samúela]] * [[Samúelína]] * [[Samúlína]] * [[Sandra]] * [[Sanna]] * [[Sanný]] * [[Santía]] * [[Sara]] * [[Sarah]] * [[Sarína]] * [[Saxfríður]] * [[Sál (mannsnafn)|Sál]] * [[Seba]] * [[Sefanía]] * [[Selena (mannsnafn)|Selena]] * [[Selina]] * [[Selja (mannsnafn)|Selja]] * [[Selka]] * [[Selma]] * [[Selmdís]] * [[Senía]] * [[Septemborg]] * [[Septimius]] * [[Septíma]] * [[Septína]] * [[Sera]] * [[Serena]] * [[Seselía]] * [[Sesilía]] * [[Sesselía]] * [[Sesselja]] * [[Sessilía]] * [[Severína]] * [[Shirley]] * [[Siddý]] * [[Sif (mannsnafn)|Sif]] * [[Sigbjörg]] * [[Sigbjört]] * [[Sigborg]] * [[Sigdís]] * [[Sigdóra]] * [[Sigfinna]] * [[Sigfríð]] * [[Sigfríður]] * [[Sigfúsína]] * [[Sigga]] * [[Siggerður]] * [[Siglinn]] * [[Sigmunda]] * [[Sigmundína]] * [[Signa (mannsnafn)|Signa]] * [[Signhild]] * [[Signhildur]] * [[Signý]] * [[Sigrid]] * [[Sigríður]] * [[Sigrík]] * [[Sigrún]] * [[Sigrúnhildur]] * [[Sigtryggvína]] * [[Sigurást]] * [[Sigurásta]] * [[Sigurbára]] * [[Sigurbirna]] * [[Sigurbjörg]] * [[Sigurbjört]] * [[Sigurborg]] * [[Sigurdís]] * [[Sigurdóra]] * [[Sigurdríf]] * [[Sigurdrífa]] * [[Sigurða]] * [[Sigurðína]] * [[Sigurey]] * [[Sigurfinna]] * [[Sigurfjóla]] * [[Sigurfljóð]] * [[Sigurfríð]] * [[Sigurgeira]] * [[Sigurgyða]] * [[Sigurhanna]] * [[Sigurhelga]] * [[Sigurhildur]] * [[Sigurína]] * [[Sigurjóa]] * [[Sigurjóna]] * [[Sigurlaug]] * [[Sigurleif]] * [[Sigurlilja]] * [[Sigurlinn]] * [[Sigurlín]] * [[Sigurlína]] * [[Sigurlöð]] * [[Sigurmey]] * [[Sigurmunda]] * [[Sigurnanna]] * [[Sigurný]] * [[Sigurósk]] * [[Sigurpála]] * [[Sigurpálína]] * [[Sigurragna]] * [[Sigurrós]] * [[Sigurrósa]] * [[Sigurrún]] * [[Sigursteina]] * [[Sigurunn]] * [[Sigurvaldína]] * [[Sigurvaldís]] * [[Sigurvarðína]] * [[Sigurveig]] * [[Sigurvina]] * [[Sigurþóra]] * [[Sigurþórunn]] * [[Sigvalda]] * [[Sigvaldína]] * [[Sigvarðína]] * [[Sigvöld]] * [[Sigyn (mannsnafn)|Sigyn]] * [[Sigþóra]] * [[Sigþrúður]] * [[Silfa]] * [[Silfá]] * [[Silfra (mannsnafn)|Silfra]] * [[Silfrún]] * [[Silfur (mannsnafn)|Silfur]] * [[Silja]] * [[Silka]] * [[Silkisif]] * [[Silla]] * [[Silley]] * [[Silpha]] * [[Silva]] * [[Silvana]] * [[Silvía]] * [[Sirí]] * [[Sirra]] * [[Sirrey]] * [[Sirrí]] * [[Sirrý]] * [[Sisa]] * [[Sissa]] * [[Siv]] * [[Sivía]] * [[Sía (mannsnafn)|Sía]] * [[Símona]] * [[Símonika]] * [[Símonía]] * [[Símonína]] * [[Sína]] * [[Sísí]] * [[Sísý]] * [[Síta]] * [[Sjana]] * [[Sjóborg]] * [[Sjöfn (mannanafn)|Sjöfn]] * [[Skaði (mannsnafn)|Skaði]] * [[Skafta]] * [[Skarlotta]] * [[Skarpheiður]] * [[Skjaldmey]] * [[Skólastíka]] * [[Skugga]] * [[Skuld (mannsnafn)|Skuld]] * [[Skúa]] * [[Skúla]] * [[Skúlína]] * [[Smíta]] * [[Snekkja]] * [[Snjáfríður]] * [[Snjáka]] * [[Snjálaug]] * [[Snjófríð]] * [[Snjófríður]] * [[Snjólaug]] * [[Snorra]] * [[Snót]] * [[Snæbirna]] * [[Snæbjörg]] * [[Snæbjört]] * [[Snæborg]] * [[Snæbrá]] * [[Snædís]] * [[Snæfríð]] * [[Snæfríður]] * [[Snælaug]] * [[Snærós]] * [[Snærún]] * [[Snæsól]] * [[Soffía]] * [[Soffý]] * [[Sofia]] * [[Sofie]] * [[Sofía (mannsnafn)|Sofía]] * [[Solveig]] * [[Sonja]] * [[Sonný]] * [[Sophia]] * [[Sophie]] * [[Sófía (mannsnafn)|Sófía]] * [[Sófonía]] * [[Sól (mannsnafn)|Sól]] * [[Sóla]] * [[Sólbjörg]] * [[Sólbjört]] * [[Sólborg]] * [[Sólbrá]] * [[Sólbráð]] * [[Sólbrún]] * [[Sóldís]] * [[Sóldögg (mannsnafn)|Sóldögg]] * [[Sóley (mannsnafn)|Sóley]] * [[Sólfríður]] * [[Sólgerður]] * [[Sólheiður]] * [[Sólhild]] * [[Sólhildur]] * [[Sólín]] * [[Sólkatla]] * [[Sóllilja]] * [[Sóllín]] * [[Sólný]] * [[Sólrós]] * [[Sólrún]] * [[Sólskríkja (mannsnafn)|Sólskríkja]] * [[Sólveig]] * [[Sólvör]] * [[Sónata (mannsnafn)|Sónata]] * [[Star (mannsnafn)|Star]] * [[Stasía]] * [[Stefana]] * [[Stefanía]] * [[Stefánný]] * [[Steina (nafn)|Steina]] * [[Steinbjörg]] * [[Steinborg]] * [[Steindís]] * [[Steindóra]] * [[Steiney]] * [[Steinfríður]] * [[Steingerður]] * [[Steinhildur]] * [[Steinína]] * [[Steinka]] * [[Steinlaug]] * [[Steinný]] * [[Steinríður]] * [[Steinrós]] * [[Steinrún]] * [[Steinsa]] * [[Steinunn]] * [[Steinvör]] * [[Steinþóra]] * [[Steinþórunn]] * [[Stella]] * [[Sterling]] * [[Stinne]] * [[Stígheiður]] * [[Stígrún]] * [[Stína]] * [[Stjarna (mannsnafn)|Stjarna]] * [[Stjarney]] * [[Stormey]] * [[Strympa (mannsnafn)|Strympa]] * [[Sturlína]] * [[Styrgerður]] * [[Sumarlaus]] * [[Sumarlilja]] * [[Sumarlín]] * [[Sumarlína]] * [[Sumarrós]] * [[Sunna]] * [[Sunnefa]] * [[Sunneva]] * [[Sunney]] * [[Sunniva]] * [[Sunníva]] * [[Susan]] * [[Susie]] * [[Súla (mannsnafn)|Súla]] * [[Súlamít]] * [[Súlíma]] * [[Súsan]] * [[Súsanna]] * [[Svafa]] * [[Svala (mannsnafn)|Svala]] * [[Svalrún]] * [[Svana]] * [[Svanbjörg]] * [[Svanbjört]] * [[Svanborg]] * [[Svandís]] * [[Svaney]] * [[Svanfríð]] * [[Svanfríður]] * [[Svanheiður]] * [[Svanhild]] * [[Svanhildur]] * [[Svanhvít]] * [[Svanlaug]] * [[Svanrós]] * [[Svanrún]] * [[Svaný]] * [[Svanþrúður]] * [[Svava]] * [[Svea]] * [[Sveina]] * [[Sveinbirna]] * [[Sveinbjörg]] * [[Sveinborg]] * [[Sveindís]] * [[Sveiney]] * [[Sveinfríður]] * [[Sveingerður]] * [[Sveinhildur]] * [[Sveininna]] * [[Sveinína]] * [[Sveinjóna]] * [[Sveinlaug]] * [[Sveinrós]] * [[Sveinrún]] * [[Sveinsína]] * [[Sveinveig]] * [[Sveiný]] * [[Svendís]] * [[Svenna]] * [[Sverrey]] * [[Sverrína]] * [[Svía]] * [[Svíalín]] * [[Sylgja]] * [[Sylva]] * [[Sylvia]] * [[Sylvía]] * [[Sylvör]] * [[Systa]] * [[Sýrný]] * [[Sýta]] * [[Sæbjörg]] * [[Sæbjört]] * [[Sæborg]] * [[Sæbrá]] * [[Sædís]] * [[Sædóra]] * [[Sæfinna]] * [[Sæfríður]] * [[Sæhildur]] * [[Sæla]] * [[Sælaug]] * [[Sælín]] * [[Sæma]] * [[Sæmey]] * [[Sæmunda]] * [[Sæmundína]] * [[Sæmundsína]] * [[Sæný]] * [[Særós]] * [[Særún]] * [[Sæsól]] * [[Sæunn]] * [[Sævör]] * [[Sölfína]] * [[Sölva]] * [[Sölvey]] * [[Sölvína]] * [[Sölvör]] * [[Sörína]] {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=12em}} * [[Tala (mannsnafn)|Tala]] * [[Talitha]] * [[Talía (nafn)|Talía]] * [[Tamar]] * [[Tamara]] * [[Tanía]] * [[Tanja]] * [[Tanya]] * [[Tara (mannsnafn)|Tara]] * [[Taríel]] * [[Tatiana]] * [[Tatía]] * [[Tatjana]] * [[Tea]] * [[Teitný]] * [[Tekla]] * [[Tekóa]] * [[Telekía]] * [[Telma]] * [[Tenchi]] * [[Tera]] * [[Teresa]] * [[Teresía]] * [[Tereza]] * [[Terra]] * [[Thalia]] * [[Thalía (mannsnafn)|Thalía]] * [[Thea]] * [[Theadóra]] * [[Thelma]] * [[Theodóra]] * [[Theódína]] * [[Theódóra]] * [[Theresa]] * [[Tildra (mannsnafn)|Tildra]] * [[Timótea]] * [[Tindra]] * [[Tinna (mannsnafn)|Tinna]] * [[Tirsa]] * [[Tía]] * [[Tíalilja]] * [[Tíbrá]] * [[Tína]] * [[Tobía]] * [[Todda]] * [[Togíana]] * [[Tomsína]] * [[Torbjörg]] * [[Torfey]] * [[Torfheiður]] * [[Torfhildur]] * [[Tormóna]] * [[Tóbý]] * [[Tófa (mannsnafn)|Tófa]] * [[Tóka]] * [[Tómasína]] * [[Tómína]] * [[Tóta]] * [[Tótla]] * [[Trausta]] * [[Tristana]] * [[Trína]] * [[Trú (mannsnafn)|Trú]] * [[Tryggva]] * [[Tryggvanía]] * [[Tryggveig]] * [[Tryggvína]] * [[Týra]] {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ugla (mannsnafn)|Ugla]] * [[Ulla]] * [[Una]] * [[Undína (mannsnafn)|Undína]] * [[Unna]] * [[Unnbjörg]] * [[Unndís]] * [[Unnfríður]] * [[Unnur]] * [[Unnvör]] * [[Urður (mannsnafn)|Urður]] * [[Ursula]] {{div col end}} == Ú == {{div col|colwidth=12em}} * [[Úa]] * [[Úlfa]] * [[Úlfdís]] * [[Úlfey]] * [[Úlfheiður]] * [[Úlfhildur]] * [[Úlfrún]] * [[Úlla]] * [[Úlrika]] * [[Úna]] * [[Úndína]] * [[Úranía]] * [[Úrsúla]] * [[Úrsúley]] {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=12em}} * [[Vagna]] * [[Vagnbjörg]] * [[Vagnborg]] * [[Vagnfríður]] * [[Vaka (mannsnafn)|Vaka]] * [[Vala]] * [[Valbjörg]] * [[Valbjörk]] * [[Valbjört]] * [[Valborg]] * [[Valda]] * [[Valdey]] * [[Valdheiður]] * [[Valdimara]] * [[Valdimaría]] * [[Valdína]] * [[Valdís]] * [[Valdný]] * [[Valentína]] * [[Valerí]] * [[Valería]] * [[Valey]] * [[Valfríður]] * [[Valgerða]] * [[Valgerður]] * [[Valgý]] * [[Valhildur]] * [[Valía]] * [[Valka]] * [[Valkyrja (mannsnafn)|Valkyrja]] * [[Vallý]] * [[Valný]] * [[Valrós]] * [[Valrún]] * [[Valva]] * [[Valý]] * [[Valþrúður]] * [[Vana]] * [[Vanadís]] * [[Vanda]] * [[Vanja]] * [[Varða (mannsnafn)|Varða]] * [[Vasilia]] * [[Vava]] * [[Vár (mannsnafn)|Vár]] * [[Vega]] * [[Vegmey]] * [[Veig]] * [[Veiga]] * [[Veigalín]] * [[Venedía]] * [[Venný]] * [[Venus (mannsnafn)|Venus]] * [[Vera (mannsnafn)|Vera]] * [[Verna]] * [[Veronica (mannsnafn)|Veronica]] * [[Veronika]] * [[Verónika]] * [[Veróníka]] * [[Veska]] * [[Vetrarrós]] * [[Vetrarsól]] * [[Vébjörg]] * [[Védís]] * [[Véfreyja]] * [[Végerður]] * [[Vélaug]] * [[Véný]] * [[Vibeka]] * [[Vibeke]] * [[Vibekka]] * [[Viborg (mannsnafn)|Viborg]] * [[Victoria (mannsnafn)|Victoria]] * [[Victoría]] * [[Viðbekka]] * [[Viðey (mannsnafn)|Viðey]] * [[Viðja (mannsnafn)|Viðja]] * [[Vigdís]] * [[Vigfríður]] * [[Vigfúsa]] * [[Vigfúsína]] * [[Vigga]] * [[Viglín]] * [[Viglís]] * [[Vigný]] * [[Viktoria]] * [[Viktoría]] * [[Vilbjörg]] * [[Vilborg]] * [[Vildís]] * [[Vilfríður]] * [[Vilgerður]] * [[Vilhelmína]] * [[Vilhjálmía]] * [[Vilhjálmína]] * [[Villa (mannsnafn)|Villa]] * [[Villidína]] * [[Villimey]] * [[Vilma]] * [[Vilmunda]] * [[Vilmundína]] * [[Vilný]] * [[Vin]] * [[Vinbjörg]] * [[Vinný]] * [[Vinsý]] * [[Vinvelína]] * [[Viola]] * [[Virginía (mannsnafn)|Virginía]] * [[Vivian]] * [[Víbeka]] * [[Víbekka]] * [[Víf]] * [[Vígborg]] * [[Vígdögg]] * [[Víggunnur]] * [[Víóla (mannsnafn)|Víóla]] * [[Víóletta]] * [[Vísa (mannsnafn)|Vísa]] * [[Víví]] * [[Von (mannsnafn)|Von]] * [[Voney]] * [[Vopna]] * [[Vordís]] * [[Vorsól]] * [[Værð]] * [[Vök (mannsnafn)|Vök]] * [[Völva (mannsnafn)|Völva]] {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=12em}} * [[Wala]] * [[Wanessa]] * [[Winter]] {{div col end}} == X == {{div col|colwidth=12em}} * [[Xenia]] * [[Xenía]] {{div col end}} == Y == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ylfa]] * [[Ylfur]] * [[Ylja]] * [[Ylva]] * [[Ynda]] * [[Yndís]] * [[Yngveldur]] * [[Ynja]] * [[Yrja]] * [[Yrkja]] * [[Yrsa]] {{div col end}} == Ý == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ýda]] * [[Ýja]] * [[Ýlfa]] * [[Ýma]] * [[Ýr (nafn)|Ýr]] * [[Ýri]] * [[Ýrr]] * [[Ýrún]] {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=12em}} * [[Zíta]] * [[Zoe]] * [[Zophanía]] * [[Zophía]] * [[Zulima]] {{div col end}} == Þ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Þalía]] * [[Þeba (mannsnafn)|Þeba]] * [[Þeódís]] * [[Þeódóra]] * [[Þingey (mannsnafn)|Þingey]] * [[Þjóðbjörg]] * [[Þjóðhildur]] * [[Þjóðlaug]] * [[Þoka (nafn)|Þoka]] * [[Þollríður]] * [[Þollý]] * [[Þorbera]] * [[Þorbirna]] * [[Þorbjörg]] * [[Þorbjörnsína]] * [[Þorborg]] * [[Þorbrá]] * [[Þorfinna]] * [[Þorfríður]] * [[Þorgeira]] * [[Þorgerður]] * [[Þorgilsína]] * [[Þorgríma]] * [[Þorkatla]] * [[Þorkelína]] * [[Þorkelsína]] * [[Þorlaug]] * [[Þorlákína]] * [[Þorláksía]] * [[Þorláksína]] * [[Þorleif]] * [[Þorleifína]] * [[Þorlfríður]] * [[Þorsteina]] * [[Þorsteinína]] * [[Þorsteinsa]] * [[Þorsteinsína]] * [[Þorsteinunn]] * [[Þorstína]] * [[Þorvalda]] * [[Þorvaldína]] * [[Þorvarðína]] * [[Þorvildur]] * [[Þóra]] * [[Þóranna]] * [[Þórarinna]] * [[Þórarna]] * [[Þórbjörg]] * [[Þórborg]] * [[Þórdís]] * [[Þórða]] * [[Þórelfa]] * [[Þórelfur]] * [[Þórey]] * [[Þórfríður]] * [[Þórgunna]] * [[Þórgunnur]] * [[Þórhalla]] * [[Þórhanna]] * [[Þórheiður]] * [[Þórhildur]] * [[Þórína]] * [[Þórkatla]] * [[Þórlaug]] * [[Þórleif]] * [[Þórlín]] * [[Þórlína]] * [[Þórmunda]] * [[Þórný]] * [[Þórodda]] * [[Þórólína]] * [[Þórríður]] * [[Þórrún]] * [[Þórsteina]] * [[Þórsteinunn]] * [[Þórstína]] * [[Þórunn]] * [[Þórunnbjörg]] * [[Þórunnborg]] * [[Þórveig]] * [[Þórvör]] * [[Þrá]] * [[Þruma (mannsnafn)|Þruma]] * [[Þrúða]] * [[Þrúður (mannsnafn)|Þrúður]] * [[Þula (mannsnafn)|Þula]] * [[Þura]] * [[Þurí]] * [[Þuríður]] * [[Þurý]] * [[Þúfa]] * [[Þyra]] * [[Þyrey]] * [[Þyri]] * [[Þyrí]] * [[Þyrnirós (mannsnafn)|Þyrnirós]] * [[Þýðrún]] * [[Þöll (mannsnafn)|Þöll]] {{div col end}} == Æ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ædís]] * [[Ægileif]] * [[Æja]] * [[Æsa]] * [[Æsgerður]] * [[Æska]] * [[Æstíva]] * [[Ævi]] * [[Æví]] * [[Ævör]] {{div col end}} == Ö == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ögmunda]] * [[Ögmundína]] * [[Ögn (mannsnafn)|Ögn]] * [[Ölrún]] * [[Ölveig]] * [[Ölvína]] * [[Öndís]] * [[Örbrún]] * [[Örk]] * [[Ösp (mannsnafn)|Ösp]] * [[Össuría]] * [[Össurína]] * [[Össurlína]] * [[Öxi (mannsnafn)|Öxi]] {{div col end}} == Athugasemdir == * ^NÍ merkir nafn sem finnst í ''Nöfnum Íslendinga'' (nýrri útgáfu) eftir Guðrún Kvaran. == Tengt efni == * [[Íslenskt mannsnafn]] * [[Listi yfir íslensk mannanöfn]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn?Stafrof=&Nafn=&Stulkur=on&Samthykkt=yes|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * [https://island.is/leit-i-mannanafnaskra "Leit í mannanafnaskrá"] Sótt 2. janúar 2025. * Guðrún Kvaran, ''Nöfn Íslendinga'' (ný útgáfa), Forlagið, 2011, ISBN 978-9979-53-546-1 [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn| ]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi|eiginnöfn kvenna]] [[Flokkur:Listar um samfélag og menningu|íslensk eiginnöfn kvenmanna]] 9ovxkk930kthgx6s658hmth50j4rrsb 1958428 1958426 2026-04-01T07:15:56Z MáneyMánadóttir 103358 /* F */ 1958428 wikitext text/x-wiki {{efnisyfirlit til hægri}} Eftirfarandi er '''listi yfir íslensk [[eiginnafn|eiginnöfn]] [[kona|kvenna]]''': == A == {{div col|colwidth=12em}} * [[Aagot]]^NÍ * [[Aaliyah]] * [[Abba (nafn)|Abba]]^NÍ * [[Abel (mannsnafn)|Abel]] * [[Abela]]^NÍ * [[Abelína]]^NÍ * [[Abigael]]^NÍ * [[Abígael]]^NÍ * [[Ada]]^NÍ * [[Adda]]^NÍ * [[Addbjörg]]^NÍ * [[Addlaug]]^NÍ * [[Addú]] * [[Addý]]^NÍ * [[Adela]]^NÍ * [[Adele (mannsnafn)|Adele]] * [[Adelía]] * [[Adolfína]]^NÍ * [[Adriana]] * [[Adríana]] * [[Adríanna]] * [[Aðalbjörg]]^NÍ * [[Aðalbjört]]^NÍ * [[Aðalborg]]^NÍ * [[Aðaldís]]^NÍ * [[Aðaley]] * [[Aðalfríður]]^NÍ * [[Aðalgerður]]^NÍ * [[Aðalgunnur]]^NÍ * [[Aðalheiður]]^NÍ * [[Aðalrós]]^NÍ * [[Aðalsteina]]^NÍ * [[Aðalsteinunn]]^NÍ * [[Aðalveig]]^NÍ * [[Agata]]^NÍ * [[Agatha]]^NÍ * [[Agða]]^NÍ * [[Agga]]^NÍ * [[Agla]]^NÍ * [[Agna]]^NÍ * [[Agnborg]]^NÍ * [[Agnea]]^NÍ * [[Agnes (mannsnafn)|Agnes]]^NÍ * [[Agneta]]^NÍ * [[Agney]] * [[Agok]] * [[Ahelia]] * [[Aisha]] * [[Akira]] * [[Akurrós]]^NÍ * [[Alaía]] * [[Alanta]] * [[Alba]]^NÍ * [[Alberta (mannsnafn)|Alberta]]^NÍ * [[Albertina]]^NÍ * [[Albertína]]^NÍ * [[Albína]]^NÍ * [[Albjört]] * [[Alda (mannsnafn)|Alda]]^NÍ * [[Aldarrós]]^NÍ * [[Aldey]] * [[Aldinborg (nafn)|Aldinb^NÍorg]] * [[Aldinía]]^NÍ * [[Aldína]]^NÍ * [[Aldís]]^NÍ * [[Aldísa]]^NÍ * [[Aldný]]^NÍ * [[Alena]] * [[Aleta]]^NÍ * [[Aletta]]^NÍ * [[Alex]] * [[Alexa]]^NÍ * [[Alexandra]]^NÍ * [[Alexandría (mannsnafn)|Alexandría]]^NÍ * [[Alexandrína]]^NÍ * [[Alexia]] * [[Alexis]] * [[Alexía]]^NÍ * [[Alexína]]^NÍ * [[Alexstrasa]] * [[Alfa (mannsnafn)|Alfa]]^NÍ * [[Alfífa]]^NÍ * [[Alfoldína]]^NÍ * [[Alfreðsína]]^NÍ * [[Alfríður]]^NÍ * [[Algunda]]^NÍ * [[Alica]] * [[Alice]]^NÍ * [[Alida]]^NÍ * [[Alisa]] * [[Alía]] * [[Alíana]] * [[Alída]]^NÍ * [[Alífa]] * [[Alína]] * [[Alís]]^NÍ * [[Alísa]]^NÍ * [[Alíta]] * [[Alla]]^NÍ * [[Allaug]]^NÍ * [[Alleif]]^NÍ * [[Alleifa]]^NÍ * [[Allý]]^NÍ * [[Alma]]^NÍ * [[Alpa]] * [[Alparós (mannsnafn)|Alparós]] * [[Alríður]]^NÍ * [[Alrún]]^NÍ * [[Althea]] * [[Alva]]^NÍ * [[Alvilda]]^NÍ * [[Amadea]]^NÍ * [[Amal]]^NÍ * [[Amalía]]^NÍ * [[Amanda]]^NÍ * [[Amaníta]] * [[Amarie]] * [[Amelía]]^NÍ * [[Amilía]] * [[Amira]]^NÍ * [[Amía]] * [[Amína]] * [[Amíra]] * [[Amy]]^NÍ * [[Amý]]^NÍ * [[Ana]] * [[Anais]]^NÍ * [[Analía]]^NÍ * [[Anastasia (mannsnafn)|Anastasia]]^NÍ * [[Anastasía (mannsnafn)|Anastasía]]^NÍ * [[Andra]]^NÍ * [[Andrá]]^NÍ * [[Andrea]]^NÍ * [[Andresa]]^NÍ * [[Andresína]]^NÍ * [[Andría]]^NÍ * [[Andríana]]^NÍ * [[Andrína]]^NÍ * [[Anelía]]^NÍ * [[Anetta]]^NÍ * [[Angela]]^NÍ * [[Angelía]] * [[Angelíka]]^NÍ * [[Angelína]] * [[Anika]]^NÍ * [[Anita]]^NÍ * [[Anitta]]^NÍ * [[Anída]] * [[Aníka]]^NÍ * [[Anína]]^NÍ * [[Aníta]]^NÍ * [[Anja]]^NÍ * [[Ann]]^NÍ * [[Anna]]^NÍ * [[Annabella]]^NÍ * [[Annadís]]^NÍ * [[Annaína]]^NÍ * [[Annalisa]]^NÍ * [[Annalísa]]^NÍ * [[Annamaría]] * [[Annarósa]]^NÍ * [[Anne]]^NÍ * [[Annelí]] * [[Annetta]]^NÍ * [[Anney]]^NÍ * [[Annika]]^NÍ * [[Anní]]^NÍ * [[Annía]]^NÍ * [[Anníta]]^NÍ * [[Anný]]^NÍ * [[Anóra]] * [[Antonetta]]^NÍ * [[Antonía]]^NÍ * [[Anya]] * [[Appolína]]^NÍ * [[Apríl (mannsnafn)|Apríl]]^NÍ * [[Ara]]^NÍ * [[Arabella]]^NÍ * [[Araminta]] * [[Ardís]]^NÍ * [[Ardúlín]]^NÍ * [[Arelly]]^NÍ * [[Arey]]^NÍ * [[Arianna]] * [[Arinbjörg]]^NÍ * [[Aris]]^NÍ * [[Arisa]]^NÍ * [[Aría]] * [[Aríaðna]] * [[Aríana]] * [[Aríanna]]^NÍ * [[Aríel]] * [[Aríela]] * [[Aríella]]^NÍ * [[Arín]]^NÍ * [[Arína]]^NÍ * [[Arís]]^NÍ * [[Arja]] * [[Arkíta]] * [[Armenía (mannsnafn)|Armenía]]^NÍ * [[Arna]]^NÍ * [[Arnbjörg (mannsnafn)|Arnbjörg]]^NÍ * [[Arnborg]]^NÍ * [[Arndís]]^NÍ * [[Arnea]]^NÍ * [[Arneiður]]^NÍ * [[Arney]]^NÍ * [[Arnfinna]]^NÍ * [[Arnfríður]]^NÍ * [[Arngerður]]^NÍ * [[Arngríma]]^NÍ * [[Arngunn]]^NÍ * [[Arngunnur]]^NÍ * [[Arnheiður]]^NÍ * [[Arnhildur]]^NÍ * [[Arnika]]^NÍ * [[Arnkatla]]^NÍ * [[Arnlaug]]^NÍ * [[Arnleif]]^NÍ * [[Arnlín]]^NÍ * [[Arnljót]]^NÍ * [[Arnodda]]^NÍ * [[Arnóra]]^NÍ * [[Arnórína]]^NÍ * [[Arnrós]]^NÍ * [[Arnrún]]^NÍ * [[Arntinna]] * [[Arnþóra]]^NÍ * [[Arnþrúður]]^NÍ * [[Aronía]]^NÍ * [[Artemis (mannsnafn)|Artemis]] * [[Asía (mannsnafn)|Asía]]^NÍ * [[Asírí]]^NÍ * [[Askalín]] * [[Askja (mannsnafn)|Askja]]^NÍ * [[Assa (mannsnafn)|Assa]]^NÍ * [[Asta]]^NÍ * [[Astrid]]^NÍ * [[Astrónómía]]^NÍ * [[Atalía]] * [[Atena]]^NÍ * [[Atfriður]]^NÍ * [[Athena]]^NÍ * [[Atla]]^NÍ * [[Atlanta (mannsnafn)|Atlanta]]^NÍ * [[Auðbjörg]]^NÍ * [[Auðbjört]]^NÍ * [[Auðdís]]^NÍ * [[Auðhildur]]^NÍ * [[Auðlín]]^NÍ * [[Auðna]]^NÍ * [[Auðný]]^NÍ * [[Auðrún]]^NÍ * [[Auður (mannsnafn)|Auður]]^NÍ * [[Aurora]]^NÍ * [[Ava]] * [[Avantí]] * [[Avelin]] * [[Aveline]] * [[Avelín]] * [[Avía]] * [[Axelía]]^NÍ * [[Axelína]]^NÍ * [[Axelma]]^NÍ * [[Ayah]] * [[Aþena (mannsnafn)|Aþena]]^NÍ {{div col end}} == Á == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ágota]]^NÍ * [[Ágústa]]^NÍ * [[Ágústína]]^NÍ * [[Álaug]]^NÍ * [[Álfa]] * [[Álfdís]]^NÍ * [[Álfeiður]]^NÍ * [[Álfey]]^NÍ * [[Álfgerður]]^NÍ * [[Álfheiður]]^NÍ * [[Álfhildur]]^NÍ * [[Álfrós]] * [[Álfrún]]^NÍ * [[Álfsdís]]^NÍ * [[Álfsól]]^NÍ * [[Álöf]]^NÍ * [[Ára]] * [[Árbjörg]]^NÍ * [[Árbjört]]^NÍ * [[Árborg (mannsnafn)|Árborg]]^NÍ * [[Árbót]]^NÍ * [[Árdís]]^NÍ * [[Árelía]]^NÍ * [[Árey]] * [[Árilía]]^NÍ * [[Árlaug]]^NÍ * [[Ármanía]]^NÍ * [[Ármanna]]^NÍ * [[Ármannía]]^NÍ * [[Ármey]]^NÍ * [[Árna]]^NÍ * [[Árnanía]]^NÍ * [[Árndís]]^NÍ * [[Árnetta]]^NÍ * [[Árney]]^NÍ * [[Árnheiður]]^NÍ * [[Árninna]]^NÍ * [[Árnía]]^NÍ * [[Árnína]]^NÍ * [[Árnný]]^NÍ * [[Árný]]^NÍ * [[Áróra]]^NÍ * [[Ársól]]^NÍ * [[Ársæl]]^NÍ * [[Árún]]^NÍ * [[Árveig]]^NÍ * [[Árvök]]^NÍ * [[Árþóra]]^NÍ * [[Ása]]^NÍ * [[Ásbjörg]]^NÍ * [[Ásborg]]^NÍ * [[Ásdís]]^NÍ * [[Ásfríður]]^NÍ * [[Ásgeira]]^NÍ * [[Ásgerður]]^NÍ * [[Áshildur]]^NÍ * [[Áskatla]]^NÍ * [[Ásla]]^NÍ * [[Áslaug]]^NÍ * [[Ásleif]]^NÍ * [[Ásmunda]]^NÍ * [[Ásný]]^NÍ * [[Ásrós]]^NÍ * [[Ásrún]]^NÍ * [[Ást (mannsnafn)|Ást]] * [[Ásta]]^NÍ * [[Ástbjörg]]^NÍ * [[Ástbjört]]^NÍ * [[Ástborg]] * [[Ástdís]]^NÍ * [[Ástey]] * [[Ástfinna]]^NÍ * [[Ástfríður]]^NÍ * [[Ástgerður]]^NÍ * [[Ástheiður]]^NÍ * [[Ásthildur]]^NÍ * [[Ástína]]^NÍ * [[Ástlaug]]^NÍ * [[Ástmarý]] * [[Ástmunda]]^NÍ * [[Ástný]]^NÍ * [[Ástríður]]^NÍ * [[Ástrós]]^NÍ * [[Ástrún]]^NÍ * [[Ástveig]]^NÍ * [[Ástý]] * [[Ástþóra]]^NÍ * [[Ástþórunn]]^NÍ * [[Ástþrúður]]^NÍ * [[Ásvör]]^NÍ * [[Ásynja (mannsnafn)|Ásynja]] * [[Ásþrúður]]^NÍ {{div col end}} == B == {{div col|colwidth=12em}} * [[Baldey]]^NÍ * [[Baldína]]^NÍ * [[Baldrún]]^NÍ * [[Baldursbrá (mannsnafn)|Baldursbrá]]^NÍ * [[Baldvina]]^NÍ * [[Baldvinía]]^NÍ * [[Barbara]]^NÍ * [[Barbára]]^NÍ * [[Bassí]]^NÍ * [[Batanía]]^NÍ * [[Baþónía]]^NÍ * [[Bábó]] * [[Bára]]^NÍ * [[Bárðdís]]^NÍ * [[Bárðlína]]^NÍ * [[Bárðný]]^NÍ * [[Beata]]^NÍ * [[Bebba]] * [[Bedína]]^NÍ * [[Begga]]^NÍ * [[Bekkhildur]]^NÍ * [[Belinda]]^NÍ * [[Bella]]^NÍ * [[Benedikta]]^NÍ * [[Benediktína]]^NÍ * [[Bengta]]^NÍ * [[Benidikta]] * [[Benía]]^NÍ * [[Beníta]]^NÍ * [[Benjamína]]^NÍ * [[Benna]]^NÍ * [[Benney]]^NÍ * [[Benný]]^NÍ * [[Benónía]]^NÍ * [[Bensína]]^NÍ * [[Benta]]^NÍ * [[Bentey]]^NÍ * [[Bentína]]^NÍ * [[Bera (nafn)|Bera]]^NÍ * [[Berga]]^NÍ * [[Bergdís]]^NÍ * [[Bergdögg]]^NÍ * [[Bergey]]^NÍ * [[Bergfríður]]^NÍ * [[Bergheiður]]^NÍ * [[Berghildur]]^NÍ * [[Bergína]]^NÍ * [[Berglaug]]^NÍ * [[Berglind]]^NÍ * [[Berglín]]^NÍ * [[Berglína]]^NÍ * [[Bergljót]]^NÍ * [[Bergmannía]] * [[Bergmunda]]^NÍ * [[Bergný]]^NÍ * [[Bergrán]]^NÍ * [[Bergrín]]^NÍ * [[Bergrós]]^NÍ * [[Bergrún]]^NÍ * [[Bergsteina]]^NÍ * [[Bergsteinunn]]^NÍ * [[Bergsveina]]^NÍ * [[Bergveig]]^NÍ * [[Bergvina]]^NÍ * [[Bergþóra]]^NÍ * [[Bergþrúður]]^NÍ * [[Berit]]^NÍ * [[Bernadette]] * [[Bernharðína]]^NÍ * [[Bernódía]]^NÍ * [[Bernólína]]^NÍ * [[Bersabe]]^NÍ * [[Berta]]^NÍ * [[Bertha]]^NÍ * [[Bertína]]^NÍ * [[Bertmarí]] * [[Bessa]]^NÍ * [[Bessí]]^NÍ * [[Bessý]]^NÍ * [[Bestla (mannsnafn)|Bestla]]^NÍ * [[Beta (mannsnafn)|Beta]]^NÍ * [[Betanía]]^NÍ * [[Beth]] * [[Betsý]]^NÍ * [[Betta]]^NÍ * [[Bettina]]^NÍ * [[Bettína]]^NÍ * [[Bettý]]^NÍ * [[Betúelína]]^NÍ * [[Betzý]]^NÍ * [[Bibíana]]^NÍ * [[Bil (mannanafn)|Bil]]^NÍ * [[Binna]]^NÍ * [[Binný]]^NÍ * [[Birgit]]^NÍ * [[Birgitta]]^NÍ * [[Birgný]]^NÍ * [[Birna (nafn)|Birna]]^NÍ * [[Birta (mannsnafn)|Birta]]^NÍ * [[Birtna]]^NÍ * [[Bíbí]]^NÍ * [[Bína]]^NÍ * [[Bjargdís]]^NÍ * [[Bjargey]]^NÍ * [[Bjargheiður]]^NÍ * [[Bjarghildur]]^NÍ * [[Bjarglaug]]^NÍ * [[Bjarglind]]^NÍ * [[Bjarkey]]^NÍ * [[Bjarklind]]^NÍ * [[Bjarma]]^NÍ * [[Bjarna]]^NÍ * [[Bjarnasigrún]]^NÍ * [[Bjarnasína]]^NÍ * [[Bjarnaþórey]]^NÍ * [[Bjarndís]]^NÍ * [[Bjarney]]^NÍ * [[Bjarnfríður]]^NÍ * [[Bjarngerður]]^NÍ * [[Bjarnheiður]]^NÍ * [[Bjarnhildur]]^NÍ * [[Bjarnína]]^NÍ * [[Bjarnlaug]]^NÍ * [[Bjarnlín]]^NÍ * [[Bjarnný]]^NÍ * [[Bjarnónía]]^NÍ * [[Bjarnrós]] * [[Bjarnrún]]^NÍ * [[Bjarnveig]]^NÍ * [[Bjarný]]^NÍ * [[Bjarnþóra]]^NÍ * [[Bjarnþrúður]]^NÍ * [[Bjartdís]] * [[Bjartey]]^NÍ * [[Bjartmey]]^NÍ * [[Björg]]^NÍ * [[Björgey]] * [[Björgheiður]]^NÍ * [[Björghildur]]^NÍ * [[Björgólína]]^NÍ * [[Björgvina]]^NÍ * [[Björk (mannsnafn)|Björk]]^NÍ * [[Björndís]]^NÍ * [[Björney]]^NÍ * [[Björnfríður]]^NÍ * [[Björnína]]^NÍ * [[Björnlaug]]^NÍ * [[Björnlín]]^NÍ * [[Björnónía]]^NÍ * [[Björnveig]]^NÍ * [[Björný]]^NÍ * [[Björt]]^NÍ * [[Blaka]]^NÍ * [[Blanka]]^NÍ * [[Blanzeflór]]^NÍ * [[Bláey]]^NÍ * [[Bláklukka (mannsnafn)|Bláklukka]] * [[Blíða]]^NÍ * [[Blín]] * [[Blómey]]^NÍ * [[Blómhvít]]^NÍ * [[Blómlaug]]^NÍ * [[Blædís]]^NÍ * [[Blær]]^NÍ * [[Bobba]] * [[Bodil]]^NÍ * [[Boga]]^NÍ * [[Bogdís]]^NÍ * [[Bogey]]^NÍ * [[Bogga]]^NÍ * [[Boghildur]]^NÍ * [[Borg (mannsnafn)|Borg]]^NÍ * [[Borga]]^NÍ * [[Borgdís]]^NÍ * [[Borghild]] * [[Borghildur]]^NÍ * [[Borgný]]^NÍ * [[Borgrún]]^NÍ * [[Borgþóra]]^NÍ * [[Botnía (mannsnafn)|Botnía]] * [[Bóel]]^NÍ * [[Bóletta]]^NÍ * [[Bót]]^NÍ * [[Bóthildur]]^NÍ * [[Braga (mannsnafn)|Braga]]^NÍ * [[Braghildur]]^NÍ * [[Branddís]]^NÍ * [[Brandís]]^NÍ * [[Brandþrúður]]^NÍ * [[Brá]]^NÍ * [[Brák]]^NÍ * [[Brettefa]]^NÍ * [[Bretteva]]^NÍ * [[Briet]] * [[Brigget]]^NÍ * [[Brigida]]^NÍ * [[Brigit]]^NÍ * [[Brigitta]]^NÍ * [[Brim (mannsnafn)|Brim]] * [[Brimdís]]^NÍ * [[Brimey]] * [[Brimhildur]]^NÍ * [[Brimrún]]^NÍ * [[Brit]]^NÍ * [[Britt]]^NÍ * [[Britta]]^NÍ * [[Bría]] * [[Bríana]]^NÍ * [[Bríanna]]^NÍ * [[Bríet (mannsnafn)|Bríet]]^NÍ * [[Broteva]]^NÍ * [[Brúney]]^NÍ * [[Bryndís]]^NÍ * [[Brynfríður]]^NÍ * [[Bryngerður]]^NÍ * [[Brynheiður]]^NÍ * [[Brynhildur]]^NÍ * [[Brynja (nafn)|Brynja]]^NÍ * [[Brynjólfína]]^NÍ * [[Brynjólfsína]]^NÍ * [[Brynný]]^NÍ * [[Brynveig]]^NÍ * [[Brynylfa]] * [[Bubba]]^NÍ * [[Buffý]] * [[Burkney]]^NÍ * [[Bylgja (mannsnafn)|Bylgja]]^NÍ * [[Böðvarrún]]^NÍ * [[Böðvína]]^NÍ {{div col end}} == C == {{div col|colwidth=12em}} * [[Camilla]]^NÍ * [[Caritas]] * [[Carla]] * [[Carmen]]^NÍ * [[Casandra]] * [[Cathinca]] * [[Cecilia]]^NÍ * [[Cecilía]]^NÍ * [[Celina]] * [[Ceres (mannsnafn)|Ceres]]^NÍ * [[Charlotta]]^NÍ * [[Charlotte (mannsnafn)|Charlotte]]^NÍ * [[Chloé]] * [[Chrissie]] * [[Christa]] * [[Christel]] * [[Christina]]^NÍ * [[Christine]]^NÍ * [[Clara]]^NÍ * [[Cleopatra (mannsnafn)|Cleopatra]] {{div col end}} == D == {{div col|colwidth=12em}} * [[Dadda]]^NÍ * [[Daða]]^NÍ * [[Daðey]]^NÍ * [[Daðína]]^NÍ * [[Daðný]]^NÍ * [[Dagbjörg]]^NÍ * [[Dagbjört]]^NÍ * [[Dagfinna]]^NÍ * [[Dagfríður]]^NÍ * [[Dagga]]^NÍ * [[Daggrós]]^NÍ * [[Dagheiður]]^NÍ * [[Dagmar]]^NÍ * [[Dagmey]]^NÍ * [[Dagný]]^NÍ * [[Dagrún]]^NÍ * [[Dalbjörk]]^NÍ * [[Daldís]]^NÍ * [[Daley]]^NÍ * [[Dalía]]^NÍ * [[Dalíla]]^NÍ * [[Dalla]]^NÍ * [[Dallilja]]^NÍ * [[Dalrós]]^NÍ * [[Dalrún]] * [[Dana]]^NÍ * [[Danbjörg]]^NÍ * [[Daney]]^NÍ * [[Danfríður]]^NÍ * [[Danheiður]]^NÍ * [[Danhildur]]^NÍ * [[Dania]] * [[Danía]]^NÍ * [[Daníela]]^NÍ * [[Daníelía]]^NÍ * [[Daníelína]]^NÍ * [[Daníella]]^NÍ * [[Danlína]]^NÍ * [[Dara]]^NÍ * [[Daría]] * [[Davíða]]^NÍ * [[Davíðína]]^NÍ * [[Dawn]] * [[Dáð]] * [[Debora]]^NÍ * [[Debóra]]^NÍ * [[Deda]] * [[Degen]] * [[Delía]] * [[Dendý]]^NÍ * [[Denný]]^NÍ * [[Diana]]^NÍ * [[Didda (mannsnafn)|Didda]]^NÍ * [[Diðrika]]^NÍ * [[Dilja]]^NÍ * [[Diljá]]^NÍ * [[Dilla]] * [[Dillý]] * [[Dimma (mannsnafn)|Dimma]] * [[Dimmblá]]^NÍ * [[Dimmey]]^NÍ * [[Dissý]] * [[Día]]^NÍ * [[Díana (mannsnafn)|Díana]]^NÍ * [[Díanna]]^NÍ * [[Dídí]] * [[Díma]]^NÍ * [[Dína]]^NÍ * [[Dípa]]^NÍ * [[Dís (mannsnafn)|Dís]]^NÍ * [[Dísa]]^NÍ * [[Dísella]]^NÍ * [[Dodda]]^NÍ * [[Dollý (mannsnafn)|Dollý]]^NÍ * [[Dolma]] * [[Donna]]^NÍ * [[Dordía]]^NÍ * [[Doris]]^NÍ * [[Dorothea]]^NÍ * [[Dóa]] * [[Dómhildur]]^NÍ * [[Dóra]]^NÍ * [[Dórdís]]^NÍ * [[Dórey]]^NÍ * [[Dórhildur]]^NÍ * [[Dóris]] * [[Dórothea]]^NÍ * [[Dórótea]]^NÍ * [[Dóróthe]] * [[Dóróthea]]^NÍ * [[Dóróþea]]^NÍ * [[Dósóþea]]^NÍ * [[Drauma]]^NÍ * [[Draumey]]^NÍ * [[Draumrún]]^NÍ * [[Drisjana]]^NÍ * [[Drífa]]^NÍ * [[Drísíana]]^NÍ * [[Droplaug]]^NÍ * [[Drótt]]^NÍ * [[Drysíana]]^NÍ * [[Dröfn]]^NÍ * [[Dúa]]^NÍ * [[Dúfa (nafn)|Dúfa]]^NÍ * [[Dúna]]^NÍ * [[Dúnna]] * [[Dúrra (mannsnafn)|Dúrra]] * [[Dyljá]] * [[Dynja]] * [[Dýrborg]]^NÍ * [[Dýrfinna]]^NÍ * [[Dýrlaug]] * [[Dýrleif]]^NÍ * [[Dýrley]]^NÍ * [[Dýrólína]]^NÍ * [[Dýrunn]]^NÍ * [[Dýrvin]]^NÍ * [[Dæja]]^NÍ * [[Dögg (nafn)|Dögg]]^NÍ * [[Dögun (mannsnafn)|Dögun]]^NÍ {{div col end}} == E == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ebba]]^NÍ * [[Ebbertsína]]^NÍ * [[Ebonney]] * [[Edda (mannsnafn)|Edda]]^NÍ * [[Eddý]]^NÍ * [[Edel]]^NÍ * [[Eden (mannsnafn)|Eden]] * [[Edil]]^NÍ * [[Edit]]^NÍ * [[Edith]]^NÍ * [[Edla]]^NÍ * [[Edna]]^NÍ * [[Eðalrein]]^NÍ * [[Eðna]]^NÍ * [[Eðvaldína]]^NÍ * [[Eðvarðsína]]^NÍ * [[Efemia]]^NÍ * [[Efemía]]^NÍ * [[Egedia]]^NÍ * [[Egedía]]^NÍ * [[Eggertína]]^NÍ * [[Eggertsína]]^NÍ * [[Eggrún]]^NÍ * [[Eggþóra]]^NÍ * [[Egidía]]^NÍ * [[Egilína]]^NÍ * [[Egillína]]^NÍ * [[Egilsína]]^NÍ * [[Egla (mannsnafn)|Egla]]^NÍ * [[Eia]] * [[Eidís]]^NÍ * [[Eiðbjörg]]^NÍ * [[Eiðný]]^NÍ * [[Eiðunn]]^NÍ * [[Eiðvör]]^NÍ * [[Eigrét]]^NÍ * [[Eik (mannsnafn)|Eik]]^NÍ * [[Eileif]]^NÍ * [[Eileiþía]] * [[Eilíf]]^NÍ * [[Eina]]^NÍ * [[Einara]]^NÍ * [[Einarbjörg]]^NÍ * [[Einarðína]]^NÍ * [[Einarína]]^NÍ * [[Einarlína]]^NÍ * [[Einarsína]]^NÍ * [[Einbjörg]]^NÍ * [[Eindís]]^NÍ * [[Einey]]^NÍ * [[Einfríður]]^NÍ * [[Einhildur]]^NÍ * [[Einína]]^NÍ * [[Einrós]]^NÍ * [[Einrún]]^NÍ * [[Einsa]] * [[Einstínveig]]^NÍ * [[Eir (mannsnafn)|Eir]]^NÍ * [[Eirdís]]^NÍ * [[Eirfinna]]^NÍ * [[Eiríka]]^NÍ * [[Eiríksína]]^NÍ * [[Eirný]]^NÍ * [[Eirún]]^NÍ * [[Eiva]] * [[Eivör]] * [[Ektalína]]^NÍ * [[Elba (mannsnafn)|Elba]] * [[Eldbjörg]]^NÍ * [[Eldborg (mannsnafn)|Eldborg]]^NÍ * [[Elddís]] * [[Eldey (mannsnafn)|Eldey]]^NÍ * [[Eldlilja (mannsnafn)|Eldlilja]]^NÍ * [[Eldmey]] * [[Eldrós]] * [[Eldrún]] * [[Eldþóra]] * [[Elea]] * [[Eleana]] * [[Eleina]]^NÍ * [[Elektra (nafn)|Elektra]]^NÍ * [[Elena]]^NÍ * [[Elená]]^NÍ * [[Elenborg]] * [[Elenora]] * [[Elenóra]]^NÍ * [[Eleonora]]^NÍ * [[Eleónóra]]^NÍ * [[Elfa]]^NÍ * [[Elfríð]] * [[Elfur]]^NÍ * [[Elheiður]]^NÍ * [[Elika]]^NÍ * [[Elina]]^NÍ * [[Elinbjört]]^NÍ * [[Elinborg]]^NÍ * [[Elinóra]]^NÍ * [[Elinrós]]^NÍ * [[Elisabet]]^NÍ * [[Elisabeth]]^NÍ * [[Elise]] * [[Elizabet]] * [[Elizabeth]] * [[Elía (mannsnafn)|Elía]]^NÍ * [[Elíana]]^NÍ * [[Elíanna]] * [[Elíasína]]^NÍ * [[Elímunda]]^NÍ * [[Elín]]^NÍ * [[Elína]]^NÍ * [[Elíná]]^NÍ * [[Elínbet]]^NÍ * [[Elínbjörg]]^NÍ * [[Elínbjört]]^NÍ * [[Elínborg]]^NÍ * [[Elíndís]] * [[Elíngunn]] * [[Elíngunnur]]^NÍ * [[Elínheiður]]^NÍ * [[Elínora]]^NÍ * [[Elínóra]]^NÍ * [[Elínrós]]^NÍ * [[Elínveig]]^NÍ * [[Elírós]]^NÍ * [[Elís (mannsnafn)|Elís]]^NÍ * [[Elísa]]^NÍ * [[Elísabet]]^NÍ * [[Elísabeth]]^NÍ * [[Elísabjörg]]^NÍ * [[Elíveig]]^NÍ * [[Elíza]]^NÍ * [[Elízabet]] * [[Elja]] * [[Elka]]^NÍ * [[Ella]]^NÍ * [[Ellen]]^NÍ * [[Elley]]^NÍ * [[Ellisif]]^NÍ * [[Ellín]]^NÍ * [[Elly]] * [[Ellý]]^NÍ * [[Elma]]^NÍ * [[Elna]]^NÍ * [[Elsa]]^NÍ * [[Elsabet]]^NÍ * [[Elsabjörg]]^NÍ * [[Elser]]^NÍ * [[Elsie]]^NÍ * [[Elsí]]^NÍ * [[Elspa]]^NÍ * [[Elsý]]^NÍ * [[Elúlía]]^NÍ * [[Elva]]^NÍ * [[Elvi]] * [[Elvira]] * [[Elví]]^NÍ * [[Elvíra]]^NÍ * [[Elvur]]^NÍ * [[Elvý]]^NÍ * [[Elvör]]^NÍ * [[Emanúela]] * [[Embla (mannsnafn)|Embla]]^NÍ * [[Emelí]] * [[Emelía]]^NÍ * [[Emelíana]]^NÍ * [[Emelína]]^NÍ * [[Emely]] * [[Emelý]] * [[Emeralda]] * [[Emerentíana]]^NÍ * [[Emhild]] * [[Emi]] * [[Emilí]] * [[Emilía]]^NÍ * [[Emilíana]]^NÍ * [[Emilíanna]]^NÍ * [[Emilína]]^NÍ * [[Emilý]]^NÍ * [[Emma]]^NÍ * [[Emmý]] * [[Emý]]^NÍ * [[Enea]]^NÍ * [[Eneasa]]^NÍ * [[Eneka]]^NÍ * [[Engilberta]]^NÍ * [[Engilbertína]]^NÍ * [[Engilbjörg]]^NÍ * [[Engilbjört]]^NÍ * [[Engilborg]]^NÍ * [[Engilfríður]]^NÍ * [[Engilgerður]]^NÍ * [[Engilmaría]]^NÍ * [[Engilráð]]^NÍ * [[Engilrós]]^NÍ * [[Engla]]^NÍ * [[Engley]]^NÍ * [[Enika]]^NÍ * [[Eníta]] * [[Enja]]^NÍ * [[Enóla]]^NÍ * [[Enya (mannsnafn)|Enya]] * [[Epifanía]]^NÍ * [[Eres]] * [[Erica (mannsnafn)|Erica]] * [[Erika]]^NÍ * [[Erin]] * [[Erla]]^NÍ * [[Erlen]]^NÍ * [[Erlenda]]^NÍ * [[Erlendína]]^NÍ * [[Erlendsína]]^NÍ * [[Erlinda]] * [[Erlín]]^NÍ * [[Erlína]]^NÍ * [[Ermenga]]^NÍ * [[Erna]]^NÍ * [[Erykah]] * [[Esí]] * [[Esja (nafn)|Esja]]^NÍ * [[Eskja]] * [[Esmeralda]]^NÍ * [[Estel]] * [[Ester]]^NÍ * [[Esther]]^NÍ * [[Estiva]]^NÍ * [[Estífa]]^NÍ * [[Estíva]]^NÍ * [[Ethel]]^NÍ * [[Etilríður]]^NÍ * [[Etna (mannsnafn)|Etna]]^NÍ * [[Eufemia]]^NÍ * [[Eufemía]] * [[Eugenia]]^NÍ * [[Eugenía]] * [[Eulalía]]^NÍ * [[Eva (mannsnafn)|Eva]]^NÍ * [[Evelía]] * [[Evelyn]]^NÍ * [[Evey]]^NÍ * [[Evfemía]]^NÍ * [[Evgenia]]^NÍ * [[Evgenía]]^NÍ * [[Evin]] * [[Evíta]]^NÍ * [[Evlalía]]^NÍ * [[Evsebía]]^NÍ * [[Ey (mannsnafn)|Ey]]^NÍ * [[Eybjörg]]^NÍ * [[Eybjört]]^NÍ * [[Eyborg]]^NÍ * [[Eydís]]^NÍ * [[Eyð]] * [[Eyðdís]]^NÍ * [[Eyfríður]]^NÍ * [[Eygerður]]^NÍ * [[Eygló]]^NÍ * [[Eygrét]]^NÍ * [[Eyhildur]]^NÍ * [[Eyja (mannsnafn)|Eyja]]^NÍ * [[Eyjalín]]^NÍ * [[Eyjólfa]]^NÍ * [[Eyjólfína]]^NÍ * [[Eyjólflína]]^NÍ * [[Eyjólfsína]]^NÍ * [[Eyleif]]^NÍ * [[Eyleifína]]^NÍ * [[Eylín]]^NÍ * [[Eylína]]^NÍ * [[Eyrarrós (mannsnafn)|Eyrarrós]] * [[Eyríður]]^NÍ * [[Eyrós]]^NÍ * [[Eyrún]]^NÍ * [[Eyva]] * [[Eyveig]]^NÍ * [[Eyvindína]]^NÍ * [[Eyvör]]^NÍ * [[Eyþóra]]^NÍ * [[Eyþrúður]]^NÍ {{div col end}} == F == {{div col|colwidth=12em}} * [[Fanndís]]^NÍ * [[Fanney]]^NÍ * [[Fannhvít]]^NÍ * [[Fannlaug]]^NÍ * [[Fanny]]^NÍ * [[Fanný]]^NÍ * [[Febína]]^NÍ * [[Febrún]] * [[Feldís]]^NÍ * [[Fema]]^NÍ * [[Ferdína]]^NÍ * [[Fernandína]]^NÍ * [[Fides]]^NÍ * [[Filipía]]^NÍ * [[Filippa]]^NÍ * [[Filippía]]^NÍ * [[Finna]]^NÍ * [[Finnbjörg]]^NÍ * [[Finnbjörk]]^NÍ * [[Finnboga]]^NÍ * [[Finnborg]]^NÍ * [[Finndís]]^NÍ * [[Finney]]^NÍ * [[Finnfríður]]^NÍ * [[Finnlaug]]^NÍ * [[Finnrós]]^NÍ * [[Finnsína]]^NÍ * [[Finnþóra]]^NÍ * [[Fía]]^NÍ * [[Fíasól]] * [[Fídes]]^NÍ * [[Fídís]]^NÍ * [[Fífa (mannsnafn)|Fífa]]^NÍ * [[Fíóna]] * [[Fjalldís]]^NÍ * [[Fjalley]] * [[Fjara (mannsnafn)|Fjara]] * [[Fjóla]]^NÍ * [[Flosrún]]^NÍ * [[Flóra (nafn)|Flóra]] * [[Flóredína]]^NÍ * [[Flórentía]]^NÍ * [[Flórentína]]^NÍ * [[Flórída (mannsnafn)|Flórída]]^NÍ * [[Fold]] * [[Folda]]^NÍ * [[Franka]] * [[Fransiska]]^NÍ * [[Franzisca]] * [[Franziska]]^NÍ * [[Frán]]^NÍ * [[Fregn]]^NÍ * [[Freya (mannsnafn)|Freya]] * [[Freydís]]^NÍ * [[Freygerður]]^NÍ * [[Freyja (mannsnafn)|Freyja]]^NÍ * [[Freylaug]]^NÍ * [[Freyleif]]^NÍ * [[Frida]] * [[Friðbjörg]]^NÍ * [[Friðbjörk]]^NÍ * [[Friðbjört]]^NÍ * [[Friðborg]]^NÍ * [[Friðdís]]^NÍ * [[Friðdóra]]^NÍ * [[Friðey]]^NÍ * [[Friðfinna]]^NÍ * [[Friðfríður]]^NÍ * [[Friðgerður]]^NÍ * [[Friðjóna]]^NÍ * [[Friðlaug]]^NÍ * [[Friðleif]]^NÍ * [[Friðlín]]^NÍ * [[Friðlína]]^NÍ * [[Friðmey]]^NÍ * [[Friðný]]^NÍ * [[Friðrika]]^NÍ * [[Friðrikka]]^NÍ * [[Friðrós]]^NÍ * [[Friðrún]]^NÍ * [[Friðsemd]]^NÍ * [[Friðveig]]^NÍ * [[Friðvör]]^NÍ * [[Friðþóra]]^NÍ * [[Frigg (mannsnafn)|Frigg]]^NÍ * [[Fríða]]^NÍ * [[Fríður]]^NÍ * [[Frímannía]]^NÍ * [[Frostrós]] * [[Fróðný]]^NÍ * [[Frugit]]^NÍ * [[Frumrósa]]^NÍ * [[Frúgit]]^NÍ * [[Fura (mannsnafn)|Fura]]^NÍ * [[Fævý]] * [[Föld]] * [[Fönn]]^NÍ {{div col end}} == G == {{div col|colwidth=12em}} * [[Gabriela]] * [[Gabriella]] * [[Gabríela]] * [[Gabríella]] * [[Gabríerla]] * [[Gaja (mannsnafn)|Gaja]] * [[Ganna]] * [[Garbó]] * [[Garða]] * [[Gauja]] * [[Gauthildur]] * [[Gára]] * [[Gefjun (mannsnafn)|Gefjun]] * [[Gefn]] * [[Geira]] * [[Geirbjörg]] * [[Geirborg]] * [[Geirdís]] * [[Geirfinna]] * [[Geirfríður]] * [[Geirhildur]] * [[Geirína]] * [[Geirlaug]] * [[Geirlína]] * [[Geirlöð]] * [[Geirný]] * [[Geirríður]] * [[Geirrún]] * [[Geirþóra]] * [[Geirþrúður]] * [[Georgía (mannsnafn)|Georgía]] * [[Georgína]] * [[Gerða]] * [[Gerður]] * [[Gestfríður]] * [[Gestheiður]] * [[Gestína]] * [[Gestný]] * [[Gestrún]] * [[Gilla]] * [[Gillý]] * [[Gilslaug]] * [[Gissunn]] * [[Gissurína]] * [[Gía]] * [[Gígí]] * [[Gígja]] * [[Gísela]] * [[Gísella]] * [[Gísla]] * [[Gíslalína]] * [[Gíslanna]] * [[Gísley]] * [[Gíslheiður]] * [[Gíslíana]] * [[Gíslín]] * [[Gíslína]] * [[Gísllaug]] * [[Gíslný]] * [[Gíslólína]] * [[Gíslrún]] * [[Gíslunn]] * [[Gíta]] * [[Gjaflaug]] * [[Gjóska (mannsnafn)|Gjóska]] * [[Gjöll]] * [[Gleymmérei]] * [[Gloría]] * [[Gloríant]] * [[Gló]] * [[Glóa]] * [[Glóbjört]] * [[Glódís]] * [[Glóð]] * [[Glóey (nafn)|Glóey]] * [[Glóeý]] * [[Glytta (mannsnafn)|Glytta]] * [[Gná (mannsnafn)|Gná]] * [[Gnádís]] * [[Goðmunda]] * [[Gola]] * [[Gottfreða]] * [[Gottfreðlína]] * [[Góa (mannsnafn)|Góa]] * [[Gógó]] * [[Gratíana]] * [[Grein (mannsnafn)|Grein]] * [[Gret]] * [[Greta]] * [[Grethe]] * [[Grélöð]] * [[Grét]] * [[Gréta]] * [[Gríma (mannsnafn)|Gríma]] * [[Grímbjörg]] * [[Grímea]] * [[Grímey]] * [[Grímheiður]] * [[Grímhildur]] * [[Grímlaug]] * [[Gríshildur]] * [[Gró (mannsnafn)|Gró]] * [[Gróa]] * [[Grótta (mannsnafn)|Grótta]] * [[Guðanna]] * [[Guðarnleif]] * [[Guðberta]] * [[Guðbet]] * [[Guðbil]] * [[Guðbirna]] * [[Guðbjartsína]] * [[Guðbjörg]] * [[Guðbjört]] * [[Guðborg]] * [[Guðbranda]] * [[Guðbrandína]] * [[Guðdís]] * [[Guðfinna]] * [[Guðfríður]] * [[Guðjóna]] * [[Guðjónía]] * [[Guðjónína]] * [[Guðjónsína]] * [[Guðjóný]] * [[Guðlaug]] * [[Guðleif]] * [[Guðlín]] * [[Guðlína]] * [[Guðmannía]] * [[Guðmey]] * [[Guðmund]] * [[Guðmunda]] * [[Guðmundía]] * [[Guðmundína]] * [[Guðmundsína]] * [[Guðna]] * [[Guðný]] * [[Guðríður]] * [[Guðrún]] * [[Guðrúnbjörg]] * [[Guðsteina]] * [[Guðsteinn]] * [[Guðvaldína]] * [[Guðveig]] * [[Guðvina]] * [[Guja]] * [[Gulla]] * [[Gullbrá (mannsnafn)|Gullbrá]] * [[Gullveig]] * [[Gullý]] * [[Gumma]] * [[Gunilla]] * [[Gunna]] * [[Gunnarína]] * [[Gunnbjörg]] * [[Gunnbjört]] * [[Gunnborg]] * [[Gunndís]] * [[Gunndóra]] * [[Gunnella]] * [[Gunnfinna]] * [[Gunnfríður]] * [[Gunnharða]] * [[Gunnheiður]] * [[Gunnhildur]] * [[Gunnína]] * [[Gunnjóna]] * [[Gunnlaug]] * [[Gunnleif]] * [[Gunnlöð]] * [[Gunnrún]] * [[Gunnrúna]] * [[Gunnur]] * [[Gunnveig]] * [[Gunnvör]] * [[Gunný]] * [[Gunnþóra]] * [[Gunnþórunn]] * [[Guría]] * [[Gurrý]] * [[Gúa]] * [[Gúníta]] * [[Gúrí]] * [[Gústa]] * [[Gústafa]] * [[Gyða]] * [[Gyðja (mannsnafn)|Gyðja]] * [[Gyðríður]] * [[Gyríður]] * [[Gytta]] * [[Gýríður]] * [[Gæfa]] * [[Gæflaug]] {{div col end}} == H == {{div col|colwidth=12em}} * [[Hadda]] * [[Haddý]] * [[Hafalda]] * [[Hafbjörg]] * [[Hafborg]] * [[Hafdís]] * [[Hafey]] * [[Haffý]] * [[Hafliða]] * [[Hafliðína]] * [[Haflína]] * [[Hafný]] * [[Hafrós]] * [[Hafrún]] * [[Hafsól]] * [[Hafsteina]] * [[Hafþóra]] * [[Hagar (mannsnafn)|Hagar]] * [[Halla]] * [[Hallbera]] * [[Hallbjörg]] * [[Hallborg]] * [[Halldís]] * [[Halldóra]] * [[Halley]] * [[Hallfríður]] * [[Hallgerður]] * [[Hallgríma]] * [[Hallgrímína]] * [[Hallgrímsína]] * [[Hallgunnur]] * [[Hallkatla]] * [[Hallný]] * [[Hallótta]] * [[Hallrún]] * [[Hallveig]] * [[Hallvör]] * [[Hamína]] * [[Hanna]] * [[Hannah]] * [[Hannesína]] * [[Hanney]] * [[Hannína]] * [[Hannveig]] * [[Hanný]] * [[Hansa]] * [[Hansborg]] * [[Hansfríður]] * [[Hansína]] * [[Haralda]] * [[Haraldína]] * [[Haraldsína]] * [[Harða]] * [[Harley]] * [[Harne]] * [[Harpa (mannsnafn)|Harpa]] * [[Hauður]] * [[Haukrún]] * [[Hákonía]] * [[Hálfdanía]] * [[Hávarðína]] * [[Heba (mannsnafn)|Heba]] * [[Hebba]] * [[Hedda]] * [[Hedí]] * [[Heida]] * [[Heidi]] * [[Heiða]] * [[Heiðbjörg]] * [[Heiðbjörk]] * [[Heiðbjört]] * [[Heiðbrá]] * [[Heiðdís]] * [[Heiðlaug]] * [[Heiðlóa (nafn)|Heiðlóa]] * [[Heiðný]] * [[Heiðrós]] * [[Heiðrún]] * [[Heiður]] * [[Heiðveig]] * [[Heiðvíg]] * [[Heimlaug]] * [[Hekla (mannsnafn)|Hekla]] * [[Helen]] * [[Helena (mannsnafn)|Helena]] * [[Helga]] * [[Helganna]] * [[Helgey]] * [[Heli]] * [[Hella (mannsnafn)|Hella]] * [[Helma]] * [[Hendrikka]] * [[Henný]] * [[Henrietta]] * [[Henrika]] * [[Henríetta]] * [[Hera (mannsnafn)|Hera]] * [[Herbjörg]] * [[Herbjört]] * [[Herborg]] * [[Herdís]] * [[Herfríður]] * [[Hergerður]] * [[Herlaug]] * [[Hermanía]] * [[Hermannía]] * [[Hermína]] * [[Hermunda]] * [[Heró]] * [[Herríður]] * [[Hersilía]] * [[Herta]] * [[Hertha]] * [[Hervör]] * [[Herþrúður]] * [[Hild]] * [[Hilda]] * [[Hildegard]] * [[Hildibjörg]] * [[Hildigerður]] * [[Hildigunnur]] * [[Hildiríður]] * [[Hildisif]] * [[Hildís]] * [[Hildur]] * [[Hilja]] * [[Hilma]] * [[Himinbjörg]] * [[Hind]] * [[Hinrika]] * [[Hinrikka]] * [[Hippólýte]] * [[Híramía]] * [[Hjalta]] * [[Hjaltey]] * [[Hjaltína]] * [[Hjaltlína]] * [[Hjaltveig]] * [[Hjálma]] * [[Hjálmdís]] * [[Hjálmey]] * [[Hjálmfríður]] * [[Hjálmgerður]] * [[Hjálmhildur]] * [[Hjálmrós]] * [[Hjálmrún]] * [[Hjálmveig]] * [[Hjördís]] * [[Hjörfríður]] * [[Hjörleif]] * [[Hjörleifa]] * [[Hjörný]] * [[Hjörtfríður]] * [[Hjörtína]] * [[Hjörtlaug]] * [[Hjörtný]] * [[Hjörtrós]] * [[Hlaðgerður]] * [[Hleiður]] * [[Hlédís]] * [[Hlíð]] * [[Hlíf]] * [[Hlín (mannsnafn)|Hlín]] * [[Hlýja]] * [[Hlökk]] * [[Hneta (mannsnafn)|Hneta]] * [[Hofdís]] * [[Hóffý]] * [[Hófí]] * [[Hólmbjörg]] * [[Hólmdís]] * [[Hólmfríður]] * [[Hólmgerður]] * [[Hrafna]] * [[Hrafnbjört]] * [[Hrafnborg]] * [[Hrafndís]] * [[Hrafnea]] * [[Hrafney]] * [[Hrafnfífa]] * [[Hrafngerður]] * [[Hrafnheiður]] * [[Hrafnhetta]] * [[Hrafnhildur]] * [[Hrafnkatla]] * [[Hrafnlaug]] * [[Hrafnrós]] * [[Hrafnrún]] * [[Hrafnsunna]] * [[Hrafntinna (mannsnafn)|Hrafntinna]] * [[Hrafnynja]] * [[Hraundís]] * [[Hrefna (mannanafn)|Hrefna]] * [[Hreiðarsína]] * [[Hreindís]] * [[Hreingrét]] * [[Hróbjörg]] * [[Hróbjört]] * [[Hróðbjörg]] * [[Hróðný]] * [[Hrólfdís]] * [[Hróný]] * [[Hrund]] * [[Hröfn]] * [[Hrönn]] * [[Hugbjörg]] * [[Hugbjört]] * [[Hugborg]] * [[Hugbót]] * [[Hugdís]] * [[Hugljúf]] * [[Hugraun]] * [[Hugrós]] * [[Hugrún]] * [[Huld]] * [[Hulda (mannsnafn)|Hulda]] * [[Hulddís]] * [[Huldís]] * [[Huldrún]] * [[Húna]] * [[Húnbjörg]] * [[Húndís]] * [[Húngerður]] * [[Hvönn (mannsnafn)|Hvönn]] * [[Hyrna]] * [[Hyrrokkin]] * [[Hædý]] * [[Höbbý]] * [[Hödd]] * [[Högna]] * [[Hörn]] {{div col end}} == I == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ida (nafn)|Ida]] * [[Idda]] * [[Iða (mannsnafn)|Iða]] * [[Iðbjörg]] * [[Iðja]] * [[Iðunn (nafn)|Iðunn]] * [[Ilmur]] * [[Ilse]] * [[Imba]] * [[Imma]] * [[Immý]] * [[Ina]] * [[Inda]] * [[India]] * [[Indiana (mannsnafn)|Indiana]] * [[Indika]] * [[Indí (mannsnafn)|Indí]] * [[Indía]] * [[Indíana]] * [[Indíra]] * [[Indlaug]] * [[Indra]] * [[Indriðína]] * [[Indría]] * [[Indríður]] * [[Inga]] * [[Ingaló (mannsnafn)|Ingaló]] * [[Inganna]] * [[Ingdís]] * [[Ingeborg]] * [[Inger]] * [[Ingey]] * [[Ingfinna]] * [[Ingheiður]] * [[Inghildur]] * [[Ingibjörg]] * [[Ingibjört]] * [[Ingiborg]] * [[Ingifinna]] * [[Ingifríður]] * [[Ingigerður]] * [[Ingigunnur]] * [[Ingilaug]] * [[Ingileif]] * [[Ingilín]] * [[Ingilína]] * [[Ingimagn]] <!-- kvenmannsnafnið Ingimagn er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Ingimaría]] * [[Ingimunda]] * [[Ingimundína]] * [[Ingiríður]] * [[Ingirós]] * [[Ingirún]] * [[Ingisól]] * [[Ingiveig]] * [[Ingólfa]] * [[Ingólfína]] * [[Ingrid]] * [[Ingrún]] * [[Ingunn]] * [[Ingveldur]] * [[Inna (mannsnafn)|Inna]] * [[Irena]] * [[Irene]] * [[Irja]] * [[Irma]] * [[Irmelín]] * [[Irmý]] * [[Irpa]] * [[Isabel]] * [[Isabella]] * [[Isadora]] * [[Isidora]] * [[Ivy]] * [[Ivý]] {{div col end}} == Í == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ída]] * [[Íena]] * [[Ílena]] * [[Íma]] * [[Ína]] * [[Ínes]] * [[Ír]] * [[Íren]] * [[Írena]] * [[Íris]] * [[Írunn]] * [[Ísabel]] * [[Ísabella]] * [[Ísadóra]] * [[Ísafold (mannsnafn)|Ísafold]] * [[Ísaka]] * [[Ísakína]] * [[Ísalind]] * [[Ísalína]] * [[Ísbjörg]] * [[Ísbjört]] * [[Ísbrá]] * [[Ísdís]] * [[Ísdögg]] * [[Íselín]] * [[Ísey]] * [[Ísfjörð]] * [[Ísfold]] * [[Ísgerður]] * [[Íshildur]] * [[Ísidóra]] * [[Ísis (mannsnafn)|Ísis]] * [[Íslaug]] * [[Ísleif]] * [[Íslilja]] * [[Ísmey]] * [[Ísobel]] * [[Ísold]] * [[Ísól]] * [[Ísrún]] * [[Íssól]] * [[Ísveig]] * [[Ísvöld]] * [[Ítalía (mannsnafn)|Ítalía]] * [[Íunn]] * [[Íva]] * [[Ívalú]] * [[Ívana]] * [[Ívarlína]] * [[Íviðja]] * [[Ívör]] {{div col end}} == J == {{div col|colwidth=12em}} * [[Jael]] * [[Jafeta]] * [[Jafetína]] * [[Jakey]] * [[Jakobea]] * [[Jakobía]] * [[Jakobína]] * [[Jakóba]] * [[Jana]] * [[Jane]] * [[Janetta]] * [[Janey]] * [[Jannika]] * [[Jara]] * [[Jarðþrúður]] * [[Jarla]] * [[Jarún]] * [[Jarþrúður]] * [[Jasína]] * [[Jasmin]] * [[Jasmine]] * [[Jasmín]] * [[Járnbrá]] * [[Járnfríður]] * [[Járngerður]] * [[Járnþrúður]] * [[Jeanne]] * [[Jelbjörg]] * [[Jenetta]] * [[Jenna]] * [[Jenney]] * [[Jenny]] * [[Jenný]] * [[Jensa]] * [[Jensey]] * [[Jensína]] * [[Jessý]] * [[Jonna]] * [[Jonný]] * [[Josefina]] * [[Josephine]] * [[Jovina]] * [[Jóa]] * [[Jóanna]] * [[Jóbjörg]] * [[Jóda]] * [[Jódís]] * [[Jóelína]] * [[Jóey]] * [[Jófinna]] * [[Jófríður]] * [[Jóga (mannsnafn)|Jóga]] * [[Jóhanna]] * [[Jóhanndína]] * [[Jóhannesína]] * [[Jóheiður]] * [[Jólín]] * [[Jóna]] * [[Jónanna]] * [[Jónasa]] * [[Jónasína]] * [[Jónassína]] * [[Jónatanía]] * [[Jónbjörg]] * [[Jónbjört]] * [[Jónborg]] * [[Jóndís]] * [[Jóndóra]] * [[Jónea]] * [[Jónesa]] * [[Jóney]] * [[Jónfríður]] * [[Jóngerð]] * [[Jóngerður]] * [[Jónheiður]] * [[Jónhildur]] * [[Jóninna]] * [[Jóní]] * [[Jónía (mannsnafn)|Jónía]] * [[Jónída]] * [[Jónína]] * [[Jónlína]] * [[Jónný]] * [[Jónsína]] * [[Jónunna]] * [[Jónveig]] * [[Jóný]] * [[Jóra]] * [[Jóreiður]] * [[Jóríður]] * [[Jórlaug]] * [[Jórunn]] * [[Jósabet]] * [[Jósabína]] * [[Jósebína]] * [[Jósefa]] * [[Jósefín]] * [[Jósefína]] * [[Jósevæn]] * [[Jósíana]] * [[Judit]] * [[Judith]] * [[Julia]] * [[Júdea]] * [[Júdit]] * [[Júlí (mannsnafn)|Júlí]] * [[Júlía]] * [[Júlíana]] * [[Júlíanna]] * [[Júlíetta]] * [[Júlíhuld]] * [[Júlína]] * [[Júlírós]] * [[Júna]] * [[Júní (mannsnafn)|Júní]] * [[Júnía]] * [[Júníana]] * [[Jústa]] * [[Jökla (mannsnafn)|Jökla]] * [[Jökulrós]] * [[Jörgína]] * [[Jörína]] * [[Jörundína]] {{div col end}} == K == {{div col|colwidth=12em}} * [[Kaðlín]] * [[Kaia]] * [[Kaija]] * [[Kaía]] * [[Kaja]] * [[Kala]] * [[Kalla]] * [[Kalmara]] * [[Kamilla]] * [[Kamí]] * [[Kamma]] * [[Kapitola]] * [[Kapitóla]] * [[Kapítóla (mannsnafn)|Kapítóla]] * [[Kara]] * [[Karen]] * [[Karin]] * [[Karitas]] * [[Karí]] * [[Karín]] * [[Karína]] * [[Karítas]] * [[Karla]] * [[Karlinna]] * [[Karlína]] * [[Karlotta]] * [[Karlynja]] * [[Karlý]] * [[Karma (mannsnafn)|Karma]] * [[Karmen]] * [[Karna]] * [[Karol]] * [[Karolína]] * [[Karó]] * [[Karólín]] * [[Karólína]] * [[Karún]] * [[Kassandra (mannsnafn)|Kassandra]] * [[Kat (mannsnafn)|Kat]] * [[Kata]] * [[Katarína]] * [[Kateri]] * [[Katerína]] * [[Katharina]] * [[Kathinka]] * [[Katinka]] * [[Katla (mannsnafn)|Katla]] * [[Katra]] * [[Katrín]] * [[Katrína]] * [[Katý]] * [[Kaya]] * [[Kára]] * [[Kárí]] * [[Kellý]] * [[Kendra]] * [[Kenya (mannsnafn)|Kenya]] * [[Ketilbjörg]] * [[Ketilfríður]] * [[Ketilríður]] * [[Kiddý]] * [[Kikka]] * [[Kilja (mannsnafn)|Kilja]] * [[Kira (mannsnafn)|Kira]] * [[Kirsten]] * [[Kirstín]] * [[Kittý]] * [[Kía]] * [[Kíra]] * [[Kjalvör]] * [[Kjartanía]] * [[Kjartína]] * [[Kjerdís]] * [[Kjölvör]] * [[Kjördís]] * [[Klara]] * [[Klaría]] * [[Kládía]] * [[Kládína]] * [[Klálína]] * [[Klásína]] * [[Klemensína]] * [[Klementína]] * [[Kleópatra (mannsnafn)|Kleópatra]] * [[Klöpp (mannsnafn)|Klöpp]] * [[Kneif]] * [[Kolbjörg]] * [[Kolbrá]] * [[Kolbrún]] * [[Koldís]] * [[Kolfinna]] * [[Kolfreyja]] * [[Kolgríma]] * [[Kolka]] * [[Kolþerna (mannsnafn)|Kolþerna]] * [[Kona (mannsnafn)|Kona]] * [[Konkordía]] * [[Konný]] * [[Konráðína]] * [[Konráðsína]] * [[Konstantía (mannsnafn)|Konstantía]] * [[Konstantína]] * [[Korka]] * [[Kormlöð]] * [[Kornelía]] * [[Kortrún]] * [[Kóbra]] * [[Kókó]] * [[Kráka (mannsnafn)|Kráka]] * [[Krista]] * [[Kristbjörg]] * [[Kristborg]] * [[Kristdís]] * [[Kristel]] * [[Kristensa]] * [[Kristey]] * [[Kristfinna]] * [[Kristfríður]] * [[Kristgerður]] * [[Kristin]] * [[Kristine]] * [[Kristinna]] * [[Kristíana]] * [[Kristíanna]] * [[Kristín]] * [[Kristína]] * [[Kristínbjörg]] * [[Kristjana]] * [[Kristjána]] * [[Kristjánína]] * [[Kristjánsína]] * [[Kristjóna]] * [[Kristjúlía]] * [[Kristlaug]] * [[Kristlind]] * [[Kristlín]] * [[Kristmannía]] * [[Kristmey]] * [[Kristmunda]] * [[Kristmundína]] * [[Kristný]] * [[Kristólín]] * [[Kristólína]] * [[Kristrós]] * [[Kristrún]] * [[Kristveig]] * [[Kristvina]] * [[Kristý]] * [[Kristþóra]] * [[Kría (mannsnafn)|Kría]] * [[Krumma]] * [[Kvenborg]] * [[Kvika (mannsnafn)|Kvika]] * [[Kýrunn]] * [[Kýrunnur]] * [[Kæja]] {{div col end}} == L == {{div col|colwidth=12em}} * [[Laila]] * [[Laíla]] * [[Lalía]] * [[Lalíla]] * [[Lana]] * [[Lara]] * [[Larsína]] * [[Laufey (mannsnafn)|Laufey]] * [[Laufheiður]] * [[Laufhildur]] * [[Lauga]] * [[Laugey]] * [[Laugheiður]] * [[Lazaríana]] * [[Lán (mannsnafn)|Lán]] * [[Lára]] * [[Lárensía]] * [[Lárensína]] * [[Lárentía]] * [[Lárentína]] * [[Lárenzína]] * [[Láretta]] * [[Lárey]] * [[Lárusína]] * [[Lea]] * [[Leifey]] * [[Leikný]] * [[Leila]] * [[Lein]] * [[Lella]] * [[Lena]] * [[Leona]] * [[Leonía]] * [[Leonóra]] * [[Leopoldína]] * [[Leógerður]] * [[Leóna]] * [[Leónóra]] * [[Lexí]] * [[Leya]] * [[Leyla]] * [[Leynd]] * [[Liisa]] * [[Lilith (mannsnafn)|Lilith]] * [[Lilja (mannsnafn)|Lilja]] * [[Liljan]] * [[Liljá]] * [[Liljurós]] * [[Liljurósa]] * [[Lill]] * [[Lilla]] * [[Lilley]] * [[Lillian]] * [[Lillín]] * [[Lilly]] * [[Lillý]] * [[Lillýana]] * [[Lily]] * [[Lilý]] * [[Lind]] * [[Linda]] * [[Linddís]] * [[Lindey]] * [[Lindís]] * [[Lingný]] * [[Linnea]] * [[Lisbet]] * [[Lisbeth]] * [[Lissie]] * [[Lissý]] * [[List (mannsnafn)|List]] * [[Listalín]] * [[Liv]] * [[Líana]] * [[Líba]] * [[Líf (mannsnafn)|Líf]] * [[Lífdís]] * [[Lílú]] * [[Lílý]] * [[Lín (mannsnafn)|Lín]] * [[Lína (mannsnafn)|Lína]] * [[Línanna]] * [[Línbjörg]] * [[Líndís]] * [[Líneik]] * [[Líney]] * [[Línhildur]] * [[Lísa]] * [[Lísabet]] * [[Lísandra]] * [[Lísbet]] * [[Lísebet]] * [[Lísibet]] * [[Lív]] * [[Ljóney]] * [[Ljósbera]] * [[Ljósbjörg]] * [[Ljósbjört]] * [[Ljósborg]] * [[Ljósbrá]] * [[Ljósunn]] * [[Ljósynja]] * [[Ljót (mannsnafn)|Ljót]] * [[Ljótunn]] * [[Ljúfa]] * [[Lofn (mannsnafn)|Lofn]] * [[Lofnheiður]] * [[Loftey]] * [[Loftfríður]] * [[Lofthildur]] * [[Lofthæna]] * [[Loftrún]] * [[Loftsína]] * [[Loftveig]] * [[Logey]] * [[Lokbrá (mannsnafn)|Lokbrá]] * [[Loreley]] * [[Lotta]] * [[Louisa]] * [[Lousie]] * [[Love]] * [[Lovise]] * [[Lovísa]] * [[Lóa (mannsnafn)|Lóa]] * [[Lóla (mannsnafn)|Lóla]] * [[Lóley]] * [[Lóreley]] * [[Lórey]] * [[Lórý]] * [[Lucia]] * [[Lucía]] * [[Lucinda]] * [[Lucy]] * [[Lukka]] * [[Luna]] * [[Lundfríður]] * [[Lussía]] * [[Lúcinda]] * [[Lúcía]] * [[Lúðvíka]] * [[Lúísa]] * [[Lúlla]] * [[Lúlley]] * [[Lúna]] * [[Lúsinda]] * [[Lúsía]] * [[Lúvísa]] * [[Lydia]] * [[Lydía]] * [[Lynd]] * [[Lyngheiður]] * [[Lyngný]] * [[Lýdía (nafn)|Lýdía]] * [[Lýðgerður]] * [[Lýra]] * [[Læla]] {{div col end}} == M == {{div col|colwidth=12em}} * [[Maddý]] * [[Magda]] * [[Magdalena]] * [[Magðalena]] * [[Magga]] * [[Maggey]] * [[Maggí]] * [[Maggý]] * [[Magna]] * [[Magnalín]] * [[Magnbjörg]] * [[Magndís]] * [[Magnea]] * [[Magnelja]] * [[Magnes]] * [[Magney]] * [[Magnfríður]] * [[Magnheiður]] * [[Magnhildur]] * [[Magnía]] * [[Magnína]] * [[Magnlaug]] * [[Magnólía]] * [[Magnúsa]] * [[Magnúsína]] * [[Magnússína]] * [[Magný]] * [[Magnþóra]] * [[Maia]] * [[Maía]] * [[Maídís]] * [[Maísól]] * [[Maj]] * [[Maja]] * [[Majendína]] * [[Majna]] * [[Maken]] * [[Malen]] * [[Malena]] * [[Malene]] * [[Malika]] * [[Malin]] * [[Malía]] * [[Malín]] * [[Malína]] * [[Malla]] * [[Manasína]] * [[Manda]] * [[Manley]] * [[Manuela]] * [[Manúela]] * [[Manúella]] * [[Mara]] * [[Mardís]] * [[Mardöll]] * [[Marel (mannsnafn)|Marel]] * [[Marela]] * [[Marella]] * [[Maren (mannsnafn)|Maren]] * [[Marey]] * [[Marfríður]] * [[Margaret]] * [[Margit]] * [[Margot]] * [[Margret]] * [[Margrét]] * [[Margrjet]] * [[Margunnur]] * [[Marheiður]] * [[Maria]] * [[Marianne (mannsnafn)|Marianne]] * [[Marie]] * [[Marikó]] * [[Marin]] * [[Marinella]] * [[Marion]] * [[Mariska]] * [[Marit]] * [[Marí]] * [[María (mannsnafn)|María]] * [[Maríabet]] * [[Maríam]] * [[Marían]] * [[Maríana]] * [[Maríanna]] * [[Maríel]] * [[Maríella]] * [[Maríjón]] * [[Maríkó]] * [[Marín]] * [[Marína]] * [[Marínella]] * [[Maríon]] * [[Marís]] * [[Marísa]] * [[Marísól]] * [[Marít]] * [[Maríuerla (nafn)|Maríuerla]] * [[Marja]] * [[Marjasína]] * [[Markrún]] * [[Markúsína]] * [[Marla]] * [[Marlaug]] * [[Marlena]] * [[Marlín]] * [[Marlís]] * [[Marólína]] * [[Marsa]] * [[Marselía]] * [[Marselín]] * [[Marselína]] * [[Marsibil]] * [[Marsilía]] * [[Marsilína]] * [[Marsý]] * [[Marta]] * [[Martha]] * [[Martía]] * [[Martína]] * [[Marveig]] * [[Mary]] * [[Marý]] * [[Marzibil]] * [[Mathilda]] * [[Matilda]] * [[Matta]] * [[Mattea]] * [[Matthea]] * [[Matthilda]] * [[Matthildur]] * [[Matthía]] * [[Mattíana]] * [[Mattína]] * [[Mattý]] * [[Maxima]] * [[May]] * [[Maya (mannsnafn)|Maya]] * [[Mábil]] * [[Málfríð]] * [[Málfríður]] * [[Málhildur]] * [[Málmfríður]] * [[Mánadís]] * [[Mánarós]] * [[Máney]] * [[Mára]] * [[Márey]] * [[Meda]] * [[Medea]] * [[Medónía]] * [[Mekkin]] * [[Mekkín]] * [[Mekkína]] * [[Melinda]] * [[Melissa]] * [[Melía]] * [[Melkjörína]] * [[Melkorka]] * [[Melódía (mannsnafn)|Melódía]] * [[Melrós]] * [[Menja]] * [[Mensalderína]] * [[Merkel]] * [[Meryem]] * [[Messíana]] * [[Metónía]] * [[Metta]] * [[Mey]] * [[Meyja]] * [[Michell]] * [[Mikaela]] * [[Mikaelína]] * [[Mikelína]] * [[Mikkalín]] * [[Mikkalína]] * [[Milda]] * [[Mildfríður]] * [[Mildiríður]] * [[Mildríður]] * [[Milla]] * [[Millý]] * [[Minerva (mannsnafn)|Minerva]] * [[Minna]] * [[Minney]] * [[Minnie]] * [[Minning]] * [[Minny]] * [[Minný]] * [[Miriam]] * [[Mirja]] * [[Mirjam]] * [[Mirra]] * [[Mist]] * [[Mía]] * [[Míkah]] * [[Míla (mannsnafn)|Míla]] * [[Mímósa (mannsnafn)|Mímósa]] * [[Mínerva (nafn)|Mínerva]] * [[Míra]] * [[Míranda]] * [[Mírey]] * [[Míríel]] * [[Mítra]] * [[Mjaðveig]] * [[Mjalldís]] * [[Mjallfríð]] * [[Mjallhvít (mannsnafn)|Mjallhvít]] * [[Mjöll]] * [[Mona]] * [[Monika]] * [[Moon]] * [[Morgunsól]] * [[Mortína]] * [[Móa]] * [[Módís]] * [[Móeiður]] * [[Móey]] * [[Móheiður]] * [[Móna]] * [[Mónika]] * [[Móníka]] * [[Móra]] * [[Munda]] * [[Mundheiður]] * [[Mundhildur]] * [[Mundíana]] * [[Mundína]] * [[Munnveig]] * [[Mylla]] * [[Myríam]] * [[Myrk (mannsnafn)|Myrk]] * [[Myrkey]] * [[Myrkrún]] * [[Myrkva]] * [[Myrra (mannsnafn)|Myrra]] * [[Mýr]] * [[Mýra]] * [[Mýrdalína]] * [[Mýrún]] * [[Mæja]] * [[Mæva]] * [[Mörk (mannsnafn)|Mörk]] {{div col end}} == N == {{div col|colwidth=12em}} * [[Nadia]] * [[Nadía]] * [[Nadja]] * [[Nahemía]] * [[Nahómi]] * [[Nala]] * [[Nana]] * [[Nancy (mannsnafn)|Nancy]] * [[Naní]] * [[Nanna]] * [[Nannvör]] * [[Nanný]] * [[Nansý]] * [[Naomí]] * [[Naómí]] * [[Nara]] * [[Naranja]] * [[Narfey]] * [[Narfína]] * [[Natalie]] * [[Natalí]] * [[Natalía]] * [[Natasha]] * [[Natasja]] * [[Nathalia]] * [[Nathalía]] * [[Náð]] * [[Náttey]] * [[Náttfríður]] * [[Náttrós]] * [[Náttrún]] * [[Náttsól]] * [[Náttúra (mannsnafn)|Náttúra]] * [[Nella]] * [[Nellý]] * [[Nenna]] * [[Neríður]] * [[Nicole]] * [[Niðbjörg]] * [[Nift]] * [[Nikhildur]] * [[Nikíta]] * [[Nikoletta]] * [[Nikólína]] * [[Nikulína]] * [[Ninja (mannsnafn)|Ninja]] * [[Ninna]] * [[Níelsa]] * [[Níelsína]] * [[Nína]] * [[Níní]] * [[Nísa]] * [[Njála (mannsnafn)|Njála]] * [[Njóla (nafn)|Njóla]] * [[Nora]] * [[Norma]] * [[Nóa]] * [[Nóla]] * [[Nóra]] * [[Nótt (mannsnafn)|Nótt]] * [[Númína]] * [[Núra]] * [[Nýbjörg]] * [[Nýdönsk (mannsnafn)|Nýdönsk]] * [[Nönn]] {{div col end}} == O == {{div col|colwidth=12em}} * [[Obba]] * [[Octavia]] * [[Oda]] * [[Odda]] * [[Oddbjörg]] * [[Oddey]] * [[Oddfreyja]] * [[Oddfríður]] * [[Oddgerður]] * [[Oddhildur]] * [[Oddíða]] * [[Oddlaug]] * [[Oddleif]] * [[Oddlína]] * [[Oddný]] * [[Oddrós]] * [[Oddrún]] * [[Oddveig]] * [[Oddvör]] * [[Oktavía]] * [[Oktavíana]] * [[Októína]] * [[Októlína]] * [[Októvía]] * [[Októvína]] * [[Olga]] * [[Olgeirína]] * [[Olivia]] * [[Olivía]] * [[Ollý]] * [[Opía]] * [[Ora (mannsnafn)|Ora]] * [[Orka (mannsnafn)|Orka]] * [[Ormheiður]] * [[Ormhildur]] * [[Orný]] * [[Otkatla]] * [[Otta]] * [[Ottavía]] * [[Ottóvía]] {{div col end}} == Ó == {{div col|colwidth=12em}} * [[Óda]] * [[Óðný]] * [[Ófelía]] * [[Óla]] * [[Ólafía]] * [[Ólafína]] * [[Ólavía]] * [[Ólivía]] * [[Ólína]] * [[Ólöf]] * [[Ósa]] * [[Óshildur]] * [[Ósk]] * [[Ósklín]] * [[Ótilía]] * [[Ótta]] * [[Óvidía]] * [[Óvída]] * [[Óvíða]] * [[Óvína]] {{div col end}} == P == {{div col|colwidth=12em}} * [[Palla]] * [[Palma (mannsnafn)|Palma]] * [[Pamela]] * [[Panpan]] * [[Paradís (mannsnafn)|Paradís]] * [[París (mannsnafn)|París]] * [[Patricia]] * [[Patrisía]] * [[Pála]] * [[Pálalma]] * [[Páldís]] * [[Páley]] * [[Pálfríður]] * [[Pálhanna]] * [[Pálheiður]] * [[Pálhildur]] * [[Pálín]] * [[Pálína]] * [[Pálma]] * [[Pálmey]] * [[Pálmfríður]] * [[Pálmía]] * [[Pálmína]] * [[Pálnía]] * [[Pálný]] * [[Pálrún]] * [[Perla (mannsnafn)|Perla]] * [[Perúndína]] * [[Peta]] * [[Petólína]] * [[Petra]] * [[Petrea]] * [[Petriella]] * [[Petría]] * [[Petríana]] * [[Petrín]] * [[Petrína]] * [[Petronella]] * [[Petrónella]] * [[Petrós]] * [[Petrún]] * [[Petrúnella]] * [[Petúlína]] * [[Pétrína]] * [[Pétrós]] * [[Pétrún]] * [[Péturína]] * [[Péturlína]] * [[Pia]] * [[Pía]] * [[Polly]] * [[Pollý]] * [[Pomóna (mannsnafn)|Pomóna]] * [[Pontisíana]] * [[Potentiana]] * [[Pría]] {{div col end}} == Q == {{div col|colwidth=12em}} {{div col end}} == R == {{div col|colwidth=12em}} * [[Rafney]] * [[Rafnfríður]] * [[Rafnhildur]] * [[Raggý]] * [[Ragna]] * [[Ragnbjörg]] * [[Ragndís]] * [[Ragney]] * [[Ragnfríður]] * [[Ragnheiður]] * [[Ragnhildur]] * [[Ragný]] * [[Rakel]] * [[Ramóna]] * [[Randalín]] * [[Randeiður]] * [[Randfríður]] * [[Randheiður]] * [[Randí]] * [[Randíð]] * [[Randíður]] * [[Randveig]] * [[Randý]] * [[Ranka]] * [[Rannva]] * [[Rannveig]] * [[Rasmusína]] * [[Rayna]] * [[Ráðhildur]] * [[Rán (mannsnafn)|Rán]] * [[Rea]] * [[Rebekka]] * [[Reginbjörg]] * [[Regína (mannsnafn)|Regína]] * [[Rei]] * [[Rein]] * [[Renata]] * [[Reyla]] * [[Reyn]] * [[Reyndís]] * [[Reynheiður]] * [[Reynhildur]] * [[Rikka]] * [[Ripley]] * [[Rita (mannsnafn)|Rita]] * [[Ríkey (mannsnafn)|Ríkey]] * [[Rín (mannsnafn)|Rín]] * [[Rína]] * [[Ríta]] * [[Rjúpa (mannsnafn)|Rjúpa]] * [[Roj]] * [[Ronja]] * [[Rorí]] * [[Rose]] * [[Rosemarie]] * [[Roxanna]] * [[Róberta]] * [[Róbjörg]] * [[Róm (mannsnafn)|Róm]] * [[Róma]] * [[Rómana]] * [[Rómanía]] * [[Rós (mannsnafn)|Rós]] * [[Rósa]] * [[Rósalilja]] * [[Rósalind]] * [[Rósalinda]] * [[Rósalía]] * [[Rósalín]] * [[Rósamund]] * [[Rósamunda]] * [[Rósanna]] * [[Rósbjörg]] * [[Rósborg]] * [[Róselía]] * [[Róselína]] * [[Rósella]] * [[Rósey]] * [[Rósfríð]] * [[Rósfríður]] * [[Róshildur]] * [[Rósinbjörg]] * [[Rósinda]] * [[Rósinkar]] <!-- kvenmannsnafnið Rósinkar er í Nöfnum Íslendinga eftir Guðrún Kvaran --> * [[Rósinkara]] * [[Rósinkransa]] * [[Rósinlilja]] * [[Rósída]] * [[Róska (mannsnafn)|Róska]] * [[Róslaug]] * [[Róslind]] * [[Róslinda]] * [[Róslín]] * [[Rósmary]] * [[Rósmarý]] * [[Rósmunda]] * [[Rósný]] * [[Rósrún]] * [[Rósveldur]] * [[Rósý]] * [[Runhildur]] * [[Runný]] * [[Runólfína]] * [[Rut]] * [[Ruth]] * [[Rúbý]] * [[Rún]] * [[Rúna]] * [[Rúndís]] * [[Rúnel]] * [[Rúnhildur]] * [[Rúnveldur]] * [[Rúrí (mannsnafn)|Rúrí]] * [[Rúrý]] * [[Röfn]] * [[Rögn]] * [[Rögnvaldína]] * [[Rökkurdís]] * [[Rökkva]] * [[Röskva]] {{div col end}} == S == {{div col|colwidth=12em}} * [[Saara]] * [[Sabína]] * [[Sabrína]] * [[Safíra]] * [[Saga (mannsnafn)|Saga]] * [[Sakaría]] * [[Sakra]] * [[Sakura]] * [[Salbjörg]] * [[Saldís]] * [[Salgerður]] * [[Salín]] * [[Salína]] * [[Salka]] * [[Salla]] * [[Salma]] * [[Salmagnía]] * [[Salmanía]] * [[Salný]] * [[Salome]] * [[Salomína]] * [[Salóme]] * [[Salrós]] * [[Salvía]] * [[Salvör]] * [[Samúela]] * [[Samúelína]] * [[Samúlína]] * [[Sandra]] * [[Sanna]] * [[Sanný]] * [[Santía]] * [[Sara]] * [[Sarah]] * [[Sarína]] * [[Saxfríður]] * [[Sál (mannsnafn)|Sál]] * [[Seba]] * [[Sefanía]] * [[Selena (mannsnafn)|Selena]] * [[Selina]] * [[Selja (mannsnafn)|Selja]] * [[Selka]] * [[Selma]] * [[Selmdís]] * [[Senía]] * [[Septemborg]] * [[Septimius]] * [[Septíma]] * [[Septína]] * [[Sera]] * [[Serena]] * [[Seselía]] * [[Sesilía]] * [[Sesselía]] * [[Sesselja]] * [[Sessilía]] * [[Severína]] * [[Shirley]] * [[Siddý]] * [[Sif (mannsnafn)|Sif]] * [[Sigbjörg]] * [[Sigbjört]] * [[Sigborg]] * [[Sigdís]] * [[Sigdóra]] * [[Sigfinna]] * [[Sigfríð]] * [[Sigfríður]] * [[Sigfúsína]] * [[Sigga]] * [[Siggerður]] * [[Siglinn]] * [[Sigmunda]] * [[Sigmundína]] * [[Signa (mannsnafn)|Signa]] * [[Signhild]] * [[Signhildur]] * [[Signý]] * [[Sigrid]] * [[Sigríður]] * [[Sigrík]] * [[Sigrún]] * [[Sigrúnhildur]] * [[Sigtryggvína]] * [[Sigurást]] * [[Sigurásta]] * [[Sigurbára]] * [[Sigurbirna]] * [[Sigurbjörg]] * [[Sigurbjört]] * [[Sigurborg]] * [[Sigurdís]] * [[Sigurdóra]] * [[Sigurdríf]] * [[Sigurdrífa]] * [[Sigurða]] * [[Sigurðína]] * [[Sigurey]] * [[Sigurfinna]] * [[Sigurfjóla]] * [[Sigurfljóð]] * [[Sigurfríð]] * [[Sigurgeira]] * [[Sigurgyða]] * [[Sigurhanna]] * [[Sigurhelga]] * [[Sigurhildur]] * [[Sigurína]] * [[Sigurjóa]] * [[Sigurjóna]] * [[Sigurlaug]] * [[Sigurleif]] * [[Sigurlilja]] * [[Sigurlinn]] * [[Sigurlín]] * [[Sigurlína]] * [[Sigurlöð]] * [[Sigurmey]] * [[Sigurmunda]] * [[Sigurnanna]] * [[Sigurný]] * [[Sigurósk]] * [[Sigurpála]] * [[Sigurpálína]] * [[Sigurragna]] * [[Sigurrós]] * [[Sigurrósa]] * [[Sigurrún]] * [[Sigursteina]] * [[Sigurunn]] * [[Sigurvaldína]] * [[Sigurvaldís]] * [[Sigurvarðína]] * [[Sigurveig]] * [[Sigurvina]] * [[Sigurþóra]] * [[Sigurþórunn]] * [[Sigvalda]] * [[Sigvaldína]] * [[Sigvarðína]] * [[Sigvöld]] * [[Sigyn (mannsnafn)|Sigyn]] * [[Sigþóra]] * [[Sigþrúður]] * [[Silfa]] * [[Silfá]] * [[Silfra (mannsnafn)|Silfra]] * [[Silfrún]] * [[Silfur (mannsnafn)|Silfur]] * [[Silja]] * [[Silka]] * [[Silkisif]] * [[Silla]] * [[Silley]] * [[Silpha]] * [[Silva]] * [[Silvana]] * [[Silvía]] * [[Sirí]] * [[Sirra]] * [[Sirrey]] * [[Sirrí]] * [[Sirrý]] * [[Sisa]] * [[Sissa]] * [[Siv]] * [[Sivía]] * [[Sía (mannsnafn)|Sía]] * [[Símona]] * [[Símonika]] * [[Símonía]] * [[Símonína]] * [[Sína]] * [[Sísí]] * [[Sísý]] * [[Síta]] * [[Sjana]] * [[Sjóborg]] * [[Sjöfn (mannanafn)|Sjöfn]] * [[Skaði (mannsnafn)|Skaði]] * [[Skafta]] * [[Skarlotta]] * [[Skarpheiður]] * [[Skjaldmey]] * [[Skólastíka]] * [[Skugga]] * [[Skuld (mannsnafn)|Skuld]] * [[Skúa]] * [[Skúla]] * [[Skúlína]] * [[Smíta]] * [[Snekkja]] * [[Snjáfríður]] * [[Snjáka]] * [[Snjálaug]] * [[Snjófríð]] * [[Snjófríður]] * [[Snjólaug]] * [[Snorra]] * [[Snót]] * [[Snæbirna]] * [[Snæbjörg]] * [[Snæbjört]] * [[Snæborg]] * [[Snæbrá]] * [[Snædís]] * [[Snæfríð]] * [[Snæfríður]] * [[Snælaug]] * [[Snærós]] * [[Snærún]] * [[Snæsól]] * [[Soffía]] * [[Soffý]] * [[Sofia]] * [[Sofie]] * [[Sofía (mannsnafn)|Sofía]] * [[Solveig]] * [[Sonja]] * [[Sonný]] * [[Sophia]] * [[Sophie]] * [[Sófía (mannsnafn)|Sófía]] * [[Sófonía]] * [[Sól (mannsnafn)|Sól]] * [[Sóla]] * [[Sólbjörg]] * [[Sólbjört]] * [[Sólborg]] * [[Sólbrá]] * [[Sólbráð]] * [[Sólbrún]] * [[Sóldís]] * [[Sóldögg (mannsnafn)|Sóldögg]] * [[Sóley (mannsnafn)|Sóley]] * [[Sólfríður]] * [[Sólgerður]] * [[Sólheiður]] * [[Sólhild]] * [[Sólhildur]] * [[Sólín]] * [[Sólkatla]] * [[Sóllilja]] * [[Sóllín]] * [[Sólný]] * [[Sólrós]] * [[Sólrún]] * [[Sólskríkja (mannsnafn)|Sólskríkja]] * [[Sólveig]] * [[Sólvör]] * [[Sónata (mannsnafn)|Sónata]] * [[Star (mannsnafn)|Star]] * [[Stasía]] * [[Stefana]] * [[Stefanía]] * [[Stefánný]] * [[Steina (nafn)|Steina]] * [[Steinbjörg]] * [[Steinborg]] * [[Steindís]] * [[Steindóra]] * [[Steiney]] * [[Steinfríður]] * [[Steingerður]] * [[Steinhildur]] * [[Steinína]] * [[Steinka]] * [[Steinlaug]] * [[Steinný]] * [[Steinríður]] * [[Steinrós]] * [[Steinrún]] * [[Steinsa]] * [[Steinunn]] * [[Steinvör]] * [[Steinþóra]] * [[Steinþórunn]] * [[Stella]] * [[Sterling]] * [[Stinne]] * [[Stígheiður]] * [[Stígrún]] * [[Stína]] * [[Stjarna (mannsnafn)|Stjarna]] * [[Stjarney]] * [[Stormey]] * [[Strympa (mannsnafn)|Strympa]] * [[Sturlína]] * [[Styrgerður]] * [[Sumarlaus]] * [[Sumarlilja]] * [[Sumarlín]] * [[Sumarlína]] * [[Sumarrós]] * [[Sunna]] * [[Sunnefa]] * [[Sunneva]] * [[Sunney]] * [[Sunniva]] * [[Sunníva]] * [[Susan]] * [[Susie]] * [[Súla (mannsnafn)|Súla]] * [[Súlamít]] * [[Súlíma]] * [[Súsan]] * [[Súsanna]] * [[Svafa]] * [[Svala (mannsnafn)|Svala]] * [[Svalrún]] * [[Svana]] * [[Svanbjörg]] * [[Svanbjört]] * [[Svanborg]] * [[Svandís]] * [[Svaney]] * [[Svanfríð]] * [[Svanfríður]] * [[Svanheiður]] * [[Svanhild]] * [[Svanhildur]] * [[Svanhvít]] * [[Svanlaug]] * [[Svanrós]] * [[Svanrún]] * [[Svaný]] * [[Svanþrúður]] * [[Svava]] * [[Svea]] * [[Sveina]] * [[Sveinbirna]] * [[Sveinbjörg]] * [[Sveinborg]] * [[Sveindís]] * [[Sveiney]] * [[Sveinfríður]] * [[Sveingerður]] * [[Sveinhildur]] * [[Sveininna]] * [[Sveinína]] * [[Sveinjóna]] * [[Sveinlaug]] * [[Sveinrós]] * [[Sveinrún]] * [[Sveinsína]] * [[Sveinveig]] * [[Sveiný]] * [[Svendís]] * [[Svenna]] * [[Sverrey]] * [[Sverrína]] * [[Svía]] * [[Svíalín]] * [[Sylgja]] * [[Sylva]] * [[Sylvia]] * [[Sylvía]] * [[Sylvör]] * [[Systa]] * [[Sýrný]] * [[Sýta]] * [[Sæbjörg]] * [[Sæbjört]] * [[Sæborg]] * [[Sæbrá]] * [[Sædís]] * [[Sædóra]] * [[Sæfinna]] * [[Sæfríður]] * [[Sæhildur]] * [[Sæla]] * [[Sælaug]] * [[Sælín]] * [[Sæma]] * [[Sæmey]] * [[Sæmunda]] * [[Sæmundína]] * [[Sæmundsína]] * [[Sæný]] * [[Særós]] * [[Særún]] * [[Sæsól]] * [[Sæunn]] * [[Sævör]] * [[Sölfína]] * [[Sölva]] * [[Sölvey]] * [[Sölvína]] * [[Sölvör]] * [[Sörína]] {{div col end}} == T == {{div col|colwidth=12em}} * [[Tala (mannsnafn)|Tala]] * [[Talitha]] * [[Talía (nafn)|Talía]] * [[Tamar]] * [[Tamara]] * [[Tanía]] * [[Tanja]] * [[Tanya]] * [[Tara (mannsnafn)|Tara]] * [[Taríel]] * [[Tatiana]] * [[Tatía]] * [[Tatjana]] * [[Tea]] * [[Teitný]] * [[Tekla]] * [[Tekóa]] * [[Telekía]] * [[Telma]] * [[Tenchi]] * [[Tera]] * [[Teresa]] * [[Teresía]] * [[Tereza]] * [[Terra]] * [[Thalia]] * [[Thalía (mannsnafn)|Thalía]] * [[Thea]] * [[Theadóra]] * [[Thelma]] * [[Theodóra]] * [[Theódína]] * [[Theódóra]] * [[Theresa]] * [[Tildra (mannsnafn)|Tildra]] * [[Timótea]] * [[Tindra]] * [[Tinna (mannsnafn)|Tinna]] * [[Tirsa]] * [[Tía]] * [[Tíalilja]] * [[Tíbrá]] * [[Tína]] * [[Tobía]] * [[Todda]] * [[Togíana]] * [[Tomsína]] * [[Torbjörg]] * [[Torfey]] * [[Torfheiður]] * [[Torfhildur]] * [[Tormóna]] * [[Tóbý]] * [[Tófa (mannsnafn)|Tófa]] * [[Tóka]] * [[Tómasína]] * [[Tómína]] * [[Tóta]] * [[Tótla]] * [[Trausta]] * [[Tristana]] * [[Trína]] * [[Trú (mannsnafn)|Trú]] * [[Tryggva]] * [[Tryggvanía]] * [[Tryggveig]] * [[Tryggvína]] * [[Týra]] {{div col end}} == U == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ugla (mannsnafn)|Ugla]] * [[Ulla]] * [[Una]] * [[Undína (mannsnafn)|Undína]] * [[Unna]] * [[Unnbjörg]] * [[Unndís]] * [[Unnfríður]] * [[Unnur]] * [[Unnvör]] * [[Urður (mannsnafn)|Urður]] * [[Ursula]] {{div col end}} == Ú == {{div col|colwidth=12em}} * [[Úa]] * [[Úlfa]] * [[Úlfdís]] * [[Úlfey]] * [[Úlfheiður]] * [[Úlfhildur]] * [[Úlfrún]] * [[Úlla]] * [[Úlrika]] * [[Úna]] * [[Úndína]] * [[Úranía]] * [[Úrsúla]] * [[Úrsúley]] {{div col end}} == V == {{div col|colwidth=12em}} * [[Vagna]] * [[Vagnbjörg]] * [[Vagnborg]] * [[Vagnfríður]] * [[Vaka (mannsnafn)|Vaka]] * [[Vala]] * [[Valbjörg]] * [[Valbjörk]] * [[Valbjört]] * [[Valborg]] * [[Valda]] * [[Valdey]] * [[Valdheiður]] * [[Valdimara]] * [[Valdimaría]] * [[Valdína]] * [[Valdís]] * [[Valdný]] * [[Valentína]] * [[Valerí]] * [[Valería]] * [[Valey]] * [[Valfríður]] * [[Valgerða]] * [[Valgerður]] * [[Valgý]] * [[Valhildur]] * [[Valía]] * [[Valka]] * [[Valkyrja (mannsnafn)|Valkyrja]] * [[Vallý]] * [[Valný]] * [[Valrós]] * [[Valrún]] * [[Valva]] * [[Valý]] * [[Valþrúður]] * [[Vana]] * [[Vanadís]] * [[Vanda]] * [[Vanja]] * [[Varða (mannsnafn)|Varða]] * [[Vasilia]] * [[Vava]] * [[Vár (mannsnafn)|Vár]] * [[Vega]] * [[Vegmey]] * [[Veig]] * [[Veiga]] * [[Veigalín]] * [[Venedía]] * [[Venný]] * [[Venus (mannsnafn)|Venus]] * [[Vera (mannsnafn)|Vera]] * [[Verna]] * [[Veronica (mannsnafn)|Veronica]] * [[Veronika]] * [[Verónika]] * [[Veróníka]] * [[Veska]] * [[Vetrarrós]] * [[Vetrarsól]] * [[Vébjörg]] * [[Védís]] * [[Véfreyja]] * [[Végerður]] * [[Vélaug]] * [[Véný]] * [[Vibeka]] * [[Vibeke]] * [[Vibekka]] * [[Viborg (mannsnafn)|Viborg]] * [[Victoria (mannsnafn)|Victoria]] * [[Victoría]] * [[Viðbekka]] * [[Viðey (mannsnafn)|Viðey]] * [[Viðja (mannsnafn)|Viðja]] * [[Vigdís]] * [[Vigfríður]] * [[Vigfúsa]] * [[Vigfúsína]] * [[Vigga]] * [[Viglín]] * [[Viglís]] * [[Vigný]] * [[Viktoria]] * [[Viktoría]] * [[Vilbjörg]] * [[Vilborg]] * [[Vildís]] * [[Vilfríður]] * [[Vilgerður]] * [[Vilhelmína]] * [[Vilhjálmía]] * [[Vilhjálmína]] * [[Villa (mannsnafn)|Villa]] * [[Villidína]] * [[Villimey]] * [[Vilma]] * [[Vilmunda]] * [[Vilmundína]] * [[Vilný]] * [[Vin]] * [[Vinbjörg]] * [[Vinný]] * [[Vinsý]] * [[Vinvelína]] * [[Viola]] * [[Virginía (mannsnafn)|Virginía]] * [[Vivian]] * [[Víbeka]] * [[Víbekka]] * [[Víf]] * [[Vígborg]] * [[Vígdögg]] * [[Víggunnur]] * [[Víóla (mannsnafn)|Víóla]] * [[Víóletta]] * [[Vísa (mannsnafn)|Vísa]] * [[Víví]] * [[Von (mannsnafn)|Von]] * [[Voney]] * [[Vopna]] * [[Vordís]] * [[Vorsól]] * [[Værð]] * [[Vök (mannsnafn)|Vök]] * [[Völva (mannsnafn)|Völva]] {{div col end}} == W == {{div col|colwidth=12em}} * [[Wala]] * [[Wanessa]] * [[Winter]] {{div col end}} == X == {{div col|colwidth=12em}} * [[Xenia]] * [[Xenía]] {{div col end}} == Y == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ylfa]] * [[Ylfur]] * [[Ylja]] * [[Ylva]] * [[Ynda]] * [[Yndís]] * [[Yngveldur]] * [[Ynja]] * [[Yrja]] * [[Yrkja]] * [[Yrsa]] {{div col end}} == Ý == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ýda]] * [[Ýja]] * [[Ýlfa]] * [[Ýma]] * [[Ýr (nafn)|Ýr]] * [[Ýri]] * [[Ýrr]] * [[Ýrún]] {{div col end}} == Z == {{div col|colwidth=12em}} * [[Zíta]] * [[Zoe]] * [[Zophanía]] * [[Zophía]] * [[Zulima]] {{div col end}} == Þ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Þalía]] * [[Þeba (mannsnafn)|Þeba]] * [[Þeódís]] * [[Þeódóra]] * [[Þingey (mannsnafn)|Þingey]] * [[Þjóðbjörg]] * [[Þjóðhildur]] * [[Þjóðlaug]] * [[Þoka (nafn)|Þoka]] * [[Þollríður]] * [[Þollý]] * [[Þorbera]] * [[Þorbirna]] * [[Þorbjörg]] * [[Þorbjörnsína]] * [[Þorborg]] * [[Þorbrá]] * [[Þorfinna]] * [[Þorfríður]] * [[Þorgeira]] * [[Þorgerður]] * [[Þorgilsína]] * [[Þorgríma]] * [[Þorkatla]] * [[Þorkelína]] * [[Þorkelsína]] * [[Þorlaug]] * [[Þorlákína]] * [[Þorláksía]] * [[Þorláksína]] * [[Þorleif]] * [[Þorleifína]] * [[Þorlfríður]] * [[Þorsteina]] * [[Þorsteinína]] * [[Þorsteinsa]] * [[Þorsteinsína]] * [[Þorsteinunn]] * [[Þorstína]] * [[Þorvalda]] * [[Þorvaldína]] * [[Þorvarðína]] * [[Þorvildur]] * [[Þóra]] * [[Þóranna]] * [[Þórarinna]] * [[Þórarna]] * [[Þórbjörg]] * [[Þórborg]] * [[Þórdís]] * [[Þórða]] * [[Þórelfa]] * [[Þórelfur]] * [[Þórey]] * [[Þórfríður]] * [[Þórgunna]] * [[Þórgunnur]] * [[Þórhalla]] * [[Þórhanna]] * [[Þórheiður]] * [[Þórhildur]] * [[Þórína]] * [[Þórkatla]] * [[Þórlaug]] * [[Þórleif]] * [[Þórlín]] * [[Þórlína]] * [[Þórmunda]] * [[Þórný]] * [[Þórodda]] * [[Þórólína]] * [[Þórríður]] * [[Þórrún]] * [[Þórsteina]] * [[Þórsteinunn]] * [[Þórstína]] * [[Þórunn]] * [[Þórunnbjörg]] * [[Þórunnborg]] * [[Þórveig]] * [[Þórvör]] * [[Þrá]] * [[Þruma (mannsnafn)|Þruma]] * [[Þrúða]] * [[Þrúður (mannsnafn)|Þrúður]] * [[Þula (mannsnafn)|Þula]] * [[Þura]] * [[Þurí]] * [[Þuríður]] * [[Þurý]] * [[Þúfa]] * [[Þyra]] * [[Þyrey]] * [[Þyri]] * [[Þyrí]] * [[Þyrnirós (mannsnafn)|Þyrnirós]] * [[Þýðrún]] * [[Þöll (mannsnafn)|Þöll]] {{div col end}} == Æ == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ædís]] * [[Ægileif]] * [[Æja]] * [[Æsa]] * [[Æsgerður]] * [[Æska]] * [[Æstíva]] * [[Ævi]] * [[Æví]] * [[Ævör]] {{div col end}} == Ö == {{div col|colwidth=12em}} * [[Ögmunda]] * [[Ögmundína]] * [[Ögn (mannsnafn)|Ögn]] * [[Ölrún]] * [[Ölveig]] * [[Ölvína]] * [[Öndís]] * [[Örbrún]] * [[Örk]] * [[Ösp (mannsnafn)|Ösp]] * [[Össuría]] * [[Össurína]] * [[Össurlína]] * [[Öxi (mannsnafn)|Öxi]] {{div col end}} == Athugasemdir == * ^NÍ merkir nafn sem finnst í ''Nöfnum Íslendinga'' (nýrri útgáfu) eftir Guðrún Kvaran. == Tengt efni == * [[Íslenskt mannsnafn]] * [[Listi yfir íslensk mannanöfn]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.rettarheimild.is/mannanofn?Stafrof=&Nafn=&Stulkur=on&Samthykkt=yes|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20061115051547/http://www.rettarheimild.is/mannanofn|archive-date=15. nóvember 2006|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * [https://island.is/leit-i-mannanafnaskra "Leit í mannanafnaskrá"] Sótt 2. janúar 2025. * Guðrún Kvaran, ''Nöfn Íslendinga'' (ný útgáfa), Forlagið, 2011, ISBN 978-9979-53-546-1 [[Flokkur:Íslensk kvenmannsnöfn| ]] [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi|eiginnöfn kvenna]] [[Flokkur:Listar um samfélag og menningu|íslensk eiginnöfn kvenmanna]] 7utsyrrdhlx2fs98duuxflhhs7ptzqw 0 17696 1958109 1817908 2026-03-31T12:58:37Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958109 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Steinar | kyn = kk | nefnifall = Steinar | þolfall = Steinar | þágufall = Steinari | eignarfall = Steinars | eiginnöfn = 501 | millinöfn = 411 | dagsetning = júlí 2007 | dagsetning_fyrsta = 2023 | dagsetning_fyrsta_kyn = kk }} '''Steinar''' er [[íslenskt karlmannsnafn]]. == Dreifing á Íslandi == {{Þjóðskrártölfræði}} <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Fjöldi pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Heildarfjöldi nafngifta fyrir karlmannsnafnið Steinar pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:20 bar:4 text:16 bar:3 text:12 bar:2 text:8 bar:1 text:4 LineData= color:fyrsta width:5 at:1950 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1951 frompos:40 tillpos:65 #2 at:1952 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1953 frompos:40 tillpos:65 #2 at:1954 frompos:40 tillpos:140 #8 at:1955 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1956 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1957 frompos:40 tillpos:190 #12 at:1958 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1959 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1960 frompos:40 tillpos:153 #9 at:1961 frompos:40 tillpos:65 #2 at:1962 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1963 frompos:40 tillpos:53 #1 at:1964 frompos:40 tillpos:165 #10 at:1965 frompos:40 tillpos:103 #5 at:1966 frompos:40 tillpos:178 #11 at:1967 frompos:40 tillpos:103 #5 at:1968 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1969 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1970 frompos:40 tillpos:165 #10 at:1971 frompos:40 tillpos:140 #8 at:1972 frompos:40 tillpos:165 #10 at:1973 frompos:40 tillpos:140 #8 at:1974 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1975 frompos:40 tillpos:178 #11 at:1976 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1977 frompos:40 tillpos:140 #8 at:1978 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1979 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1980 frompos:40 tillpos:90 #4 at:1981 frompos:40 tillpos:103 #5 at:1982 frompos:40 tillpos:203 #13 at:1983 frompos:40 tillpos:203 #13 at:1984 frompos:40 tillpos:140 #8 at:1985 frompos:40 tillpos:178 #11 at:1986 frompos:40 tillpos:165 #10 at:1987 frompos:40 tillpos:203 #13 at:1988 frompos:40 tillpos:203 #13 at:1989 frompos:40 tillpos:165 #10 at:1990 frompos:40 tillpos:215 #14 at:1991 frompos:40 tillpos:153 #9 at:1992 frompos:40 tillpos:215 #14 at:1993 frompos:40 tillpos:228 #15 at:1994 frompos:40 tillpos:153 #9 at:1995 frompos:40 tillpos:165 #10 at:1996 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1997 frompos:40 tillpos:140 #8 at:1998 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1999 frompos:40 tillpos:153 #9 at:2000 frompos:40 tillpos:190 #12 at:2001 frompos:40 tillpos:115 #6 at:2002 frompos:40 tillpos:140 #8 at:2003 frompos:40 tillpos:140 #8 at:2004 frompos:40 tillpos:115 #6 at:2005 frompos:40 tillpos:128 #7 at:2006 frompos:40 tillpos:115 #6 color:seinna width:1 at:1951 frompos:40 tillpos:53 #1 at:1952 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1953 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1954 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1955 frompos:40 tillpos:90 #4 at:1956 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1957 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1958 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1959 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1960 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1961 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1962 frompos:40 tillpos:90 #4 at:1963 frompos:40 tillpos:165 #10 at:1964 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1965 frompos:40 tillpos:178 #11 at:1966 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1967 frompos:40 tillpos:178 #11 at:1968 frompos:40 tillpos:90 #4 at:1969 frompos:40 tillpos:178 #11 at:1970 frompos:40 tillpos:178 #11 at:1971 frompos:40 tillpos:90 #4 at:1972 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1973 frompos:40 tillpos:203 #13 at:1974 frompos:40 tillpos:140 #8 at:1975 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1976 frompos:40 tillpos:103 #5 at:1977 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1978 frompos:40 tillpos:103 #5 at:1979 frompos:40 tillpos:103 #5 at:1980 frompos:40 tillpos:78 #3 at:1981 frompos:40 tillpos:103 #5 at:1982 frompos:40 tillpos:203 #13 at:1983 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1984 frompos:40 tillpos:165 #10 at:1985 frompos:40 tillpos:178 #11 at:1986 frompos:40 tillpos:103 #5 at:1987 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1988 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1989 frompos:40 tillpos:215 #14 at:1990 frompos:40 tillpos:115 #6 at:1991 frompos:40 tillpos:140 #8 at:1992 frompos:40 tillpos:203 #13 at:1993 frompos:40 tillpos:153 #9 at:1994 frompos:40 tillpos:90 #4 at:1995 frompos:40 tillpos:165 #10 at:1996 frompos:40 tillpos:153 #9 at:1997 frompos:40 tillpos:128 #7 at:1998 frompos:40 tillpos:90 #4 at:1999 frompos:40 tillpos:128 #7 at:2000 frompos:40 tillpos:165 #10 at:2001 frompos:40 tillpos:90 #4 at:2002 frompos:40 tillpos:90 #4 at:2003 frompos:40 tillpos:78 #3 at:2004 frompos:40 tillpos:115 #6 at:2005 frompos:40 tillpos:140 #8 at:2006 frompos:40 tillpos:65 #2 </timeline> <timeline> ImageSize = width:600 height:320 PlotArea = left:40 right:10 top:40 bottom:40 AlignBars = late DateFormat = yyyy Period = from:1949 till:2008 TimeAxis = orientation:horizontal ScaleMajor = unit:year increment:5 start:1950 Colors = id:canvas value:white id:fyrsta value: rgb(0.1,0.1,0.7) id:seinna value: rgb(1,0.7,0) Backgroundcolors = canvas:canvas TextData = pos:(5,310) textcolor:black fontsize:S text:Hlutfall pos:(550,20) textcolor:black fontsize:S text:Ár pos:(250,310) textcolor:black fontsize:M text:Hlutfall nafngifta fyrir karlmannsnafnið Steinar pos:(50,315) textcolor:fyrsta fontsize:S text:fyrsta nafn pos:(50,300) textcolor:seinna fontsize:S text:seinni nöfn BarData = bar:5 text:1 % bar:4 text:0.8 % bar:3 text:0.6 % bar:2 text:0.4 % bar:1 text:0.2 % LineData= color:fyrsta width:5 at:1950 frompos:40 tillpos:65 #0.1% at:1951 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1952 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:1953 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1954 frompos:40 tillpos:98 #0.23% at:1955 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1956 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1957 frompos:40 tillpos:115 #0.3% at:1958 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:1959 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1960 frompos:40 tillpos:95 #0.22% at:1961 frompos:40 tillpos:55 #0.06% at:1962 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1963 frompos:40 tillpos:48 #0.03% at:1964 frompos:40 tillpos:103 #0.25% at:1965 frompos:40 tillpos:70 #0.12% at:1966 frompos:40 tillpos:105 #0.26% at:1967 frompos:40 tillpos:73 #0.13% at:1968 frompos:40 tillpos:60 #0.08% at:1969 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:1970 frompos:40 tillpos:108 #0.27% at:1971 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:1972 frompos:40 tillpos:95 #0.22% at:1973 frompos:40 tillpos:85 #0.18% at:1974 frompos:40 tillpos:58 #0.07% at:1975 frompos:40 tillpos:103 #0.25% at:1976 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1977 frompos:40 tillpos:90 #0.2% at:1978 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1979 frompos:40 tillpos:78 #0.15% at:1980 frompos:40 tillpos:63 #0.09% at:1981 frompos:40 tillpos:68 #0.11% at:1982 frompos:40 tillpos:110 #0.28% at:1983 frompos:40 tillpos:115 #0.3% at:1984 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:1985 frompos:40 tillpos:110 #0.28% at:1986 frompos:40 tillpos:103 #0.25% at:1987 frompos:40 tillpos:115 #0.3% at:1988 frompos:40 tillpos:113 #0.29% at:1989 frompos:40 tillpos:100 #0.24% at:1990 frompos:40 tillpos:115 #0.3% at:1991 frompos:40 tillpos:90 #0.2% at:1992 frompos:40 tillpos:115 #0.3% at:1993 frompos:40 tillpos:123 #0.33% at:1994 frompos:40 tillpos:90 #0.2% at:1995 frompos:40 tillpos:98 #0.23% at:1996 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1997 frompos:40 tillpos:85 #0.18% at:1998 frompos:40 tillpos:75 #0.14% at:1999 frompos:40 tillpos:95 #0.22% at:2000 frompos:40 tillpos:105 #0.26% at:2001 frompos:40 tillpos:75 #0.14% at:2002 frompos:40 tillpos:88 #0.19% at:2003 frompos:40 tillpos:85 #0.18% at:2004 frompos:40 tillpos:73 #0.13% at:2005 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:2006 frompos:40 tillpos:75 #0.14% color:seinna width:1 at:1951 frompos:40 tillpos:78 #0.15% at:1952 frompos:40 tillpos:208 #0.67% at:1953 frompos:40 tillpos:115 #0.3% at:1954 frompos:40 tillpos:110 #0.28% at:1955 frompos:40 tillpos:130 #0.36% at:1956 frompos:40 tillpos:188 #0.59% at:1957 frompos:40 tillpos:103 #0.25% at:1958 frompos:40 tillpos:193 #0.61% at:1959 frompos:40 tillpos:100 #0.24% at:1960 frompos:40 tillpos:180 #0.56% at:1961 frompos:40 tillpos:185 #0.58% at:1962 frompos:40 tillpos:118 #0.31% at:1963 frompos:40 tillpos:238 #0.79% at:1964 frompos:40 tillpos:100 #0.24% at:1965 frompos:40 tillpos:250 #0.84% at:1966 frompos:40 tillpos:150 #0.44% at:1967 frompos:40 tillpos:250 #0.84% at:1968 frompos:40 tillpos:115 #0.3% at:1969 frompos:40 tillpos:248 #0.83% at:1970 frompos:40 tillpos:248 #0.83% at:1971 frompos:40 tillpos:105 #0.26% at:1972 frompos:40 tillpos:128 #0.35% at:1973 frompos:40 tillpos:218 #0.71% at:1974 frompos:40 tillpos:163 #0.49% at:1975 frompos:40 tillpos:128 #0.35% at:1976 frompos:40 tillpos:110 #0.28% at:1977 frompos:40 tillpos:135 #0.38% at:1978 frompos:40 tillpos:115 #0.3% at:1979 frompos:40 tillpos:108 #0.27% at:1980 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:1981 frompos:40 tillpos:108 #0.27% at:1982 frompos:40 tillpos:213 #0.69% at:1983 frompos:40 tillpos:125 #0.34% at:1984 frompos:40 tillpos:190 #0.6% at:1985 frompos:40 tillpos:218 #0.71% at:1986 frompos:40 tillpos:118 #0.31% at:1987 frompos:40 tillpos:140 #0.4% at:1988 frompos:40 tillpos:140 #0.4% at:1989 frompos:40 tillpos:243 #0.81% at:1990 frompos:40 tillpos:120 #0.32% at:1991 frompos:40 tillpos:148 #0.43% at:1992 frompos:40 tillpos:208 #0.67% at:1993 frompos:40 tillpos:160 #0.48% at:1994 frompos:40 tillpos:93 #0.21% at:1995 frompos:40 tillpos:173 #0.53% at:1996 frompos:40 tillpos:153 #0.45% at:1997 frompos:40 tillpos:133 #0.37% at:1998 frompos:40 tillpos:93 #0.21% at:1999 frompos:40 tillpos:138 #0.39% at:2000 frompos:40 tillpos:165 #0.5% at:2001 frompos:40 tillpos:95 #0.22% at:2002 frompos:40 tillpos:93 #0.21% at:2003 frompos:40 tillpos:80 #0.16% at:2004 frompos:40 tillpos:115 #0.3% at:2005 frompos:40 tillpos:140 #0.4% at:2006 frompos:40 tillpos:68 #0.11% </timeline> == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|archive-url=https://vefsafn.is/is/20041116130735/http://rettarheimild.is/mannanofn/|archive-date=16. nóvember 2004|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} [[Flokkur:Íslensk karlmannsnöfn]] p2xqesn8do0ityzczr3fn8quctwjlcb 0 19793 1958249 260395 2026-03-31T14:06:07Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958249 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Hafnfjörð | kyn = hk | millinöfn = 15 | dagsetning = [[nóvember 2005]] }} '''Hafnfjörð''' er [[íslenskt millinafn]]. == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} [[Flokkur:Íslensk millinöfn]] nkxnu0o4n9zcv8ecfprth0gzmecw8br 0 19834 1958165 260437 2026-03-31T13:18:00Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958165 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Reykfell | kyn = hk | millinöfn = 1 | dagsetning = [[nóvember 2005]] }} '''Reykfell''' er [[íslenskt millinafn]]. == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} [[Flokkur:Íslensk millinöfn]] stoxekeylunvmofiwjexv1fiag0irzk 0 19852 1958223 260456 2026-03-31T13:58:38Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958223 wikitext text/x-wiki {{Íslenskt mannanafn | nafn = Val | kyn = hk | millinöfn = 7 | dagsetning = [[nóvember 2005]] }} '''Val''' er [[íslenskt millinafn]]. == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://www.rettarheimild.is/mannanofn|titill=Mannanafnaskrá|mánuðurskoðað=10. nóvember|árskoðað=2005}} * {{þjóðskrárheimild|nóvember 2005}} [[Flokkur:Íslensk millinöfn]] f2a4ps185xsxcyeq4ctljf12qjq2utg 0 20126 1958217 712392 2026-03-31T13:57:57Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958217 wikitext text/x-wiki [[Mynd:SnowWhite.png|thumb|.|200px|right|Mjallhvít í glerkistunni]]'''Mjallhvít, ævintýri handa börnum''' er [[bók]] um ævintýrapersónuna [[Mjallhvít]]i og tilraunir stjúpmóður hennar til að ráða hana af dögum. Bókin var þýdd af [[Magnús Grímsson|Magnúsi Grímssyni]]. Hún var upprunalega [[útgáfa|gefin út]] af [[E. Jónsson|E. Jónssyni]] [[ár]]ið [[1852]] og prentuð af [[Louis Klein]] í [[Kaupmannahöfn]]. Bókin var svo endurútgefin [[10. október]] [[2005]] af [[Project Gutenberg]], enda þá ekki lengur vernduð af [[höfundaréttur|höfundarétti]], [[Jóhannes Birgir Jensson]] sá um þá útgáfu. 17 litmyndir eru í bókinni, stafsetning er örlítið frábrugðin nútímastafsetningu. == Stafræn útgáfa == * [https://www.gutenberg.org/etext/16846 Mjallhvít, æfintýri handa börnum] á [[Project Gutenberg]] {{wikiheimild|Mjallhvít|Mjallhvíti, æfintýri handa börnum}} [[Flokkur:Bókaárið 1852]] [[Flokkur:Íslenskar bókmenntir á Project Gutenberg]] r0c9z44vrvzg22t3uu0u4yaxscxe2aj 0 20349 1958429 1951441 2026-04-01T08:08:04Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958429 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Bríet Bjarnhéðinsdóttir | mynd = Briet Bjarnhedinsdottir.jpg | myndatexti = Bríet á yngri árum | fæðingardagur = [[27. september]] [[1856]] | fæðingarstaður = [[Haukagil]]i í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]], [[Austur-Húnavatnssýsla|Austur-Húnavatnssýslu]], [[Ísland]]i | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1940|3|16|1856|9|27}} | dauðastaður = [[Reykjavík]], [[Konungsríkið Ísland|Íslandi]] | þjóðerni = [[Íslendingar|Íslensk]] | stjórnmálaflokkur = [[Heimastjórnarflokkurinn]] | maki = Valdimar Ásmundsson (g. 1888; d. 1902) | börn = [[Laufey Valdimarsdóttir|Laufey]] og [[Héðinn Valdimarsson|Héðinn]] }} '''Bríet Bjarnhéðinsdóttir''' ([[27. september]] [[1856]] á [[Haukagil]]i í [[Vatnsdalur|Vatnsdal]] í [[Austur-Húnavatnssýsla|Austur-Húnavatnssýslu]] – [[16. mars]] [[1940]] í Reykjavík) var [[Ísland|íslensk]] baráttukona fyrir réttindum kvenna, [[útgefandi]] og [[ritstjóri]]. Hún var kosin bæjarfulltrúi í [[bæjarstjórnarkosningarnar í Reykjavík 1908|bæjarstjórnarkosningunum í Reykjavík 1908]] (sjá [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916]]). Hún bauð sig fram til [[Alþingi]]s, fyrst kvenna. Hefði ekki verið fyrir ný lög um útstrikanir hefði Bríet orðið fyrsta konan til að taka sæti á Alþingi. Hún var gift [[Valdimar Ásmundsson|Valdimari Ásmundssyni]] ritstjóra [[Fjallkonan (tímarit)|Fjallkonunnar]]. Á Kvenréttindadeginum, þann 19. júní 2011 var minning hennar formlega heiðruð af Reykjavíkurborg.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110621102110/www.reykjavik.is/desktopdefault.aspx/tabid-757/521_read-27044/ Baráttukvenna fyrir kvenfrelsi minnst á kvenréttindadaginn]</ref> == Æviágrip == Bríet ólst að mestu leyti upp á [[Böðvarshólar|Böðvarshólum]] í [[Vesturhóp]]i í [[Vestur-Húnavatnssýsla|Vestur-Húnavatnssýslu]]. Þegar hún var 24 ára gömul, árið [[1880]], fór Bríet í [[Kvennaskólinn á Laugalandi|Kvennaskólann á Laugalandi]] í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. Þaðan tók hún burtfararpróf um vorið með eldri deildinni við skólann og var hæst á því prófi. Stúlkum var ekki gefinn kostur á frekari menntun á þeim tíma, og Bríet sneri sér að barna- og unglingakennslu í [[Þingeyjarsýsla|Þingeyjarsýslu]]. Strax sextán ára gömul ritaði hún grein um stöðu kvenna, en sýndi engum fyrr en 13 árum seinna, er hún birtist endurbætt undir heitinu „''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''“ í tímaritinu ''[[Fjallkonan (blað)|Fjallkonan]]'' í tveimur hlutum {{ref|2}}, [[5. júní]] og [[22. júní]] [[1885]] undir dulnefninu ''Æsa''. Haustið [[1887]] flutti hún til [[Reykjavík]]ur og kenndi í heimahúsum, konur sóttu enn hvorki né kenndu í skóla. Þann [[30. desember]] hélt hún opinberan fyrirlestur í [[Góðtemplarahús Reykjavíkur|Góðtemplarahúsinu]] um hagsmuni og réttindi kvenna, fyrirlesturinn kom stuttu síðar út á prenti. Um ári seinna, haustið [[1888]], giftist hún [[Valdimar Ásmundsson|Valdimari Ásmundssyni]], ritstjóra ''Fjallkonunnar''. Saman eignuðust þau tvö börn, [[Laufey Valdimarsdóttir|Laufeyju]] og [[Héðinn Valdimarsson|Héðin]] (1892), en hann átti eftir að verða mikilsvirtur stjórnmálaleiðtogi og athafnamaður. Valdimar maður hennar lést skyndilega árið [[1902]]. [[Mynd:Picture of the young Bríet Bjarnhéðinsdóttir.jpg|thumb|left|Bríet eitthvað um þrítugt]] Árið [[1894]] var Bríet ein af stofnendum [[Hið íslenska kvenfélag|Hins íslenska kvenfélags]]. Árið [[1895]] hóf Bríet [[útgáfa|útgáfu]] á ''[[Kvennablaðið|Kvennablaðinu]]''{{ref|3}}, hún var jafnframt ritstjóri þess til [[1926]]. Bríet átti hugmyndina að stofnun [[Blaðamannafélag Íslands|Blaðamannafélagsins]] og eiginmaður hennar var meðal stofnfélaga [[1897]]. Milli [[1898]] og [[1903]] gaf hún út ''[[Barnablaðið]]''. Bríet var á ferðalagi um Danmörku, Noreg og Svíþjóð árið 1904 og komst þá í kynni við kvenréttindafrömuði. Í gegnum þá frétti [[Carrie Chapman Catt]], sem stofnað hafði [[Alþjóðakosningaréttarsamtökin]] (e. ''The International Woman Suffrage Alliance (IWSA)'') í [[Washington, D.C.|Washington]] árið 1902 af Bríeti og hófu þær að skiptast á bréfum. Fyrsta þing Alþjóðakosningaréttarsamtakanna var haldið í [[Berlín]] 1904 og var Catt kjörin formaður samtakanna. Catt bauð Bríeti að koma á þing samtakanna í [[Kaupmannahöfn]] árið [[1906]], jafnvel þó að engin kvenréttindasamtök væru enn starfrækt á Íslandi. Bríet þáði boðið og flutti á þinginu erindi um réttindi og stöðu kvenna á Íslandi.<ref>{{cite web |url=http://kvennasogusafn.is/index.php?page=althjodabarattan |title=Kvennasögusafn Íslands - Alþjóðabaráttan fyrir kosningarétti |access-date=2011-06-08 |archive-date=2011-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111112151621/http://kvennasogusafn.is/index.php?page=althjodabarattan |url-status=dead }}</ref> [[1907]] var Bríet upphafsmaður að stofnun [[Kvenréttindafélag Íslands|Kvenréttindafélags Íslands]] og var formaður frá 1907 til [[1911]] og aftur milli [[1912]] og [[1927]]. Fyrir bæjarstjórnarkosningarnar í Reykjavík sameinuðust Hið íslenska kvenfélag, Kvenréttindafélag Íslands, [[Thorvaldsensfélagið]], [[Hvítabandið]] og [[Kvenfélagið Hringurinn]] um að bjóða fram [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916|Kvennalista]]. Bríet var á framboðslistanum og hlaut kosningu ásamt þremur öðrum frambjóðendum hans. Hún sat í bæjarstjórn milli 1908 og 1912 og aftur milli [[1914]] og [[1920]]. Árið [[1912]] kom til landsins gufu[[valtari]] sem var forsenda þess að hægt var að [[malbik]]a götur Reykjavíkur og þótti það mikil framför. Bríet hafði mælt fyrir kaupunum ásamt [[Knud Zimsen]] borgarstjóra. Í endurminningum Knuds segir svo: „Eftir að þetta þarfa tæki var komið, þótti sumum bæjarfulltrúunum maklegt, að það bæri nöfn okkar Bríetar og nefndu það "Bríet Knútsdóttir", en að öllum jafni var föðurnafninu þó sleppt.“<ref>''Úr bæ í borg''. Endurminningar Knuds Ziemsen. Helgafell, Reykjavík 1952.</ref> Bríet var lengi í notkun og var alþekkt meðal Reykvíkinga. Valtarinn er nú í [[Árbæjarsafn]]i en var fluttur í [[Ráðhús Reykjavíkur]] 24. janúar 2008 vegna sýningar í tilefni af því að öld var þá liðin frá því að konur tóku fyrst sæti í borgarstjórn Reykjavíkur.<ref>[http://www.kvennaslodir.is/frettatengt/nr/260/ Kvennaslóðir.is.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Sótt 8. október 2010.</ref> 1914 var Bríet einn af stofnendum [[Verkakvennafélagið Framsókn|Verkakvennafélagsins Framsóknar]]. Hún var í 4. sæti landslista heimstjórnarmanna fyrir alþingiskosningar [[1916]] en vegna útstrikana fór hún niður í 5. sætið. Í þessum kosningum fékk Heimastjórnarflokkur þrjá menn af landslista, efstur á listanum var [[Hannes Hafstein]] en hann sótti ekki þingfundi eftir [[1918]] og kom þá 4. maður á lista heimastjórnarmanna inn í staðinn fyrir hann. Hefði ekki verið fyrir ný lög um útstrikanir hefði Bríet orðið fyrsta konan til að taka sæti á Alþingi. Hún hlaut [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] árið [[1928]]. Hún var fyrsta nafngreinda konan á [[frímerki]] á Íslandi, árið [[1978]]. == Bríetartún, áður Skúlagata == Í nóvember 2010 tilkynnti [[Skipulagsráð Reykjavíkurborgar]] að nafni [[Skúlagata|Skúlagötu]] í Reykjavík skyldi breytt í Bríetartún til að heiðra minningu Bríetar Bjarnhéðinsdóttur. Um leið var samþykkt að breyta nafni þriggja annarra gatna í Túnahverfi til heiðurs öðrum baráttukonum fyrir kvenréttindum. Nafni [[Höfðatún|Höfðatúns]] í Katrínartún (til heiðurs [[Katrín Magnússon|Katrínu Magnússon]], nafni [[Sætún|Sætúns]] í Guðrúnartún (til heiðurs [[Guðrún Björnsdóttir (f. 1884)|Guðrúnu Björnsdóttur]]) og nafni [[Skúlatún|Skúlatúns]] í Þórunnartún (til heiðurs [[Þórunn Jónassen|Þórunni Jónassen]]). Þessar fjórar konur voru þær fyrstu sem náðu kjöri til bæjarstjórnar Reykjavíkur.<ref>[http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/kvenskorungarnir-fa-nofnin-sin-a-goturnar-thratt-fyrir-hord-motmaeli-ibua-og-fyrirtaekja Kvenskörungarnir fá nöfnin sín á göturnar þrátt fyrir hörð mótmæli íbúa og fyrirtækja] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101126081448/http://www.pressan.is/Frettir/LesaFrett/kvenskorungarnir-fa-nofnin-sin-a-goturnar-thratt-fyrir-hord-motmaeli-ibua-og-fyrirtaekja |date=2010-11-26 }} Frétt Pressunnar af ákvörðun Skipulagsráðs, sótt 23. nóvember 2010.</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://saga.khi.is/valkostir/briet.htm|titill=Bríet Bjarnhéðinsdóttir|mánuðurskoðað=20. nóvember|árskoðað=2005}} * ''[[Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna]]'', [[Kvennasögusafn Íslands]], [[Reykjavík]] [[1998]] * ''[[Manntal á Íslandi 1910]], V2 Reykjavík''; [[Ættfræðifélagið]], Reykjavík [[2003]] == Tenglar == {{wikisource|Höfundur:Bríet Bjarnhéðinsdóttir|Bríeti Bjarnhéðinsdóttur}} {{commonscat|Bríet Bjarnhéðinsdóttir|Bríeti Bjarnhéðinsdóttur}} * [http://kvennasogusafn.is/index.php?page=briet-bjarnhedinsdottir Heimildir um Bríeti af Kvennasögusafns Íslands] * [http://baekur.is/bok/000054511/Fyrirlestur_um_hagi_og Fyrirlestur um hagi og réttindi kvenna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312074526/http://baekur.is/bok/000054511/Fyrirlestur_um_hagi_og |date=2016-03-12 }}, 1888 * [http://baekur.is/is/bok/000054514 Sveitalífið og Reykjavíkurlífið (prentaður fyrirlestur)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} '''Blaða- og tímaritsgreinar''' * [http://www.timarit.is/?issueID=304291&pageSelected=1&lang=0 ''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''; 1. grein í Fjallkonunni (5. júní 1885)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927201008/http://www.timarit.is/?issueID=304291&pageSelected=1&lang=0 |date=2007-09-27 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=304292&pageSelected=0&lang=0 ''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''; 2. grein í Fjallkonunni (22. júní 1885)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930165322/http://www.timarit.is/?issueID=304292&pageSelected=0&lang=0 |date=2007-09-30 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2006720 ''Ágrip af upptökum og sögu kvenréttindahreyfingarinnar í Ameríku - 1. hluti''], grein í Skírni frá 1. desember 1908 [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2006875 2. hluti], [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2007150 3. hluti] * [http://www.timarit.is/?issueID=420291&pageSelected=1&lang=0 ''Nokkur orð um menntun kvenna á Íslandi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1978]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=420107&pageSelected=2&lang=0 ''Bríet Bjarnhéðinsdóttir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1977] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193825/http://timarit.is/?issueID=420107&pageSelected=2&lang=0 |date=2016-03-05 }} * {{note|2}}[http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300113&lang=0 Kvennablaðið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060115151437/http://www.timarit.is/titlebrowse.jsp?t_id=300113&lang=0 |date=2006-01-15 }} á [http://www.timarit.is timarit.is] [[Flokkur:Íslenskir útgefendur]] [[Flokkur:Íslenskir kvenritstjórar]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskar kvenréttindakonur]] [[Flokkur:Íslenskar stjórnmálakonur]] [[Flokkur:Íslenskar konur á 19. öld]] [[Flokkur:Íslenskar konur á 20. öld]] [[Flokkur:Íslenskir suffragistar]] [[Flokkur:Íslenskir femínistar]] {{fd|1856|1940}} pndhrceftd0l8w3h2cgq2a1l4kdnmt7 0 20613 1958120 1932892 2026-03-31T13:04:10Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958120 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill}} [[Mynd:Aerial image of Grand Prismatic Spring (view from the south).jpg|thumb|right|[[Örvera|Örverubreiður]] í kringum [[hver]].]] '''Líf''' er [[eiginleiki]] sem aðgreinir [[efni]] sem býr yfir [[lífrænt ferli|lífrænum ferlum]] eins og [[frumuboðskipti|frumuboðskiptum]] og sjálfbærum vexti, frá efni sem ekki býr yfir slíkum ferlum. Meðal þess sem einkennir lifandi efni er [[samvægi]], [[lífrænt skipulag]], [[efnaskipti]], [[frumuvöxtur]], [[aðlögun]] og [[æxlun]]. Allt líf [[fæðing|fæðist]] og [[dauði|deyr]].<ref>{{Vísindavefurinn|7117|Er líf eftir dauðann?|höfundur=Jón Gunnar Þorsteinsson|dags=29.2.2008}}</ref> [[Ódauðleiki]] er ekki til. Til eru margar heimspekilegar skilgreiningar á því hvað [[lífkerfi]] er. Líf er grundvallarhugtak í [[líffræði]], en er þó vandmeðfarið og síður en svo auðvelt að skilgreina.<ref>{{vísindavefurinn|687|Er til fullnægjandi fræðileg skilgreining á lífi?|höfundur=Guðmundur Eggertsson|dags=24.7.2000}}</ref> Sem dæmi má nefna að ekki er ljóst hvort telja skuli [[veira|veirur]] til lífvera þar sem þær geta ekki fjölgað sér sjálfstætt utan hýsilfrumu. Líf finnst um alla jörðina: í andrúmsloftinu, vatni og jarðvegi. [[Lífhvolfið]] er myndað úr mörgum [[vistkerfi|vistkerfum]], en hluti af því er umhverfi sem er fjandsamlegt flestum lífverum nema [[jaðarlífvera|jaðarlífverum]]. Hægt er að rekja [[uppruni lífs|uppruna lífs]] á jörðinni 3,5 milljarða ára aftur í tímann,<ref>{{Vísindavefurinn|168|Hvenær kviknaði líf á jörðinni og hvers vegna?|höfundur=Guðmundur Eggertsson|dags=29.2.2000}}</ref> þannig að allar lífverur eiga sér [[sameiginlegur forveri alls lífs|sameiginlegan forvera]] samkvæmt einni tilgátu.<ref>{{vísindavefurinn|204|Hver var fyrsta lífveran á jörðinni?|höfundur=Einar Árnason|dags=9.3.2000}}</ref> Allar [[tegund (líffræði)|tegundir]] [[lífvera]] hafa þróast út frá þessum síðasta sameiginlega forvera.<ref>{{Vísindavefurinn|4065|Af hverju er lífið til?|höfundur=Þorsteinn Vilhjálmsson|dags=17.3.2004}}</ref> Margar þeirra hafa [[útdauði|dáið út]] og skilið eftir sig [[steingervingur|steingervinga]]. Líf hefur verið viðfangsefni rannsókna að minnsta kosti frá [[fornöld]]. Samkvæmt [[efnishyggja|efnishyggju]] [[Empedókles]]ar var líf myndað úr fjórum [[frumefni fornaldar|frumefnum]]. [[Aristóteles]] setti fram hugmyndina um að allar lifandi verur hefðu [[sál]]. Hann var líka fyrstur til að reyna að flokka lífverur skipulega. Nútímaflokkunarfræði lífvera kom fram á 18. öld með [[tvínefni|tvínefnakerfi]] [[Carl von Linné|Carls von Linné]]. Efnafræðilega eru lífverur myndaðar úr [[lífefnafræði|lífrænum sameindum]] sem að mestu eru gerðar úr nokkrum lykil[[frumefni|frumefnum]]. Allar lífverur hafa tvenns konar stórar sameindir: [[prótein]] og [[kjarnsýra|kjarnsýrur]], oftast bæði [[deoxýríbósakjarnsýra|deoxýríbósakjarnsýrur]] og [[ríbósakjarnsýra|ríbósakjarnsýrur]]. Kjarnsýrurnar geyma upplýsingar sem hver tegund þarfnast, meðal annars upplýsingar um gerð próteina. Próteinin eru svo efnafræðileg undirstaða hinna ýmsu lífrænu ferla. Undirstöðueining allra lífvera er [[fruma]]n. Langflestar lífverur (til dæmis allir [[dreifkjörnungur|dreifkjörnungar]]) eru [[örvera|einfruma]], en sumir [[heilkjörnungur|heilkjörnungar]] mynda flóknari [[fjölfrumungur|fjölfruma lífverur]]. Líf er eingöngu þekkt á jörðinni, en [[þverstæða Fermis|talið er líklegt]] að [[stjörnulíffræði|líf sé til á öðrum hnöttum]]. Vísindamenn reyna oft að herma eftir lífrænum ferlum og búa til [[gervilíf]] í rannsóknarskyni. == Skilgreining == Hvernig á að skilgreina líf hefur lengi verið umdeilt meðal raunvísindafólks og heimspekinga.<ref name="Definitions 2009">{{cite journal |title=Why Is the Definition of Life So Elusive? Epistemological Considerations |journal=Astrobiology |date=May 2009 |last=Tsokolov |first=Serhiy A. |volume=9 |issue=4 |doi=10.1089/ast.2007.0201 |bibcode=2009AsBio...9..401T |pages=401–412 |pmid=19519215}}</ref><ref name=Emmeche1997>{{cite web |first1=Claus |last1=Emmeche |year=1997 |title=Defining Life, Explaining Emergence |publisher=Niels Bohr Institute |url=http://www.nbi.dk/~emmeche/cePubl/97e.defLife.v3f.html |access-date=25 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120314095044/http://www.nbi.dk/~emmeche/cePubl/97e.defLife.v3f.html |archive-date=14 March 2012 }}</ref><ref name=McKay>{{Cite journal |title=What Is Life—and How Do We Search for It in Other Worlds? |journal=PLOS Biology |date=14 September 2004 |first=Chris P. |last=McKay |pmid=15367939 |volume=2 |issue=9 |pmc=516796 |page=302 |doi=10.1371/journal.pbio.0020302 |doi-access=free }}</ref> Að hluta stafar það af því að lífið er ferli en ekki efni.<ref name="DefinitionMotivation">{{Cite journal |last=Mautner |first=Michael N. |title=Directed panspermia. 3. Strategies and motivation for seeding star-forming clouds |journal=Journal of the British Interplanetary Society |year=1997 |volume=50 |pages=93–102 |url=http://www.astro-ecology.com/PDFDirectedPanspermia3JBIS1997Paper.pdf |bibcode=1997JBIS...50...93M |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102064738/http://www.astro-ecology.com/PDFDirectedPanspermia3JBIS1997Paper.pdf |archive-date=2 November 2012 }}</ref><ref name="SeedingBook">{{Cite book |last=Mautner |first=Michael N. |title=Seeding the Universe with Life: Securing Our Cosmological Future |date=2000 |publisher=Michael Mautner |isbn=978-0-476-00330-9 |url=http://www.astro-ecology.com/PDFSeedingtheUniverse2005Book.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102064713/http://www.astro-ecology.com/PDFSeedingtheUniverse2005Book.pdf |archive-date=2 November 2012 }}</ref><ref>{{cite journal |title=What is life? It's a Tricky, Often Confusing Question |journal=Astrobiology Magazine |date=18 September 2014 |last=McKay |first=Chris}}</ref> Að auki skortir alla vitneskju um einkenni lífvera sem gætu hafa þróast utan jarðarinnar.<ref>{{Cite journal |last1=Nealson |first1=K.H. |last2=Conrad |first2=P.G. |title=Life: past, present and future |journal=[[Philosophical Transactions of the Royal Society of London B]] |volume=354 |issue=1392 |pages=1923–1939 |date=December 1999 |pmid=10670014 |pmc=1692713 |doi=10.1098/rstb.1999.0532 |url=https://royalsociety.org/journals/|archive-date=3 January 2016 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20160103000925/https://royalsociety.org/journals/ |url-status=live }}</ref><ref name="Bioethics">{{Cite journal |last=Mautner |first=Michael N. |title=Life-centered ethics, and the human future in space |journal=Bioethics |volume=23 |pages=433–440 |year=2009 |doi=10.1111/j.1467-8519.2008.00688.x |pmid=19077128 |url=http://www.astro-ecology.com/PDFLifeCenteredBioethics2009Paper.pdf |issue=8 |s2cid=25203457 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102064743/http://www.astro-ecology.com/PDFLifeCenteredBioethics2009Paper.pdf |archive-date=2 November 2012 }}</ref> Ýmsar heimspekilegar skilgreiningar á lífi hafa verið settar fram til að greina lifandi verur frá dauðu efni.<ref name=Jeuken1975>{{cite journal|title=The biological and philosophical defitions of life |author=Jeuken M |journal=Acta Biotheoretica |volume=24 |issue=1–2 |pages=14–21 |year=1975 |doi=10.1007/BF01556737|pmid=811024 |s2cid=44573374 }}</ref> [[Lagalegur dauði|Lögfræðilegar]] skilgreiningar á lífi hafa líka verið umdeildar, en þær leggja áherslu á það hvenær hægt er að úrskurða manneskju látna, og hvaða lagalegu afleiðingar hljótast af því.<ref name=Capron1978>{{cite journal|title=Legal definition of death |author=Capron AM |journal=Annals of the New York Academy of Sciences |year=1978 |doi=10.1111/j.1749-6632.1978.tb50352.x |pmid=284746 |volume=315 |issue=1 |pages=349–362 |bibcode=1978NYASA.315..349C |s2cid=36535062 }}</ref> Hægt er að finna að minnasta kosti 123 ólíkar skilgreiningar á lífi.<ref name="JBSD-20110317">{{cite journal |last=Trifonov |first=Edward N. |title=Vocabulary of Definitions of Life Suggests a Definition |date=17 March 2011 |journal=Journal of Biomolecular Structure and Dynamics |volume=29 |issue=2 |pages=259–266 |doi=10.1080/073911011010524992 |pmid=21875147 |doi-access=free }}</ref> === Hefðbundin skilgreining === Engin ein skilgreining er til sem nær óyggjandi yfir allar lífverur en undanskilur allt lífvana efni. Almennt má þó telja þá veru lífveru sem uppfyllir '''öll''' eða að minnsta kosti '''flest''' eftirfarandi skilyrða. * Veran stundar [[efnaskipti]], en í því felst að hún [[næring|nærist]] og umbreytir [[orka|efnaorku]] eða ljósorku í [[fruma|frumuhluta]] og önnur [[lífefni]]. Næringin eykur þannig vöxt hennar og gerir henni einnig kleift að nýta orku til annarrar starfsemi, svo sem hreyfingar og úrgangslosunar. * Veran [[Vöxtur|vex]], en í því felst að hún stundar lífsmíðandi (''anabólísk'') efnaskipti í ríkari mæli en niðurbrot (''katabólísk efnaskipti''). Vexti fylgir gjarnan að veran gengur í gegn um ákveðin [[þroski|þroskastig]]. * [[Samvægi]]: Veran bregst á einhvern hátt við [[áreiti]] og lagar sig að umhverfisaðstæðum. * Veran er fær um að [[Æxlun|æxlast]], annað hvort [[kynlaus æxlun|kynlaust]] eða með [[kynæxlun]] (eða hvort tveggja). * Veran hefur [[erfðaefni]] sem getur tekið [[stökkbreyting|breytingum]] og borist milli kynslóða. ==== Undantekningar ==== * [[Múlasni|Múlasnar]] og önnur [[Ófrjósemi|ófrjó]] dýr, þar sem þessar verur geta ekki fjölgað sér en teljast þó til lífs. * Hægt væri að skilgreina [[sólstjarna|stjörnur]] eða [[Eldur|eld]] sem lifandi þó svo að það sé ekki venjan. * Veira vex ekki, stundar engin efnaskipti og getur ekki fjölgað sér utan hýsils og er álitamál hvort sé talin til lífs eða ekki. === Eðlisfræði === Frá sjónarhóli [[eðlisfræði]]nnar er lífvera [[varmafræðilegt kerfi]] með sameindabyggingu sem getur endurskapað sjálfa sig og þróast í samræmi við umhverfi sitt.<ref name="Luttermoser-1">{{cite web |last1=Luttermoser |first1=Donald G. |title=ASTR-1020: Astronomy II Course Lecture Notes Section XII |url=http://www.etsu.edu/physics/lutter/courses/astr1020/a1020chap12.pdf |publisher=[[East Tennessee State University]] |access-date=28 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322185054/http://www.etsu.edu/physics/lutter/courses/astr1020/a1020chap12.pdf |archive-date=22 March 2012 }}</ref><ref name="Luttermoser-2">{{cite web |last1=Luttermoser |first1=Donald G. |title=Physics 2028: Great Ideas in Science: The Exobiology Module |url=http://www.etsu.edu/physics/lutter/courses/phys2028/p2028exobnotes.pdf |date=Spring 2008 |publisher=[[East Tennessee State University]] |access-date=28 August 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120322185041/http://www.etsu.edu/physics/lutter/courses/phys2028/p2028exobnotes.pdf |archive-date=22 March 2012 }}</ref> Í varmafræðinni er lífi lýst sem opnu kerfi sem nýtir sér breytileika í umhverfinu til að skapa ófullkomin afrit af sjálfu sér.<ref name="Review 2009">{{cite journal |title=What makes a planet habitable? |journal=The Astronomy and Astrophysics Review |year=2009 |last1=Lammer |first1=H. |last2=Bredehöft |first2=J.H. |last3=Coustenis |first3=A. |author3-link=Athena Coustenis |last4=Khodachenko |first4=M.L. |volume=17 |issue=2 |pages=181–249 |doi=10.1007/s00159-009-0019-z |url=http://veilnebula.jorgejohnson.me/uploads/3/5/8/7/3587678/lammer_et_al_2009_astron_astro_rev-4.pdf |access-date=3 May 2016|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160602235333/http://veilnebula.jorgejohnson.me/uploads/3/5/8/7/3587678/lammer_et_al_2009_astron_astro_rev-4.pdf |archive-date=2 June 2016 |bibcode=2009A&ARv..17..181L|s2cid=123220355 }}</ref> Nefnd um [[geimlíffræði]] á vegum [[NASA]] hefur skilgreint líf sem sjálfbært efnafræðilegt kerfi sem getur [[Þróunarkenning Darwins|þróast]], eftir tillögu [[Carl Sagan]].<ref>{{Cite journal |last=Benner |first=Steven A. |date=December 2010 |title=Defining Life |journal=Astrobiology |volume=10 |issue=10 |pages=1021–1030 |doi=10.1089/ast.2010.0524 |pmc=3005285 |pmid=21162682 |bibcode=2010AsBio..10.1021B}}</ref><ref>{{cite book |first1=Gerald F. |title=Extraterrestrials |last1=Joyce |author-link=Gerald Joyce |pages=139–151 |publisher=Cambridge University Press |date=1995 |doi=10.1017/CBO9780511564970.017 |isbn=978-0-511-56497-0 |chapter=The RNA World: Life before DNA and Protein |hdl=2060/19980211165 |s2cid=83282463 }}</ref> Þessi skilgreining hefur hins vegar verið gagnrýnd, af því samkvæmt henni er einn einstaklingur sem fjölgar sér með [[kynæxlun]] ekki lifandi, þar sem hann getur ekki þróast á eigin spýtur.<ref>{{Cite journal |last=Benner |first=Steven A. |date=December 2010 |title=Defining Life |journal=Astrobiology |volume=10 |issue=10 |pages=1021–1030 |doi=10.1089/ast.2010.0524 |pmc=3005285 |pmid=21162682|bibcode=2010AsBio..10.1021B }}</ref> Rannsóknir á tengslum varmafræðihugtaksins [[óreiða|óreiðu]] og uppruna og þróun lífs hófust í upphafi 20. aldar. Tengsl óreiðu og lífs hafa verið efni fjölda tilgáta á ólíkum sviðum, eins og [[sálfræði]], [[upplýsingafræði]], [[þróunarlíffræði]] og geimlíffræði. === Dauði === {{aðalgrein|Dauði}} [[File:Male Lion and Cub Chitwa South Africa Luca Galuzzi 2004.JPG|right|thumb|Líkamar dýra, eins og þessa [[afríkubuffall|afríkubuffals]], eru endurunnir þannig að þeir gefa öðrum lífverum orku og næringarefni.]] Dauði á sér stað þegar lífrænir ferlar tiltekinnar lífveru eða frumu stöðvast.<ref>{{cite encyclopedia |title=Definition of death |url=http://encarta.msn.com/dictionary_1861602899/death.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20091103065510/http://encarta.msn.com/dictionary_1861602899/death.html |archive-date=3 November 2009 |url-status=dead}}</ref><ref name=define_death>{{cite web |title=Definition of death |website=Encyclopedia of Death and Dying |publisher=Advameg, Inc. |url=http://www.deathreference.com/Da-Em/Definitions-of-Death.html |access-date=25 May 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070203141750/http://www.deathreference.com/Da-Em/Definitions-of-Death.html |archive-date=3 February 2007 }}</ref> Eitt af vandamálunum við að skilgreina dauðann felst í aðgreiningu hans frá lífi. Dauðinn á sér stað ýmist þegar lífinu lýkur, eða þegar það ástand sem fylgir lífinu hefst.<ref name=define_death/> Það er erfitt að ákveða hvenær dauðinn á sér stað, því stöðvun lífrænna ferla á sér ekki stað samtímis í öllum líffærakerfum.<ref>{{cite magazine |title=Crossing Over: How Science Is Redefining Life and Death |url=https://www.nationalgeographic.com/magazine/2016/04/dying-death-brain-dead-body-consciousness-science/ |author=Henig, Robin Marantz |author-link=Robin Marantz Henig |magazine=[[National Geographic]] |date=April 2016 |access-date=23 October 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171101071129/https://www.nationalgeographic.com/magazine/2016/04/dying-death-brain-dead-body-consciousness-science/ |archive-date=1 November 2017 }}</ref> Slík ákvörðun krefst þess því að draga huglæg mörk milli lífs og dauða. Það getur verið vandasamt því það er engin algild skilgreining til á lífinu. Dauðinn hefur verið viðfangsefni trúarbragða og heimspeki í þúsundir ára. Í mörgum trúarbrögðum felst trú á einhvers konar [[framhaldslíf]], [[endurholdgun]] [[sál]]arinnar, eða [[upprisa|upprisu]] líkamans á tilteknum tíma.<ref>{{Cite web|title=How the Major Religions View the Afterlife|url=https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/how-major-religions-view-afterlife|access-date=4 February 2022|website=Encyclopedia.com|archive-date=4 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220204201436/https://www.encyclopedia.com/science/encyclopedias-almanacs-transcripts-and-maps/how-major-religions-view-afterlife|url-status=live}}</ref> === Veirur === {{aðalgrein|Veira}} [[File:Adenovirus transmission electron micrograph B82-0142 lores.jpg|thumb|right|[[Eitlaveira|Eitlaveirur]] í rafeindasmásjá.]] Það er umdeilt hvort telja eigi veirur (vírusa) lifandi eða ekki.<ref>{{Cite web |title=Virus |url=https://www.genome.gov/genetics-glossary/Virus |access-date=25 July 2022 |website=Genome.gov |archive-date=11 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220511064713/https://www.genome.gov/genetics-glossary/Virus |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=Are Viruses Alive? |url=https://serc.carleton.edu/microbelife/yellowstone/viruslive.html |access-date=25 July 2022 |website=Yellowstone Thermal Viruses |archive-date=14 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220614031640/https://serc.carleton.edu/microbelife/yellowstone/viruslive.html |url-status=live }}</ref> Veirur eru oft álitnar [[eftirmyndun|eftirmyndarar]] [[erfðaefni]]s fremur en lífverur.<ref>{{cite journal |title=Are viruses alive? The replicator paradigm sheds decisive light on an old but misguided question |journal=Studies in the History and Philosophy of Biology and Biomedical Science |volume=59 |pages=125–134 |date=7 March 2016 |last1=Koonin |first1=E.V. |last2=Starokadomskyy |first2=P. |doi=10.1016/j.shpsc.2016.02.016 |pmid=26965225 |pmc=5406846}}</ref> Þeim hefur verið lýst sem „verum á jaðri lífs“<ref>{{Cite journal |last=Rybicki |first=EP |year=1990 |url=https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA00382353_6229 |title=The classification of organisms at the edge of life, or problems with virus systematics |journal=S Afr J Sci |volume=86 |pages=182–186 |access-date=5 November 2023 |archive-date=21 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210921114412/https://journals.co.za/doi/pdf/10.10520/AJA00382353_6229 |url-status=live }}</ref> af því þær hafa [[erfðaefni]], þróast með náttúruvali,<ref name="pmid17914905">{{Cite journal |last1=Holmes |first1=E.C. |title=Viral evolution in the genomic age |journal=PLOS Biol. |volume=5 |issue=10 |page=e278 |date=October 2007 |pmid=17914905 |pmc=1994994 |doi=10.1371/journal.pbio.0050278 |doi-access=free }}</ref><ref name="Forterre 2010">{{cite journal |title=Defining Life: The Virus Viewpoint |journal=Orig Life Evol Biosph |date=3 March 2010 |first=Patrick |last=Forterre |volume=40 |issue=2 |pages=151–160 |doi=10.1007/s11084-010-9194-1 |bibcode=2010OLEB...40..151F |pmc=2837877 |pmid=20198436}}</ref> og fjölga sér með því að afrita sjálfar sig með sjálfröðun. Veirur hafa þó ekki efnaskipti og þurfa hýsilfrumu til að fjölga sér. Sjálfröðun veira í hýsilfrumu er mikilvæg fyrir rannsóknir á [[uppruni lífs|uppruna lífs]], þar sem hún styður hugsanlega þá tilgátu að lífið hafi byrjað sem sjálfraðandi [[lífræn sameind|lífrænar sameindir]].<ref name="pmid16984643">{{Cite journal |last1=Koonin |first1=E.V. |author1-link=Eugene Koonin |last2=Senkevich |first2=T.G. |last3=Dolja |first3=V.V. |title=The ancient Virus World and evolution of cells |journal=Biology Direct |volume=1 |page=29 |year=2006 |pmid=16984643 |pmc=1594570 |doi=10.1186/1745-6150-1-29 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mcb.uct.ac.za/tutorial/virorig.html#Virus%20Origins |title=Origins of Viruses |last=Rybicki |first=Ed |date=November 1997 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090509094459/http://www.mcb.uct.ac.za/tutorial/virorig.html|archive-date=9 May 2009 |url-status=dead |access-date=12 April 2009}}</ref> == Þróun == === Uppruni === {{aðalgrein|Uppruni lífs}} Líf er talið hafa orðið til á [[jörðin]]ni fyrir hér um bil 3,5 til 4 [[milljarður|milljörðum]] ára.<ref name="GudmEgg_2003">{{cite journal |author=Guðmundur Eggertsson |title=Uppruni lífs|journal=Náttúrufræðingurinn|volume=71 |pages=145-152 |year=2003 |pmid=}}</ref><ref name="Staley_etal_2007">{{cite book | last = Staley | first = Andrew D. |author2=R. P. Gunsalus|author3=S. Lory|author4= J. J. Perry | title = Microbial Life, 2. útg. | url = https://archive.org/details/microbiallife0000unse | publisher = Sinauer Associates, Inc. | year = 2007 | isbn = 978-0-87893-685-4}}</ref> Ljóst er að allar núlifandi lífverur stunda efnaskipti sem eru í meginatriðum sömu gerðar og hafa [[erfðaefni]] á formi [[kjarnsýra|kjarnsýrunnar]] DNA. Þessi atriði og ýmis fleiri styðja þá tilgátu að allar lífverur Jarðarinnar eigi sér sameiginlegan [[Síðasti sameiginlegi forfaðir allra núlifandi lífvera|áa]]. [[Sjálfskviknun|Sjálfkviknun]] lífvera úr lífvana efni, sem um aldir var álitin útskýra tilurð lífvera, var [[Hrekjanleiki|afsönnuð]] af [[Louis Pasteur]] um miðja [[19. öld]]. Hvernig líf kviknaði á jörðinni í árdaga er enn að verulegu leyti ráðgáta, en þó hafa veigamiklir hlekkir í hinni löngu keðju atburða sem hlýtur að liggja frá ólífrænu efni til fullmótaðrar lífveru verið útskýrðir á sannfærandi hátt. Einkum ber í því samhengi að nefna tilraun þeirra [[Stanley Miller]] og [[Harold Urey|Harolds Urey]]<ref name="Miller_1953">{{cite journal |last=Miller |first=Stanley L. |title=Production of Amino Acids Under Possible Primitive Earth Conditions|url=https://archive.org/details/sim_science_1953-05-15_117_3046/page/528 |journal=Science |year=1953 |volume=117 |pages=528-529 |pmid=13056598}}</ref><ref name="Miller_Urey_1959">{{cite journal |author1=Miller, Stanley L. |author2=Harold C. Urey |title=Organic Compound Synthesis on the Primitive Earth |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-polymer-science_1959-04_36_130/page/245 |journal=Science |year=1959 |volume=130 |pages=245-251 |pmid=13668555}}</ref>, en þeir sýndu fram á myndun ýmissa lífrænna efna, þar á meðal [[amínósýra]] úr ólífrænu efni við [[oxun|afoxandi]] aðstæður líkt og álitið er að hafi verið til staðar á jörðinni í árdaga. Kenningum sem leitast við að útskýra uppruna lífsins má í grófum dráttum skipta í tvo flokka, ''eftirmyndunarkenningar'' og ''efnaskiptakenningar'' eftir því hvort er álitið hafa komið til sögunnar fyrst, eiginleikinn til eftirmyndunar (sbr. eftirmyndun erfðaefnis) eða efnaskipta<ref name="GudmEgg_2003">{{cite journal |author=Guðmundur Eggertsson |title=Uppruni lífs|journal=Náttúrufræðingurinn|volume=71 |pages=145-152 |year=2003 |pmid=}}</ref>. === Steingervingar === {{aðalgrein|Steingervingur}} Steingervingar eru varðveittar leifar eða steingerð ummerki eftir lífverur frá fjarlægri fortíð. Heildarsafn steingervinga, bæði þeirra sem hafa uppgötvast og þeirra sem eftir er að uppgötva, myndar [[steingervingasaga|steingervingasöguna]]. Varðveitt eintak er kallað steingervingur ef það er eldra en 10.000 ára.<ref>{{cite web|url=https://www.sdnhm.org/science/paleontology/resources/frequent/|title=Frequently Asked Questions|publisher=San Diego Natural History Museum|access-date=25 May 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120510101706/http://sdnhm.org/science/paleontology/resources/frequent/|archive-date=10 May 2012}}</ref> Steingervingar geta því verið 10.000 ára gamlir, frá upphafi [[hólósen]]tímabilsins, og allt að 3,4 milljarða ára gamlir, frá [[upphafsöld]].<ref>{{cite news |first1=Brian |last1=Vastag |title=Oldest 'microfossils' raise hopes for life on Mars |date=21 August 2011 |url=https://www.washingtonpost.com/national/health-science/oldest-microfossils-hail-from-34-billion-years-ago-raise-hopes-for-life-on-mars/2011/08/19/gIQAHK8UUJ_story.html?hpid=z3 |newspaper=The Washington Post |access-date=21 August 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111019000458/http://www.washingtonpost.com/national/health-science/oldest-microfossils-hail-from-34-billion-years-ago-raise-hopes-for-life-on-mars/2011/08/19/gIQAHK8UUJ_story.html?hpid=z3 |archive-date=19 October 2011 }}</ref><ref>{{cite news |first=Nicholas |last=Wade |title=Geological Team Lays Claim to Oldest Known Fossils |date=21 August 2011 |url=https://www.nytimes.com/2011/08/22/science/earth/22fossil.html?_r=1&partner=rss&emc=rss&src=ig |work=The New York Times |access-date=21 August 2011 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130501085118/http://www.nytimes.com/2011/08/22/science/earth/22fossil.html?_r=1&partner=rss&emc=rss&src=ig |archive-date=1 May 2013 }}</ref> === Útdauði === {{Aðalgrein|Útdauði}} Útdauði er þegar tiltekin [[tegund (líffræði)|tegund]] lífvera deyr út.<ref>{{cite encyclopedia |title=Extinction&nbsp;– definition |url=http://encarta.msn.com/dictionary_1861609974/extinction.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20090926011523/http://encarta.msn.com/dictionary_1861609974/extinction.html |archive-date=26 September 2009 |url-status=dead}}</ref> Þetta gerist þegar síðasti einstaklingurinn sem tilheyrir þeirri tegund deyr. Þar sem [[útbreiðsla (líffræði)|útbreiðsla]] lífvera getur verið mjög stór, getur verið erfitt að átta sig á því hvenær þessu stigi er náð. Oftast er það gert eftir á þegar ekki hefur orðið vart við tegundina um nokkurn tíma. Tegundir verða útdauða þegar þær geta ekki lengur lifað af vegna breytinga á [[búsvæði|búsvæðum]] eða samkeppni. Yfir 99% af öllum tegundum sem hafa lifað eru nú útdauð.<ref>{{cite web |url=http://palaeo.gly.bris.ac.uk/Palaeofiles/Triassic/extinction.htm |title=What is an extinction? |website=Late Triassic |publisher=Bristol University |access-date=27 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120901011807/http://palaeo.gly.bris.ac.uk/palaeofiles/triassic/extinction.htm |archive-date=1 September 2012 }}</ref><ref name="Book-Biology">{{cite book |editor1=Kunin, W.E. |editor2=Gaston, Kevin |author1=McKinney, Michael L. |chapter=How do rare species avoid extinction? A paleontological view |title=The Biology of Rarity: Causes and consequences of rare—common differences |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4LHnCAAAQBAJ&pg=PA110 |date=1996 |publisher=Springer |isbn=978-0-412-63380-5 |access-date=26 May 2015 |archive-date=3 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230203051637/https://books.google.com/books?id=4LHnCAAAQBAJ&pg=PA110 |url-status=live }}</ref><ref name="StearnsStearns2000">{{cite book |last1=Stearns |first1=Beverly Peterson |last2=Stearns |first2=Stephen C. |title=Watching, from the Edge of Extinction |url=https://books.google.com/books?id=0BHeC-tXIB4C&q=99+percent |year=2000 |publisher=[[Yale University Press]] |isbn=978-0-300-08469-6 |page=x |access-date=30 May 2017 |archive-date=5 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231105190204/https://books.google.com/books?id=0BHeC-tXIB4C&q=99+percent#v=snippet&q=99%20percent&f=false |url-status=live }}</ref><ref name="NYT-20141108-MJN">{{cite news |last=Novacek |first=Michael J. |title=Prehistory's Brilliant Future |url=https://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html |date=8 November 2014 |work=[[The New York Times]] |access-date=25 December 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141229225657/http://www.nytimes.com/2014/11/09/opinion/sunday/prehistorys-brilliant-future.html |archive-date=29 December 2014 }}</ref> Hugsanlega hefur [[fjöldaútdauði]] tegunda á tilteknum tímaskeiðum orðið til þess að hraða þróun nýrra lífvera til að auka fjölbreytni.<ref>{{Cite journal |last=Van Valkenburgh |first=B. |author-link=Blaire Van Valkenburgh |year=1999 |title=Major patterns in the history of carnivorous mammals |journal=Annual Review of Earth and Planetary Sciences |volume=27 |pages=463–493 |doi=10.1146/annurev.earth.27.1.463 |bibcode=1999AREPS..27..463V |url=https://zenodo.org/record/890156 |access-date=29 June 2019 |archive-date=29 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200229201201/https://zenodo.org/record/890156 |url-status=live }}</ref> == Umhverfi == [[File:20100422 235222 Cyanobacteria.jpg|thumb|upright=0.9|[[Blágerlar]] [[súrefnisbyltingin|umbyltu]] samsetningu lífs á jörðu með því að valda nær algjörri útrýmingu [[loftfirrð lífvera|loftfirrðra lífvera]].]] Líffjölbreytni á jörðinni er afleiðing af síkviku samspili [[erfðabreyting]]a, [[efnaskipti|efnaskiptahæfileika]], [[náttúrulegt umhverfi|umhverfisáskorana]],<ref name=astrobiology>{{cite web |url=http://astrobiology.arc.nasa.gov/roadmap/g5.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329092237/http://astrobiology.arc.nasa.gov/roadmap/g5.html |archive-date=29 March 2012 |url-status=dead |title=Understand the evolutionary mechanisms and environmental limits of life |access-date=13 July 2009 |last=Rothschild |first=Lynn |author-link=Lynn J. Rothschild |date=September 2003 |publisher=NASA}}</ref> og [[samlífi]]s.<ref>{{Cite journal |title=Symbiosis and the origin of life |journal=Origins of Life and Evolution of Biospheres |date=April 1977 |first=G.A.M. |last=King |volume=8 |issue=1 |pages=39–53 |doi=10.1007/BF00930938 |pmid=896191 |bibcode=1977OrLi....8...39K|s2cid=23615028 }}</ref><ref>{{Cite book |last=Margulis |first=Lynn |author-link=Lynn Margulis |title=The Symbiotic Planet: A New Look at Evolution |publisher=Orion Books |date=2001 |location=London|isbn=978-0-7538-0785-9}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Futuyma |first1=D.J. |author1-link=Douglas J. Futuyma |author2=Janis Antonovics |title=Oxford surveys in evolutionary biology: Symbiosis in evolution |publisher=Oxford University Press |date=1992 |volume=8 |location=London, England |pages=347–374 |isbn=978-0-19-507623-3}}</ref> Lengst af hafa [[örvera|örverur]] verið ríkjandi lífverur í byggilegu umhverfi jarðarinnar sem hefur því mótast af efnaskiptum og þróun örvera. Vegna athafna örveranna hefur efnafræðileg samsetning jarðarinnar breyst í [[jarðsaga|jarðsögunni]], sem hafði áhrif á þróun annarra lífvera síðar.<ref name=astrobiology/> Sem dæmi, þá var útblástur [[súrefni]]s frá [[blágerlar|blágerlum]] afleiðing [[ljóstillífun]]ar sem olli hnattrænni umbreytingu umhverfis á jörðinni. Súrefni var eitrað fyrir flestar aðrar lífverur á þeim tíma. Þetta skapaði nýjar áskoranir fyrir þróun lífs á jörðinni sem leiddu á endanum til þróunar helstu fylkinga dýra og planta. Þetta samspil lífvera og umhverfis er eitt af því sem einkennir lífkerfi.<ref name=astrobiology/> === Lífhvolf === {{aðalgrein|Lífhvolf}} [[File:Deinococcus geothermalis cells.jpg|thumb|''[[Deinococcus geothermalis]]'' er bakteríutegund sem þrífst í [[hver]]um og á miklu dýpi.<ref>{{Cite journal |last1=Liedert |first1=Christina |last2=Peltola |first2=Minna |last3=Bernhardt |first3=Jörg |last4=Neubauer |first4=Peter |last5=Salkinoja-Salonen |first5=Mirja |date=15 March 2012 |title=Physiology of Resistant Deinococcus geothermalis Bacterium Aerobically Cultivated in Low-Manganese Medium |url=https://archive.org/details/sim_journal-of-bacteriology_2012-03_194_6/page/1552 |journal=Journal of Bacteriology |language=en |volume=194 |issue=6 |pages=1552–1561 |doi=10.1128/JB.06429-11 |pmc=3294853 |pmid=22228732}}</ref>|left]] Öll vistkerfi jarðar samanlögð mynda lífhvolfið. Lífhvolfið má líka skilgreina sem byggilegt svæði jarðar, sem er lokað kerfi (fyrir utan geislun frá sólinni og geimnum og hitageislun frá möttlinum), og að mestu sjálfstýrt.<ref>{{Cite encyclopedia |encyclopedia=The Columbia Encyclopedia|edition=6th |publisher=Columbia University Press |year=2004 |url=https://www.questia.com/library/encyclopedia/biosphere.jsp |url-status= |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027194858/http://www.questia.com/library/encyclopedia/biosphere.jsp |archive-date=27 October 2011 |title=Biosphere }}</ref> Lífverur finnast alls staðar í lífhvolfinu, þar á meðal í [[jarðvegur|jarðvegi]], [[hver]]um, og [[innvaxin lífvera|steinum]], á allt að 19 km dýpi, í dýpstu hlutum sjávar, og í að minnsta kosti 64 km hæð í andrúmsloftinu.<ref name="SD-19980625-UG">{{cite web |author=University of Georgia |title=First-Ever Scientific Estimate Of Total Bacteria On Earth Shows Far Greater Numbers Than Ever Known Before |url=https://www.sciencedaily.com/releases/1998/08/980825080732.htm |date=25 August 1998 |website=[[Science Daily]] |access-date=10 November 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141110162101/https://www.sciencedaily.com/releases/1998/08/980825080732.htm |archive-date=10 November 2014 }}</ref><ref name="ABM-20150112">{{cite web |last=Hadhazy |first=Adam |title=Life Might Thrive a Dozen Miles Beneath Earth's Surface |url=http://www.astrobio.net/extreme-life/life-might-thrive-dozen-miles-beneath-earths-surface/ |date=12 January 2015 |website=[[Astrobiology Magazine]] |access-date=11 March 2017 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170312065614/http://www.astrobio.net/extreme-life/life-might-thrive-dozen-miles-beneath-earths-surface/ |archive-date=12 March 2017 }}</ref><ref name="BBC-20151124">{{cite web |last=Fox-Skelly |first=Jasmin |title=The Strange Beasts That Live in Solid Rock Deep Underground |url=http://www.bbc.com/earth/story/20151124-meet-the-strange-creatures-that-live-in-solid-rock-deep-underground |date=24 November 2015 |publisher=[[BBC]] |access-date=11 March 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161125013248/http://www.bbc.com/earth/story/20151124-meet-the-strange-creatures-that-live-in-solid-rock-deep-underground |archive-date=25 November 2016 }}</ref> Sem dæmi hafa gró myglusveppsins ''[[Aspergillus niger]]'' fundist í [[miðhvolf]]inu í 48-77 km hæð.<ref>{{Cite journal |last1=Imshenetsky |first1=AA |last2=Lysenko |first2=SV |last3=Kazakov |first3=GA |date=June 1978 |title=Upper boundary of the biosphere |journal=Applied and Environmental Microbiology |volume=35 |issue=1 |pages=1–5 |doi=10.1128/aem.35.1.1-5.1978 |pmc=242768 |pmid=623455|bibcode=1978ApEnM..35....1I }}</ref> Í tilraunastofum hefur verið sýnt fram á að líf gæti þrifist í tómi geimsins.<ref name="Dose">{{cite journal |title=ERA-experiment "space biochemistry" |journal=Advances in Space Research |volume=16 |issue=8 |year=1995 |pages=119–129 |doi=10.1016/0273-1177(95)00280-R |pmid=11542696 |last1=Dose |first1=K. |last2=Bieger-Dose |first2=A. |last3=Dillmann |first3=R. |last4=Gill |first4=M. |last5=Kerz |first5=O. |last6=Klein |first6=A. |last7=Meinert |first7=H. |last8=Nawroth |first8=T. |last9=Risi |first9=S. | last10=Stridde | first10=C. |bibcode=1995AdSpR..16h.119D}}</ref><ref name="Horneck">{{cite journal |title=Biological responses to space: results of the experiment "Exobiological Unit" of ERA on EURECA I |journal=Adv. Space Res. |year=1995 |author1=Horneck G. |author2=Eschweiler, U. |author3=Reitz, G. |author4=Wehner, J. |author5=Willimek, R. |author6=Strauch, K. |volume=16 |issue=8 |pages=105–118 |pmid=11542695 |bibcode=1995AdSpR..16h.105H |doi=10.1016/0273-1177(95)00279-N}}</ref> Líf þrífst dýpst í [[Maríanadjúpáll|Maríanadjúpálnum]],<ref name="NG-20130317">{{cite journal |last1=Glud |first1=Ronnie |last2=Wenzhöfer |first2=Frank |last3=Middelboe |first3=Mathias |last4=Oguri |first4=Kazumasa |last5=Turnewitsch |first5=Robert |last6=Canfield |first6=Donald E. |last7=Kitazato |first7=Hiroshi |title=High rates of microbial carbon turnover in sediments in the deepest oceanic trench on Earth |doi=10.1038/ngeo1773 |date=17 March 2013 |journal=[[Nature Geoscience]] |volume=6 |issue=4 |pages=284–288 |bibcode=2013NatGe...6..284G}}</ref> og í steinum allt að 580 metra undir 2590 metra djúpum sjávarbotni undan norðvesturströnd Bandaríkjanna,<ref name="LS-20130317">{{cite web |last=Choi |first=Charles Q. |title=Microbes Thrive in Deepest Spot on Earth |url=http://www.livescience.com/27954-microbes-mariana-trench.html |date=17 March 2013 |publisher=[[LiveScience]] |access-date=17 March 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402234623/http://www.livescience.com/27954-microbes-mariana-trench.html |archive-date=2 April 2013 }}</ref><ref name="LS-20130314">{{cite web |last=Oskin |first=Becky |title=Intraterrestrials: Life Thrives in Ocean Floor |url=http://www.livescience.com/27899-ocean-subsurface-ecosystem-found.html |date=14 March 2013 |publisher=[[LiveScience]] |access-date=17 March 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130402235647/http://www.livescience.com/27899-ocean-subsurface-ecosystem-found.html |archive-date=2 April 2013 }}</ref> og 2400 metrum undir sjávarbotni við strönd Japans.<ref name="BBC-20141215-RM">{{cite news |last=Morelle |first=Rebecca |author-link=Rebecca Morelle |title=Microbes discovered by deepest marine drill analysed |url=https://www.bbc.com/news/science-environment-30489814 |date=15 December 2014 |work=[[BBC News]] |access-date=15 December 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141216185424/http://www.bbc.com/news/science-environment-30489814 |archive-date=16 December 2014 }}</ref> Árið 2014 fundust lífverur 800 metra undir ísnum á Suðurskautslandinu.<ref name="NAT-20140820">{{cite journal |last=Fox |first=Douglas |title=Lakes under the ice: Antarctica's secret garden |date=20 August 2014 |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=512 |issue=7514 |pages=244–246 |doi=10.1038/512244a |bibcode=2014Natur.512..244F |pmid=25143097 |doi-access=free }}</ref><ref name="FRB-20140820">{{cite web |last=Mack |first=Eric |title=Life Confirmed Under Antarctic Ice; Is Space Next? |url=https://www.forbes.com/sites/ericmack/2014/08/20/life-confirmed-under-antarctic-ice-is-space-next/ |date=20 August 2014 |website=[[Forbes]] |access-date=21 August 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140822002442/http://www.forbes.com/sites/ericmack/2014/08/20/life-confirmed-under-antarctic-ice-is-space-next/ |archive-date=22 August 2014 }}</ref> Í leiðöngrum [[IODP]]-verkefnisins fundust [[einfrumungur|einfruma]] lífverur í seti við 120° C, 1,2 km undir sjávarbotni í [[Nankai-sökkbeltið|Nankai-sökkbeltinu]].<ref>{{Cite journal |last1=Heuer |first1=Verena B. |last2=Inagaki |first2=Fumio |last3=Morono |first3=Yuki |last4=Kubo |first4=Yusuke |last5=Spivack |first5=Arthur J. |last6=Viehweger |first6=Bernhard |last7=Treude |first7=Tina |last8=Beulig |first8=Felix |last9=Schubotz |first9=Florence |last10=Tonai |first10=Satoshi |last11=Bowden |first11=Stephen A.|date=4 December 2020 |title=Temperature limits to deep subseafloor life in the Nankai Trough subduction zone |journal=Science |volume=370 |issue=6521 |pages=1230–1234 |doi=10.1126/science.abd7934 |pmid=33273103 |bibcode=2020Sci...370.1230H |hdl=2164/15700 |s2cid=227257205 |url=https://escholarship.org/uc/item/5b65v425 |hdl-access=free |access-date=5 November 2023 |archive-date=26 September 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220926003958/https://escholarship.org/uc/item/5b65v425 |url-status=live }}</ref> Einn vísindamaður orðaði það þannig að hægt væri að finna örverur alls staðar, því þær hafa gríðarlega aðlögunarhæfni og lifa af hvar sem þær eru.<ref name="LS-20130317" /> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Wikivitnun}} {{Wiktionary|líf}} [[Flokkur:Líf| ]] frh54p0l6dqylg3tw5nfaif9zl2hc4r 0 20852 1958376 1877837 2026-03-31T23:24:16Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Drekar]] á [[Drekar (áttfætlur)]]: Aðgreining 1877837 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Drekar | image = Kaldari pseudoscorpion 01.jpg | image_width = 250px | image_caption =''[[Lasiochernes cretonatus]]'' | regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'') | phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'') | classis = [[Áttfætlur]] (''Arachnida'') | ordo = '''Drekar''' (''Pseudoscorpionida'') | ordo_authority = [[Ernst Haeckel|Haeckel]] ([[1866]]) | subdivision_ranks = Yfirættir | subdivision = * ''[[Chthonioidea]]'' * ''[[Neobisioidea]]'' * ''[[Garypoidea]]'' * ''[[Cheiridioidea]]'' * ''[[Feaelloidea]]'' * ''[[Cheliferoidea]]'' }} <onlyinclude> '''Drekar''' ([[fræðiheiti]]: ''Pseudoscorpionida'') eru [[ættbálkur (flokkunarfræði)|ættbálkur]] [[liðdýr]]a af [[áttfætlur|áttfætlu]][[flokkur (flokkunarfræði)|flokki]]. Drekar líkjast [[sporðdrekar|sporðdrekum]] nokkuð í [[útliti]] en flokkast ekki sem slíkir, enda hafa þeir hafa ekki [[hali|hala]] eins og sporðdrekarnir. Drekar eru 2-8 [[millimetri|mm]] [[lengd|langir]], [[líkami]] þeirra samanstendur af [[búkur|búk]] sem skiptist í [[pera|perulaga]] [[afturbolur|afturbol]] og [[höfuðbolur|höfuðbol]], 8 [[fótur|fótum]] og 2 [[klóskeri|klóskerum]]. </onlyinclude> [[Flokkur:Drekar (áttfætlur)| ]] grynflnd71kavmt2i4i5q6obwu2hfk0 0 21004 1958286 1952528 2026-03-31T14:20:16Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958286 wikitext text/x-wiki '''[[Lestarslys]]''' hafa verið fátíð á [[Ísland]]i vegna þess að lestarsamgöngur hafa ekki verið mikið notaðar, þá oftast aðeins tímabundið t.d. við byggingu mannvirkja. * [[1916]] - [[22. ágúst]] telpa varð fyrir lest við [[Reykjavíkurhöfn]], hún lést af sárum sínum tveimur dögum síðar.<ref name="slys1916-1">Morgunblaðið, 23. ágúst 1916, bls. 3. [http://www.timarit.is/?issueID=400711&pageSelected=2&lang=0] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930165009/http://www.timarit.is/?issueID=400711&pageSelected=2&lang=0 |date=2007-09-30 }}</ref><ref name="slys1916-2">Morgunblaðið, 24. ágúst 1916, bls. 1. [http://www.timarit.is/?issueID=400712&pageSelected=0&lang=0]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * [[2004]] - [[6. október]] slösuðust þrír verkamenn sem unnu við Kárahnjúkavirkjun þegar farþegalest og [[vöruflutningalest]] skullu saman.<ref name="slys2004">{{cite web |url=http://www.visir.is/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20041007%2FFRETTIR01%2F410070405 |title=Vísir.is: Lestarslys við Kárahnjúka |access-date=2021-08-23 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928030157/http://www.visir.is/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20041007%2FFRETTIR01%2F410070405 |url-status=dead }}</ref> * [[2005]] - [[3. desember]] slösuðust tveir verkamenn sem unnu við [[Kárahnjúkavirkjun]] þegar tvær [[farþegalest]]ar skullu saman.<ref name="slys2005">[http://mbl.is/mm/frettir/frett.html?nid=1171762 Mbl.is: Lestaslys í aðgöngum við Kárahnjúkavirkjun]</ref> * [[2006]] - [[13. desember]] slösuðust þrír ítalskir verkamenn sem unnu við Kárahnjúkavirkjun þegar tvær lestir skullu saman.<ref name="slys2006">[https://visir.is/article/20061214/FRETTIR01/61214014 Vísir.is: Lestarslys í Kárahnjúkavirkjun]</ref> == Heimildir == <references /> [[Flokkur:Lestarslys]] 72qilhrcamy4ehvj7roe1i92b83h4tf 0 21038 1958416 1888965 2026-04-01T05:08:59Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958416 wikitext text/x-wiki '''Björg Caritas Þorláksson''' (fædd [[30. janúar]] [[1874]] í [[Vesturhópshólar|Vesturhópshólum]] í [[Húnaþing]]i, dó [[25. febrúar]] [[1934]] í [[Kaupmannahöfn]]), var fyrsta íslenska konan til að ljúka [[doktor]]snámi. Foreldrar Bjargar voru hjónin Margrét Jónsdóttir (1835-1927) húsfreyja og Þorlákur Símon Þorláksson (1849-1908) bóndi og hreppstjóri í Vesturhópshólum. Systkini Bjargar sem upp komust voru [[Sigurbjörg Þorláksdóttir]] (1870-1932) kennslukona, [[Jón Þorláksson (stjórnmálamaður)|Jón Þorláksson]] (1877-1935) forsætisráðherra og Magnús Þorláksson (1875-1942) bóndi að Blikastöðum í [[Mosfellssveit]].<ref name=":0">Auður Styrkársdóttir, [https://timarit.is/page/3521731#page/n5/mode/2up „Hvers vegna gleymduð þið Björgu?“], ''Lesbók Morgunblaðsins'', 17. nóvember 2001. </ref> == Ævi == Björg og systkini hennar fengu heimakennslu en síðar fór Björg í Kvennaskóla Húnvetninga að Ytri-Ey á [[Skagaströnd]] og gerðist seinna kennslukona við skólann. Hún hélt til Kaupmannahafnar árið 1897 ásamt Jóni bróður sínum og ílengdist þar. Þar lauk hún kennaraprófi árið 1900 en áformaði í kjölfarið að sækja um skólavist í [[Lærði Skólinn|Lærða skólanum]] í Reykjavík og ljúka stúdentsprófi. Beiðni hennar var hafnað þar sem konur höfðu eingunis rétt til að taka próf við skólann en ekki setjast þar á skólabekk. Björg lauk því stúdentsprófi í Kaupmannahöfn árið 1901 og ári síðar lauk hún cand.phil prófi frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]].<ref name=":0" /> Hún hélt síðar í doktorsnám í sálfræði í [[Sorbonne-háskóli|Sorbonne háskóla]] í París og varð fyrsta íslenska konan til að ljúka doktorsprófi en hún varði doktorsritgerð sína 17. júní 1926. Sama ár hlaut hún riddarakross [[Hin íslenska fálkaorða|Hinnar íslensku fálkaorðu]]. Doktorsverkefni Bjargar fjallaði um lífeðlisfræðilegan grundvöll eðlishvatanna. Hún var afkastamikil fræðikona og eftir hana liggur mikill fjöldi greina um hin ýmsu málefni. Björg birti fjölda þýðinga á ýmsum greinum í tímaritum á borð við [[Skírnir|Skírni]]. Björg giftist sveitunga sínum [[Sigfús Blöndal|Sigfúsi Blöndal]] bókaverði og orðabókarritstjóra árið 1903 og tók þá nafnið [[Blöndal]] en eftir að þau skildu árið 1923 tók hún upp nafnið Björg C. Þorláksson. Björg starfaði ötullega með Sigfúsi að gerð íslensk-danskrar orðabókar án þess þó að hennar sé neins staðar getið í því samhengi. Hún átti við heilsuleysi að stríða en ung greindist hún með berkla og síðar glímdi hún bæði við brjóstakrabbamein og geðsjúkdóma. Hún lést í Kaupmannahöfn sextug að aldri árið 1934.<ref>Sigríður Dúna Kristmundsdóttir, ''Björg. Ævisaga Bjargar C. Þorláksson'', bls. 347-350.</ref> ''Björg - Ævisaga Bjargar C. Þorláksson kom út árið 2001.'' Höfundur hennar er [[Sigríður Dúna Kristmundsdóttir]] og var bókin fyrsta íslenska fræðilega ævisagan sem skrifuð er um konu. == Heimildir == *''[[Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna]]'', [[Kvennasögusafn Íslands]], [[Reykjavík]] [[1998]] * [http://www.fjallkonan.is/1922/s_bjorg.htm Björg C. Blöndal lýkur doktorsprófi frá Sorbonne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118144640/http://www.fjallkonan.is/1922/s_bjorg.htm |date=2012-01-18 }} == Rit eftir Björgu C. Þorláksson == * [http://baekur.is/bok/000042588/Mataraedi_og Björg Þorláksson, Mataræði og þjóðþríf (1930)]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir sálfræðingar]] [[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]] [[Flokkur:Íslenskir þýðendur]] [[Flokkur:Íslenskar konur]] {{fd|1874|1934}} == Tilvísanir == [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Sorbonne háskóla]] iylofczu1ova4afe2l6fhute8v5d3db 0 21198 1958324 1914831 2026-03-31T16:28:40Z Masae 538 Umskrif og útaukið 1958324 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Emblem of the Papacy SE.svg|thumb|Merki páfa með lyklum Péturs og Páfakórónuni.]] [[Mynd:Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped).png|thumb|[[ Leó 14.]], hefur verið páfi frá 2025.]]'''Páfi''' er titill notaður yfir höfuð kirkjunnar í nokkrum kirkjudeildum (til dæmis páfi [[páfi Kopta|Kopta]]), en er almennt í íslensku aðeins notaður yfir höfuð [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]]. Þessi grein fjallar um leiðtoga rómversk-kaþólsku kirkjunnar. Páfinn er leiðtogi og yfirmaður rómversk-kaþólsku kirkjunnar og læriföður í siðfræðilegum og andlegum efnum. <ref>[ https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html Lumen Gentium.] Dogmatic constitution of the Church, solemnly promulgated by his Holiness Pope Paul VI on November 21, 1964. (ensk útgáfa)</ref>. Páfinn í [[Róm]] er formlega rómversk-kaþólski biskup Rómaborgar og jafnframt æðsti biskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar og einnig einvaldur þjóðhöfðingi [[Vatíkanið|Vatíkansins]], minnsta ríkis í heimi. Núverandi páfi, Leó 14., var kjörinn 8. maí 2025 og er sá 267 á páfastól. Orðið páfi kom inn í íslensku úr latínu „papa“ („faðir“), en er í kristinni notkun er það dregið af forngríska orðinu πάππας (páppas) sem þýðir einnig „faðir“. Á fyrstu öldum kristninnar var titillinn notaður, sérstaklega í austurkirkjunni, um alla biskupa <ref> "Pope". Oxford Dictionary of the Christian Church. Oxford University Press. 2005. ISBN 978-0-19-280290-3.</ref> og aðra æðstu klerka, en var frá valdatíma [[Leó 1.|Leós 1.]] páfa (440–461) sérstaklega notaður fyrir biskupa Rómar í vesturkirkjunni. <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, p. 236</ref> en það var ekki fyrr en á 11. öld sem það varð formlegt heiti<ref> Schatz, Klaus (1996). Papal Primacy. Liturgical Press. pp. 28–29. ISBN 978-0-8146-5522-1.</ref> Elsta ritaða heimildir um notkun titilsins „páfi“ (πάππας - páppas) var um patríarka [[Alexandría|Alexandríu]], Heraklasar, þegar hann lést (232–248). <ref> Meinardus, Otto F.A. (2002). Two Thousand Years of Coptic Christianity. American University in Cairo Press. ISBN 978-977-424-757-6.</ref> Elsta heimild um notkun titilsins „páfi“ á íslensku er frá öndverðri 13. öld í <ref>[ https://heimskringla.no/wiki/Saga_Ólafs_hins_helga Heimskringlu (Ólafs saga helga)]</ref>. Latneska orðið pāpa, sem vísar til biskups Rómar, birtist fyrst á legsteini frá seinni hluta 4. aldar („sub Liberio papa“ eða „á tímum Líberusar páfa“).<ref> Ernst Diehl: Inscriptiones Latinae Christianae veteres. Band 3. Weidmann, Berlin 1931, S. 275 ([https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/ilcv_bd3/0287/image,info netaðgangur])</ref> Frá 5. öld hefur þessi titill verið notaður í vesturkirkjunni eingöngu fyrir biskup Rómar og frá fyrri hluta miðalda hefur titillinn fest sig í sessi sem „stytting á handhafa embættis Péturs postula“, þótt aðrir titlar (''Pontifex Maximus, Summus pontifex, Servus servorum Dei, Apostolicus, Vicarius Christi'') hafi verið notaðir samhliða því, en formlegi titillinn er „Biskup Rómar“ (Pontifex Romanus).<ref> Trevor Jalland (1942): The Church and the papacy: An Historical Study. Wipf & Stock Publishers. ISBN 1498294987</ref> Titillinn pāpa hefur verið notaður í skjölum páfagarðs frá um 1400; heimildir um notkun latneska hugtaksins papatus um páfastól eru til frá frá miðri 11. öld.<ref> Harald Zimmermann: Papsttum II 1. Mittelalter und Reformation: Grundsätzliches. In: Religion in Geschichte und Gegenwart (RGG). 4. Auflage. Band 6, Mohr-Siebeck, Tübingen 2003, bls. 870.</ref> ==Eftirmaður Péturs postula== [[Mynd:Christ Handing the Keys to St. Peter by Pietro Perugino.jpg|thumb|Jesú afhendir lyklana til Péturs. Málverk eftir Pietro Perugino frá 1481]]Biskup Rómaborgar er talinn af rómversk-kaþólsku kirkjunni vera arftaki [[Pétur postuli|Péturs postula]] þar sem Pétur er talinn fyrsti biskup Rómar. Rómversk-kaþólska kirkjan telur að því hlutverki og embætti sem Pétri var gefið af Jesú lifi áfram í seinni biskupum Rómar. <ref>Collins, Roger. "Introduction". Keepers of the Keys of Heaven: A History of the Papacy. Basic Books. 2009. ISBN 978-0-465-01195-7</ref>. - Jesús Kristur sjálfur fól Pétri kirkjuna samkvæmt þessu: „Þá segir Jesús við hann: „''Sæll ert þú, Símon Jónasson! Enginn maður hefur opinberað þér þetta heldur faðir minn í himninum. Og ég segi þér: Þú ert Pétur, kletturinn, og á þessum kletti mun ég byggja kirkju mína og máttur heljar mun ekki á henni sigrast. Ég mun fá þér lykla himnaríkis og hvað sem þú bindur á jörðu mun bundið á himnum og hvað sem þú leysir á jörðu mun leyst á himnum.''“<ref>[https://biblian.is/biblian/matteusargudspjall-16-kafli/ Matteusarguðspjall 16. Kafli: 17-19]</ref> Páfinn er því talinn eftirmaður Péturs þó hann hafi sjálfur aldrei borið titilinn „páfi“. Rómversk-kaþólska kirkjan telur að þessi texti úr Nýja testamentinu sé grundvöllur fyrir stöðu biskups Rómar, en mótmælendakirkjur telja að kletturinn sé ekki Pétur sjálfur, heldur þeirri játningu Péturs sem kom rétt á undan í textanum: „''Þú ert Kristur, sonur hins lifanda Guðs.''“ (Matteusarguðspjall 16:16). Kirkjan sé byggð á þeirri sannleik að Jesús sé Kristur, ekki á persónu Péturs.<ref> Sören Dalevis, [https://www.svenskakyrkan.se/karlstadsstift/bibelguide-matteusevangeliet Bibelguide: Mattheusevangeliet]</ref> Kirkjufaðirinn Origenes (f. 185, d. 254) trúði því að allir kristnir menn væru Pétur, að Pétur væri fyrirmynd fyrir alla kristna menn.<ref> McGuckin, John Anthony (2004). "The Life of Origen (ca. 186–255)". I McGuckin, John Anthony (ritstj.). The Westminster Handbook to Origen. The Westminster Handbooks to Christian Theology. Louisville, Kentucky: Westminster John Knox Press. bls. 13. ISBN 9780664224721.</ref> ==Sögustiklur== ===Frumkristni=== Heimildir benda til þess að í fyrstu hafi hugtökin ''episcopos'' <ref>oft þýtt sem „umsjónarmenn“, „prestar“, „hirðar“ eða „biskupar“. (forngríska : ft. ἐπίσκοποι episkopoi; et. ἐπίσκοπος, episkopos . latína: ft. episcopus; et. episcopi) Bercot, David W., ed. (1998). A Dictionary of Early Christian Beliefs: A Reference Guide to More Than 700 Topics Discussed by the Early Church Fathers. Peabody, MA: Hendrickson Publishers. pp. 70–77. ISBN 1-56563-357-1.</ref> og ''presbyter'' <ref> oft þýtt sem öldungur eða prédíkari, einnig sem forfaðir (forngríska: πρεσβύτερος presbyteros; latína: presbyter), orðsifjar orðsins prestur</ref> verið notuð til skiptis,<ref>Oxford Dictionary of the Christian Church, 1997 edition revised 2005, p. 211</ref> og fræðimenn telja að um aldamót 1. og 2. aldar e. Kr. hafi kristnir söfnuðir verið leiddir af biskupum og presbyturum, en embættisskyldur þeirra hafi skarast eða verið óaðgreinanlegar.<ref>Cambridge History of Christianity, volume 1, (2006), Cambridge University Press, bls. 418 ISBN: ‎ 0521812399</ref> Í frumkristni gerðu kristnir leiðtogar í Róm og fleiri öðrum borgum tilkall til forystu alheimskirkjunnar. Margir biskupar voru jafnir að virðingu og völdum en snemma töldu biskuparnir í Róm og [[Konstantínópel]] sig hafna yfir hina. [[Jakob postuli|Jakob]] „hinn réttláti“, þekktur sem „bróðir Jesú“<ref> Sverrir Jakobsson, (2019 ). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=77076 Átti Jesús einhver systkini og gætu því núlifandi menn verið skyldir Kristi?] Vísindavefur</ref> þjónaði sem leitogi kirkjunnar í [[Jerúsalem]], sem enn er hnefnd sem „Móðurkirkjan“ í rétttrúnaðarhefð. [[Alexandría]] hafði verið miðstöð trúartúlkunar gyðinginsdóms, þar var til dæmis Sjötíu manna þýðingin, [[Septuaginta]], á [[Gamla testamentið|Gamla testementinu]] gerð. Alexandría fékk sviðaða stöðu í kristni og varð miðstöð kristinnar fræða. Snemma á tímum postulanna varð stór kristinn söfnuður í Róm sem [[Páll postuli]] ávarpaði í [https://biblian.is/biblian/romverjabrefid-1-kafli/ bréfi sínu til Rómverja]. Samkvæmt kirkjuhefð stofnaði Pétur postuli og leiddi söfnuðinn í Róm ásamt Páli og að báðir hafi dáið píslarvættisdauða í ofsóknum [[Neró|Nerós]] á sjöunda áratugnum e.Kr.<ref> MaGee Greg. [https://bible.org/article/origins-church-rome "The Origins of the Church at Rome]</ref> Á fyrstu öld kirkjunnar (frá um það bil ári 30 til 130) varð Rómabiskup viðurkenndur sem yfirbiskup enda var talið að hann hafði vald sitt í beinan legg frá Pétri postula. Til dæmis ritaði Ireneus frá Lyon sem uppi var um það bil 125-202: „''Allar kirkjur verða að vera á einu máli með Rómarkirkju, vegna hinnar háu tignar hennar því að í henni hefur postulleg erfikenning ævinlega varðveist''.“<ref> Eric Osborn (2009), Irenaeus of Lyons, Cambridge University Press, bls . 130 ISBN: 9780511487798</ref> En þó hann hefði sérstöðu innan kirkjunnar var lengi tekist á um hlutverk hans innan hennar. === Níkeujátningin og klofningur=== Á fyrstu öldum kristninnar breiddist trúin hratt út um [[Rómaveldi]]. Trúarfrelsi var innleitt ár 313 og kristni gerð að ríkiskirkju árið 381 en fram að þeim tíma þurfti hún að þola miklar ofsóknir. Á fyrstu öldum kristni var grunnirinn lagður að kenningakerfi kirkjunnar, samræmingu milli biskupsdæma á skilningi ritningarinnar og annara kenninga kristninnar. Til þess að gera út um ágreining í trúarefnum voru kölluð saman [[kirkjuþing]], flest kölluð saman af keisaranum í Konstantínóbel þar sem saman komu helstu trúspekingar samtímans og embættismenn hinna ýmsu kirkjudeilda, til að taka ákvarðanir um stefnur og strauma er allir söfnuðir fylgja skyld. Fyrsta kirkjuþingið var haldið í Níkeu í Litlu-Asíu árið 325. ===Miðaldir=== Rómveldið klofnaði árið 364 og skiptist í [[Austrómverska keisaradæmið|austrómverska keisaradæmið]], sem var stjórnað frá Konstantínópel og [[Vestrómverska keisaradæmið|vestrómverska keisaradæmið]] stjórnað frá Róm. Á kirkjuþingi, sem haldið var í Konstantínópel árið 381, var gerð tillaga um að [[Erkibiskup|erkibiskupinn]] í Konstantínópel væri gerður jafningi páfans í Róm. Rómabiskup gekk ekki að því og setti sig yfir hina fjóra biskupana frá Konstantínópel, Alexandríu, [[Antíokkía|Antíokkíu]] og Jerúsalem. Þetta sætti [[Patríarki|patríarkinn]] í Konstantínópel sig ekki við, þannig að kirkjan klofnaði í vestrómversku kirkjunna sem einnig hefur verið nefnd vesturkirkjan (og seinna nefnd rómversk-kaþólsk) og austurrómversku kirkjuna sem einnig hefur verið nefnd austurkirkjan (seinna nefnd grísk-kaþólsk eða [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjan]], einnig orþodox kirkja. <ref>Orþodox þýðir hin hreina, sú sem varðveitir hina réttu kenningu. Þaðan er dregið nafnið rétttrúnaðarkirkjan. Þórhallur Heimisson (2010). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=29731 Hvað er rétttrúnaðarkirkja?] Vísindavefur</ref> Árið 330 stofnaði Konstantínus mikli höfuðborg Austrómverska ríkisins í Býzantíon en Rómveldið klofnaði að fullu árið 395 og skiptist í Vestrómverska ríkið og Austrómverska ríkið (sem var síðar nefnt [[Býsansríkið]]). Patríarkinn og erkibiskupinn í Konstantínópel var einungis primus inter pares (fremstur meðal jafningja) meðal annara patríarka í austurkirkjunni en samskipti kirkju og keisara voru náin og hlutur kirkjunnar í stjórnkerfnu endurspeglaðist í því að biskuparnir voru meðal æðstu embættismanna ríkisins og keisarinn hafði síðast orðið um málefni kirkjunnar. Vestrómverska ríkið var í upplausn og átti stöðugt í vök að verjast gegn innrásum barbara og árið 476 féll síðasti vestrómverski keisarann. Hlutverk biskupsins í Róm í vesturkirkjunni varð ólík patríarkans í Konstantínópel. Í Austurróm sameinaði keisari Býsantíska ríkisins bæði veraldlegt og kirkjulegt vald og stjórn kirkjunnar skiptist upp á fjögur patríarköt, Konstantínópel , Alexandríu , Antíokkíu og Jerúsalem . Í Vestur-Evrópu var enginn keisari eftir fall Vestur-Rómar árið 476 en páfinn fékk bæði veraldleg og kirkjuleg völd. Á tímabilinu frá um ár 400 til 800 sem einkenndist af [[Þjóðflutningatímabilið|þjóðflutningum]] og mikilli sundrungu í Vestur-Evrópu fékk vesturkirkjann gifurlega mikil vald, ekki síst gegnum [[Klaustur|klausturreglurnar]], þar sem hún var miðstýrð alþjóðasamtök sem var óháð landamærum og undir stjórn biskupans í Róm.<ref> Le Goff, Jacques (2000). Medieval Civilization. Barnes & Noble. bls. 14, 21. ISBN 0-631-17566-0.</ref> [[Mynd:Development of the Papal State.jpg|thumb|Þróun Páfaríkisins]]Biskupinn í Róm hafði aukið völd sín smám saman bæði innan kirkjunnar og sem veraldlegur höfðingi yfir því ríki sem hefur verið kallað [[Páfaríkið]] á íslensku (latína: Patrimonium Petri; ítalska: Stato della Chiesa, einnig Stato pontificio eða Stato romano) og páfinn stjórnaði frá 752 til 1870. Embætti páfa innan vesturkirkjunnar var orðið fastmótað að mestu á níundu öld og á þrettándu öld voru markmið þess orðin vel skilgreind. <ref>Geoffrey Barraclough (1979): The Medieval Papacy (Library of World Civilization). W W Norton & Co Inc. ISBN 0393951006</ref> Páfinn krafðist þess að allar kristnar kirkjur viðurkenndu embætti hans sem leiðtoga og yfirmann kristni. Austurkirkjurnar neituðu að sætta sig við það og sökuðu latnesku kirkjuna um rangtúlkanir á ýmsum trúaratriðum. Kirkjusundrungin varð algjör árið 1054 þegar sendimaður páfa skildi eftir [[Bannlýsing|bannlýsingu]] á patríarkanum í Konstantínópel á altarinu í [[Ægisif]]. Áður en kirkjan klofnaði hafði páfi slitið sambandi við keisara Austrómverska ríkisins, sérstklega vegna afskipta keisarans af málefnum sem páfi taldi varða trú og kirkju. Eftir klofninginn hafði vesturkirkjan endanlega sagt skilið við keisarann í Konstnatínópel og hafði ekki lengur samskipti við patríarkann og var betur sett í samskiptum við vestræna valdamenn sem höfðu ekki síður áhuga á ítökum í stjórn kirkjunnar. Árið 800 skapaðist nýtt keisaradæmi í [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]] þegar [[Karlamagnús]] var krýndur keisari af páfa árið 800 og gengdi þar með hlutverki hins fyrsta keisara [[Heilaga rómverska ríkið|hins heilaga rómverska keisaradæmis]]. Með stofnun Páfaríkisins árið 756 varð páfinn einnig veraldlegur fursti en með keisarann sem [[Lénsherra|lénsherra]]. Á tíundu og elleftu öld snerust átök páfa og keisara sérstaklega um hver hefði rétt til að velja menn í embætti innan kiekjunnar og hvort páfi eða keisari væri yfrmaður biskupa. [[Skrýðingardeilan]] voru hörð átök milli kirkjunnar og konungsvaldsins í Evrópu á miðöldum. Á 11. og 12. öld börðust páfar gegn því að veraldleg yfirvöld skipuðu (skrýddu) háttsetta embættismenn kirkjunnar, svo sem biskupa og ábóta. Höfuðdeilan stóð milli páfa og keisarahins Heilaga rómverska ríkis og hófst árið 1075 en hliðstæðar deilur áttu sér stað víðsvegar um Evrópu. Undir stjórn [[Leó 9.|Leós 9.]] páfa (1049–1054) tók kirkjan upp nýja stefnu í þesum átökum og skipulagi og það leiddi til siðbótarinnar sem kennd er við annan páfa, [[Gregoríus 7]]. (1073–1085). Siðbótarstefnan hafði áhrif á mörg svið innan kirkjunnar ekki síst kröfu um sjálfstæði frá veraldlegum stjórnendum. <ref>Lára Magnúsardóttir (2007), Bannfæring og kirkjuvald á Íslandi 1275–1550 .Lög og rannsóknarforsendur. Háskólaútgáfan </ref> Undir stjórn [[Innósentíus 3.|Innósentíusar 3.]] páfa (1198–1216) og [[Bonifasíus 8.|Bónafasíusar 8]]. (1294–1303) var páfadæmið á hátindi pólitísks valds. Hnignun páfavalds á 14. öldin einkenndist af útlegð páfa til [[Avignon]] og síðan af [[Páfasundrungin|páfasundrungunni]]. [[Krossferðir|Krossferðirnar]] styrktu mjög vald páfans og kirkjunnar enda hefði engin annar getað skipulagt svo stórfelldar hernaðaraðgerðir og sameinað svo margar þjóðir í Evrópu. [[Mynd:PapalPolitics2.JPG|left|thumb|upright|''Antikristur'', trérista eftir [[Lucas Cranach]]]] Við lok [[Miðaldir|miðalda]] var kaþólska kirkjan farin að sæta ámæli fyrir að embætti kirkjunnar voru notuð sem tekjulind og trúin var orðin að verslunarvöru. Á Ítalíu er þetta blómaskeið [[Endurreisnin|endurreisnarinnar]] en endurreisnarpáfarnir þóttu mjög spilltir.<ref> Illugi Jökulsson (2020), [https://heimildin.is/grein/10899/10-af-ollu-tagi-tugur-hneykslanlegra-pafa/ 10 af öllu tagi: Hinir hneykslanlegu endurreisnarpáfar] Heimildin</ref> Siðbótarmenn gagnrýndu páfaveldið sem gerspillt og sögðu páfan vera andkristur.<ref>Edwards, Mark U. Jr. (2004). Printing, Propaganda and Martin Luther. Fortress Press. bls. 90. ISBN 978-1-4514-1399-1. </ref><ref> Hillerbrand, Hans J. (2004). Encyclopedia Of Protestantism. Routledge. bls. 124. ISBN 0-203-48431-2.</ref> Á tímum siðaskiptanna voru þjóðríki nútímans að mótast í Evrópu og um leið þjóðleg andstaða gegn páfaveldinu. Ástandið innan kirkjunnar sætti því mikilli gagnrýni, stundum á siðferðislegum forsendum, stundum á fræðilegum grundvelli. Fræðilega gagnrýnin kom ekki síst frá svonefndum [[Fornmenntastefna|fornmenntamönnum]] (húmanistum). Þessi ádeila stuðlaði að [[Siðaskiptin|siðaskiptunum]] á 16. öld, sem ollu klofningi miðaldakirkjunnar í Evrópu á 16. öld í rómversk-kaþólsku kirkjudeildina og kirkjur [[Mótmælendatrú|mótmælenda]]. Þó að siðaskiptamenn væru ekki samstæð fylking heldur skiptust í [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lúthersku kirkjuna]], [[Kalvínismi|kalvínsku kirkjuna]] og þá anglíkönsku þá höfðu þeir sameiginlega hugsjón og sjálfsmynd sem gekk í megindráttum út á að útrýma spillingunni og að siðbæta kirkjuna, meðal annars með því að hverfa aftur til biblíulegri kenningar og helgisiða.<ref>Hjalti Hugason (2017), [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=73386 Hvort tala fræðimenn um siðbreytingu eða siðaskipti? Af hverju?]. Vísindavefur</ref>. Kaþólska kirkjan reyndi að að stöðva framrás mótmælendatrúar með [[Gagnsiðbótin|gagnsiðbótinni]] með gagngerum umbótum innan kaþólsku kirkjunnar. Gagnsiðbótin náði frá miðri 16. öld til loka 17. aldar. Gagnsiðbótin á sér upphaf í [[Kirkjuþingið í Trentó|kirkjuþinginu í Trentó]] 1545 til 1563 þar sem meðal annars var samþykkt að páfinn væri óumdeildur leiðtogi kirkjunnar og einnig kenninguna um óskeikulleika páfans og lagði þarmeð endanlega ábyrgð á kenningum og stjórn kirkjunnar í hendur páfa.<ref> "Counter-Reformation". Cross, FL, ed., The Oxford Dictionary of the Christian Church. New York: Oxford University Press. 2005</ref> Páfarnir voru neyddir smám saman til að afhenda meir og meir af sínu veraldlegu valdi til valdamanna evrópskra þjóðríkja og einbeittu sér að trúarlegum og kirkjulegum málum. Árið 1870 staðfesti fyrsta Vatíkanþingið kenningunni um óskeikulleika páfans þegar hann skilgreinir á trúaratriði eða siðferði. Síðar sama ár hertók [[Viktor Emmanúel 2.|Viktor Emmanuel 2.]] Rómaborg og Páfaríkinu úr höndum páfans og lauk með því að mestu leyti [[Sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] í eitt ríki.<ref>Collier, Martin (2003). Italian unification, 1820–71. Heinemann Advanced History. Oxford: Heinemann. bls. 2. ISBN 978-0-435-32754-5.</ref> Með [[Lateransáttmálinn|Lateransáttmálanum]] árið 1929 milli Ítalska ríkisins undir stjórn [[Benito Mussolini|Mussolínis]] og Páfastóls undir stjórn [[Píus 11.|Piusar 11.]] var Vatíkanið stofnað sem sjálfstætt borgríki. Sáttmálinn tryggði sjálfstæði páfa og Páfastóls frá veraldlegum yfirvöldum.<ref>Crockett, Benjamin; Regoli, Fr. Roberto (20 February 2023). "The Lateran Treaty of 1929: Understanding the relationship between Italy and the Holy See". EWTN Vatican Bureau. Rome, Italy: © Fondazione EWTN News.</ref> Þrátt fyrir að hinar stærstu kirkjudeildir hafi nálgast á síðari áratugum hefur kenning rómversk-kaþólsku kirkjunnar um að vald Símonar Péturs yfir alheimskirkjunni erfist með páfadæminu (sem byggir á trú þeirra að Jesús hafi útnefnt Símon Pétur sem stofnmann kirkjunnar) hindrað nánari samstarf. Lútherska kirkjan túlkar Mattheusarguðspjallið svo að Pétur væri til dæmis um sannkristinn mann en Kristur væri kletturinn – öllum mönnum verður þá fyrir trú sína jafnfært að nálgast lykla himnaríkis. Rétttrúnaðarkirkjurnar líta svo á að allir biskupar séu erfingjar að valdi Péturs. Þar er þing biskupa æðsti dómur.<ref>Haukur Már Helgason (2000). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=593 Hvað aðgreinir kaþólska trú frá lútherskri?] Vísindavefur</ref> ==Nýr páfi valinn== Við fráfall páfa eru [[Kardináli|kardínálar]] rómversk-kaþólsku kirkjunnar kallaðir til Rómar á Ítalíu til að velja páfa, en þeir eru æðstu menn kaþólsku kirkjunnar á eftir páfa. Kardínálar mynda sérstaka ráðsnefnd (Latína: ''Collegium Cardinalium'') og meginhlutverk ráðsins er að val nýs páfa. Þann 22. mars 2026 voru 243 kardinálar, og af þeim eru 121 kjörgengir til að kjósa nýjan páfa. Einungis kardínálar sem eru yngri en 80 ára gjaldgengir til að kjósa. En þó að þeir sem eru yfir 80 ára hafi ekki kosningarétt, geta þeir tekið þátt í ráðfundinum og tekið þátt í umræðum og reynt að hafa áhrif á val á nýjum páfa. Mjög strangar reglur og miklar hefðir fylgja kjörinu meðal annars má það ekki hefjast fyrr en 15 dögum eftir andlát páfa. Þá koma kardínálarnir saman til að kjósa páfa í leynilegri kosningu sem fer fram í [[Sixtínska kapellan|Sixtínsku kapellunni]] í Vatíkaninu. <ref> John Paul II (22 February 1996). Universi Dominici gregis . Apostolic constitution. Vatican City: Vatican Publishing House.</ref> Til að útiloka pólitísk afskipti var samþykkt á öðru kirkjuþinginu í Lyon 1274 að undirlagi Gregoríusar 10. páfa að kardinálarnir skyldu vera lokaðir inni í einangrun ''cum clave'' (latína fyrir „með lykli“) og ekki leyft að fara fyrr en nýr páfi hefði verið kjörinn.<ref> Goyau, Georges (1913). "Second Council of Lyons (1274)" . In Herbermann, Charles (ed.). Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.</ref> Kardínálarnir mega ekki ræða kjör páfa við neinn utanaðkomandi. Samtal um valið hefst ekki fyrr en þeir hafa verið læstir inni. Þeir eru í einangrun þangað til nýr páfi hefur verið valinn og hafa ekki aðgang að fjölmiðlum af neinum tagi og farsímar eru bannaðir. Allar dyr að Sixtínsku kapellunni eru [[Innsigli|innsiglaðar]] og inngangsins er síðan gætt af öryggisvörðum. Allt sem fer inn til kardínálanna er skoðað gaumgæfilega, jafnvel maturinn. Til að ná kosningu þarf hinn nýi páfi að fá minnsta kosti tvo þriðju hluta greiddra atkvæða.<ref>Baumgartner, Frederic J. (2003). "10: Conclaves in the Twentieth Century". Behind Locked Doors: A History of the Papal Elections. New York: Palgrave Macmillan. Bls. 217. ISBN 9780312294632.</ref><ref>[ http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6242466.stm Pope alters voting for successor" ]. [https://www.bbc.com/news BBC News.] 26 June 2007.</ref> Ef enginn fær tvo þriðju hluta atkvæða er atkvæðaseðlunum brennt og blautt hey sett í ofninn. Þá verður reykurinn svartur og umheimurinn fær að vita að kjósa þurfi aftur. En þegar páfi hefur verið kjörinn eru atkvæðaseðlarnir brenndir einir og sér og reykurinn verður hvítur. Kosningin getur tekið nokkra daga. Á fyrri öldum stóð kosning jafnvel yfir í vikur eða mánuði, og létust sumir kardínálar á meðan páfavali stóð. Þegar hinn nýi páfinn hefur samþykkt valið spyr formaður kardínálaáðsins um páfanafn hans og segir á latínu: ''Quo nomine vis vocari?'' („Hvaða nafni vilt þú láta kalla þig?“). Að lokinni kosningu birtist nýi páfinn venjulega innan klukkustundar á svölunum sem snúa að [[Péturskirkjan|Péturstorginu]], og val hans verður tilkynnt af elsta kardínálanum. Hann gerir það með eftirfarandi hefðbundnum latneskum talshætti: <blockquote>''Annuntio vobis gaudium magnum;<br>habemus papam<br>(Ég færi ykkur mikla gleðifrétt;<br>við höfum páfa)''</blockquote> Formlega getur hver kaþólskur ókvæntur karlmaður verið kjörinn en ef sá ekki er biskup sem er kjörinn verður hann að vera vígður til biskups áður en hann er krýndur páfi. Það er sem sagt ekki krafa að sá sem er kjörinn sé kardínáli sjálfur, en það hefur ekki gerst síðan [[Úrbanus 6.]] árið lést árið 1389, en hann var síðasti páfinn sem ekki hafði verið kardináli. Fram til ársins 1963 var páfinn krýndur með þríhæða kórónu sem kalluð er ''Triregnum'' (það er þríveldi), samkvæmt athöfn sem er yfir þúsund ára gömul og lýsir táknrænt yfir að páfinn væri réttmætur stjórnandi heimsins. Áður voru páfarnir krýndir með Páfakórónunni, en allir páfar frá [[Jóhannes Páll 1.|Jóhannesi Páli 1]]. hafa hafnað krýningu með kórónunni og kosið frekar einfaldari vígsluathöfn. <ref>[https://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm "5 – New pope announced"]. ''Choosing a Pope''. BBC. [https://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm].</ref> == Listi yfir páfa kaþólsku kirkjunnar == * Sjá [[Listi yfir páfa]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} == Heimild == * [http://www.vortex.is/catholica/pope.html Vefur kaþólsku kirkjunnar] == Tengt efni == * [http://www.vatican.va/ Vefur páfastóls] [[Flokkur:Páfar| ]] [[Flokkur:Kaþólska kirkjan]] [[Flokkur:Kristni]] g1jfd3pe3108pki5tr9ey6y2pcwv5jf 1958326 1958324 2026-03-31T16:43:56Z Masae 538 /* Heimild */ 1958326 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Emblem of the Papacy SE.svg|thumb|Merki páfa með lyklum Péturs og Páfakórónuni.]] [[Mynd:Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped).png|thumb|[[ Leó 14.]], hefur verið páfi frá 2025.]]'''Páfi''' er titill notaður yfir höfuð kirkjunnar í nokkrum kirkjudeildum (til dæmis páfi [[páfi Kopta|Kopta]]), en er almennt í íslensku aðeins notaður yfir höfuð [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]]. Þessi grein fjallar um leiðtoga rómversk-kaþólsku kirkjunnar. Páfinn er leiðtogi og yfirmaður rómversk-kaþólsku kirkjunnar og læriföður í siðfræðilegum og andlegum efnum. <ref>[ https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html Lumen Gentium.] Dogmatic constitution of the Church, solemnly promulgated by his Holiness Pope Paul VI on November 21, 1964. (ensk útgáfa)</ref>. Páfinn í [[Róm]] er formlega rómversk-kaþólski biskup Rómaborgar og jafnframt æðsti biskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar og einnig einvaldur þjóðhöfðingi [[Vatíkanið|Vatíkansins]], minnsta ríkis í heimi. Núverandi páfi, Leó 14., var kjörinn 8. maí 2025 og er sá 267 á páfastól. Orðið páfi kom inn í íslensku úr latínu „papa“ („faðir“), en er í kristinni notkun er það dregið af forngríska orðinu πάππας (páppas) sem þýðir einnig „faðir“. Á fyrstu öldum kristninnar var titillinn notaður, sérstaklega í austurkirkjunni, um alla biskupa <ref> "Pope". Oxford Dictionary of the Christian Church. Oxford University Press. 2005. ISBN 978-0-19-280290-3.</ref> og aðra æðstu klerka, en var frá valdatíma [[Leó 1.|Leós 1.]] páfa (440–461) sérstaklega notaður fyrir biskupa Rómar í vesturkirkjunni. <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, p. 236</ref> en það var ekki fyrr en á 11. öld sem það varð formlegt heiti<ref> Schatz, Klaus (1996). Papal Primacy. Liturgical Press. pp. 28–29. ISBN 978-0-8146-5522-1.</ref> Elsta ritaða heimildir um notkun titilsins „páfi“ (πάππας - páppas) var um patríarka [[Alexandría|Alexandríu]], Heraklasar, þegar hann lést (232–248). <ref> Meinardus, Otto F.A. (2002). Two Thousand Years of Coptic Christianity. American University in Cairo Press. ISBN 978-977-424-757-6.</ref> Elsta heimild um notkun titilsins „páfi“ á íslensku er frá öndverðri 13. öld í <ref>[ https://heimskringla.no/wiki/Saga_Ólafs_hins_helga Heimskringlu (Ólafs saga helga)]</ref>. Latneska orðið pāpa, sem vísar til biskups Rómar, birtist fyrst á legsteini frá seinni hluta 4. aldar („sub Liberio papa“ eða „á tímum Líberusar páfa“).<ref> Ernst Diehl: Inscriptiones Latinae Christianae veteres. Band 3. Weidmann, Berlin 1931, S. 275 ([https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/ilcv_bd3/0287/image,info netaðgangur])</ref> Frá 5. öld hefur þessi titill verið notaður í vesturkirkjunni eingöngu fyrir biskup Rómar og frá fyrri hluta miðalda hefur titillinn fest sig í sessi sem „stytting á handhafa embættis Péturs postula“, þótt aðrir titlar (''Pontifex Maximus, Summus pontifex, Servus servorum Dei, Apostolicus, Vicarius Christi'') hafi verið notaðir samhliða því, en formlegi titillinn er „Biskup Rómar“ (Pontifex Romanus).<ref> Trevor Jalland (1942): The Church and the papacy: An Historical Study. Wipf & Stock Publishers. ISBN 1498294987</ref> Titillinn pāpa hefur verið notaður í skjölum páfagarðs frá um 1400; heimildir um notkun latneska hugtaksins papatus um páfastól eru til frá frá miðri 11. öld.<ref> Harald Zimmermann: Papsttum II 1. Mittelalter und Reformation: Grundsätzliches. In: Religion in Geschichte und Gegenwart (RGG). 4. Auflage. Band 6, Mohr-Siebeck, Tübingen 2003, bls. 870.</ref> ==Eftirmaður Péturs postula== [[Mynd:Christ Handing the Keys to St. Peter by Pietro Perugino.jpg|thumb|Jesú afhendir lyklana til Péturs. Málverk eftir Pietro Perugino frá 1481]]Biskup Rómaborgar er talinn af rómversk-kaþólsku kirkjunni vera arftaki [[Pétur postuli|Péturs postula]] þar sem Pétur er talinn fyrsti biskup Rómar. Rómversk-kaþólska kirkjan telur að því hlutverki og embætti sem Pétri var gefið af Jesú lifi áfram í seinni biskupum Rómar. <ref>Collins, Roger. "Introduction". Keepers of the Keys of Heaven: A History of the Papacy. Basic Books. 2009. ISBN 978-0-465-01195-7</ref>. - Jesús Kristur sjálfur fól Pétri kirkjuna samkvæmt þessu: „Þá segir Jesús við hann: „''Sæll ert þú, Símon Jónasson! Enginn maður hefur opinberað þér þetta heldur faðir minn í himninum. Og ég segi þér: Þú ert Pétur, kletturinn, og á þessum kletti mun ég byggja kirkju mína og máttur heljar mun ekki á henni sigrast. Ég mun fá þér lykla himnaríkis og hvað sem þú bindur á jörðu mun bundið á himnum og hvað sem þú leysir á jörðu mun leyst á himnum.''“<ref>[https://biblian.is/biblian/matteusargudspjall-16-kafli/ Matteusarguðspjall 16. Kafli: 17-19]</ref> Páfinn er því talinn eftirmaður Péturs þó hann hafi sjálfur aldrei borið titilinn „páfi“. Rómversk-kaþólska kirkjan telur að þessi texti úr Nýja testamentinu sé grundvöllur fyrir stöðu biskups Rómar, en mótmælendakirkjur telja að kletturinn sé ekki Pétur sjálfur, heldur þeirri játningu Péturs sem kom rétt á undan í textanum: „''Þú ert Kristur, sonur hins lifanda Guðs.''“ (Matteusarguðspjall 16:16). Kirkjan sé byggð á þeirri sannleik að Jesús sé Kristur, ekki á persónu Péturs.<ref> Sören Dalevis, [https://www.svenskakyrkan.se/karlstadsstift/bibelguide-matteusevangeliet Bibelguide: Mattheusevangeliet]</ref> Kirkjufaðirinn Origenes (f. 185, d. 254) trúði því að allir kristnir menn væru Pétur, að Pétur væri fyrirmynd fyrir alla kristna menn.<ref> McGuckin, John Anthony (2004). "The Life of Origen (ca. 186–255)". I McGuckin, John Anthony (ritstj.). The Westminster Handbook to Origen. The Westminster Handbooks to Christian Theology. Louisville, Kentucky: Westminster John Knox Press. bls. 13. ISBN 9780664224721.</ref> ==Sögustiklur== ===Frumkristni=== Heimildir benda til þess að í fyrstu hafi hugtökin ''episcopos'' <ref>oft þýtt sem „umsjónarmenn“, „prestar“, „hirðar“ eða „biskupar“. (forngríska : ft. ἐπίσκοποι episkopoi; et. ἐπίσκοπος, episkopos . latína: ft. episcopus; et. episcopi) Bercot, David W., ed. (1998). A Dictionary of Early Christian Beliefs: A Reference Guide to More Than 700 Topics Discussed by the Early Church Fathers. Peabody, MA: Hendrickson Publishers. pp. 70–77. ISBN 1-56563-357-1.</ref> og ''presbyter'' <ref> oft þýtt sem öldungur eða prédíkari, einnig sem forfaðir (forngríska: πρεσβύτερος presbyteros; latína: presbyter), orðsifjar orðsins prestur</ref> verið notuð til skiptis,<ref>Oxford Dictionary of the Christian Church, 1997 edition revised 2005, p. 211</ref> og fræðimenn telja að um aldamót 1. og 2. aldar e. Kr. hafi kristnir söfnuðir verið leiddir af biskupum og presbyturum, en embættisskyldur þeirra hafi skarast eða verið óaðgreinanlegar.<ref>Cambridge History of Christianity, volume 1, (2006), Cambridge University Press, bls. 418 ISBN: ‎ 0521812399</ref> Í frumkristni gerðu kristnir leiðtogar í Róm og fleiri öðrum borgum tilkall til forystu alheimskirkjunnar. Margir biskupar voru jafnir að virðingu og völdum en snemma töldu biskuparnir í Róm og [[Konstantínópel]] sig hafna yfir hina. [[Jakob postuli|Jakob]] „hinn réttláti“, þekktur sem „bróðir Jesú“<ref> Sverrir Jakobsson, (2019 ). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=77076 Átti Jesús einhver systkini og gætu því núlifandi menn verið skyldir Kristi?] Vísindavefur</ref> þjónaði sem leitogi kirkjunnar í [[Jerúsalem]], sem enn er hnefnd sem „Móðurkirkjan“ í rétttrúnaðarhefð. [[Alexandría]] hafði verið miðstöð trúartúlkunar gyðinginsdóms, þar var til dæmis Sjötíu manna þýðingin, [[Septuaginta]], á [[Gamla testamentið|Gamla testementinu]] gerð. Alexandría fékk sviðaða stöðu í kristni og varð miðstöð kristinnar fræða. Snemma á tímum postulanna varð stór kristinn söfnuður í Róm sem [[Páll postuli]] ávarpaði í [https://biblian.is/biblian/romverjabrefid-1-kafli/ bréfi sínu til Rómverja]. Samkvæmt kirkjuhefð stofnaði Pétur postuli og leiddi söfnuðinn í Róm ásamt Páli og að báðir hafi dáið píslarvættisdauða í ofsóknum [[Neró|Nerós]] á sjöunda áratugnum e.Kr.<ref> MaGee Greg. [https://bible.org/article/origins-church-rome "The Origins of the Church at Rome]</ref> Á fyrstu öld kirkjunnar (frá um það bil ári 30 til 130) varð Rómabiskup viðurkenndur sem yfirbiskup enda var talið að hann hafði vald sitt í beinan legg frá Pétri postula. Til dæmis ritaði Ireneus frá Lyon sem uppi var um það bil 125-202: „''Allar kirkjur verða að vera á einu máli með Rómarkirkju, vegna hinnar háu tignar hennar því að í henni hefur postulleg erfikenning ævinlega varðveist''.“<ref> Eric Osborn (2009), Irenaeus of Lyons, Cambridge University Press, bls . 130 ISBN: 9780511487798</ref> En þó hann hefði sérstöðu innan kirkjunnar var lengi tekist á um hlutverk hans innan hennar. === Níkeujátningin og klofningur=== Á fyrstu öldum kristninnar breiddist trúin hratt út um [[Rómaveldi]]. Trúarfrelsi var innleitt ár 313 og kristni gerð að ríkiskirkju árið 381 en fram að þeim tíma þurfti hún að þola miklar ofsóknir. Á fyrstu öldum kristni var grunnirinn lagður að kenningakerfi kirkjunnar, samræmingu milli biskupsdæma á skilningi ritningarinnar og annara kenninga kristninnar. Til þess að gera út um ágreining í trúarefnum voru kölluð saman [[kirkjuþing]], flest kölluð saman af keisaranum í Konstantínóbel þar sem saman komu helstu trúspekingar samtímans og embættismenn hinna ýmsu kirkjudeilda, til að taka ákvarðanir um stefnur og strauma er allir söfnuðir fylgja skyld. Fyrsta kirkjuþingið var haldið í Níkeu í Litlu-Asíu árið 325. ===Miðaldir=== Rómveldið klofnaði árið 364 og skiptist í [[Austrómverska keisaradæmið|austrómverska keisaradæmið]], sem var stjórnað frá Konstantínópel og [[Vestrómverska keisaradæmið|vestrómverska keisaradæmið]] stjórnað frá Róm. Á kirkjuþingi, sem haldið var í Konstantínópel árið 381, var gerð tillaga um að [[Erkibiskup|erkibiskupinn]] í Konstantínópel væri gerður jafningi páfans í Róm. Rómabiskup gekk ekki að því og setti sig yfir hina fjóra biskupana frá Konstantínópel, Alexandríu, [[Antíokkía|Antíokkíu]] og Jerúsalem. Þetta sætti [[Patríarki|patríarkinn]] í Konstantínópel sig ekki við, þannig að kirkjan klofnaði í vestrómversku kirkjunna sem einnig hefur verið nefnd vesturkirkjan (og seinna nefnd rómversk-kaþólsk) og austurrómversku kirkjuna sem einnig hefur verið nefnd austurkirkjan (seinna nefnd grísk-kaþólsk eða [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjan]], einnig orþodox kirkja. <ref>Orþodox þýðir hin hreina, sú sem varðveitir hina réttu kenningu. Þaðan er dregið nafnið rétttrúnaðarkirkjan. Þórhallur Heimisson (2010). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=29731 Hvað er rétttrúnaðarkirkja?] Vísindavefur</ref> Árið 330 stofnaði Konstantínus mikli höfuðborg Austrómverska ríkisins í Býzantíon en Rómveldið klofnaði að fullu árið 395 og skiptist í Vestrómverska ríkið og Austrómverska ríkið (sem var síðar nefnt [[Býsansríkið]]). Patríarkinn og erkibiskupinn í Konstantínópel var einungis primus inter pares (fremstur meðal jafningja) meðal annara patríarka í austurkirkjunni en samskipti kirkju og keisara voru náin og hlutur kirkjunnar í stjórnkerfnu endurspeglaðist í því að biskuparnir voru meðal æðstu embættismanna ríkisins og keisarinn hafði síðast orðið um málefni kirkjunnar. Vestrómverska ríkið var í upplausn og átti stöðugt í vök að verjast gegn innrásum barbara og árið 476 féll síðasti vestrómverski keisarann. Hlutverk biskupsins í Róm í vesturkirkjunni varð ólík patríarkans í Konstantínópel. Í Austurróm sameinaði keisari Býsantíska ríkisins bæði veraldlegt og kirkjulegt vald og stjórn kirkjunnar skiptist upp á fjögur patríarköt, Konstantínópel , Alexandríu , Antíokkíu og Jerúsalem . Í Vestur-Evrópu var enginn keisari eftir fall Vestur-Rómar árið 476 en páfinn fékk bæði veraldleg og kirkjuleg völd. Á tímabilinu frá um ár 400 til 800 sem einkenndist af [[Þjóðflutningatímabilið|þjóðflutningum]] og mikilli sundrungu í Vestur-Evrópu fékk vesturkirkjann gifurlega mikil vald, ekki síst gegnum [[Klaustur|klausturreglurnar]], þar sem hún var miðstýrð alþjóðasamtök sem var óháð landamærum og undir stjórn biskupans í Róm.<ref> Le Goff, Jacques (2000). Medieval Civilization. Barnes & Noble. bls. 14, 21. ISBN 0-631-17566-0.</ref> [[Mynd:Development of the Papal State.jpg|thumb|Þróun Páfaríkisins]]Biskupinn í Róm hafði aukið völd sín smám saman bæði innan kirkjunnar og sem veraldlegur höfðingi yfir því ríki sem hefur verið kallað [[Páfaríkið]] á íslensku (latína: Patrimonium Petri; ítalska: Stato della Chiesa, einnig Stato pontificio eða Stato romano) og páfinn stjórnaði frá 752 til 1870. Embætti páfa innan vesturkirkjunnar var orðið fastmótað að mestu á níundu öld og á þrettándu öld voru markmið þess orðin vel skilgreind. <ref>Geoffrey Barraclough (1979): The Medieval Papacy (Library of World Civilization). W W Norton & Co Inc. ISBN 0393951006</ref> Páfinn krafðist þess að allar kristnar kirkjur viðurkenndu embætti hans sem leiðtoga og yfirmann kristni. Austurkirkjurnar neituðu að sætta sig við það og sökuðu latnesku kirkjuna um rangtúlkanir á ýmsum trúaratriðum. Kirkjusundrungin varð algjör árið 1054 þegar sendimaður páfa skildi eftir [[Bannlýsing|bannlýsingu]] á patríarkanum í Konstantínópel á altarinu í [[Ægisif]]. Áður en kirkjan klofnaði hafði páfi slitið sambandi við keisara Austrómverska ríkisins, sérstklega vegna afskipta keisarans af málefnum sem páfi taldi varða trú og kirkju. Eftir klofninginn hafði vesturkirkjan endanlega sagt skilið við keisarann í Konstnatínópel og hafði ekki lengur samskipti við patríarkann og var betur sett í samskiptum við vestræna valdamenn sem höfðu ekki síður áhuga á ítökum í stjórn kirkjunnar. Árið 800 skapaðist nýtt keisaradæmi í [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]] þegar [[Karlamagnús]] var krýndur keisari af páfa árið 800 og gengdi þar með hlutverki hins fyrsta keisara [[Heilaga rómverska ríkið|hins heilaga rómverska keisaradæmis]]. Með stofnun Páfaríkisins árið 756 varð páfinn einnig veraldlegur fursti en með keisarann sem [[Lénsherra|lénsherra]]. Á tíundu og elleftu öld snerust átök páfa og keisara sérstaklega um hver hefði rétt til að velja menn í embætti innan kiekjunnar og hvort páfi eða keisari væri yfrmaður biskupa. [[Skrýðingardeilan]] voru hörð átök milli kirkjunnar og konungsvaldsins í Evrópu á miðöldum. Á 11. og 12. öld börðust páfar gegn því að veraldleg yfirvöld skipuðu (skrýddu) háttsetta embættismenn kirkjunnar, svo sem biskupa og ábóta. Höfuðdeilan stóð milli páfa og keisarahins Heilaga rómverska ríkis og hófst árið 1075 en hliðstæðar deilur áttu sér stað víðsvegar um Evrópu. Undir stjórn [[Leó 9.|Leós 9.]] páfa (1049–1054) tók kirkjan upp nýja stefnu í þesum átökum og skipulagi og það leiddi til siðbótarinnar sem kennd er við annan páfa, [[Gregoríus 7]]. (1073–1085). Siðbótarstefnan hafði áhrif á mörg svið innan kirkjunnar ekki síst kröfu um sjálfstæði frá veraldlegum stjórnendum. <ref>Lára Magnúsardóttir (2007), Bannfæring og kirkjuvald á Íslandi 1275–1550 .Lög og rannsóknarforsendur. Háskólaútgáfan </ref> Undir stjórn [[Innósentíus 3.|Innósentíusar 3.]] páfa (1198–1216) og [[Bonifasíus 8.|Bónafasíusar 8]]. (1294–1303) var páfadæmið á hátindi pólitísks valds. Hnignun páfavalds á 14. öldin einkenndist af útlegð páfa til [[Avignon]] og síðan af [[Páfasundrungin|páfasundrungunni]]. [[Krossferðir|Krossferðirnar]] styrktu mjög vald páfans og kirkjunnar enda hefði engin annar getað skipulagt svo stórfelldar hernaðaraðgerðir og sameinað svo margar þjóðir í Evrópu. [[Mynd:PapalPolitics2.JPG|left|thumb|upright|''Antikristur'', trérista eftir [[Lucas Cranach]]]] Við lok [[Miðaldir|miðalda]] var kaþólska kirkjan farin að sæta ámæli fyrir að embætti kirkjunnar voru notuð sem tekjulind og trúin var orðin að verslunarvöru. Á Ítalíu er þetta blómaskeið [[Endurreisnin|endurreisnarinnar]] en endurreisnarpáfarnir þóttu mjög spilltir.<ref> Illugi Jökulsson (2020), [https://heimildin.is/grein/10899/10-af-ollu-tagi-tugur-hneykslanlegra-pafa/ 10 af öllu tagi: Hinir hneykslanlegu endurreisnarpáfar] Heimildin</ref> Siðbótarmenn gagnrýndu páfaveldið sem gerspillt og sögðu páfan vera andkristur.<ref>Edwards, Mark U. Jr. (2004). Printing, Propaganda and Martin Luther. Fortress Press. bls. 90. ISBN 978-1-4514-1399-1. </ref><ref> Hillerbrand, Hans J. (2004). Encyclopedia Of Protestantism. Routledge. bls. 124. ISBN 0-203-48431-2.</ref> Á tímum siðaskiptanna voru þjóðríki nútímans að mótast í Evrópu og um leið þjóðleg andstaða gegn páfaveldinu. Ástandið innan kirkjunnar sætti því mikilli gagnrýni, stundum á siðferðislegum forsendum, stundum á fræðilegum grundvelli. Fræðilega gagnrýnin kom ekki síst frá svonefndum [[Fornmenntastefna|fornmenntamönnum]] (húmanistum). Þessi ádeila stuðlaði að [[Siðaskiptin|siðaskiptunum]] á 16. öld, sem ollu klofningi miðaldakirkjunnar í Evrópu á 16. öld í rómversk-kaþólsku kirkjudeildina og kirkjur [[Mótmælendatrú|mótmælenda]]. Þó að siðaskiptamenn væru ekki samstæð fylking heldur skiptust í [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lúthersku kirkjuna]], [[Kalvínismi|kalvínsku kirkjuna]] og þá anglíkönsku þá höfðu þeir sameiginlega hugsjón og sjálfsmynd sem gekk í megindráttum út á að útrýma spillingunni og að siðbæta kirkjuna, meðal annars með því að hverfa aftur til biblíulegri kenningar og helgisiða.<ref>Hjalti Hugason (2017), [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=73386 Hvort tala fræðimenn um siðbreytingu eða siðaskipti? Af hverju?]. Vísindavefur</ref>. Kaþólska kirkjan reyndi að að stöðva framrás mótmælendatrúar með [[Gagnsiðbótin|gagnsiðbótinni]] með gagngerum umbótum innan kaþólsku kirkjunnar. Gagnsiðbótin náði frá miðri 16. öld til loka 17. aldar. Gagnsiðbótin á sér upphaf í [[Kirkjuþingið í Trentó|kirkjuþinginu í Trentó]] 1545 til 1563 þar sem meðal annars var samþykkt að páfinn væri óumdeildur leiðtogi kirkjunnar og einnig kenninguna um óskeikulleika páfans og lagði þarmeð endanlega ábyrgð á kenningum og stjórn kirkjunnar í hendur páfa.<ref> "Counter-Reformation". Cross, FL, ed., The Oxford Dictionary of the Christian Church. New York: Oxford University Press. 2005</ref> Páfarnir voru neyddir smám saman til að afhenda meir og meir af sínu veraldlegu valdi til valdamanna evrópskra þjóðríkja og einbeittu sér að trúarlegum og kirkjulegum málum. Árið 1870 staðfesti fyrsta Vatíkanþingið kenningunni um óskeikulleika páfans þegar hann skilgreinir á trúaratriði eða siðferði. Síðar sama ár hertók [[Viktor Emmanúel 2.|Viktor Emmanuel 2.]] Rómaborg og Páfaríkinu úr höndum páfans og lauk með því að mestu leyti [[Sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] í eitt ríki.<ref>Collier, Martin (2003). Italian unification, 1820–71. Heinemann Advanced History. Oxford: Heinemann. bls. 2. ISBN 978-0-435-32754-5.</ref> Með [[Lateransáttmálinn|Lateransáttmálanum]] árið 1929 milli Ítalska ríkisins undir stjórn [[Benito Mussolini|Mussolínis]] og Páfastóls undir stjórn [[Píus 11.|Piusar 11.]] var Vatíkanið stofnað sem sjálfstætt borgríki. Sáttmálinn tryggði sjálfstæði páfa og Páfastóls frá veraldlegum yfirvöldum.<ref>Crockett, Benjamin; Regoli, Fr. Roberto (20 February 2023). "The Lateran Treaty of 1929: Understanding the relationship between Italy and the Holy See". EWTN Vatican Bureau. Rome, Italy: © Fondazione EWTN News.</ref> Þrátt fyrir að hinar stærstu kirkjudeildir hafi nálgast á síðari áratugum hefur kenning rómversk-kaþólsku kirkjunnar um að vald Símonar Péturs yfir alheimskirkjunni erfist með páfadæminu (sem byggir á trú þeirra að Jesús hafi útnefnt Símon Pétur sem stofnmann kirkjunnar) hindrað nánari samstarf. Lútherska kirkjan túlkar Mattheusarguðspjallið svo að Pétur væri til dæmis um sannkristinn mann en Kristur væri kletturinn – öllum mönnum verður þá fyrir trú sína jafnfært að nálgast lykla himnaríkis. Rétttrúnaðarkirkjurnar líta svo á að allir biskupar séu erfingjar að valdi Péturs. Þar er þing biskupa æðsti dómur.<ref>Haukur Már Helgason (2000). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=593 Hvað aðgreinir kaþólska trú frá lútherskri?] Vísindavefur</ref> ==Nýr páfi valinn== Við fráfall páfa eru [[Kardináli|kardínálar]] rómversk-kaþólsku kirkjunnar kallaðir til Rómar á Ítalíu til að velja páfa, en þeir eru æðstu menn kaþólsku kirkjunnar á eftir páfa. Kardínálar mynda sérstaka ráðsnefnd (Latína: ''Collegium Cardinalium'') og meginhlutverk ráðsins er að val nýs páfa. Þann 22. mars 2026 voru 243 kardinálar, og af þeim eru 121 kjörgengir til að kjósa nýjan páfa. Einungis kardínálar sem eru yngri en 80 ára gjaldgengir til að kjósa. En þó að þeir sem eru yfir 80 ára hafi ekki kosningarétt, geta þeir tekið þátt í ráðfundinum og tekið þátt í umræðum og reynt að hafa áhrif á val á nýjum páfa. Mjög strangar reglur og miklar hefðir fylgja kjörinu meðal annars má það ekki hefjast fyrr en 15 dögum eftir andlát páfa. Þá koma kardínálarnir saman til að kjósa páfa í leynilegri kosningu sem fer fram í [[Sixtínska kapellan|Sixtínsku kapellunni]] í Vatíkaninu. <ref> John Paul II (22 February 1996). Universi Dominici gregis . Apostolic constitution. Vatican City: Vatican Publishing House.</ref> Til að útiloka pólitísk afskipti var samþykkt á öðru kirkjuþinginu í Lyon 1274 að undirlagi Gregoríusar 10. páfa að kardinálarnir skyldu vera lokaðir inni í einangrun ''cum clave'' (latína fyrir „með lykli“) og ekki leyft að fara fyrr en nýr páfi hefði verið kjörinn.<ref> Goyau, Georges (1913). "Second Council of Lyons (1274)" . In Herbermann, Charles (ed.). Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.</ref> Kardínálarnir mega ekki ræða kjör páfa við neinn utanaðkomandi. Samtal um valið hefst ekki fyrr en þeir hafa verið læstir inni. Þeir eru í einangrun þangað til nýr páfi hefur verið valinn og hafa ekki aðgang að fjölmiðlum af neinum tagi og farsímar eru bannaðir. Allar dyr að Sixtínsku kapellunni eru [[Innsigli|innsiglaðar]] og inngangsins er síðan gætt af öryggisvörðum. Allt sem fer inn til kardínálanna er skoðað gaumgæfilega, jafnvel maturinn. Til að ná kosningu þarf hinn nýi páfi að fá minnsta kosti tvo þriðju hluta greiddra atkvæða.<ref>Baumgartner, Frederic J. (2003). "10: Conclaves in the Twentieth Century". Behind Locked Doors: A History of the Papal Elections. New York: Palgrave Macmillan. Bls. 217. ISBN 9780312294632.</ref><ref>[ http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6242466.stm Pope alters voting for successor" ]. [https://www.bbc.com/news BBC News.] 26 June 2007.</ref> Ef enginn fær tvo þriðju hluta atkvæða er atkvæðaseðlunum brennt og blautt hey sett í ofninn. Þá verður reykurinn svartur og umheimurinn fær að vita að kjósa þurfi aftur. En þegar páfi hefur verið kjörinn eru atkvæðaseðlarnir brenndir einir og sér og reykurinn verður hvítur. Kosningin getur tekið nokkra daga. Á fyrri öldum stóð kosning jafnvel yfir í vikur eða mánuði, og létust sumir kardínálar á meðan páfavali stóð. Þegar hinn nýi páfinn hefur samþykkt valið spyr formaður kardínálaáðsins um páfanafn hans og segir á latínu: ''Quo nomine vis vocari?'' („Hvaða nafni vilt þú láta kalla þig?“). Að lokinni kosningu birtist nýi páfinn venjulega innan klukkustundar á svölunum sem snúa að [[Péturskirkjan|Péturstorginu]], og val hans verður tilkynnt af elsta kardínálanum. Hann gerir það með eftirfarandi hefðbundnum latneskum talshætti: <blockquote>''Annuntio vobis gaudium magnum;<br>habemus papam<br>(Ég færi ykkur mikla gleðifrétt;<br>við höfum páfa)''</blockquote> Formlega getur hver kaþólskur ókvæntur karlmaður verið kjörinn en ef sá ekki er biskup sem er kjörinn verður hann að vera vígður til biskups áður en hann er krýndur páfi. Það er sem sagt ekki krafa að sá sem er kjörinn sé kardínáli sjálfur, en það hefur ekki gerst síðan [[Úrbanus 6.]] árið lést árið 1389, en hann var síðasti páfinn sem ekki hafði verið kardináli. Fram til ársins 1963 var páfinn krýndur með þríhæða kórónu sem kalluð er ''Triregnum'' (það er þríveldi), samkvæmt athöfn sem er yfir þúsund ára gömul og lýsir táknrænt yfir að páfinn væri réttmætur stjórnandi heimsins. Áður voru páfarnir krýndir með Páfakórónunni, en allir páfar frá [[Jóhannes Páll 1.|Jóhannesi Páli 1]]. hafa hafnað krýningu með kórónunni og kosið frekar einfaldari vígsluathöfn. <ref>[https://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm "5 – New pope announced"]. ''Choosing a Pope''. BBC. [https://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm].</ref> == Listi yfir páfa kaþólsku kirkjunnar == * Sjá [[Listi yfir páfa]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} == Heimild == * [https://catholica.is Vefur kaþólsku kirkjunnar á Íslandi] == Tengt efni == * [http://www.vatican.va/ Vefur páfastóls] [[Flokkur:Páfar| ]] [[Flokkur:Kaþólska kirkjan]] [[Flokkur:Kristni]] jofl4oczesndjmtscfrwecctkhpmh8z 1958327 1958326 2026-03-31T16:49:42Z Masae 538 1958327 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Emblem of the Papacy SE.svg|thumb|Merki páfa með lyklum Péturs og Páfakórónuni.]] [[Mynd:Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped).png|thumb|[[ Leó 14.]], hefur verið páfi frá 2025.]]'''Páfi''' er titill notaður yfir höfuð kirkjunnar í nokkrum kirkjudeildum (til dæmis páfi [[páfi Kopta|Kopta]]), en er almennt í íslensku aðeins notaður yfir höfuð [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]]. Þessi grein fjallar um leiðtoga rómversk-kaþólsku kirkjunnar. Páfinn er leiðtogi og yfirmaður rómversk-kaþólsku kirkjunnar og læriföður í siðfræðilegum og andlegum efnum. <ref>[ https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html Lumen Gentium.] Dogmatic constitution of the Church, solemnly promulgated by his Holiness Pope Paul VI on November 21, 1964. (ensk útgáfa)</ref>. Páfinn í [[Róm]] er formlega rómversk-kaþólski biskup Rómaborgar og jafnframt æðsti biskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar og einnig einvaldur þjóðhöfðingi [[Vatíkanið|Vatíkansins]], minnsta ríkis í heimi. Núverandi páfi, [[Leó 14.|Leó 14]]., var kjörinn 8. maí 2025 og er sá 267 á páfastól. Orðið páfi kom inn í íslensku úr latínu „papa“ („faðir“), en er í kristinni notkun er það dregið af forngríska orðinu πάππας (páppas) sem þýðir einnig „faðir“. Á fyrstu öldum kristninnar var titillinn notaður, sérstaklega í austurkirkjunni, um alla biskupa <ref> "Pope". Oxford Dictionary of the Christian Church. Oxford University Press. 2005. ISBN 978-0-19-280290-3.</ref> og aðra æðstu klerka, en var frá valdatíma [[Leó 1.|Leós 1.]] páfa (440–461) sérstaklega notaður fyrir biskupa Rómar í vesturkirkjunni. <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, p. 236</ref> en það var ekki fyrr en á 11. öld sem það varð formlegt heiti<ref> Schatz, Klaus (1996). Papal Primacy. Liturgical Press. pp. 28–29. ISBN 978-0-8146-5522-1.</ref> Elsta ritaða heimildir um notkun titilsins „páfi“ (πάππας - páppas) var um patríarka [[Alexandría|Alexandríu]], Heraklasar, þegar hann lést (232–248). <ref> Meinardus, Otto F.A. (2002). Two Thousand Years of Coptic Christianity. American University in Cairo Press. ISBN 978-977-424-757-6.</ref> Elsta heimild um notkun titilsins „páfi“ á íslensku er frá öndverðri 13. öld í <ref>[ https://heimskringla.no/wiki/Saga_Ólafs_hins_helga Heimskringlu (Ólafs saga helga)]</ref>. Latneska orðið pāpa, sem vísar til biskups Rómar, birtist fyrst á legsteini frá seinni hluta 4. aldar („sub Liberio papa“ eða „á tímum Líberusar páfa“).<ref> Ernst Diehl: Inscriptiones Latinae Christianae veteres. Band 3. Weidmann, Berlin 1931, S. 275 ([https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/ilcv_bd3/0287/image,info netaðgangur])</ref> Frá 5. öld hefur þessi titill verið notaður í vesturkirkjunni eingöngu fyrir biskup Rómar og frá fyrri hluta miðalda hefur titillinn fest sig í sessi sem „stytting á handhafa embættis Péturs postula“, þótt aðrir titlar (''Pontifex Maximus, Summus pontifex, Servus servorum Dei, Apostolicus, Vicarius Christi'') hafi verið notaðir samhliða því, en formlegi titillinn er „Biskup Rómar“ (Pontifex Romanus).<ref> Trevor Jalland (1942): The Church and the papacy: An Historical Study. Wipf & Stock Publishers. ISBN 1498294987</ref> Titillinn pāpa hefur verið notaður í skjölum páfagarðs frá um 1400; heimildir um notkun latneska hugtaksins papatus um páfastól eru til frá frá miðri 11. öld.<ref> Harald Zimmermann: Papsttum II 1. Mittelalter und Reformation: Grundsätzliches. In: Religion in Geschichte und Gegenwart (RGG). 4. Auflage. Band 6, Mohr-Siebeck, Tübingen 2003, bls. 870.</ref> ==Eftirmaður Péturs postula== [[Mynd:Christ Handing the Keys to St. Peter by Pietro Perugino.jpg|thumb|Jesú afhendir lyklana til Péturs. Málverk eftir Pietro Perugino frá 1481]]Biskup Rómaborgar er talinn af rómversk-kaþólsku kirkjunni vera arftaki [[Pétur postuli|Péturs postula]] þar sem Pétur er talinn fyrsti biskup Rómar. Rómversk-kaþólska kirkjan telur að því hlutverki og embætti sem Pétri var gefið af Jesú lifi áfram í seinni biskupum Rómar. <ref>Collins, Roger. "Introduction". Keepers of the Keys of Heaven: A History of the Papacy. Basic Books. 2009. ISBN 978-0-465-01195-7</ref>. - Jesús Kristur sjálfur fól Pétri kirkjuna samkvæmt þessu: „Þá segir Jesús við hann: „''Sæll ert þú, Símon Jónasson! Enginn maður hefur opinberað þér þetta heldur faðir minn í himninum. Og ég segi þér: Þú ert Pétur, kletturinn, og á þessum kletti mun ég byggja kirkju mína og máttur heljar mun ekki á henni sigrast. Ég mun fá þér lykla himnaríkis og hvað sem þú bindur á jörðu mun bundið á himnum og hvað sem þú leysir á jörðu mun leyst á himnum.''“<ref>[https://biblian.is/biblian/matteusargudspjall-16-kafli/ Matteusarguðspjall 16. Kafli: 17-19]</ref> Páfinn er því talinn eftirmaður Péturs þó hann hafi sjálfur aldrei borið titilinn „páfi“. Rómversk-kaþólska kirkjan telur að þessi texti úr Nýja testamentinu sé grundvöllur fyrir stöðu biskups Rómar, en mótmælendakirkjur telja að kletturinn sé ekki Pétur sjálfur, heldur þeirri játningu Péturs sem kom rétt á undan í textanum: „''Þú ert Kristur, sonur hins lifanda Guðs.''“ (Matteusarguðspjall 16:16). Kirkjan sé byggð á þeirri sannleik að Jesús sé Kristur, ekki á persónu Péturs.<ref> Sören Dalevis, [https://www.svenskakyrkan.se/karlstadsstift/bibelguide-matteusevangeliet Bibelguide: Mattheusevangeliet]</ref> Kirkjufaðirinn Origenes (f. 185, d. 254) trúði því að allir kristnir menn væru Pétur, að Pétur væri fyrirmynd fyrir alla kristna menn.<ref> McGuckin, John Anthony (2004). "The Life of Origen (ca. 186–255)". I McGuckin, John Anthony (ritstj.). The Westminster Handbook to Origen. The Westminster Handbooks to Christian Theology. Louisville, Kentucky: Westminster John Knox Press. bls. 13. ISBN 9780664224721.</ref> ==Sögustiklur== ===Frumkristni=== Heimildir benda til þess að í fyrstu hafi hugtökin ''episcopos'' <ref>oft þýtt sem „umsjónarmenn“, „prestar“, „hirðar“ eða „biskupar“. (forngríska : ft. ἐπίσκοποι episkopoi; et. ἐπίσκοπος, episkopos . latína: ft. episcopus; et. episcopi) Bercot, David W., ed. (1998). A Dictionary of Early Christian Beliefs: A Reference Guide to More Than 700 Topics Discussed by the Early Church Fathers. Peabody, MA: Hendrickson Publishers. pp. 70–77. ISBN 1-56563-357-1.</ref> og ''presbyter'' <ref> oft þýtt sem öldungur eða prédíkari, einnig sem forfaðir (forngríska: πρεσβύτερος presbyteros; latína: presbyter), orðsifjar orðsins prestur</ref> verið notuð til skiptis,<ref>Oxford Dictionary of the Christian Church, 1997 edition revised 2005, p. 211</ref> og fræðimenn telja að um aldamót 1. og 2. aldar e. Kr. hafi kristnir söfnuðir verið leiddir af biskupum og presbyturum, en embættisskyldur þeirra hafi skarast eða verið óaðgreinanlegar.<ref>Cambridge History of Christianity, volume 1, (2006), Cambridge University Press, bls. 418 ISBN: ‎ 0521812399</ref> Í frumkristni gerðu kristnir leiðtogar í Róm og fleiri öðrum borgum tilkall til forystu alheimskirkjunnar. Margir biskupar voru jafnir að virðingu og völdum en snemma töldu biskuparnir í Róm og [[Konstantínópel]] sig hafna yfir hina. [[Jakob postuli|Jakob]] „hinn réttláti“, þekktur sem „bróðir Jesú“<ref> Sverrir Jakobsson, (2019 ). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=77076 Átti Jesús einhver systkini og gætu því núlifandi menn verið skyldir Kristi?] Vísindavefur</ref> þjónaði sem leitogi kirkjunnar í [[Jerúsalem]], sem enn er hnefnd sem „Móðurkirkjan“ í rétttrúnaðarhefð. [[Alexandría]] hafði verið miðstöð trúartúlkunar gyðinginsdóms, þar var til dæmis Sjötíu manna þýðingin, [[Septuaginta]], á [[Gamla testamentið|Gamla testementinu]] gerð. Alexandría fékk sviðaða stöðu í kristni og varð miðstöð kristinnar fræða. Snemma á tímum postulanna varð stór kristinn söfnuður í Róm sem [[Páll postuli]] ávarpaði í [https://biblian.is/biblian/romverjabrefid-1-kafli/ bréfi sínu til Rómverja]. Samkvæmt kirkjuhefð stofnaði Pétur postuli og leiddi söfnuðinn í Róm ásamt Páli og að báðir hafi dáið píslarvættisdauða í ofsóknum [[Neró|Nerós]] á sjöunda áratugnum e.Kr.<ref> MaGee Greg. [https://bible.org/article/origins-church-rome "The Origins of the Church at Rome]</ref> Á fyrstu öld kirkjunnar (frá um það bil ári 30 til 130) varð Rómabiskup viðurkenndur sem yfirbiskup enda var talið að hann hafði vald sitt í beinan legg frá Pétri postula. Til dæmis ritaði Ireneus frá Lyon sem uppi var um það bil 125-202: „''Allar kirkjur verða að vera á einu máli með Rómarkirkju, vegna hinnar háu tignar hennar því að í henni hefur postulleg erfikenning ævinlega varðveist''.“<ref> Eric Osborn (2009), Irenaeus of Lyons, Cambridge University Press, bls . 130 ISBN: 9780511487798</ref> En þó hann hefði sérstöðu innan kirkjunnar var lengi tekist á um hlutverk hans innan hennar. === Níkeujátningin og klofningur=== Á fyrstu öldum kristninnar breiddist trúin hratt út um [[Rómaveldi]]. Trúarfrelsi var innleitt ár 313 og kristni gerð að ríkiskirkju árið 381 en fram að þeim tíma þurfti hún að þola miklar ofsóknir. Á fyrstu öldum kristni var grunnirinn lagður að kenningakerfi kirkjunnar, samræmingu milli biskupsdæma á skilningi ritningarinnar og annara kenninga kristninnar. Til þess að gera út um ágreining í trúarefnum voru kölluð saman [[kirkjuþing]], flest kölluð saman af keisaranum í Konstantínóbel þar sem saman komu helstu trúspekingar samtímans og embættismenn hinna ýmsu kirkjudeilda, til að taka ákvarðanir um stefnur og strauma er allir söfnuðir fylgja skyld. Fyrsta kirkjuþingið var haldið í Níkeu í Litlu-Asíu árið 325. ===Miðaldir=== Rómveldið klofnaði árið 364 og skiptist í [[Austrómverska keisaradæmið|austrómverska keisaradæmið]], sem var stjórnað frá Konstantínópel og [[Vestrómverska keisaradæmið|vestrómverska keisaradæmið]] stjórnað frá Róm. Á kirkjuþingi, sem haldið var í Konstantínópel árið 381, var gerð tillaga um að [[Erkibiskup|erkibiskupinn]] í Konstantínópel væri gerður jafningi páfans í Róm. Rómabiskup gekk ekki að því og setti sig yfir hina fjóra biskupana frá Konstantínópel, Alexandríu, [[Antíokkía|Antíokkíu]] og Jerúsalem. Þetta sætti [[Patríarki|patríarkinn]] í Konstantínópel sig ekki við, þannig að kirkjan klofnaði í vestrómversku kirkjunna sem einnig hefur verið nefnd vesturkirkjan (og seinna nefnd rómversk-kaþólsk) og austurrómversku kirkjuna sem einnig hefur verið nefnd austurkirkjan (seinna nefnd grísk-kaþólsk eða [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjan]], einnig orþodox kirkja. <ref>Orþodox þýðir hin hreina, sú sem varðveitir hina réttu kenningu. Þaðan er dregið nafnið rétttrúnaðarkirkjan. Þórhallur Heimisson (2010). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=29731 Hvað er rétttrúnaðarkirkja?] Vísindavefur</ref> Árið 330 stofnaði Konstantínus mikli höfuðborg Austrómverska ríkisins í Býzantíon en Rómveldið klofnaði að fullu árið 395 og skiptist í Vestrómverska ríkið og Austrómverska ríkið (sem var síðar nefnt [[Býsansríkið]]). Patríarkinn og erkibiskupinn í Konstantínópel var einungis primus inter pares (fremstur meðal jafningja) meðal annara patríarka í austurkirkjunni en samskipti kirkju og keisara voru náin og hlutur kirkjunnar í stjórnkerfnu endurspeglaðist í því að biskuparnir voru meðal æðstu embættismanna ríkisins og keisarinn hafði síðast orðið um málefni kirkjunnar. Vestrómverska ríkið var í upplausn og átti stöðugt í vök að verjast gegn innrásum barbara og árið 476 féll síðasti vestrómverski keisarann. Hlutverk biskupsins í Róm í vesturkirkjunni varð ólík patríarkans í Konstantínópel. Í Austurróm sameinaði keisari Býsantíska ríkisins bæði veraldlegt og kirkjulegt vald og stjórn kirkjunnar skiptist upp á fjögur patríarköt, Konstantínópel , Alexandríu , Antíokkíu og Jerúsalem . Í Vestur-Evrópu var enginn keisari eftir fall Vestur-Rómar árið 476 en páfinn fékk bæði veraldleg og kirkjuleg völd. Á tímabilinu frá um ár 400 til 800 sem einkenndist af [[Þjóðflutningatímabilið|þjóðflutningum]] og mikilli sundrungu í Vestur-Evrópu fékk vesturkirkjann gifurlega mikil vald, ekki síst gegnum [[Klaustur|klausturreglurnar]], þar sem hún var miðstýrð alþjóðasamtök sem var óháð landamærum og undir stjórn biskupans í Róm.<ref> Le Goff, Jacques (2000). Medieval Civilization. Barnes & Noble. bls. 14, 21. ISBN 0-631-17566-0.</ref> [[Mynd:Development of the Papal State.jpg|thumb|Þróun Páfaríkisins]]Biskupinn í Róm hafði aukið völd sín smám saman bæði innan kirkjunnar og sem veraldlegur höfðingi yfir því ríki sem hefur verið kallað [[Páfaríkið]] á íslensku (latína: Patrimonium Petri; ítalska: Stato della Chiesa, einnig Stato pontificio eða Stato romano) og páfinn stjórnaði frá 752 til 1870. Embætti páfa innan vesturkirkjunnar var orðið fastmótað að mestu á níundu öld og á þrettándu öld voru markmið þess orðin vel skilgreind. <ref>Geoffrey Barraclough (1979): The Medieval Papacy (Library of World Civilization). W W Norton & Co Inc. ISBN 0393951006</ref> Páfinn krafðist þess að allar kristnar kirkjur viðurkenndu embætti hans sem leiðtoga og yfirmann kristni. Austurkirkjurnar neituðu að sætta sig við það og sökuðu latnesku kirkjuna um rangtúlkanir á ýmsum trúaratriðum. Kirkjusundrungin varð algjör árið 1054 þegar sendimaður páfa skildi eftir [[Bannlýsing|bannlýsingu]] á patríarkanum í Konstantínópel á altarinu í [[Ægisif]]. Áður en kirkjan klofnaði hafði páfi slitið sambandi við keisara Austrómverska ríkisins, sérstklega vegna afskipta keisarans af málefnum sem páfi taldi varða trú og kirkju. Eftir klofninginn hafði vesturkirkjan endanlega sagt skilið við keisarann í Konstnatínópel og hafði ekki lengur samskipti við patríarkann og var betur sett í samskiptum við vestræna valdamenn sem höfðu ekki síður áhuga á ítökum í stjórn kirkjunnar. Árið 800 skapaðist nýtt keisaradæmi í [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]] þegar [[Karlamagnús]] var krýndur keisari af páfa árið 800 og gengdi þar með hlutverki hins fyrsta keisara [[Heilaga rómverska ríkið|hins heilaga rómverska keisaradæmis]]. Með stofnun Páfaríkisins árið 756 varð páfinn einnig veraldlegur fursti en með keisarann sem [[Lénsherra|lénsherra]]. Á tíundu og elleftu öld snerust átök páfa og keisara sérstaklega um hver hefði rétt til að velja menn í embætti innan kiekjunnar og hvort páfi eða keisari væri yfrmaður biskupa. [[Skrýðingardeilan]] voru hörð átök milli kirkjunnar og konungsvaldsins í Evrópu á miðöldum. Á 11. og 12. öld börðust páfar gegn því að veraldleg yfirvöld skipuðu (skrýddu) háttsetta embættismenn kirkjunnar, svo sem biskupa og ábóta. Höfuðdeilan stóð milli páfa og keisarahins Heilaga rómverska ríkis og hófst árið 1075 en hliðstæðar deilur áttu sér stað víðsvegar um Evrópu. Undir stjórn [[Leó 9.|Leós 9.]] páfa (1049–1054) tók kirkjan upp nýja stefnu í þesum átökum og skipulagi og það leiddi til siðbótarinnar sem kennd er við annan páfa, [[Gregoríus 7]]. (1073–1085). Siðbótarstefnan hafði áhrif á mörg svið innan kirkjunnar ekki síst kröfu um sjálfstæði frá veraldlegum stjórnendum. <ref>Lára Magnúsardóttir (2007), Bannfæring og kirkjuvald á Íslandi 1275–1550 .Lög og rannsóknarforsendur. Háskólaútgáfan </ref> Undir stjórn [[Innósentíus 3.|Innósentíusar 3.]] páfa (1198–1216) og [[Bonifasíus 8.|Bónafasíusar 8]]. (1294–1303) var páfadæmið á hátindi pólitísks valds. Hnignun páfavalds á 14. öldin einkenndist af útlegð páfa til [[Avignon]] og síðan af [[Páfasundrungin|páfasundrungunni]]. [[Krossferðir|Krossferðirnar]] styrktu mjög vald páfans og kirkjunnar enda hefði engin annar getað skipulagt svo stórfelldar hernaðaraðgerðir og sameinað svo margar þjóðir í Evrópu. [[Mynd:PapalPolitics2.JPG|left|thumb|upright|''Antikristur'', trérista eftir [[Lucas Cranach]]]] Við lok [[Miðaldir|miðalda]] var kaþólska kirkjan farin að sæta ámæli fyrir að embætti kirkjunnar voru notuð sem tekjulind og trúin var orðin að verslunarvöru. Á Ítalíu er þetta blómaskeið [[Endurreisnin|endurreisnarinnar]] en endurreisnarpáfarnir þóttu mjög spilltir.<ref> Illugi Jökulsson (2020), [https://heimildin.is/grein/10899/10-af-ollu-tagi-tugur-hneykslanlegra-pafa/ 10 af öllu tagi: Hinir hneykslanlegu endurreisnarpáfar] Heimildin</ref> Siðbótarmenn gagnrýndu páfaveldið sem gerspillt og sögðu páfan vera andkristur.<ref>Edwards, Mark U. Jr. (2004). Printing, Propaganda and Martin Luther. Fortress Press. bls. 90. ISBN 978-1-4514-1399-1. </ref><ref> Hillerbrand, Hans J. (2004). Encyclopedia Of Protestantism. Routledge. bls. 124. ISBN 0-203-48431-2.</ref> Á tímum siðaskiptanna voru þjóðríki nútímans að mótast í Evrópu og um leið þjóðleg andstaða gegn páfaveldinu. Ástandið innan kirkjunnar sætti því mikilli gagnrýni, stundum á siðferðislegum forsendum, stundum á fræðilegum grundvelli. Fræðilega gagnrýnin kom ekki síst frá svonefndum [[Fornmenntastefna|fornmenntamönnum]] (húmanistum). Þessi ádeila stuðlaði að [[Siðaskiptin|siðaskiptunum]] á 16. öld, sem ollu klofningi miðaldakirkjunnar í Evrópu á 16. öld í rómversk-kaþólsku kirkjudeildina og kirkjur [[Mótmælendatrú|mótmælenda]]. Þó að siðaskiptamenn væru ekki samstæð fylking heldur skiptust í [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lúthersku kirkjuna]], [[Kalvínismi|kalvínsku kirkjuna]] og þá anglíkönsku þá höfðu þeir sameiginlega hugsjón og sjálfsmynd sem gekk í megindráttum út á að útrýma spillingunni og að siðbæta kirkjuna, meðal annars með því að hverfa aftur til biblíulegri kenningar og helgisiða.<ref>Hjalti Hugason (2017), [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=73386 Hvort tala fræðimenn um siðbreytingu eða siðaskipti? Af hverju?]. Vísindavefur</ref>. Kaþólska kirkjan reyndi að að stöðva framrás mótmælendatrúar með [[Gagnsiðbótin|gagnsiðbótinni]] með gagngerum umbótum innan kaþólsku kirkjunnar. Gagnsiðbótin náði frá miðri 16. öld til loka 17. aldar. Gagnsiðbótin á sér upphaf í [[Kirkjuþingið í Trentó|kirkjuþinginu í Trentó]] 1545 til 1563 þar sem meðal annars var samþykkt að páfinn væri óumdeildur leiðtogi kirkjunnar og einnig kenninguna um óskeikulleika páfans og lagði þarmeð endanlega ábyrgð á kenningum og stjórn kirkjunnar í hendur páfa.<ref> "Counter-Reformation". Cross, FL, ed., The Oxford Dictionary of the Christian Church. New York: Oxford University Press. 2005</ref> Páfarnir voru neyddir smám saman til að afhenda meir og meir af sínu veraldlegu valdi til valdamanna evrópskra þjóðríkja og einbeittu sér að trúarlegum og kirkjulegum málum. Árið 1870 staðfesti fyrsta Vatíkanþingið kenningunni um óskeikulleika páfans þegar hann skilgreinir á trúaratriði eða siðferði. Síðar sama ár hertók [[Viktor Emmanúel 2.|Viktor Emmanuel 2.]] Rómaborg og Páfaríkinu úr höndum páfans og lauk með því að mestu leyti [[Sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] í eitt ríki.<ref>Collier, Martin (2003). Italian unification, 1820–71. Heinemann Advanced History. Oxford: Heinemann. bls. 2. ISBN 978-0-435-32754-5.</ref> Með [[Lateransáttmálinn|Lateransáttmálanum]] árið 1929 milli Ítalska ríkisins undir stjórn [[Benito Mussolini|Mussolínis]] og Páfastóls undir stjórn [[Píus 11.|Piusar 11.]] var Vatíkanið stofnað sem sjálfstætt borgríki. Sáttmálinn tryggði sjálfstæði páfa og Páfastóls frá veraldlegum yfirvöldum.<ref>Crockett, Benjamin; Regoli, Fr. Roberto (20 February 2023). "The Lateran Treaty of 1929: Understanding the relationship between Italy and the Holy See". EWTN Vatican Bureau. Rome, Italy: © Fondazione EWTN News.</ref> Þrátt fyrir að hinar stærstu kirkjudeildir hafi nálgast á síðari áratugum hefur kenning rómversk-kaþólsku kirkjunnar um að vald Símonar Péturs yfir alheimskirkjunni erfist með páfadæminu (sem byggir á trú þeirra að Jesús hafi útnefnt Símon Pétur sem stofnmann kirkjunnar) hindrað nánari samstarf. Lútherska kirkjan túlkar Mattheusarguðspjallið svo að Pétur væri til dæmis um sannkristinn mann en Kristur væri kletturinn – öllum mönnum verður þá fyrir trú sína jafnfært að nálgast lykla himnaríkis. Rétttrúnaðarkirkjurnar líta svo á að allir biskupar séu erfingjar að valdi Péturs. Þar er þing biskupa æðsti dómur.<ref>Haukur Már Helgason (2000). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=593 Hvað aðgreinir kaþólska trú frá lútherskri?] Vísindavefur</ref> ==Nýr páfi valinn== Við fráfall páfa eru [[Kardináli|kardínálar]] rómversk-kaþólsku kirkjunnar kallaðir til Rómar á Ítalíu til að velja páfa, en þeir eru æðstu menn kaþólsku kirkjunnar á eftir páfa. Kardínálar mynda sérstaka ráðsnefnd (Latína: ''Collegium Cardinalium'') og meginhlutverk ráðsins er að val nýs páfa. Þann 22. mars 2026 voru 243 kardinálar, og af þeim eru 121 kjörgengir til að kjósa nýjan páfa. Einungis kardínálar sem eru yngri en 80 ára gjaldgengir til að kjósa. En þó að þeir sem eru yfir 80 ára hafi ekki kosningarétt, geta þeir tekið þátt í ráðfundinum og tekið þátt í umræðum og reynt að hafa áhrif á val á nýjum páfa. Mjög strangar reglur og miklar hefðir fylgja kjörinu meðal annars má það ekki hefjast fyrr en 15 dögum eftir andlát páfa. Þá koma kardínálarnir saman til að kjósa páfa í leynilegri kosningu sem fer fram í [[Sixtínska kapellan|Sixtínsku kapellunni]] í Vatíkaninu. <ref> John Paul II (22 February 1996). Universi Dominici gregis . Apostolic constitution. Vatican City: Vatican Publishing House.</ref> Til að útiloka pólitísk afskipti var samþykkt á öðru kirkjuþinginu í Lyon 1274 að undirlagi Gregoríusar 10. páfa að kardinálarnir skyldu vera lokaðir inni í einangrun ''cum clave'' (latína fyrir „með lykli“) og ekki leyft að fara fyrr en nýr páfi hefði verið kjörinn.<ref> Goyau, Georges (1913). "Second Council of Lyons (1274)" . In Herbermann, Charles (ed.). Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.</ref> Kardínálarnir mega ekki ræða kjör páfa við neinn utanaðkomandi. Samtal um valið hefst ekki fyrr en þeir hafa verið læstir inni. Þeir eru í einangrun þangað til nýr páfi hefur verið valinn og hafa ekki aðgang að fjölmiðlum af neinum tagi og farsímar eru bannaðir. Allar dyr að Sixtínsku kapellunni eru [[Innsigli|innsiglaðar]] og inngangsins er síðan gætt af öryggisvörðum. Allt sem fer inn til kardínálanna er skoðað gaumgæfilega, jafnvel maturinn. Til að ná kosningu þarf hinn nýi páfi að fá minnsta kosti tvo þriðju hluta greiddra atkvæða.<ref>Baumgartner, Frederic J. (2003). "10: Conclaves in the Twentieth Century". Behind Locked Doors: A History of the Papal Elections. New York: Palgrave Macmillan. Bls. 217. ISBN 9780312294632.</ref><ref>[ http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6242466.stm Pope alters voting for successor" ]. [https://www.bbc.com/news BBC News.] 26 June 2007.</ref> Ef enginn fær tvo þriðju hluta atkvæða er atkvæðaseðlunum brennt og blautt hey sett í ofninn. Þá verður reykurinn svartur og umheimurinn fær að vita að kjósa þurfi aftur. En þegar páfi hefur verið kjörinn eru atkvæðaseðlarnir brenndir einir og sér og reykurinn verður hvítur. Kosningin getur tekið nokkra daga. Á fyrri öldum stóð kosning jafnvel yfir í vikur eða mánuði, og létust sumir kardínálar á meðan páfavali stóð. Þegar hinn nýi páfinn hefur samþykkt valið spyr formaður kardínálaáðsins um páfanafn hans og segir á latínu: ''Quo nomine vis vocari?'' („Hvaða nafni vilt þú láta kalla þig?“). Að lokinni kosningu birtist nýi páfinn venjulega innan klukkustundar á svölunum sem snúa að [[Péturskirkjan|Péturstorginu]], og val hans verður tilkynnt af elsta kardínálanum. Hann gerir það með eftirfarandi hefðbundnum latneskum talshætti: <blockquote>''Annuntio vobis gaudium magnum;<br>habemus papam<br>(Ég færi ykkur mikla gleðifrétt;<br>við höfum páfa)''</blockquote> Formlega getur hver kaþólskur ókvæntur karlmaður verið kjörinn en ef sá ekki er biskup sem er kjörinn verður hann að vera vígður til biskups áður en hann er krýndur páfi. Það er sem sagt ekki krafa að sá sem er kjörinn sé kardínáli sjálfur, en það hefur ekki gerst síðan [[Úrbanus 6.]] árið lést árið 1389, en hann var síðasti páfinn sem ekki hafði verið kardináli. Fram til ársins 1963 var páfinn krýndur með þríhæða kórónu sem kalluð er ''Triregnum'' (það er þríveldi), samkvæmt athöfn sem er yfir þúsund ára gömul og lýsir táknrænt yfir að páfinn væri réttmætur stjórnandi heimsins. Áður voru páfarnir krýndir með Páfakórónunni, en allir páfar frá [[Jóhannes Páll 1.|Jóhannesi Páli 1]]. hafa hafnað krýningu með kórónunni og kosið frekar einfaldari vígsluathöfn. <ref>[https://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm "5 – New pope announced"]. ''Choosing a Pope''. BBC. [https://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm].</ref> == Listi yfir páfa kaþólsku kirkjunnar == * Sjá [[Listi yfir páfa]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} == Heimild == * [https://catholica.is Vefur kaþólsku kirkjunnar á Íslandi] == Tengt efni == * [http://www.vatican.va/ Vefur páfastóls] [[Flokkur:Páfar| ]] [[Flokkur:Kaþólska kirkjan]] [[Flokkur:Kristni]] bzysrxn54hcswtajpwx4y91d9dpv9cv 1958427 1958327 2026-04-01T07:13:01Z Masae 538 /* Miðaldir */ 1958427 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Emblem of the Papacy SE.svg|thumb|Merki páfa með lyklum Péturs og Páfakórónuni.]] [[Mynd:Pope Leo XIV 3 (3x4 cropped).png|thumb|[[ Leó 14.]], hefur verið páfi frá 2025.]]'''Páfi''' er titill notaður yfir höfuð kirkjunnar í nokkrum kirkjudeildum (til dæmis páfi [[páfi Kopta|Kopta]]), en er almennt í íslensku aðeins notaður yfir höfuð [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]]. Þessi grein fjallar um leiðtoga rómversk-kaþólsku kirkjunnar. Páfinn er leiðtogi og yfirmaður rómversk-kaþólsku kirkjunnar og læriföður í siðfræðilegum og andlegum efnum. <ref>[ https://www.vatican.va/archive/hist_councils/ii_vatican_council/documents/vat-ii_const_19641121_lumen-gentium_en.html Lumen Gentium.] Dogmatic constitution of the Church, solemnly promulgated by his Holiness Pope Paul VI on November 21, 1964. (ensk útgáfa)</ref>. Páfinn í [[Róm]] er formlega rómversk-kaþólski biskup Rómaborgar og jafnframt æðsti biskup rómversk-kaþólsku kirkjunnar og einnig einvaldur þjóðhöfðingi [[Vatíkanið|Vatíkansins]], minnsta ríkis í heimi. Núverandi páfi, [[Leó 14.|Leó 14]]., var kjörinn 8. maí 2025 og er sá 267 á páfastól. Orðið páfi kom inn í íslensku úr latínu „papa“ („faðir“), en er í kristinni notkun er það dregið af forngríska orðinu πάππας (páppas) sem þýðir einnig „faðir“. Á fyrstu öldum kristninnar var titillinn notaður, sérstaklega í austurkirkjunni, um alla biskupa <ref> "Pope". Oxford Dictionary of the Christian Church. Oxford University Press. 2005. ISBN 978-0-19-280290-3.</ref> og aðra æðstu klerka, en var frá valdatíma [[Leó 1.|Leós 1.]] páfa (440–461) sérstaklega notaður fyrir biskupa Rómar í vesturkirkjunni. <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, p. 236</ref> en það var ekki fyrr en á 11. öld sem það varð formlegt heiti<ref> Schatz, Klaus (1996). Papal Primacy. Liturgical Press. pp. 28–29. ISBN 978-0-8146-5522-1.</ref> Elsta ritaða heimildir um notkun titilsins „páfi“ (πάππας - páppas) var um patríarka [[Alexandría|Alexandríu]], Heraklasar, þegar hann lést (232–248). <ref> Meinardus, Otto F.A. (2002). Two Thousand Years of Coptic Christianity. American University in Cairo Press. ISBN 978-977-424-757-6.</ref> Elsta heimild um notkun titilsins „páfi“ á íslensku er frá öndverðri 13. öld í Ólafs sögu helga í Heimskringlu<ref>[ https://heimskringla.no/wiki/Saga_Ólafs_hins_helga Heimskringlu (Ólafs saga helga)]</ref>. Latneska orðið pāpa, sem vísar til biskups Rómar, birtist fyrst á legsteini frá seinni hluta 4. aldar („sub Liberio papa“ eða „á tímum Líberusar páfa“).<ref> Ernst Diehl: Inscriptiones Latinae Christianae veteres. Band 3. Weidmann, Berlin 1931, S. 275 ([https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/ilcv_bd3/0287/image,info netaðgangur])</ref> Frá 5. öld hefur þessi titill verið notaður í vesturkirkjunni eingöngu fyrir biskup Rómar og frá fyrri hluta miðalda hefur titillinn fest sig í sessi sem „stytting á handhafa embættis Péturs postula“, þótt aðrir titlar (''Pontifex Maximus, Summus pontifex, Servus servorum Dei, Apostolicus, Vicarius Christi'') hafi verið notaðir samhliða því, en formlegi titillinn er „Biskup Rómar“ (Pontifex Romanus).<ref> Trevor Jalland (1942): The Church and the papacy: An Historical Study. Wipf & Stock Publishers. ISBN 1498294987</ref> Titillinn pāpa hefur verið notaður í skjölum páfagarðs frá um 1400; heimildir um notkun latneska hugtaksins papatus um páfastól eru til frá frá miðri 11. öld.<ref> Harald Zimmermann: Papsttum II 1. Mittelalter und Reformation: Grundsätzliches. In: Religion in Geschichte und Gegenwart (RGG). 4. Auflage. Band 6, Mohr-Siebeck, Tübingen 2003, bls. 870.</ref> ==Eftirmaður Péturs postula== [[Mynd:Christ Handing the Keys to St. Peter by Pietro Perugino.jpg|thumb|Jesú afhendir lyklana til Péturs. Málverk eftir Pietro Perugino frá 1481]]Biskup Rómaborgar er talinn af rómversk-kaþólsku kirkjunni vera arftaki [[Pétur postuli|Péturs postula]] þar sem Pétur er talinn fyrsti biskup Rómar. Rómversk-kaþólska kirkjan telur að því hlutverki og embætti sem Pétri var gefið af Jesú lifi áfram í seinni biskupum Rómar. <ref>Collins, Roger. "Introduction". Keepers of the Keys of Heaven: A History of the Papacy. Basic Books. 2009. ISBN 978-0-465-01195-7</ref>. - Jesús Kristur sjálfur fól Pétri kirkjuna samkvæmt þessu: „Þá segir Jesús við hann: „''Sæll ert þú, Símon Jónasson! Enginn maður hefur opinberað þér þetta heldur faðir minn í himninum. Og ég segi þér: Þú ert Pétur, kletturinn, og á þessum kletti mun ég byggja kirkju mína og máttur heljar mun ekki á henni sigrast. Ég mun fá þér lykla himnaríkis og hvað sem þú bindur á jörðu mun bundið á himnum og hvað sem þú leysir á jörðu mun leyst á himnum.''“<ref>[https://biblian.is/biblian/matteusargudspjall-16-kafli/ Matteusarguðspjall 16. Kafli: 17-19]</ref> Páfinn er því talinn eftirmaður Péturs þó hann hafi sjálfur aldrei borið titilinn „páfi“. Rómversk-kaþólska kirkjan telur að þessi texti úr Nýja testamentinu sé grundvöllur fyrir stöðu biskups Rómar, en mótmælendakirkjur telja að kletturinn sé ekki Pétur sjálfur, heldur þeirri játningu Péturs sem kom rétt á undan í textanum: „''Þú ert Kristur, sonur hins lifanda Guðs.''“ (Matteusarguðspjall 16:16). Kirkjan sé byggð á þeirri sannleik að Jesús sé Kristur, ekki á persónu Péturs.<ref> Sören Dalevis, [https://www.svenskakyrkan.se/karlstadsstift/bibelguide-matteusevangeliet Bibelguide: Mattheusevangeliet]</ref> Kirkjufaðirinn Origenes (f. 185, d. 254) trúði því að allir kristnir menn væru Pétur, að Pétur væri fyrirmynd fyrir alla kristna menn.<ref> McGuckin, John Anthony (2004). "The Life of Origen (ca. 186–255)". I McGuckin, John Anthony (ritstj.). The Westminster Handbook to Origen. The Westminster Handbooks to Christian Theology. Louisville, Kentucky: Westminster John Knox Press. bls. 13. ISBN 9780664224721.</ref> ==Sögustiklur== ===Frumkristni=== Heimildir benda til þess að í fyrstu hafi hugtökin ''episcopos'' <ref>oft þýtt sem „umsjónarmenn“, „prestar“, „hirðar“ eða „biskupar“. (forngríska : ft. ἐπίσκοποι episkopoi; et. ἐπίσκοπος, episkopos . latína: ft. episcopus; et. episcopi) Bercot, David W., ed. (1998). A Dictionary of Early Christian Beliefs: A Reference Guide to More Than 700 Topics Discussed by the Early Church Fathers. Peabody, MA: Hendrickson Publishers. pp. 70–77. ISBN 1-56563-357-1.</ref> og ''presbyter'' <ref> oft þýtt sem öldungur eða prédíkari, einnig sem forfaðir (forngríska: πρεσβύτερος presbyteros; latína: presbyter), orðsifjar orðsins prestur</ref> verið notuð til skiptis,<ref>Oxford Dictionary of the Christian Church, 1997 edition revised 2005, p. 211</ref> og fræðimenn telja að um aldamót 1. og 2. aldar e. Kr. hafi kristnir söfnuðir verið leiddir af biskupum og presbyturum, en embættisskyldur þeirra hafi skarast eða verið óaðgreinanlegar.<ref>Cambridge History of Christianity, volume 1, (2006), Cambridge University Press, bls. 418 ISBN: ‎ 0521812399</ref> Í frumkristni gerðu kristnir leiðtogar í Róm og fleiri öðrum borgum tilkall til forystu alheimskirkjunnar. Margir biskupar voru jafnir að virðingu og völdum en snemma töldu biskuparnir í Róm og [[Konstantínópel]] sig hafna yfir hina. [[Jakob postuli|Jakob]] „hinn réttláti“, þekktur sem „bróðir Jesú“<ref> Sverrir Jakobsson, (2019 ). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=77076 Átti Jesús einhver systkini og gætu því núlifandi menn verið skyldir Kristi?] Vísindavefur</ref> þjónaði sem leitogi kirkjunnar í [[Jerúsalem]], sem enn er hnefnd sem „Móðurkirkjan“ í rétttrúnaðarhefð. [[Alexandría]] hafði verið miðstöð trúartúlkunar gyðinginsdóms, þar var til dæmis Sjötíu manna þýðingin, [[Septuaginta]], á [[Gamla testamentið|Gamla testementinu]] gerð. Alexandría fékk sviðaða stöðu í kristni og varð miðstöð kristinnar fræða. Snemma á tímum postulanna varð stór kristinn söfnuður í Róm sem [[Páll postuli]] ávarpaði í [https://biblian.is/biblian/romverjabrefid-1-kafli/ bréfi sínu til Rómverja]. Samkvæmt kirkjuhefð stofnaði Pétur postuli og leiddi söfnuðinn í Róm ásamt Páli og að báðir hafi dáið píslarvættisdauða í ofsóknum [[Neró|Nerós]] á sjöunda áratugnum e.Kr.<ref> MaGee Greg. [https://bible.org/article/origins-church-rome "The Origins of the Church at Rome]</ref> Á fyrstu öld kirkjunnar (frá um það bil ári 30 til 130) varð Rómabiskup viðurkenndur sem yfirbiskup enda var talið að hann hafði vald sitt í beinan legg frá Pétri postula. Til dæmis ritaði Ireneus frá Lyon sem uppi var um það bil 125-202: „''Allar kirkjur verða að vera á einu máli með Rómarkirkju, vegna hinnar háu tignar hennar því að í henni hefur postulleg erfikenning ævinlega varðveist''.“<ref> Eric Osborn (2009), Irenaeus of Lyons, Cambridge University Press, bls . 130 ISBN: 9780511487798</ref> En þó hann hefði sérstöðu innan kirkjunnar var lengi tekist á um hlutverk hans innan hennar. === Níkeujátningin og klofningur=== Á fyrstu öldum kristninnar breiddist trúin hratt út um [[Rómaveldi]]. Trúarfrelsi var innleitt ár 313 og kristni gerð að ríkiskirkju árið 381 en fram að þeim tíma þurfti hún að þola miklar ofsóknir. Á fyrstu öldum kristni var grunnirinn lagður að kenningakerfi kirkjunnar, samræmingu milli biskupsdæma á skilningi ritningarinnar og annara kenninga kristninnar. Til þess að gera út um ágreining í trúarefnum voru kölluð saman [[kirkjuþing]], flest kölluð saman af keisaranum í Konstantínóbel þar sem saman komu helstu trúspekingar samtímans og embættismenn hinna ýmsu kirkjudeilda, til að taka ákvarðanir um stefnur og strauma er allir söfnuðir fylgja skyld. Fyrsta kirkjuþingið var haldið í Níkeu í Litlu-Asíu árið 325. ===Miðaldir=== Rómveldið klofnaði árið 364 og skiptist í [[Austrómverska keisaradæmið|austrómverska keisaradæmið]], sem var stjórnað frá Konstantínópel og [[Vestrómverska keisaradæmið|vestrómverska keisaradæmið]] stjórnað frá Róm. Á kirkjuþingi, sem haldið var í Konstantínópel árið 381, var gerð tillaga um að [[Erkibiskup|erkibiskupinn]] í Konstantínópel væri gerður jafningi páfans í Róm. Rómabiskup gekk ekki að því og setti sig yfir hina fjóra biskupana frá Konstantínópel, Alexandríu, [[Antíokkía|Antíokkíu]] og Jerúsalem. Þetta sætti [[Patríarki|patríarkinn]] í Konstantínópel sig ekki við, þannig að kirkjan klofnaði í vestrómversku kirkjunna sem einnig hefur verið nefnd vesturkirkjan (og seinna nefnd rómversk-kaþólsk) og austurrómversku kirkjuna sem einnig hefur verið nefnd austurkirkjan (seinna nefnd grísk-kaþólsk eða [[Rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjan]], einnig orþodox kirkja. <ref>Orþodox þýðir hin hreina, sú sem varðveitir hina réttu kenningu. Þaðan er dregið nafnið rétttrúnaðarkirkjan. Þórhallur Heimisson (2010). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=29731 Hvað er rétttrúnaðarkirkja?] Vísindavefur</ref> Árið 330 stofnaði Konstantínus mikli höfuðborg Austrómverska ríkisins í Býzantíon en Rómveldið klofnaði að fullu árið 395 og skiptist í Vestrómverska ríkið og Austrómverska ríkið (sem var síðar nefnt [[Býsansríkið]]). Patríarkinn og erkibiskupinn í Konstantínópel var einungis primus inter pares (fremstur meðal jafningja) meðal annara patríarka í austurkirkjunni en samskipti kirkju og keisara voru náin og hlutur kirkjunnar í stjórnkerfnu endurspeglaðist í því að biskuparnir voru meðal æðstu embættismanna ríkisins og keisarinn hafði síðast orðið um málefni kirkjunnar. Vestrómverska ríkið var í upplausn og átti stöðugt í vök að verjast gegn innrásum barbara og árið 476 féll síðasti vestrómverski keisarann. Hlutverk biskupsins í Róm í vesturkirkjunni varð ólík patríarkans í Konstantínópel. Í Austurróm sameinaði keisari Býsantíska ríkisins bæði veraldlegt og kirkjulegt vald og stjórn kirkjunnar skiptist upp á fjögur patríarköt, Konstantínópel , Alexandríu , Antíokkíu og Jerúsalem . Í Vestur-Evrópu var enginn keisari eftir fall Vestur-Rómar árið 476 en páfinn fékk bæði veraldleg og kirkjuleg völd. Á tímabilinu frá um ár 400 til 800 sem einkenndist af [[Þjóðflutningatímabilið|þjóðflutningum]] og mikilli sundrungu í Vestur-Evrópu fékk vesturkirkjann gifurlega mikil vald, ekki síst gegnum [[Klaustur|klausturreglurnar]], þar sem hún var miðstýrð alþjóðasamtök sem var óháð landamærum og undir stjórn biskupans í Róm.<ref> Le Goff, Jacques (2000). Medieval Civilization. Barnes & Noble. bls. 14, 21. ISBN 0-631-17566-0.</ref> [[Mynd:Development of the Papal State.jpg|thumb|Þróun Páfaríkisins]]Biskupinn í Róm hafði aukið völd sín smám saman bæði innan kirkjunnar og sem veraldlegur höfðingi yfir því ríki sem hefur verið kallað [[Páfaríkið]] á íslensku (latína: Patrimonium Petri; ítalska: Stato della Chiesa, einnig Stato pontificio eða Stato romano) og páfinn stjórnaði frá 752 til 1870. Embætti páfa innan vesturkirkjunnar var orðið fastmótað að mestu á níundu öld og á þrettándu öld voru markmið þess orðin vel skilgreind. <ref>Geoffrey Barraclough (1979): The Medieval Papacy (Library of World Civilization). W W Norton & Co Inc. ISBN 0393951006</ref> Páfinn krafðist þess að allar kristnar kirkjur viðurkenndu embætti hans sem leiðtoga og yfirmann kristni. Austurkirkjurnar neituðu að sætta sig við það og sökuðu latnesku kirkjuna um rangtúlkanir á ýmsum trúaratriðum. Kirkjusundrungin varð algjör árið 1054 þegar sendimaður páfa skildi eftir [[Bannlýsing|bannlýsingu]] á patríarkanum í Konstantínópel á altarinu í [[Ægisif]]. Áður en kirkjan klofnaði hafði páfi slitið sambandi við keisara Austrómverska ríkisins, sérstklega vegna afskipta keisarans af málefnum sem páfi taldi varða trú og kirkju. Eftir klofninginn hafði vesturkirkjan endanlega sagt skilið við keisarann í Konstnatínópel og hafði ekki lengur samskipti við patríarkann og var betur sett í samskiptum við vestræna valdamenn sem höfðu ekki síður áhuga á ítökum í stjórn kirkjunnar. Árið 800 skapaðist nýtt keisaradæmi í [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]] þegar [[Karlamagnús]] var krýndur keisari af páfa árið 800 og gengdi þar með hlutverki hins fyrsta keisara [[Heilaga rómverska ríkið|hins heilaga rómverska keisaradæmis]]. Með stofnun Páfaríkisins árið 756 varð páfinn einnig veraldlegur fursti en með keisarann sem [[Lénsherra|lénsherra]]. Á tíundu og elleftu öld snerust átök páfa og keisara sérstaklega um hver hefði rétt til að velja menn í embætti innan kiekjunnar og hvort páfi eða keisari væri yfrmaður biskupa. [[Skrýðingardeilan]] voru hörð átök milli kirkjunnar og konungsvaldsins í Evrópu á miðöldum. Á 11. og 12. öld börðust páfar gegn því að veraldleg yfirvöld skipuðu (skrýddu) háttsetta embættismenn kirkjunnar, svo sem biskupa og ábóta. Höfuðdeilan stóð milli páfa og keisarahins Heilaga rómverska ríkis og hófst árið 1075 en hliðstæðar deilur áttu sér stað víðsvegar um Evrópu. Undir stjórn [[Leó 9.|Leós 9.]] páfa (1049–1054) tók kirkjan upp nýja stefnu í þesum átökum og skipulagi og það leiddi til siðbótarinnar sem kennd er við annan páfa, [[Gregoríus 7]]. (1073–1085). Siðbótarstefnan hafði áhrif á mörg svið innan kirkjunnar ekki síst kröfu um sjálfstæði frá veraldlegum stjórnendum. <ref>Lára Magnúsardóttir (2007), Bannfæring og kirkjuvald á Íslandi 1275–1550 .Lög og rannsóknarforsendur. Háskólaútgáfan </ref> Undir stjórn [[Innósentíus 3.|Innósentíusar 3.]] páfa (1198–1216) og [[Bonifasíus 8.|Bónafasíusar 8]]. (1294–1303) var páfadæmið á hátindi pólitísks valds. Hnignun páfavalds á 14. öldin einkenndist af útlegð páfa til [[Avignon]] og síðan af [[Páfasundrungin|páfasundrungunni]]. [[Krossferðir|Krossferðirnar]] styrktu mjög vald páfans og kirkjunnar enda hefði engin annar getað skipulagt svo stórfelldar hernaðaraðgerðir og sameinað svo margar þjóðir í Evrópu. === Frá siðbót til nútíma === [[Mynd:PapalPolitics2.JPG|left|thumb|upright|''Antikristur'', trérista eftir [[Lucas Cranach]]]] Við lok [[Miðaldir|miðalda]] var kaþólska kirkjan farin að sæta ámæli fyrir að embætti kirkjunnar voru notuð sem tekjulind og trúin var orðin að verslunarvöru. Á Ítalíu er þetta blómaskeið [[Endurreisnin|endurreisnarinnar]] en endurreisnarpáfarnir þóttu mjög spilltir.<ref> Illugi Jökulsson (2020), [https://heimildin.is/grein/10899/10-af-ollu-tagi-tugur-hneykslanlegra-pafa/ 10 af öllu tagi: Hinir hneykslanlegu endurreisnarpáfar] Heimildin</ref> Siðbótarmenn gagnrýndu páfaveldið sem gerspillt og sögðu páfan vera andkristur.<ref>Edwards, Mark U. Jr. (2004). Printing, Propaganda and Martin Luther. Fortress Press. bls. 90. ISBN 978-1-4514-1399-1. </ref><ref> Hillerbrand, Hans J. (2004). Encyclopedia Of Protestantism. Routledge. bls. 124. ISBN 0-203-48431-2.</ref> Á tímum siðaskiptanna voru þjóðríki nútímans að mótast í Evrópu og um leið þjóðleg andstaða gegn páfaveldinu. Ástandið innan kirkjunnar sætti því mikilli gagnrýni, stundum á siðferðislegum forsendum, stundum á fræðilegum grundvelli. Fræðilega gagnrýnin kom ekki síst frá svonefndum [[Fornmenntastefna|fornmenntamönnum]] (húmanistum). Þessi ádeila stuðlaði að [[Siðaskiptin|siðaskiptunum]] á 16. öld, sem ollu klofningi miðaldakirkjunnar í Evrópu á 16. öld í rómversk-kaþólsku kirkjudeildina og kirkjur [[Mótmælendatrú|mótmælenda]]. Þó að siðaskiptamenn væru ekki samstæð fylking heldur skiptust í [[Evangelísk-lúthersk kirkja|lúthersku kirkjuna]], [[Kalvínismi|kalvínsku kirkjuna]] og þá anglíkönsku þá höfðu þeir sameiginlega hugsjón og sjálfsmynd sem gekk í megindráttum út á að útrýma spillingunni og að siðbæta kirkjuna, meðal annars með því að hverfa aftur til biblíulegri kenningar og helgisiða.<ref>Hjalti Hugason (2017), [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=73386 Hvort tala fræðimenn um siðbreytingu eða siðaskipti? Af hverju?]. Vísindavefur</ref>. Kaþólska kirkjan reyndi að að stöðva framrás mótmælendatrúar með [[Gagnsiðbótin|gagnsiðbótinni]] með gagngerum umbótum innan kaþólsku kirkjunnar. Gagnsiðbótin náði frá miðri 16. öld til loka 17. aldar. Gagnsiðbótin á sér upphaf í [[Kirkjuþingið í Trentó|kirkjuþinginu í Trentó]] 1545 til 1563 þar sem meðal annars var samþykkt að páfinn væri óumdeildur leiðtogi kirkjunnar og einnig kenninguna um óskeikulleika páfans og lagði þarmeð endanlega ábyrgð á kenningum og stjórn kirkjunnar í hendur páfa.<ref> "Counter-Reformation". Cross, FL, ed., The Oxford Dictionary of the Christian Church. New York: Oxford University Press. 2005</ref> Páfarnir voru neyddir smám saman til að afhenda meir og meir af sínu veraldlegu valdi til valdamanna evrópskra þjóðríkja og einbeittu sér að trúarlegum og kirkjulegum málum. Árið 1870 staðfesti fyrsta Vatíkanþingið kenningunni um óskeikulleika páfans þegar hann skilgreinir á trúaratriði eða siðferði. Síðar sama ár hertók [[Viktor Emmanúel 2.|Viktor Emmanuel 2.]] Rómaborg og Páfaríkinu úr höndum páfans og lauk með því að mestu leyti [[Sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]] í eitt ríki.<ref>Collier, Martin (2003). Italian unification, 1820–71. Heinemann Advanced History. Oxford: Heinemann. bls. 2. ISBN 978-0-435-32754-5.</ref> Með [[Lateransáttmálinn|Lateransáttmálanum]] árið 1929 milli Ítalska ríkisins undir stjórn [[Benito Mussolini|Mussolínis]] og Páfastóls undir stjórn [[Píus 11.|Piusar 11.]] var Vatíkanið stofnað sem sjálfstætt borgríki. Sáttmálinn tryggði sjálfstæði páfa og Páfastóls frá veraldlegum yfirvöldum.<ref>Crockett, Benjamin; Regoli, Fr. Roberto (20 February 2023). "The Lateran Treaty of 1929: Understanding the relationship between Italy and the Holy See". EWTN Vatican Bureau. Rome, Italy: © Fondazione EWTN News.</ref> Þrátt fyrir að hinar stærstu kirkjudeildir hafi nálgast á síðari áratugum hefur kenning rómversk-kaþólsku kirkjunnar um að vald Símonar Péturs yfir alheimskirkjunni erfist með páfadæminu (sem byggir á trú þeirra að Jesús hafi útnefnt Símon Pétur sem stofnmann kirkjunnar) hindrað nánari samstarf. Lútherska kirkjan túlkar Mattheusarguðspjallið svo að Pétur væri til dæmis um sannkristinn mann en Kristur væri kletturinn – öllum mönnum verður þá fyrir trú sína jafnfært að nálgast lykla himnaríkis. Rétttrúnaðarkirkjurnar líta svo á að allir biskupar séu erfingjar að valdi Péturs. Þar er þing biskupa æðsti dómur.<ref>Haukur Már Helgason (2000). [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=593 Hvað aðgreinir kaþólska trú frá lútherskri?] Vísindavefur</ref> ==Nýr páfi valinn== Við fráfall páfa eru [[Kardináli|kardínálar]] rómversk-kaþólsku kirkjunnar kallaðir til Rómar á Ítalíu til að velja páfa, en þeir eru æðstu menn kaþólsku kirkjunnar á eftir páfa. Kardínálar mynda sérstaka ráðsnefnd (Latína: ''Collegium Cardinalium'') og meginhlutverk ráðsins er að val nýs páfa. Þann 22. mars 2026 voru 243 kardinálar, og af þeim eru 121 kjörgengir til að kjósa nýjan páfa. Einungis kardínálar sem eru yngri en 80 ára gjaldgengir til að kjósa. En þó að þeir sem eru yfir 80 ára hafi ekki kosningarétt, geta þeir tekið þátt í ráðfundinum og tekið þátt í umræðum og reynt að hafa áhrif á val á nýjum páfa. Mjög strangar reglur og miklar hefðir fylgja kjörinu meðal annars má það ekki hefjast fyrr en 15 dögum eftir andlát páfa. Þá koma kardínálarnir saman til að kjósa páfa í leynilegri kosningu sem fer fram í [[Sixtínska kapellan|Sixtínsku kapellunni]] í Vatíkaninu. <ref> John Paul II (22 February 1996). Universi Dominici gregis . Apostolic constitution. Vatican City: Vatican Publishing House.</ref> Til að útiloka pólitísk afskipti var samþykkt á öðru kirkjuþinginu í Lyon 1274 að undirlagi Gregoríusar 10. páfa að kardinálarnir skyldu vera lokaðir inni í einangrun ''cum clave'' (latína fyrir „með lykli“) og ekki leyft að fara fyrr en nýr páfi hefði verið kjörinn.<ref> Goyau, Georges (1913). "Second Council of Lyons (1274)" . In Herbermann, Charles (ed.). Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.</ref> Kardínálarnir mega ekki ræða kjör páfa við neinn utanaðkomandi. Samtal um valið hefst ekki fyrr en þeir hafa verið læstir inni. Þeir eru í einangrun þangað til nýr páfi hefur verið valinn og hafa ekki aðgang að fjölmiðlum af neinum tagi og farsímar eru bannaðir. Allar dyr að Sixtínsku kapellunni eru [[Innsigli|innsiglaðar]] og inngangsins er síðan gætt af öryggisvörðum. Allt sem fer inn til kardínálanna er skoðað gaumgæfilega, jafnvel maturinn. Til að ná kosningu þarf hinn nýi páfi að fá minnsta kosti tvo þriðju hluta greiddra atkvæða.<ref>Baumgartner, Frederic J. (2003). "10: Conclaves in the Twentieth Century". Behind Locked Doors: A History of the Papal Elections. New York: Palgrave Macmillan. Bls. 217. ISBN 9780312294632.</ref><ref>[ http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6242466.stm Pope alters voting for successor" ]. [https://www.bbc.com/news BBC News.] 26 June 2007.</ref> Ef enginn fær tvo þriðju hluta atkvæða er atkvæðaseðlunum brennt og blautt hey sett í ofninn. Þá verður reykurinn svartur og umheimurinn fær að vita að kjósa þurfi aftur. En þegar páfi hefur verið kjörinn eru atkvæðaseðlarnir brenndir einir og sér og reykurinn verður hvítur. Kosningin getur tekið nokkra daga. Á fyrri öldum stóð kosning jafnvel yfir í vikur eða mánuði, og létust sumir kardínálar á meðan páfavali stóð. Þegar hinn nýi páfinn hefur samþykkt valið spyr formaður kardínálaáðsins um páfanafn hans og segir á latínu: ''Quo nomine vis vocari?'' („Hvaða nafni vilt þú láta kalla þig?“). Að lokinni kosningu birtist nýi páfinn venjulega innan klukkustundar á svölunum sem snúa að [[Péturskirkjan|Péturstorginu]], og val hans verður tilkynnt af elsta kardínálanum. Hann gerir það með eftirfarandi hefðbundnum latneskum talshætti: <blockquote>''Annuntio vobis gaudium magnum;<br>habemus papam<br>(Ég færi ykkur mikla gleðifrétt;<br>við höfum páfa)''</blockquote> Formlega getur hver kaþólskur ókvæntur karlmaður verið kjörinn en ef sá ekki er biskup sem er kjörinn verður hann að vera vígður til biskups áður en hann er krýndur páfi. Það er sem sagt ekki krafa að sá sem er kjörinn sé kardínáli sjálfur, en það hefur ekki gerst síðan [[Úrbanus 6.]] árið lést árið 1389, en hann var síðasti páfinn sem ekki hafði verið kardináli. Fram til ársins 1963 var páfinn krýndur með þríhæða kórónu sem kalluð er ''Triregnum'' (það er þríveldi), samkvæmt athöfn sem er yfir þúsund ára gömul og lýsir táknrænt yfir að páfinn væri réttmætur stjórnandi heimsins. Áður voru páfarnir krýndir með Páfakórónunni, en allir páfar frá [[Jóhannes Páll 1.|Jóhannesi Páli 1]]. hafa hafnað krýningu með kórónunni og kosið frekar einfaldari vígsluathöfn. <ref>[https://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm "5 – New pope announced"]. ''Choosing a Pope''. BBC. [https://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/world/pope/choosing/html/announcement.stm].</ref> == Listi yfir páfa kaþólsku kirkjunnar == * Sjá [[Listi yfir páfa]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} == Heimild == * [https://catholica.is Vefur kaþólsku kirkjunnar á Íslandi] == Tengt efni == * [http://www.vatican.va/ Vefur páfastóls] [[Flokkur:Páfar| ]] [[Flokkur:Kaþólska kirkjan]] [[Flokkur:Kristni]] 3ie0r0ie6oy172f2eohjj6dryphra7c 0 21573 1958422 1954999 2026-04-01T06:32:41Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1958422 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Skyr.is með vanillu.jpg|right|thumb|250px|skyr.is með vanillu]] [[Mynd:17-08-05-Supermarkt-Bonus-Keflavik-RalfR-DSC 2367.jpg|thumb|250px|Skyr]] '''Skyr''' er ferskur [[súrostur]] sem unninn er úr [[undanrenna|undanrennu]]. [[Mysa]] verður til við framleiðslu skyrs. == Saga == Getið er um skyr í fornsögum, svo sem [[Egils saga|Egils sögu]] og [[Grettis saga|Grettis sögu]], en óvíst er hvort það var svipað skyrinu sem þekkist í dag. Bæði er talað um að skyr sé drukkið, og hefur það þá sennilega verið ósíað, og einnig um skyr í sekkjum sem hefur þá verið síað. Líklega hefur það verið mjög breytilegt á milli heimila, enda erfitt að stýra aðstæðum við framleiðsluna og skyrþéttirinn hefur verið mismunandi. [[Sigurður Pétursson (1907-1994)|Sigurður Pétursson]] [[Örverufræði|gerlafræðingur]] rannsakaði skyrþétta frá mörgum framleiðendum á 4. áratug 20. aldar og kom þá í ljós að [[örverur|örveruflóran]] var breytileg frá einum bæ til annars. Skyr þekkist nú ekki á Norðurlöndum þótt orðið skyr sé þekkt en þýsk-miðevrópski súrosturinn [[kvarg]] er býsna líkur skyri. Í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Danmörk]]u og [[Noregur|Noregi]] er nú farið að framleiða skyr<ref>{{vefheimild|url=http://thise.eu/Produkter/ThiseProdukter/ThiseBaegre/Skyr.asp|titill=Thise Mejeri - Kompromisløs økologisk kvalitet|árskoðað=2011|mánuðurskoðað=20. febrúar}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.q-meieriene.no/wps/wcm/myconnect/Q/Produkter/Nye+produkter/NO-Q-nyhet-skyr|titill= Q-meieriene - Q SKYR - et lite måltid som metter mer|árskoðað=2011|mánuðurskoðað=20. febrúar}}</ref> en það er sýrt með [[jógúrt]]gerlum en ekki skyrgerlum en hið sama er raunar að segja um töluverðan hluta af íslensku framleiðslunni nú á tímum.{{heimild vantar}} == Skyrframleiðsla fyrr og nú == Þegar skyr er búið til á hefðbundinn hátt er [[undanrenna]] hituð nálægt suðumarki en með því verður hún nánast [[gerilsneyðing|gerilsneydd]]. Undanrennan er því næst kæld niður í 37°C og [[þéttir|þétti]] bætt út í, en það er skyr úr fyrri framleiðslu og og í því eru bæði sýrumyndandi [[bakteríur]] og [[gersveppir]]. [[Ostahleypir|Ostahleypi]] er oft bætt út í til að skyrið verði þéttara en hann er þó ekki nauðsynlegur. Hleypirinn var áður fyrr gjarna fenginn úr kálfsmögum. Að þessu loknu er skyrið látið hlaupa (gerjast og þykkna), sem oftast tekur nokkrar klukkustundir, og síðan er það kælt, skorið í það og það látið standa í sigti svo að mysan renni af. Þegar skyrgerð færðist af heimilum inn í mjólkurbú tók framleiðslan miklum breytingum. Upphaflega voru reyndar notaðar svipaðar aðferðir og í heimahúsum en fljótlega voru teknar í notkun stórvirkar vélar til að flýta fyrir síuninni, sem er tímafrekasti hluti framleiðslunnar. Skyrtromlur voru teknar í notkun upp úr 1940 og var skyrið þá sett í snúningstromlur sem skildu mysuna frá. Síðar var farið að nota [[skilvinda|skilvindur]] en nú eru yfirleitt notaðar þrýstisíur til að skilja mysuna frá með svonefndri [[örsíun]] og er skyrið þá ekki látið hlaupa fyrr en búið er að dæla því í dósir. Þessi aðferð skilur eftir mun meira af mysu[[prótein|próteinum]] í skyrinu en eldri aðferðir. Langmestur hluti skyrframleiðslunnar er nú unninn með þessum hætti. Í stað hefðbundins skyrþéttis með skyrgerlum er sumstaðar farið að nota staðlaða, innflutta gerlaflóru með jógúrtgerlum og á það meðal annars við um skyr.is-vörulínuna frá [[Mjólkursamsalan|MS]], svo og það skyr sem framleitt er erlendis. [[Mjólkursýrubakteríur]]nar eru reyndar þær sömu, ''Streptococcus thermophilus'' og ''Lactobacillus bulgaricus'', en gersveppina, sem ráða miklu um bragðið, vantar. Áður var skyr selt óhrært og var þá þykkt, svo hægt var að skera það eða mylja, og var oftast pakkað í [[pappír]]. Það var svo hrært með mjólk og [[Sykur|sykri]]. Nú er nær allt skyr selt í dósum og mikið af því bragðbætt á ýmsan hátt. Enn er skyr þó framleitt á hefðbundinn hátt hjá Mjólkursamsölunni á [[Akureyri]] og á nokkrum [[Sveitabær|sveitabæjum]], oftast aðeins til heimaneyslu en á [[Erpsstaðir|Erpsstöðum]] í [[Dalasýsla|Dalasýslu]] er þó framleitt til sölu á markaði. == Ýmis gömul orð um skyr == *'''Draflaskyr''' eða '''graðhestaskyr''' - Grófgert skyr sem hleypt var í of heitri mjólk. *'''Kálsúr''' eða '''kálsúrn''' - Skyr með [[gulrófukál]]i. Samkvæmt gamalli íslenskri aðferð er soðið eða ósoðið [[kál]] saxað saman við skyr í geymslukeröldum. *'''Kálystingur''' - [[Mjólk]], yst með súru káli og skyri. *'''Kuldaskyr''' - Þunnt skyr sem hleypt var í of kaldri mjólk. *'''Niðurfella''' - Koppasúrt skyr. *'''Ólekja''' - Ósíað skyr, vont skyr. *'''Skollagellir''' - Skyr hleypt í mjólk sem var byrjuð að súrna þegar skyrgerðin hófst. *'''Sumarsafn''' - Skyr sem safnað er saman að [[sumar]]lagi. ==Tengt efni== * [[Súrmjólk]] == Heimildir == {{reflist|2}} == Tilvísanir == * {{vefheimild|url=http://skyr.ms.is/category.aspx?catID=275|titill=Skyr|mánuðurskoðað=13. desember|árskoðað=2005}} * {{vefheimild|url=http://www.landbunadur.is/landbunadur/wgsamvef.nsf/key2/index.html|titill=Skyr að fornu og nýju. á www.landbunadur.is. Skoðað 19. febrúar 2011.}} * {{vefheimild|url=https://visindavefur.hi.is/svar.php?id=3331|titill=Hvernig er skyrgerillinn til kominn? Vísindavefurinn. Skoðað 19. febrúar 2011.}} == Tenglar == {{Commons|Category:Skyr}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3249860 „Skyr er hollt og skyr er góð megrunarfæða“; grein í Vísi 1973] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4284882 „Skyrgerðin íslenska“; hluti greinar í Samvinnunni 1948] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000551408 „Um skyrgerð“; grein í Hlín 1934] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4969930 „Íslenskt og útlenskt skyr“; grein í Búnaðarriti 1914] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090423020438/www.varmahlidarskoli.is/Nordliv/skyrgerd/welcome.html Skyrgerð í grunnskóla. Á vef Varmahlíðarskóla.] * [http://erpsstadir.is/heimavinnsla/ Heimasíða Erpsstaða.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Íslensk matargerð]] [[Flokkur:Mjólkurafurðir]] [[Flokkur:Ostur]] [[Flokkur:Spónamatur]] d3r7q5ueo8wm7b2j9tbjyahcgpx92in 0 21640 1958289 1702682 2026-03-31T14:20:50Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958289 wikitext text/x-wiki '''Gluggagægir''' er tíundi [[Íslensku jólasveinarnir|jólasveinninn]] kallaður sem kemur til manna, þann [[21. desember]], samkvæmt þeirri röð sem birt er í [[Þjóðsögur Jóns Árnasonar|Þjóðsögum Jóns Árnasonar]] frá [[1862]]. Gluggagægir lagðist á glugga til að gægjast inn. Ef hann sá þar eitthvað eigulegt reyndi hann að krækja sér í það. Um hann kvað [[Jóhannes úr Kötlum]]: : Tíundi var Gluggagægir, : grályndur mann, : sem laumaðist á skjáinn : og leit inn um hann. : Ef eitthvað var þar inni : álitlegt að sjá, : hann oftast nær seinna : í það reyndi að ná. == Sjá nánar == * [[Íslensku jólasveinarnir#Jólasveinar Jóhannesar úr Kötlum|Jólasveinar Jóhannesar úr Kötlum]] == Tengt efni == * [http://www.arnastofnun.is/page/arnastofnun_nafn_nefnir_AB Nöfn jólasveina eftir Árna Björnsson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120211064723/http://www.arnastofnun.is/page/arnastofnun_nafn_nefnir_AB |date=2012-02-11 }} ==Tenglar== * [https://johannes.is/ Skáldasetur Jóhannesar úr Kötlum] [[Flokkur:Íslensk kvæði]] [[Flokkur:Jól á Íslandi]] [[Flokkur:Íslensku jólasveinarnir]] 7k50tac8bcx59n3lamilwhoovuav91l 0 21832 1958026 1642342 2026-03-31T12:29:59Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958026 wikitext text/x-wiki '''ISSN''' er skammstöfun á '''International Standard Serial Number''', átta talna einkennisnúmeri fyrir tímarit. ISSN kerfið var gert að alþjóðlegum staðli [[ISO]] 3297 árið 1975. == Tengt efni == * https://www.issn.org/ [[Flokkur:ISO staðlar]] 3i0f0v9f3ytt8vd5vtde1d7n4e1yaod 0 22222 1958222 1785125 2026-03-31T13:58:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958222 wikitext text/x-wiki {{hnit|63|37|50|N|19|03|00|W|display=title|region:IS}} [[Mynd:Myrdalsjökull glacier iceland 2005 1.JPG|thumb|Mýrdalsjökull árið 2005.]] [[Mynd:Myrdalsjökull 01.jpg|thumbnail|Loftmynd af jöklinum.]] [[Mynd:Eruption of Eyjafjallajökull Volcano, Iceland 2010-04-04 lrg.jpg|thumbnail|Gervihnattamynd af jöklinum.]] '''Mýrdalsjökull''' er fjórði stærsti [[jökull]] [[Ísland]]s og þekur hann um 590 km² svæði. Undir jöklinum hvílir [[eldfjall]]ið [[Katla]] en hún hefur gosið reglulega frá landnámi og brætt mikinn ís af jöklinum svo [[flóð]] geysist niður á láglendið. Hæsti tindur Mýrdalsjökuls er 1.480 m.y.s. Úr Mýrdalsjökli falla tvær stórar [[jökulá]]r, [[Jökulsá á Sólheimasandi]] í vestri og [[Múlakvísl]] í austri. [[Sólheimajökull]] skríður niður úr Mýrdalsjökli suðvestanverðum. Árið [[1952]] fórst á Mýrdalsjökli Neptúnvél frá bandaríska hernum og með henni níu menn. == Heimild == * {{Vefheimild|url=http://www.jardvis.hi.is/page/jhmyrdalsjokullalm|titill=Mýrdalsjökull almennt|mánuðurskoðað=28. desember|árskoðað=2005}} == Tenglar == {{commons|Mýrdalsjökull|Mýrdalsjökli}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3310630 „Jökullinn og eldfjallið“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994] * [https://www.vedur.is/skjalftar-og-eldgos/jardskjalftar/myrdalsjokull/#view=map „Mýrdalsjökull - jarðskjálftar síðustu 48 klst.“; af Veður.is] {{Íslenskir jöklar}} {{Stubbur|ísland|landafræði}} [[Flokkur:Jöklar á Íslandi]] [[Flokkur:Fjöll á Íslandi]] [[Flokkur:Suðurland]] bwzrkyuv1zv96ovm5i3x5wqgdtghnz9 0 23146 1958125 1829532 2026-03-31T13:04:34Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958125 wikitext text/x-wiki '''Chicago-hagfræðingarnir''' ([[Enska|e.]] ''Chicago School of Economics'') er hópur hagfræðinga, sem ýmist kenndu eða námu við [[Chicago-háskóli|Chicago-háskóla]] á 20. öld og eru kunnir fyrir eindreginn stuðning við [[Frjálshyggja|frjálshyggju]] og rækilegar rannsóknir á verðmyndun á frjálsum markaði. Áhrifamesti hagfræðingurinn í þessum hóp á fyrri hluta 20. aldar var [[Frank H. Knight]], en kunnastur er [[Milton Friedman]], sem hlaut Nóbelsverðlaun í hagfræði [[1976]]. Á meðal annarra Chicago-hagfræðinga eru Nóbelsverðlaunahafarnir [[George J. Stigler]] og [[Gary Becker]]. Nóbelsverðlaunahafarnir [[Ronald Coase]], sem lengi kenndi við Chicago-háskóla, og [[James M. Buchanan]], sem lauk þaðan doktorsprófi, standa báðir nærri Chicago-hópnum, þótt Buchanan teljist frekar til [[Virginíu-hagfræðingarnir|Virginíu-hagfræðinganna]] svonefndu. [[Friedrich A. von Hayek]] kenndi einnig lengi í Chicago-háskóla, þótt hann teljist frekar til [[Austurrísku hagfræðingarnir|austurrísku hagfræðinganna]] svonefndu. Tveir afkastamiklir rithöfundar hafa skrifað aðgengileg og alþýðleg verk í anda Chicago-hagfræðinganna, þeir [[Richard Posner]] dómari og [[Thomas Sowell]], vísindamaður í [[Hoover Institution]] í [[Stanford-háskóla]]. Hópur hagfræðinga í [[Chile]] hefur líka verið kenndur við [[Chicago-háskóla]], [[Chicago-drengirnir]] (e. Chicago Boys) svonefndu, en þeir höfðu numið í [[Chicago-háskóla]] eða orðið fyrir miklum áhrifum frá kennurum þar. Þeir fengu miklu um það ráðið, að í stjórnartíð [[Augusto Pinochet|Augustos Pinochets]] einræðisherra var atvinnufrelsi stóraukið. Þeir höfðu þá aðallega með í ráðum [[Arnold Harberger]], en [[Milton Friedman]] gegndi minna hlutverki, þótt hann kæmi til [[Chile]] í stjórnartíð [[Pinochets]] og héldi þar erindi. Rannsóknir [[Milton Friedman|Miltons Friedmans]] á peningamálasögu Bandaríkjanna sýna, að [[verðbólga]] er ætíð háð peningamagni í umferð. [[Heimskreppan]] stafaði að sögn hans aðallega af því, að niðursveifla í atvinnulífinu breyttist í harða kreppu vegna mistaka í stjórn peningamála, en síðan gerðu margvísleg viðskiptahöft um heim allan illt verra. Ekki væri því hægt að kenna frjálsum viðskiptum um heimskreppuna, eins og oft er haldið fram, heldur ríkisafskiptum. Rannsóknir [[George J. Stigler|Georges J. Stiglers]] á ýmsum afskiptum ríkisins sýna, að þau hafa ekki haft þau áhrif, sem til var ætlast. Til dæmis hefur [[samkeppnislöggjöf]] ekki stuðlað að aukinni samkeppni og [[verðlagseftirlit]] ekki haldið niðri verðlagi. Rannsóknir [[Gary Becker|Garys Beckers]] á mismunun á markaði (e. discrimination) sýna, að hún kemur ekki síður niður á þeim, sem mismuna, en hinum, sem mismunað er. Þegar einn maður neitar sér til dæmis um þjónustu annars manns, af því að hann er svartur, neitar hann sér oft um hagkvæmasta kostinn. Rannsóknir Beckers á afbrotum sýna, að tilhneiging manna til að fremja afbrot er háð því tvennu, hversu þung viðurlög eru við brotinu og hversu líklegt er, að upp um brotamanninn komist. Þess vegna geta refsingar verið mildari á Íslandi en í Bandaríkjunum (líklegra er á Íslandi, að upp um brotamanninn komist). Rannsóknir [[Thomas Sowell]]s sýna, að minnihlutahópar eru oft betur settur úti á markaðnum, þar sem þeir geta selt þjónustu sína í samkeppni við aðra, en þegar þeir leita á náðir ríkisins. Rannsóknir [[Aaron Director|Aarons Directors]] sýna, að skipting fjár í stjórnmálasamningum er líkleg til að gagnast best þeim, sem hafa mest stjórnmálaáhrif, en ekki þeim, sem kunna að þurfa helst á fénu að halda eða verðskulda það. Rannsóknir [[Sam Peltzman|Sams Peltzmans]] sýna, að lyfjaeftirlit Bandaríkjanna hefur líklega kostað fleiri mannslíf en það hefur bjargað, þar sem það hefur ýmist stöðvað eða tafið leið ýmissa nauðsynlegra lyfja út á markaðinn, þótt það hafi einnig stöðvað ýmis hættuleg lyf. Þær sýna líka, að öryggisbelti í bílum minnka sennilega ekki heildarkostnaðinn af bílslysum, heldur flytja hættuna frá ökumönnum til gangandi vegfarenda. == Hliðstætt efni == * [[Austurrísku hagfræðingarnir]] * [[Virginíu-hagfræðingarnir]] == Heimildir == * Stigler, George J. (ritstj.): ''Chicago Studies in Political Economy.'' Chicago: University of Chicago Press, 1987 (ISBN 0-226-77438-4) == Tenglar == * [http://economics.uchicago.edu/ Heimasíða hagfræðideildar Chicago-háskóla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151225015607/http://economics.uchicago.edu/ |date=2015-12-25 }} * [https://magazine.uchicago.edu/0112/features/nobel-machine.html Grein um níu Nóbelsverðlaunahafa í hagfræði, tengda Chicago-háskóla] * [http://www.becker-posner-blog.com/ Vefspjall Beckers og Posners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223220214/http://www.becker-posner-blog.com/ |date=2011-02-23 }} [[Flokkur:Bandarískir hagfræðingar]] [[Flokkur:Hagfræði]] [[Flokkur:Chicago-hagfræðingar]] hqpqc9zh7ihtagsp8lnc114lszr088r 0 23167 1958409 1955304 2026-04-01T03:09:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958409 wikitext text/x-wiki {{Kirkja | mynd = Landakotskirkja - panoramio (3).jpg | staður = Reykjavík | dags = | ljósmyndari= | prestar = | prestakall = | byggingarár = | breytingar = | Dómorganisti = | tímabil = | arkitekt = | tækni = | efni = | stærð = | turn = | hlið = | kór = | skip = | predikunarstóll = | skírnarfontur = | altari = | sæti = | annað = | flokkur = Basilíka Krists konungs |}} '''Basilíka Krists konungs''', '''Landakotskirkja''' eða '''Kristskirkja''' er [[dómkirkja]], það er embættiskirkja [[biskup]]s [[kaþólska kirkjan á Íslandi|kaþólsku kirkjunnar á Íslandi]]. Kirkjan er í vesturbæ [[Reykjavík]]ur í [[Landakot]]i. Fyrstu kaþólsku [[prestur|prestarnir]] sem komu til Íslands eftir [[siðaskipti]]n voru Frakkarnir [[Bernard Bernard]] og [[Jean-Baptiste Baudoin]]. Þeir keyptu jörðina Landakot í Reykjavík og bjuggu í bóndabænum. Þeir byggðu litla kapellu við bæinn árið [[1864]]. Nokkrum árum seinna var lítil timburkirkja reist við Túngötu, nálægt prestsetrinu í Landakoti. Kirkja þessi var helguð ''heilögu hjarta Jesú''. Eftir fyrri heimstyrjöldina fóru kaþólskir á Íslandi að ræða um nauðsyn þess að byggja nýja og stærri kirkju fyrir hinn vaxandi söfnuð. Ákveðið var að reisa kirkju í [[nýgotneskur stíll|nýgotneskum stíl]] og var arkitektinum [[Guðjón Samúelsson|Guðjóni Samúelssyni]] falið að teikna hana. Kirkjan var vígð [[23. júlí]] [[1929]] og var þá stærsta kirkja landsins. [[Þorlákur helgi]] er verndari kirkjunnar. == Ítarefni == * [https://www.catholica.is Kaþólskt kirkjulíf á Íslandi, vefur kaþólsku kirkjunnar] == Tenglar == *[http://kirkjukort.net/kirkjur/landakotskirkja_0308.html Landakotskirkja á kirkjukort.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303165548/http://kirkjukort.net/kirkjur/landakotskirkja_0308.html |date=2016-03-03 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=404099&pageSelected=2&lang=0 ''Lagður hornsteinn kaþólsku kirkjunnar''; frétt í Morgunblaðinu 1927]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Friðuð hús í Reykjavík}} [[Flokkur:Dómkirkjur á Íslandi]] [[Flokkur:Kaþólska kirkjan]] [[Flokkur:Kirkjur í Reykjavík]] [[Flokkur:Kaþólska kirkjan á Íslandi|Reykjavík]] {{coord|64.1475|-21.9485|format=dms|type:landmark_region:IS|display=title}} [[Flokkur:Byggingar eftir Guðjón Samúelsson]] dxwfxid21mk1u1jxzvvd8bnra1znm9z 0 23319 1958299 1946684 2026-03-31T14:24:12Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958299 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ambrose Bierce portrait by John Herbert Evelyn Partington.jpg|thumb|Ambrose Bierce]] '''Ambrose Gwinnett Bierce''' ([[24. júní]] [[1842]], Horse Cave Creek, Meigs County, [[Ohio]], [[Bandaríkin|BNA]] – dánardagur er óljós, hugsanlega í [[desember]] [[1913]] eða snemma árið [[1914]], líklegast í [[Mexíkó]]) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[Háðsádeila|háðsádeiluhöfundur]], [[gagnrýnandi]], [[skáld]], [[Smásaga|smásöguhöfundur]], [[ritstjóri]] og [[blaðamaður]]. Hann er frægur fyrir skýran og tilfinningalausan stíl. Ofsafengin, myrk og háðsleg gagnrýni hans ávann honum gæluheitið „bitri Bierce“. Svo lotningarfullt var orðspor Bierce að sumir menn hræddust gagnrýni hans á samtímaritverkum því hún gat ráðið um það hvort rithöfundurinn gat haldið áfram iðju sinni eða ekki. Í desember 1913 fór Bierce til borgarinnar Chihuahua í Mexíkó til þess að fylgjast með átökunum í [[Mexíkóska byltingin|mexíkósku byltingunni]] í her [[Pancho Villa]].<ref>Bierce letter from Chihuahua to Blanche Partington dated December 26, 1913. Printed in ''A Much Misunderstood Man: Selected Letters of Ambrose Bierce'', [[S. T. Joshi]] and David E. Schultz, eds. Columbus: Ohio State University Press, 2003, pp. 244-246.</ref> Hann hvarf og var talinn hafa gengið til liðs við byltingarmennina. Hann sást aldrei framar. == Ritverk == * [[The Devil's dictionary]] == Tenglar == {{wikiquote}} * [http://donswaim.com/ The Ambrose Bierce Site] * [http://www.biercephile.com The Ambrose Bierce Appreciation Society] * [http://www.ambrosebierce.org The Ambrose Bierce Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050324003851/http://ambrosebierce.org/ |date=2005-03-24 }} * [http://ojinaga.com/bierce/ "Ambrose Bierce, 'the Old Gringo': Fact, Fiction and Fantasy"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180125074516/http://ojinaga.com/bierce |date=2018-01-25 }} * [https://www.rjgeib.com/thoughts/bierce/ambrose-bierce.html One of Bierce's last letters] * [http://atheisme.free.fr/Biographies/Bierce_e.htm Æviágrip og tilvitnanir í Ambrose Bierce] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050308191046/http://atheisme.free.fr/Biographies/Bierce_e.htm |date=2005-03-08 }} * [https://bitterbierce.blogspot.com Waking Ambrose: Modern Adjustments of the Devil's Dictionary] * [http://alangullette.com/lit/bierce/ Ambrose Bierce] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051013055513/http://alangullette.com/lit/bierce/ |date=2005-10-13 }} * {{gutenberg author|id=Ambrose_Bierce|name=Ambrose Bierce}} * [https://librivox.org/the-parenticide-club-by-ambrose-bierce/ Free audiobook of ''The Parenticide Club''] from [http://librivox.org LibriVox] * [http://www.authorsden.com/visit/viewarticle.asp?AuthorID=6714&id=19053 The Malignancy of Nature in Bierce's Horror Stories ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312214954/http://www.authorsden.com/visit/viewarticle.asp?AuthorID=6714&id=19053 |date=2007-03-12 }} * [http://wiredforbooks.org/bierce/ A reading of "An Occurrence at Owl Creek Bridge" and a discussion of the life and writing of Ambrose Bierce - RealAudio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060131001745/http://wiredforbooks.org/bierce/ |date=2006-01-31 }} * [http://www.cosmoetica.com/B313-DES253.htm Essay on Bierce's short stories] * [http://alangullette.com/lit/bierce/ Alan Gulette's Bierce page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051013055513/http://alangullette.com/lit/bierce/ |date=2005-10-13 }} ==Tilvísanir== <references/> {{fde|1842|1914|Bierce, Ambrose}} {{DEFAULTSORT:Bierce, Ambrose}} [[Flokkur:Bandarísk skáld|Bierce, Ambrose]] [[Flokkur:Bandarískir blaðamenn|Bierce, Ambrose]] [[Flokkur:Bandarískir rithöfundar]] [[Flokkur:Trúleysingjar|Bierce, Ambrose]] [[Flokkur:Bandarískir afnámssinnar]] mzhhiamerq0cfeksqjtflgi6tf6tpmy 0 23323 1958359 1890708 2026-03-31T20:51:44Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958359 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|250px|thumb|right|Mósaíkmynd frá [[Pompei]] af Alexander mikla í [[orrustan við Issus|orrustunni við Issus]].]] '''Alexander mikli''' (á [[Forngríska|forngrísku]]: {{lang|grc|Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας}} / ''Aléksandros ho Mégas'') eða '''Alexander 3.''' ({{lang|grc|Ἀλέξανδρος Γ'}} / ''Aléksandros ho Trítos'') var konungur [[Makedónía (fornöld)|Makedóníu]] árin [[336 f.Kr.|336]] – [[323 f.Kr.|323 f.Kr]]. Á meðan hann gegndi því embætti stækkaði hann veldi Makedóníumanna í eitt það stærsta sem sögur fara af. Veldi hans náði þegar það var stærst frá [[Grikkland]]i í vestri, suður yfir [[Egyptaland]], austur að ánni [[Indus]] þar sem í dag er [[Pakistan]] og norður inn í [[Mið-Asía|mið-Asíu]]. Hann komst til valda tvítugur, þegar faðir hans var myrtur. Þá þegar hóf hann að stækka veldi sitt. Hann hélt því áfram til æviloka, en hann lést úr hitasótt í [[Babýlon]] árið [[323 f.Kr.]], aðeins 32 ára að aldri.<ref name="WDL">{{cite web |url = http://www.wdl.org/en/item/11739/ |title = Kingdoms of the Successors of Alexander: After the Battle of Ipsus, B.C. 301 |website = [[World Digital Library]] |date = 1800-1884 |accessdate = 27. júlí 2013 |archive-date = 2015-09-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150905133907/http://www.wdl.org/en/item/11739/ |url-status = dead }}</ref> Í kjölfar andláts hans liðaðist veldið á ný í sundur í nokkrar einingar, oftast undir stjórn einhverra hershöfðingja úr her hans. Þó að [[Veldi Alexanders mikla|veldi Alexanders]] hafi staðið stutt hafði það mikil og langvarandi áhrif en það dreifði grískættaðri menningum um öll [[miðausturlönd]] allt austur að Indlandi. Þá er talað um að með veldi hans hafi [[helleníska skeiðið]] í sögu miðausturlanda og sögu vestrænnar menningar hafist sem varði allt til þess þegar [[Rómverjar]] náðu Egyptalandi á sitt vald árið [[31 f.Kr.]] Alexander stofnaði yfir 70 borgir sem báru nafn hans, til dæmis [[Alexandría (Egyptalandi)|Alexandría]] í [[Egyptaland]]i, [[Kandahar]] í [[Afganistan]] (áður [[Alexandropolis]]) og [[Alexandra Echate]] í [[Tadsjikistan]]. (sjá í bókina Íslands- og mannkynssaga NB1 - frá upphafi til upplýsingar) Alexander var fyrst nefndur „mikli“ í leikritinu Mostellaria eftir rómverska leikritaskáldið Plautus (254–184 f.Kr.). Hann var nemandi [[Aristóteles|Aristótelesar]]. == Æviágrip == === Uppvaxtarár === [[Mynd:AlexanderTheGreat Bust.jpg|thumb|250px|Brjóstmynd af ungum Alexander hinum mikla frá helleníska skeiðinu, [[Þjóðminjasafn Bretlands]]]] [[Mynd:Aristotle tutoring Alexander.jpg|thumb|180px|Aristóteles kennir Alexander, eftir [[Jean Leon Gerome Ferris]]]] Alexander fæddist sjötta dag forngríska mánaðarins [[Hekatombaion]], sem samvarar líklegast 20. júlí 356 f.Kr., þótt nákvæm dagsetning sé ekki þekkt.<ref>{{cite web | url = http://www.livius.org/aj-al/alexander/alexander_t32.html#7 | title = The birth of Alexander the Great | work = livius.org | quote = Alexander was born the sixth of [[Attic calendar|Hekatombaion]]. |accessdate=16. desember 2011 | archive-date = 2016-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20161005011405/http://www.livius.org/aj-al/alexander/alexander_t32.html#7 |url-status=dead }}</ref> Hann fæddist í [[Pella]], höfuðborg [[Makedónía hin forna|Makedóníu til forna]].<ref>{{cite book|title= Alexander of Macedon, 356-323 B.C.: a historical biography |series= Hellenistic culture and society |author= Peter Green |edition= reprinted, illustrated, revised |publisher= University of California Press |year= 1970 |isbn= 978-0-520-07165-0 |page= xxxiii |url= http://books.google.es/books?id=g6Wl4AKGQkIC&pg=PA559&dq=alexander+the+great+356+OR+355&hl=es&sa=X&ei=h78uT-uaFYSzhAe436jsCg&ved=0CF8Q6AEwCDgK#v=onepage&q=356&f=false |quote= 356 - Alexander born in Pella. The exact date is not known, but probably either 20 or 26 July. }}</ref> Hann var sonur konungs Makedóníu, [[Filippos II]] og fjórðu konu hans Olympías, dóttur [[Neoptolemos I af Epíros|Neoptolemosar I]] konungs í Epíros.<ref name="N10-M">McCarty (2004), 10</ref><ref name="Renault, 28">Renault (2001), 28</ref><ref name="durant538">Durant (1966), 538</ref> Á deginum sem Alexander fæddist var Filippos II að undirbúa umsátur borgarinnar [[Potidea]] á skaganum [[Kalkidike]]. Á þessum sama degi fékk Filippos fréttir um að hershöfðinginn hans [[Parmenion]] hafði sigrað sameinaðan her [[Illyría|Illyríu]] og [[Paeonía|Paeoníu]]. Jafnframt sigruðu hestar hans á [[Ólympíuleikarnir fornu|Ólympíuleikunum]]. Einnig hefur verið sagt að á þessum degi hafi [[Artemismusterið]] í [[Efesos]], eitt af [[Sjö undur veraldar|Sjö undrum veraldar]], brunnið til grunna. Þetta leiddi til þess að [[Hegesias af Magnesíu]] sagði að það hafi brunnið vegna þess að [[Artemis]] hafði ekki verið á staðnum, heldur að hann hefði verið við fæðingu Alexanders.<ref name="Renault, 28"/><ref name=P21-B>Bose (2003), 21</ref> Slíkar goðsagnir hafa komið fram þegar Alexander var konungur, mögulega af hans eigin frumkvæði, til að sýna að hann væri ofurmenni og að honum væri ætlað stórvirki alveg frá getnaði.<ref name="Roisman 2010 188"/> [[Mynd:Alexander & Bucephalus by John Steell.JPG|thumb|left|Stytta sem sýnir Alexander að temja [[Búkefalos]] í [[Edinborg]]]] Á uppvaxtarárum Alexanders var hann uppalinn af fóstrunni Laníku, systur [[Kleitos svarti|Kleitosar svarta]] sem varð síðar herforingi Alexanders. Síðar var Alexander kennt af hinum stranga [[Leonídas af Epíros|Leonídasi]], ættingja móður hans og af herforingja Filipposar, [[Lýsimakkos]]i.<ref name=M33-34-R>Renault (2001), 33–34</ref> Þegar Alexander var tíu ára keypti kaupmaður frá [[Þessalía|Þessalíu]] hest fyrir Filippos, sem hann bauðst til að selja fyrir þrettán [[Grísk talenta|talentur]]. Engum tókst að temja hestinn svo Filippos skipaði að fjarlægja hestinn. Alexander hins vegar, sem sá að hesturinn hræddist skugga sinn, bað um að temja hestinn, sem honum tókst að lokum.<ref name="Roisman 2010 188">Roisman, Worthington (2010), 188</ref> [[Plútarkos]] sagði að Filippos, sem var hæstánægður með hugrekki og metnað sonar síns, kyssti hann með tár í auganum og sagði: „Drengur minn, þú verður að finna ríkidæmi sem er nægilega stórt fyrir metnað þinn. Makedónía er of smá fyrir þig“ og keypti hestinn fyrir hann.<ref name=PA6>Plutarch (1919), III, 2 [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0243%3Achapter%3D6%3Asection%3D5 Skoða síðu]</ref> Alexander nefndi hestinn [[Búkefalos]], sem merkir „uxa-höfuð“. Búkefalos bar Alexander að [[Pakistan]]. Þegar dýrið dó (vegna hás aldurs, samkvæmt Plútarkosi, 30 ára gamall), nefndi Alexander borg eftir honum [[Alexandría Búkefalús|Búkefala]].<ref name=durant538>Durant (1966), 538</ref><ref name=R64-F>Fox (1980), p. 64</ref><ref>Renault (2001), 39</ref> Heimildum fer ekki saman um hvar hann sé grafinn. Í ævisögu Alexanders eftir Plútarkos og ''[[Anabasis Alexandri]]'' eftir Arríanos er sagt að Búkefalos hafi dáið eftir orrustuna við Hydaspes 326 f.Kr., þar sem nú er Pakistan og sé grafinn í [[Jalalpur Sharif]] rétt utan við borgina Jhelum í Pakistan. Aðrar heimildir gefa upp að Búkefalos sé grafinn í Phalia, borg í Mandi Bauhaddin héraðinu í Pakistan sem er nefnd eftir honum. === Unglingsár og menntun === Þegar Alexander var þrettán ára byrjaði Filippos að leita að lærimeistara. Hann íhugaði fræðimennina [[Ísókrates]] og [[Spevsippos]] en sá síðari bauðst til að taka stöðunni. Á endanum valdi Filippos [[Aristóteles]] og veitti þeim aðgang að Dísahofinu í [[Mieza]]. Í skiptum fyrir að kenna Alexander samþykkti Filippos að endurbyggja heimabæ Aristótelesar, Stageira, sem Filippos hafði látið jafna við jörðu, og að fá fyrrum íbúa þess aftur til borgarinnar með því að frelsa íbúa sem voru þrælar eða að veita þeim náð sem voru í útlegð.<ref name=R65-F>Fox (1980), 65</ref><ref>Renault (2001), 44</ref><ref>McCarty (2004), 15</ref> Mieza var eins og heimavistaskóli fyrir Alexander og börn merkra Makedóníumanna, eins og [[Ptolemajos I Sóter|Ptolemajos]], [[Hefæstíon]] og [[Kassandros]]. Margir þessara nemenda urðu síðar vinir hans og hershöfðingjar framtíðarinnar. Aristóteles kenndi Alexander og vinum hans lyfjafræði, heimspeki, siðfræði, trúarbragðafræði, rökfræði og list. Undir leiðsögn Aristótelesar varð Alexander áhugasamur um verk [[Hómer]]s og þá sérstaklega [[Ilíonskviða|Ilíonskviðu]]. Aristóteles gaf honum eintak sem Alexander tók með sér í herleiðangra.<ref name=R65-66-F>Fox (1980), 65–66</ref><ref>Renault (2001), 45–47</ref><ref>McCarty (2004), 16</ref> == Tengt efni == * [[Alexanders saga]] * [[Gordíonshnúturinn]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=en|titill=Alexander the Great|mánuðurskoðað=16. janúar|árskoðað=2013}} * {{cite book|url=http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.01.0243 |title=Plutarch, Alexander|editor-first=Bernadotte |editor-last=Perrin |last=[[Plútarkos]]|year=1919|publisher=Perseus Project |accessdate=6. desember 2011 }} * {{cite book|last=McCarty |first=Nick |title=Alexander the Great |publisher=Penguin|location=Camberwell, Victoria |year=2004 |isbn=0-670-04268-4}} * {{cite book|last=Renault |first=Mary |title=The Nature of Alexander the Great |url=https://archive.org/details/natureofalexande0000rena_z9j4 |publisher=Penguin |year=2001 |isbn=0-14-139076-X }} * {{cite book|authorlink=Will Durant |last=Durant|first=Will |title=The Story of Civilization: The Life of Greece |url=https://archive.org/details/storyofcivilizat00dura_7 |publisher=Simon & Schuster|isbn=0-671-41800-9|year=1966}} * {{cite book|last=Bose |first=Partha|title=Alexander the Great's Art of Strategy|publisher=Allen & Unwin| location= Crows Nest, N.S.W|isbn=1-74114-113-3|year=2003}} * {{cite book|last1=Roisman|first1=Joseph|last2=Worthington|first2=Ian|title=A Companion to Ancient Macedonia|publisher=John Wiley and Sons|year=2010|isbn=1-4051-7936-8|url=http://books.google.com/books?id=lkYFVJ3U-BIC}} * {{cite book|last=Fox|first=Robin Lane|title=The Search for Alexander|url=https://archive.org/details/searchforalexand00lane|publisher=Little Brown & Co. Boston|year=1980|isbn=0-316-29108-0}} == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|6892|Hver var Alexander mikli og fyrir hvað er hann þekktur?}} * {{Vísindavefurinn|2268|Hvað hét hestur Alexanders mikla?}} * {{Vísindavefurinn|3987|Hvað er hellenismi og á hvaða tímabili var hann í mannkynssögunni?}} * {{Vísindavefurinn|766|Hvernig vann Persaveldi sig upp aftur eftir að Alexander mikli lagði það undir sig?}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3285527 ''Alexander mikil og fyrsta heimsveldi sögunnar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3302196 ''Alexander mikli''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1982] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1253951 ''Alexander mikli var fyrsti nútímamaðurinn''; grein í Morgunblaðinu 1945] {{stubbur|fornfræði|sagnfræði}} {{fd|356 f.Kr.|323 f.Kr.}} [[Flokkur:Alexander mikli| ]] [[Flokkur:Faraóar]] [[Flokkur:Forngrískir herforingjar]] [[Flokkur:Íranskeisarar]] [[Flokkur:Konungar Makedóníu]] 2cfwgzexopmljxvqbjmuswup1em8r0o 0 23356 1958216 1504096 2026-03-31T13:56:50Z TKSnaevarr 53243 1958216 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Arthur-miller.jpg|thumb|right|Arthur Miller]] '''Arthur Asher Miller''' ([[17. október]] [[1915]] – [[10. febrúar]] [[2005]]) var [[Bandaríkin|bandarískt]] [[leikskáld]] og [[rithöfundur]]. Hann var áberandi í bandarísku bókmenntalífi og kvikmyndum í yfir 61 ár. Best þekktu verk Arthur Millers eru ''[[Í deiglunni]]'' og ''[[Sölumaður deyr]]'', en þau hafa bæði verið sett upp í íslensku leikhúsi. Hann var einnig þekktur fyrir skammvinnt hjónaband sitt við leikkonuna [[Marilyn Monroe]] ([[1956]]-[[1961]]) sem snerist til [[Gyðingdómur|gyðingdóms]] fyrir hann. {{fde|1915|2005|Miller, Arthur}} [[Flokkur:Bandarísk skáld|Miller, Arthur]] [[Flokkur:Bandarískir rithöfundar|Miller, Arthur]] gdljidpnt5avlxg46mj408dh9y8qit4 0 23415 1957987 1610078 2026-03-31T12:22:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957987 wikitext text/x-wiki '''Frank Hyneman Knight''' ([[7. nóvember]] [[1885]] - [[15. apríl]] [[1972]]) var kunnur [[Bandaríkin|bandarískur]] [[hagfræði]]ngur, sem kenndi í [[Chicago-háskóli|Chicago-háskóla]]. Hann er einn helsti upphafsmaður [[Chicago-hagfræðingarnir|Chicago-hagfræðinganna]] svonefndu og einn af stofnendum [[Mont Pèlerin Society]], alþjóðlegs málfundafélags [[Frjálshyggja|frjálshyggjumanna]]. Knight fæddist í White Oak Township í McLean í [[Illinois]]. Hann lauk doktorsprófi í hagfræði frá Cornell-háskóla [[1916]]. Vakti doktorsritgerð hans mikla athygli og kom á prent, ''Risk, Uncertainty and Profit'' (1921). Þar gerði hann greinarmun á áhættu og óvissu og hélt því fram, að gróði myndi óvissunnar vegna aldrei eyðast upp í frjálsri og fullkominni samkeppni, eins og talið hafði verið. Knight kenndi í háskólunum í [[Cornell]], [[Chicago]] og [[Iowa]], uns hann varð prófessor í [[Chicago-háskóli|Chicago-háskóla]] [[1922]], en þar starfaði hann til [[1952]] og bjó í Chicago til æviloka. Árið [[1924]] átti Knight í frægri ritdeilu við [[A. C. Pigou]], sem hafði í bókinni ''Economics of Welfare'' (Farsældarfræði) sett fram þá skoðun, að ríkið gæti betrumbætt markaðinn, lagfært ýmsar afleiðingar frjálsra viðskipta. [[A. C. Pigou|Pigou]] nefndi [[mengun]] og fleiri vandræði, sem hlotist gætu af óheftri samkeppni. Eitt dæmið var af tveimur misgóðum vegum, sem lægju milli tveggja borga. Umferð myndi ekki skiptast milli þeirra á hagkvæmasta hátt, heldur verða meiri umferð (og því alvarlegri umferðartruflanir) á betri veginum. Þessu mætti kippa í lag, sagði Pigou, með vegartollum, sem ríkið innheimti af hinum misgóðu vegum. Þeir yrðu misháir eftir misjöfnum gæðum veganna. Þá myndi umferðin milli þeirra skiptast á hagkvæmasta hátt. Þá myndi ólíkt verð endurspegla ólík gæði, eins og það á að gera. Knight benti á, að [[A. C. Pigou|Pigou]] hefði ekki gert ráð fyrir, að vegirnir gætu verið í einkaeigu. Væri svo, þá myndu eigendur þeirra innheimta eðlilegt verð fyrir þá, eigandi betra vegarins hærra verð en eigandi verri vegarins, svo að markaðurinn kæmist sjálfkrafa að sömu niðurstöðu og Pigou vildi láta ríkið koma í kring. Dæmi Pigous væri því ekki um galla á markaðsviðskiptum (sem hagfræðingar kalla nú á dögum á e. market failure), heldur um galla á ríkisafskiptum (e. government failure), því að ríkið hefði ekki skilgreint eða leyft eignarrétt á vegum. Segja má, að kenning [[Ronald Coase|Ronalds Coases]] um utanaðkomandi kostnað (e. social cost) sé í svipuðum anda og þessi athugasemd Knighs. Knight var [[Efahyggja|efahyggjumaður]], ekki síst um [[ríkisvald|ríkisvaldið]]. Hann sagði nemendum sínum: „Þegar ég heyri einhvern segja: Ég þarf vald til að gera góða hluti, strika ég í huganum út síðustu orðin, og þá stendur aðeins eftir: Ég þarf vald. Það þarf alltaf að hlusta af tortryggni á þá kröfu.“ Hann snerist eins og margir aðrir hagfræðingar í Chicago-háskóla gegn hugmyndum [[John Maynard Keynes|Johns Maynards Keynes]] á fjórða áratug um, að ríkið þyrfti aukið vald til að geta stýrt atvinnulífinu fram hjá kreppum og öðrum hagsveiflum. Með þessu valdi yrði illt gert verra. Þess í stað ætti að treysta á frjálsa verðmyndun á markaði til að koma á jafnvægi í atvinnulífinu. Efasemdir Knights náðu raunar líka til ýmissa samherja hans, til dæmis [[Austurrísku hagfræðingarnir|Austurrísku hagfræðinganna]], sem honum fundust heldur vissir í sinni sök. Knight var frjálshyggjumaður, af því að hann treysti ríkinu enn verr en markaðnum, en ekki af því að hann teldi markaðinn fullkominn. Hann hafði mikil áhrif á nemendur sína, til dæmis þá [[Milton Friedman]], [[George J. Stigler]] og [[James M. Buchanan]]. == Rit == *„Some Fallacies in the Interpretation of Social Cost,“ ''Quarterly Journal of Economics,'' 38 (1924): 582-606. *''Freedom and Reform: Essays in Economics and Social Philosophy.'' Ritstj. James M. Buchanan. Indianapolis: Liberty Fund 1982 (upphafl. útg. 1947). == Tenglar == * [http://www.msu.edu/~emmettr/fhk/ Heimasíða um Frank H. Knight] * [https://www.econlib.org/library/Enc/bios/Knight.html Æviágrip Frank Hyneman Knight] {{fde|1885|1972|Knight, Frank}} [[Flokkur:Bandarískir hagfræðingar|Knight, Frank]] [[Flokkur:Chicago-hagfræðingar|Knight, Frank]] [[Flokkur:Frjálshyggjumenn|Knight, Frank]] 6hzicpvitai7uigdoqwf6w7ar2smogz 0 23876 1957985 1914675 2026-03-31T12:20:56Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957985 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Myoglobin.png|thumb|Þrívíð mynd af [[mýóglóbín]]i sem sýnir [[alpha helix]]. [[Max Perutz]] og [[John Kendrew|Sir John Cowdery Kendrew]] áttuðu sig á byggingu þess prótíns árið [[1958]], fyrstir manna að komast að því hvernig byggingu prótína er háttað, með kristal [[röntgen]]-tækni. Þeir hlutu [[Nóbelsverðlaun]]in í efnafræði fyrir vikið.]] : ''Prótín frá enska orðinu „protium“ getur einnig átt við [[einvetni]].'' '''Prótín''' eða '''prótein''', (af [[gríska]] orðinu ''proteios'' er merkir ''„mikilvægur“''), einnig nefnt '''eggjahvíta''' eða einfaldlega '''hvíta''', er [[lífrænt efnasamband]] með háan [[mólmassi|mólmassa]], sem samanstendur af fjölda [[amínósýra]], sem tengjast með [[peptíðtengi|peptíðtengjum]]. Prótín eru nauðsynleg fyrir vöxt og viðgang allra lifandi [[fruma|frumna]] og [[veira]]. == Eiginleikar prótína == === Starf === Mörg prótín eru [[ensím]], ellegar undireiningar prótína, sem hvetja [[Efnahvarf|efnahvörf]]. Önnur prótín gegna hlutverki í byggingu eða virkni, þá eru sum prótín [[mótefni]], önnur geyma og flytja mismunandi [[tengill|tengla]]. Prótín í fæðu brotna upp við [[melting]]u, sem hefst í [[Magi|maga]]. Þar eru prótínin leyst upp í prótasa og fjölpeptíð til að útvega lífverunni amínósýrur. [[Pepsínógen]] verður að ensíminu [[pepsín]] í tengslum við [[saltsýra|saltsýru]] magans. Pepsín sér um að melta [[kollagen]], helsta prótín bandvefs. Kóðunarferli [[gen]]a ákvarðar röð amínósýra nánast allra náttúrulega prótína. Oft er þeim prótínum sem myndast breytt, svo þau verði virk. Algengt er að prótín starfi saman til ná ákveðinni virkni. === Samsetning === Prótín eru byggð úr 20 mismunandi L-alfa-[[amínósýra|amínósýrum]] í genum. Genin rita [[RNA]] sem er breytt í [[mRNA]] sem er síðar þýtt í [[tRNA]] af [[ríbósóm]]i. Myndun viðkomandi peptíðtengis milli amínósýra, sem mynda prótín er hvatt áfram af amínóacýl tRNA. Endar amínósýrukeðjunar eru kallaðir karboxýlendi annars vegar og amínóendi hinsvegar. === Bygging === Prótín falla saman í einstakt þrívítt form. Prótín eru fjölliður, þar sem amínósýrur eru einingarnar. Prótín eru greind eftir byggingu þeirra í fjóra flokka. <!-- * ''[[Primary structure]]'': the [[peptide sequence | amino acid sequence]] * ''[[Secondary structure]]'': highly patterned sub-structures — [[alpha helix]] and [[beta sheet]] — or segments of chain that [[Random coil | assume no stable shape]] and are formed by [[hydrogen bond]]ing. Secondary structures are locally defined, meaning that there can be many different secondary motifs present in one single protein molecule. * ''[[Tertiary structure]]'': the overall shape of a single protein molecule; the spatial relationship of the secondary structural motifs to one another; primarily formed by [[hydrophobe | hydrophobic]] interactions, but [[hydrogen bond]]s, ionic interactions, and [[disulfide bond]]s are usually involved too. * ''[[Quaternary structure]]'': the shape or structure that results from the union of more than one protein molecule, usually called ''[[protein subunit | protein subunits]]'' in this context, which function as part of the larger assembly or [[protein complex]]. --> == Hlutverk == '''Næring''' Megin næringarefnaflokkarnir þrír eru [[kolvetni]], [[fita]] og prótein. Prótein í fæðu brotnar niður í amínósýrur í [[Meltingarfæri|meltingarfærunum]] og geta þær nýst líkamanum ýmist sem byggingarefni eða [[orka]] fyrir frumurnar. '''Byggingarefni líkamans''' Prótein eru byggingarefni líkamans, frumuhimnan er gerð úr próteinum og fitum. Hár, neglur og vöðvar eru gerð úr próteinum. '''Flytja efni gegnum frumuhimnur''' í frumuhimnunni eru jónadælur og jónagöng sem dæla efnum inn og út úr frumunni til þess að halda jafnvægi á frumunni '''Burðarefni''' Prótein flytja efni um líkamann t.d blóðrauðu '''Hormón''' Myndast í einu líffæri og hefur áhrif á önnur '''Mótefni''' efni sem sest á bakteríur og óvirkjar þær '''Hreyfifæri''' Sumar frumur hafa hreyfifæri eins og svipur eða bifhár, sæðisfrumur eru með svipur '''Ensím''' Ensím er efni sem hraðar efnahvörfum, þau breytast ekki við efnahvarf heldur nýtast aftur og aftur. (Heimild: Líffræði kjarni fyrir framhaldsskóla. Höf: Örnólfur Thorlacius) == Saga == '''Prótín''' voru fyrst nefnd í bréfi sem [[Jöns Jakob Berzelius]] skrifaði [[Gerhardus Johannes Mulder]] [[10. júlí]] [[1838]] eftir uppgvötun sína: „Nafnið prótín sem ég sting upp á fyrir hið lífræna oxíð [[fíbrín]]s og [[albúmín]]s, vil ég draga af [[gríska]] orðinu πρωτειος, því það virðist vera grundvallarþáttur í næringu dýra.“ Rannsóknir á prótínum hafa staðið yfir sleitulaust frá upphafi 19. aldar, þegar vísindamenn urðu fyrst varir við þennan áður óþekkta flokk lífrænna efnasambanda. == Tengt efni == * [[Lífræn efnafræði]] * [[Erfðafræði]] == Ýmsir tenglar == * [http://www.rcsb.org Prótín gagnagrunnurinn] * [http://www.expasy.uniprot.org UniProt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080608183902/http://www.expasy.uniprot.org/ |date=2008-06-08 }} * [https://www.proteinatlas.org Prótein-atlasinn] * [http://www.doktor.is/Article.aspx?greinid=3192 Brennsla próteins]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.biochemweb.org/proteins.shtml Gagnvirkt prótínsafn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050219090405/http://www.biochemweb.org/proteins.shtml |date=2005-02-19 }} * [http://web.mit.edu/lms/www/ Prótein-rannsóknastofa MIT] * [https://www.westernblotting.org Prótín-rannsókn] * [http://web.indstate.edu/thcme/mwking/amino-acid-metabolism.html Amínósýrur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190217040602/http://web.indstate.edu/thcme/mwking/amino-acid-metabolism.html |date=2019-02-17 }} * [http://www.biochem.szote.u-szeged.hu/astrojan/protein2.htm Prótein-myndir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130224211317/http://www.biochem.szote.u-szeged.hu/astrojan/protein2.htm |date=2013-02-24 }} * {{vísindavefurinn|3780|Hvernig myndast prótín í líkamanum?}} * {{vísindavefurinn|6587|Hvernig er uppbygging prótína?}} * {{vísindavefurinn|3817|Hvernig brennir maður prótíni, kolvetni og fitu?}} [[Flokkur:Prótín| ]] g7ls5x5ssdkonrthijnez7vebb9bgq4 0 27571 1957950 1842468 2026-03-31T12:02:34Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957950 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Darnielle1.jpg|thumb|John Darnielle (2007)]] '''John Darnielle''' (fæddur [[16. mars]] [[1967]] í [[Bloomington]], [[Indiana (fylki)|Indiana]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] tónlistarmaður og meðlimur [[The Mountain Goats]]. ==Tónlist== John Darnielle er best þekktur sem leiðtogi hljómsveitarinnar The Mountain Goats og er hann oft á tíðum eini meðlimur þeirrar hljómsveitar. Hann spilar á gítar, syngur og semur öll lög og texta hljómsveitarinnar. Hann er vel þekktur fyrir lágstemmdar upptökuaðferðir (sem heyrist vel á plötunni ''[[Full Force Galesburg]]'') sem felast í því að hann kýs helst að taka upp lögin á hljóðsnælduupptökutæki, þó hefur hann færst nær upptökuveri síðustu ár. Nýjasta platan hans, ''[[The Sunset Tree]]'', var tekin upp algjörlega í upptökuveri. ==Tenglar== {{Commonscat}} * [http://www.JohnDarnielle.com/ Vefrit Johns] * [https://www.themountaingoats.net/ The Mountain Goats] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060519163433/http://themountaingoats.net/ |date=2006-05-19 }} {{DEFAULTSORT:Darnielle, John}} [[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]] {{fe|1967|Darnielle, John}} 4rk9m3j8exgyzn7fanwnpssy3a77rlg 0 28185 1958166 1850034 2026-03-31T13:18:17Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958166 wikitext text/x-wiki {{Sveitarfélagstafla | nafn = Hvalfjarðarsveit | nafn_í_eignarfalli = Hvalfjarðarsveitar | mynd = Hvalfjordur_pa_Island.jpg | mynd_texti = Séð yfir Hvalfjörð | skjaldarmerki = Skjaldarmerki Hvalfjardarsveitar.png | kort = Hvalfjarðarsveit frá 2022 kort.png | hnit = {{hnit|64.2959|N|21.9251|W|display=inline}} | kjördæmi = [[Norðvesturkjördæmi]] | þéttbýli = [[Melahverfi]] | sveitarstjóri_titill = [[Sveitarstjóri]] | sveitarstjóri = Linda Björk Pálsdóttir | póstnúmer = 301 | sveitarfélagsnúmer = 3511 | vefsíða = {{Url|hvalfjardarsveit.is}} }} '''Hvalfjarðarsveit''' er [[sveitarfélag]] við norðanverðan [[Hvalfjörður|Hvalfjörð]] á [[Vesturland]]i. Sveitarfélagið varð til við sameiningu [[Hvalfjarðarstrandarhreppur|Hvalfjarðarstrandarhrepps]], [[Innri-Akraneshreppur|Innri-Akraneshrepps]], [[Leirár- og Melahreppur|Leirár- og Melahrepps]] og [[Skilmannahreppur|Skilmannahrepps]] sem samþykkt var í atkvæðagreiðslu þann [[20. nóvember]] [[2004]] en tók ekki gildi fyrr en í kjölfar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2006|sveitarstjórnakosninganna 2006]].<ref>{{vefheimild |url=https://www.velferdarraduneyti.is/frettir/frettatilkynningar/nr/1688 |titill=Sameining sveitarfélaga sunnan Skarðsheiðar |útgefandi=Velferðarráðuneytið |mánuðurskoðað=11. maí |árskoðað=2016 }}</ref> == Staðhættir == Stærsti þéttbýlisstaður í Hvalfjarðarsveit er [[Melahverfi]] með 111 íbúa þann 1. janúar 2016.<ref>{{vefheimild |url=http://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Ibuar/Ibuar__mannfjoldi__2_byggdir__Byggdakjarnar/MAN03106.px/table/tableViewLayout1/?rxid=e0ec534f-503d-4f31-ae76-0252e32cd123 |titill=Mannfjöldi eftir byggðakjörnum, kyni og aldri 2011-2016 |útgefandi=Hagstofa Íslands |mánuðurskoðað=11. maí |árskoðað=2016}}</ref> Iðnaðarhverfið á [[Grundartangi|Grundartanga]] er við utanverðan Hvalfjörð. [[Hvalfjörður]], [[Faxaflói]] og [[Borgarfjörður]] mynda suður- og vesturmörk sveitarfélagsins. Hvalfjarðarsveit liggur einnig að [[Kjósarhreppur|Kjósarhreppi]] í suðaustri, [[Akraneskaupstaður|Akraneskaupstað]] í vestri, [[Borgarbyggð]] og [[Skorradalshreppur|Skorradalshreppi]] í norðri ásamt [[Bláskógabyggð]] upp til heiða í austri.<ref name="Landmælingar Íslands">{{vefheimild|url=https://atlas.lmi.is/kortasja/ |titill=Kortasjá Landmælinga Íslands |útgefandi=Landmælingar Íslands |mánuðurskoðað=11. maí |árskoðað= 2016}}</ref> Til áberandi fjalla í sveitinni teljast (frá vestri til austurs) [[Akrafjall]], [[Hafnarfjall]], [[Skarðsheiði]], [[Botnsheiði]], [[Hvalfell]], [[Botnssúlur]] og [[Kvígindisfell]]. Með stærri vötnum teljast [[Eiðisvatn]] og [[Hólmavatn]] á milli Hvalfjarðar og [[Leirárvogur|Leirárvogs]], einnig [[Eyrarvatn]], [[Þórisstaðavatn]] (einnig þekkt sem Glammastaðavatn) og [[Geitabergsvatn]] í [[Svínadal]] og eitt dýpsta vatn Íslands,<ref>{{vefheimild|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3140 |titill=Hver eru dýpstu stöðuvötn á Íslandi? |útgefandi=Vísindavefurinn |mánuðurskoðað=11. maí |árskoðað= 2016}}</ref> [[Hvalvatn]] ofan [[Botnsdalur (Hvalfirði)|Botnsdals]]. Hæsti foss Íslands, [[Glymur]], er í [[Botnsá]] sem rennur í Hvalfjarðarbotn úr Hvalvatni.<ref name="Landmælingar Íslands" /> [[Hringvegurinn]] liggur um Hvalfjarðarsveit, á um 30 kílómetra kafla á milli [[Hvalfjarðargöng|Hvalfjarðarganga]] og [[Borgarnes]]s.<ref name="Landmælingar Íslands" /> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Sveitarfélög Íslands}} {{SSV}} [[Flokkur:Hvalfjarðarsveit| ]] ll57mpte61libjkodepu3pt7h327z6y 0 28287 1958421 1955881 2026-04-01T06:31:40Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1958421 wikitext text/x-wiki [[Mynd:A small cup of coffee.JPG|thumb|right|Kaffi í kaffibolla.]] '''Kaffi''' er [[koffín]]ríkur [[drykkur]] sem gerður er úr brenndum baunum [[kaffirunni|kaffirunnans]] og er yfirleitt borinn fram heitur eða ískaldur. Kaffi er ein algengasta [[verslunarvara]] heims, næst á eftir [[hráolía|hráolíu]]. Heimsframleiðsla kaffis var 6,7 milljón [[tonn]] árlega 1998-2000. Langmesta framleiðslan fer fram í [[Brasilía|Brasilíu]]. Kaffirunninn er upprunninn í [[Eþíópía|Eþíópíu]] og var fluttur þaðan til [[Jemen]] á [[miðaldir|miðöldum]] þar sem hafnarborgin [[Mokka (Jemen)|Mokka]] varð helsta útflutningshöfn kaffis. Kaffi náði miklum vinsældum á [[Arabíuskaginn|Arabíuskaganum]] og var flutt á markað í [[Evrópa|Evrópu]] á [[16. öldin|16. öld]] af [[Hollenska Austur-Indíafélagið|Hollenska Austur-Indíafélaginu]] og [[Breska Austur-Indíafélagið|Breska Austur-Indíafélaginu]]. Það náði síðan mikilli útbreiðslu í Evrópu og [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] á [[17. öldin]]ni. Bragð kaffis fer fyrst og fremst eftir [[kaffitegund|tegund]] en einnig eftir ræktunarskilyrðum, meðhöndlun, brennslu, mölun og aðferð við uppáhellingu. == Grasafræði kaffis == [[Mynd:Coffee Bean Structure.svg|thumb|alt=Coffee Bean Structure|1 "center cut", 2 fræhvíta, 3 silfurhýði (epidermis), 4 pergament (endocarp), 5 pektín lag, 6 aldinkjöt (mesocarp), 7 hýði]] Kaffirunninn er planta af ættbálknum ''Rubiaceæ'', ættkvíslinni ''Coffea''.<ref name="Web Books">[http://www.web-books.com/Classics/ON/B0/B701/20MB701.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513192230/http://www.web-books.com/Classics/ON/B0/B701/20MB701.html|date=2011-05-13}}, Ukers, William H. All About Coffee. New York, The Tea and Coffee Trade Journal Company, 1922. Web Books Puplishing.</ref> Runninn telur rúmlega 90 tegundir en aðeins örfáar þeirra eru ræktaðar til framleiðslu.<ref name="mnhn">[http://www.mnhn.fr/publication/adanson/a01n2a15.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110515003559/http://www.mnhn.fr/publication/adanson/a01n2a15.pdf|date=2011-05-15}}, Davis, Aaron P., and Franck Rakotonasolo. "Two New Species of Coffea L. (Rubiaceae) from Northern Madagascar." Adansonia 3rd ser. 23.2 (2001): 337-45. Adansonia. Muséum National D'Histoire Naturelle. Web. 1 Nov. 2010.</ref> Tvær helstu tegundir kaffis sem notaðar eru til ræktunar eru ''[[Coffea arabica]]'' og ''[[Coffea canephora]]'', þekkt sem ''robusta''. Arabica hefur tvisvar sinnum fleiri litninga en robusta og gefur af sér kaffi með flóknari bragðeiginleika, á meðan robusta er harðgerðari og fljótvaxnari.<ref name="ISO">[http://www.ico.org/botanical.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090324155957/http://www.ico.org/botanical.asp|date=2009-03-24}}"Botanical Aspects." International Coffee Organization. Web. 01 Nov. 2010.</ref> Arabica telur um 75-80% af kaffiframleiðslu á heimsvísu, en robusta er um 20%, ''[[Coffea liberica]]'' er svo undir 2% af heimsframleiðslu og aðrar tegundir eru ræktaðar í enn minna magni.<ref name="Coffee Research">[https://www.coffeeresearch.org/agriculture/coffeeplant.htm]"Coffee Plant: Arabica and Robusta - CoffeeResearch.org." Coffee - CoffeeResearch.org. Ed. Michael Griffin. Web. 01 Nov. 2010.</ref><ref name="ISO"/> Kaffibaunir eru fræ kaffirunnans sem vaxa inni í ávöxtum þess, kölluðum berjum. Kaffiberið skiptist í nokkur lög, yst er hýðið (exocarp), svo kemur aldinkjötið (mesocarp), næst koma pergamentið (endocarp) og svo silfurhýðið (epidermis) sem saman mynda þunna húð utan um fræin í miðju bersins.<ref name="ICO - field processing">[http://www.ico.org/field_processing.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002031108/http://www.ico.org/field_processing.asp|date=2013-10-02}}"International Coffee Organization - Field Processing." International Coffee Organization - News From The Executive Director. Web. 01 Nov. 2010.</ref> Kaffiber innihalda venjulega tvær baunir hvert, lítill hluti kaffiberja inniheldur þó aðeins eina baun, ástæði þess er sú að aðeins eitt fræ bersins hefur frjóvgast. Slíkar baunir kallast "peaberry" vegna ávalar lögunar þeirra, sem orsakast af því að þær vaxa ekki á móti annarri baun. Peaberry baunir eru oft flokkaðar frá öðrum, enda fæst fyrir þær hærra verð.<ref name="Virtual Coffee">[http://www.virtualcoffee.com/articles/spring04/article2.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110808195316/http://www.virtualcoffee.com/articles/spring04/article2.html|date=2011-08-08}}Davis, Kenneth. "The Tanzanian Peaberry Mystery." Virtual Coffee - The Hottest Online Coffee Zine! Web. 31 Oct. 2010.</ref> Einnig kemur einstaka sinnum fyrir að kaffiber innihaldi þrjár baunir. == Ræktun == Kaffirunninn er uppruninn í norðaustanverðri Afríku en vex nú í allan hringinn um hnöttinn á milli 25 breiddargráðu norður og 25 breiddargráðu suðurs.<ref name="Coffee Beans">[http://www.coffeebeans.ie/about-coffee-page34052.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101121003228/http://www.coffeebeans.ie/about-coffee-page34052.html|date=2010-11-21}},"Where the Coffee Is Grown" Coffee Beans. Web. 01 Nov. 2010.</ref> Ræktunarskilyrði skipta miklu máli við kaffiræktun, runnarnir þurfa réttan [[Jarðvegur|jarðveg]] og veðurfar. Arabica vex í 550 til 1100 metra hæð á heittempruðum svæðum og í 1100 til 2000 metra hæð við miðbauginn, hún þarf 15-24&nbsp;°C meðalhita. Robusta vex hinns vegar allt frá sjávarmáli og upp í 800 metra og þrífst best í 24-30 C meðalhita.<ref name="ecology">[http://www.ico.org/ecology.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706210304/http://www.ico.org/ecology.asp|date=2010-07-06}},"Ecology." International Coffee Organization - News From The Executive Director. Web. 01 Nov. 2010.</ref><ref name="Coffe Environment">[https://www.coffeeresearch.org/agriculture/environment.htm],"Coffee Environment: Climate Conditions for Growing Coffee Beans." Coffee - CoffeeResearch.org. Web. 01 Nov. 2010.</ref> Kaffirunnar geta orðið allt að 12 metra háir, þar sem þeir vaxa villtir. Við ræktun kaffis eru runnarnir hins vegar klipptir niður í um 2 metra hæð til þess að auðveldara sé að hirða þá og tína berin á uppskerutíma.<ref name="encyclopedia">[https://www.encyclopedia.com],Robinson, Richard. "Coffee, Botany of." Biology. 2002. Encyclopedia.com. 31 Oct. 2010</ref> Runnarnir bera smá hvít [[blóm]] sem gefa af sér ber sem eru græn á meðan þau eru óþroskuð, en ýmist rauð eða gul þegar þau eru orðin þroskuð. Arabica ber tvær uppskerur á ári við miðbaug, en eina á heittempruðum svæðum.<ref name="Coffe Environment"/> Á þeim svæðum sem bera tvær uppskerur á ári eru runnarnir nánast stöðugt í blóma og á sömu greininni geta verið blóm, óþroskuð ber og fullþroskuð ber, bændurnir þurfa því að koma oft að sama runnanum yfir uppskerutímann til þess að tína fullþroskuðu berin. <ref name="Coffe Environment"/><ref name="Web Books"/> == Vinnsluaðferðir == === Þurrvinnsla === Við þurrvinnslu eru fullþroskuð ber fyrst flokkuð frá greinum, laufi, steinum og óþroskuðum berjum sem hafa læðst með við tínsluna. Berin eru svo lögð til þerris í sólinni, þeim er snúið reglulega svo að þau þorni jafnt og til þess að fyrirbyggja mygluvöxt, það getur tekið allt að fjórum vikum að þurrka berin. Rakastig berjanna er um 60% fyrir þurrkun, en undir 12.5% eftir hana. Kaffiberin eru geymd í sílóum þar til þau eru send í millu þar sem aldinkjötið er flysjað utan af baununum í þartilgerðum vélum. Baunirnar eru þá tilbúnar til þess að pakka þeim í sekki og flytja þær út. <ref name="Field Processing">[http://www.ico.org/field_processing.asp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131002031108/http://www.ico.org/field_processing.asp|date=2013-10-02}}, "Field Processing." International Coffee Organization. Web. 01 Nov. 2010.</ref> === Blautvinnsla === Við verkun á þvegnu kaffi eru fullþroskuð ber flokkuð frá öðrum með því að setja þau í [[vatn]]. Fullþroskuðu berin sökkva til botns en óþroskuð og ofþroskuð ber, ásamt greinum og laufum fljóta á yfirborðinu. <ref name="Coffee Processing">[https://www.coffeeresearch.org/agriculture/processing.htm],"Coffee Processing." CoffeeResearch.org. Ed. Michael Griffin. Web. 01 Nov. 2010.</ref> Fullþroskuðu berin eru sett í vél sem fjarlægir aldinkjötið utan af baununum, eftir verður þó þunn slikja af aldinkjöti utan um baunirnar. Til þess að losa þessa slikju utan af baununum eru þær settar í tanka fulla af vatni þar sem slikjan gerjast og brotnar niður. Baunirnar eru svo skolaðar í hreinu vatni og lagðar til þerris. Pergamentið er fjarlægt utan af baununum í vélum og þeim er pakkað. <ref name="Field Processing"/><ref name="Wet Process">[http://www.youtube.com/watch?v=R3wD4PDD6L0], Coffee Wet Mill Process. Prod. Zion Pictures. Narr. Edwin Martinez Jr. YouTube. Sisters Coffee Company, 26 Feb. 2010. Web. 01 Nov. 2010. </ref> == Uppruni og saga kaffidrykkju == Hálendi Afríku eru náttúruleg heimkynni kaffirunnans.<ref name="world of caffeine">Weinberg, Bennett Alan; Bealer, Bonnie K (2001). The world of caffeine : the science and culture of the world's most popular drug. New York: Routledge. ISBN 0-415-92722-6. <http://books.google.com/?id=Qyz5CnOaH9oC&pg=PA3&dq=coffee+goat+ethiopia+Kaldi>.</ref> Talið er að kaffineysla sé uprunnin þar sem nú í dag er Eþíópía og að ræktun kaffis hafi jafnvel verið hafinn á níundu öld.<ref name="Selamta">"Ethiopian Coffee." Selamta. Volume 13, Number 2. Apr.-June 1996. Ethiopian Airlines. Web. 16 Jan. 2011. <http://www.selamta.net/Ethiopian{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Coffee.htm>.</ref> Kaffi barst svo til Jemen frá Eþíópíu og fyrstu skriflegu heimildirnar um kaffineyslu eru frá fimmtándu öldinni í Yemen, þar sem kaffi var orðið hluti trúarathafna [[súfismi|súfista]]. Þaðan breyddist kaffineysla út um hinn íslamska heim með súfismanum, fyrst til Egyptalands og svo um öll [[Mið-Austurlönd]].<ref name="Lavazza">"The Mystical Coffee of the Sufi Dervishes." Lavazza. Lavazza. Web. 16 Jan. 2011. <http://www.lavazza.com/corporate/en/coffeculture/legends/article_0006.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110513191128/http://www.lavazza.com/corporate/en/coffeculture/legends/article_0006.html |date=2011-05-13 }}>.</ref> Innan heimsveldis Ottómana var kaffidrykkja fyrst bönnuð af trúarlegum ástæðum, rétt eins og [[áfengi]]. Kaffi var hins vegar gríðarlega vinsælt þar og mikið notað til þess að halda vöku við langan bænalestur og lögunum var því breytt. Kaffihefðin barst frá Ottómönum til Ítalíu og náði að vörum páfa árið 1600, þegar prestar báðu [[Klemens 8.]] um að banna þennan drykk sem þeim þótti djöfullegur. Páfanum þótti hins vegar kaffið smakkast vel og sagan segir að hann hafi ákveðið að snúa á Satan með því að blessa kaffið og hafa þar með drykkin af honum.<ref name="New Partisan">Meyers, Hannah. „„Suave Molecules of Mocha“ - Coffee, Chemistry, And Civilization.“ New Partisan. New Partisan - A Journal of Politics, Culture and the Arts, 3 July 2005. Web. 16 Jan. 2011. <http://www.newpartisan.com/home/suave-molecules-of-mocha-coffee-chemistry-and-civilization.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050309110855/http://www.newpartisan.com/home/suave-molecules-of-mocha-coffee-chemistry-and-civilization.html |date=2005-03-09 }}></ref> Hinn nýblessaði drykkur náði fljótt vinsældum á Ítalíu og í kjölfarið á því breyddist kaffineysla út um Evrópu. Kaffihús urðu fljótt samkomustaðir þar sem skrafað var um pólitík, dægurmál og annað. Kaffihúsamenningin var fljót að skjóta rótum sínum um Evrópu eftir að fyrsta [[kaffihús]]<nowiki/>ið á ítalíu var opnað árið 1645, en þrjátíu árum síðar voru kaffihús á Englandi orðin 3000 talsins.<ref name="Associated Content">Rooney, Sean. „Clement VIII: The Pope Who Popularized Coffee in Europe.“ Associated Content from Yahoo! Yahoo! Inc., 5 Feb. 2008. Web. 16 Jan. 2011. <https://archive.today/20130628111620/www.associatedcontent.com/article/574455/clement_viii_the_pope_who_popularized.html?cat=37>.</ref> Kaffi varð vinsælla en te í Bandaríkjunum eftir [[teboðið í Boston]] árið 1671 þegar borgarbúar mótmæltu háum sköttum á tei með því að henda þremur skipsförmunum af því í sjóinn. Arabar höfðu fremst af verið einir um kaffirækt, en hina nýja eftirspurn beggja vegna Atlandshafsinns gerði kaffi að verðmætri verslunarvöru fyrir nýlenduveldin. Hollendingar komust yfir græðlinga á seinni hluta sautjándu aldar og hófu ræktun á eyjunni Jövu í Indónesíu og á Malbar á Indlandi.<ref name="NCA">"The History Of Coffee." National Coffee Association. National Coffee Association of U.S.A., Inc. Web. 16 Jan. 2011. <https://www.ncausa.org/i4a/pages/index.cfm?pageid=68>.</ref> Það var svo 1714 að borgarstjóri Amsterdam gaf Frakkakonungi Loðvík 14. kaffiplöntu í vináttuheimsókn þess síðarnefnda. Liðsforingi úr franska sjóhernum að nafni Gabriel de Clieu komst yfir græðlinga af þeirri plöntu sem hann fór með til eyjarinnar Maritinique í Karabíska hafinu. Ræktunin þar gekk vonum framar og er allt kaffi í Vestur-Indíum, Brasilíu og Kólumbíu komið af kaffiplöntunum í Martinique. <ref name="Galla">"Legends of Coffee #1 – Captain Gabriel De Clieu." Galla Coffee Blog - Brewing Coffee at Home. Galla Coffee, 31 Oct. 2010. Web. 16 Jan. 2011. <http://www.gallacoffeeblog.co.uk/legends-coffee-1-captain-gabriel-de-clieu/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110214174418/http://www.gallacoffeeblog.co.uk/legends-coffee-1-captain-gabriel-de-clieu/ |date=2011-02-14 }}>.</ref> Fyrsti kaffibúgarður Brasilíu var svo stofnaður árið 1727 og landið varð fljótt helsta kaffiræktunar land heimsins og er það enn. Innan við öld síðar var kaffi orðið hversdagsdrykkur, í stað þess að vera forréttindi aðalsinns, og nú í dag er kaffi drukkið af milljónum manns um allan heim.<ref name="NCA">"The History Of Coffee." National Coffee Association. National Coffee Association of U.S.A., Inc. Web. 16 Jan. 2011. <https://www.ncausa.org/i4a/pages/index.cfm?pageid=68>.</ref> == Vinsælir kaffidrykkir == * [[Cappuccino]] * [[Espressó]] * [[Latte]] * [[Mokkakaffi]] == Tilvísanir == <references /> == Tengt efni == * [[Írskt kaffi]] * [[Kaffibætir]] * [[Kahlúa]] * [[Neskaffi]] * [[Te]] * [[Mate]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1453398 ''Kaffi''; grein í Morgunblaðinu 1974] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2136143 ''Um kaffi''; grein í Austri 1886] {{commons|Coffee|kaffi}} [[Flokkur:Kaffi]] m38i13fsjr5i5758z44m0dj4gbj0ygw 0 28864 1958202 1938245 2026-03-31T13:52:37Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958202 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Edward Gibbon by Henry Walton cleaned.jpg|thumb|right|Edward Gibbon (1773)]] '''Edward Gibbon''' ([[8. maí]] [[1737]] – [[16. janúar]] [[1794]]) var [[England|enskur]] [[sagnfræði]]ngur, þekktur fyrir verk sitt ''The History of the Decline and Fall of the Roman Empire'' sem kom út í mörgum bindum á árunum [[1776]] til [[1788]]. Hann var undir miklum áhrifum frá [[skynsemishyggja|skynsemishyggju]] [[upplýsingin|upplýsingarinnar]] og taldi útbreiðslu [[kristni]] vera helstu ástæðu afturfarar á [[miðaldir|miðöldum]]. Hann bjó í mörg ár í [[Lausanne]] í [[Sviss]] og leit að ýmsu leyti á sig fremur sem Svisslending en Englending. Hann skildi ákveðið á milli [[frumheimild]]a og [[eftirheimild]]a og tók þær fyrrnefndu fram yfir þær síðarnefndu. Meðal annars þess vegna hefur hann verið talinn með fyrstu nútímasagnfræðingunum. == Tengill == * [https://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/gutbook/author?name=Gibbon%2C%20Edward%2C%201737-1794 Rit Gibbons] (á ensku) {{Stubbur|bókmenntir}} {{fde|1737|1794|Gibbon, Edward}} [[Flokkur:Enskir fornfræðingar|Gibbon, Edward]] [[Flokkur:Enskir sagnfræðingar|Gibbon, Edward]] 31w8he9hgjbqrg736sev55s7iqu1xhp 0 29019 1958410 1952967 2026-04-01T03:10:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958410 wikitext text/x-wiki :''[[Baskaland (landsvæði)|Baskaland]] (Baskneska: Euskal Herria) er einnig heiti á landsvæði sem nær yfir Baskahéruð á Spáni og hluta af franska stjórnarsvæðinu [[Nýja-Akvitanía]] (franska: Nouvelle-Aquitaine).'' {{Byggð | nafn = Baskaland | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = Ciudad Autónoma de Melilla | tegund_byggðar = Sjálfstjórnarhérað | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of the Basque Country.svg | fáni_stærð = | fáni_alt = | skjaldarmerki = Escudo del Pais Vasco.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Localización de la CA de Euskadi (NUTS ES1).png | kort_texti = | hnit = | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = Spánn | stofnun_titill = Sjálfstjórn | stofnun_dagsetning = 1978 | leiðtogi_titill = [[Forseti Baskalands|Forseti]] | leiðtogi_nafn = [[Iñigo Urkullu Rentería]] | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 7.234 | hæð_m = | mannfjöldi_frá_og_með = 2023 | mannfjöldi_heild = 2.222.164 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 310 | tímabelti1 = UTC+1 | utc_hliðrun_sumartími = +2 | póstnúmer_gerð = | póstnúmer = | svæðisnúmer = 34 | vefsíða = [https://www.euskadi.eus/ Ciudad Autónoma de Melilla] }} [[Image:Basque country map.png|thumb|250px|right]] '''Baskaland''' ([[spænska]]: ''País Vasco''; [[baskneska]]: ''Euskadi'') er [[Sjálfstjórnarsvæði Spánar|spænskt sjálfstjórnarsvæði]] á [[Spánn|Norður-Spáni]]. Höfuðstaður þess er [[Vitoria-Gasteiz]]. Aðrar stórar borgir eru [[Bilbo (Borg á Spáni)|Bilbo]] ''(spænska: [[Bilbao]])'' og [[Donostia]] ''(spænska: [[San Sebastián]])''. Baskaland skiptist í héruðin: [[Álava-hérað]], [[Biscay-hérað]] og [[Gipuzkoa-hérað]]. == Tengill == * [http://www.timarit.is/?issueID=419216&pageSelected=3&lang=0 ''Baskar''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=418350&pageSelected=7&lang=0 ''Í baskalandi''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1954]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Spánn}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Spænsk sjálfstjórnarsvæði]] [[Flokkur:Baskar]] lj8pl59ru5y4qofcyyzzixg1rptof2i 0 29536 1958198 1672291 2026-03-31T13:32:00Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958198 wikitext text/x-wiki '''Náttúrustofa''' er rannsóknarstofnun og fræðasetur sem sinnir þjónustu og rannsóknum í náttúrufræðum í heimabyggð. Frá árinu 1995 hafa átta náttúrustofur verið stofnsettar á landsbyggðinni. Þær eru staðsettar í [[Bolungarvík]], [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]], [[Húsavík (Skjálfanda)|Húsavík]], [[Neskaupstaður|Neskaupstað]], [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]], [[Sandgerði]], [[Stykkishólmur|Stykkishólmi]] og [[Höfn í Hornafirði|Höfn í Hornafirði.]] Náttúrustofur starfa eftir lögum frá 1992 um [[Náttúrufræðistofnun Íslands]] og náttúrustofur. Hlutverk náttúrustofa er: * að safna gögnum, varðveita heimildir um náttúrufar og stunda vísindalegar náttúrurannsóknir * að stuðla að æskilegri [[landnýting]]u og [[náttúruvernd]] og veita fræðslu um umhverfismál og náttúrufræði og aðstoða við gerð náttúrusýninga * að veita náttúruverndarnefndum upplýsingar og ráðgjöf * að veita ráðgjöf, sinna rannsóknum og sjá um vöktun * að annast almennt eftirlit með náttúru landsins == Náttúrustofur á Íslandi == * [https://www.nave.is/ Náttúrustofa Vestfjarða] * [http://www.nnv.is Náttúrustofa Norðurlands vestra] * [https://www.nna.is/ Náttúrustofa Norðausturlands] * [https://www.na.is/ Náttúrustofa Austurlands] *[https://nattsa.is/ Náttúrustofa Suðausturlands] * [https://www.nattsud.is/ Náttúrustofa Suðurlands] *[http://www.natturustofa.is Náttúrustofa Suðvesturlands] * [https://www.nsv.is/ Náttúrustofa Vesturlands] == Tenglar == * [https://www.sns.is Samtök náttúrustofa] * [http://www.ni.is/ Náttúrufræðistofnun Íslands] * [https://www.althingi.is/lagas/127b/1992060.html Lög um Náttúrufræðistofnun Íslands og náttúrustofur frá 1992 nr. 60] [[flokkur: Rannsóknarstofnanir]] gieruw92mut25szxemt94qzzomwjhrk 0 29962 1958169 1621557 2026-03-31T13:22:08Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958169 wikitext text/x-wiki '''[[Dvína (Norður-Dvína)|Dvína]]''' eða '''Norður-Dvína''' (rús. ''Severnaya Dvina'') er á í Norður-[[Rússland]]i, [[Evrópa|Evrópuhlutanum]]. Hún er um 750 [[kílómetri|kílómetra]] löng og myndast við samruna ánna Sukhona og Yuk í grennd við Veliki Ustyug. Þaðan rennur áin [[höfuðáttir|norður]], framhjá borginni Kotlas, síðan í [[milliáttir|norðaustur]] og tæmist út í Dvínaflóa, sem er flói inn úr [[Hvítahaf]]i nálægt borginni [[Arkhangelsk]]. Áin er skipgeng og tengist siglingaleiðum á [[Volga|Volgu]] um Sukhona ána og einnig með skipaskurðum. Ekki má rugla saman Norður-Dvínu og [[Dvína (Vestur-Dvína)|Vestur-Dvínu]], sem er talsvert stærri á í Vestur-Rússlandi, [[Hvítarússland]]i og [[Lettland]]i. [[File:Severnaya Dvina eng.svg|thumb|Kort af vatnasvæði Norður-Dvínu]] [[Image:Dvina quay.jpg|thumb|275px|Norður-Dvína í [[Arkhangelsk]]]] == Tengill == [https://www.answers.com/topic/northern-dvina Norður-Dvína] [[Flokkur:Ár í Rússlandi]] bpia9fq0jney9gyui0ev2nerj1pp0zu 0 30163 1958315 1949028 2026-03-31T14:39:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958315 wikitext text/x-wiki '''Þorvaldur Skúlason''' ([[30. apríl]] [[1906]] – [[30. ágúst]] [[1984]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[listmálari]] sem var einn af frumkvöðlum [[Abstrakt list|abstraktlist]]ar á Íslandi og undir áhrifum frá franska [[kúbismi|kúbisma]]num sem hann kynntist í [[Frakkland]]i á [[1931-1940|4. áratugnum]]. Stærsta safn verka hans er í eigu [[Listasafn Háskóla Íslands|Listasafns Háskóla Íslands]] sem stofnað var [[1980]] með listaverkagjöf hjónanna Sverris Sigurðssonar og Ingibjargar Guðmundsdóttur, en verk eftir Þorvald voru uppistaða í safni þeirra (117 af 140 verkum). Þorvaldur fæddist á [[Borðeyri]] við [[Hrútafjörður|Hrútafjörð]] á [[Strandir|Ströndum]], sonur [[faktor]]sins í [[Riisverslunin]]ni, Skúla Jónssonar, og Elínar Theodórsdóttur. Þegar hann var þriggja ára fluttist fjölskyldan til [[Blönduós]]s þar sem hann ólst upp. Fjórtán ára varð hann [[messadrengur]] á [[farþegaskip]]inu [[MS Gullfoss]]i, en ári síðar fótbrotnaði hann og stytti sér stundir með teikningum. Haustið [[1921]] fór hann til [[Reykjavík]]ur og fékk tilsögn hjá [[Ásgrímur Jónsson|Ásgrími Jónssyni]]. [[1927]] sýndi hann verk sín á 7. almennu listasýningu [[Listvinafélag Reykjavíkur|Listvinafélags Reykjavíkur]] og [[16. febrúar]] [[1928]] hélt hann sína fyrstu einkasýningu. Þetta sama ár fór hann í nám við [[listaháskólinn í Osló|listaháskólann í Osló]]. [[1931]] flutti hann til [[París]]ar og til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] [[1933]] og enn til [[Frakkland]]s [[1934]]. [[1940]] fluttist hann með fjölskyldu sinni til [[Ísland]]s vegna innrásar [[Þýskaland|Þjóðverja]]. Eftir komuna til Íslands bjó hann mestmegnis í Reykjavík og tók virkan þátt í sýningum [[Félag íslenskra myndlistarmanna|Félags íslenskra myndlistarmanna]] og sýningum [[Septem-hópurinn|Septem-hópsins]] meðal annars. == Tengill == * [http://www.timarit.is/?issueID=435448&pageSelected=4&lang=0 ''Lífstarf og lífsferill''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1984] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193112/http://timarit.is/?issueID=435448&pageSelected=4&lang=0 |date=2016-03-05 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=417686&pageSelected=11&lang=0 ''Ég mála, til að skilja hlutina sem best''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1945] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190920160614/http://timarit.is/?issueID=417686&pageSelected=11&lang=0 |date=2019-09-20 }} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1906|1984}} [[Flokkur:Íslenskir myndlistarmenn]] 3mupu7ipzd99icrwdh7i5h76f9szrgw 0 31140 1957956 1403652 2026-03-31T12:05:16Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957956 wikitext text/x-wiki '''Eggert Páll Ólason''' (fæddur [[4. nóvember]] [[1975]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[lögfræðingur]]. Eggert stundaði nám við Lagadeild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] þar sem hann lauk prófi [[2003]], einnig stundaði hann nám í ensku til BA gráðu. Hann fékk réttindi sem Héraðsdómslögmaður í [[maí]] [[2004]] og varð löggiltur verðbréfamiðlari árið [[2005]]. Árið [[2005]] stofnaði hann samtökin [[Vinir einkabílsins|Vini einkabílsins]] sem börðust fyrir fleiri mislægum gatnamótum og akreinum á höfuðborgarsvæðinu. Í aðdraganda borgarstjórnarkosninga í Reykjavík [[2006]] bauð Eggert sig fram í prófkjöri [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] en hlaut ekki brautargengi í efstu sæti á lista. Eggert hefur starfað aðarlega í fjármálageiranum, fyrst á á lögfræðisviði [[Kaupþing|Kaupþings]] en árið [[2007]] hjá [[Landsbankinn|Landsbankanum]]. [[2012]] hóf hann störf hjá Íslensku Lögmannstofunni. == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://il.is/#Starfsmannalisti|titill=Starfsmannalisti Íslensku Lögmannstofunar|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2013}} * {{vefheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/kosning/2005/10/14/gefur_kost_a_ser_i_7_saeti_i_profkjori_d_lista/|titill=Gefur kost á sér í 7. sæti í prófkjöri D-lista|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2013}} * {{vefheimild|url=http://www.vb.is/frettir/72222/|titill=Eggert til Ergo|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2013}} * {{vefheimild|url=https://www.visir.is/eggert-pall-ordinn-medeigandi-hja-ergo/article/2012120519759|titill=Eggert Páll orðinn meðeigandi hjá Ergo|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2013}} * {{vefheimild|url=http://www.hi.is/adalvefur/brautskraning_22_februar_2003|titill=Brautskráning úr Háskóla Íslands 22. febrúar 2003|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2013}} * {{vefheimild|url=https://www.visir.is/seldi-byr-hlut-an-samthykkis-skilanefndar/article/2009778265721|titill=Seldi BYR-hlut án samþykkis skilanefndar|mánuðurskoðað=16. mars|árskoðað=2013}} {{Stubbur|æviágrip}} {{f|1975}} frxm77qgaxmcmtq4wla4cwc68t8h9ca 0 31402 1958188 1946052 2026-03-31T13:25:26Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958188 wikitext text/x-wiki '''Þelamerkurskóli''' er [[grunnskóli]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]] með um 109 nemendur, stofnaður árið [[1963]]. Nemendur skólans koma úr Hörgársveit. Í skólanum heldur [[Tónlistarskóli Eyjafjarðar]] úti tónlistarkennslu sem stendur nemendum 4. bekkjar til boða án endurgjalds. [[Valsárskóli]], [[Stórutjarnaskóli]] og [[Grenivíkurskóli]] eru sam-skólar Þelamerkurskóla. == Skólastjórar == * Ingileif Ástvaldsdóttir 2007-? * Anna Lilja Sigurðardóttir 2003-2007 * Karl Erlendsson 1994-2003 * Sturla Krisjánsson 1981-1983 == Tengt efni== * [[Listi yfir íslenska grunnskóla]] == Tengill == * [https://www.thelamork.is Vefsíða Þelamerkurskóla] {{Stubbur|skóli}} [[Flokkur:Íslenskir grunnskólar]] [[Flokkur:Eyjafjörður]] 9k451lsejc6fijf5t25rwtzio8y2ic8 0 31406 1958129 1865811 2026-03-31T13:05:24Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958129 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Finnur-Magnusson-1851part.jpg|thumb|Finnur Magnússon]] [[Mynd:Klosterstræde 21 2007-07.jpg|Finnur bjó í Klausturstræti 21 í Kaupmannahöfn|thumbnail]] '''Finnur Magnússon''' (einnig þekktur sem '''Finn Magnusen''') ([[27. ágúst]] [[1781]] - [[24. desember]] [[1847]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[fornfræðingur]] og [[leyndarskjalavörður]] í [[Kaupmannahöfn]] og einn helsti [[rúnafræðingur]] á [[Norðurlönd]]um. Faðir Finns var [[Magnús Ólafsson (lögmaður)|Magnús Ólafsson]] lögmaður úr [[Svefneyjar|Svefneyjum]] og föðurbróðir Finns var [[Eggert Ólafsson]] [[náttúrufræðingur]] og [[skáld]]. Móðir Finns var Ragnheiður dóttir [[Finnur Jónsson|Finns Jónssonar biskups]]. Finnur var einnig rómaður hagyrðingur og ljóðaþýðandi. Hann hafði umsjón með Íslandshluta stúdentabókarinnar ''Studenterviser i dansk, islandsk, latinsk og græsk Maal'', sem gefin var út í Danmörku árið 1819 og valdi stúdentasöngva á íslensku til birtingar. Suma stúdentasöngva þýddi hann úr öðrum tungumálum yfir á íslensku og nokkrir eru frumortir af honum. Í stúdentabókinni má einnig finna [[Eldgamla Ísafold]] eftir [[Bjarni Thorarensen|Bjarna Thorarensen]]. == Æviágrip == Finnur var í fóstri hjá [[Hannes Finnsson|Hannesi biskupi Finnssyni]] móðurbróður sínum og nam hjá honum skólavísindi þangað til Hannes andaðist árið 1796. Vorið 1797 útskrifaði [[Geir Vídalín]] biskup hann og fór hann ári seinna til náms í [[Kaupmannahöfn]]. Finnur sneri til Íslands þegar faðir hans lést og árið 1806 var hann settur málafærslumaður við [[landsyfirréttur|landsyfirréttinn]] í [[Reykjavík]] og var í því starfi þangað til [[Jörundur hundadagakonungur]] svipti hann embætti. Finnur fór þá til Kaupmannahafnar en þegar Jörundur var hrakinn frá völdum tók hann aftur við embætti sínu. Finnur var á Íslandi þangað til sumarið 1812 en þá fór hann aftur til Kaupmannahafnar og lagði stund á fornfræði. Í árslok 1816 var Finnur skipaður í Fornminjanefndina ([[Oldsagskommissionen]]). Finnur varð [[prófessor]] að nafnbót og forstöðumaður leyndarskjalasafnsins í Kaupmannahöfn. Hann var [[etatsráð]] en það er tignarheiti án embættis. Hann var í miklu áliti meðal samtíðarmanna sinna. Finnur var í miklu dálæti hjá [[konungur|konungi]] og má rekja það til þess að þegar [[Jörundur hundadagakonungur]] ríkti á Íslandi neitaði Finnur sem þá var [[embættismaður]] á Íslandi að svíkja konung og vinna fyrir Jörund. == Rannsóknir og útgáfur == Finnur rannsakaði það sem hann taldi [[rúnir]] í [[Runamo]] í [[Blekinge]] í [[Svíþjóð]]. Honum hugkvæmdist að lesa þær afturábak gegnum spegil og gat þannig lesið vísu. Hann skrifaði 750 blaðsíðna rit um rúnirnar í Runamo. Jarðvísindamenn telja að risturnar í Runamo séu [[jökulrák]]ir. Sögulega [[skáldsaga]]n ''[[Ævitími skugganna]]'' (da.: ''Skyggers levetid'') eftir danska rithöfundinn [[Gorm Rasmussen]] fjallar um Finn Magnússon. Bókin ''Runamo Skriften der kom og gik'' eftir Rud Kjems kom út í Danmörku 2006. Þegar [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] kom til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] vann hann um tíma sem skrifari hjá Finni. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill=[[Ritstjórar Skírnis|Ritstjóri Skírnis]] | frá = [[1827]] |til = [[1827]] |fyrir = Enginn | eftir = [[Þórður Jónassen]] }} {{Töfluendir}} == Heimildir == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000499321 Andvari, rit Hins íslenska þjóðvinafélags (122. árg. 1. Tölublað (01.01.1997), p. 76-108) Grein eftir Aðalgeir Kristjánsson um Finn Magnússon.] * Ný félagsrit, fjórða ár, 1844, Ágrip af æfi Finns Magnússonar (með mynd hans). == Tengt efni == * [[Christian Jürgensen Thomsen]] * [[J. J. A. Worsaae]] == Tenglar == * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=277110 „Landkönnuðurinn og leyndarskjalavörðurinn“; grein í Lesbók Morgunblaðsins 20. júlí 1996] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2015664 „Ágrip af æfi Finns Magnússonar“; grein í Nýjum félagsritum 1844] '''Erlendir''' * [http://www.statsbiblioteket.dk/standart/95-4/anmeld/rasmusse.htm Dårlig videnskab straffes med døden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928021340/http://www.statsbiblioteket.dk/standart/95-4/anmeld/rasmusse.htm |date=2007-09-28 }} * [https://heimskringla.no/wiki/Finnur_Magn%C3%BAsson_biografi Finnur Magnússon biografi] * [https://www.kalliope.org/biografi.cgi?fhandle=magnusson Finnur Magnusson Biografi] * [https://www.ancient-astronomy.dk/marmag01.htm Runamo 1: De mystiske tegn i Blekinge] * [https://www.ancient-astronomy.dk/aprmag01.htm Runamo 2: De mystiske tegn i Blekinge] * [https://www.ancient-astronomy.dk/majmag01.htm Runamo 3: De mystiske tegn i Blekinge] * [https://www.alfheim.dk/runamo.htm Runerne på Runamo] * [http://www.fagboginfo.dk/Genfem/genfemzd.htm Runamo Skriften der kom og gik] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070611234628/http://www.fagboginfo.dk/Genfem/genfemzd.htm |date=2007-06-11 }} {{fd|1781|1847}} [[Flokkur:Íslenskir fornfræðingar]] mzwg2uc0bjqxf70wugbazn2h5izs2ci 0 31446 1958062 1956655 2026-03-31T12:43:54Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958062 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Cliffs_of_Heimaey%2C_Vestmannaeyjar%2C_Iceland.jpg|thumb|right|Frá Vestmannaeyjum]] '''Tyrkjaránið''' var [[strandhögg]] [[sjóræningjar|sjóræningja]] frá [[Afríka|norðvestur-Afríku]] á [[Ísland]]i sumarið [[1627]] og rændu þeir fólki í [[Grindavík]], [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] og á [[Austfirðir|Austfjörðum]] og seldu í [[þrælahald|þrældóm]] í [[Barbaríið|Barbaríinu]]. Ræningjahóparnir voru tveir, einn frá [[Algeirsborg]] (nú í [[Alsír]]) og annar frá [[Sale]] (nú í [[Marokkó]]).<ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5770|title=Hverjir stóðu raunverulega að Tyrkjaráninu?|author=Þorsteinn Helgason|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2020-12-06}}</ref> Um 50 voru drepnir og tæplega 400 manns var rænt.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5738|title=Hvaða heimildir eru til um Tyrkjaránið?|author=Þorsteinn Helgason|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2020-12-06}}</ref> Níu til átján árum síðar<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5743|title=Hvað gerðist í Tyrkjaráninu?|author=Þorsteinn Helgason|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2019-06-10}}</ref> náðist að greiða lausnarfé fyrir 50 einstaklinga,<ref name=":12">{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5738|title=Hvaða heimildir eru til um Tyrkjaránið?|author=Þorsteinn Helgason|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2020-12-06}}</ref> meirihluti þeirra náði að snúa heim til Íslands.<ref name=":0" /> Meðal þeirra sem var rænt var [[Guðríður Símonardóttir]] (Tyrkja-Gudda), sem síðar giftist [[Hallgrímur Pétursson|Hallgrími Péturssyni]], [[Ólafur Egilsson]] prestur, og [[Halldór Jónsson hertekni]], síðar [[lögréttumaður]]. Heiti atburðarins vísar ekki til [[Tyrkland|Tyrklands]], á þessum tíma vísaði heitið „Tyrkir“ til allra [[Múslimar|múslima]] á [[Miðjarðarhafið|Miðjarðarhafssvæðinu]] þar sem þau svæði voru flest undir [[Tyrkjaveldi]].<ref name=":22">{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=5770|title=Hverjir stóðu raunverulega að Tyrkjaráninu?|author=Þorsteinn Helgason|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2020-12-06}}</ref> == Ræningjarnir == [[Jan Janszoon]] van Haarlem var hollenskur sjóræningi sem gengið hafði í þjónustu [[Ottómanaveldið|Ottómanaveldisins]] og kallaðist þar oftast Murat Reis aðmíráll. Hann varð fyrsti landstjóri og stóraðmíráll borgríkisins [[Salè]] á strönd [[Marokkó]], en höfnin þar var miðstöð [[Sjóræningjar frá Barbaríinu|sjóræningja]] sem herjuðu á nærliggjandi hafsvæði. Árið 1627 skipaði Janszoon dönskum þræl úr áhöfn sinni sem hafði komið til Íslands, að stýra skipi sínu þangað sem engum hafði áður dottið í hug að fremja sjórán. Annað skip, sem var frá [[Algeirsborg]], lagði einnig af stað í ránsferð til Íslands en kom þangað mun síðar og er ekki ljóst hvort skipin höfðu eitthvert samflot í upphafi eða samráð um Íslandsferðina. == Grindavík == Ræningjarnir frá Salé undir forystu Janszoons komu til [[Grindavík|Grindavíkur]] [[20. júní]] 1627. Danski kaupmaðurinn í Grindavík, Lauritz Bentson, sendi átta menn á báti til að athuga hvaða skip væri þarna á ferðinni og fóru þeir um borð en ræningjarnir tóku þá og fengu þá til að upplýsa að fátt væri um varnir í landi. Þeir náðu líka á sitt vald dönsku kaupskipi sem lá á höfninni. Murat Reis fór svo með þrjátíu menn í land og rændu þeir kaupmannsbúðina en kaupmanninum tókst að flýja ásamt öðrum dönskum mönnum nema þeim þremur sem verið höfðu um borð í danska skipinu. Síðan rændu þeir bæina í víkinni, hirtu það sem þeim þótti fémætt en tóku 15 manns höndum og særðu tvo illa. Margir gátu þó flúið og falið sig í hrauninu. Ræningjarnir sigldu svo frá Grindavík en á útsiglingunni urðu þeir varir við danskt [[kaupskip]] sem var á leið til [[Vestfirðir|Vestfjarða]]. Þeim tókst að blekkja skipverja með því að draga upp falskt flagg og ná skipinu á sitt vald og höfðu þeir nú þrjú skip. Ræningjarnir munu sjálfir hafa haft í huga að fara til Vestfjarða og ræna þar en hættu við það og ætluðu að ráðast að konungsmönnum á [[Bessastaðir|Bessastöðum]] en þar voru menn viðbúnir þeim og höfðu safnað liði og mannað [[fallbyssa|fallbyssur]]. Eftir að eitt skipanna steytti á skeri utan við Bessastaði gáfust ræningjarnir upp á fyrirætlunum sínum og sigldu [[24. júní]] frá landinu og héldu heim á leið með fólkið, sem var svo selt í [[þrælahald|ánauð]] í Salé. Guðrún Jónsdóttir húsfreyja á [[Járngerðarstaðir|Járngerðarstöðum]] og Halldór bróðir hennar losnuðu fljótt úr haldi og komu aftur til Íslands 1628 og Helgi sonur Guðrúnar var keyptur laus 1636 og kom heim. Hinir níu Grindvíkingarnir sneru ekki heim aftur.<ref>[https://www.ferlir.is/?id=3150 Sagnakvöld IV - Tyrkjaránið Grindavík.] Á ferlir.is, skoðað 22. febrúar 2012.</ref> == Austfirðir == Seinni ræningjahópurinn, um 300 menn að talið er, var frá Algeirsborg. Ræningjarnir komu á tveimur skipum að [[Hvalnes]]i [[4. júlí]] og tóku þar land. Enginn var heima á Hvalnesbænum en ræningjarnir létu greipar sópa og sigldu síðan inn á [[Berufjörður|Berufjörð]] og vörpuðu akkerum við [[Berunes]]. Þar réru þeir á árabátum yfir að verslunarhöfninni á [[Djúpivogur|Djúpavogi]] en þar lá danskt kaupskip. Náðu ræningjarnir því þegar og umkringdu svo kaupmannshúsin og ruddust þar inn. Þar og á skipinu tóku þeir fjórtán Dani og einn Íslending. Ræningjarnir héldu svo áfram inn með firðinum, komu fólki víða að óvörum á bæjum, tóku það og fluttu út í skip. Einn piltur slapp þó undan þeim og tókst að vara fólk við á sumum bæjum og sagt er að [[Austfjarðaþokan]] hafi bjargað sumum og auðveldað þeim undankomu. Þeir rændu um Berufjörð, [[Breiðdalur|Breiðdal]] og [[Hamarsfjörður|Hamarsfjörð]] og hertóku alls um 110 manns en drápu nokkra.<ref>[http://www.djupivogur.is/adalvefur/?pageid=14 Tyrkjaránið.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305231405/http://www.djupivogur.is/adalvefur/?pageid=14 |date=2016-03-05 }} Á www.djupivogur.is</ref> Sagt er að þeir hafi ætlað að halda áfram norður með Austfjörðum en fengið harðan mótvind. Þá sneru þeir við og héldu vestur með suðurströndinni en þar var hvergi hægt að lenda fyrr en kom að Vestmannaeyjum. Á leiðinni hittu þeir fyrir enskt fiskiskip sem þeir náðu á sitt vald. == Vestmannaeyjar == Mánudaginn 16. júlí [[1627]] réðust ræningjarnir á [[Vestmannaeyjar]]. Snemma morguns þann dag sáust í landsuður af Eyjum þrjú skip er stefndu að eyjunum. Mikill ótti greip fólk í Vestmannaeyjum, þegar sást til skipanna, enda höfðu Vestmannaeyingar frétt af ránum í Grindavík og víðar um landið. Höfðu þeir því komið sér upp vörnum við höfnina. Sjóræningjarnir sigldu hins vegar fram hjá höfninni, suður með eynni og gengu þeir á land á [[Ræningjatangi|Ræningjatanga]] og komu þannig Eyjamönnum í opna skjöldu. Ólafur Egilsson segir í Reisubók sinni að Íslendingur sem var í áhöfn enska skipsins sem þeir hertóku hafi sagt þeim hvar þeir gætu tekið land. Af ræningjunum er það að segja, að þeir fóru í þrem hópum í kaupstaðinn. Hvar sem ræningjarnir fundu fólk á vegi sínum, tóku þeir það, bundu og ráku á undan sér niður í þorpið. Sama gilti jafnvel líka um [[búpeningur|búpening]], sem á vegi þeirra varð. Þeir, sem komust ekki nógu hratt, voru höggnir niður og drepnir. Á efstu bæjunum hefur fólkið orðið verst úti, þar sem ræningjana bar svo fljótt að og óvænt. Fólkið á neðri bæjunum komst fremur undan og leitaði skjóls í [[hellir|hellum]] og gjótum. Danski kaupmaðurinn komst undan ásamt áhöfninni á dönsku kaupskipi sem lá á höfninni og reru þeir lífróður til lands.<ref>Þorsteinn Helgason. „Hvað gerðist í Tyrkjaráninu?“. Vísindavefurinn 29.3.2006. https://visindavefur.is/?id=5743. (Skoðað 23.2.2012).</ref> Sjóræningjarnir dvöldu í þrjá daga í Vestmannaeyjum, með aðsetur á [[Ræningjaflöt]] í [[Lyngfellisdalur|Lyngfellisdal]]. Þeir handteknu voru bundnir á fótum og höndum og geymdir í dönsku verslunarhúsunum. Þeir sem veittu mótspyrnu eða þóttu ekki söluvænir voru drepnir. Flóttafólk sem reyndi að komast undan til fjalla var elt uppi, en margir björguðu lífi sínu með því að klifra upp í klettana. Vestmannaeyingar földu sig á ýmsum stöðum, meðal annars í [[Hundraðmannahellir|Hundraðmannahelli]] og [[Fiskhellar|Fiskhellum]]. Er talið að um 200 manns hafi komist undan með því móti. [[Landakirkja|Landakirkju]] brenndu ræningjarnir eftir að hafa rænt skrúða hennar og öðru fémætu. Þjóðsögur segja að kirkjuklukkunum hafi verið komið undan í fylgsni í fjallaskúta, og er önnur enn í fullri notkun í Landakirkju. Tveir prestar voru í Vestmannaeyjum, og var annar þeirra, séra [[Jón Þorsteinsson píslarvottur|Jón Þorsteinsson]], einn af þeim 34 sem talið er að hafi verið drepnir í ráninu en hinn, séra [[Ólafur Egilsson]], var handsamaður og fluttur út í skip ásamt konu sinni, sem komin var að barnsburði, og tveimur börnum þeirra. == Ránsfengurinn == [[Mynd:En kort Beretning om De Tyrkiske Søe-Røveres.png|thumb|Titilsíða Reisubókar Ólafs Egilssonar.]] Siglingin til Barbarísins hefur án efa reynst föngunum erfið og sumir dóu á leiðinni. Ekki virðist þó hafa verið farið mjög illa með fólkið og Ólafur Egilsson tekur sérstaklega fram í Reisubókinni að þegar Ásta kona hans lagðist á sæng og ól barn út á rúmsjó hafi Tyrkirnir sýnt barninu mikla umhyggju. Þegar til Algeirsborgar kom valdi borgarhöfðinginn („kóngurinn“, segir Ólafur), þá sem hann vildi fá í sinn hlut en hinir voru seldir á [[uppboð|uppboði]] og hlutu misjafna vist. Um þrjátíu dóu fyrsta mánuðinn eftir að út kom. Sumir köstuðu brátt trúnni, einkum börn og ungmenni, og gerðust [[Múslimi|múslimar]], en árið [[1635]] voru enn í Algeirsborg um 70 fullorðnir Íslendingar sem héldu fast við kristna trú.<ref>Þorsteinn Helgason. „Hvað gerðist í Tyrkjaráninu?“. Vísindavefurinn 29.3.2006. https://visindavefur.is/?id=5743. (Skoðað 23.2.2012).</ref> Safnað var fé á Íslandi og í Danmörku til að reyna að kaupa fangana lausa og árið 1636 var greitt [[lausnargjald]] fyrir 34 þræla í Algeirsborg og þeir lögðu af stað heim. Sex dóu á leiðinni, einn varð eftir en 27 komu til Íslands, þar á meðal [[Guðríður Símonardóttir]] úr Vestmannaeyjum, oft nefnd Tyrkja-Gudda. Hún giftist síðar [[Hallgrímur Pétursson|Hallgrími Péturssyni]], sem fenginn hafði verið til þess þegar hinir herleiddu komu til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] að rifja upp með þeim kunnáttu þeirra í kristnum fræðum. Nokkrir Íslendingar komu heim áður eða seinna og hafði einhverjum þeirra tekist að safna sér fé og kaupa sig sjálfir lausa. Þó munu einhverjir hafa kosið að vera um kyrrt í Barbaríinu þótt þeir væru ekki lengur ánauðugir. Alls munu um 50 manns hafa lagt af stað heim úr ánauðinni þótt ekki kæmust allir á áfangastað. == Skrásetning atburða == Ýmsar samtímaheimildir eru til um Tyrkjaránið. [[Ólafur Egilsson]], prestur í [[Ofanleiti]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] var einn þeirra sem var tekinn höndum og fluttur til [[Algeirsborg|Algeirsborgar]]. Hann var hins vegar fljótlega sendur á fund [[Danakonungur|Danakonungs]] til að reyna að fá Íslendingana leysta úr [[þrælahald|ánauðinni]]. Sú ferð bar lítinn árangur og hann kom aftur til [[Ísland|Íslands]] [[6. júlí]] árið [[1628]]. Þá hóf hann fljótlega að skrásetja þessa reynslu sína í bók sem hann kallaði [[Reisubók Ólafs Egilssonar|Reisubók séra Ólafs Egilssonar]]. [[Kláus Eyjólfsson]] lögsögumaður skráði strax eftir ránið frásögn eftir sjónarvottum og kom líka út í Eyjar skömmu eftir að ræningjarnir fóru þaðan. Einnig eru til nokkur bréf sem rituð voru af Íslendingum í Barbaríinu.<ref>Þorsteinn Helgason. „Hvaða heimildir eru til um Tyrkjaránið?“. Vísindavefurinn 28.3.2006. https://visindavefur.is/?id=5738. (Skoðað 23.2.2012).</ref> [[Steinunn Jóhannesdóttir (Rithöfundur)|Steinunn Jóhannesdóttir]] skrifaði sögulega skáldsögu um Tyrkjaránið sem kom út árið [[2001]]. Hún heitir [[Reisubók Guðríðar Símonardóttur]]. == Tilvísanir == <references/> == Heimildir == * [http://baekur.is/bok/000399674/Tyrkjaranid_a_Islandi Tyrkjaránið 1627] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160306214818/http://baekur.is/bok/000399674/tyrkjaranid_a_islandi |date=2016-03-06 }} * [http://baekur.is/is/bok/000301335/0/7/Litil_saga_umm_herhlaup Lítil saga um herhlaup Tyrkjans á Íslandi]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://rafbokavefur.is/rafbaekur/litil-saga-um-herhlaup-tyrkjans-a-islandi-arid-1627-eftir-olaf-egilsson/ Lítil saga um herhlaup Tyrkjans á Íslandi] (á html formi og sem epub) * [http://books.google.com/books?id=SJEg0p4RCP4C&lpg=PA97&ots=CorOrvppC7&dq=Moulay%20Zaydan&pg=PA100#v=onepage&q=Moulay%20Zaydan&f=false "Murad Rais"], Pirate Utopias, bls. 100 * [http://www.ismennt.is/vefir/eyglob/sagave/tyrkir.html Tyrkjaránið 1627] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111231161744/http://www.ismennt.is/vefir/eyglob/sagave/tyrkir.html |date=2011-12-31 }} * [https://www.heimaslod.is/index.php/Tyrkjar%C3%A1ni%C3%B0 Heimaslóð.is] * {{bókaheimild|höfundur=Ólafur Egilsson|titill=[[Reisubók Ólafs Egilssonar|Reisubók séra Ólafs Egilssonar]]|útgáfustaður=Reykjavík|útgefandi=Almenna Bókafélagið|ár=1969}} [[Flokkur:Saga Íslands]] [[Flokkur:Tyrkjaránið| ]] hwmgxlw3wq0sqh5ar43o3brxg1wb8u9 0 32245 1958160 1894232 2026-03-31T13:17:28Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958160 wikitext text/x-wiki {{tungumál|nafn=Baskneska|nafn2=Euskara |ættarlitur=Einangrað |ríki=[[Baskaland]] (sem er í [[Spánn]]i og [[Frakkland]]i) |svæði=Suðvestur Evrópa |talendur=1.033.900 |ætt=[[Einangrað]] |þjóð=[[Baskaland]] |stýrt af=[[Euskaltzaindia]] |iso1=eu|iso2=baq|sil=BAQ}} [[Mynd:Basque Country location map.png|right|300px|Basque Country in Spain and France]] [[Mynd:Basque dialects-en.svg|thumb|290px|Mállýskur]] '''Baskneska''' (baskneska: '''''Euskara''''') er [[tungumál]] sem talað er í [[Baskaland]]i. Baskaland er svæði á Norður-[[Spánn|Spáni]] og Suðvestur-[[Frakkland]]i. Baskar eru að reyna að verða sjálfstætt ríki en þeir hafa ekki hlotið sjálfstæði frá Spáni og Frakklandi. Menning Baska er frábrugðin menningu Frakka og Spánverja. Til dæmis er baskneska tungumálið eitt sinnar tegundar og líkist hvorki [[spænska|spænsku]], [[franska|frönsku]] né öðrum [[rómönsk tungumál|rómönskum tungumálum]]. Baskneska tungumálið tilheyrir ekki neinni tungumálaætt og er því ekki [[Indóevrópsk tungumál|indóevrópskt]] mál eins og flest tungumál sem töluð eru nálægt Baskalandi. Elstu textar er frá 1500. Mállýskur eru 8 og innihalda mörg tökuorð úr nálægum málum eins og spænsku, frönsku, latínu. == Nokkrar setningar og orð == * '''Bai''' = Já * '''Ez''' = Nei * '''Kaixo!''' = Halló! * '''Agur!''' = Bless * '''Ikusi arte''' = Við sjáumst! * '''Eskerrik asko!''' = Takk * '''Egun on''' = Góðan dag(inn) * '''Arratsalde on''' = Gott kvöld * '''Gabon''' = Góða nótt * '''Mesedez''' = Gjörðu svo vel * '''Barkatu''' = Afsakið, fyrirgefðu * '''Zer Moduz''' = Hvað segirðu? * '''Zorionak''' = til hamingju * '''Zu''' = þú * '''Ilargia''' = tungl * '''Argia''' = ljós * '''Neska''' = stelpa * '''Mutil''' = strákur * '''Oso ondo''' = mjög gott/vel == Sjá einnig == * [[Basknesk-íslenskt blendingsmál]] == Tenglar == * [http://www.eitb.com/euskara/ Útvarp á Basknesku] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061013044407/http://www.eitb.com/euskara/ |date=2006-10-13 }} * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6338 Vísindavefurinn: Hvaðan kemur baskneska?] [[Flokkur:Stakmál]] [[Flokkur:Baskar]] [[Flokkur:Baskneska]] 937krcuy8d98rpvrdwoe09t8vmz11hk 0 32395 1957948 1846994 2026-03-31T12:00:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1957948 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Brattachurch.jpg|200px|thumb|right|Endurgerð Þjóðhildarkirkju í [[Eystribyggð]].]] '''Ívar Bárðarson''' var [[Noregur|norskur]] [[prestur]] sem þekktastur er fyrir að hafa skilið eftir einu eiginlegu samtíðarlýsingu á byggðum norrænna manna á [[Grænland]]i. Frásögn Ívars er helsta heimild [[sagnfræði]]nga sem rannsakað hafa sögu Grænlendinga hinna fornu. == Saga handritsins == Hákon biskup í [[Björgvin]] sendi Ívar sem fulltrúa sinn að biskupssetrinu á [[Garðar (Grænlandi)|Görðum]] [[1341]] og kom hann þangað [[1347]]. Ívar dvaldist á Grænlandi sem ''officialis'' (umboðsmaður eða staðgengill biskups), enda var enginn biskup yfir Grænlandi á þessum árum. Ívar virðist síðan hafa snúið aftur til [[Noregur|Noregs]] um [[1360]]. Upphafleg lýsing hans, sem skrifuð var á [[norræna|norrænu]] eða [[Miðnorska|miðnorsku]], er týnd, en til er [[Danska|dönsk]] þýðing frá [[17. öld]] í allmörgum afritum. Best varðveitt er handrit það í ''Den Arnamagnæanske Samling'' ([[Árnasafn]]i) sem nefnt er AM 777 a 4to. Ritið nefnist „''Enn kortt Beschriffuellse om Grønnland, Om Segladsenn did henn saa och om Landtzens Beschriffuelse''“ („Stutt lýsing á Grænlandi og á siglingarleiðinni þangað, svo og staðarlýsing“). Er lýsingin oftast nefnd ''Det gamle Grønlands beskrivelse'', eða ''Grænlandslýsing Ívars Bárðarsonar''. == Lýsingin fest á blað == Ívar festi ekki sjálfur frásögn sína á blað heldur hefur einhver annar gert það, sennilega einhver handgenginn biskupi eða kóngi. Eða eins og segir í handritinu: „Jtem dette alt som forsagt er, sagde oss Jffuer Baardtsen Grønlænder, som war forstander paa biskobs garden, i Gardum paa grønnland udi mange aar, att hand haffde alt dette seett“. („Einnig allt það sem hér segir frá sagði oss Ívar Bárðarson Grænlendingur, sem var forstöðumaður á biskupssetrinu að Görðum á Grænlandi í mörg ár, að hann hafði allt þetta séð.“). Ekki er vitað hvenær frásögn Ívars var skrifuð og þá ekki heldur hversu langur tími leið frá heimkomu hans þar til hún var læst í skrift. Það gæti því eitt og annað hafa skolast til í minningunni og einnig gæti skrásetjari sem og [[þýðandi|þýðendur]] og endurritarar hafa bætt inn í eða brenglað frásögnina. Af þessum sökum taka sagnfræðingar ''Det gamle Grønlands beskrivelse'' með vissum fyrirvara. En ótvíræðar heimildir benda til að biskupinn í Björgvin sótti [[1341]] um leyfi til að senda Ívar til Grænlands [https://www.dokpro.uio.no/perl/middelalder/diplom_vise_tekst.prl?b=3912&s=n]og jafnframt að hann var orðinn [[kanúki]] við Kirkju postulana tólf í Björgvin árið 1364 [https://www.dokpro.uio.no/perl/middelalder/diplom_vise_tekst.prl?b=3912&s=n]. == Lýsingar Ívars == Í ''Det gamle Grønlands beskrivelse'' lýsir Ívar [[Eystribyggð]] nokkuð nákvæmlega, telur upp firði og [[örnefni]] ásamt helstu bæjarnöfn Eystribyggðar og telur sérstaklega upp kirkjur og gerir sóknarlýsingar. Ívar dvelst á Grænlandi um það bil 100 árum áður en byggð norrænna manna fór í eyði - en af lýsingu hans að dæma er ekki annað að sjá en að Eystribyggð hafi verið blómleg byggð og að mannlíf hafi verið ágætt. Hins vegar er [[Vestribyggð]] þá farin í eyði og er ekki lýst í riti hans, en þó sagt frá för Ívars þangað með þessum orðum: „''hand war en aff dennem som war wdneffender aff Lagmanden at fare till westerbijgden emod de skrelinge att wddriffue de skrellinge, wdaff westerbijgd, och da de komme didt da funde de ingen mand, endten Christenn eller heden wden noget willdt fæ och faaer, och bespissede sig aff det willtt fæ, och toge saa meget som skiuene kunde berre och zeijlede saa der med hiemb och for(schreffne) Jffer war der med''.“ („Hann var einn þeirra sem lögmaður lét senda í Vestribyggð á móti [[Skrælingjar|skrælingjum]] til að reka þá þaðan burt. En er þeir komu þangað fannst þar enginn maður, hvorki kristinn né heiðinn, heldur einungis nokkuð af villtum nautgripum og kindum. Nokkrum nautgripum slátruðu þeir og tóku svo mikið með sér sem skipin gátu borið og sigldu síðan heim. Í þessari ferð var áðurnefndur Ívar með.“) Aftan við sjálfa lýsingu Ívars er í ''Det gamle Grønlands beskrivelse'' lýsing á hvernig sigla skuli frá Björgvin til Grænlands. Er álitið að sú frásögn sé eftir einhvern annan en Ívar. == Tvær útgáfur af Grænlandslýsingu Ívars, og íslensk þýðing == *[http://baekur.is/is/bok/000145479/Gronlands_historiske '''Grönlands historiske Mindesmærker''', gefin út af Det kongelige nordiske Oldskrift-Selskab, ritstjórar Finnur Magnússon og C. C. Rafn, København, 1838–1845, III, blaðsíðurnar 248–264.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * '''Det gamle Grønlands beskrivelse af Ívar Bárðarson''', ritstjóri Finnur Jónsson, Levin & Munksgaards Forlag, København, 1930. * Íslensk þýðing er í bók Ólafs Halldórssonar handritafræðings: '''Grænland í miðaldaritum''', Rvík 1978, bls. 133–137. Greinargerð Ólafs er á bls. 407–408. == Heimildir == * Grønlands Forhistorie, ritstjóri Hans Christian Gulløv, Gyldendal, 2005. ISBN 87-02-017245-5 * Á hjara veraldar, Guðmundur J. Guðmundsson, Sögufélagið, 2005. ISBN 9979-9636-8-9 == Tenglar == * [http://arnamagnaeansk.ku.dk/haandskriftssamlingen/eks/am_777_a_4to/ Den Arnamagnæanske Samling, handritasýnishorn af Det gamle Grønlands beskrivelse] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311013558/http://arnamagnaeansk.ku.dk/haandskriftssamlingen/eks/am_777_a_4to/ |date=2007-03-11 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2040912 Um byggðir Íslendinga á Grænlandi og afdrif byggðar þar (fyrri hluti), Norðanfari, 41.-42. tölublað (12.06.1877), Blaðsíða 83] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2040914 Um byggðir Íslendia á Grænlandi og afdrif byggðar þar (seinni hluti), Norðanfari, 43.-44. tölublað (18.06.1877), Blaðsíða 85] [[Flokkur:Saga Grænlands]] [[Flokkur:Norðmenn]] nfjqxjn8h1sgl7y4lhu5flbu8aswuaw 0 32488 1957993 1826455 2026-03-31T12:23:37Z Jonkristjansigurdarson 113504 1957993 wikitext text/x-wiki {{hnit|65|05|00|N|22|28|00|W|display=title|region:IS}} : ''[[Siglingafélag Reykjavíkur, Brokey|Siglingafélag Reykjavíkur]] kennir sig líka við Brokey.'' [[Mynd:Brokey.jpg|thumb|300px|right|Húsið í Brokey á Breiðafirði]] '''Brokey''' er stærsta [[eyja]]n í [[Breiðafjörður|Breiðafirði]] og er í mynni [[Hvammsfjörður|Hvammsfjarðar]]; hún er sunnan [[Öxney]]jar og norðan [[Ólafsey]]jar. Stærð hennar er 3,7 km² og hæsti punktur 34 m yfir sjávarmáli. Brokey er um 1 km á breidd og 3,5 - 4,0 km á lengd. Brokey er fimmta stærsta aukalega eyjan við Ísland eftir [[Heimaey]], [[Hrísey]], [[Hjörsey]] og [[Grímsey]]. Eyjan minnir frekar á fast land, sökum nálægðar við aðrar eyjar. Í Brokey og eyjunum í kring er mikill munur á flóði og fjöru, og getur t.d. verið ófært á bát milli eyjanna vegna þessa. Brokey tengist 5-6 öðrum eyjum á háfjöru þ.á m. Öxney. Stór mýrarflói er á eyjunni og þar er mikið fuglalíf. Í Brokey hefur lengi verið byggð. Fyrstur til að byggja eynna var [[Eiríkur rauði Þorvaldsson|Eiríkur rauði]]. Hann var þar þó aðeins einn vetur áður en hann færði sig yfir í Öxney. Meðal annara frægra íbúa mætti nefna [[Jón Pétursson fálkafangari|Jón Pétursson fálkafangara]] ([[1584]]-[[1667]]), en hann hóf að nýta og hreinsa æðardún og var frumkvöðull á því sviði. Nýungar hans fólust í því sem nefnt hefur verið bökun dúns og hrælun á [[dúngrind]]um. Í Brokey var allmerkileg [[sjávarfallamylla]] sem [[Vigfús Hjaltalín]] reisti. Myllan var staðsett við brú sem tengir Brokey við Norðurey, en núna stendur þó aðeins hús myllunar eftir. Búið var í eyjunni til [[1980]] en þá lagðist heilsársbúskapur af. Brokey og hinar fjölmörgu eyjar sem henni fylgja eru nýttar af eigendum til æðardún- og Svartbakseggjatöku og þar er fé haft til beitar. {{Stubbur|ísland|landafræði}} [[Flokkur:Breiðafjarðareyjar]] [[Flokkur:Dalabyggð]] aa08qwncqpyirthxwoid77ruhhe5usl 0 32639 1958123 1948640 2026-03-31T13:04:26Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958123 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Super Mario 3.jpg|230px|thumb|Mario framan á hulstri [[Super Mario Bros 3]].]] '''Mario''' ([[japanska]]: マリオ) er [[tölvuleikjapersóna]] sem var sköpuð af [[Shigeru Miyamoto]] fyrir [[Nintendo]] tölvuleikjafyrirtækið. Hann birtist fyrst í '''Donkey Kong''' tölvuleik, en þá nefndist hann '''Hoppmaður''' eða '''Jumpman''' á frummálinu. Hann var fyrst aðeins í tvívídd, en í síðari leikjum birtist hann sem þrívíddar ''módel''. Sumir töluðu oft um Mario og [[Luigi]] sem "Mario bræðurna" og það varð til þess að upp komu getgátur um að hann nefndist '''Mario Mario''' fullu nafni. Nintendo í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] gaf hinsvegar frá sér yfirlýsingu á níunda áratugnum að hvorki Mario né Luigi hefðu eftirnafn. Mario er lítill, þybbinn Ítalskur [[pípari]] sem býr í [[Sveppaland]]i, og þar er hann álitinn hetja af mörgum. Hann er þekktastur fyrir að takast stöðugt að stöðva hinar illu áætlanir [[Bowser]]s sem ætlar sér að ræna [[Peach prinsessa|Peach prinsessu]] og að ráða yfir Sveppalandi. Mario er hugrakkur, fullur eldmóðs og krafti og berst við óvini sína auglit til auglitis. Hann býr yfir miklum líkamlegum styrk og snerpu sem kemur á óvart, sérstaklega sé horft til vaxtalagsins. Hann er einnig þekktur fyrir samstarf sitt við bróður sinn [[Luigi]] og náið samband sitt við Peach prinsessu, sem hann hefur enn og aftur bjargað úr hættu. Mario á sér illgjarna andstæðu í persónunni [[Wario]]. Mario segir oft "It's-a-me Mario" eða "Mamma mia". == Tengt efni == * [[Luigi]] * [[Nintendo]] {{Tölvuleikjagátt}} == Tenglar == ; Opinberar * [https://mario.nintendo.com/ Mario's World] (Opinber síða Nintendo í Ameríku) * [http://ms.nintendo-europe.com/mario/enGB/index.html Mario's Megasite] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070310233608/http://ms.nintendo-europe.com/mario/enGB/index.html |date=2007-03-10 }} (Opinber síða Nintendo í Evrópu) ; Óopinberar * [http://www.supermariolegacy.com Super Mario Legacy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061118164031/http://www.supermariolegacy.com/ |date=2006-11-18 }} * [http://www.gamespot.com/features/vgs/universal/mario/ Mario: The Unauthorized Biography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070114154324/http://www.gamespot.com/features/vgs/universal/mario/ |date=2007-01-14 }} * [http://www.mariowiki.com/ Super Mario Wiki], wiki um allt í sambandi við Mario * [https://www.themushroomkingdom.net/ The Mushroom Kingdom] * [https://www.smbhq.com/ Super Mario Bros. Headquarters] * [http://www.mobygames.com/game_group/sheet/gameGroupId,484/ Mario Licensees at MobyGames] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060520201025/http://www.mobygames.com/game_group/sheet/gameGroupId,484/ |date=2006-05-20 }} {{Mario persónur}} {{Mario seríurnar}} [[Flokkur:Tölvuleikjapersónur]] [[Flokkur:Tölvuleikjaraðir]] [[Flokkur:Nintendo]] 39uls4fn51078c8i5z8xm85u19jxnba 0 32963 1957982 1948589 2026-03-31T12:18:28Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957982 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = John F. Kennedy | mynd = John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg | titill= [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[1961]] | stjórnartíð_end = [[22. nóvember]] [[1963]] | vara_forseti = [[Lyndon B. Johnson]] | forveri = [[Dwight D. Eisenhower]] | eftirmaður = Lyndon B. Johnson | titill2= [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|Öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Massachusetts]] | stjórnartíð_start2 = [[1. desember]] [[1953]] | stjórnartíð_end2 = [[22. desember]] [[1960]] | forveri2 =[[Henry Cabot Lodge Jr.]] | eftirmaður2 =[[Benjamin A. Smith II]] | titill3= [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|Fulltrúadeildarþingmaður]] fyrir 11. kjördæmi [[Massachusetts]] | stjórnartíð_start3 = [[3. janúar]] [[1947]] | stjórnartíð_end3 = [[3. janúar]] [[1953]] | forveri3 = [[James Michael Curley]] | eftirmaður3 = [[Tip O'Neill]] | myndatexti1 = {{small|John F. Kennedy þann 11. júlí árið 1963.}} | fæddur = [[29. maí]] [[1917]] | fæðingarstaður = [[Brookline]], [[Massachusetts]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1963|11|22|1917|5|29}} | dánarstaður = [[Dallas]], [[Texas]], Bandaríkjunum | þjóderni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | maki = [[Jacqueline Kennedy Onassis|Jacqueline Bouvier]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | börn = Arabella, Caroline, John yngri og Patrick | bústaður = | atvinna = | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | háskóli = [[Harvard-háskóli]] | starf = Stjórnmálamaður |undirskrift =John F Kennedy Signature 2.svg }} '''John Fitzgerald Kennedy''' ([[29. maí]] [[1917]] – [[22. nóvember]] [[1963]]) var 35. [[forseti Bandaríkjanna]] en hann gegndi því embætti frá [[20. janúar]] [[1961]] þar til hann var [[morðið á Kennedy|myrtur]] í [[Dallas]] í [[Texas]] [[22. nóvember]] [[1963]]. == Æviágrip == John Fitzgerald Kennedy fæddist í [[Brookline]] í [[Massachusetts]] ríki þann 29. maí árið 1917. Hann var [[kaþólska kirkjan|kaþólskur]] af [[Írland|írskum]] ættum og útskrifaðist með próf í [[stjórnmálafræði]] frá [[Harvard]]-háskóla árið 1940. Hann gengdi herþjónustu í [[seinni heimstyrjöldin]]ni sem yfirmaður á [[PT-109 tundurskeytabátur|tundurskeytabát]] í [[Kyrrahafið|Kyrrahafinu]] og sat á [[Bandaríkjaþing]]i frá árinu 1947 til ársins 1960 er hann var kjörinn forseti. Kennedy kvæntist [[Jacqueline Bouvier Kennedy|Jacqueline Bouvier]] þann 12. september árið 1953 og eignuðust þau tvö börn: [[Caroline Bouvier Kennedy]], sem fæddist árið 1957, og [[John F. Kennedy yngri]], sem fæddist árið 1960. ===Þingmaður=== Eftir að hafa lokið herþjónustu í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni sneri hann sér að stjórnmálum. Fyrir tilstilli og stuðning föður síns, [[Joseph P. Kennedy|Josephs P. Kennedy]] eldri sem var mjög valdamikill og er talinn hafa beitt sér óeðlilega fyrir son sinn<ref> {{cite book | last1 = Hersh | first1 = Simon | title = The Dark Side Of Camelot | url = https://archive.org/details/darksideofcamelo00hers_0 | publisher = Back Bay Books | date = 1. september 1998 | accessdate = 1. október 2010 }}</ref>, náði hann kjöri fyrir demókrata til [[fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeildar]] Bandaríkjaþings árið 1947. Hann sat þar til ársins 1953 þegar hann var kjörinn [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Massachusetts]]. Hann gengdi þeirri stöðu uns hann var kjörinn forseti árið 1960 þegar hann sigraði frambjóðanda [[Repúblikanaflokkurinn|repúblíkana]], [[Richard Nixon|Richard M. Nixon]] með litlum mun. ===Forsetatíð=== Kennedy var næstyngstur til að gegna embætti forseta, á eftir [[Theodore Roosevelt]] og yngstur til að vera kjörinn, 43 ára. Af málum sem settu mark sitt á valdatíð hans má nefna [[Svínaflóainnrásin]]a, [[Kúbudeilan|Kúbudeiluna]]<ref>Róbert F. Sigurðsson. „Um hvað snerist Kúbudeilan?“. Vísindavefurinn 16.9.2009. https://visindavefur.is/?id=51907. (Skoðað 24.7.2012).</ref> svokölluðu, þegar Sovétmenn hófu flutning kjarnorkuflauga til [[Kúba|Kúbu]], byggingu [[Berlínarmúrinn|Berlínarmúrsins]], [[geimkapphlaupið]] við [[Sovétríkin]], [[Mannréttindabarátta blökkumanna í Bandaríkjunum|mannréttindabaráttu Bandaríkjamanna af afrískum uppruna]] og upphaf [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðsins]]. Kennedy þótti hófsamur í skoðunum og viljugur til friðsamlegra lausna á vandamálum sem meðal annars sýndi sig í Kúbudeilunni. Einnig hafa ýmsir haldið því fram átökin í Víetnam hefðu ekki þróast út í það mikla stríð sem varð ef Kennedy hefði náð að sitja út kjörtímabil sitt til ársins 1964<ref>{{cite web | url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975284,00.html | title = If Kennedy Had Lived |accessdate = 30. september 2010 | archive-date = 2010-09-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100920032129/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,975284,00.html |url-status=dead }}</ref>. Fræg eru orð sem hann mælti í innsetningarræðu sinni: „Spurðu ekki hvað land þitt getur gert fyrir þig heldur hvað þú getur gert fyrir land þitt“<ref>{{cite web | url = http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy | title = John F. Kennedy | accessdate = 29. september 2010 | archive-date = 2011-06-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110602222906/http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy | url-status = dead }}</ref>. '''Heilsufar''' Kennedy varð fyrir alvarlegum bakmeiðslum tvítugur að aldri þegar hann var að spila ruðning en þau meiðsli áttu eftir að hafa alvarlegar afleiðingar fyrir heilsufar hans öll hans fullorðinsár.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/fokus/timavelin/2018/09/23/timavelin-kennedy-var-veikur-og-kvalinn/|title=Kennedy var veikur og kvalinn|date=2018-09-23|website=DV|language=is|access-date=2025-03-01}}</ref> ===Morðið á Kennedy=== {{aðalgrein|Morðið á John F. Kennedy}} Kennedy var ráðinn af dögum þann 22. nóvember 1963 í [[Dallas]] í Texasríki í Bandaríkjunum. [[Lee Harvey Oswald]] sem ákærður var fyrir morðið var myrtur tveimur dögum síðar af [[Jack Ruby]], áður en réttað var yfir honum. Í kjölfarið fór fram mikil rannsókn á vegum FBI og [[Warren-nefndin|Warren-nefndarinnar]] og úrskurðaði hún að Oswald hefði verið einn að verki. Miklar getgátur hafa þó ávalt verið um að svo hafi ekki verið og árið 1976 var sett á fót sérstök rannsóknarnefnd (e. HSCA) á vegum fulltrúadeildar [[Bandaríkjaþing]]s sem rannsaka átti meðal annars morðið á Kennedy. Nefndin komst að þeirri niðurstöðu að Lee Harvey Oswald hefði verið að verki en líklega sem hluti af samsæri, án þess að getið væri sérstaklega um hverjir hefðu átt þar hlut að máli.<ref> {{cite web | url = http://www.archives.gov/research/jfk/select-committee-report/ | title = Report of the Select Committee on Assassinations of the U.S. House of Representatives |accessdate = 30. september 2010}}</ref> == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3079332 ''Goðsögnin Kennedy''; grein í Dagblaðinu 1978] {{Wikivitnun}} * http://www.jfklibrary.org/ {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 1961 | til = 1963 | fyrir = [[Dwight D. Eisenhower]] | eftir = [[Lyndon B. Johnson]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál|Bandaríkin}} {{fde|1917|1963|Kennedy, John F.}} {{DEFAULTSORT:Kennedy, John F.}} [[Flokkur:Bandarískir fulltrúadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Bandarískir öldungadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Demókratar|Kennedy, John F.]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna|Kennedy, John F.]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1960]] [[Flokkur:John F. Kennedy| ]] [[Flokkur:Kennedy-ættin|John F.]] [[Flokkur:Myrtir ríkisstjórnarleiðtogar]] [[Flokkur:Myrtir þjóðhöfðingjar]] hn9ixossmm1maoltfur8zb8cmdggfb8 0 33149 1958187 1948167 2026-03-31T13:25:23Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958187 wikitext text/x-wiki [[Mynd:LandnamabokManuscriptPage.jpg|thumb|Handritssíða úr Landnámubók á [[Stofnun Árna Magnússonar á Íslandi|Árnastofnun]] í Reykjavík]] [[Mynd:Landnamabok.jpg|thumb|[[Þórður Þorláksson]] biskup lét prenta Landnámabók í fyrsta skipti í [[Skálholt]]i árið 1688]] '''Landnámabók''' eða '''Landnáma''' er elsta heimild um [[Landnám|landnám]] Íslands. Hún hefur að geyma upptalningu [[Landnámsmenn á Íslandi|landnámsmanna Íslands]]. Hún er upprunalega talin hafa verið rituð á fyrri hluta [[12. öld|12. aldar]] en það eintak er glatað. ==Landnámabókin== Landnámabók skiptist í fimm hluta og meira en 100 kafla. Í bókinni er sagt frá helstu landnámsmönnum Íslands, hvar þeir námu land og greinir nokkuð frá uppruna þeirra og afkomendum. Fyrsti hlutinn segir frá því hvernig eyjan sem síðar var kölluð Ísland fannst. Hinir fjórir hlutarnir segja sögu landnemanna í hverjum [[Landsfjórðungur|landsfjórðungi]], frá [[Vestfirðingafjórðungur|Vestfirðingafjórðungi]], [[Norðlendingafjórðungur|Norðlendingafjórðungi]] og [[Austfirðingafjórðungur|Austfirðingafjórðungi]] og endað í [[Sunnlendingafjórðungur|Sunnlendingafjórðungi]]. Sagt er frá mikilvægum atburðum og einnig er sagt frá ættum landnámsmanna, 3000 eiginnöfn og 1400 örnefni eru nefnd. <ref>Stylegar, Frans-Arne H. (22 oktober 2004): [https://arkeologi.blogspot.com/2004/10/hauk-erlendsson-og-landnmabk.html «Hauk Erlendsson og Landnámabók»], ''Arkeologi.blogspot''</ref> Landnámabók nefnir 426 einstaklinga sem fyrstu landnemana og flestir þeirra settust að á norður- og suðvesturhluta landsins. Frá sjónarmiði [[Sagnfræði|sagnfræðings]] er bókin mikilvægt heimildarrit um sögu og [[Ættfræði|ættfræði]] íslendinga og hefur haft mikil áhrif á sjálfsmynd íslendinga og sjálfsskilning. <ref>Stylegar, 2004</ref> Óvíst er um aldur Landnámabókar en [[Ari fróði Þorgilsson|Ari fróði]] notaðist við hana þegar hann samdi [[Íslendingabók]], en hún var samin á árabilinu 1122–1233. Sennilegt er því talið að Landnámabók hafi fyrst verið skráð mjög snemma á 12. öld, eða um 1100.<ref>Sveinbjörn Rafnsson (2008), Hvað er Landnámabók? Tímaritið Saga. 2. Tölublað 2008. bls. 180. [https://timarit.is/page/7002095#page/n178/mode/2up]</ref> ===Hvaðan komu þau?=== Af upphaflegum landnámsmönnum eru nafngreindar 14 konur og 412 karlar. Í bókinni kemur fram að af þeim komu um 130 beint frá [[Noregur|Noregi]], um 40 frá [[Þrændalög|Þrændalögum]] og nálægum fylkjum, um 85 frá [[Gulaþing|Gulaþings]]-svæðinu og um tíu frá Austur-Noregi. Sex landnámsmenn eru taldir [[Svíþjóð|sænskir]] eða frá [[Gautland|Gautlandi]] og einn [[Danmörk|danskur]]. Í bókinni segir að margir landnámsmenn hafi komið frá [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]], frá [[Suðureyjar|Suðureyjum]], [[Skotland|Skotlandi]], [[Írland|Írlandi]] og víðar að. Sumir þessara manna voru norrænum ættum en aðrir af breskum eða [[Keltneskar þjóðir|keltneskum]] uppruna.<ref>Sigurdsson, Jon Vidar (2008): Det norrøne samfunnet, Pax forlag, Oslo, ISBN 978-82-530-3147-7</ref> Hinsvegar er meirihluti þeirra sem settust að á Ísland, sérstaklega konur og þrælar, útilokaðuð frá sögunni.<ref>Smith, K. P. (1995). Landnám: the settlement of Iceland in archaeological and historical perspective. World Archaeology, 26(3), 319-347.</ref> Nýjustu [[Erfðafræði|erfðafræðirannsóknir]] benda til þess að yfirgnæfandi meirihluti íslenskra karla eigi ættir að rekja til sé skyldastur [[Norðurlöndin|Norðurlanda]] en færri til Bretlandseyja, hins vegar að meirihluti kvenna sé af sama uppruna og konur á Bretlandseyjum.<ref> Ebenesersdóttir, S. S., Sandoval-Velasco, M., Gunnarsdóttir, E. D., Jagadeesan, A., Guðmundsdóttir, V. B., Thordardóttir, E. L., & Helgason, A. (2018). Ancient genomes from Iceland reveal the making of a human population. Science, 360(6392), 1028-1032.</ref> Það kemur vel heim við [[Íslendingasögur]] þar sem er sagt að norrænir karlmenn hafi farið í [[Víkingar|víking]] og sest að um tíma á Bretlandseyjum og tekið með sér þarlendar konur til Íslands, nauðugar eða viljugar.<ref> Agnar Helgason: „Uppruni Íslendinga. Vitnisburður erfðafræðinnar.“ Hlutavelta tímans. Menningararfur á Þjóðminjasafni (Reykjavík, Þjóðminjasafn Íslands, 2004), 48-55.</ref><ref> Helgason, A., Sigurðardóttir, S., Nicholson, J., Sykes, B., Hill, E. W., Bradley, D. G., ... & Stefánsson, K. (2000). Estimating Scandinavian and Gaelic ancestry in the male settlers of Iceland. The American Journal of Human Genetics, 67(3), 697-717.</ref> ==Endurskrifaðir textar== Landnámabók var sett saman á fyrra hluta 12. aldar, og allment er talið að Ari fróði hafa verið riðinn við hina fyrstu gerð, en hún er nú löngu glötuð. Til eru fimm endurskrifanir á henni: * '''Sturlubók'''; endurskrifuð á [[17. öld]] af [[Jón Erlendsson|Jóni Erlendssyni]] upp úr aldagömlum skinnhandritum eftir [[Sturla Þórðarson|Sturlu Þórðarson]] sem brunnu í [[Bruninn í Kaupmannahöfn árið 1728|brunanum í Kaupmannahöfn]] árið [[1728]]. * '''Hauksbók'''; skrifuð af [[Haukur Erlendsson|Hauki Erlendssyni]] um [[1299]] en einungis eru til 18 blöð af henni sjálfri en Jón Erlendsson gerði eftirrit sem er fullkomlega varðveitt. * '''Melabók'''; talin vera rituð um [[1272]] af [[Snorri Markússon|Snorra Markússyni]] lögmanni á [[Melar_(Melasveit)|Melum]]. * '''Skarðsárbók'''; pappírshandrit frá fyrri hluta [[17. öld|17. aldar]] skrifað af [[Björn Jónsson á Skarðsá|Birni Jónssyni]] á [[Skarðsá]]. * '''Þórðarbók'''; einnig [[17. öld|17. aldar]] pappírshandrit skrifað af [[Þórður Jónsson í Hítardal|Þórði Jónssyni]] prófasti í [[Hítardalur|Hítardal]]. Í Sturlubók og Hauksbók eru viðaukar sem eru sóttir í kunnar heimildir, til að dæmis Íslendingasögur (Egils sögu, Eyrbyggju, Vatnsdælu og fleiri) Í Landnámabók má finna talsverðar upplýsingar um [[Heiðni|heiðni]] eða [[Norræn trú|norræna trú]] landnámsmanna. <ref>Jón Hnefill Aðalsteinsson (1999). Jakob S. Jónsson, (ritstjóri.). Under the Cloak: A Pagan Ritual Turning Point in the Conversion of Iceland (2 útgáfa.). University of Iceland Press. bls. 15. ISBN 978-9979-54-380-0.</ref> [[Sveinbjörn Rafnsson]] telur að Sturlubók og Hauksbók hafi tilhneigingu til að ofmeta kristni, en Melabókin síður.<ref> Sveinbjörn Rafnsson, (1974) Studier i Landnámabók. Kritiska bidrag till den isländska fristatstidens historia. Bibliotheca historica Lundensis. bls. 73. ISBN 9140032779</ref> Í eftirmála Þórðarbókar, sennilega afritað úr Melabók, er rannsókn á sögu Íslendinga réttlætt sem vörn gegn ásökunum útlendinga um að þeir séu afkomendur „þræla eða illmenna“ og vegna þess að „enda eru svo allar vitrar þjóðir að vita vilja upphaf sinna landsbyggða, eða hvers hvergi til hefjast eða kynslóðir“.<ref>Tómasson, Sverrir (2006). "Old Icelandic Prose". In Neijmann, Daisy (ed.). A History of Icelandic Literature. Histories of Scandinavian Literature. Vol. 5. Lincoln, Nebraska / London: University of Nebraska Press / The American-Scandinavian Foundation. pp. 80–81. ISBN 978-0-8032-3346-1.</ref> ===Hvers vegna var Landnámabók skrifuð?=== Umfang Landnámabókar er slíkt að enginn einn höfundur hefur getað samið hana, það hljóta að hafa verið fleiri höfundar sem unnu samræmt og skipulega. Margir sagnfræðingar telja að Landnáma hlyti upphaflega að hafa orðið til í tengslum við [[Alþingi|Alþing]] við [[Öxará]] þar sem menn söfnuðust saman árlega til forna hvaðanæva af landinu.<ref> Sveinbjörn Rafnsson, (2001). Sögugerð Landnámabókar: Um íslenska sagnaritun á 12. og 13. öld. Sagnfræðistofnun Háskóla Íslands </ref> Sagnfræðingar og annað áhugafólk hefur lengi velt fyrir sér afhverju ráðist var í að skrifa svo víðfeðmt og viðamikið verk. Sem svar við því hafa ýmsar hugmyndir eða tilgátur verið settar fram.<ref>Sveinbjörn Rafnsson (2008), bls. 183</ref> Ein tilgáta er að Landnáma tengist áformum um að koma á óðalsrétti á Íslandi í einhverju tagi.<ref> Barði Guðmundsson, „Uppruni Landnámabókar“ , í Uppruni Íslendinga (1959), Menningarsjóður. bls. 90.</ref> Gegn þessari hugmynd kemur að ættartölurnar í Landnámubók eru ekki raktar þannig að þær sýni hvernig jarðir gengu að erfðum frá landnámsmönnum fram að ritunartíma bókarinnar. Önnur tilgáta er að hún gæti tengst [[Tíund|tíundagreiðslum]] sem hófust árið 1097 e.Kr. á Íslandi og tengist þá við jarðamat sem hefði þá farið fram fram.<ref> {{cite journal|url=https://timarit.is/page/6533599?iabr=on#page/n195/mode/2up|title=Efling kirkjuvalds og ritun Landnámu|journal= Skírnir|number=160|volume=1|year=1986|author= Einar G. Pétursson|pages=193–222}}</ref>Það er hins vegar ekkert í Landnámabók sem bendir til verðmats á jörðum eða skattheimtu vegna tíundarlaga. Einnig hefur þeirri hugmynd verið varpað fram að Landnáma sé rituð til að skrásetja sögulega atburði af fróðleiksfýsn og ekki sé þörf að leita annarra ástæðna.<ref>{{cite journal|url=https://timarit.is/gegnir/991005143759706886|title=Sannfræði og uppruni Landnámu|journal=Saga|number=3|volume=2|year=1957|author=Jón Jóhannesson|pages=217-229}}</ref> Niðurstaðan er að hingað til hafa fræðimenn ekki getað staðfest hvers vegna Landnámabók var rituð. ==Söguleg heimildargildi== Fræðimenn eru ekki sammála um heimildargildi frásagnarinnar af landnáminu, hvort hún sé safn goðsagna eða söguleg rétt í meginatriðum. Samkvæmt sagnfræðingnum [[Gunnar Karlsson (sagnfræðingur)|Gunnari Karlssyni]] minnir sagan um [[Hrafna-Flóki Vilgerðarson|Hrafna-Flóka]] og hröfnunum þremur til dæmis og á söguna um Nóa og syndaflóðið, sem beitti dúfu til að finna þurrt land eftir flóðið. Þótt Gunnar taki einnig fram að þetta afsanna ekki söguna og nákvæmni bókarinnar sé enn óljós. <ref>{{cite web |url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=65235 |title= Var Hrafna-Flóki til í alvöru? |access-date=2026-02-26 |first=Gunnar |last=Karlsson |author-link=Gunnar Karlsson}}</ref> Annar sagnfræðingur, [[Helgi Þorláksson]], telur að þó að ritheimildir gefi ekki örugga vitneskju um persónur og atburði eða stjórnmálasögu fyrir 1050 þá styðja aðrar heimildir frásögur í Landnámabók. <ref>{{cite web |url= https://www.visindavefur.is/svar.php?id=7366 |title= Var Ingólfur Arnarson til í alvöru? |access-date=2026-02-26}}</ref> == Tengt efni == * [[Íslendingabók Ara fróða]] * [[Landnámsmenn á Íslandi]] == Heimildir == <references/> == Tenglar == * [https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm Landnámabók (Sturlubók)] * [http://www.ferlir.is/?s=frodleikur&naid=2891 Landnáma - sögugerð] * {{Vísindavefurinn|837|Hvert er heimildargildi Landnámu? Hvenær er talið að hún hafi verið notuð?}} * [http://books.google.is/books?id=gKcKAAAAYAAJ Landnámabók] ([[latína|latínu]] ''liber de occupatione Islandiae'') með íslenskan texta hliðstæðum latneskum á [[Google Books]]. Eftir [[Jón Ólafsson]] og [[Hannes Finnsson]]. Atriðaskrá voru skrifaðar af [[Jón Ólafsson (úr Svefneyjum)|Jóni Ólafssyni]]. Lesa má bókina [http://books.google.is/books?id=gKcKAAAAYAAJ&printsec=titlepage&source=gbs_summary_r&cad=0 hér]. * {{cite journal|url=https://timarit.is/gegnir/991005143759706886|title=Sannfræði og uppruni Landnámu|journal=Saga|number=3|volume=2|year=1957|author=Jón Jóhannesson|pages=217-229}} * [http://www.heimskringla.no/original/islendingesagaene/landnamabok/index.php Landnámabók] frá «Kulturformidlingen Norrøne Tekster og Kvad» í Noregi. [[Flokkur:Landnám Íslands]] [[Flokkur:Íslensk ritverk]] [[Flokkur:Fornrit]] 1neqsimhm54yx4j03cf54jooywf3h08 0 33334 1958212 1630077 2026-03-31T13:53:58Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958212 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Two Völuspá Dwarves by Frølich.jpg|thumb|right|Tveir dvergar eins og þeir voru túlkaðir í útgáfu af Völuspá, frá árinu [[1895]] af [[Lorenz Frølich]].]] '''Dvergar''' samkvæmt sköpunarsögu [[Norræn goðafræði|norrænnar goðafræði]] eins og hún birtist í [[Snorra-Edda|Snorra-Eddu]] eru sagðir hafa kviknað í holdi [[jötunn|jötunsins]] [[Ýmir|Ýmis]] líkt og maðkar, uns goðin hafi gefið þeim vitund. Í [[Völuspá]] [[Eddukvæði|Eddukvæða]] aftur á móti er sköpun þeirra lýst þannig að þeir hafi verið skapaðir af blóði ''Brimis'' og beinum ''Bláins''. Þeir koma fyrir bæði í Snorra-Eddu og Eddukvæðum og [[fornaldarsögur Norðurlanda|fornaldarsögum Norðurlanda]] en leika þó sjaldnast stór hlutverk í sögunum, þó er undantekning frá því sem eru ''Norðri'', ''Suðri'', ''Austri'' og ''Vestri'' sem halda uppi sjálfri himinhvelfingunni. Ekki eru þó margir dvergar nefndir til sögunnar, og þá einna helst sem smiðir hinna ýmissu gersema og vopna og má þar sem dæmi nefna [[Mjölnir|Mjölni]], hamar [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]]s. Þeim er yfirleitt lýst sem litlum dökkleitum eða svörtum verum sem lifa í steinum eða neðanjarðar og eru þekktastir fyrir að vera afburða völundarsmiðir. Margir fræðimenn hafa staðsett þá mitt á milli goða og jötna, með sköpunarhæfileika líkt og goðin en dvelja í myrkraveröld líkt og jötnar. Til marks um það er að hægt er að lesa út úr Völuspá að fyrstu mannverurnar, [[Askur og Embla]], hafi verið sköpuð af dvergum en goðin þrjú sem fundu þau hafi blásið þeim lífsandann. Ekki eru þó allir fræðimenn sammála þessarri túlkun. Eins hefur verið bent á að ''Svartálfar'', líkt og dvergar, eru sagðir búa í ''Svartálfaheimi'' og hafi því mögulega verið sömu verur og dvergar.<ref name="SVARTALFHEIM">Simek (2007:305), Orchard (1997:35), and Hafstein (2002:111).</ref> == Þekktir dvergar í Norrænni goðafræði == Meðal þeirra þekktustu eru ''Norðri'', ''Suðri'', ''Austri'' og ''Vestri'' sem halda uppi himinhvelfingunni eins og að ofan er getið, ''Brokkur'' og ''Sindri'' sem smíðuðu þrjár gjafir til ása, hringinn [[Draupnir (norræn goðafræði)|Draupni]], svínið Gullinbursta og hamarinn Mjölni og svo ''Dvalinn'' og ''Durinn'' sem smíðuðu sverðið ''Tyrfingur'' í [[Hervarar saga|Hervarar sögu]]. == Dverganöfnin í Völuspá == 9. :Þá gengu regin öll :á rökstóla, :ginnheilög goð, :ok um þat gættusk, :hverir skyldi dverga :dróttir skepja :ór Brimis blóði :ok ór Bláins leggjum. 10. :Þar var Móðsognir :mæztr of orðinn :dverga allra, :en Durinn annarr; :þeir mannlíkun :mörg of gerðu :dvergar í jörðu, :sem Durinn sagði. 11. :Nýi, Niði, :Norðri, Suðri, :Austri, Vestri, :Alþjófr, Dvalinn, :Nár ok Náinn :Nípingr, Dáinn :Bívurr, Bávurr, :Bömburr, Nóri, :Ánn ok Ánarr, :Óinn, Mjöðvitnir. 12. :Veggr ok Gandalfr, :Vindalfr, Þorinn, :Þrár ok Þráinn, :Þekkr, Litr ok Vitr, :Nýr ok Nýráðr, :nú hefi ek dverga, :Reginn ok Ráðsviðr, :rétt of talða. 13. :Fíli, Kíli, :Fundinn, Náli, :Hefti, Víli, :Hannar, Svíurr, :Billingr, Brúni, :Bíldr ok Buri, :Frár, Hornbori, :Frægr ok Lóni, :Aurvangr, Jari, :Eikinskjaldi. 14. :Mál er dverga :í Dvalins liði :ljóna kindum :til Lofars telja, :þeir er sóttu :frá salar steini :Aurvanga sjöt :til Jöruvalla. 15. :Þar var Draupnir :ok Dolgþrasir, :Hár, Haugspori, :Hlévangr, Glóinn, :Dóri, Óri :Dúfr, Andvari :Skirfir, Virfir, :Skáfiðr, Ái. 16. :Alfr ok Yngvi, :Eikinskjaldi, :Fjalarr ok Frosti, :Finnr ok Ginnarr; :þat mun æ uppi :meðan öld lifir, :langniðja tal :Lofars hafat.<ref>[https://heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lusp%C3%A1 Völuspá, nútímastafsett af Guðna Jónssyni]</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} {{stubbur|trúarbrögð}} {{norræn goðafræði}} [[Flokkur:Dvergar í norrænni goðafræði| ]] 8pgyzht36o3amsejs7yymvkmo9y3lfk 0 33711 1958232 1950017 2026-03-31T14:00:12Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958232 wikitext text/x-wiki '''Armed Forces Radio and Television Service Keflavik''' eða '''AFRTS Keflavik''' (áður '''Radio TFK''') eða '''Kanaútvarpið/Kanasjónvarpið''' eða '''Keflavíkursjónvarpið''', eins og það var almennt nefnt af [[Ísland|Íslendingum]], var [[útvarp]]sstöð [[Varnarliðið á Íslandi|Varnarliðsins]] á [[Keflavíkurstöðin]]ni á [[Suðurnes]]jum sem starfaði frá [[1951]] til [[2006]] þegar herstöðinni var lokað. Skilgreint hlutverk stöðvarinnar var að senda út skemmtiefni til upplyftingar hermönnum og starfsfólki hersins á starfsstöðvum hersins á Íslandi. Dagskrá stöðvarinnar byggðist fyrst og fremst á vinsælu bandarísku útvarps- og sjónvarpsefni, en hluti dagskrárinnar voru sérstakir upplýsingaþættir framleiddir af [[Pentagon]] sem af þótti nokkur [[áróður]]skeimur. Einnig framleiddi stöðin sitt eigið efni, aðallega [[fréttir]] og [[veðurfréttir]]. Stöðin var hluti af útvarpsnetinu [[Armed Forces Network]] sem starfar á herstöðvum Bandaríkjamanna um allan heim. Rekstraraðili stöðvarinnar var ''Navy Media Center (NMC) Broadcasting Detachment'' í Keflavík en megnið af efninu var fengið frá AFRTS sem sá um innkaup og framleiðslu á efni. Þegar stöðinni var lokað í september 2006 störfuðu þar 25 manns, þar af þrír íslenskir tæknimenn. ==Útvarpsútsendingar== Stöðin hóf útsendingar á [[miðbylgja|miðbylgju]] með 25 [[watt]]a styrk í [[nóvember]] [[1951]] og fékk síðan leyfi íslenskra stjórnvalda til reksturs útvarpsstöðvar allan sólarhringinn í [[maí]] [[1952]]. Um leið var krafturinn aukinn í 250 wött og var stöðin alla tíð ein sú öflugasta á stóru svæði kringum Ísland. Áður hafði [[Bandaríkjaher]] rekið útvarpsstöð við [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvöll]] í [[Síðari heimsstyrjöldin]]ni. Útvarpsstöðin sendi út samfellt frá 1952 til 2006. ==Sjónvarpsútsendingar== [[1954]] sótti stöðin um og fékk leyfi til [[sjónvarp]]sútsendinga [[4. mars]] [[1955]]. Sent var út á [[tíðni]]nni 108-186 [[MHz]] í 345° geisla. Þetta voru fyrstu sjónvarpsútsendingar frá Íslandi, ellefu árum áður en [[Ríkissjónvarpið]] hóf útsendingar. Leyfið var háð þeim skilyrðum að styrkur útsendingarinnar væri bundinn við 50 wött og reynt að beina geislanum að stöðinni sjálfri. Vegna þess að málið var ekki talið snerta íslenska hagsmuni bar [[Kristinn Guðmundsson]] [[utanríkisráðherra Íslands|utanríkisráðherra]] málið ekki undir [[Alþingi]]. Brátt kom í ljós að sjónvarpsmerkið frá stöðinni náðist á Suðurnesjum, [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] og [[Reykjavík]] og ýmsir urðu sér út um [[sjónvarpsviðtæki]] og [[sjónvarpsloftnet]] til að geta fylgst með dagskrá stöðvarinnar. Viðtækin voru dýr og því fá heimili sem leyfðu sér slíkan munað, en [[áhorfið]] hefur líklega verið meira en fjöldi tækja gaf til kynna vegna hópáhorfs á vinsæla dagskrárliði. ==Deilan um Keflavíkursjónvarpið== [[1959]] lögðu tveir þingmenn [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalagsins]] fram tillögu um lokun sjónvarpsstöðvarinnar en hún var ekki samþykkt. [[1961]] sótti stöðin um að útsendingarstyrkur yrði aukinn úr 50w í 250w og var það leyfi veitt [[17. apríl]]. Þegar stöðin jók útsendingastyrk sinn árið eftir kom málið aftur upp á Alþingi. Þingmaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] gagnrýndi þá að utanríkisráðherra hefði veitt erlendri sjónvarpsstöð í reynd [[einokun]]arstöðu í sjónvarpsútsendingum á Íslandi. Málið var enn sárara þar sem ekki hafði enn tekist að koma á fót íslensku sjónvarpi þrátt fyrir umræður um nauðsyn þess í tæpan áratug. [[Danska ríkisútvarpið]] hafði hafið sjónvarpsútsendingar árið [[1951]]. {{Wikiheimild|Áskorun til alþingis um sjónvarpsmál|Áskorun til alþingis um sjónvarpsmál}} Deilan vatt upp á sig eftir þetta og [[13. mars]] árið [[1964]] birtu sextíu þekktir Íslendingar grein þar sem skorað var á íslensk stjórnvöld að takmarka útsendingar stöðvarinnar, til þess „að það mál [stofnun íslensks sjónvarps] fái þróazt í samræmi við vilja og getu þjóðarinnar, án þess að knúið sé fram með óeðlilegum hætti“. Andstæðingar stöðvarinnar höfðu meðal annars áhyggjur af því að íslensk ungmenni myndu verða fyrir "óæskilegum" menningaráhrifum og jafnvel glata [[íslenska|íslenskunni]]. Ýmsir urðu þó til að koma Keflavíkursjónvarpinu til varnar og yfir 14.000 manns skrifuðu undir [[undirskriftalisti|undirskriftalista]] þar sem þess var óskað að stöðin fengi áfram að senda út á Íslandi. ==Takmörkun sjónvarpsútsendinga== Þegar Ríkissjónvarpið hóf útsendingar árið [[1966]] kom fram sú skoðun framleiðenda sjónvarpsefnis í Bandaríkjunum að sjónvarpsstöð varnarliðsins ætti að greiða sambærileg gjöld fyrir útsendingu á aðkeyptu efni þar sem áhorfendahópurinn á Íslandi væri stærri en sem næmi varnarstöðinni sjálfri. Í framhaldi af því óskaði flotaforinginn eftir því við íslensk stjórnvöld að dregið yrði verulega úr útsendingarstyrk stöðvarinnar þannig að hann takmarkaðist við stöðina og næsta nágrenni hennar enda hefði rekstrarkostnaður stöðvarinnar ella margfaldast. [[15. september]] [[1967]] voru svo sjónvarpsútsendingar takmarkaðar þannig að þær næðust aðeins á Suðurnesjum og sunnanverðum Hafnarfirði. Dagskrá stöðvarinnar var t.d. birt í héraðsblöðum á Suðurnesjum til [[1972]]. Samkvæmt könnunum náðist dagskrá stöðvarinnar á köflum víða í Reykjavík. Þannig héldu útsendingar áfram til [[1974]] þegar allar sjónvarpsútsendingar stöðvarinnar voru færðar í [[kapalsjónvarp|kapalkerfi]]. [[16. nóvember]] [[1969]] réðust 22 meðlimir í [[Æskulýðsfylkingin|Æskulýðsfylkingunni]] inn í upptökusal sjónvarpsstöðvarinnar, máluðu „Che Guevara“ og „Viva Cuba“ á veggi og á tökuvélar og hrópuðu slagorð gegn [[Víetnamstríðið|stríðinu í Víetnam]]. Í hópnum voru meðal annarra [[Birna Þórðardóttir]] og [[Róska]], [[Kári Stefánsson]] og [[Ragnar Stefánsson]]. Á árunum 1972 til 1974 birtust reglulega greinar í íslenskum [[dagblöð]]um um að Keflavíkursjónvarpið væri að brjóta [[íslensk útvarpslög]] með útsendingum sínum þar sem þau lög kváðu á um einkarétt Ríkisútvarpsins til sjónvarpsútsendinga. Á móti kvörtuðu margir undan takmörkunum á móttöku sjónvarpsins. Í [[nóvember]] 1974 urðu miklar deilur á þingi um [[þingsályktunartillaga|þingsályktunartillögu]] [[Albert Guðmundsson|Alberts Guðmundssonar]] sem fjallaði meðal annars um að opna bæri fyrir útsendingar Keflavíkursjónvarpsins. Tillagan var felld með 40 atkvæðum gegn 5 og þannig ljóst að þverpólitísk samstaða var um lokun þess. ==Litasjónvarp og gervihnattasjónvarp== Árið [[1976]] voru teknar upp útsendingar í [[litasjónvarp|lit]]. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] var farið að [[endurvarp]]a sjónvarpsefni frá [[gervihnattasjónvarp|gervihnöttum]] í kapalkerfinu sem á endanum taldi 40 sjónvarpsrásir og 11 útvarpsrásir. ==Tenglar== * [https://www.youtube.com/watch?v=1Fwjuvbto4A Kynningarmyndband frá 1994 (án hljóðs)] * [https://www.youtube.com/watch?v=aM5ssHe0Cmo Frétt um björgunarsamstarf við Íslendinga 1997] * [https://www.youtube.com/watch?v=N8UQBuAdtkQ Frétt um slökkviliðsæfingu] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2364521 Dæmi um sjónvarpsdagskrá í Vísi frá 1962] * [https://www.4shared.com/audio/Jnq6QFk2/AFRS_12-4-71_Keflavik_Iceland_.html Hljóðdæmi frá Kanaútvarpinu 1971] [[Flokkur:Bandarískar sjónvarpsstöðvar]] [[Flokkur:Bandarískar útvarpsstöðvar]] [[Flokkur:Bandaríski herinn]] [[Flokkur:Íslenskir fjölmiðlar]] [[Flokkur:Keflavíkurflugvöllur]] {{sa|1951|2006}} qyhhimzne1g0qwn8ulwwbut0vwlzz7y 0 33885 1957978 1905484 2026-03-31T12:17:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 2 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1957978 wikitext text/x-wiki '''Ófeigur Sigurðsson''' (fæddur [[2. nóvember]] [[1975]]) er [[Ísland|íslenskur]] [[rithöfundur]], [[ljóðskáld]] og [[þýðandi]]. Hann stundaði nám við Heimspekideild [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og lauk BA prófi árið 2007 með ritgerð um bann og gegnumbrot í verkum Georges Bataille. Ófeigur hefur gefið út sjö ljóðabækur og fjórar skáldsögur.  Fyrsta ljóðabók hans, ''Skál fyrir skammdeginu'', kom út árið [[2001]] hjá sjálfsútgáfuforlaginu [[Nykur (bókaútgáfa)|Nykri]]. ''Handlöngun'', kom út undir merkjum [[Nýhil]] árið [[2003]], en hann átti einnig ljóð í safnritinu ''Ást æða varps'' sem Nýhil gaf út [[2005]]. Sama ár kom út fyrsta [[skáldsaga]] hans, ''Áferð'', hjá Traktori á Vestfjörðum, undirforlagi Bjarts.<ref>„Skáldsagan Áferð eftir Ófeig Sigurðsson er gefin út af Traktor...“, http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1052541/</ref> Árið [[2006]] kom síðan út ljóðabókin ''Roði'' í bókaflokknum ''Norrænar bókmenntir'', einnig hjá Nýhil. Bókin ''Provence í endursýningu'', sem kom út árið [[2008]] hjá Apaflösu, var gefin út í handunnu bandi og ætluð sem virðingarvottur við [[Sigfús Daðason]] [[ljóðskáld|skáld]].<ref>„Ljóð frá Provence ort á þýska ritvél“, http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1232931/</ref> Kom hún út í 50 númeruðum eintökum. Seinna sama ár kom ''Tvítólaveizlan'', fimmta ljóðabók Ófeigs, út hjá Nýhil útgáfunni. Árið [[2009]] gaf Ófeigur út bókverkið ''Biscayne Blvd'' hjá Apaflösu ásamt listamanninum Magnúsi Árnasyni. Bókin var búin til úr silikoni og því vatnsheld. Hún var gefin út í minningu [[Geirlaugur_Magnússon|Geirlaugs Magnússonar]], skálds, sem sjálfan hafði dreymt um að „búa til vatnshelda buslu-Heimskringlu handa Snorra í lauginni.“<ref>[http://groups.google.com/group/ljodlist/browse_thread/thread/4c046babe689ec78?pli=1 Apaflasa kynnir: BISCAYNE BLVD]</ref> ''Biscayne Blvd'' var gefin út í aðeins 30 eintökum og vó hvert eintak um 2 kíló. Ófeigur hlaut Bókmenntaverðlaun [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] árið 2011 fyrir ''Skáldsögu um Jón & hans rituðu bréf til barnshafandi konu sinnar þá hann dvaldi í helli yfir vetur & undirbjó komu hennar & nýrra tíma''.<ref>„Bókmenntaverðlaun Evrópusambandsins“, http://www.islit.is/frettir/nr/3253 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241226200849/https://www.islit.is/frettir/nr/3253 |date=2024-12-26 }}</ref> Árið 2014 kom skáldsagan ''Öræfi'' út og varð metsölubók, hún hlaut [[Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana]] og [[Íslensku bókmenntaverðlaunin]] 2015. Bækur hans hafa komið út á 10 tungumálum. Ófeigur hefur einnig stundað þýðingar og var þýðing hans á ''Verndargrip'' eftir Roberto Bolaño, gefin út hjá Sæmundi árið 2016, tilnefnd til Íslensku þýðingaverðlaunanna 2016.<ref>„Tilnefningar til Íslensku þýðingaverðlaunanna“, http://www.islit.is/frettir/nr/3915 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171130224617/http://www.islit.is/frettir/nr/3915 |date=2017-11-30 }}</ref>  ==Ritaskrá== ===Skáldsögur=== * ''Áferð'', Bjartur/Traktor, 2005 * ''Skáldsaga um Jón & hans rituðu bréf til barnshafandi konu sinnar þá hann dvaldi í helli yfir vetur & undirbjó komu hennar & nýrra tíma'', Mál & menning, 2010 * ''Landvættir'', Mál & menning, 2012 * ''Öræfi'', Mál & menning, 2014 ===Ljóð=== * ''Skál fyrir skammdeginu'', Nykur, 2001 * ''Handlöngun'', Nýhil, 2003 * ''Roði'', Nýhil, 2006 * ''Provence í endursýningu'', Apaflasa, 2008 * ''Tvítólaveizlan'', Nýhil, 2008 * ''Biscayne Blvd'', Apaflasa, 2009 * ''Kviðlingar'', Sjálfskeiðungur, 2013.     ===Annað=== * ''[https://mmparis.com/restricted/books/MM_BOOKS_PR_SLATUR.pdf Slátur / Slaughter,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160805175143/http://www.mmparis.com/restricted/books/MM_BOOKS_PR_SLATUR.pdf |date=2016-08-05 }}'' M/M Paris, texti fyrir ljósmyndabók ásamt Oddnýju Eir, 2012 ===Þýðingar=== * ''Verndargripur'' eftir Roberto Bolaño, Sæmundur, 2016 == Viðurkenningar == * 2011 Bókmenntaverðlaun Evrópusambandsins fyrir ''Skáldsögu um Jón''. * 2014 [[Bókmenntaverðlaun starfsfólks bókaverslana]] fyrir ''Öræfi''. * 2014 [[Íslensku bókmenntaverðlaunin]] í flokki fagurbókmennta fyrir ''Öræfi''.<ref>{{cite web|url=http://www.pressan.is/%28X%281%29S%28-1OR2%2028-28-1=0%200%200%201--p1p0e55jc00rh2bg2uejczu%29%29/Menningarpressan/LesaMenningarfrett/ofeigur-sigurdsson-bryndis-bjorgvinsdottir-og-snorri-baldursson-hrepptu-islensku-bokmenntaverdlaunin|title=Ófeigur Sigurðsson, Bryndís Björgvinsdóttir og Snorri Baldursson hrepptu Íslensku bókmenntaverðlaunin|publisher=pressan.is|accessdate=24. febrúar 2015}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> * 2016 Tilnefning til Íslensku þýðingaverðlaunanna fyrir ''Verndargrip''. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> {{f|1975}} [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Handhafar íslensku bókmenntaverðlaunanna]] eqahb2rb7nowej5w1b8q1lyovcf0syv 0 35942 1958099 1951681 2026-03-31T12:55:20Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958099 wikitext text/x-wiki Með '''Ensku öldinni''' er átt við þann hluta [[saga Íslands|sögu Íslands]] sem á oft við alla [[15. öldin]]a en nær strangt til tekið frá [[1415]] til [[1475]] þegar [[England|Englendingar]] öðrum fremur sigldu til Íslands til að veiða og kaupa [[skreið]] og aðra vöru (t.d. [[vaðmál]] og [[brennisteinn|brennistein]]) í skiptum fyrir ensk [[klæði|klæðaefni]], [[mjöl]], [[Bjór (öl)|bjór]], [[vín]] og fleira. == Upphaf == Enska öldin hófst skömmu eftir að [[Svarti dauði]] herjaði á landið (1402 til 1404) og siglingar frá [[Noregur|Noregi]] lögðust að mestu leyti af í kjölfarið. Um miðja öldina tóku síðan [[sléttbyrðingur|sléttbyrtir]], fjölmastra [[karkari|karkarar]] við af [[súðbyrðingur|súðbyrtum]], einmastra [[kuggur|kuggum]]. Þetta voru stærri skip og gerðu lengra úthald mögulegt. Englendingar höfðu lengi áður siglt til landsins, einkum til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] og lagt þar verslunina undir sig svo [[Skálholt]]sstaður (sem þá átti eyjarnar) gat lítið að gert. Snemma á öldinni voru eyjarnar því lýstar einkaeign konungs. Einkum var það sókn eftir skreið sem olli því að siglingar Englendinga til Íslands jukust mikið á 15. öld og talið er að um hundrað skip frá mörgum höfnum Englands hafi árlega siglt þangað til veiða. == Verslun == Jafnframt veiðunum versluðu Englendingar mikið við Íslendinga og var hlutur Íslandsverslunarinnar um 1% af heildarutanríkisviðskiptum Englands en í [[Bristol]] var Íslandsverslunin 3% og í [[Hull]] 10% heildarverslunar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314012 ''Samskipti Englendinga og Íslendinga á 15. öld'']</ref> Á Íslandi er talið hugsanlegt að verslun hafi lagst af á gömlum verslunarstöðum eins og [[Gásir|Gásum]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]] og [[Maríuhöfn á Hálsnesi]] vegna breyttra verslunarhátta á Ensku öldinni. Í stað þeirra komu fiskútflutningshafnir eins og [[Hafnarfjörður]] (Straumsvík) og [[Rif |Rif]].<ref>[http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=395232 ''Hafnarfjörður - ágrip af sögu verslunarstaðar'']</ref> Samkvæmt ítarlegum [[tollskýrsla|tollskýrslum]] sem varðveist hafa í Englandi kemur fram að það sem skipin fluttu helst til Íslands voru matvæli eins og [[korn]], [[hunang]] og [[smjör]], [[skeifa|skeifur]] og ýmsar aðrar járnvörur, svo og ýmiss konar munaðarvörur eins og [[skartgripur|skartgripir]] og handtöskur. Auk þess var flutt inn talsvert af [[bjór]] og eitthvað af [[lín]]i og fatnaði en þó hlutfallslega mun minna en til [[Noregur|Noregs]]. Skipin fluttu svo skreið aftur frá Íslandi, svo og brennistein og eitthvað af vaðmáli.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314012 ''Samskipti Englendinga og Íslendinga á 15. öld'']</ref> == Íslendingar í Englandi == Í skrám um útlendinga í Englandi sem varðveist hafa má finna nokkrar upplýsingar um fjölda Íslendinga í Englandi; í skrám frá [[1440]] eru skráðir 16000 útlendingar í landinu öllu (sú tala er þó talin of há), þar af sex Íslendingar, og fræðimaðurinn dr. Wendy Childs, sem hefur rannsakað þessar skrár, telur að á næstu áratugum hafi gjarna verið 40-50 Íslendingar í Englandi, flestir í Bristol, Hull og [[London]]. Árið 1483 voru þó skráðir 48 Íslendingar í Bristol, þar af 46 sveinar (þjónar eða vinnumenn). Skrár frá árunum á undan og eftir hafa ekki varðveist og því er óljóst hvort þessi fjöldi var algjör undantekning.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314012 ''Samskipti Englendinga og Íslendinga á 15. öld'']</ref> Vitað er að einhverjir Íslendingar voru á skipum sem sigldu frá Bristol til [[Portúgal]]s og víðar og einn þeirra, Vilhjálmur Yslond eða Willemus Islonde Indigenus, var orðinn [[kaupmaður]] og borgari í Bristol [[1492]] og flutti vefnað til [[Lissabon]].<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314337 ''Úr Birstofu til Íslands og Suðurlanda'']</ref> [[Mynd:Stockfisch.wmt.jpg|thumb|right|Skreið var mikilvægasta verslunarvara Ensku aldarinnar.]] == Átök við Englendinga == Árið 1427 lagði Danakonungur, [[Eiríkur af Pommern]], [[Eyrarsundstollurinn|Eyrarsundstoll]] á öll skip sem fóru um [[Eyrarsund]]. Þegar skip [[Hansasambandið|Hansasambandsins]] rændu síðan [[Björgvin (Noregi)|Björgvin]] í Noregi árið eftir og lögðu staðinn undir sig voru nánast öll tengsl Íslendinga við gamla norska konungdæmið úr sögunni. Eiríkur var mágur [[Hinrik 5. Englandskonungur|Hinriks 5.]] og reyndi að fá hann til að banna siglingar enskra sjómanna til Íslands, en með litlum árangri. Margvísleg átök milli enskra sjómanna og samherja þeirra á Íslandi (svo sem [[Jón Vilhjálmsson Craxton|Jóns Vilhjálmssonar Craxtons]], [[Hólabiskupar|Hólabiskups]]) og danskra og íslenskra valdsmanna áttu sér stað og í maí [[1433]] fór hópur Íslendinga og drekkti [[Jón Gerreksson|Jóni Gerrekssyni]] [[Skálholtsbiskupar|Skálholtsbiskup]] í [[Brúará]] að undirlagi Englendinga. Eftir þetta fékk Jón Craxton biskupsdæmi í Skálholti og [[Jón Bloxwich]] Hóla. Við komu hollenska biskupsins [[Gozewijn Comhaer|Gozewijns Comhaer]] til landsins 1435 voru þeir svo hraktir brott. Það var síðan með valdatöku [[Kristján 1.|Kristjáns 1.]] að tókst að koma einhverjum ráðum gegn siglingum Englendinga. [[17. júní]] [[1449]] gerðu ríkin með sér samning sem gerði Englendingum áfram kleift að sigla til Íslands að fengnu sérstöku leyfi en fólu jafnframt í sér viðurkenningu á yfirráðum [[dansk-norska ríkið|dansk-norska ríkisins]] yfir Norður-Atlantshafi. Enskir sjómenn hlíttu þessu þó ekki og til átaka kom sem meðal annars leiddu til vígs [[Björn Þorleifsson hirðstjóri|Björns Þorleifssonar]] [[hirðstjóri|hirðstjóra]] 1467 í [[Rif (Snæfellsnesi)|Rifi]] á [[Snæfellsnes]]i. Kristján 1. brást við með því að loka Eyrarsundi fyrir enskum skipum (notaði „[[Eyrarsundslásinn]]“) og hvatti jafnframt [[Þýskaland|þýska]] farmenn til að sigla til Íslands. Árið 1473 voru gerðir friðarsamningar milli Englendinga og Dana til tveggja ára. == Píningsdómur == [[Diðrik Píning]] var gerður að [[Hirðstjóri|hirðstjóra]] á Íslandi árið 1478 og var honum var falið að berjast gegn Englendingum, sem seildust æ meira til yfirráða á Íslandi. Hann varð svo aftur hirðstjóri 1490 eða fyrr. Það ár samdi [[Hans Danakonungur]] frið við Englendinga snemma árs 1490 og viðurkenndi rétt þeirra til að veiða fisk við Ísland og stunda þar verslun, ef þeir greiddu af þvi gjöld og fengju leyfi hjá konungi. Þessa friðargerð lagði Diðrik Píning fyrir [[Alþingi]] um sumarið við litla hrifningu innlendra höfðingja, sem sáu í henni samkeppni um [[vinnuafl]]. Þann 1. júlí 1490 var gerð samþykkt sem síðan nefndust [[Píningsdómur]] og var í raun ógilding á samkomulagi konungs og Englendinga. Kom þar meðal annars fram að útlendingum væri bönnuð veturseta eins og verið hafði og að landsmenn væru skyldir að vera í vist hjá bændum ef þeir hefðu ekki efni á að reisa sjálfir bú.<ref>[https://visindavefur.hi.is/svar.php?id=3404]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Vísindavefurinn. Skoðað 24. október 2010.</ref> == Þýska öldin == Þegar [[Hansakaupmenn|Hansakaupmönnum]] tók að fjölga fóru átökin á Íslandi að snúast um einstakar hafnir og áhrif Þjóðverja, einkum frá [[Hamborg]], sem nutu stuðnings konungs, jukust jafnt og þétt á kostnað Englendinga. Þetta leiddi til þess að [[16. öldin]] er stundum kölluð [[þýska öldin]] í Íslandssögunni. Siglingar Englendinga til Íslands lögðust þó ekki af og héldust áfram miklar fram á miðja [[17. öldin|17. öld]]. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * [http://www.timarit.is/?issueID=419224&pageSelected=0&lang=0 ''Eins dauði var annars brauð''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419229&pageSelected=3&lang=0 ''Óspektir og rán Englendinga''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/?issueID=420777&pageSelected=11&lang=0 ''Aldrei fyrr höfðu menn siglt yfir úthafið til að drepa þorsk''; grein í Morgunblaðinu 1971] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305205859/http://timarit.is/?issueID=420777&pageSelected=11&lang=0 |date=2016-03-05 }} * [http://timarit.is/?issueID=429338&pageSelected=7&lang=0 ''Nágrannar á Norður-Atlantshafi''; grein í Morgunblaðinu 1990] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312141159/http://timarit.is/?issueID=429338&pageSelected=7&lang=0 |date=2016-03-12 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314012 ''Samskipti Englendinga og Íslendinga á 15. öld''; viðtal í Lesbók Morgunblaðsins 14. nóvember 1998] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3314337 ''Úr Birstofu til Íslands og Suðurlanda''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 16. mars 1999] {{Saga Íslands}} [[Flokkur:Enska öldin| ]] 1vdmwzmccw1myz4jx47eq2kszfa33nx 0 36701 1958093 1914807 2026-03-31T12:53:26Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958093 wikitext text/x-wiki {{Hreingera}} '''''Sólskinshestur''''' er [[skáldsaga]] eftir [[Steinunn Sigurðardóttir|Steinunni Sigurðardóttur]], gefin út [[2005]] af [[Mál og menning|Máli og menningu]]. Hún segir frá ævi og ástum Lillu Haraldardóttur. Bókin hefur nú verið gefin út sem [[hljóðbók]] á [[Internet|netinu]] og er það í fyrsta skipti í sögu íslenskra bókmennta sem það er gert. == Tími og umhverfi == Sagan sveiflast milli ýmissa skeiða í ævi aðalpersónunnar, Lillu. Út frá ýmsum sögulegum fyrirbærum sem nefnd eru, s.s. [[Kanasjónvarpið|Kanasjónvarpsins]], [[Karnabær|Karnabæ]] og [[Kaffi Mokka]], má gera ráð fyrir að hún fæddist á [[1951-1960|6. áratug]] [[20. öld|20. aldar]]. Innri tími bókarinnar er annars vegar 2-3 dagar í nútímanum, og hins vegar misjafnlega löng tímabil úr fortíð Lillu. Sögusviðið er Miðbær, Vesturbær og Austurbær [[Reykjavík|Reykjavíkur]], [[Fljótshlíð]], [[Kaupmannahöfn]] og [[Hafnarfjörður]]. == Persónur == '''Lilla Haraldsdóttir (Lí):''' Aðalpersóna sögunnar. Lilla var dóttir Haraldar og Ragnhildar og eldri systir Mumma. Hún fæddist og ólst upp í húsi fjölskyldunnar á Sjafnargötu í Reykjavík. Á unglingsárum átti hún í sambandi við Signora Lukasson, sem átti eftir að hafa áhrif á hana allt hennar líf. Hún gerðist líknarhjúkrunarkona. Hún giftist og eignaðist tvær dætur, Unni og Ásu, með manni sínum, og fluttist um tíma til Kaupmannahafnar. Lilla lýsti sjálfri sér sem litlausri meðalmanneskju. '''Signora Lukasson:''' Kærasti Lillu frá unglingsárum. Signora (Signora er ítalskt orð sem þýðir „frú“ og Lilla notaði yfir Lukasson. Raunverulegt nafn hans kom aldrei fram.) var athafnamaður og bjó lengi vel á [[Ítalía|Ítalíu]]. Hann átti sumarbústað í Fljótshlíð, sem gaf til kynna höfðingsskap hans. Aðeins með Signora fannst Lillu hún öðlast lit, t.d. valdi hann á hana einu flíkina sem hún átti í lit á unglingsárunum. '''Ragnhildur:''' Ragnhildur bjó á þeim tíma sem Sólskinshestur gerist á [[Sjafnargata|Sjafnargötu]] í [[Reykjavík]] ásamt eiginmanni sínum, Haraldi, og tveimur börnum, Lillu og Mumma. Hún var barnalæknir og þótti afbragsgóð í díagnósu. Hún var mjög tileinkuð starfi sínu og hafði lítinn tíma aflögu til að sinna fjölskyldu sinni. Hún var afar meðvituð um ástand heimsmála, sérstaklega af vandamálum barna víða um heim. Ung að aldri átti Ragnhildur skáld að unnusta sem lést ungur. Hún giftist síðar Haraldi, en virtist alltaf fremur ástfanginn af fyrri elskhuga sínum. Eftir missinn einbeitti hún sér að námi og starfi. Brúðkaup hennar og Haraldar, sem einnig var læknir, virtist fremur vera af hagnýtum ástæðum til komið, en af raunverulegri ást. Þau eignuðust svo tvö börn, en sinntu þeim frekar lítið. Persóna Ragnhildar einkenndist að mörgu leyti af andstæðum. Hún var skráður meðlimur í [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokknum]], en var jafnframt harður andstæðingur veru erlends herliðs á Íslandi. Vandamál barna voru hennar helsta hugarefni, en samt sinnti hún eigin börnum illa. Henni þótti vænt um og virti eiginmann sinn, en elskaði þó ávallt annan. Hún var hörð í mörgum viðhorfum sínum, en kippti sér þó lítið við það að uppgötva samkynhneigð eigin sonar. Og hún var köld og ófélagslynd í framkomu, en laðaði engu að síður að sér fólk. Í seinni hluta sögunnar mýktist persóna Ranghildar. Hún dró úr vinnu og fór að sinna fjölskyldu sinni meira. Síðustu orð hennar til dóttur sinnar, Lillu, voru „góða ferð besta barn“, og fengu Lillu loks til að finnast hún vera móðir sín. '''Haraldur:''' Eiginmaður Ragnhildur, og faðir Lillu og Mumma. Hann var svæfingarlæknir og var oftast við vinnu. Hann veitti eigin börnum aldrei nægan tíma, en sýndi dætrum Lillu þó mikla umhyggju. Hann átti unnustu sem dó ung, og virtist alltaf hafa elskað hana fremur en Ragnhildi. Hann lést af völdum óbeinna reykinga frá Ragnhildi. '''Mummi Haraldsson:''' Sonur Haraldar og Ragnhildar og yngri bróðir Lillu. Mummi ólst upp á Sjafnargötu með fjölskyldu sinni. Hann reyndist samkynhneigður og átti ýmsa kærasta, meðal annars hinn karlmannlega Stanko frá [[Svartfjallaland|Svartfjallalandi]]. Hann sýndi dætrum Lillu mikla umhyggju. '''Magda:''' Magda var [[Þýskaland|þýsk]] dagmóðir og vinnukona sem gekk Lillu og Mumma að miklu leyti í móðurhlutverk. Hún fór þó meðan börnin voru enn ung. '''Nellí Rósa:''' Nellí var [[Alkahólismi|alkóhólisti]] og mikil ógæfukona. Börnin í hverfinu stríddu henni mikið, en Lilla vorkenndi henni, heimsótti hana og tengdist henni tilfinningalegum böndum. Lilla kom að líki Nellíar eftir að Nellí hafði framið sjálfsvíg. Hún átti eina dóttur, Dóru, sem tekin var frá henni. '''Dór(a):''' Dóttir Nellíar og kennslukona í hannyrðum. Dóra var tekin burt vegna drykkjarvandamála móður sinnar og alin upp annars staðar. Á fullorðinsárum heimsótti Lilla hana og lýsti því fyrir henni að Dóra hefði í huga sínum verið eina vinkona sín, þrátt fyrir að hafa aldrei áður borið hana augum. '''Halla:''' Búðarkona sem Lilla leitaði stundum til í æsku. '''Lísa:''' Hrekkjusvín úr grunnskóla Lillu sem stríddi meðal annars Lillu og Nellí. '''Stanko:''' Vöðvastæltur kærasti Mumma frá Svartfjallalandi. '''Geðlæknirinn góði:''' Ónefndur geðlæknir sem veitti Ragnhildi meðferð. '''Guðmann rakari:''' Rakari sem vakti reiði Lillu þegar hann klippti burt fléttur hennar. === Samskipti persóna === '''Samband og samskipti Lillu við Ragnhildi og Harald:''' Ragnhildur og Haraldur eyddu mestöllum tíma sínum í vinnu á spítalanum og höfðu því lítinn tíma aflögu fyrir Lillu. Vegna lítillar umhyggju foreldra sinna upplifði Lilla þau aldrei sem mömmu og pabba. Hún kallaði þau til dæmis aldrei annað en Harald og Ragnhildi alla sína barnæsku. Haraldur gaf sér þó einstaka sinnum tíma fyrir Ragnhildi en það var ekki fyrr en á dánarbeði sínu, þegar hann kallaði Lillu barnið sitt, sem Lilla upplifði Harald sem pabba sinn. Álíka atvik átti sér líka stað með Ragnhildi. Þótt samband þeirra hefði verið stirt, þá voru þó nokkur samskipti milli Lillu og foreldra sinna á fullorðinsárum hennar. '''Samband Ragnhildar og Haraldar:''' Lítil ástríða ríkti milli þeirra, ef til vill vegna þess að hjarta þeirra var ætlað öðrum en hvoru öðru. Ragnhildur hafði verið ástfangin af skáldi sem hafði dáið ungt og Haraldur af brosmildri hnátu sem hann missti. Samband Ragnhildar og Haraldar virtist einkennast af gagnkvæmri virðingu við hvort annað sem læknar. Þar sem þau áttu erfitt með að leika hjón var það skiljanlegt að þeim gekk ekki betur með hlutverk sitt sem foreldrar. Það voru óbeinar reykingar frá Ragnhildi sem urðu Haraldi að bana. '''Samband systkinanna:''' Systkinin urðu strax í æsku mjög náin hvort öðru, líklega vegna þess hve litla athygli þau fengu frá foreldrum sínum og sú staðreynd að hvorugt þeirra átti aðra (raunverulega) vini. Samband þeirra hélst ávallt sterkt, og Lilla velti því fyrir sér hvort hún hefði eignast börn frekar fyrir samkynhneigðan bróður sinn, sem var ólíklegur til að eignast eigin börn, en fyrir sjálfa sig. '''Samband Lillu við Nellí og Dór(u):''' Lilla virtist líta á Nellí sem umhyggjusömu móðurina sem hún átti aldrei og leitaði til hennar til að fá umhyggju, og ef til vill einnig til að veita henni félagsskap þar sem dóttir Nellíar, Dóra, var tekin frá henni. Lilla gerði Dóru að ímyndaðri vinkonu sinni en kallaði hana ávallt Dór vegna ókláraðs handverks sem hún hafði séð hjá Nellí og bar þessa stafi. Lilla skrifaði Dór(u) bréf sem hún lokaði í skrifborði sínu og fékk þannig vissa sálarró við að tjá sig við einhvern, þó það hafi verið ímynduð vinkona. Lilla leitaði loks Dór(u) uppi þegar hún var orðin fullorðin til þess að sjá hvernig líf hennar hefði orðið. Lilla sá þá að Dór(a) bjó í draumahverfinu hennar og átti eiginmann frá draumalandinu hennar, [[Tékkland|Tékklandi]]. '''Samband Lillu við kærastann:''' Lilla talaði um kærastann sem hinn tillitsama verndara. Allt sem hann gerði virtist í hennar augum vera gert af tilliti til hennar. Það var með honum sem Lilla áttaði sig á hversu góð hún var í hlutverki barns, en það hlutverk hafði hún ekki fengið að leika áður. Hún sagði hann einan hafa gefið sér lit í lífinu, en samt sem áður sagði hún honum upp. Þegar þau hittust aftur löngu síðar var ljóst að þau þráðu enn hvort annað, og hann bauð henni til sín í sumarbústað sinn í [[Fljótshlíð|Fljótshlíðinni]]. Lilla elskaði aldrei annan mann eins og hún elskaði hann, jafnvel ekki eiginmann sinn. '''Samband Lillu við eiginmann (meðan hjónaband varði) og dætur:''' Samband Lillu og eiginmanns hennar byrjaði ágætlega, en samskipti þeirra voru yfirborðsleg, þar sem þau töluðu um lítið annað en dæturnar og heimilishald. Þau virtust bæði hafa verið búin að fá nóg hvort af öðru, því um leið og dæturnar uxu úr grasi skildu þau og virtust bæði sátt með það. Samband Lillu og dætra hennar var mjög náið þegar þær voru litlar, og virtist Lilla hafa ætlað að gefa þeim það sem hún sjálf fékk aldrei frá eigin foreldrum. == Mál og Stíll == [[Kímni]] og [[kaldhæðni]] einkenna að mörgu leyti ''Sólskinshest''. Læknirinn Haraldur dó af völdum [[Óbeinar reykingar|óbeinna reykinga]] frá lækninum Ragnhildi. Leikir systkinanna Lillu og Mumma voru oft háðslegir. Og lýsingar Steinunnar af leikjum Mumma og samkynhneigðra vina hans eru oft með kómískum hætti: „Ég kalla Ragnhildi hommatótemið (ekki upphátt) þegar vinirnir setjast við fótskör hennar í bókstaflegri merkingu, snyrta táneglur og útrýma líkþornum. Þeir líta á hana sem hetju og kunna sögur af því hvernig hún bjargaði litlum systrum og bræðrum með yfirskilvitlegri díagnósu og hárnákvæmri meðferð. Svo hefur hetjan guðdómlegar skoðanir og hægt er að tala um allt við hana, eins og þeir segja andaktugir.“ ({{bókaheimild|höfundur=Steinunn Sigurðardóttir|titill=Sólskinshestur|útgefandi=Mál og menning|bls. 127|ár=2005|ISBN=ISBN 9979-3-2694-8}}) Sólskinshestur er mjög ljóðræn bók. T.d. eru nokkur ljóð í bókinni og víða er textinn settur óvenjulega upp í ljóðrænum tilgangi: „Tíðin verður tvenn og þrenn ... og tíðin verður ný ... Það kemur ekki mál við mig ég ann þér fyrir því. Áfram þjóta árin sem óðflugaský Tíðin verður tvenn og þrenn og tíðin verður ný Það kemur ekki mál við mig. Ekki ... ... ég ann þér fyrir ...“ ({{bókaheimild|höfundur=Steinunn Sigurðardóttir|titill=Sólskinshestur|útgefandi=Mál og menning|bls. 171|ár=2005|ISBN=ISBN 9979-3-2694-8}}) == Umfjöllunarefni sögunnar == Ýmsar fjölbreyttar tilfinningar koma við í sögunni, en sérstaklega er fjallað um [[ást]]ina og [[sorg]]ina, hamingjuna fólgna í að elska og sorgina við ástarmissi, hvort sem þar er verið að tala um ást milli elskuhuga eða innan fjölskyldu. Í raun hafa allar aðalpersónur sögunnar orðið fyrir einhvers konar ástarharmi: Samband Lillu og Signora endaði sorglega og þeim tókst ekki að ná saman aftur í lok bókar, bæði Ragnhildur og Haraldur elskuðu í raun frekar fyrri elskhuga en hvort annað, Mummi átti erfitt með að finna sig í ástarmálum, heittelskað barn Nellíar var tekið frá henni, o.s.frv. Titill bókarinnar, „Sólskinshestur“, merkir hestur sem ekki fer út nema í sólskini og er því jafnan í vernduðu umhverfi, laus við áföll og áhyggjur. Lilla upplifði sig ekki sem sólskinshest, enda átti hún að mörgu leyti erfitt líf. == Boðskapur == Boðskapur sögunnar er ef til vill sá að maður eigi að lifa lífinu til fulls, að njóta hverrar stundar. Tíminn líður hraðar en maður heldur og áður en maður veit af getur öllu verið af lokið. == Þýðingar á erlendum tungumálum == Þýðingar standa yfir á [[Sænska|sænsku]], [[Þýska|þýsku]] og [[Danska|dönsku]]. == Tenglar == * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20060305000000/edda.is/net/products.aspx?pid=1559 Umfjöllun um Sólskinshest á heimasíðu bókaútgáfunnar Eddu] * [http://bokatidindi.oddi.is/listi/lysing.php?book_id=3803 Umfjöllun um Sólskinshest á heimasíðu Félags íslenskra bókaútgefanda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928030128/http://bokatidindi.oddi.is/listi/lysing.php?book_id=3803 |date=2007-09-28 }} * [https://bokabloggid.wordpress.com/2006/07/15/solskinshestur-eftir-steinunni-sigur%C3%B0ardottur/ Umfjöllun um Sólskinshest á Bókablogginu] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20061119000000/edda.is/net/products.aspx?pid=334&source=edda.is Sólskinshestur sem hljóðbók á heimasíðu bókaútgáfunnar Eddu] [[Flokkur:Íslenskar skáldsögur]] [[Flokkur:Bókaárið 2005]] kzh8mggyfysftf6r99mggv9all0vl2z 0 36709 1958168 1917677 2026-03-31T13:18:35Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958168 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Steingrímur Steinþórsson | búseta = | mynd = Steingrímur Steinþórsson.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = | titill = [[Forsætisráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[14. mars]] [[1950]] | stjórnartíð_end = [[11. september]] [[1953]] | forseti = [[Sveinn Björnsson]]<br>[[Ásgeir Ásgeirsson]] | forveri = [[Ólafur Thors]] | eftirmaður = [[Ólafur Thors]] | fæðingarnafn = | fæddur = [[12. febrúar]] [[1893]] | fæðingarstaður = Álftagerði við [[Mývatn]], [[Ísland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1966|11|14|1893|2|12}} | dánarstaður = [[Reykjavík]], Íslandi | orsök_dauða = | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkurinn]] | þekktur_fyrir = | starf = | laun = | trú = | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | maki = Guðný Theódóra Sigurðardóttir (g. 1928) | börn = 5 | foreldrar = |AÞ_CV = 558 |AÞ_frá1 = 1931 |AÞ_til1 = 1933 |AÞ_kjördæmi1= [[Skagafjarðarsýsla|Skagafjörður]] |AÞ_flokkur1 = Framsóknarflokkurinn |AÞ_frá2 = 1937 |AÞ_til2 = 1942 |AÞ_kjördæmi2= [[Skagafjarðarsýsla|Skagafjörður]] |AÞ_flokkur2 = Framsóknarflokkurinn |AÞ_frá3 = 1946 |AÞ_til3 = 1959 |AÞ_kjördæmi3= [[Skagafjarðarsýsla|Skagafjörður]] |AÞ_flokkur3 = Framsóknarflokkurinn |undirskrift = }} '''Steingrímur Steinþórsson''' (f. [[12. febrúar]] [[1893]] í Álftagerði við [[Mývatn]] d. [[14. nóvember]] [[1966]]) var [[forsætisráðherra Íslands]] fyrir [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokkinn]], þó hann væri aldrei formaður flokksins. Hann starfaði með [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokknum]] í ríkisstjórn og var [[forseti Alþingis]] frá 1949 til 1950. ==Tengill== * [https://www.althingi.is/altext/thingm/1202930008.html Æviágrip á vef Alþingis] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Ólafur Thors]] | titill=[[Forsætisráðherrar á Íslandi|Forsætisráðherra]] | frá=[[14. mars]] [[1950]] | til=[[11. september]] [[1953]] |eftir=[[Ólafur Thors]]}} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Íslands}} {{fd|1893|1966}} {{Ráðuneyti Steingríms Steinþórssonar}} [[Flokkur:Félagsmálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Forsetar Alþingis]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir búfræðingar]] [[Flokkur:Landbúnaðarráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Reykjahlíðarætt]] [[Flokkur:Þingmenn Framsóknarflokksins]] 75omt92kbbtq7l06ph57c4a3q20jnab 0 36781 1958228 1865947 2026-03-31T13:59:25Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958228 wikitext text/x-wiki '''Kodai Dejimon Fukkatsu''' er [[kvikmynd]] í fjórðu þáttaröð [[Digimon]]. Hún var frumsýnd 20. júlí [[2002]]. == Söguþráður == Krakkarnir lenda í bardaga milli mannalíkum digimonum og skepnulíkum digimonum og tína hvert öðru. [[Digimon Frontier#Kanbara Takuya|Takuya]], [[Digimon Frontier#Shibayama Junpei|Junpei]], [[Digimon Frontier#Himi Tomoki|Tomoki]], Bokomon og Neemon lenda hjá mannalíkum digimonunum, en [[Digimon Frontier#Minamoto Kouji|Kouji]] og [[Digimon Frontier#Orimoto Izumi|Izumi]] lenda í þorpi skepnulíka digimonanna. Bæði þorpin eru í stríði við hvert öðru og ýta leiðtogar þeirra, d'Arcmon og Hippo Gryphomon, stríðið mjög hart áfram. Meðan krakkarnir eru þar er ráðist á bæði þorpin og þurfa þau verða vitni um hörmung þessara bardaga. Takuya og hópur hans hitta Kotemon og leiðir hann þau til Kouji og Izumi sem hittu Bearmon. Í ljós kemur að Kotemon og Bearmon eru vinir þó að eldri digimonarnir banna það. Þeir leiða börnin að gömlu hellisbyggingu, þar sem mynd af stórum [[fugl]]i, Ornismon, sést. Einnig eru áletranir á veggjunum sem Bokomon reynir að lesa. En veggurinn er gamall og hefur stór hluti þess hrunið til jarðar. Þegar hópurinn er kominn úr hellinum ráðast þar nokkrir digimonar á hvort annan. Takuya breytist í Agnimon, sem er mannalíkur og Kouji í Garmmon, sem er skepnulíkur til að stöðva þau. Þau hætta að berjast og mannalíkir digimonarnir taka Kotemon og skepnulíkir digimonarnir taka Bearmon með sér og banna þeim að hittast aftur. Um nóttu til hefst annar bardagi og er Takuya í mannalíkum hernum en Kouji í skepnulíkum hernum. Orrustan reynist mjög hörð og hryggjast strákarnir tveir af grimmd hennar. Takuya breytist í Vritramon, sem er skepnulíkur digimoni og Kouji í Wolfmon sem er mannalíkur, til mikillar furða báða herja og reyna að stöðva átökin. Á meðan á þessu stendur eru Kotemon, Bearmon, Izumi, Junpei og Tomoki í hellinum og reyna að púsla vegginn saman. Þannig komast þau að því að Ornismon er ekki guð heldur frekar ári, er var sigraður af fornum digimonunum [[Stafræni Heimurinn (Digimon)#Hinir tíu fornu stríðsmenn|Ancient Greymon og Ancient Garurumon]]. Þó vantar einn hluti af veggnum og leggja Izumi og Junpei af stað að finna hann. Nálægt orrustuvellinum vitna þau hvernig d'Arcmon breytist í Hippo Gryphomon, sem þýðir að leiðtogar báða liða er sama persónan. Izumi breytist í Fairymon og Junpei í Blitzmon til að skíra digimonunum frá því, er þau höfðu séð. Nú, þegar allir vita sannleikann, skírir d'Arcmon frá áætlun sinni: Að nota digiegg látna digimonanna til að safna nógu miklu afli til að geta endurreist ára digimonann, Ornismon. Áður en hægt væri að stöðva hann hefur hann þegar vakið upp þann fugl, breyttist sjálfur í Murmuxmon og gerðist kappi þessa ógurlegu skepnu. Tomoki breytist í Chakkumon og reyna krakkarnir fimm að stöðva ára parið án árangurs. En þegar Ornismon banar Kotemon lifga harmakvein Bearmons Ancient Greymon og Ancient Garurumon við. Með hjálp digimonanna úr báðum liðum tekst krökkunum að sigra Murmuxmon. Og Ancient Greymon og Ancient Garurumon tortíma fuglinum enn á ný. Þegar bardaganum er lokið ríkur friður milli mannalíka og skepnulíka digimonanna. == Persónur == *[[Digimon Frontier#Kanbara Takuya|Kanbara Takuya]] *[[Digimon Frontier#Minamoto Kouji|Minamoto Kouji]] *[[Digimon Frontier#Orimoto Izumi|Orimoto Izumi]] *[[Digimon Frontier#Shibayama Junpei|Shibayama Junpei]] *[[Digimon Frontier#Himi Tomoki|Himi Tomoki]] == Tengt efni== *[[Digimon]] *[[Digimon Myndir]] *[[Digimon Frontier]] *[[Anime]] === Tenglar === *[https://www.toei-anim.co.jp/movie/2002_summer/index.html Toei Index A] - Japanska Toei Revival ásamt tveimur öðrum myndum *[https://wikimon.net/Digimon_Frontier:_Revival_of_the_Ancient_Digimon!! Revival of the Ancient Digimon] á Wikimon [[Flokkur:Digimon]] 3k6gd1oaaps80b3far5kc9len6lkcx1 0 37177 1958414 1740516 2026-04-01T03:26:15Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958414 wikitext text/x-wiki '''Beinahóll''' er lágvaxinn hraunhóll í [[Kjalhraun]]i á [[Kjölur (fjallvegur)|Kili]] þar sem [[Reynistaðarbræður]] urðu úti ásamt þremur öðrum haustið [[1780]]. Voru þeir á leiðinni norður í [[Skagafjörður|Skagafjörð]] með fjölda fjár og hesta sem þeir höfðu keypt fyrir sunnan vegna fjárskipta. Hóllinn dregur nafn sitt af miklum fjölda kinda- og hrossabeina sem liggja þar enn en þeim hefur þó fækkað mikið síðustu ár. Þar var reistur minnisvarði árið [[1971]] og gaf Guðlaugur Guðmundsson út bókina ''Reynisstaðabræður'' árið [[1968]] - fjallar hún í grófum dráttum um ferð félaganna. == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=419514&pageSelected=0&lang=0 ''Hvað gerðist á Kili 1780?''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1969]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/?issueID=419528&pageSelected=3&lang=0 ''Líkránin á Kili - og afdrif Staðarmanna''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1970]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Kjölur]] n7wma88kfewm055uaqixo0oznu32iqz 0 37183 1958199 1626707 2026-03-31T13:41:41Z Dr. Thomas Liptak 110784 photo updated 1958199 wikitext text/x-wiki [[Mynd:August Gaul - Porträt des Orang-Utan 'Jumbo' (1895).jpg|thumb|right|Bystir af öpunni 'Jumbo' (1895) og [[Markús Árelíus]] (eftir 169)]] '''Brjóstmynd''' er [[stytta]] af manneskju sem myndar [[höfuð]], [[brjóst]] og [[öxl|axlir]] hennar- og er vanalega haldið uppi af standi. == Tengt efni == {{Wiktionary|brjóstmynd}} {{commonscat|busts}} * ''Aðal'': [[Stytta]], [[Myndlist]] ** ''Myndir af brjóstmyndum'': [[Nefertiti]], [[Tiberius]], [[Julius Caesar]], [[Augustus Caesar]], [[Caligula]] * ''Fólk'': [[Bertel Thorvaldsen]], [[Joseph Nollekens]] [[Flokkur:Myndlist]] 431hq7sdwdi6dtwxr9i77m7f7lhey9h 0 38165 1958091 1599766 2026-03-31T12:52:42Z TKSnaevarr 53243 1958091 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Giovanni Giolitti | mynd = Giolitti2.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | stjórnartíð_start =15. júní 1920 | stjórnartíð_end = 4. júlí 1921 | einvaldur = [[Viktor Emmanúel 3.]] | forveri =[[Francesco Saverio Nitti]] | eftirmaður =[[Ivanoe Bonomi]] | stjórnartíð_start2 =30. mars 1911 | stjórnartíð_end2 = 21. mars 1914 | einvaldur2 = [[Viktor Emmanúel 3.]] | forveri2 =[[Luigi Luzzatti]] | eftirmaður2 =[[Antonio Salandra]] | stjórnartíð_start3 =29. maí 1906 | stjórnartíð_end3 = 11. desember 1909 | einvaldur3 = [[Viktor Emmanúel 3.]] | forveri3 =[[Sidney Sonnino]] | eftirmaður3 =[[Sidney Sonnino]] | stjórnartíð_start4 =29. maí 1906 | stjórnartíð_end4 = 11. desember 1909 | einvaldur4 = [[Viktor Emmanúel 3.]] | forveri4 =[[Giuseppe Zanardelli]] | eftirmaður4 =[[Tommaso Tittoni]] | stjórnartíð_start5=15. maí 1892 | stjórnartíð_end5 = 15. desember 1893 | einvaldur5 = [[Úmbertó 1.]] | forveri5 =[[Marchese di Rudinì]] | eftirmaður5 =[[Francesco Crispi]] | fæddur = {{fæðingardagur|1842|10|27}} | fæðingarstaður = [[Mondovì]], [[Konungsríkið Sardinía|Konungsríkinu Sardiníu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1928|7|17|1842|10|27}} | dánarstaður = [[Cavour]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]] | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Ítalía)|Frjálslyndi flokkurinn]] (1922–1926) | maki = {{gifting|Rosa Sobrero|1869|1921|orsök=dó}} | börn = 7 | háskóli = [[Háskólinn í Tórínó]] |undirskrift = Giolitti firma.jpg }} '''Giovanni Giolitti''' ([[27. október]] [[1842]] – [[17. júlí]] [[1928]]) var [[Ítalía|ítalskur]] stjórnmálamaður sem setti mikinn svip á ítölsk stjórnmál kringum aldamótin [[1900]]. Hann var [[forsætisráðherra Ítalíu]] fimm sinnum milli [[1892]] og [[1921]]. Hann hóf stjórnmálaferil sinn í hóp hófsamra [[frjálslyndisstefna|frjálslyndra]] stjórnmálamanna umhverfis [[Francesco Crispi]] og gerðist fjármálaráðherra í [[önnur ríkisstjórn Crispis|annarri ríkisstjórn Crispis]] [[1890]]. Hann var af nýrri kynslóð [[borgarastétt|borgaralegra]] stjórnmálamanna sem ekki hafði tekið þátt í baráttunni fyrir [[sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]]. Hann varð fyrst forsætisráðherra árið [[1892]] en sú stjórn fór illa vegna þess hve hann var tregur til að beita valdi gegn óeirðum sem blossuðu upp (meðal annars vegna efnahagsþrenginga og hækkandi verðs á nauðsynjavörum), orðrómur um að hann hygðist taka upp þrepaskiptan [[tekjuskattur|tekjuskatt]] og að lokum [[Banca Romana-hneykslið]] gerðu það að verkum að hann neyddist til að segja af sér í desember árið [[1893]] og Crispi tók við völdum. Crispi var fulltrúi borgaralegu aflanna en af ýmsum ástæðum lenti sú hugmyndafræði sem hann stóð fyrir í kreppu undir aldamótin og [[1903]] var Giolitti aftur orðinn forsætisráðherra, að þessu sinni í hópi lýðræðissinna til vinstri í þinginu sem reyndu að sætta sjónarmið borgarastéttarinnar og verkafólks. Stjórn Giolittis stóð þannig fyrir [[þjóðnýting]]u [[járnbraut]]anna og [[tryggingar|tryggingafélaga]] og vildi efla efnahagslífið með því að viðhalda stöðugleika í fjármálum og standa fyrir opinberum framkvæmdum. Aðgerðir stjórnarinnar í efnahagsmálum komu einkum stórum [[iðnaður|iðnfyrirtækjum]] til góða og iðnaður efldist til muna, einkum á Norður-Ítalíu, en landbúnaðarhéruðum í suðurhluta landsins hnignaði að sama skapi og skipulögð glæpastarfsemi blómstraði. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1892 | til = 1893 | fyrir = [[Antonio Starabba]] | eftir = [[Francesco Crispi]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1903 | til = 1905 | fyrir = [[Giuseppe Zanardelli]] | eftir = [[Tommaso Tittoni]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1906 | til = 1909 | fyrir = [[Sidney Sonnino]] | eftir = [[Sidney Sonnino]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1911 | til = 1914 | fyrir = [[Luigi Luzzatti]] | eftir = [[Antonio Salandra]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1920 | til = 1921 | fyrir = [[Francesco Saverio Nitti]] | eftir = [[Ivanoe Bonomi]] }} {{töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Ítalíu}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu|Giolitti, Giovanni]] {{fde|1842|1928|Giolitti, Giovanni}} c59sucqywvec0r44ibxdwnot9syzf7z 1958094 1958091 2026-03-31T12:53:57Z TKSnaevarr 53243 1958094 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Giovanni Giolitti | mynd = Giolitti2.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | stjórnartíð_start =15. júní 1920 | stjórnartíð_end = 4. júlí 1921 | einvaldur = [[Viktor Emmanúel 3.]] | forveri =[[Francesco Saverio Nitti]] | eftirmaður =[[Ivanoe Bonomi]] | stjórnartíð_start2 =30. mars 1911 | stjórnartíð_end2 = 21. mars 1914 | einvaldur2 = [[Viktor Emmanúel 3.]] | forveri2 =[[Luigi Luzzatti]] | eftirmaður2 =[[Antonio Salandra]] | stjórnartíð_start3 =29. maí 1906 | stjórnartíð_end3 = 11. desember 1909 | einvaldur3 = [[Viktor Emmanúel 3.]] | forveri3 =[[Sidney Sonnino]] | eftirmaður3 =[[Sidney Sonnino]] | stjórnartíð_start4 =29. maí 1906 | stjórnartíð_end4 = 11. desember 1909 | einvaldur4 = [[Viktor Emmanúel 3.]] | forveri4 =[[Giuseppe Zanardelli]] | eftirmaður4 =[[Tommaso Tittoni]] | stjórnartíð_start5=15. maí 1892 | stjórnartíð_end5 = 15. desember 1893 | einvaldur5 = [[Úmbertó 1.]] | forveri5 =[[Antonio Starabba]] | eftirmaður5 =[[Francesco Crispi]] | fæddur = {{fæðingardagur|1842|10|27}} | fæðingarstaður = [[Mondovì]], [[Konungsríkið Sardinía|Konungsríkinu Sardiníu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1928|7|17|1842|10|27}} | dánarstaður = [[Cavour]], [[Konungsríkið Ítalía|Ítalíu]] | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Ítalía)|Frjálslyndi flokkurinn]] (1922–1926) | maki = {{gifting|Rosa Sobrero|1869|1921|orsök=dó}} | börn = 7 | háskóli = [[Háskólinn í Tórínó]] |undirskrift = Giolitti firma.jpg }} '''Giovanni Giolitti''' ([[27. október]] [[1842]] – [[17. júlí]] [[1928]]) var [[Ítalía|ítalskur]] stjórnmálamaður sem setti mikinn svip á ítölsk stjórnmál kringum aldamótin [[1900]]. Hann var [[forsætisráðherra Ítalíu]] fimm sinnum milli [[1892]] og [[1921]]. Hann hóf stjórnmálaferil sinn í hóp hófsamra [[frjálslyndisstefna|frjálslyndra]] stjórnmálamanna umhverfis [[Francesco Crispi]] og gerðist fjármálaráðherra í [[önnur ríkisstjórn Crispis|annarri ríkisstjórn Crispis]] [[1890]]. Hann var af nýrri kynslóð [[borgarastétt|borgaralegra]] stjórnmálamanna sem ekki hafði tekið þátt í baráttunni fyrir [[sameining Ítalíu|sameiningu Ítalíu]]. Hann varð fyrst forsætisráðherra árið [[1892]] en sú stjórn fór illa vegna þess hve hann var tregur til að beita valdi gegn óeirðum sem blossuðu upp (meðal annars vegna efnahagsþrenginga og hækkandi verðs á nauðsynjavörum), orðrómur um að hann hygðist taka upp þrepaskiptan [[tekjuskattur|tekjuskatt]] og að lokum [[Banca Romana-hneykslið]] gerðu það að verkum að hann neyddist til að segja af sér í desember árið [[1893]] og Crispi tók við völdum. Crispi var fulltrúi borgaralegu aflanna en af ýmsum ástæðum lenti sú hugmyndafræði sem hann stóð fyrir í kreppu undir aldamótin og [[1903]] var Giolitti aftur orðinn forsætisráðherra, að þessu sinni í hópi lýðræðissinna til vinstri í þinginu sem reyndu að sætta sjónarmið borgarastéttarinnar og verkafólks. Stjórn Giolittis stóð þannig fyrir [[þjóðnýting]]u [[járnbraut]]anna og [[tryggingar|tryggingafélaga]] og vildi efla efnahagslífið með því að viðhalda stöðugleika í fjármálum og standa fyrir opinberum framkvæmdum. Aðgerðir stjórnarinnar í efnahagsmálum komu einkum stórum [[iðnaður|iðnfyrirtækjum]] til góða og iðnaður efldist til muna, einkum á Norður-Ítalíu, en landbúnaðarhéruðum í suðurhluta landsins hnignaði að sama skapi og skipulögð glæpastarfsemi blómstraði. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1892 | til = 1893 | fyrir = [[Antonio Starabba]] | eftir = [[Francesco Crispi]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1903 | til = 1905 | fyrir = [[Giuseppe Zanardelli]] | eftir = [[Tommaso Tittoni]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1906 | til = 1909 | fyrir = [[Sidney Sonnino]] | eftir = [[Sidney Sonnino]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1911 | til = 1914 | fyrir = [[Luigi Luzzatti]] | eftir = [[Antonio Salandra]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá = 1920 | til = 1921 | fyrir = [[Francesco Saverio Nitti]] | eftir = [[Ivanoe Bonomi]] }} {{töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Ítalíu}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu|Giolitti, Giovanni]] {{fde|1842|1928|Giolitti, Giovanni}} mzmsk5a9uej2itl60iksnmuwkyly122 0 38435 1958230 1827556 2026-03-31T13:59:48Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958230 wikitext text/x-wiki {{Leikjatölvur| title = PlayStation 3 |logo = |image = [[Mynd:Playstation3vector.svg|thumb|miðja]] |manufacturer = [[Sony]] |type = Leikjatölva |generation = Sjöunda |lifespan = [[Mynd:Flag of Japan.svg|21px]] [[11. nóvember]],[[2006]]<br />[[Mynd:Flag of the United States.svg|21px]] [[17. nóvember]], [[2006]]<br />[[Mynd:Flag of Europe.svg|21px]] [[23. mars]] [[2007]] |CPU = 3.2 GHz örgjörvi |GPU = 550 MHz NVIDIA |miðill= BD DVD, DVD, CD, Super Audio CD |fjarstýring = SIXAXIS þráðlaus stýrispinni upp í 7 |netþjónusta = PlayStation Network |stykki seld = 62 milljón af 31. Desember 2011 |mest seldi leikur = Call of Duty: Modern Warfare 3 <ref name="playstation 3">[https://www.vgchartz.com/platform/3/playstation-3/], Skoðað 23. ágúst 2013.</ref> |forveri = [[PlayStation 2]] |arftaki = PlayStation 4 }} '''PlayStation 3''' (opinberlega kölluð '''''PLAYSTATION 3''''',<ref name="capitalization">{{cite web |url=http://kotaku.com/gaming/top/playstation-3-no-dummy-its-playstation-3-193273.php |title=PLAYSTATION is in capitals |accessdate=2008-01-18 |date=2006-08-10 |publisher=Kotaku |archiveurl=https://archive.today/20120526212107/http://kotaku.com/193273/playstation-3-no-dummy-its-playstation-3?tag=gamingtop |archivedate=2012-05-26 |url-status=dead }}</ref> en oft stytt sem '''PS3''') er þriðja [[leikjatölva]]n frá [[Sony]], á eftir [[PlayStation]] og [[PlayStation 2]]. PS3 keppir við [[Xbox 360]] frá [[Microsoft]] og [[Wii]] frá [[Nintendo]] í [[Saga tölvuleikjavéla (sjöunda kynslóð)|sjöundu kynslóð leikjatölva]]. Leikjatölvan var gefin út [[11. nóvember]] [[2006]] í Japan og [[17. nóvember]] [[2006]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Kanada]], [[Mexíkó]], [[Hong Kong]] og [[Taívan]]. Hún var gefin út [[23. mars]] [[2007]] í [[Evrópa|Evrópu]], [[Ástralía|Ástralíu]] og [[Singapúr]]. Það voru áður til 2 útgáfur, 60 GB, og 20 GB (En 20 GB kom ekki út í Evrópu), en vegna sölutalna hætti Sony að framleiða þessa 20 GB. Í Kóreu kemur út sérstök útgáfa af tölvunni, með 40 GB hörðum disk svo eftir ár kom 80 GB sem náði gríðarlegum vinsældum svo nokkru seinna kom 120 GB sem náði en meiri vinsældum og svo heldur þetta áfram 160 GB, 200 GB, 250 GB og það nýjasta er 360 GB. == Tenglar == * [[Sony]] * [[Xbox 360]] * [[Wii]] == Heimildir == <references/> {{Valdar leikjatölvur}} {{Tölvuleikjagátt}} {{Stubbur|tölvuleikur}} [[Flokkur:Leikjatölvur]] [[Flokkur:Sony]] daj1ufb4eikff6900vq6fz5o1umci20 0 38557 1958133 1871390 2026-03-31T13:06:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958133 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Norðoyatunnilin Leirvík - Klaksvík.jpg|right|200px|thumb|Munni Norðureyjaganganna í Leirvík]] '''Norðeyjagöngin''' ([[færeyska]]: ''{{lang|fo|Norðoyatunnilin}}'') eru neðansjávargöng um 6300 metra löng og ná 150 metra undir sjávarmáli. Göngin tengja saman [[Klakksvík]] á [[Borðey]] og [[Leirvík (Færeyjar)|Leirvík]] á [[Austurey]], og þar með [[Norðeyjar]] við Austurey og óbeint við [[Straumey]] og [[Vogar (Færeyjum)|Voga]]. Norðeyjagöngin voru opnuð þann [[29. apríl]] [[2006]]. Þau voru lengstu göng [[Færeyjar|Færeyja]] þar til [[Austureyjargöngin]] voru opnuð árið 2020. == Tengill == *[https://www.tunnil.fo/ Opinber vefsíða] [[Flokkur:Jarðgöng í Færeyjum]] dxa37ys7vihvpy8mfbew2oc27gawyy9 0 38843 1958034 1951751 2026-03-31T12:31:07Z Jonkristjansigurdarson 113504 1958034 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Fridtjof Nansen LOC 03377u.jpg|thumb|Fridtjof Nansen um 1890]] [[Mynd:No-nb bldsa 3d017.jpg|thumb|Nansen á Seyðisfirði.]] '''Fridtjof Wedel-Jarlsberg Nansen''' (f. [[10. október]] [[1861]] - d. [[13. maí]] [[1930]]) var [[Noregur|norskur]] landkönnuður og [[vísindamaður]]. Hann fékk [[friðarverðlaun Nóbels]] [[1922]]. Á Íslandi er Fridtjof stundum nefndur ''Friðþjófur Nansen''. Nansen gegndi ýmsum stöðum um ævina. Var hann m.a. [[prófessor]] í [[dýrafræði]] og [[haffræði]] við [[Háskólinn í Osló|Háskólann í Osló]] og var einn af þeim sem lögðu grunninn að nútíma [[Taugakerfið|taugafræði]]. Hann var einnig um tíma [[sendiherra]] Noregs í Bretlandi og var nefndur sem mögulegur [[forseti]] Noregs ef Norðmenn hefðu ekki tekið upp konungsríki þegar þeir slitu sambandi sínu við Svíþjóð 1905. == Ýmsir virðingaraukar == * Norski herinn nefndi eina tegund [[freigáta|freigátna]] sinna eftir Nansen * [[Gígur]] á [[tunglið|tunglinu]] og annar á [[mars]] er nefndur eftir Nansen * [[Loftsteinn]]inn ''853 Nansenia'' er nefndur í höfuðið á honum * [[Nansenfjall]] á [[Suðurskautslandið|Suðurskautslandinu]] er nefnt í höfuðið á honum. * Götur í a.m.k. 5 löndum er nefndar eftir Nansen. * Flóttamannaskrifstofa [[Þjóðabandalagið|Þjóðabandalagsins]] frá 1930 til 1939 hét [[Nansenskrifstofan]] eftir Nansen. * [[Flóttamannastofnun Sameinuðu þjóðanna]] hefur veitt [[Nansen-verðlaunin]] fyrir framúrskarandi störf í þágu flóttamanna frá árinu 1954. == Tengt efni == * [[Fram (skip)|Skipið Fram]] == Tenglar == {{Commons|Fridtjof Nansen}} * [http://www.fni.no/ Stofnun Fridtjof Nansen] * [http://www.timarit.is/?issueID=420049&pageSelected=5&lang=0 ''Þrenn jól á ísnum''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1975] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195305/http://timarit.is/?issueID=420049&pageSelected=5&lang=0 |date=2016-03-05 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=420052&pageSelected=1&lang=0 ''Þrenn jól á ísnum''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1976]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Stubbur|æviágrip}} {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{fde|1861|1930|Nanses, Fridtjof}} [[Flokkur:Könnun Norður-Heimskautsins|Nanses, Fridtjof]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels|Nanses, Fridtjof]] [[Flokkur:Norskir landkönnuðir|Nanses, Fridtjof]] ot4rwwla6pi1u9rxt7mr8n54fovzu1p 0 39157 1958097 1653182 2026-03-31T12:55:11Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958097 wikitext text/x-wiki '''Þjöppun mynda''' er það að nota [[gagnaþjöppun]] á [[Stafræn mynd|stafrænar myndir]]. Markmiðið er að minnka endurtekningu í myndagögnunum til að geyma gögnin á sem hagkvæmasta máta. Þjöppun mynda getur verið þannig að myndin tapar gæðum (e. ''lossy'') eða að hún glati engum gæðum (e. ''lossless''). Þjöppun án gæðataps er oftast notuð fyrir einfaldar myndir eins og tæknilegar teikningar, íkona eða teiknimyndir. Þjöppun með gæðatapi hentar best fyrir [[ljósmynd]]ir (eða myndir með mörgum mismunandi litum) þar sem smávægilegt (oftast óskynjanlegt) tap á nákvæmni er ásættanlegt til að ná töluverðri minnkun á stærð gagna. Þjöppun án gæðataps er notuð fyrir [[BMP]]-myndir og einnig myndasnið sem nota [[LZW-algóritmi|LZW-algóritman]] ([[GIF]], [[TIFF]] og [[PNG]]). Þjöppun með gæðatapi er notuð fyrir [[JPEG]] (JPG) myndir. == Tengt efni == * [[Stafrænt myndasnið]] == Tenglar == * [https://www.jpeg.org/ Heimasíða JPEG] [[Flokkur:Myndvinnsla]] ri9mbx2rc6gvlwpgmlkabnvblrtta6g 0 39311 1958108 1909753 2026-03-31T12:58:32Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958108 wikitext text/x-wiki {{Aðgreiningartengill}} {{fyrirtæki| nafn = Apple Inc.| merki = [[Mynd:Apple logo black.svg|128px]] | gerð = [[Hlutafélag]] | starfsemi = Hugbúnaðargerð | staðsetning = 1 Infinite Loop, [[Cupertino]], [[Kalifornía|Kaliforníu]] | lykilmenn = [[Steve Jobs]], [[Steve Wozniak]] | tekjur = [[Bandaríkjadalur|US$]]19,3 [[milljarður|milljarðar]] {{ágóði}}| hagnaður_f_skatta = US$2,12 milljarðar {{ágóði}}| hagnaður_e_skatta = US$1,73 milljarðar {{ágóði}}| stofnað= {{USA}} [[Kalifornía|Kaliforníu]] ([[1. apríl]] [[1976]], sem Apple Computer, Inc.) | starfsmenn = Árið 2018 voru um 123,000 starfsmenn í fullri vinnu | vefur = [https://www.apple.com www.apple.com]}} '''Apple Inc.''' ({{nasdaq|AAPL}}, {{lse|ACP}}, {{FWB|APC}}) er [[Bandaríkin|bandarískt]] raftækjafyrirtæki með höfuðstöðvar í [[Cupertino]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Apple þróar, framleiðir, markaðssetur og selur m.a. [[borðtölva|borðtölvur]], [[fartölva|fartölvur]], [[Margmiðlunarspilari|margmiðlunarspilara]], [[sími|síma]], [[stýrikerfi]], [[forrit]] og aukahluti í tölvur. Þekktustu vörumerki Apple eru [[Macintosh]]-einkatölvurnar sem komu á markað 1984 og margmiðlunarspilarinn [[iPod]] sem kom fyrst á markað 2001. [[Farsími]]nn [[iPhone]] hefur einnig náð miklum vinsældum frá því að hann kom á markað í júní 2007. Af öðrum [[Vélbúnaður|vélbúnaði]] sem Apple framleiðir má nefna [[Apple TV]] sem tengir margmiðlunarsafn einkatölvunnar við [[sjónvarp]] og [[netþjónn|netþjónana]] [[Xserve]]. Stærsta [[hugbúnaður|hugbúnaðarafurð]] Apple er [[stýrikerfi]]ð [[Mac OS X]], nýjasta útgáfa þess, „Sonoma“, kom út í júní 2023. == Saga == [[Mynd:Macintosh, Google NY office computer museum.jpg|thumb|Macintosh 128K]] Apple var stofnað [[1. apríl]] [[1976]] af [[Steve Jobs]], [[Steve Wozniak]] og [[Ronald Wayne]] (fyrirtækið var gert að hlutafélagi [[3. janúar]] [[1977]] án Wayne) í kringum [[Apple I]] tölvuna. Steve Wozniak handsmíðaði Apple I tölvurnar í stofunni hjá foreldrum Steve Jobs. Tölvurnar voru kynntar almenningi í [[Homebrew Computer Club]] sem var áhugamannafélag um tölvur sem starfaði í [[Kísildalur|Kísildal]]. Alls voru smíðaðar 200 Apple I vélar sem innihéldu [[móðurborð]] (með [[örgjörvi|örgjörva]], [[vinnsluminni]] og [[skjákort]]i) og voru langt frá því að falla undir seinnitíma skilgreiningu á „einkatölvu“. Jobs fékk tölvuverslunina ''„The Byte Shop“'' til að kaupa 50 tölvur á 500 [[Bandaríkjadalur|dali]] stykkið. Því næst pantaði hann íhluti af Cramer Electronics. Jobs tókst eftir ýmsum leiðum, m.a. með því að fá lánaða aðstöðu hjá vinum og ættingjum og með því að selja persónulegar eigur, þ.á m. [[Volkswagen Gerð 2|Volkswagen-rúgbrauðið]] sitt, að tryggja að nóg væri til af íhlutum á meðan Wozniak og Wayne handsmíðuðu tölvurnar. [[Mynd:IPhone First Generation.jpg|thumb|iPhone]] Fyrirtækið hét Apple Computer Inc. fyrstu 30 árin. Þann [[9. janúar]] [[2007]] var orðinu „Computer“ sleppt úr nafninu til þess að endurspegla breyttar áherslur þar sem fyrirtækið eiblíndi ekki lengur á einkatölvuna heldur einnig annarskonar tækjabúnað (iPod, iPhone og Apple TV) og sölu á afþreyingarefni. Frá og með Maí 2010, varð Apple eitt af stærstu fyrirtækjum í heiminum og verðmætasta fyrirtækið í heiminum. == Núverandi vöruframboð == :''Sjá einnig: [[Tímaröð Macintosh-tölva]]'' === Vélbúnaður === [[Mynd:Mac mini Intel Core.jpg|thumb|[[Mac mini]] tölva.]] Apple setti á markað fyrstu [[Macintosh]]-tölvurnar árið [[1984]]. [[Mac mini]] er einkatölva sem var sett á markaðinn í [[janúar]] [[2005]], hún er seld án ytri búnaðar á borð við skjá, lyklaborð og mús. [[iMac]] er borðtölva sem sett var á markaðinn árið [[1998]] en helsta einkenni hennar er að tölva og skjár eru sambyggð. Power Mac tölvunni var skipt út fyrir [[Mac Pro]] árið 2006. [[Xserve]] eru [[netþjónn|netþjónar]] frá Apple. Árið [[2006]] setti Apple á markaðinn [[MacBook]], sem tók við af [[iBook]]-[[Fartölva|fartölvunni]]. [[MacBook Pro]] er öflugri fartölva með 13, 15 eða 17 tommu skjá og er gerð úr áli. [[Mynd:Macbook white redjar 20060603.jpg|thumb|right|Hvít MacBook]] Árið [[2001]] setti Apple á markað tónlistarspilarann [[iPod]]. Apple seldi um 450 milljón iPoda en hætti sölu á þeim árið 2022. Apple selur einnig [[iPhone]], sem er [[farsími]] með [[WiFi]] og [[Bluetooth]] og innbyggðum iPod og netvafra. Þeir selja einnig [[Apple TV]] fyrir sjónvörp. === Tölvuforrit === Apple framleiðir sitt eigið [[stýrikerfi]], [[Mac OS X]]. Þeir selja einnig ýmis tölvuforrit, til dæmis [[iLife]] ([[iDVD]], [[iMovie]], [[iPhoto]], [[iTunes]], [[iWeb]] og [[GarageBand]]) og [[iWork]] ([[Keynote]], [[Pages]] og [[Numbers]]). Atvinnuforrit Apple eru [[Mac OS X Server]], [[Aperture]], [[Final Cut Studio]], [[Logic Pro]] og [[Shake (forrit)|Shake]]. Vefforrit Apple er [[.Mac]]. == Verslanir == {{Aðalgrein|Apple Store}} Apple rekur einnig yfir 500 verslanir í 26 löndum, meðal annars í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Japan]], [[Bretland]]i, [[Kanada]] og [[Ítalía|Ítalíu]]. Búðirnar innihalda flestar Apple hluti og einnig vörur frá öðrum framleiðendum. Við þær er einnig tengt verkstæði fyrir Apple-vörur. [[Epli.is]] er umboðsaðili Apple á Íslandi og rekur tvær verslanir, önnur er við [[Laugavegur|Laugaveg]] í [[Reykjavík]] og hin er í [[Smáralind]]. Macland er líka búð með Apple vörur og rekur verslun í Kringlunni. {{Apple}} {{S|1977}} [[Flokkur:Apple| ]] [[Flokkur:Bandarísk fyrirtæki]] skv57w351yi7axtqtitzhnt5qmf80w8 0 40313 1958147 1640493 2026-03-31T13:12:23Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958147 wikitext text/x-wiki '''Pittsburgh-háskóli''' eða '''Háskólinn í Pittsburgh''' ('''University of Pittsburgh'''), einnig þekktur sem '''Pitt''', er rannsóknar[[háskóli]] í [[Pittsburgh]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Skólinn var stofnaður árið [[1787]] Nemendur í grunnnámi eru rúmlega 17 þúsund en tæplega 10 þúsund stunda framhaldsnám við skólann. Rúmlega 1.500 kennarar starfa við skólann. Fjárfestingar skólans nema rúmlega 1,8 milljörðum bandaríkjadala. Einkunnarorð skólans eru ''Veritas et Virtus'' eða „Sannleikur og dygð“. == Myndagallerí == <gallery> Mynd:CathedralFromSS.jpg Mynd:Cathedral of Learning Pittsburgh by Jennifer Yang.jpg Mynd:HeinzChapelSouth.jpg Mynd:HeinzChapelfromBalcony.jpg Mynd:BarcoSummerRear.jpg Mynd:Bellefield_Hall_Pitt.JPG Mynd:StephenFosterWinter.jpg Mynd:HillmanLibraryPitt.jpg Mynd:FrickFineArts.jpg Mynd:TowersfromPosvar.jpg Mynd:AlumniHallatPitt.jpg </gallery> == Tenglar == * [https://www.pitt.edu Vefsíða skólans] {{S|1789}} [[Flokkur:Háskólar í Pennsylvaníu]] [[Flokkur:Pittsburgh]] ba3t15e9ww8rbqzhnyd3kq1u2y6z6lw 0 40696 1958340 1954252 2026-03-31T18:45:42Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1958340 wikitext text/x-wiki {{aðgreiningartengill}} {{Fyrirtæki | merki = [[Mynd:Bónus logo.jpg|200px]] | nafn = Bónus | gerð = Einkahlutafélag | slagorð = Bónus - býður betur | stofnað = 1989 | staðsetning = Laugarvegur | lykilmenn = Björgvin Víkingsson, framkvæmdastjóri<br /> Otti Þór Kristmundsson, rekstrarstjóri | stofnandi = [[Jóhannes Jónsson]] og<br />[[Jón Ásgeir Jóhannesson]] | starfsemi = Matvöruverslun | móðurfyrirtæki = [[Hagar|Hagar hf.]] | vefur = [https://www.bonus.is/um-bonus/ Vefsíða Bónus] }} [[Mynd:17-08-05-Supermarkt-Bonus-Keflavik-RalfR-DSC 2361.jpg|thumb|Bónus Njarðvík]] [[Mynd:17-08-05-Supermarkt-Bonus-Keflavik-RalfR-DSC 2603.jpg|thumb]] '''Bónus''' er íslensk [[verslunarkeðja|keðja]] [[lágvöruverðsverslun|lágvöruverðsverslana]]. ==Saga== Fyrsta Bónusverslunin var opnuð árið 1989 í Skútuvogi í [[Reykjavík]] af [[Jóhannes Jónsson|Jóhannesi Jónssyni]] og syni hans [[Jón Ásgeir Jóhannesson|Jóni Ásgeiri Jóhannessyni]]. Fjöldi verslana er nú 31 á Íslandi og 8 í [[Færeyjar|Færeyjum]].<ref>[ https://bonus.fo/#handlarnir Handlarnir], skoðað 23. desember 2025</ref> Árið 1992, eftir harkalegt verðstríð, keyptu [[Hagkaup]]sverslanirnar helmingshlut í Bónus. Fyrirtækin tvö sameinuðust ári síðar undir merki [[eignarhaldsfélag]]sins [[Baugur Group]]. Matvöruverslanirnar eru nú í eigu [[Hagar|Haga]] sem er dótturfyrirtæki [[Baugur Group|Baugs]] Group. ==Verslanir== ===Verslanir innan höfuðborgarsvæðisins=== ====Reykjavík==== * Kringlan * Kjörgarður * Holtagarður * Skútuvogur * Spöngin * Hraunbær * Fiskislóð * Lóuhólum * Korputorg *Skeifan ====Kópavogur==== * Smáratorg * Ögurhvarf * Nýbýlavegi ====Hafnarfjörður==== * Helluhraun * Tjarnavellir ====Garðabær==== * Kauptún * Miðhraun *Garðatorg ====Mosfellsbær==== * Bjarkarholt ===Verslanir utan höfuðborgarsvæðisins=== * Fitjum - [[Reykjanesbær]] * Sunnumörk - Hveragerði * Austurvegur - Selfoss * Miðvangur - Egilsstaðir * Langholt - [[Akureyri]] * Skeiði - Ísafjörður * Borgarbraut - Stykkishólmur * Borgarbraut - [[Borgarnes]] * Smiðjuvellir - Akranes * Naustahverfi - Akureyri * Miðstræti - Vestmannaeyjar * Austursíða - Akureyri ==Í Færeyjum== *Klakksvík *Norðskála *Runavík *Miðvogur *Marknagil - Þórshöfn *Miðlon - Þórshöfn *Karlamagnusarbreyp - Hoyvík *Tvöroyri ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== {{Commonscat}} * [https://www.bonus.is/ Heimasíða Bónus á Íslandi] {{Hagar}} [[Flokkur:Íslenskar matvöruverslanir]] [[Flokkur:Íslenskar verslanir]] [[Flokkur:Íslenskar verslunarkeðjur]] {{S|1989}} ect0fwx61ds4kntolvtf4y71co968tl 0 41005 1958049 1845464 2026-03-31T12:36:41Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958049 wikitext text/x-wiki {{Breiðskífa| Nafn=Ummagumma| Gerð=Breiðskífa| Tónlistarmaður=Pink Floyd| Forsíða=Ummagumma.jpg| Umslag=| Bakgrunnur=| Gefin út=[[25. október]] [[1969]]| Tónlistarstefna=[[Sýrurokk]]| Lengdmín=86| Lengdsek=11| Útgáfufyrirtæki=Columbia/EMI (UK)<br />Capitol (US)| Upptökustjóri=[[Pink Floyd]] og [[Norman Smith]]| Gagnrýni= *[[All Music Guide]] [[Mynd:3hvof5.svg]] [https://www.allmusic.com/album/r15252 tengill] * ''[[Rolling Stone]]'' [[Mynd:3hvof5.svg]]| Síðasta breiðskífa=''[[Music From the Film More]]''<br /> ([[1969]])| Þessi breiðskífa='''Ummagumma''' <br />(1969)| Næsta breiðskífa=''[[Atom Heart Mother]]''<br /> ([[1970]])| }} '''''Ummagumma''''' er fjórða [[breiðskífa]] [[Pink Floyd]] og tvöföld plata; gefin út [[1969]]. Fyrri platan inniheldur gamlar tónleikaupptökur (sem voru lagaðar og viðbættar í [[upptökuver]]i) en hin 5 ný lög og hvert þeirra samið af einum hljómsveitarmeðlima, að fráskildum [[Roger Waters]] sem samdi tvö. Á fyrri plötunni eru ''Astronomy Domine'', ''Saucerful of secrets'', ''Set the controls for the heart of the sun'' og ''Careful with that axe'', ''Eugene'' (áður óútgefið). Á seinni plötunni er að finna fjóra parta [[Sysyphus]] samið af [[Richard Wright]], [[Grantchester Meadows]] og [[Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict]] eftir Roger Waters. Þriggja parta lagið [[The Narrow Way]] er eftir [[David Gilmour]] og [[The Grand Vizier's Garden Party]] eftir Nick Mason sem er einnig í þrem pörtum; ''Entrance'', ''Entertainment'' og ''Exit''. == Tónlistarmenn == * [[Roger Waters]] – bassi, gítar og söngur á "Grantchester Meadows", allar upptökur fyrir "Several Species…" * [[David Gilmour]] – söngur, gítar, öll hljóðfæri á "The Narrow Way" * [[Richard Wright]] – hljómborð, söngur, öll hljóðfæri á "Sysyphus" * [[Nick Mason]] – trommur, ásláttur, öll hljóðfæri á "The Grand Vizier's Garden Party" nema flautu * Lindy Mason (eiginkona Mason á þeim tíma) – flauta == Lagalisti == === Diskur 1 === # „Astronomy Domine“ ([[Syd Barrett]]) – 8:29 # „Careful with That Axe, Eugene“ ([[Roger Waters]]/[[Rick Wright]]/[[David Gilmour]]/[[Nick Mason]]) – 8:50 # „Set the Controls for the Heart of the Sun“ (Waters) – 9:12 # „A Saucerful of Secrets“ (Waters/Wright/Gilmour/Mason) – 12:48 === Diskur 2 === # „Sysyphus Part 1“ (Wright) – 1:03 (CD) 4:29 (LP) # „Sysyphus Part 2“ (Wright) – 3:30 (CD) 1:49 (LP) # „Sysyphus Part 3“ (Wright) – 1:49 (CD) 3:07 (LP) # „Sysyphus Part 4“ (Wright) – 6:59 (CD) 3:38 (LP) # „Grantchester Meadows“ (Waters) – 7:26 # „Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict“ (Waters) – 4:59 # „The Narrow Way Part 1“ (Gilmour) – 3:27 # „The Narrow Way Part 2“ (Gilmour) – 2:53 # „The Narrow Way Part 3“ (Gilmour) – 5:57 # „The Grand Vizier's Garden Party Part 1: Entrance“ (Mason) – 1:00 # „The Grand Vizier's Garden Party Part 2: Entertainment“ (Mason) – 7:06 # „The Grand Vizier's Garden Party Part 3: Exit“ (Mason) – 0:38 {{Pink Floyd}} [[Flokkur:Hljómplötur Pink Floyd]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1969]] 44cek6c5kvghe39c9o2x850o6j1baqs 0 41167 1958058 1842342 2026-03-31T12:42:31Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958058 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Interior of Chiesa dei Gesuiti (Venice) - sacristy - Papa Cleto - 1592-1593 - by Palma il Giovane.jpg|thumb|250px|right|Anakletus páfi]] '''Kletus''' (eða '''Anakletus''' jafnvel '''Anenkletus''') var þriðji [[páfi]] [[kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] frá árinu [[76]] til [[88]] samkvæmt opinberum lista kirkjunnar. Kletus er viðtekin stytting á Anakletus en í rauninni er ekki vitað hvort þetta hafi verið tveir menn eða einn. Sumar heimildir segja að þetta hafi verið einn og sami maðurinn en aðrar álíka traustar heimildir segja að þetta séu ólíkir menn. Þessi deila hefur verið mikið bitbein meðal [[sagnfræðingur|sagnfræðinga]] og í raun engin leið að leysa úr henni. Nafn hans er [[forngríska|grískt]] og þýðir „sá sem hefur verið kallaður aftur“ til þjónustu. Hann var [[rómverjar|rómverskur]] [[ríkisborgari]] og er talið að hann hafi verið páfi í tólf ár þó erfitt sé að tímasetja það nákvæmlega. Samkvæmt þjóðsögunum á hann að hafa verið [[píslarvottur]] eins og margir [[frumkristni]]r menn. Sagan segir að það hafi verið hann sem skipti [[Róm]] niður í 25 [[sókn]]ir en annars er lítið vitað um gjörðir hans á páfastól. Líkamsleifar hans hvíla í [[Kirkja heilags Línusar|kirkju heilags Línusar]] í [[Vatíkanið|Vatíkaninu]]. ==Heimildir== *{{wpheimild | tungumál = En | titill = Pope Anacletus | mánuðurskoðað = 15. apríl | árskoðað = 2007}} *{{vefheimild|url=https://www.newadvent.org/cathen/01446a.htm|titill=Pope St. Anacletus|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2007}} {{d|88}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] m31s9icj9gygyevyuo9v1xi8i1klx0z 0 41535 1958274 1761289 2026-03-31T14:16:51Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958274 wikitext text/x-wiki '''Félag maraþonhlaupara''' var stofnað [[1997]] og eru félagar allir þeir [[Ísland|Íslendingar]] sem lokið hafa [[maraþonhlaup]]i. Félagið heldur utan um maraþonskrá þar sem fram koma upplýsingar um alla íslenska maraþonhlaupara, hve mörg hlaup þeir hafa hlaupið og besta tíma þeirra. Samkvæmt maraþonskrá félagsins hafa 855 Íslendingar hlaupið maraþon (21. apríl 2007). ==Tengill== * [https://marathonhlaup.is/ Heimasíða Félags maraþonhlaupara] [[Flokkur:Íslensk félagasamtök]] [[Flokkur:Langhlaup]] {{S|1997}} 3y3vydp64yj41g754kvy6ffbbe54vs1 0 41804 1958241 1869045 2026-03-31T14:04:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958241 wikitext text/x-wiki {{Byggð | fáni = Flag_of_Rotterdam.svg | skjaldarmerki = Rotterdam wapen.svg | kort = LocatieRotterdam-2010.png | undirskipting_gerð = Hérað | undirskipting_nafn = Suður-Holland | flatarmál_heild_km2 = 304,24 | mannfjöldi_heild = 618.261 | mannfjöldi_frá_og_með = [[1. janúar]] [[2014]] | mannfjöldi_þéttleiki_km2 =2.032 | vefsíða =[https://www.rotterdam.nl/ www.rotterdam.nl] }} '''Rotterdam''' er næststærsta borgin í [[Holland]]i með 618 þúsund íbúa ([[2014]]) og stærsta borg héraðsins [[Suður-Holland]]s. Í Rotterdam er stærsta höfn [[Evrópa|Evrópu]] og þriðja stærsta höfn heims. == Lega og lýsing == Rotterdam er hafnarborg við [[Norðursjór|Norðursjó]] og liggur í suðvestarlega í landinu. Meginborgin liggur við ána Nieuwe Maas en það er á sem myndast við samflæði Lek, (einn Rínararmanna) og norðurarms fljótsins [[Maas]]. Þar er myndarleg höfn, þótt hún sé nokkuð langt frá sjónum. En nýju hafnirnar, Europoort og Maasvlakte, liggja miklu vestar og eru mestmegnis á landfyllingu allt vestur í Norðursjó. Nú nær höfnin allt frá Norðursjó til miðborgarinnar en það er um 25-30 km vegalengd. Engin önnur höfn er svo stór í Evrópu. Um höfnina fara að sama skapi fleiri vörur en í nokkurri annarri evrópskri höfn. Um 80% af jarðolíu til Evrópu fer um Rotterdam. Við höfnina starfa um 320 þúsund manns. Stór hluti hennar er að meðaltali tveimur metrum fyrir neðan sjávarmál. == Fáni og skjaldarmerki == [[Mynd:Port of Rotterdam Landsat 8 Photo 8 May 2016.jpg|thumb|Gervihnattamynd af hinni 30 km langri höfn í Rotterdam]] [[Skjaldarmerki]] Rotterdam er tvískipt. Fyrir ofan eru fjögur ljón, tvö rauð og tvö svört. Rauðu ljónin eru tákn héraðsins Hollands. Svörtu ljónin eru tákn héraðsins [[Hainaut]], sem í dag er í suðurhluta [[Belgía|Belgíu]]. Neðri hluti skjaldarmerkisins mynda þrjár lóðréttar rendur, græna, hvíta og græna. Græni liturinn er tákn greifanna af Weena, en hvíti liturinn vísar til árinnar Rotte. Það var Vilhjálmur I, greifi af Hollandi, sem veitti borginni þetta skjaldarmerki [[1304]] en hann var jafnframt greifinn af Weena og eigandi héraðsins Hainaut. Fáni Rotterdam var opinberlega tekinn í notkun [[10. febrúar]] [[1949]]. Hann var tekinn úr neðri hluta skjaldarmerkisins, en rendurnar látnar vera láréttar. Merking litanna er sú sama. == Orðsifjar == Rotterdam heitir eftir ánni Rotte sem bærinn var byggður við. Á [[13. öldin|13. öld]] var varnargarður lagðir við ána og landið gert byggilegt. Orðið –dam merkir ''varnargarður''. == Saga Rotterdams == [[Mynd:Rotterdam Reconstructiekaart Anno 1340.jpg|thumb|Rotterdam 1340. Fyrir miðju er áin Rotte, sem var nafngefandi fyrir borgina.]] === Upphaf === Svæðið á núverandi borgarstæði var fenjótt í upphafi og þreifst þar aðeins lítilsháttar [[landbúnaður]] áður fyrr. Í kringum [[1150]] var mikið flóð í ánni Rotte, sem batt enda á allan landbúnað þar. Síðla á [[13. öldin|13. öld]] var farið að byggja varnargarð um farveg árinnar, til að koma í veg fyrir önnur flóð og til að þurrka meira ræktarland. Í kjölfarið myndaðist myndarlegur bær við neðri hluta árinnar sem hlaut borgarréttindi [[1340]]. Íbúar þar voru þó ekki nema 2000 þá. Áratug seinna var grafinn skipaskurðurinn Rotterdamse Schie, sem tengdi borgina við fjölmenn landsvæði í norðri. Þetta varð upphafið að því að Rotterdam varð að umskipunarhöfn verslunarvara frá [[England]]i og [[Þýskaland]]i. Við það varð borgin að auðugri og mikilvægri hafnarborg. === Sjálfstæðisstríð === [[Mynd:Rotterdam Map by Frederick De Wit c1690.jpg|thumb|Rotterdam 1690. Höfnin er gríðarstór á þeim tíma mælikvarða.]] Rotterdam var ein fárra hafnarborga á [[Niðurlönd]]um sem hafði aðgang að sjó meðan 80 ára stríðið (sjálfstæðisstríð Niðurlanda) geysaði. [[1572]] réðust [[Spánn|Spánverjar]] inn í borgina og rændu hana, enda stóð Rotterdam með Hollendingum í stríðinu gegn spænska landstjóranum. Þrátt fyrir það héldu vörur áfram að berast um höfnina í Rotterdam. Áður en [[16. öldin]] var öll var búið að stækka hafnarsvæðið til muna til að anna vöruflutningum, sem sífellt jukust. Árið [[1622]] var íbúafjöldi Rotterdam kominn upp í 20 þús og hafði tvöfaldast á örfáum áratugum. Þar var Austur-Indíafélagið með aðalaðsetur, en það félag var með gríðarmikil umsvif í austurhluta [[Asía|Asíu]] ([[Indónesía]] í dag). === Höfn === Höfnin í Rotterdam var aðaldriffjöðurinn í atvinnulífi borgarbúa, enda var borgin mesta hafnarborg Hollands. [[1853]] var árfarvegurinn Nieuwe Waterweg (Nýja vatnaleiðin) myndaður úr rennsli ánna [[Rín]] og Maas. Við það var Rínarfljót skipgengt til Ruhrhéraðsins í Þýskalandi í uppgangi [[Iðnbyltingin|iðnbyltingarinnar]] og hægt var að flytja [[kol]] og [[járn]] þaðan til Rotterdam. Höfnin stækkaði sífellt til vesturs með tilkomu Nieuwe Waterweg. Fyrst þandist hún út til hverfisins Feijenoord en [[1894]] var Rijnhaven lagður. Fyrir þá hafnaraðstöðu varð heilt þorp að víkja. Árið [[1905]] var Maashaven gerður og [[1919]] Waalhaven, en sá síðarnefndi gegndi hlutverki hafnaraðstöðu fyrir kol, málma og korn. [[1923]] bættist Merwehaven við og [[1929]] fyrsta olíuhöfnin. Í kjölfarið var olíuhreinsunarstöð reist þar. [[1938]] bættist svo önnur olíuhöfn við. Með öllum þessum höfnum fjölgaði störfum og þar með mannfjöldi í Rotterdam. Milli [[1869]] og [[1913]] fjórfaldaðist íbúafjöldinn en hann fór úr 116 þúsundum í 462 þúsund á þessum árum. === Heimstyrjöldin síðari === [[Mynd:Bundesarchiv Bild 141-1114, Rotterdam, Luftaufnahme von Bränden.jpg|thumb|Rotterdam brennur 14. maí 1940]] [[Mynd:HerdenkingVuurgrensRotterdam1940 2007 edit1.jpg|thumb|Kveikt var á hundruðum ljóssúlna 14. maí 2007 til minningar um bruna Rotterdam]] Þegar Þjóðverjar réðust inn í Holland [[10. maí]] [[1940]], áttu þeir ekki í teljandi vandræðum með að ná stærstu borgunum á sitt vald. Aðeins borgirnar [[Haag]] og Rotterdam veittu mikið viðnám. Þegar Holland var á valdi Þjóðverja þremur dögum síðar, var enn hart barist í Rotterdam. Þar hafði myndast nokkurs konar þrátefli. Hollendingar vörðu borgina af svo miklum þrótti að Þjóðverjar voru stöðvaðir. Þann [[13. maí]] báðu herforingjar nasista um aðstoð Luftwaffe (herflugvéla). Næsta dag, [[14. maí]], gerðu þýskar flugvélar loftárásir á borgina. Þegar flugvélarnar nálguðust borgina, höfðu þýskir og hollenskir herforingjar þegar náð samkomulagi um uppgjöf borgarinnar. General Schmidt sendi þá orðsendingu til [[Berlín]]ar um að láta flugvélarnar snúa við, en einhverra hluta vegna var það ekki gert. Allt í allt vörpuðu 57 flugvélar um 97 tonnum af sprengjum yfir Rotterdam, aðallega yfir miðborgina, sem við það gjöreyðilagðist í sprengingum og eldum. Áætlað er að um eitt þúsund manns hafi farist í þessum loftárásum og 85 þúsund manns urðu heimilislausir. Ástæðan fyrir því að aðeins eitt þúsund manns létu lífið í hildarleiknum var sú að tugþúsundir borgarbúar höfðu flúið átökin í borginni síðustu daga. Í loftárásunum var í kringum 2,6 km² svæði í miðborginni jafnað við jörðu. Þar af voru tæp 25 þúsund heimili, 24 kirkjur, 775 vöruhús og 62 skólar. Við þessar hamfarir gafst hollenski herforinginn, General Winkelman, upp. Eftir þetta varð Rotterdam fyrir loftárásum [[Bretland|Breta]] og [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]], sem reyndu að eyðileggja þýskar stöðvar í borginni. Alls varð borgin fyrir 128 loftárásum í stríðinu. Alvarlegasta slíka árásin var gerð [[31. mars]] [[1943]], er Bandaríkjamenn vörpuðu sprengjum á hafnarsvæðið vestur af miðborginni. === Europoort === [[Mynd:Europoort osm.png|thumb|Europoort er 15 km langt hafnarsvæði í Rotterdam. Til vinstri er Maasvlakte í Norðursjó, en til hægri eru eldri hafnir.]] Eftir stríð var Rotterdam byggð upp á ný. Í stað gamalla húsa risu nú nýtískulegar byggingar, enda gamla miðborgin horfin. Einnig var höfnin lagfærð og stækkuð enn. Fyrsta stóra verkefnið var hin tröllaukna höfn Europoort, en hún er 15 km löng og er á landfyllingu skammt undan Norðursjó. Fyrir þessa nýju höfn urðu tvö heil þorp að víkja og eitt náttúrufriðsvæði. [[1962]] leysti Rotterdam [[New York]] af hólmi sem stærsta höfn heims. Síðan þá hafa hafnirnar í [[Shanghai]] og [[Singapúr]] farið framúr Rotterdam, sem enn er þriðja stærsta höfn heims. Næsta höfnin, Maasvlakte, var lögð [[1970]] til [[1985]] og er hún á mikilli uppfyllingu í Norðursjó (Hoek van Holland). Þegar framkvæmdum lauk var höfnin í Rotterdam orðin tæplega 30 km löng (loftlína). Fyrir vikið hefur hluti gömlu hafnarinnar í miðborginni verið lagður af og hafa risið þar ný íbúðahverfi, svo sem Kop van Zuid. En gríðarlegt magn af vörum fara um höfnina þar fyrir vestan. Til dæmis fara um 80% af allri [[Olía|jarðolíu]] til Evrópu um Rotterdam. Á hafnarsvæðinu öllu starfa í dag um 320 þúsund manns. == Viðburðir == International Film Festival Rotterdam er stærsta kvikmyndahátíð í Hollandi. Hún hefur verið haldin síðan [[1972]]. Síðan [[1995]] hefur hátíðin verðlaunað bestu myndir hvaðanæva að úr heiminum. Veitt eru Tiger-verðlaunin fyrir fyrstu kvikmynd ungra leikstjóra. Einnig eru sýndar tölvuteiknimyndir og tónlistarmyndbönd. North Sea Jazz Festival er [[jazz]]hátíð í Rotterdam. Hún var sett á laggirnar [[1976]] í Haag, en var flutt til Rotterdam [[2006]]. Hátíðin fer fram aðra helgi í [[júlí]] og fara þá fram rúmlega 100 jazztónleikar. Margir af frægustu jazzgeggjurum heims mæta þar til leiks. Karnival er haldið hvert sumar í Rotterdam. Hér er ekki um dæmigert evrópskt karnival að ræða (sem haldið er að vori þegar kalt er), heldur er hermt eftir kjötkveðjuhátíðunum í [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]]. Klæðnaður er eftir sumri og heitu veðri. Síðan hátíðinni var hleypt af stokkunum [[1984]] hefur hún verið gríðarlega vel sótt. Um ein milljón manna koma þá sérstaklega til borgarinnar. Hátíðin stendur yfir í nokkra daga. Í lokin er drottning hátíðarinnar valin, en það er sú kona sem þykir bera af í skrautklæðum. == Íþróttir == [[Maraþonhlaup]]ið í Rotterdam er fjölmennasta Maraþonhlaupið í Hollandi. Það hefur verið haldið í [[apríl]] síðan [[1981]] og er hlaupið í gegnum miðborgina. Þrisvar hefur verið sett heimsmet í greininni í Rotterdam: Carlos Lopes frá [[Portúgal]] [[1985]], Belayneh Dinsamo frá [[Eþíópía|Eþíópíu]] [[1988]] og Tegla Loroupe frá [[Kenía]] [[1998]] í kvennahlaupinu. Þrjú stór [[Knattspyrna|knattspyrnufélög]] eru í Rotterdam, auk nokkurra minni. [[Feyenoord Rotterdam|Feyenoord]], Sparta og Excelsior. Feyenoord er eitt þriggja helstu liða í Hollandi (ásamt [[PSV Eindhoven]] og [[Ajax Amsterdam]]). Liðið hefur fjórtán sinnum orðið hollenskur meistari (síðast [[1999]]), ellefu sinnum bikarmeistari (síðast [[2008]]) og þrisvar Evrópumeistari (síðast [[2002]]). Af fyrrum þekktum leikmönnum félagsins má nefna [[Giovanni van Bronckhorst]], [[Johan Cruyff]], [[Ronald Koeman]], [[Ruud Gulli]]t, [[Robin van Persie]] og Danann [[Jon Dahl Tomasson]]. Íslendingurinn [[Pétur Pétursson]] lék með félaginu 1978-81 og aftur 1984-85. Sparta Rotterdam hefur sex sinnum orðið hollenskur meistari (síðast [[1959]]) og þrisvar bikarmeistari (síðast [[1966]]). Í hjólreiðakeppninni [[Tour de France]] var Rotterdam ráspunkturinn árið [[2010]]. Hjólað var af stað þann [[4. júlí]] og var fyrsti áfangastaðurinn [[Brussel]] í Belgíu. == Vinabæir == Rotterdam viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir: {| |- | valign="top" | * [[Mynd:Flag of Bulgaria.svg|22px]] [[Burgas]] í [[Búlgaría|Búlgaríu]] * [[Mynd:Flag of Romania.svg|22px]] [[Constanta]] í [[Rúmenía|Rúmeníu]] * {{POL}} [[Gdansk]] í [[Pólland]]i * {{DEU}} [[Dresden]] í [[Þýskaland]]i | valign="top" | * {{DEU}} [[Köln]] í [[Þýskaland]]i * {{FRA}} [[Lille]] í [[Frakkland]]i * [[Mynd:Flag of Belgium.svg|20px]] [[Liége]] í [[Belgía|Belgíu]] * {{CHN}} [[Sjanghæ]] í [[Kína]] |} == Frægustu börn borgarinnar == * ([[1466]]) [[Erasmus frá Rotterdam]], [[heimspeki]]ngur, [[Húmanismi|húmanisti]] og rithöfundur * ([[1852]]) [[Jacobus Henricus van ’t Hoff]], [[efnafræði]]ngur og fyrsti [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Nóbelsverðlaunahafi]] heims í þeirri grein * ([[1942]]) [[Leo Beenhakker]], knattspyrnuþjálfari * ([[1975]]) [[Giovanni van Bronckhorst]], knattspyrnumaður * ([[1983]]) [[Robin van Persie]], knattspyrnumaður == Byggingar og kennileiti == [[Mynd:Rotterdam laurenskerk.jpg|thumb|Lárentínusarkirkjan er eina miðaldabyggingin sem eftir stendur í Rotterdam]] Sökum þess að Rotterdam varð illa úti í loftárásum í heimstyrjöldinni síðari, skartar hún fáum gömlum, þekktum byggingum. * Lárentínusarkirkjan er eina bygging Rotterdams frá [[Miðaldir|miðöldum]]. Hún var reist [[1449]] – [[1525]] og var þá kaþólsk. En [[1572]] eignaði sér reformeraða kirkjan hana í kjölfar [[Siðaskiptin|siðaskiptanna]]. Í heimstyrjöldinni síðari gjöreyðilagðist kirkjan, ásamt allri miðborginni. Aðeins ytri múrarnir stóðu eftir uppi. Kirkjan var endurreist [[1952]] – [[1968]]. Þar fara nú einnig fram tónleikar og ráðstefnur. * Erasmusbrúin er ein nýtískulegasta brú í Hollandi. Hún var smíðuð [[1994]]-[[1996|96]] og gengur yfir Nieuwe Maas. Hinn tilkomumikli brúarsporður er eins og píla á að líta og er 139 metra hár. Brúin er 802 metra að lengd, en lengsta brúargólfið er 278 metrar. Erasmusbrúin er sú vestasta í Niewue Maas (Rín-Maas árfarveginum) áður en áin rennur til sjávar í Norðursjó * Euromast er útsýnisturn sem reistur var [[1958]]-[[1960|60]] í tilefni af garðsýningunni Floriade. Turninn var upphaflega 101 metra hár og var þá hæsta bygging borgarinnar í skamman tíma. En [[1970]] var tilkomumiklu mastri bætt við, þannig að nú er turninn 186 metra hár og aftur orðinn hæsta bygging borgarinnar. <gallery> Mynd:RotterdamMaasNederland.jpg|Erasmusbrúin er mjög nýtískuleg Mynd:Rotterdam met Euromast.jpg|Euromast er hæsta mannvirkið í Rotterdam Mynd:Kubuswoningen in rotterdam.jpg|Kúbísk íbúðarhús í Rotterdam </gallery> == Heimildir == {{Commons|Rotterdam}} * {{Wpheimild|titill= Rotterdam|tungumál= nl|mánuðurskoðað= 2. september|árskoðað= 2011}} [[Flokkur:Borgir í Hollandi]] [[Flokkur:Hafnarborgir]] 5t5jboh2bmiw3hhmz003hx8vejbvo0a 0 41900 1958247 1752521 2026-03-31T14:05:20Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958247 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gliese_581_c_-_ESO_Impression.jpg|thumb|right|Tilgátumynd listamanns af Gliese 581 c.]] '''Gliese 581 c''' er [[fjarreikistjarna]] utan [[sólkerfi]]s okkar sem er staðsett á [[Sporbaugur|sporbaug]] [[Rauður dvergur|rauða dvergsins]] [[Gliese 581]]. Hún uppgötvaðist [[4. apríl]] árið [[2007]] og líklega finnst á henni [[vatn]] í formi vökva. Reikistjarnan er 20,4 [[ljósár]] frá [[Jörðin|jörðu]] og er í [[stjörnumerki]]nu [[Vogin]]ni. Frekar upplýsingar gætu staðfest að Gliese 581 c sé fyrsta plánetan utan sólkerfisins sem líkist [[jörðin]]ni. == Einkenni == === Eðlisfræðileg === Rannsóknir sýna að meðalhiti plánetunnar er um 0°-40° [[Celsíus|C]]. [[Massi]] plánetunnar áætlaður að vera 5 sinnum massi jarðarinnar og dregin var sú ályktun að plánetan væri úr grjóti frekar en ís. Radíus plánetunnar er 50% meira en radíus jarðar og þyngdarkraftur 2,2 sinnum sterkari en á jörðinni. <ref>[https://obswww.unige.ch/~udry/udry_preprint.pdf The HARPS search for southern extra-solar planets. XI, An habitable super-Earth (5M) in a 3-planet system.] (PDF), ''Astronomy and Astrophysics (preprint)'', sótt 25. apríl 2007</ref> === Sporbraut === Gliese 581 c er aðeins 14 jarðdaga að fara heilan hring á braut sinni í kringum Gliese 581.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6589157.stm New 'super-Earth' found in space], ''BBC News'', sótt 25. apríl 2007</ref> Frá Gliese 581 c er 14 sinnum styttra til Gliese 581 en vegalengdin frá jörðinni til [[Sólin|sólarinnar]]. == Fundur == Plánetan var uppgötvuð 4. apríl árið 2007 af liði undir stjórn [[Stephen Udry]] hjá [[Geneva Observatory]] í [[Sviss]]. [[Stjörnukíkir]]inn sem notaður var staðsettur í [[La Silla]] í [[Chile]]. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Gliese 581 c | mánuðurskoðað = 25. apríl | árskoðað = 2007}} == Tenglar == * [http://www.stjornuskodun.is/forsida/37-lif/123-gliese-581-c Upplýsingar um Gliese 581 c á Stjörnufræðivefnum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090424074009/http://www.stjornuskodun.is/forsida/37-lif/123-gliese-581-c |date=2009-04-24 }} {{Gliese 581}} [[Flokkur:Gliese 581]] [[Flokkur:Vogin]] [[Flokkur:Fjarreikistjörnur]] 5ixsq51ae3hne9r4cknlzdjhnfjaky2 0 42487 1958206 1903022 2026-03-31T13:53:19Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958206 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="2" style="float: right; width: 307px; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" ! Fáni Hessen ! Skjaldarmerki Hessen |---- | align="center" bgcolor="#EFEFEF" | <div>{{border|[[Mynd:Flag of Hesse.svg|150px|none|Flagge von Hessen]]}}</div> | align="center" bgcolor="#FFFFFF" | [[Mynd:Coat_of_arms_of_Hesse.svg‎|100px|Landeswappen Hessens]] |- style="background: #ffffff;" align="center" |---- ! colspan="2" | Kjörorð |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan=2 align=center | '''''Hier ist die Zukunft'''''<br />(''Hér er framtíðin'') |----- ! colspan="2" | Upplýsingar |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Opinbert tungumál]]:|| há[[þýska]], [[hessíska]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Höfuðstaður]]: || [[Wiesbaden]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | Stofnun: || 1. desember 1946 |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Flatarmál]]: || 21.114,94 km² |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Mannfjöldi]]: || 6.300.000 (2021) |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Þéttleiki byggðar]]: || 287/km² |---- bgcolor="#FFFFFF" | Vefsíða: || [http://www.hessen.de/ hessen.de] {{Webarchive|url=https://webarchive.loc.gov/all/20021112045314/http%3A//www.hessen.de/stk/ |date=2002-11-12 }} |----- ! colspan="2" | Stjórnarfar |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Forsætisráðherra]]: || [[Boris Rhein]] ([[CDU]]) |---- bgcolor="#FFFFFF" |---- ! colspan="2" | Lega |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan=2 align=center | [[Mynd:Deutschland_Lage_von_Hessen.svg|300px|]] |} '''Hessen''' er sjöunda stærsta sambandsland [[Þýskaland]]s með rúmlega 21 þús [[km²]]. Fyrir utan borgríkin er það eitt af þremur sambandslöndum sem umkringt er öðrum sambandslöndum og liggur Hessen því hvergi að sjó. Íbúar eru um 6,3 milljón talsins ([[2021]]), sem gerir Hessen að fjórða fjölmennasta sambandslandi Þýskalands. Höfuðborgin er [[Wiesbaden]] við [[Rín (fljót)|Rínarfljót]], en stærsta borgin er [[Frankfurt am Main]]. == Lega == Hessen er suðvestan við landfræðilega miðju Þýskalands og tilheyrði áður [[Vestur-Þýskaland]]i. Fyrir norðvestan er [[Norðurrín-Vestfalía]] og [[Neðra-Saxland]], fyrir austan er [[Þýringaland]] (Thüringen), fyrir suðaustan er [[Bæjaraland]], fyrir sunnan er [[Baden-Württemberg]] og fyrir austan er [[Rínarland-Pfalz]]. == Fáni og skjaldarmerki == Hessenljónið í [[skjaldarmerki]]nu er upprunnið úr Ludowinger-ættinni, en litir ættarinnar voru rauður og hvítur. Þessir litir voru því valdir í fánann sem var tekinn upp þegar Hessen var stofnað sem sambandsland á hernámsárunum eftir heimstyrjöldina síðari. == Orðsifjar == Nafnið ''Hessen'' er komið af germanska þjóðflokknum ''chatten'' (á latnesku: ''Chatti''), sem bjuggu á svæði þar sem norðurhluti Hessen er í dag. Chatten og Frísar eru einu germönsku þjóðflokkarnir sem hafa haldið bæði heiti sínu og upprunahéraði í gegnum aldirnar. <ref>Geographische Namen in Deutschland. Duden. 1993. Bls. 134.</ref>. == Söguágrip == [[Germanir]] og [[keltar]] bjuggu upphaflega í héraðinu, þar til [[Rómverjar]] tóku suðurhluta þess sem nú er Hessen. 9. e.Kr. töpuðu Rómverjar orrustu gegn germönum í Teutoburger Wald. Eftir ósigurinn drógu þeir sig að mestu úr héraðinu og hófu að reisa Limes-varnargarðinn sem lá að einhverju leyti eftir suðurjaðri núverandi Hessen. Á 6. öld námu Frankar land í héraðinu og réðu landinu. Þar náðu greifadæmi ekki að myndast eins og í öðrum þýskum héruðum. [[1292]] verður Hessen að ríkisfurstadæmi að vilja [[Keisari|keisarans]] (oft kallað Hessen-Kassel og Hessen-Darmstadt). Seinna myndaðist einnig héraðið Hessen-Nassau. [[1806]] klípa [[Frakkland|Frakkar]] Hessen-Darmstadt af Hessen og innlima það í [[Rínarsambandið]] meðan [[Napóleon Bonaparte|Napóleon]] ríkir. [[1866]] börðust [[Prússland|Prússar]] gegn [[Austurríki]] í þýska stríðinu. Í því sigruðu Prússar. Þar sem Hessen-Kassel barðist með Austurríkismönnum, innlima Prússar allt norðurhérað Hessen. Tveimur árum síðar mynduðu Prússar héraðið Hessen-Nassau úr afgöngunum af Hessen. [[1919]] var [[Weimar-lýðveldið]] stofnað. Úr Hessen-Nassau verður Volksstaat Hessen (Grosshessen). [[1945]] lendir Volksstaat Hessen í hernámssvæði [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]] eftir heimstyrjöldina síðari. [[1946]] var sambandslandið Hessen stofnað úr Grosshessen og smáhéruðum í kring. Wiesbaden verður höfuðborg. Hessen var þar með fyrsta þýska héraðið sem fékk lýðveldisstjórn á ný. Ástæðan fyrir því að Wiesbaden varð að höfuðborg en ekki Frankfurt var sú að til álita kom að gera Frankfurt að höfuðborg Vestur-Þýskalands. Úr því varð hins vegar ekki, þar sem [[Bonn]] varð fyrir valinu. Hessen varð síðan hluti af Vestur-Þýskalandi þegar það var myndað [[1949]]. == Borgir == Stærstu borgir Hessen. {| class="wikitable" |- ! Röð !! Borg !! Íbúar !! Ath. |- | 1 || [[Frankfurt am Main]] || 664 þús || 5. stærsta borg Þýskalands |- | 2 || [[Wiesbaden]] || 276 þús || Höfuðborg Hessen |- | 3 || [[Kassel]] || 194 þús || |- | 4 || [[Darmstadt]] || 142 þús || |- | 5 || [[Offenbach am Main]] || 119 þús || |- | 6 || [[Hanau]] || 88 þús || |- | 7 || [[Marburg]] || 79 þús || |- | 8 || [[Giessen]] || 75 þús || |- | 9 || [[Fulda]] || 64 þús || |- | 10 || [[Rüsselsheim]] || 59 þús || |- | 11 || [[Wetzlar]] || 51 þús || |- | 12 || [[Bad Homburg]] || 51 þús || |} == Tilvísanir == <references /> == Heimildir == {{wpheimild|tungumál=de|titill=Hessen|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2010}} {{Sambandslönd Þýskalands}} [[Flokkur:Sambandslönd Þýskalands]] cis7athp7xjlz7goetkj7eyevjydty7 0 42575 1958007 1907356 2026-03-31T12:26:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958007 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið |Fullt nafn = Juventus Football Club<br />S.p. A |Mynd = [[Mynd:Juventus FC - logo black (Italy, 2020).svg|100px]] |Gælunafn = ''La Vecchia Signora'', ''Madama'' (Gamla konan)<br />''La Fidanzata d'Italia'' (Kærasta Ítalíu) <br />''I bianconeri'' (Hinir svart-hvítu)<br />''Le zebre'' (Sebrarnir) <br /> „Juve“<br /> |Stofnað = [[1. nóvember]] [[1897]] |Leikvöllur = [[Allianz Stadium]], [[Tórínó]] |Stærð = 41.507 |Stjórnarformaður = {{ITA}} [[Andrea Agnelli]] |Knattspyrnustjóri = {{ITA}} [[Massimiliano Allegri]] |Deild = [[Serie A]] |Tímabil = 2021-22 |Staðsetning = 4. sæti | pattern_la1 = _juventus2425h | pattern_b1 = _juventus2425h | pattern_ra1 = _juventus2425h | pattern_sh1 = _juventus2425h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _juventus2425a | pattern_b2 = _juventus2425a | pattern_ra2 = _juventus2425a | pattern_sh2 = _juventus2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = fffd37 | body2 = fffd37 | rightarm2 = fffd37 | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 = _juventus2425t | pattern_b3 = _juventus2425t | pattern_ra3 = _juventus2425t | pattern_sh3 = _juventus2425t | pattern_so3 = _juventus2425tl | leftarm3 = 000030 | body3 = 000030 | rightarm3 = 000030 | shorts3 = 000030 | socks3 = 000030 }} '''Juventus Football Club S.p. A''' einnig þekkt sem '''Juventus Torino''', '''Juventus F.C.''', '''Juventus''' eða einfaldlega '''Juve''', er knattspyrnulið frá [[Tórínó]] á [[Ítalía|Ítalíu]], stofnað árið 1897. Liðið hefur unnið til 36 meistaratitla og 13 bikara í heimalandinu og er sigursælasta liðið þar. Juventus varð sigurvegari [[Meistaradeild Evrópu|Meistaradeildar Evrópu]] tímabilin 1984–85 og 1995–96. Árin 2012-2020 vann liðið 9 meistaratitla í röð og síðustu 2 árin einnig ítalska bikarinn. Árið 2006 var liðið dæmt niður um deild vegna spillingarmála. [[Gianluigi Buffon]], [[Alessandro Del Piero]], [[Andrea Pirlo]] og [[Cristiano Ronaldo]] eru nú meðal þekktustu leikmanna liðsins. Hlutfallslega hefur liðið lagt mest til ítalska landsliðsins í knattspyrnu í gegnum árin. <ref>[https://www.ruv.is/frett/otruleg-sigurganga-juventus Ótrúleg sigurganga Juventus] Rúv, skoðað 14. maí, 2018.</ref> [[Mynd:Alessandro Del Piero 2008 cropped.jpg|200px|thumbnail|[[Alessandro Del Piero]] lék 513 leiki og skoraði 208 mörk fyrir Juventus á árunum 1993 til 2012.]] == Titlar == {| class="wikitable" |- ! Titill ! Fjöldi ! Ár |- | [[Ítalska A-deildin]] | 36 | 1905, 1925–26, [[Serie A 1930–1931|1930–31]], [[Serie A 1931–1932|1931–32]], [[Serie A 1932–1933|1932–33]], [[Serie A 1933–1934|1933–34]], [[Serie A 1934–1935|1934–35]], [[Serie A 1949–1950|1949–50]], [[Serie A 1951–1952|1951–52]], [[Serie A 1957–1958|1957–58]], [[Serie A 1959–1960|1959–60]], [[Serie A 1960–1961|1960–61]], [[Serie A 1966–1967|1966–67]], [[Serie A 1971–1972|1971–72]], [[Serie A 1972–1973|1972–73]], [[Serie A 1974–1975|1974–75]], [[Serie A 1976–1977|1976–77]], [[Serie A 1977–1978|1977–78]], [[Serie A 1980–1981|1980–81]], [[Serie A 1981–1982|1981–82]], [[Serie A 1983–1984|1983–84]], [[Serie A 1985–1986|1985–86]], [[Serie A 1994–1995|1994–95]], [[Serie A 1996–1997|1996–97]], [[Serie A 1997–1998|1997–98]], [[Serie A 2001–2002|2001–02]], [[Serie A 2002–2003|2002–03]], 2004-05, 2005-06, [[Serie A 2011–2012|2011–12]], [[Serie A 2012–2013|2012–13]], [[Serie A 2013–2014|2013–14]], [[Serie A 2014–2015|2014–15]], [[Serie A 2015–2016|2015–26]], [[Serie A 2016–2017|2016–17]], [[Serie A 2017–2018|2017–18]], 2018-19, 2019-20 |- | [[Serie B]] | 1 | [[Serie B 2006–07|2006–07]] |- | [[Coppa Italia]] | 11 | 1937–38, 1941–42, 1958–59, 1959–60, 1964–65, 1978–79, 1982–83, 1989–90, 1994–95, 2016-17, 2017-18 |- | [[Supercoppa italiana di calcio]] | 6 | 1995, 1997, 2002, 2003, 2012 |- | [[Meistaradeild Evrópu]] | 2 | 1984–85, 1995–96 |- | [[Evrópukeppni bikarhafa]] | 1 | 1983–84 |- | [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] | 3 | 1977, 1990, 1993 |- | [[Evrópski ofurbikarinn]] | 2 | 1984, 1996 |- | [[UEFA Intertoto Cup]] | 1 | 1999 |- | '''HM Félagsliða''' | 2 | 1985, 1996 |- |} == Litir og gælunöfn == [[Mynd:Sport-Club Juventus 1897-1898.jpg|250px|thumbnail|Gomul mynd af Juventus leikmönnum í bleikum treyjum og svörtum stuttbuxum.]] Litirnir á búningum ''Juventus'' eru svartar hvítar rendur. þeir hafa notað þessa liti síðan árið 1903, fyrstu árin spiluðu þeir í bleikum treyjum og svörtum stuttbuxum. Juventus hefur ýmis gælunöfn m.a : ''la Vecchia Signora'' (gamla daman) og ''la Fidanzata d'Italia'' (kærasta ítalíu), ''i bianconeri'' (þeir svört og hvítu), ''le zebre'' (sebra-hestarnir), það er tilvísun í treyjur félagsins sem eru svart-hvít röndóttar. ===Þekktir leikmenn=== * [[Roberto Baggio]] * [[Andrea Barzagli]] * [[Roberto Bettega]] * [[Giampiero Boniperti]] * [[Gianluigi Buffon]] * [[Antonio Cabrini]] * [[Umberto Caligaris]] * [[Mauro Camoranesi]] * [[Fabio Cannavaro]] * [[Alessandro Del Piero]] * [[Andrea Pirlo]] * [[Jürgen Kohler]] * [[Carlos Tévez]] * [[Michael Laudrup]] * [[Zlatan Ibrahimović]] * [[Olof Mellberg]] {{s|1897}} ==Tilvísanir== [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] 6ijx32fytfq56nyxfcvsw66csevbh9l 0 43706 1958001 1378974 2026-03-31T12:25:20Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958001 wikitext text/x-wiki {{lágstafur}} {{Hugbúnaður |nafn = iMovie |skjáskot = |myndatexti = Merki iMovie |hönnuður = [[Apple Inc.|Apple]] |nýjasta útgáfa = 6.0.3 |stýrikerfi = [[Mac OS X]] |tegund = Klippiforrit |vefsíða = https://apple.com/ilife/imovie/ }} '''iMovie''' er [[forrit]] frá [[Apple Inc.|Apple]]. Það er notað til að klippa saman myndbönd og búa til heimatilbúna [[kvikmynd]]. Upprunalega var forritið gefið út af Apple sem [[Mac OS 9]] forrit sem fylgdi með ákveðnum [[Macintosh]] tölvum en síðan útgáfa 3 kom út hefur það aðeins verið fyrir [[Mac OS X]] sem partur af [[iLife]] pakkanum. == Tengt efni == * [[iLife]] * [[GarageBand]] * [[iPhoto]] * [[iDVD]] * [[iWeb]] {{Apple forrit}} {{Stubbur|apple}} [[Flokkur:Tölvuforrit frá Apple]] p2w2xt0ozgsoryu8xrqzd69gmdl9niy 0 45151 1958321 1795531 2026-03-31T15:19:19Z Berserkur 10188 1958321 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Krossnefur | image = Red Crossbills (Male).jpg | image_width = 250px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Spörfuglar]] (''Passeriformes'') | familia = [[Finkur]] (''Fringillidae'') | genus = [[Krossnefir]] (''Loxia'') | species = '''''L. curvirostra''''' | binomial = ''Loxia curvirostra'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} [[File:Loxia curvirostra poliogyna MHNT.ZOO.2010.11.220 Tébessa.jpg |thumb|''Loxia curvirostra'']] '''Krossnefur''' ([[fræðiheiti]]: ''Loxia curvirostra'') er smávaxin [[finkur|finka]] sem lifir í skógum Norður-Ameríku, Asíu og Evrópu. Nafnið er dregið af lögun goggsins sem fer í kross. Hann étur helst fræ og sérstaklega úr könglum [[greni]]trjáa. Fyrsta þekkta varp á Íslandi var uppgötvað árið 1994. Nú er helsta varp á Suðvesturlandi. [[File:Drinkende en zittende kruisbekken-4961837.webm |thumb |left|Loxia curvirostra]] ==Tenglar== {{reflist}} *[https://www.ni.is/biota/animalia/chordata/aves/passeriformes/krossnefur-loxia-curvirostra Náttúrufræðistofnun - Krossnefur] *[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1716189/ Mbl.is - Líklegt varp krossnefs í desember] {{commonscat|Loxia curvirostra}} {{Wikilífverur|Loxia curvirostra}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Staðfuglar á Íslandi]] [[Flokkur:Krossnefir]] cieduo3kxmio997f2l3zz23j74ym369 0 45325 1958354 1931097 2026-03-31T20:09:11Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958354 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Akkra | nafn_á_frummáli = {{ubl|''Nkran'' ([[akanmál]])|''Gɛ'' ([[anló]])}} | tegund_byggðar = [[Höfuðborg]] | mynd = Accra montage.jpg | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = Svipmyndir | fáni = Flag of Accra.svg | innsigli = | skjaldarmerki = | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Ghana-karte-politisch-greater-accra.png | kort_texti = Kort af Gana sem að sýnir staðsetningu Akkra | teiknibóla_kort = | teiknibóla_kort_texti = Staðsetning í Gana | hnit = {{WikidataCoord|display=inline,title}} | undirskipting_gerð = [[Listi yfir fullvalda ríki|Land]] | undirskipting_nafn = {{fáni|Gana}} | undirskipting_gerð1 = | undirskipting_nafn1 = | undirskipting_gerð2 = | undirskipting_nafn2 = | stofnun_titill = Stofnun | stofnun_dagsetning = | leiðtogi_titill = | leiðtogi_nafn = | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_neðan = <ref name="mannfjöldi">{{cite web|url=https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf|title=Ghana 2021 Population and Housing Census&nbsp;– General Report Volume 3A&nbsp;– Population of Regions and Districts|access-date=2022-08-29|publisher=[[Ghana Statistical Service]]|page=80 (95)|archive-date=2025-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20250515213019/https://statsghana.gov.gh/gssmain/fileUpload/pressrelease/2021%20PHC%20General%20Report%20Vol%203A_Population%20of%20Regions%20and%20Districts_181121.pdf|url-status=dead}}</ref> | flatarmál_þéttbýli_km2 = 199,4 | flatarmál_stórborg_km2 = 3.245 | hæð_m = 61 | mannfjöldi_neðan = <ref name="mannfjöldi" /> | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_þéttbýli = 1.782.150 | mannfjöldi_stórborg = 5.455.692 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = auto | tímabelti = [[Staðartími Greenwich|GMT]] | utc_hliðrun = +00:00 | tímabelti_sumartími = | utc_hliðrun_sumartími = | póstnúmer_gerð = Póstnúmer | póstnúmer = | svæðisnúmer = | vefsíða = {{Opinber vefslóð}} }} [[Mynd:Central accra-2.jpg|thumb|250px|Akkra]] '''Akkra''' er [[höfuðborg]] [[Gana]] og stærsta borg landsins, ásamt því að vera [[stjórnarfar]]s-, [[efnahagur|efnahags-]] og [[samskipti|samskiptaleg]] miðja landsins. Árið [[2012]] var áætlað að 2.291.352 manns byggju í borginni. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Höfuðborgir í Afríku}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir í Gana]] [[Flokkur:Höfuðborgir í Afríku]] cqqzistv6395fkxouy5xsdwtegfmxrk 0 45354 1958205 1701131 2026-03-31T13:52:58Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958205 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Tildra | status = LC | image = Arenaria interpres (habitus).jpg | image_width = 250px | image_caption = Tildra í sumarbúningi | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | ordo = [[Strandfuglar]] (''Charadriiformes'') | familia = [[Snípuætt]] (''Scolopacidae'') | genus = '''''Arenaria''''' | genus_authority = [[Mathurin Jacques Brisson|Brisson]], 1760 | subdivision_ranks = Tegundir | subdivision = *''Arenaria interpres'' *''Arenaria melanocephala'' }} '''Tildra''' ([[fræðiheiti]]: ''Arenaria interpres'') er [[vaðfugl]] af [[snípuætt]]. == Útbreiðsla == [[Mynd:Ruddy Turnstone RWD3.jpg|thumb|left|250px|Tildra í vetrarbúningi, en þá er hún mikið mun daufari á litin en í sumarbúningi sínum]] Tildra er [[farfugl]] sem verpir á [[Norðurslóðir|Norðurslóðum]] oftast stutt frá sjó. Undirtegundin ''Arenaria interpres morinella'' verpir í norður [[Alaska]], heimskautasvæði [[Kanada]] og allt austur að [[Baffinsland]]i. Hin eiginlega tildra, ''Arenaria interpres'' verpir í vestur Alaska, [[Grænland|Grænlandi]], [[Skandinavía|Skandinavíu]], [[Eistland]]i og [[Rússland|Norður-Rússlandi]]. Hún verpti áður fyrr við strendur [[Þýskaland|Þýskalands]] og mögulega líka í [[Skotland]]i og [[Færeyjar|Færeyjum]]. Í Ameríku hafa tildrur vetursetu frá [[Washington (fylki)|Washington-fylki]] og [[Massachusetts]] suður til syðsta odda [[Suður-Ameríka|Suður-Ameríku]] þótt þær séu fáar í [[Chile]] og [[Argentína|Argentínu]] og aðeins óstaðfestar fréttir af þeim frá [[Falklandseyjar|Falklandseyjum]]. Í [[Evrópu]] hafa þær vetursetu frá vestustu ströndum, [[Ísland]]i, [[Noregur|Noregi]] og [[Danmörk]]u og suður eftir álfunni. Aðeins lítill fjöldi hefur þó fundist við strendur [[Miðjarðarhaf]]s. Í [[Afríka|Afríku]] eru þær algengar allt suður til [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] og fjölmennar á nálægum eyjum. Í [[Asía|Asíu]] eru þær fjölmennar og dreifðar um allan suðurhlutann, frá [[Kína|Suður-Kína]] og [[Japan]] (aðalega á [[Ryukyu eyja|Ryukyu eyju]]). Þær finnast suður á [[Tasmanía|Tasmaníu]] og [[Nýja-Sjáland]]i og má finna þær á ýmsum eyjum [[Kyrrahaf|Kyrrahafsins]]. Margir ókynþroska fuglar halda til sumum vetrarstöðvunum allt árið um kring. Á Íslandi er tildran [[fargestur]] og kemur hér við vor og haust á ferð sinni milli varpstöðva og vetrarstöðva. Þær tildrur sem koma við á Íslandi koma flestar frá [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] en sumar alt frá [[Máritanía|Máritaníu]] í [[Norðvestur-Afríka|Norðvestur-Afríku]]. Þær koma í [[maí]] byrjun og dvelja á fjörusvæðum aðalega á [[suð-vesturland]]i í 3 - 4 vikur og safna fituforða fyrir för sína til varpstöðva á [[Grænland]]i og Norður-[[Kanada]]. Seinnipart [[júlí]] koma þær svo aftur við á Íslandi leið sinni suður eftir til vetrarstöðva sinna. Talið er að um 40 þúsund tildrur fljúgi um Ísland. Einnig hafa á milli tvö-til fimmþúsund fuglar vetrarsetu á Íslandi. == Einkenni == ''Lengd: 22 – 24 cm.'' | ''Þyngd: 85 – 150 gr.'' | ''Vænghaf: 43 – 49 cm.'' Tildran er frekar smá og kubbslegur fugl. Svartur goggurinn er um 2 til 2,5 sentimetra langur og örlítið uppbrettur. Fæturnir eru frekar stuttir miðað við vaðfugla eða um 3,5 sentimetrar og skær appelsínugulir á lit. Bæði vetur og sumar er tildran með svart og hvítt blettótt mynstur á bakinu en varpfuglar verða rauðbrúnir að ofan með svörtum skellum. Höfuðið er aðalega hvítt með svörtum rákum ofaná og svörtu mynstri í andlit. Brjóstið er svart en þó með tvem hvítum strikum sem liggja niður frá hálsinum til beggja hliða. Að öðruleiti er fuglinn hvítur að neðan. Kvenfuglinn er örlítið daufari á litin en karlfuglinn og er með mun brúnna höfuð með meiri rákum. Ókynþroska fuglar auk fugla utan varptíma eru mun daufari á litin og eru grábrúnir að ofan með svörtum blettum. Bringan er þó með nánast svörtum kraga en alsekki eins dökkum og miklum og í varpbúningnum. == Fæða == Fæða tildrunnar eru aðalega [[skordýr]] en einnig ýmis konar [[lindýr]] eins og [[gljásilfri]], [[þangdoppa]] og [[þarastrútur]]. Hún veltir oft við steinum til að ná í æti og er enskt nafn hennar ''turnstone'' dregið af því. En einnig er hún þekkt fyrir að leggjast á egg annarra fugla og jafnvel eigin tegundar. == Varp == [[File:Arenaria interpres MHNT.jpg|thumb|left|150px|Tildru egg]] ''Egg, lengd: 4,1 cm.'' | ''Breidd: 2,9 cm.'' | ''Þyngd: 17,9 gr.'' | ''Fjöldi: 2 - 5, algengast 4'' Tildran er einkvænisfugl og oft halda pörin saman meira en eitt varp. Hreiðrið er grunn laut oft fóðruð með laufi. Það er oftast um 11 sentimetra að þvermáli og um þriggja sentimetra djúpt. Tildrur velja sér ekki einn ákveðin hreiðurstað, hreiðrið getur verið staðsett innan um gróður en einnig í grjóti eða jafnvel beint á klöpp. Oft verpa þær nokkrar saman í hóp. Eggin geta verið mismunandi á litin en oftast þó föl grænbrún með dökkbrúnum doppum. Tildran liggur á eggjunum í 22 til 24 daga og er það aðalega kvenfuglinn sem liggur á en oft kemur karlfuglinn líka til hjálpar undir lokin. Ungarnir fæðast mjög þroskaðir og geta yfirgefið hreiðrið fljótlega eftir að hafa skriðið úr eggi. Þeir eru daufgulir á litin á baki með gráum flekkjum en hvítir að neðan. Þeir eru færir um að afla sér fæðu sjálfir strax en eru verndaðir að foreldrunum, sérstaklega karlfuglinum. Þeir eru orðnir fleygir eftir 19 til 21 dag. == Heimildir == * {{wpheimild að hluta|tungumál= en|titill= Ruddy Turnstone|mánuðurskoðað= 3. mars|árskoðað= 2013 }} * {{Vísindavefurinn |3716| Hvaðan koma tildrur sem heimsækja Ísland og hvert eru þær að fara?}} * [https://www.natkop.is/syningar/page.asp?ID=393 Náttúrufræðistofa Kópavogs - Tildra] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307075528/http://natkop.is/syningar/page.asp?id=393 |date=2016-03-07 }} [[Flokkur:Snípuætt]] [[Flokkur:Umferðafuglar á Íslandi]] {{Commons|Arenaria interpres|tildru}} {{Wikiorðabók|tildra}} {{Wikilífverur|Arenaria interpres|tildru}} kkao6kf0422ewilqo5aj3sn8cxbhu2v 0 45416 1958115 1702688 2026-03-31T13:01:14Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958115 wikitext text/x-wiki '''Golfklúbburinn Keilir''' (skammstöfun '''GK''') er [[Ísland|íslenskur]] [[golfklúbbur]] staðsettur í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Golfklúbburinn rekur tvo [[golfvöllur|golfvelli]]; [[Hvaleyrarvöllur|Hvaleyrarvöll]] og hinn svokallaða [[9 holu golfvöllur Keilis|9 holu golfvöll]]. ==Saga== Golfklúbburinn Keilir var stofnaður [[18. febrúar]] [[1967]] í [[félagsheimili Kópavogs]].<ref>[http://golf.is/pages/klubbasidur/golfklubburinnkeilir/umklubbinn/ Golf.is: Um Keili]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, skoðað 13. júní 2007</ref> ==Golfvellir== ===Hvaleyrarvöllur=== {{aðalgrein|Hvaleyrarvöllur}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Teigur ! Par ! Lengd ([[metri|m]]) |-style="background:#FFFFFF;" |style="text-align:left;"| Hvítir | 71 | 5904 |-style="background:#FFFF11;" |style="text-align:left;"| Gulir | 71 | 5531 |-style="background:#4169FF;" |style="text-align:left;"| Bláir | 71 | 5255 |-style="background:#FF4400;" |style="text-align:left;"| Rauðir | 71 | 4563 |} ===9 holu golfvöllur=== {{aðalgrein|9 holu golfvöllur Keilis}} {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Teigur ! Par ! Lengd ([[metri|m]]) |-style="background:#FFFF11;" |style="text-align:left;"| Gulir | 62 | 3458 |-style="background:#FF4400;" |style="text-align:left;"| Rauðir | 62 | 3196 |} ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://www.keilir.is/ www.keilir.is/] - Opinber heimasíða Golfklúbbsins Keilis * [http://golf.is/pages/forsida1/klubbar/?iw_golf_club=81&iw_golf_club_redirect=true&iw_language=is_IS Golfklúbburinn Keilir]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á [[Golf.is]] {{Stubbur|golf}} {{S|1967}} {{Aðildarfélög ÍBH}} [[Flokkur:Íþróttabandalag Hafnarfjarðar]] [[Flokkur:Íslenskir golfklúbbar|Keilir]] by4mam78m4nn9bkz7n0p4r9rlrppunh 0 49250 1958261 1734161 2026-03-31T14:09:22Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958261 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Paris Hilton at the US Capitol (cropped).jpg|thumb|Paris Hilton, 2021]] '''Paris Whitney Hilton''' (fædd [[17. febrúar]] [[1981]] í [[New York-borg]]) er [[Bandaríkin|bandarísk]] leikkona, [[popp]]-söngkona og milljónaerfingi. Síðan [[2003]] hefur hún verið með þætti sem kallast [[The Simple Life]] ásamt [[Nicole Richie]]. Snemma á árinu [[2007]] fékk hún 42 daga fangelsisvist fyrir að keyra undir áhrifum áfengis. == Kvikmyndir == Paris Hilton hefur leikið í eftirfarandi kvikmyndum: * ''[[Wishman]]'' (1991) * ''[[Sweetie Pie]]'' (2000) * ''[[Zoolander]]'' (2001) * ''[[Nine Lives]]'' (2002) * ''[[QIK2JDG]]'' (2002) * ''[[L.A. Knights]]'' (2003) * ''[[Wonderland]]'' (2003) * ''[[The Cat in the Hat]]'' (2003) * ''[[The Hillz]]'' (2004) * ''[[Raising Helen]]'' (2004) * ''[[1 Night in Paris]]'' (2004) * ''[[House of Wax]]'' (2005) * ''[[Bottoms Up]]'' (2006) * ''[[Pledge This!]]'' (2006) * ''[[The Hottie and the Nottie]]'' (2008) == Útgefið efni == === Breiðskífur === * ''[[Paris (Album)]]'' (2006) === Smáskífur === * ''[[Stars Are Blind]]'' (2006) * ''[[Turn It Up]]'' (2006) * ''[[Nothing in This World]]'' (2006) * ''[[Jealousy/Screwed]]'' (2007) * ''[[Do Ya Think, I'm Sexy]]'' (2007) (Ítalía) * ''[[My BFF]]'' (2008) * ''[[Paris for President]]'' (2008) {{commons|Paris Hilton}} == Tenglar == * [https://www.parishilton.com/ Opinber vefsíða Paris Hiltons] {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Hilton, Paris}} {{f|1981}} [[Flokkur:Bandarískir söngvarar]] [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] pwe3jmgement7ek9e047msz6v4gqdb6 0 49668 1958328 1905637 2026-03-31T16:51:40Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958328 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1162]]|[[1163]]|[[1164]]|[[1165]]|[[1166]]|[[1167]]|[[1168]]| [[1151-1160]]|[[1161-1170]]|[[1171-1180]]| [[11. öldin]]|[[12. öldin]]|[[13. öldin]]| }} [[Mynd:Karlsschrein front side left.jpg|thumb|right|Helgiskrín [[Karlamagnús|Karlamagnúsar]] í dómkirkjunni í [[Aachen]].]] Árið '''1165''' ('''MCLXV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == * Átján manns fórust í [[Jarðskjálfti|jarðskjálftum]] í [[Grímsnes]]i. ===Fædd=== * [[Þórður Sturluson]], höfðingi og [[goðorðsmaður]] (d. [[1237]]). ===Dáin=== * (líklega) [[Einar Skúlason]], prestur og skáld í [[Hvammur í Norðurárdal|Hvammi]] í Norðurárdal. == Erlendis == * [[Vilhjálmur ljón]] varð [[Skotakonungar|konungur Skotlands]]. * [[Hinrik 2. Englandskonungur]] réðist inn í [[Wales]] en var hrakinn til baka. * [[Rokujō keisari]] komst til valda í [[Japan]] ársgamall. * Helgi [[Karlamagnús|Karlamagnúsar]] lýst yfir að tilhlutan [[Friðrik Barbarossa|Friðriks Barbarossa]]. ===Fædd=== * [[21. ágúst]] - [[Filippus 2. Frakkakonungur]] (d. [[1223]]). * Nóvember - [[Hinrik 6. keisari|Hinrik 6.]], keisari hins Heilaga rómverska ríkis (d. [[1197]]). * [[Jóhanna Sikileyjardrottning]], systir [[Ríkharður ljónshjarta|Ríkharðs ljónshjarta]] (d. [[1199]]). * [[Ibn Arabi]] (d. 1240)<ref name="WDL">{{cite web |url = http://www.wdl.org/en/item/7437/ |title = The Meccan Revelations |website = [[World Digital Library]] |date = 1900-1999 |accessdate = 2013-07-15 |archive-date = 2015-09-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150921044414/http://www.wdl.org/en/item/7437/ |url-status = dead }}</ref> ===Dáin=== * [[11. apríl]] - [[Stefán 4. Ungverjalandskonungur|Stefán 4.]], konungur Ungverjalands (f. um [[1133]]). * [[9. desember]] - [[Melkólfur 4.]] Skotakonungur (f. [[1141]]). ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:1165]] [[Flokkur:1161-1170]] rtavrjs06zwjkhy32ztflhen8e7nv0e 0 50275 1958003 1796366 2026-03-31T12:25:34Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958003 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Beltaþyrlar | image = Megaceryle alcyonAAP058CB.jpg | image_width = 250px | image_caption = Beltaþyrlar, [[kvendýr|kvenfugl]] til [[vinstri]], [[karldýr|karlfugl]] til hægri | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Fuglar]] (''Aves'') | familia = [[Þyrlaætt]] (''Alcedinidae'') | subfamilia = (''Cerylinae'') | genus = ''[[Ceryle]]'' | species = '''''Beltaþyrill''''' | binomial = ''Megaceryle alcyon'' | binomial_authority = ([[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]) }} '''Beltaþyrill''' ([[fræðiheiti]]: ''Ceryle alcyon'' eða ''Megaceryle alcyon'') einnig verið nefndur '''Ísfugl''' er stór [[fugl]] af [[þyrlaætt]] sem verpir í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]] og [[Kanada]]. Beltaþyrillinn grefur sér grenishreiður í jarðveg líkt og [[Lundi]]nn. Það er með göngum líkt og greni refa og góð vörn og skjól fyrir unga og egg.<ref>{{cite web|url=http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=5401|title=Hvað eru til margar tegundir af fuglahreiðrum?|publisher=Vísindavefurinn|accessdate=26. desember 2012|archive-date=2011-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110629121928/http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=5401|url-status=dead}}</ref> Fuglinn er sjaldséður flækingur á Íslandi. <ref>[https://www.ruv.is/frett/beltathyrill-sast-vid-varma-i-dag Beltaþyrill sást við Varmá í dag] Rúv, skoðað 10. apríl, 2019.</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} {{Wiktionary|beltaþyrill}} {{Commons|Megaceryle alcyon}} {{Stubbur|fugl}} [[Flokkur:Þyrlaætt]] [[Flokkur:Flækingsfuglar á Íslandi]] 1h09x0q4awa8rf903822y3m2q0h3x3r 0 50598 1958018 1483677 2026-03-31T12:29:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958018 wikitext text/x-wiki '''Leikfélag Kópavogs''' er áhugaleikfélag í [[Kópavogur|Kópavogi]] sem var stofnað [[5. janúar]] [[1957]]. Fyrsta verkefni félagsins var [[Spanskflugan]] eftir Arnold og Bach og var sýnt í barnaskólanum [[Kópavogsskóli|Kópavogsskóla]] þar sem ekki var til húsnæði í bænum fyrir leiksýningar. Starfsemi félagsins fluttist yfir í [[Félagsheimili Kópavogs]] árið [[1959]] og var það aðsetur félagsins allt til ársins 2007 þegar neðsta hæð Félagsheimilisins var tekin undir skrifstofur bæjarins. Þann 3. nóvember 2007 var skrifað undir rekstrar- og samstarfssamning til 10 ára milli Leikfélagsins og Kópavogsbæjar og fékk félagið þá um leið húsnæðið að Funalind 2 í Kópavogi til afnota. Leikhúsið að Funalind 2 var formlega opnað í október árið 2008 með sýningu á Skugga-Sveini. Listi yfir stærri verkefni Leikfélags Kópavogs í Leikhúsinu: * '''Skugga-Sveinn''' 2008 - Leikstjóri Ágústa Skúladóttir * '''Rúi og Stúi''' 2009 - Leikstjóri Hörður Sigurðarson * '''Umbúðalaust''' 2010 - Leikstjóri Vigdís Jakobsdóttir * '''Bót og betrun''' 2011 - Leikstjóri Hörður Sigurðarson * '''Hringurinn''' 2012 - Leikstjóri Hörður Sigurðarson * '''Gutti og félagar''' 2013 - Leikstjóri Örn Alexandersson * '''Þrjár systur''' 2014 - Leikstjóri Rúnar Guðbrandsson * '''Elskhuginn''' 2014 - Leikstjóri Örn Alexandersson * '''Óþarfa offarsi''' 2015 - Leikstjóri Hörður Sigurðarson Leikfélag Kópavogs hefur verið aðili að [[Bandalag íslenskra leikfélaga|Bandalagi íslenskra leikfélaga]] frá stofnun félagsins. == Tenglar == *[https://www.kopleik.is Vefur Leikfélags Kópavogs] *[http://www.facebook.com/leikfelagkopavogs Facebook-síða Leikfélags Kópavogs] {{Aðildarfélög BÍL}} [[Flokkur:Kópavogur]] [[Flokkur:Íslensk leikfélög]] {{s|1957}} rh9i7asjooxm8zld1d3xnobg4y5ytjd 0 50642 1958138 1956516 2026-03-31T13:10:01Z Alvaldi 71791 1958138 wikitext text/x-wiki {{infobox basketball club | name = KR | color1 = white | color2 = black | logo = KR Reykjavík.png | image_size = 200px | founded = | history = '''KR''' <br> 1956–nú | arena = Meistaravellir | location = [[Reykjavík]], [[Ísland]] | colors = Svartur, hvítur<br> {{color box|black}} {{color box|white}} | championships = '''18''' (1965, 1966, 1967, 1968, 1974, 1978, 1979, 1990, 2000, 2007, 2009, 2011, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019) | competition1 = Bikarmeistarar | competition1_champs = '''15''' (1966, 1967, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1977, 1979, 1984, 1991, 2011, 2016, 2017, 2026) | affiliation = [[KR-b men's basketball|KR-b]] | website = [https://www.krkarfa.is/ www.krkarfa.is] }} '''Karlalið KR í körfuknattleik''' er hluti af [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|Knattspyrnufélagi Reykjavíkur]]. Félagið hefur 18 sinnum hampað Íslandsmeistaratitlinum og 14 sinnum bikarmeistaratitlinum. ==Þekktir leikmenn== {{Viðmið fyrir þekkta leikmenn}} {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagicon|FIN}} [[Aapeli Alanen]] *{{flagicon|ISL}} [[Almar Orri Atlason]] *{{flagicon|USSR}} [[Anatolij Kovtun]] *{{flagicon|ISL}} [[Axel Nikulásson]] *{{flagicon|ISL}} Ágúst Líndal<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} Baldur Ólafsson<ref name="landslid">{{cite web |title=A landslið |url=https://kki.is/landslid/karlar/leikjafjoldi/a-landslid/ |website=kki.is |publisher=[[Icelandic Basketball Association]] |access-date=27 January 2023 |language=Icelandic}}</ref> *{{flagicon|ISL}} Birgir Guðbjörnsson<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} [[Birgir Mikaelsson]] *{{flagicon|ISL}} Bjarni Jóhannesson<ref name="landslid"/> *{{flagicon|IRL}} [[Brian Fitzpatrick]] *{{flagicon|ISL}} [[Brynjar Þór Björnsson]] *{{flagicon|ISL}} Brynjólfur Markússon<ref name="landslid"/> *{{flagicon|FIN}} [[Carl Lindbom (basketball)|Carl Lindbom]] *{{flagicon|USA}} [[Curtis Carter (basketball)|Curtis Carter]] *{{flagicon|ISL}} [[Danero Thomas]] *{{flagicon|USA}} [[Davíð Grissom]] *{{flagicon|ISL}} [[Davíð Janis]] *{{flagicon|Kosovo}} [[Edmond Azemi]] *{{flagicon|ISL}} [[Einar Bollason]] *{{flagicon|ISL}} [[Eiríkur Önundarson]] *{{flagicon|ISL}} [[Emil Barja]] *{{flagicon|ISL}} [[Fannar Ólafsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Finnur Atli Magnússon]] *{{flagicon|ISL}} [[Friðrik Erlendur Stefánsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Friðrik Ragnarsson]] *{{flagicon|ISL}} Garðar Jóhannsson<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} Geir Þorsteinsson<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} Gísli Gíslason<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} [[Guðni Ólafur Guðnason]] *{{flagicon|ISL}} Gunnar Gunnarsson<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} Guttormur Ólafsson<ref name="landslid"/> *{{flagdeco|ISL}} [[Hafþór Júlíus Björnsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Herbert Arnarson]] *{{flagicon|ISL}} [[Hermann Hauksson]] *{{flagicon|ISL}} Hilmar Viktorsson<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} Hjörtur Hansson<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} Ingvaldur Magni Hafsteinsson<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} [[Jakob Sigurðarson]] *{{flagicon|USA}} [[Jason Dourisseau]] *{{flagicon|Danmörk}} Jesper Winter Sörensen<ref>{{cite news |title=Breytingar hjá KR-ingum |url=https://timarit.is/page/1931794 |access-date=27 January 2023 |work=[[Morgunblaðið]] |date=7 April 1999 |page=B3 |language=Icelandic}}</ref> *{{flagicon|ISL}} [[Jón Arnór Stefánsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Jón Sigurðsson (körfuknattleiksmaður)|Jón Sigurðsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Jónatan James Bow]] *{{flagicon|USA}} Julian Boyd *{{flagicon|Kanada}} [[Keith Vassell]] *{{flagicon|ISL}} [[Kolbeinn Pálsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Kristinn Stefánsson]]<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} [[Kristófer Acox]] *{{flagicon|ISL}} [[Lárus Jónsson]] *{{flagicon|USA}} [[Marcus Walker]] *{{flagicon|ISL}} [[Martin Hermannsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Matthías Orri Sigurðarson]] *{{flagicon|USA}} [[Michael Craion]] *{{flagicon|ISL}} Nökkvi Már Jónsson<ref name="landslid"/> *{{flagicon|ISL}} [[Pavel Ermolinskij]] *{{flagicon|ISL}} [[Páll Kolbeinsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Ólafur Jón Ormsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Símon Ólafsson]] *{{flagicon|ISL}} Skarphéðinn Ingason<ref name="landslid"/> *{{flagicon|USA}} [[Stew Johnson]] *{{flagicon|USA}} [[Tyson Patterson]] *{{flagicon|ISL}} [[Þórir Þorbjarnarson]] *{{flagicon|Danmörk}} [[Zarko Jukic]] *{{flagicon|ISL}} [[Þorvaldur Orri Árnason]] *{{flagicon|ISL}} [[Þórir Þorbjarnarson]] *{{flagicon|ISL}} Þröstur Guðmundsson<ref name="landslid"/> }} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Stofnað 1956]] [[Flokkur:Knattspyrnufélag Reykjavíkur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög‎]] 9qg8iwr1zr1ltwh8jku5hpq7omnsp61 0 51331 1958196 1939946 2026-03-31T13:31:23Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958196 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Forest Whitaker | image = Forest Whitaker.jpg | imagesize = 250px | caption = Forest Whitaker | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1961|7|15}} | location = [[Longview]], [[Texas]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Forest Steven Whitaker | yearsactive = 1982 - | notable role = Stóri Harold í [[Platoon]] <br /> Edward Garlick í [[Good Morning, Vietnam]] <br /> Charlie ''Bird'' Parker í [[Bird]] <br /> Jody í [[The Crying Game]] <br /> Ghost Dog í [[Ghost Dog: The Way of the Samurai]] <br /> Idi Amin í [[The Last King of Scotland]] <br /> Jon Kavanaugh í [[The Shield]] }} '''Forest Whitaker''' (fæddur Forest Steven Whitaker, [[15. júlí]] [[1961]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]], [[leikstjóri]] og [[kvikmyndaframleiðandi]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í [[The Last King of Scotland]], [[Platoon]], [[Bird]], [[Good Morning, Vietnam]], [[The Crying Game]] og [[Ghost Dog: The Way of the Samurai]]. == Einkalíf == === Fjölskylda === Whitaker fæddist í [[Longview]], [[Texas]] en ólst upp í [[Los Angeles]]. <ref name="Patterson">Patterson, John. [http://film.guardian.co.uk/interview/interviewpages/0,,686667,00.html "The bigger picture,"]''. The Guardian, 20. april, 2002. Skoðað 13. júlí 2007</ref> Sem unglingur gekk Whitaker í ''Palisades-menntaskólann''<ref name="Patterson"/> þar sem hann æfði [[Amerískur fótbolti|amerískan fótbolta]].<ref name="IAS">''[http://www.bravotv.com/Inside_the_Actors_Studio/guest/Forest_Whitaker Inside the Actors Studio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206094603/http://www.bravotv.com/Inside_the_Actors_Studio/guest/Forest_Whitaker |date=2008-12-06 }}'', Bravo, skoðað 13. júlí, 2007.</ref> Í menntaskóla tók hann söngtíma, kom fram í söngleikjum og tók upp leiklistina. Þar lék hann í sínu fyrsta hlutverki í ''Under Milk Wood''.<ref name="Patterson"/> Whitaker stundaði nám við ''California State Polytechnic háskólann (Cal Poly Pomona)'' í [[Pomona]], [[Kalifornía|Kaliforníu]] á íþróttastyrk en vegna bakmeiðsla, þá breytti hann aðalfaginu yfir í tónlist (söng). <ref>{{cite web| title=Cal Poly Pomona| url=http://www.csumentor.edu/campustour/undergraduate/1/Cal_Poly_Pomona/Cal_Poly_Pomona5.html| work=CSU Mentor| accessdate=September 12, 2008| archive-date=maí 28, 2017| archive-url=https://web.archive.org/web/20170528104136/http://www.csumentor.edu/campustour/undergraduate/1/Cal_Poly_Pomona/Cal_Poly_Pomona5.html| url-status=dead}}</ref> Whitaker ferðaðist um [[England]] með "Cal Poly Chamber" kórnum árið 1980. Skipti hann stuttlega um fag við Cal Poly, yfir í drama. Whitaker komst inn í tónlistardeildina við [[Suður-Kaliforníuháskóli|Suður-Kaliforníuháskólann]] til þess að læra óperusöng, ásamt því að komast inn í dramadeildina við skólann.<ref name="IAS" /> Whitaker útskrifaðist árið 1982 og hafði hann fengið skólastyrk til að stunda nám við ''Drama Studio London'' sem staðsett er í [[Berkeley]], [[Kalifornía|Kaliforníu]].<ref>Joshua Rich. [http://www.ew.com/ew/article/0,,1543116,00.html "Spotlight: Forest Whitaker."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813122941/http://www.ew.com/ew/article/0,,1543116,00.html |date=2011-08-13 }} ''EW.com''.</ref> Þann 16. apríl 2007, fékk Whitaker stjörnu á ''Walk of Fame'' göngugötuna og er staðsett á 6801 Hollywood Blvd. Whitaker giftist leikkonunni Keisha Nash árið 1996, saman eiga þau fjögur börn: tvær dætur saman, son hans úr fyrra sambandi og dóttur hennar úr fyrra sambandi. === Augnsjúkdómur === Whitaker fæddist með augnsjúkdóminn ''ptosis'' í vinstra auganu, sem þýðir ''drúpandi augnlok''. Hefur hann sagt að sjúkdómurinn sé arfgengur og að hann hafi hugsað um að láta laga augað með skurðaðgerð þar sem hann hefur áhrif á sjón hans.<ref>Sager, Mike. [https://www.esquire.com/features/what-ive-learned/ESQ0107forestwhitaker "What I've Learned: Forest Whitaker."] ''Esquire''. February 26, 2007.</ref> === Góðgerðarmál === Whitaker er grænmetisæta.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0001845/bio Ævisaga Forest Whitaker á IMDB síðunni]</ref> Whitaker og dóttir hans True, töluðu inn á kynningarmyndband fyrir almenning til þess að kynna grænmetishyggju fyrir ''People for the Ethical Treatment of Animals'' (PETA). <ref>[http://www.petatv.com/tvpopup/Prefs.asp?video=forest ''PSA for PETA''] PETA TV.</ref> Whitaker er stuðningsaðili og talsmaður góðgerðarsamtakanna ''Hope North'', sem er heimavistar-og verknámsskóli í norður [[Úganda]] fyrir barnahermenn, heimilislaus börn og önnur ung fórnarlömb borgarastríðsins í landinu.<ref>{{cite web |url=http://www.hopenorth.org/ |title=Hope North |publisher=Hope North |date= |accessdate=September 17, 2010 |archive-date=apríl 20, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100420085014/http://www.hopenorth.org/ |url-status=dead }}</ref> === Stjórnmál === Whitaker var stuðningsmaður [[Barack Obama|Baracks Obama]] í forsetakosningunum árið 2008.<ref name="BarackWhitaker">{{cite news|work=[[The Grand Rapids Press]]|title=Actor Forest Whitaker campaigns for Barack Obama at Grand Rapids Community College|url=http://www.mlive.com/news/grand-rapids/index.ssf/2008/10/actor_forest_whitaker_campaign.html|date=October 9, 2008|accessdate=January 14, 2010}}</ref> Þann 6. apríl, 2009, var Whitaker gefinn höfðingjatitill í Imo ríkinu í [[Níger]]íu. Whitaker, var gerður að höfðingja á meðal Igbo fólksins í Nkwerre og var gefinn titilinn ''Nwannedinamba of Nkwerre'', sem þýðir ''Bróðir í framandi landi''. == Ferill == === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Whitaker var árið 1982 í ''Making the Grade''. Kom hann síðan fram í þáttum á borð við ''Hill Street Blues'', ''The Fall Guy'' og ''North and South''. Frá 2006-2007 þá lék Whitaker gestahlutverk í [[ER]] sem Curtis Ames og á samatíma þá var hann með gestahlutverk í [[The Shield]] sem Lieutenant Jon Kavanaugh. Árið 2010 þá tilkynnti CBS að búið væri að ráða Whitaker í hlutverk Sam Coopers í [[Criminal Minds: Suspect Behavior]].<ref>{{cite web|url= http://ausiellofiles.ew.com/2010/01/25/forest-whitaker-criminal-minds-spin-off/|title= Scoop: Forest Whitaker to headline 'Criminal Minds' spin-off!|author= Michael Ausiello|date= January 25, 2010|publisher= [[Entertainment Weekly]]|accessdate= 2010-04-07|archive-date= 2010-01-28|archive-url= https://web.archive.org/web/20100128003228/http://ausiellofiles.ew.com/2010/01/25/forest-whitaker-criminal-minds-spin-off/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.calgaryherald.com/entertainment/Criminal+Minds+proves+actor+Moore+than+pretty+face/2771698/story.html|title= Criminal Minds proves actor Moore than pretty face|author= Chuck Barney|date= April 7, 2010|publisher= [[Associated Press]]|accessdate= 2010-04-07|archive-date= 2010-06-06|archive-url= https://web.archive.org/web/20100606172355/http://www.calgaryherald.com/entertainment/Criminal+Minds+proves+actor+Moore+than+pretty+face/2771698/story.html|url-status=dead}}</ref> Hætt var við framleiðslu á þættinum eftir aðeins 13 þætti vegna lélegs áhorfs.<ref>{{cite web|last=Andreeva|first=Nellie|url=https://www.deadline.com/2011/05/cbs-renews-csi-ny-cancels-criminal-minds-suspect-behavior/|title=CBS renews 'CSI:NY', cancels 'Criminal Minds: Suspect Behavior'|work=Deadline Hollywood|date=May 17, 2011|accessdate=May 17, 2011}}</ref> === Kvikmyndir === Fyrsta kvikmyndahlutverk Whitaker var árið 1982 í ''Tag: The Assassination Game''. Whitaker lék fótboltaleikmann í ''Fast Times at Ridgemont High'' þar sem hann lék á móti [[Judge Reinhold]], [[Phoebe Cates]] og [[Sean Penn]]. Árið 1986 lék hann í [[The Color of Money]] með [[Paul Newman]] og [[Tom Cruise]] og í [[Platoon]]. Árið eftir lék hann í [[Good Morning, Vietnam]] á móti [[Robin Williams]]. Árið 1988 var Whitaker boðið hlutverk Charlie ''Bird'' Parker í [[Bird]] sem var leikstýrt af [[Clint Eastwood]]. Síðan árið 1992 var hann ráðinn af [[Neil Jordan]] í hlutverk Jody í [[The Crying Game]]. Whitaker lék mafíu leigumorðingjann Ghost Dog í [[Ghost Dog: The Way of the Samurai]] árið 1999. Kom Whitaker síðan fram í kvikmyndum á borð við [[Battlefield Earth: A Saga of the Year 3000]], [[Panic Room]] og [[Phone Booth]]. Whitaker lék eitt af aðalhlutverkunum í kvikmynd [[Baltasar Kormákur|Baltasars Kormáks]], [[A Little Trip to Heaven]], þar sem hann lék Abe Holt. Árið 2006 var Whitaker boðið hlutverk hershöfðingjans [[Idi Amin]] í [[The Last King of Scotland]] sem átti að verða leikstýrt af [[Kevin MacDonald]]. Fyrir hlutverk sitt í myndinni þá vann Whitaker [[Óskarsverðlaunin]], [[Golden Globe]] verðlaunin, [[BAFTA]] verðlaunin, [[Screen Actors Guild-verðlaun]]in, ''New York Film Critics Circle'' verðlaunin og ''Los Angeles Film Critics Association'' verðlaunin meðal annars. Hefur Whitaker síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við [[Ripple Effect]], [[Vantage Point]], [[Street Kings]], [[Where the Wild Things Are]], [[Repo Men]] og [[The Experiment]]. === Leikstjórn === Whitaker hefur leikstýrt þrem kvikmyndum [[Waiting to Exhale]], [[Hope Floats]] og [[First Daughter]]. Einnig hefur hann leikstýrt tveimur sjónvarpsmyndum. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1982 |Tag: The Assassination Game |Lífvörður Gowdys | |- |1982 |Fast Times at Ridgemont High |Charles Jefferson | |- |1985 |Vision Quest |Balldozer | |- |1986 |The Color of Money |Amos | |- |1986 |Platoon |Stóri Harold | |- |1987 |Stakeout |Jack Pismo | |- |1987 |Goo Morning, Vietnam |Edward Garlick | |- |1988 |Bloodsport |Rawlins | |- |1988 |Bird |Charlie ´Bird´ Parker | |- |1989 |Johnny Handsome |Dr. Steven Fisher | |- |1990 |Downtown |Dennis Curren | |- |1991 |A Rage in Harlem |Jackson | |- |1991 |Diary of a Hitman |Dekker | |- |1992 |Article 99 |Dr. Sid Handleman | |- |1992 |The Crying Game |Jody | |- |1992 |Consenting Adults |David Duttonville | |- |1993 |Body Snatchers |Majór Collins | |- |1993 |Bank Robber |Lögreglumaðurinn Battle | |- |1994 |Blown Away |Anthony Franklin | |- |1994 |Jason´s Lyric |Maddog | |- |1994 |Prêt-à-Porter |Cy Bianco | |- |1995 |Smoke |Cyrus Cole | |- |1995 |Species |Dan Smithson, Empath | |- |1995 |Mr. Holland´s Opus |Kidd |óskráður á lista |- |1996 |Phenomenon |Nate Pope | |- |1998 |Body Count |Crane | |- |1999 |Ghost Dog: The Way of the Samurai |Ghost Dog | |- |1999 |Light It Up |Lögreglumaðurinn Dante Jackson | |- |2000 |Battlefield Earth: A Saga of the Year 3000 |Ker | |- |2000 |Four Dogs Playing Poker |Mr. Ellington | |- |2001 |Green Dragon |Addie | |- |2001 |The Follow |The Employer |óskráður á lista |- |2001 |The Fourth Angel |Fulltrúinn Jules Bernard | |- |2002 |Panic Room |Burnam | |- |2002 |Phone Booth |Kapteinn Ed Ramey | |- |2004 |First Daughter |Kynnir |Talar inn á |- |2005 |Mary |Ted Younger | |- |2005 |A Little Trip to Heaven |Abe Holt | |- |2005 |American Gun |Carter | |- |2006 |Even Money |Clyde Snow | |- |2006 |The Marsh |Geoffrey Hunt | |- |2006 |The Last King of Scotland |Idi Amin | |- |2006 |Everyone´s Hero |Lonnie Brewster |Talaði inn á |- |2007 |The Air I Breathe |Hamingja (Happiness) | |- |2007 |Ripple Effect |Philip | |- |2007 |The Great Debaters |Dr. James Farmer Sr. | |- |2008 |Vantage Point |Howard Lewis | |- |2008 |Chasseurs de Dragons |Lian-Chu |Talaði inn á ensku útgáfuna |- |2008 |Street Kings |Kapteinn Jack Wander | |- |2008 |Winged Creatures |Charlie Archenault | |- |2009 |Powder Blue |Charlie | |- |2009 |Where the Wild Things Are |Ira |Talaði inn á |- |2009 |Hurricane Season |Al Collins | |- |2010 |Our Family Wedding |Brad Boyd | |- |2010 |Repo Men |Jake | |- |2010 |My Own Love Song |Joey | |- |2010 |The Experiment |Barris | |- |2010 |Lullaby for Pi |George | |- |2011 |Catch .44 |Ronny | |- |2012 |Freelancers |LaRue | |- |2012 |Ernest et Célestine |Ernest |Talaði inn á |- |2012 |The Truth |Francisco Francis | |- |2013 |Last Stand |Alríkisfullrúinn John Bannister | |- |2013 |Receptence |Angel Sanchez | |- |2013 |Pawn |Will | |- |2013 |Zulu |Ali Sokhela | |- |2013 |The Butler |Cecil Gaines | |- |2013 |Out of the Furnace |Stjórinn Wesley Barnes | |- |2013 |Making a Scene |Maður | |- |2013 |Black Nativity |Presturinn Cornell Cobbs | |- |2014 |Two Men in Town |William Garnett | |- |2014 |Taken 3 |Frank Dotzler | |- |2014 |Dope |Þulur |Talaði inn á |- |2016 |Rogue One: A Star Wars Story |Saw Gerrera | |- |2018 |Black Panther |Zuri | |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1982 |Making the Grade |ónefnt hlutverk |Þáttur: Marriage, Dave Style |- |1983 |Cagney & Lacey |Næturvörður |Þáttur: The Grandest Jewel Thief of Them All |- |1984 |Trapper Joh, M.D. |Lewis Jordan |Þáttur: School Nurse |- |1984 |Hill Street Blues |Floyd Green |Þáttur: Blues for Mr. Green |- |1985 |The Grand Baby |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd |- |1985 |The Fall Guy |Vinur |Þáttur: Spring Break |- |1985 |Diff´rent Strokes |Herman |Þáttur: Bully for Arnold |- |1985 |North and South |Cuffey |6 þættir |- |1986 |Amazing Stories |Jerry |Þáttur: Gather Ye Acorns |- |1986 |North and South, Book II |Cuffey |6 þættir |- |1987 |Hands of a Stranger |Sergeant Delaney |Sjónvarpsmynd |- |1990 |Criminal Justice |Jessie Williams |Sjónvarpsmynd |- |1993 |Last Light |Fred Whitmore |Sjónvarpsmynd |- |1993 |Lush Life |Buddy Chester |Sjónvarpsmynd |- |1994 |The Enemy Within |Colonel MacKenzie ´Mac´ Casey |Sjónvarpsmynd |- |1996 |Rebound: The Legend of Earl ´The Goat´ Manigault |Mr. Rucker |Sjónvarpsmynd |- |1999 |Witness Protection |Steven Beck |Sjónvarpsmynd |- |2001 |Feast of All Saints |Daguerreotypist Picard |Sjónvarpsmynd |- |2002-2003 |The Twilight Zone |Hann sjálfur/Kynnir |44 þættir |- |2005 |Deacons for Defence |Marcus Clay |Sjónvarpsmynd |- |2006-2007 |[[ER]] |Curtis Ames |6 þættir |- |2006-2007 |[[The Shield]] |Lieutenant Jon Kavanaugh |13 þættir |- |2007-2009 |[[American Dad]] |Turlington |3 þættir |- |2010 |[[Criminal Minds]] |Sam Cooper |Þáttur: The Fight |- |2011 |[[Criminal Minds: Suspect Behavior]] |Sam Cooper |13 þættir |} == Verðlaun og tilnefningar == ===AFI verðlaunin=== * 2014: Verðlaun fyrir bestu mynd ársins fyrir ''Fruitvale Station'' ásamt Nina Yang Bongiovi. ===Acapulco Black Film Festival=== * 2014: Tilnefndur sem listamaður ársins fyrir ''Out of the Furnace'', [[The Butler]], ''Black Nativity'' og ''Fruitvale Station''. * 2014: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir [[The Butler]]. * 2014: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir ''Black Nativity''. * 2014: Tilnefndur sem besti leikari fyrir [[The Butler]]. * 2014: Tilnefndur fyrir bestu mynd ársins fyrir ''Fruitvale Station'' ásamt Nina Yang Bongiovi. * 1999: Tilnefndur sem besti leikstjóri fyrir ''Hope Floats''. ===African-American Film Critics Association verðlaunin=== * 2013: Verðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir [[The Butler]]. * 2006: Verðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===BAFTA verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===BET verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Biarritz International Festival of Audiovisual Programming verðlaunin=== * 1992: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[Criminal Justice]] – sérstök nefning. ===Black Reel verðlaunin=== * 2014: Tilnefndur fyrir bestu myndina fyrir ''Fruitvale Station'' ásamt Nina Yang Bongoiovi. * 2014: Tilnefndur sem besti leikari fyrir [[The Butler]]. * 2010: Tilnefndur fyrir bestu talsetningu fyrir ''Where the Wild Things Are''. * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. * 2004: Verðlaun sem besti leikari í sjónvarpsmynd fyrir ''Deacons for Defense''. * 2004: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki fyrir ''Phone Booth''. * 2003: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki fyrir ''Panic Room''. ===Blockbuster Entertainment verðlaunin=== * 1997: Verðlaun sem uppháhalds leikari í aukahlutverki fyrir ''Phenomenon''. ===Boston Society of Film Critics verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===British Independent Film verðlaunin=== * 2006: Tilnefndur sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Broadcast Film Critics Association verðlaunin=== * 2014: Joel Siegel verðlaunin. * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===CableACE verðlaunin=== * 1994: Tilnefndur sem besti leikari í kvikmynd eða míniseríu fyrir ''Last Night''. ===Cannes Film Festival=== * 1988: Verðlaun sem besti leikari fyrir ''Bird''. ===Capri, Hollywood=== * 2006: Capri Legend verðlaunin. ===Chicago Film Critics Association verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Dallas-Fort Worth Film Critics Association verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Deauville Film Festival=== * 1993: Tilnefndur fyrir sjónvarpsmyndina ''Strapped''. ===Emmy verðlaunin=== * 2010: Tilnefndur fyrir bestu heimildarmynd fyrir ''Brick City'' með Marc Levin, Mark Benjamin og Mala Chapple. * 2007: Tilnefndur sem besti leikari í gestahlutverki í dramaseríu fyrir [[ER]]. * 2003: Tilnefndur fyrir bestu sjónvarpsmyndina fyrir ''Door to Door'' með David A. Rosemont, Dan Angel, Billy Brown, Robert J. King og Warren Carr. ===Florida Film Critics Circle verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Golden Globes verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari í dramamynd fyrir [[The Last King of Scotland]]. * 1989: Tilnefndur sem besti leikari í dramamynd fyrir ''Bird''. ===Gotham verðlaunin=== * 2013: Tribute verðlaunin. * 2013: Tilnefndur til áhorfendaverðlauna fyrir ''Fruitvale Station'' ásamt Ryan Coogler og Nina Yang Bongiovi ===Hollywood Film Festival=== * 2006: Verðlaun sem leikari ársins. ===Image verðlaunin=== * 2014: Verðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir [[The Butler]]. * 2014: Chairman´s verðlaunin. * 2008: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki fyrir ''The Great Debaters''. * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. * 2004: Tilnefndur sem besti leikari í sjónvarpsmynd fyrir ''Deacons for Defense''. * 2004: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki fyrir ''Phone Booth''. * 1997: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki fyrir ''Phenomenon''. ===Independent Spirit verðlaunin=== * 2014: Verðlaun sem besta myndin fyrir ''Fruitval Station'' ásamt Ryan Coogler og Nina Yang Bongiovi. * 2007: Tilnefndur sem besti leikari fyrir ''American Gun''. ===International Documentary Association verðlaunin=== * 2010: Tilnefndur fyrir áframhaldandi seríu fyrir ''Brick City'' ásamt Evan Shapiro, Lynne Kirby, Mala Chapple, Marc Levin, Mark Benjamin og Sarah Barnett. * 2008: Tilnefndur sem besta heimildarmyndin fyrir ''Kassum the Dream'' ásamt Kief Davidson, Liz Silver, Keisha Whitaker og Joshua A. Green. ===International Online Film Critics´ Pollverðlaunin=== * 2009: Tilnefndur sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Iowa Film Criticts verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Kansas City Film Critics Circle verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Las Vegas Film Critics Society verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===London Critics Circle Film verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Los Angeles Film Critics Association verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===NAMIC Vision verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari í dramaseríu fyrir [[The Shield]]. * 2004: Tilnefndur sem besti leikari í sjónvarpsmynd fyrir ''Deacons for Defense''. ===National Board of Review, USA=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. * 1994: Verðlaun sem besti leikhópur fyrir ''Prêt-à-Porter''. ===National Society of Film Critics verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===New York Film Critics Circle verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===New York Film Critics, Online verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===News & Documentary Emmy verðlaunin=== * 2012: Tilnefndur sem besta upplýsingaprógrammið – löngu formi fyrir ''Brick City'' ásamt Marc Levin, Mark Benjamin, Sarah Barnett, Michael Klein og Evan Shapiro. ===North Texas Film Critics Association verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Oklahoma Film Critics Circle verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Online Film & Television Association verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Online Film Critics Society verðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Óskarsverðlaunin=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===PGAverðlaunin=== * 2014: Stanley Kramer verðlaunin fyrir ''Fruitvale Station'' ásamt Ryan Coogler og Nina Yang Bongiovi. ===Peabody verðlaunin=== * 2014: Verðlaun fyrir ''Brick City'' ásamt Marc Levin, Mark Benjamin, Sarah Barnett, Evan Shapiro, Lynne Kirby, Mala Chappble, Daphne Pinkerson, Kara Rozansky, Keith McQuirter, Jenner Furst, Vanessa Procopio, Daniel Praid og James Adolphus. ===Phoenix Film Critics Society verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Razzie verðlaunin=== * 2001: Tilnefndur sem versti leikari í aukahlutverki fyrir ''Battlefield Earth: A Saga of the Year 3000''. ===Sant Jordi verðlaunin=== * 1989: Verðlaun sem besti erlendi leikari fyrir ''Bird'' og ''Good Morning, Vietnam''. ===Santa Barbara International Film Festival=== * 2014: Kirk Douglas verðlaunin fyrir yfirburði í kvikmyndum. * 2007: Riviera verðlaunin fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Satellite verðlaunin=== * 2013: Tilnefndur sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir [[The Butler]]. * 2006: Verðlaun sem besti leikari í dramamynd fyrir [[The Last King of Scotland]]. * 2006: Tilnefndur sem besti leikari í aukahutverki í seríu/míniseríu eða kvikmynd fyrir sjónvarp fyrir [[The Shield]]. ===Screen Actors Guild verðlaunin=== * 2014: Tilnefndur sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir [[The Butler]]. * 2014: Tilnefndur sem besti leikhópur fyrir [[The Butler]]. * 2007: Verðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir [[The Last King of Scotland]]. * 2004: Tilnefndur sem besti leikari í sjónvarpsmynd eða míniseríu fyrir ''Deacons for Defense''. * 1995: Tilnefndur sem besti leikari í sjónvarpsmynd eða míniseríu fyrir ''The Enemy Within''. ===Southeastern Film Critics Association verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===St. Louis Film Critics Association verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Toronto Film Critics Association verðlaunin=== * 2006: Tilnefndur sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Toronto International Film Festival=== * 1993: International Critics´ verðlaunin (FIPRESCI) fyrir ''Strapped''. ===Vancouver Film Critics Circle=== * 2007: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. ===Walk of Fame=== * 16. apríl, 2007: Stjarna á ''Walk of Fame'' göngugötuna, staðsett á 6801 Hollywood Blvd. ===Washington DC Area Film Critics Association verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besti leikari fyrir [[The Last King of Scotland]]. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Forest Whitaker |mánuðurskoðað = 6. desember|árskoðað = 2011}} * {{imdb name|id= 0001845|name=Forest Whitaker}} == Tenglar == * {{imdb nafn|0001845}} * [https://www.cbs.com/primetime/criminal_minds_suspect_behavior/cast/forest-whitaker/ Forest Whitaker á Criminal Minds: Suspect Behavior heimasíðunni á CBS sjónvarpsstöðinni] {{DEFAULTSORT:Whitaker, Forest}} {{f|1961}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]] imfwnjx1bkic6ip08sfoovhd3mco36e 0 52329 1958164 1904295 2026-03-31T13:17:54Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958164 wikitext text/x-wiki {{kvikmynd | nafn = Balls of Fury | plagat = | upprunalegt heiti= | caption = | leikstjóri = [[Robert Ben Garant]] | handritshöfundur = [[Robert Ben Garant]]<br />[[Thomas Lennon]] | leikarar = * [[Dan Fogler]] - Randy Daytona * [[Christopher Walken]] - Feng * [[George Lopez]] - Agent Rodriguez * [[Thomas Lennon]] - Karl Wolfschtagg * [[James Hong]] - Master Wong | framleiðandi = Derek Evans<br />Ron Schmidt<br />Toby Emmerich | dreifingaraðili = [[Rogue Pictures]] | útgáfudagur = {{USA}} [[31. ágúst]] [[2007]] | sýningartími = | aldurstakmark = | tungumál = [[Enska]] | ráðstöfunarfé = | framhald af = | framhald = | verðlaun = | imdb_id = 0424823 }} '''''Balls of Fury''''' er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[gamanmynd]] frá árinu [[2007]]. == Leikarar == * [[Dan Fogler]] sem Randy Daytona * [[Christopher Walken]] sem Feng * [[George Lopez]] sem Agent Rodriguez * [[Thomas Lennon]] sem Karl Wolfschtagg * [[James Hong]] sem Master Wong * [[Aisha Tyler]] sem Mahogany * [[Maggie Q]] sem Maggie Wong * [[Jason Scott Lee]] sem Siu-Foo * [[Patton Oswalt]] sem The Hammer * [[David Koechner]] sem Rick the Birdmaster * [[Justin Lopez]] sem Wedge McDonald * [[Joseph Natalizio]] sem Young Randy Daytona * [[Anthony Begonia]] sem Sumo Wrestler * [[Jim Lampley]] sem hann sjálfur * [[Robert Patrick]] sem Sgt. Pete Daytona * [[Masi Oka]] sem Jeff == Tenglar == * [https://www.ballsoffury.com/ Opinber heimasíða] * {{imdb titill|0424823}} {{K|2007}} [[Flokkur:Bandarískar gamanmyndir]] lq0mwzqi42zod04z25u6w6uza0p6evs 0 52977 1958050 1933184 2026-03-31T12:36:46Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958050 wikitext text/x-wiki {{Kirkja | mynd = Glerárkirkja_2025.jpg | staður = Akureyri | dags =2025 | ljósmyndari=Eysteinn Guðni Guðnason | prestur = Sindri Geir Óskarsson og Hildur Björk Hörpudóttir | prestakall = Glerárprestakall | byggingarár = 1984 til 1992 | breytingar = | kirkjugarður = | tímabil = | arkitekt = Svanur Eiríksson | tækni = | efni =Steinsteypa | stærð = 2100 m² | turn = | hlið = | kór =Kór Glerárkirkju | skip = | predikunarstóll = | skírnarfontur = | altari = | sæti = | annað = | flokkur = Glerárkirkja ||djákni=Eydís Ösp Eyþórsdóttir}} '''Glerárkirkja''' er [[kirkja]] [[Glerárprestakall]]s, sem var stofnað árið [[1981]] þegar [[Akureyrarprestakall]]i var skipt í tvennt. Glerárprestakall er í [[Eyjafjarðarprófastsdæmi]]. Í dag tilheyra íbúar sem eru skráðir í [[Þjóðkirkjan|þjóðkirkjuna]] og búa í póstnúmeri 603 [[Akureyri]] yngra prestakallinu. Glerárkirkja var vígð [[6. desember]] [[1992]] en hluti byggingarinnar hafði þá verið nýttur til messuhalds í nokkurn tíma. ==Ágrip af byggingarsögu Glerárkirkju== Þann 31. maí 1984 tók hr. [[Pétur Sigurgeirsson]] biskup fyrstu skóflustunguna á lóð sem sókninni hafði verið úthlutað við Bugðusíðu. '''Glerárkirkja''' er alls 2100 fermetrar að stærð á tveimur hæðum. [[Arkitekt]] var Svanur Eiríksson en Halldór Jóhannsson landslagsarkitekt sá um skipulagningu lóðarinnar. Nokkur umræða hafði farið fram um hvar kirkjan ætti að vera staðsett. Þegar árið 1969 hafði verið skipuð byggingarnefnd til að finna nýrri kirkju í [[Glerárhverfi]] stað en [[Lögmannshlíðarkirkja]] þótti orðin of lítil til að sinna íbúum í Glerárhverfi. Fljótlega kom upp sú hugmynd að kirkjan yrði staðsett á svokölluðum Neðri-ás sem er austan við [[Glerárskóli|Glerárskóla]] á milli Harðangurs og Melgerðis. Ekkert varð af þeim hugmyndum. ==Fyrsta messan== Þann 18. ágúst 1985 var messað í fyrsta sinn í nýju kirkjunni og kirkjugestum kynnt skipulag og framkvæmdir við kirkjuna en hún varð fokheld ári síðar, þann 7. júní 1986. Það var svo þann 15. febrúar 1987 sem hr. Pétur Sigurgeirsson biskup vígði fyrsta hluta kirkjunnar og hófst þá reglulegt messuhald í kirkjunni í þeim hluta hennar þar sem nú er skrifstofuálma. ==Vígðir þjónar kirkjunnar== [[Mynd:Ferming_gler.jpg|thumb|Prestar og fermingarbörn ganga til kirkju í apríl 2007]] Sr. Pálmi Matthíasson var [[sóknarprestur]] í Glerárprestakalli frá stofnun þess þar til hann var kallaður til starfa í Bústaðarsókn í apríl 1989. Sr. Pétur Þórarinsson tók við af honum og gegndi embættinu í tvö ár en var mikið frá vegna veikinda. Sr. Lárus Halldórsson leysti Pétur af í veikindum hans veturinn 1990 - 1991. Í apríl 1991 voru haldnar prestkostningar og hlaut sr. Gunnlaugur Garðarsson kosningu í embætti sóknarprests.. Í ársbyrjun 2005 var fjölgað um einn prest við söfnuðinn og gegndi sr. Arnaldur Bárðarson þeirri stöðu [[prestur|prests]] í Glerárkirkju frá árinu 2005 til 2010. Sr. Arna Ýrr Sigurðardóttir tók við af Arnaldi 1. júní 2010 og starfaði við söfnuðinn út sumarið 2014. Sr. Jón Ómar Gunnarsson gegndi stöðu prests frá 2014-2017 en þá tók sr. Stefanía Steinsdóttir við og þjónaði til ársins 2022. Sr. Helga Bragadóttir tók þá við sem prestur kirkjunnar og þjónaði til ársins 2024. Árið 2025 var sr. Hildur Björk Hörpudóttir ráðinn prestur. Þann 1. febrúar 2020 lauk sr.Gunnlaugur störfum eftir tæplega 30 ára starf við kirkjuna, sr. Sindri Geir Óskarsson sem áður hafði þjónað sem sjúkrahús- og héraðsprestur á Akureyri var kosinn í embættið og gegnir því í dag. Þá réði sóknin Pétur Björgvin Þorsteinsson [[djákni|djákna]] til starfa frá 1. janúar 2005 og gegndi hann stöðunni fram á vor 2013. Ragnheiður Sverrisdóttir, djákni starfaði við söfnuðinn veturinn 2013 - 2014, en 1. ágúst 2014 hóf Sunna Kristrún Gunnlaugsdóttir störf sem djákni og starfaði til 1. september 2020. ==Organistar== Áskell Jónsson var organisti Lögmannshlíðarsóknar frá 1945 til 1987. Þegar hann lét af störfum tók Jóhann Baldvinsson við organistastarfinu og gegndi því fram til ársins 1997. Þá tók Hjörtur Steinbergsson við stöðu organista og gegndi hann því starfi fram til haustsins 2009. Valmar Väljots gegnir í dag stöðu organista kirkjunnar. ==Kór Glerárkirkju== Kór Glerárkirkju er blandaður kór sem var stofnaður 12. febrúar 1944 og hét þá Kirkjukór Lögmannshlíðarsóknar en því nafni hélt kórinn fram til ársins 1990. Við kirkjuna eru einnig starfandi tveir aðrir kórar, æskulýðskór og barnakór. ===Heimild=== [https://www.glerarkirkja.is/ Vefsíða Glerárkirkju] ==Tenglar== *[http://kirkjukort.net/kirkjur/glerarkirkja_0363.html Glerárkirkja á kirkjukort.net] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120824165249/http://kirkjukort.net/kirkjur/glerarkirkja_0363.html |date=2012-08-24 }} [[Flokkur:Kirkjur á Íslandi]] [[Flokkur:Akureyri]] o3meozen46l872yf70mrl59dfxjm1mb 0 55365 1958146 1403508 2026-03-31T13:12:21Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958146 wikitext text/x-wiki [[Mynd:AAUNI05_ubt.jpg|thumb|Álaborgar háskóli, Krogstræde 3]] '''Álaborgarháskóli''' ([[danska]]: '''Aalborg Universitet''') var stofnaður árið [[1974]] og hét þangað til [[1994]] ''Aalborg Universititscenter'' (AUC). Háskólinn er í [[Álaborg]] en frá árinu [[1995]] hefur skólinn rekið útibú í [[Esbjerg]] og árið [[2005]] opnaði ný deild í [[Kaupmannahöfn]]. Háskólinn er sérstaklega þekktur fyrir að leggja áherslu á hópavinnu og [[lausnarleitarnám]] ([[enska]]: ''problem based learning'') við kennslu. Árið [[2005]] voru rúmlega 13.000 nemendur við skólann og um 2.000 starfsmenn. == Tenglar == {{commons|Aalborg University|Álaborgarháskóla}} * [https://www.aau.dk/ Heimasíða Álaborgarháskóla] * [https://aub.aau.dk/ Bókasafn Álaborgarháskóla] [[Flokkur:Háskólar í Danmörku]] {{S|1974}} fzkyb4xos4u4iw2qo5dsj5ibelpqyre 0 55712 1958341 1954425 2026-03-31T18:46:07Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|0 */ 1958341 wikitext text/x-wiki {{um|matarsalt|sölt í efnafræði|salt (efnafræði)|aðrar merkingar orðsins|Salt (aðgreining)}} [[Mynd:DeadSeaIsrael5.jpg|thumb|Lag af salti við [[Dauðahafið]].]] ''[[File:Table salt with salt shaker V1.jpg|thumb|Borðsalt]] [[Mynd:Selpologne.jpg|thumb|Saltkristall]] [[Mynd:Salt Farmers - Pak Thale-edit1.jpg|thumb|Vinnsla sjávarsalts í [[Tæland]]ii]] '''Salt''' er [[steinefni]] sem er að mestu gert úr '''natríumklóríði''' ([[efnatákn]] [[Natrín|Na]][[klór|Cl]]), sem er efnasamband sem tilheyrir [[Salt (efnafræði)|söltum]]. Það er mikið af salti í [[Sjór|sjónum]], það eru 35 grömm af salti í lítra af sjó (3,5% selta). Salt er notað til að bragðbæta mat og til að koma í veg fyrir að hann spillist. Bergsalt ''(steinsalt)'' er unnið úr saltnámum, en [[sjávarsalt]] er unnið úr [[haf|sjó]]. Salt er lífsnauðsynlegt og er eitt af grunnbrögðum [[bragðskyn]]sins. Það er [[natríum]] (en ekki [[klór]]) sem er [[Jón (efnafræði)|jónin]] sem spilar mikilvægt hlutverk í dýrum, hún er {{ill|rafvaki|en|electrolyte}}, nauðsynleg fyrir starfsemi [[Vöðvi|vöðva]] og tauga, og viðheldur réttum [[Flæðiþrýstingur|flæðiþrýstingi]] (osmótískum þrýstingi). == Matarsalt == Matarsalt inniheldur snefil af öðrum efnum auk natríumklóríðs, t.d. kalíumjoðíð ([[Kalín|K]] [[Joð|I]]) og efni sem hindra myndun kekkja. [[Joð]]i er oft bætt við til að koma í veg fyrir [[Joðskortur|joðskort]] hjá almenningi. Aðeins þarf örlítið magn af joði til að hindra joðskort. Joðskortur veldur greindarskorti. Sums staðar er [[flúor]]i bætt við til að koma í veg fyrir tannskemmdir, og [[járn]]i til að koma í veg fyrir [[blóðleysi]]. == Iðnaðarsalt == Aðeins um 6% af öllu því salti sem unnið er í heiminum er matarsalt, afgangurinn er [[iðnaðarsalt]] sem er notað í iðnaðarframleiðslu af ýmsu tagi, til að draga úr hálku á vegum, eða í [[Landbúnaður|landbúnaði]]. Gerðar eru mun strangari kröfur til hreinleika og efnainnihalds matarsalts en iðnaðarsalts og það er því mun dýrara. === Iðnaðarsaltmálið á Íslandi 2012 === Í janúar 2012 sögðu íslenskir fjölmiðlar frá því að salt sem [[Ölgerðin Egill Skallagrímsson|Ölgerðin]] og áður [[Danól]] höfðu flutt inn, að minnsta kosti frá 1998, og selt til fjölda fyrirtækja í [[Matur|matvælaiðnaði]] var ekki borðsalt, heldur iðnaðarsalt, sem ekki þarf að standast sömu kröfur og salt sem ætlað er til manneldis. Forsvarsmenn Ölgerðarinnar kváðust ekki hafa vitað að saltið væri ekki ætlað til neyslu.<ref>[http://www.ruv.is/frett/idnadarsalt-i-matvaeli ''Iðnaðarsalt í matvæli''.] Á vef RÚV, skoðað 15. janúar 2012.</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{Wikiorðabók|borðsalt}} {{commonscat|salt|borðsalti}} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3282021 ''Salt''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1954] * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3281099 ''Saltvinnslueyjan Ibíza''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1953] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728023954/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3281099 |date=2011-07-28 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1541151 ''Saltverksmiðja á Reykjanesi''; grein í Morgunblaðinu 1981] {{stubbur}} [[Flokkur:Sölt]] [[Flokkur:Krydd]] m8ow7sdlhhku9edm2wyj63hc90vnzp3 0 56365 1958296 1381032 2026-03-31T14:23:35Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958296 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild |nafn=American Football Conference |Íþrótt=[[Amerískur fótbolti]] |Stofnuð=[[1970]] |Fjöldi liða=16 |Land=[[Mynd:Flag of the United States.svg|21px|Merki NFL deildarinnar]][[Bandaríkin]] |Meistarar=[[New England Patriots]] |Heimasíða=[https://www.nfl.com/ www.nfl.com] }} '''Ameríkudeildin''', '''American Football Conference''' eða '''AFC''' er önnur af tveimur stóru deildunum í [[National Football League|NFL]]. Deildin var mynduð þegar NFL og AFL deildirnar runnu saman í eina árið 1970. Í deildinni eru fjórir riðlar sem hefur hver fjögur lið, alls 16 lið. Riðlarnir fjórir heita AFC Norður, -Suður, -Austur og -Vestur. Efstu liðin úr hverri deild komast upp í umspil, auk tveggja „wildcard“-liða, en það eru lið sem hafa besta árangur þeirra liða sem ekki lentu í 1. sæti. Liðin í AFC eru eftirfarandi: == AFC Norður == *[[Baltimore Ravens]] *[[Cincinnati Bengals]] *[[Cleveland Browns]] *[[Pittsburgh Steelers]] == AFC Suður == *[[Houston Texans]] *[[Indianapolis Colts]] *[[Jacksonville Jaguars]] *[[Tennessee Titans]] == AFC Vestur == *[[Denver Broncos]] *[[Kansas City Chiefs]] *[[Oakland Raiders]] *[[San Diego Chargers]] == AFC Austur == *[[Buffalo Bills]] *[[Miami Dolphins]] *[[New England Patriots]] *[[New York Jets]] {{NFL}} [[Flokkur:Amerískur fótbolti]] bq237qpmcaas7edujry1uvpuvzyl7n6 0 56464 1958136 1949010 2026-03-31T13:06:43Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958136 wikitext text/x-wiki '''Örnefnafræði''' kallast sú fræðigrein sem er undirgrein [[nafnfræði]]nnar og fæst við skýringar '''örnefna''' og hvernig þau tengjast [[saga|sögu]] og [[menning]]u; en örnefni eru [[sérnafn|sérnöfn]] sem eiga við vissa einingu í landslagi eða landsvæði, eins og t.d. [[Hverfell]], [[Reykjavík]] eða [[Hólahólar]]. Örnefni á [[Ísland]]i eru að flestu leyti mjög vel skjalfest, en löngum hefur farið fram vinna við að koma upp gagnagrunni. Um það sér [[Stofnun Árna Magnússonar]] (áður [[Örnefnastofnun Íslands]]). ==Tengt efni== * [[w:en:Demonym|''Demonymy'']] * [[w:en:Ethnonym|''Ethnonymy'' („Þjóðnafnfræði“)]] <!--ÞJÓÐNAFNFRÆÐI er orð sem notandi:BiT bjó til, EKKI OPINBERT--> * [[Mannanafnfræði]] (''anthroponymy'') * [[Nafnfræði]] * [[Orðsifjafræði]] == Tenglar == * [https://www.arnastofnun.is/ Árnastofnun], sem tók við hlutverki Örnefnastofnunar Íslands * [http://www.lmi.is/landupplysingar/ornefni/ Upplýsingar um örnefni hjá Landmælingum Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151023031923/http://www.lmi.is/landupplysingar/ornefni/ |date=2015-10-23 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419758&pageSelected=2&lang=0 ''Uppruni og merking örnefna''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1973]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419745&pageSelected=1&lang=0 ''Gerð örnefnauppdrátta allra íslenskra jarða''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1973]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * {{vísindavefur|51313|Hvað eru örnefni og hvernig ætli þau hafi orðið til?}} [[Flokkur:Örnefni|Örnefni]] [[Flokkur:Staðarnöfn]] pv7g073l1q3gxpiu1di7v4ga0jzu69l 0 56779 1958406 1955245 2026-04-01T02:51:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 5 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958406 wikitext text/x-wiki {{alþjóðavæða}} [[File:Raid at elk lake.jpg|thumb|Ýmsar þjóðir hafa bannað sölu og neyslu [[áfengi]]s. Kanadíska lögreglan gerir áfengi upptækt, 1925.|272x272dp]] '''Bannárin''' vísa til áfengisbanns sem var við lýði aðallega á fyrri hluta 20. aldar. == Vestræn ríki á fyrri hluta 20. aldar == Nokkur vestræn ríki komu á áfengisbanni á fyrri hluta 20. aldar: * 1907-1948 á [[Eyja Játvarðs prins|eyju Játvarðs prins]] í Kanada,<ref>[https://books.google.com/books?id=k9lWztgWymgC&lpg=PA21&dq=prohibition%20%22prince%20edward%20island%22%2C%20alcohol&pg=PA21#v=onepage&q=prohibition%20%22prince%20edward%20island%22,%20alcohol&f=false Heath, Dwight B. (1995). International handbook on alcohol and culture. Westport, CT. Greenwood Publishing Group, p. 21] There seems to be agreement in the literature for 1948 but various dates are given for the initiation of PEI's prohibition legislation. 1907 is the latest. 1900, 1901 and 1902 are given by others.</ref> um skemmri tíma á öðrum svæðum í Kanada * 1907-1992 í [[Færeyjar|Færeyjum]], takmarkaður innflutningur frá Danmörku var leyfður frá 1928 * 1914-1925<ref>{{Cite web |url=https://rbth.com/opinion/2014/08/15/sobering_effect_what_happened_when_russia_banned_booze_39045.html |title="Sobering effect: What happened when Russia banned booze" |access-date=2019-09-09 |archive-date=2019-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116222707/https://www.rbth.com/opinion/2014/08/15/sobering_effect_what_happened_when_russia_banned_booze_39045.html |url-status=dead }}</ref> í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] * 1915-1933 á Íslandi (bjór bannaður fram til 1989)<ref>Associated Press, [https://www.nytimes.com/1988/05/11/world/beer-soon-for-icelanders.html Beer (Soon) for Icelanders], ''New York Times'', May 11, 1988</ref> * 1916-1927 í Noregi * 1919 í Ungverjalandi * 1919-1932 í Finnlandi * 1920-1933 í Bandaríkjunum == Vínbannið á Íslandi == Fyrsta [[góðtemplarareglan]] á Íslandi var stofnuð á [[Akureyri]] í janúar [[1884]]. Starfsemi reglurnar efldist smám saman um land allt og varð áhrifamikið afl í íslenskum stjórnmálum. Árið 1908 var gengið til [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um hvort banna ætti sölu og neyslu áfengis á Íslandi. Bannið var samþykkt með um 60% atkvæða. Alþingi þæfði málið nokkuð en samþykkti það árið eftir, en lögin komu til framkvæmda í upphafi árs 1915. Áfengisbann stóð yfir í 20 ár (eða 7 ár eftir því hvernig á málið er litið). Bannið tók til þess að framleiða og selja áfenga drykki. Sala [[léttvín|léttra vína]] var þó leyfð aftur árið [[1922]] (Spánarvín), en áfengisbannið var síðan afnumið alveg [[1935]]. [[Bjór (öl)|Bjór]] sem hafði verið leyfður fyrir 1915 var þó ekki leyfður aftur á Íslandi fyrr en [[1. mars]] [[1989]]. [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|Þjóðaratkvæðagreiðslur]] voru haldnar um áfengisbann [[1908]] og [[1933]]. [[Áfengisauglýsingar]] voru bannaðar á Íslandi með lögum frá árinu [[1928]] meðan áfengisbannið var enn í gildi. Áfengisbanninu var svo aflétt 7 árum seinna, en auglýsingabannið hefur haldist síðan.<ref>[http://www.timarit.is/?issueID=434027&pageSelected=9&lang=0 Morgunblaðið 1995]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> [[Sigurður Grímsson]], lögfræðingur og þýðandi, sagði frá því í viðtali í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] árið 1974, þegar Alþingi samþykkti innflutning á Spánarvínum 1922. Hann var þá þingfréttaritari og lýsti þá einnig hvernig aðstæður höfðu verið áður en banninu var aflétt: :''Á þingritaraárum mínum var ég viðstaddur þann sögufræga fund sem samþykkti innflutning á Spánarvínunum. Þá hafði verið algert vínbann í nokkur ár með hörmulegum afleiðingum, smygli, þefi, sektum, þrætum, kærum og bruggi. Þá varð maður að bjarga sér á ýmsa lund t.d. með svokölluðum hundaskömmtum hjá læknum, en það voru 210 grömm af hreinum spíra. En þessi fundur var ákaflega skemmtilegur. Forseti sameinaðs þings, Magnús Kristjánsson, var alltaf að ruglast í ríminu, og Benedikt Sveinsson og Guðmundur Björnsson landlæknir, leiðréttu hann í sífellu, spruttu á fætur og kölluðu til skiptis: „Herra forseti,... herra forseti.“ Þeir voru báðir góðglaðir, og það sem verra var olíulampinn í skrifstofu landlæknis hafði ósað allmikið og bar Guðmundur þess ljós merki.''<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3296404 Fulltrúi á erlendu kommúnistaþingi; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1974]</ref> [[Jónas Jónsson frá Hriflu]] og [[Tryggvi Þórhallsson]] kusu gegn afléttingu bannsins árið 1922. Jónas sagði í grein í [[Tíminn (dagblað)|Tímanum]] 1939: :''Þegar Spánarvínin voru leyfð, var ég annar af þeim tveim þingmönnum, sem greiddi atkvæði gegn undanhaldinu við Spánverja. Og árið 1928 undirbjó ég hina síðustu sókn, sem Alþingi gerði í löggjöf um áfengismálin. Með tilstyrk þeirrar löggjafar var læknabrennivínið og skipabrennivínið upprætt. En þjóðin þoldi ekki þetta aðhald. Jafnvel ungmennafélögin höfðu afnumið bindindisheitið, og tvær stærstu hátíðir félaganna voru orðnar landskunnar fyrir opinbera stórdrykkju.''<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=998708 Um innblástur; grein í Tímanum 1939]</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=403701&pageSelected=1&lang=0 ''Áfengisbannið hér og í Finnlandi''; grein í Morgunblaðinu 1924]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=406403&pageSelected=0&lang=0 ''Andbanningur - áskorun; málgagn andbanningafélagsins „Varnar“ í Reykjavík''; fylgiblað með Morgunblaðinu 1933]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=403207&pageSelected=2&lang=0 ''Bannið í Bandaríkjunum''; 1. grein í Morgunblaðinu 1924]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/?issueID=403211&pageSelected=1&lang=0 ''Bannið í Bandaríkjunum''; 2. grein í Morgunblaðinu 1924]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Stubbur|saga|ísland}} [[Flokkur:Áfengi]] suyfhlybtvxh0a9hc3eziudsjhkj2vt 0 57459 1957991 1909442 2026-03-31T12:23:00Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957991 wikitext text/x-wiki '''Aspergerheilkenni''' er truflun í þroska sem einkennist af skertri hæfni til félagslegra samskipta, sérkennilegum áhugamálum og áráttukenndri hegðun, tilbreytingarlausum talanda, sérkennilegu málfari, lélegri líkamstjáningu og klunnalegri hreyfingu og göngulagi.<ref>[http://alltannad.is/greinar/asperger-hvad-er-thad Valdís Alexía Cagnetti, Asperger – Hvað er það?, 19. október 2006]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=6977|title=Hvað er Asperger-heilkenni?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2019-04-15}}</ref> Aspergerheilkenni er á [[Einhverfa|einhverfu]]<nowiki/>rófinu, en er mun vægari en einhverfa, fólk með Aspergerheilkenni er með nokkuð venjulega tungumálafærni og gáfur.<ref name="ICD10">{{cite web|url=http://apps.who.int/classifications/icd10/browse/2015/en#/F84.5|title=F84.5 Asperger syndrome|date=2015|website=World Health Organization|archive-url=https://web.archive.org/web/20151102042503/http://apps.who.int/classifications/icd10/browse/2015/en#/F84.5|archive-date=2 November 2015|access-date=13 March 2016}}</ref> Orsök Aspergerheilkennis er ekki þekkt.<ref name="NIH2015">{{cite web|url=http://www.nimh.nih.gov/health/publications/autism-spectrum-disorder-qf-15-5511/index.shtml|title=Autism Spectrum Disorder|date=September 2015|website=National Institute of Mental Health|archive-url=https://web.archive.org/web/20160312130731/http://www.nimh.nih.gov/health/publications/autism-spectrum-disorder-qf-15-5511/index.shtml|archive-date=12 March 2016|access-date=12 March 2016}}</ref> Einkenni koma vanalega fram fyrir 2 ára aldur og endast ævilangt.<ref name="McPart2006">{{cite journal|vauthors=McPartland J, Klin A|date=October 2006|title=Asperger's syndrome|journal=Adolescent Medicine Clinics|volume=17|issue=3|pages=771–88; abstract xiii|doi=10.1016/j.admecli.2006.06.010|doi-broken-date=2018-10-25|pmid=17030291}}</ref> Fleiri karlar en konur eru með Aspergerheilkenni.<ref>{{cite book|url=https://books.google.ca/books?id=icTsAwAAQBAJ&pg=PA163-IA15|title=Ferri's Clinical Advisor 2015 E-Book: 5 Books in 1|last1=Ferri|first1=Fred F.|date=2014|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-08430-7|page=162|language=en}}</ref> [[Heilkenni]]ð er nefnt eftir Hans Asperger, Austurrískum lækni sem lýsti árið 1944 börnum með tjáskiptavanda sem áttu erfitt með að skilja tilfinningar annarra.<ref name="ha">{{cite book|title=Autism and Asperger Syndrome|url=https://archive.org/details/autismaspergersy00frit|last1=Frith|first1=Uta|date=1991|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-38608-1|location=Cambridge|pages=[https://archive.org/details/autismaspergersy00frit/page/37 37]–92|chapter='Autistic psychopathy' in childhood|name-list-style=vanc}}</ref> Nútímalýsingin á Aspergerheilkenni varð svo til árið 1981<ref>{{cite journal|vauthors=Klin A, Pauls D, Schultz R, Volkmar F|date=April 2005|title=Three diagnostic approaches to Asperger syndrome: implications for research|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-autism-and-developmental-disorders_2005-04_35_2/page/221|journal=Journal of Autism and Developmental Disorders|volume=35|issue=2|pages=221–34|doi=10.1007/s10803-004-2001-y|pmid=15909408}}</ref> og var orðin stöðluð greining í byrjun [[1991-2000|10. áratugarins]].<ref name="Linda2004">{{cite book|url=https://books.google.ca/books?id=KiSRAgAAQBAJ&pg=PA44|title=Asperger's Syndrome: Intervening in Schools, Clinics, and Communities|last1=Baker|first1=Linda|date=2004|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-62414-9|page=44|name-list-style=vanc|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313125152/https://books.google.ca/books?id=KiSRAgAAQBAJ&pg=PA44|archive-date=13 March 2016}}</ref> == Tenglar == *[http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=6977 Vísindavefur: Hvað er Asperger-heilkenni?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103154534/http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=6977 |date=2012-11-03 }} * [http://www.doktor.is/index.php?option=com_d-greinar&do=view_grein&id_grein=1375 Doktor.is – Asperger heilkenni] * [https://www.gba.is/yn/verkefni/h97/asperger/asperger.html Hrafnhildur Kjartansdóttir: Asperger, nánari lýsing] == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Heilkenni]] 1nj64g8d60wzu4zm922y0p4213ba5sq 0 57656 1958418 1954748 2026-04-01T06:30:26Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1958418 wikitext text/x-wiki '''Ora''' er íslenskur matvælaframleiðandi. Fyrirtækið var stofnað árið [[1952]] til þess að selja [[niðursuða|niðursoðnar]] [[fiskur|fiskafurðir]]. Nafnið ''Ora'' er [[latína]] og þýðir ''strönd'' en þar er vísað til hafsins og þeirra afurða sem fyrirtækið framleiðir. Ora selur bæði vörur á íslenskum markaði og erlendis. == Saga == === Kjöt og rengi === Arnljótur Guðmundsson lögfræðingur og Tryggvi Jónsson stofnuðu árið 1951 saman fyrirtækið ''Kjöt og rengi'' um vinnslu á hvalkjöti og [[rengi]], eins og nafnið bendir til. Tryggvi hafði margháttaða reynslu af lagmetisiðnaði og hafði meðal annars starfað hjá [[Rækjuverksmiðja Ísafjarðar|Rækjuverksmiðju Ísafjarðar]] sem var ein fyrsta slíka verksmiðjan hér á landi. Hvalkjötið var skorið í [[hvalstöðin í Hvalfirði|hvalstöðinni í Hvalfirði]] og yngsta og besta kjötið hirt fyrir innanlandsmarkað. Annað var selt til [[Japan]]. Auk þess að selja kjötbita voru unnar hvalapylsur, hvalskjötfars og hvalsblóðmör úr afurðunum, auk lifrarkæfu sem m.a. var seld á [[Sovétríkin|sovéskan]] markað. Mikið magn af rengi féll til við verkunina og var það selt um land allt. Sú framleiðsla fyrirtækisins hélt áfram fram á áttunda áratuginn. === ORA === Tryggvi Jónsson hafði samhliða hvalkjötsvinnslunni unnið hjá niðursuðuverksmiðju [[Sölusamband_íslenskra_fiskframleiðenda|SÍF]]. Árið 1952 var rekstur hennar seldur og hætti Tryggvi þá störfum. Hann ákváð þá að stofnsetja sína eigin niðursiðuverksmiðju. Hún hlaut nafnið ''ORA'' að tillögu [[Jón Sigurðsson frá Kaldaðarnesi|Jóns Sigurðssonar frá Kaldaðarnesi]]. Arnljótur Guðmundsson fylgdi Tryggva inn í hið nýja fyrirtæki ásamt fleirum og nefndist það fullu nafni ''ORA - kjöt og rengi'' þótt seinni hluti nafnsins vildi með tíð og tíma gleymast. ORA hefur frá upphafi verið starfrækt í [[Kópavogur|Kópavogi]]. Það sinnti bæði innanlandsmarkaði með [[kjöt]]<nowiki/>- og fiskafurðum og [[grænmeti]] og útflutningsmarkaði með ýmsum fiskafurðum. Ein helsta útflutningsafurð ORA var lengi [[bleikja|murta]] úr [[Þingvallavatn|Þingvallavatni]]. Sá fiskur hafði áður verið saltaður, en um 1940 hafði niðursuða hafist á vegum SÍF. ORA tók við þeirri framleiðslu snemma á sjötta áratugnum og fór veiðin allt upp í 80 tonn á einu ári. Var murtan seld sem lúxusvara en fór með tímanum halloka fyrir ódýrari fisktegundum á borð við [[regnbogasilungur|regnbogasilung]]. Annað dæmi um vöruþróun fyrirtækisins eru krabba- og humarsúpurnar sem notið hafa vinsælda. Krabbasúpurnar voru unnar úr [[krabbar|kröbbum]] sem veiddust við Ísland en höfðu lítið sem ekkert verið nýttir og aðalhráefnið í humarsúpunum eru [[Leturhumar|humraklær]] sem áður var hent í sjóinn. == Tilvísanir og heimildir == {{Reflist}} * {{bókaheimild|höfundur=Högni Torfason|titill=Sama lagmetisiðnaðarins|útgefandi=Sölustofnun lagmetis|ár=án ártals}} == Tengill == * [https://www.ora.is Vefsíða Ora] [[Flokkur:Íslenskir matvælaframleiðendur]] {{s|1952}} ohlfw5ixu6g22r246kf0qbye0nlog2r 0 58495 1958413 1579738 2026-04-01T03:25:11Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958413 wikitext text/x-wiki '''Bein ræða''' ([[latína]] ''[[wikt:en:oratio#Latin|ōrātiō]] [[wikt:en:rectus#Latin|rēcta]]'', [[þýska]] ''direkte Rede'') er það nefnt í skrifuðum [[Texti|texta]], þegar t.d. persóna í sögu tekur til máls og haft er orðrétt eftir henni, eða þegar vitnað er orðrétt í viðmælanda í viðtölum án útskýringa höfundar. Oft er bein ræða höfð innan [[gæsalappir|gæsalappa]] í texta, en það er þó ekki einhlítt. Andstæða beinnar ræðu er [[óbein ræða]]. [[Freysteinn Gunnarsson]] lýsir beinni ræðu í bók sinni: „Ágrip af setningafræði og greinarmerkjafræði“ og segir þar: „''Algengt er í ræðu og riti að taka upp það, sem annar hefur sagt, hugsað eða skrifað. Þau orð sem öðrum eru þannig lögð í munn, kallast bein ræða.''“ Og svo segir hann: „''Setja skal tilvitunarmerki á undan og eftir beinni ræðu og öðrum orðréttum tilvitnunum''.“ == Bein ræða í skáldsögum == Bein ræða er oft sögð lýsa persónum milliliðalaust, persónan talar eins og hún sé viðstödd, meðan óbein ræða getur verið blönduð hugmyndum höfundarins. [[Florian Coulmas]], hinn [[Þýskaland|þýski]] prófessor, segir í ritgerð sinni ''Reported speech: Some general issues'', að :„''helsti grundvallarmunur á beinni ræðu og óbeinni, er að óbein ræða býr yfir öllu meiri tvíræðni en bein ræða. Slíkt gerist vegna þess að í óbeinni ræðu er höfundinum frjálst að blanda upplýsingum saman við hin eiginlegu orð þess sem þau sagði, og blandar þar ef til vill saman heimsýn sinni sem ekki er að finna í orðum þess sem þau sagði''.“ Það má því segja að bein ræða er öllu nær eiginlegri persónu þess sem orðin segir, en óbeina ræðan getur verið allavega, allt eftir því hvað höfundur ætlar sér. [[Sigurður Nordal]] telur það ósögulegt og þreytandi þegar ''höfundar rekja efnið úr löngum umræðum í óbeinni ræðu''. Það mætti þó bæta því við að allt fer það eftir því hvernig höfundur vinnur úr efni sínu, og að hvaða marki hann stefnir. Höfundar [[Íslendingasögur|íslendingasagna]] eru t.d. sagðir beita beinni ræðu til að flækja ekki skoðunum sínum saman við söguna, og þá helst til að lýsa innræti persóna sinna án útskýringa. Snarræði, vit og dómgreind kemur fram í orðum þeirra, eða [[Meinloka|meinlokur]] og veilur í hugsun. Höfundar þeirra láta svo persónur sínar oft gjalda orða sinna. == Bein ræða í upplestri == Í [[Upplestur|upplestri]] verður að greina muninn á beinni og óbeinni ræðu. Auðveldast er að lesari komi slíkum greinarmun til hlustenda sinna á beinni og óbeinni ræðu með því, að velja sér þægilegan raddstyrk til venjulegs [[lestur]]s, en lyfta [[rödd]]inni aðeins í hærri tónhæð, þegar hann les beina ræðu. Þegar beinu ræðunni er lokið hverfur lesari svo aftur til fyrri eðlilegrar tónhæðar eða raddstyrks. Með þessum hætti skynjar hlustandinn þegar, að hér hefur einhver tekið til máls í frásögninni. <ref>[http://www.timarit.is/?issueID=426381&pageSelected=40&lang=0 Úr grein Ævars R. Kvaran: ''Bundið mál''; birtist í Morgunblaðinu 1985]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> == Dæmi == Dæmi um beina ræðu: * „Hvað ert þú að smíða?“ spurðu þeir. Hér er setningin innan tilvitnanamerkjanna bein ræða. Í óbeinni ræðu er sama setning svona: * Þeir spurðu ''hvað hann væri að smíða''.<ref>Dæmi fengin úr Höskuldi Þráinssyni, ''Handbók um málfræði'' (Reykjavík: Námsgagnastofnun 1995): 281.</ref> Hér er „hvað hann væri að smíða“ óbein ræða. Í óbeinni ræðu getur persóna, tala, tíð og háttur breyst en að öðru leyti miðast óbeina ræðan við beinu ræðuna, t.d. hvað orðfæri snertir. Í frásögninni getur sögumaður þó skotið inn eigin hugleiðingum. Þegar spurnarsetningu er snúið í óbeina ræðu eins og dæminu að ofan er talað um óbeina spurnarsetningu. Ef beina ræðan er ekki spurnarsetning breytist hún að jafnaði í skýringarsetningu.<ref>Björn Guðfinnsson, ''Íslenzk setningafræði'' 3. útg. (Reykjavík: Ísafold, 1990): §136, bls. 46.</ref> == Tengt efni == * [[Viðtengingarháttur]] == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Setningafræði]] kgurfv0cba7cedjqdggliaazj2z0s2q 0 58539 1958407 1460304 2026-04-01T03:08:29Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958407 wikitext text/x-wiki [[File:Zaharoff, Basil (Meurisse 1928) cropped.jpg|thumb|Basil Zaharoff (1928)]] '''Sir Basil Zaharoff''' ([[6. október]] [[1849]] – [[27. nóvember]] [[1936]]) (fæddur: ''Basileios Zacharias'') var [[Grikkland|grískur]] fjármálaspekúlant sem varð ríkur á olíu- og vopnasölu. Hann fæddist í [[Mughla]] í [[Litla-Asía|Litlu-Asíu]], en þó hann væri fæddur í [[Tyrkland]]i, leit hann alltaf á sig sem [[Grikkland|Grikkja]]. == Tenglar == {{commonscat}} * [http://www.timarit.is/?issueID=416274&pageSelected=3&lang=0 ''Sir Basil Zaharof''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1929] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201000/http://timarit.is/?issueID=416274&pageSelected=3&lang=0 |date=2016-03-05 }} {{Stubbur|Æviágrip}} {{fde|1849|1936|Zaharoff, Basil}} [[Flokkur:Vopnasalar|Zaharoff, Basil]] 77rsd5pripcdqvwfzzyt5k1pfgrbr0e 0 58616 1957992 1876331 2026-03-31T12:23:06Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957992 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Vinland Map HiRes.jpg|thumb|300px]] '''Vínlandskortið''' er [[landakort]] sem fannst árið [[1957]]. Kortið er um 35 cm á breidd og 48 cm á hæð og er það skrifað á [[bókfell]], sem talið er fullvíst að sé frá [[15. öld]]. Kortið sjálft var hins vegar talið falsað af sumum sérfræðingum m.a. vegna rannsókna á efnainnihaldi [[blek]]sins. Vínlandskortið fannst bundið inn í handritið ''Historia Tartarorum'' um sögu Tartara. Það handrit er talið ófalsað og fjallar um sögu og siði [[Mongólía|Mongóla]] og virðist vera eldri útgáfa af minningum Ítalans [[Giovanni da Pian del Carpine]]. Carpine skrifaði seinna aðra lengri sögu af ferðum sínum. Vínlandskortið fannst árið 1957 (þremur árum áður en minjar um norræna menn fundust í [[L'Anse aux Meadows]]) og var boðið [[Yale]] háskólanum til kaups, en háskólinn hafði ekki bolmagn til kaupanna. [[Paul Mellon]] keypti þá kortið og ánafnaði til Yale eftir að tveir safnstjórar við [[British Museum]] og einn bókasafnsfræðingur við Yale höfðu úrskurðað um trúverðugleika þess. Rannsókn þeirra á kortinu varð að vera leynileg að ósk Mellons og höfðu þremenningarnir því ekki möguleika á að kalla til sérfræðinga. Árið 2021 kom í ljós að kortið er falsað. <ref>[https://www.ruv.is/frett/2021/10/01/vinlandskortid-er-falsad Vínlandskortið er falsað]Rúv, skoðað 1/10 2021</ref> == Heimildir == * [http://www.visindi.is/?aAction=showMore&nID=91&topCat=4 Lifandi vísindi:Gömul kort af öðrum heimi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060512174603/http://www.visindi.is/?aAction=showMore&nID=91&topCat=4 |date=2006-05-12 }} * [https://webexhibits.org/vinland/? The Vinland Map: Medieval or Modern?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071219164802/http://webexhibits.org/vinland/ |date=2007-12-19 }} * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=783732 MBl. 24. feb. 2004 Vínlandskortið ófalsað?] * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=682967 Mbl. 16. ágúst 2002 Segja jesúíta höfund Vínlandskortsins] * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=682968 Mbl. 16. ágúst 2002 "Þetta er stórkostleg fölsun!"] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Heimskort]] [[Flokkur:Könnun Norður-Ameríku]] [[Flokkur:Falsanir]] 17mqqcs9mn30nqenzcralc8vva951ry 0 58655 1958399 1935443 2026-04-01T01:38:54Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958399 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Mónikubrú_á_Jökulsá_austari_(3692891903).jpg|thumb|Monikubrú í Austurdal]] '''Austurdalur''' er [[dalur (landslagsþáttur)|dalur]] í innsveitum [[Skagafjörður|Skagafjarðar]]. Um hann rennur [[Austari-Jökulsá]], önnur upptakakvísla [[Héraðsvötn|Héraðsvatna]]. Eina búseta í dalnum er að Bústöðum en kirkja er að [[Ábæjarkirkja|Ábæ]].<ref>{{Cite web|url=https://is.nat.is/austurdalur-i-skagafirdi/|title=Austurdalur í Skagafirði - NAT ferðavísir|date=2020-05-04|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> == Landafræði == Austari-Jökulsá setur svip sinn á allt umhverfið, þar sem hún rennur heldur vestan við miðjan dal, þó dalurinn sé nokkuð þröngur. Innst í dalnum rennur hún á eyrum, en þegar kemur niður að Skatastöðum myndar hún alldjúpt gljúfur sem hún kastast um alla leið niður þar sem hún sameinast [[Vestari-Jökulsá]] og saman mynda þær [[Héraðsvötn]]. Víða í þessu gljúfri eru [[birki]]hríslur og eru þar stundaðar [[flúðasiglingar]].<ref>{{Cite web|url=https://guidetoiceland.is/travel-iceland/drive/austurdalur|title=Austurdalur Travel Guide|website=Guide to Iceland|language=en|access-date=2025-02-18}}</ref> Milli Skatastaða og Bústaða, en báðir bæirnir eru vestan ár, er brú yfir ána, oft kölluð Monikubrú eftir skörungnum [[Monika Helgadóttir|Moniku á Merkigili]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6088089?iabr=on#page/n26/mode/2up/search/Monikubr%C3%BA%20/inflections/true|title=Morgunblaðið - 276. tölublað (25.11.2014) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-02-18}}</ref> Nokkrar þverár renna í Jökulsá, eiga þær flestar upptök sín í [[Nýjabæjarfjall]]i sem skilur dalinn frá inndölum [[Eyjafjörður|Eyjafjarðar]]. Eru þetta meðal annars Ábæjará, Tinná, Hvíta, Fossá og fleiri.<ref>{{Vefheimild|url=https://obyggdanefnd.is/wp-content/uploads/07A_2008-2_urskurdur.pdf|titill=Eyjafjarðarsveit vestan Eyjafjarðarár|höfundur=Óbyggðanefnd|útgefandi=ÚRSKURÐUR ÓBYGGÐANEFNDAR|mánuður=Júní|ár=2009}}</ref> Hið hrikalega [[Merkigil]] nyrst í dalnum var lengi vel helsti farartálmi fyrir fólk í austanverðum dalnum þegar það ferðaðist í kaupstað í Skagafirði. Upp úr því að sunnanverðu er einstigi fyrir framan klettasnös eina svo ekki var hægt að flytja ullarlestar til verslunar í Skagafirði heldur fóru lestarferðir yfir Nýjabæjarfjallið til Eyjafjarðar. Var þá komið niður í Leyningsdal og ullin seld á [[Akureyri]].<ref>{{Cite web|url=https://baekur.is/bok/26f746bd-5a16-419b-8e84-c20e29dfbdd8/4/134/Islenzkar_thjodsogur_og#page/n133/mode/2up|title=Bækur.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=baekur.is|language=is|access-date=2025-02-18|archive-date=2025-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250225194916/https://baekur.is/bok/26f746bd-5a16-419b-8e84-c20e29dfbdd8/4/134/Islenzkar_thjodsogur_og#page/n133/mode/2up|url-status=dead}}</ref> Þegar bæjarhúsin að Merkigili voru byggð var allt efni í þau flutt á hestum yfir gilið og sáu dæturnar 7 um það.<ref>{{Cite web|url=https://www.glaumbaer.is/is/syningar/monika-fra-merkigili|title=Monika frá Merkigili|website=Byggðasafn Skagfirðinga|language=is|access-date=2025-02-18|archive-date=2025-02-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20250220032903/https://www.glaumbaer.is/is/syningar/monika-fra-merkigili|url-status=dead}}</ref> Árið 1997 beið [[Helgi Jónsson]], síðasti bóndi á Merkigili, bana í gilinu er hann hrapaði þar á leið til fundar við nágranna sinn sem beið hans handan gilsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1871321?iabr=on#page/n39/mode/2up/inflections/true|title=Morgunblaðið - 20. tölublað (25.01.1997) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-02-18}}</ref> Þjóðskáldið [[Bólu-Hjálmar]] reisti sér nýbýli í dalnum sem hann nefndi Nýjabæ og bjó þar um skeið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3297180?iabr=on#page/n9/mode/2up/search/austurdalur/inflections/true|title=Lesbók Morgunblaðsins - 30. tölublað (12.10.1975) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2025-02-18}}</ref> Jurtalíf í dalnum er fjölbreytt og hann nokkuð gróinn upp í hlíðar. Í Fögruhlíð er náttúrulegur birki- og [[víðir (ættkvísl)|víðiskógur]] þar sem hæstu trén eru um 6 metra há. Í giljum og áreyrum vex [[hvönn]] og [[eyrarrós]].<ref>{{Cite web|url=https://www.feykir.is/is/frettir|website=Feykir.is|language=is|access-date=2025-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220401081427/https://www.feykir.is/is/frettir/i-austurdal-i-framheradi-skagafjardar|title=Í Austurdal í Framhéraði Skagafjarðar {{!}} Feykir.is|archive-date=2022-04-01}}</ref> == Bæir == Í austanverðum dalnum voru bæir á borð við Merkigil, Ábæ, Nýjabæ, Tinnársel og Hildarsel. Í dalnum vestanverðum eru Bústaðir og Skatastaðir. == Myndasafn == <gallery> Austari-Jökulsá01.jpg|Rafting á Jökulsá eystri Kláfurinn við Skatastaði yfir Jökulsá austari (3689226159).jpg|Kálfurinn við Skatastaði Mynd:Merkigil1.jpg|Séð upp Merkigil, glittir í troðninginn upp sunnanmeginn Mynd:Merkigil2.jpg|Séð niður Merkigil, peningshús að Bústöðum vestan ár Mynd:Skatastaðir.jpg|Skatastaðir séðir frá Ábæ Mynd:Austurdalur2.jpg|Hestamenn í Fögruhlíð, milli Hildarsels og Hvítár, en þar er náttúrulegur skógur </gallery> == Tilvísanir == {{Reflist}}{{Stubbur|landafræði|Ísland}} [[Flokkur:Dalir á Íslandi]] [[Flokkur:Akrahreppur]] frjfzrt15xo3ckd12q6s7u80061n6n8 0 59049 1958170 1554837 2026-03-31T13:22:17Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958170 wikitext text/x-wiki '''Berry''' getur verið [[nafn]]: ==Saga á Íslandi== [[Mannanafnanefnd]] var gerð beiðni um að eiginnafnið Berry væri tekið til greina og fært á mannanafnaskrá en var því hafnað þann [[18. desember]] [[2001]] á grundvelli þess að það taldi ekki uppfylli lagaákvæði um mannanöfn.<ref name="manna">https://www.rettarheimild.is/DomsOgKirkjumala/Mannanafnanefnd/2001/12/18/nr/26 Mannanafnanefnd, úrskurðir [[18. desember]] [[2001]] (Mál nr. 116/2001)</ref> Sjá einnig [[Mannanöfnum hafnað af Mannanafnanefnd]]. ==Nafnberar== *[[Albert Berry]] *[[Alexander Berry]] (1781-1873) *[[Anthony Berry]] *[[Bertrand Berry]] * [[Bill Berry]] *[[Clarence Berry]] (1867–1930) *[[Chuck Berry]] (1926-2017) *[[Danielle Bunten Berry]] (1949-1998) *[[Dave Berry (kynnir)]] *[[Dave Berry (tónlistarmaður)]] *[[Edward Berry]] (1768-1831) *[[Fred Berry]] (1951-2003) *[[Gérard Berry]] *[[Halle Berry]] *[[Joe Berry]] (1904-1958) *[[Joseph Flintoft Berry]] (1856-1931) *[[Leon "Chu" Berry]] (1908-1941) *[[Ken Berry]] *[[Ken Berry (hafnabolti)]] *[[Kevin Berry]] (1945-2006) *[[Marion Berry]] *[[Martha Berry]] *[[Michael Berry]] (fæddur 1941) *[[R. Stephen Berry]] (fæddur 1931) *[[Richard Berry]] *[[Rick Berry]] *[[Samuel Stillman Berry]] *[[Sean Berry]] *[[Thomas Berry]] *[[Tom Berry]] *[[Walter Berry (hafnabolti)]] *[[Walter Berry]] *[[Wendell Berry]] == Héruð == *[[Berry (hérað)|Berry]] fornt hérað í Frakklandi. ==Heimildir== <references/> {{aðgreining}} 9aoawzfj5mrfvggiu5kfjt2xa6jh70e 0 59751 1958253 1776637 2026-03-31T14:08:17Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958253 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Brynjulf Bergslien.jpg|thumb|Myndhöggvarinn Brynjulf Bergslien (1830-1898) bjó til styttur af fjölda þekktra samtímamanna hans.]] [[Image:Karl III Johan statue.JPG|thumb|Styttan af [[Karl 14. Jóhann|Karli Jóhanni]] við Hallargarðinn í Osló.]] [[Mynd:Bergslien Asbjornsen 1885.jpg|thumb|Styttan af [[Peter Chr. Asbjørnsen]] frá [[1885]].]] '''Brynjulf Larsen Bergslien''' ([[11. nóvember]] [[1830]] í [[Voss]], [[18. september]] [[1898]]) var [[Noregur|norskur]] myndhöggvari og bróðir málarans [[Knut Bergslien]]. Þekktasta verk Brynjulf Bergslien er styttan af [[Karl 14. Jóhann|Karli Jóhanni]] við Hallargarðinn í [[Osló]]. Fleiri styttur eftir hann prýða höfuðborg Noregs, m.a. styttur af ljóðskáldinu [[Henrik Wergeland]] í [[Studenterlunden]]-garðinum, leikaranum [[Johannes Brun]] við [[Bankplassen]] og [[Peter Christen Asbjørnsen|Peter Chr. Asbjørnsen]] við [[St. Hanshaugen park|St. Hanshaugen]]-garðinum. Meðal nemenda Bergslien voru myndhöggvararnir [[Wilhelm Rasmussen|Wilhelm Robert Rasmussen]] ([[1879]]-[[1965]]) og [[Gustav Vigeland]] ([[1869]]-[[1943]]). Hann var jarðsettur í [[Vår Frelsers Gravlund]] í Osló. Árið [[1901]] var gata í [[Homansbyen]]-hverfinu í Osló skírð eftir honum, [[Bergsliens gate]]. Brynjulf þekkti [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] og gerði brjóstmynd af honum. ==Tenglar== {{commons|Brynjulf Bergslien}} * [https://www.verneforeningen.no/kunstnerne.php Om Bergslien som Drøbak-kunstner (á norsku)] * [http://www.drammensbilder.com/biledhoggere/bergslien-brynjulf.shtml Drammensbidler om Bergslien (á norsku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929033806/http://www.drammensbilder.com/biledhoggere/bergslien-brynjulf.shtml |date=2007-09-29 }} * [http://runeberg.org/salmonsen/2/3/0048.html Leksikonartikkel i ''Salmonsens konversationsleksikon'' fra 1915-1930 (á dönsku)] {{DEFAULTSORT:Bergslien, Brynjulf }} [[Flokkur:Norskir myndhöggvarar]] {{fde|1830|1898|Bergslien, Brynjulf}} ttypjhqqll9t289833e8ujm1lpxa3up 0 61361 1958077 1749535 2026-03-31T12:48:04Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958077 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Disc_golfer_and_basket.jpg|thumb|right|Frisbígolfari púttar í körfu.]] '''Frisbígolf''' eða '''folf''' er [[íþrótt]] sem fer fram á svipaðan hátt og venjulegt [[golf]], en í stað golfkylfa og golfbolta nota leikmenn [[Svifdiskur|svifdiska]] (frisbídiska). Þessi íþrótt varð til á [[1971-1980|áttunda áratug]] 20. aldar og á það sameiginlegt með venjulegu golfi að reynt er að ljúka hverri braut í sem fæstum köstum. Frisbídisknum er kastað frá teigsvæði í átt að skotmarki. Markið getur verið mismunandi en oftast er um að ræða sérsmíðaðar körfur sem grípa diskinn. Leikmenn taka hvert kast frá þeim stað þar sem síðasti diskur lenti. Lendingarstaðurinn er merktur með sérstöku merki (litlum diski eða öðrum golfdiski) og ekki má stíga fram fyrir merkið þegar kastað er að nýju. Hæðir, hólar, tré og fleira sem finna má út um allan völlinn eru leikmönnum áskorun og hindrun í tilraunum þeirra við að koma disknum í körfuna. Loks endar „púttið“ í körfunni og þeirri holu er þá lokið. == Leikhlutar == [[Mynd:Disc_golf_Yyteri.jpg|thumb|right|Kastað frá teig á frisbígolfvelli í [[Yyteri]], [[Finnland]]i.]] === Diskar === [[Mynd:Disc golf discs 20180730.jpg|thumb|Mismunandi diskar.]] Golfdiskar eru að jafnaði minni og þyngri en hefðbundnir svifdiskar sem ætlunin er að grípa. Diskarnir eru venjulega milli 150 og 180 grömm að þyngd og 8-9 tommur (20-23cm) í þvermál. Þeir skiptast í ''drævera'', ''púttera'' og ''miðlungsdiska''. Dræverar eru þyngstir og drífa lengst, miðlungsdiskar eru nákvæmari en dræverar en drífa styttra og pútterar eru léttastir og nákvæmastir en jafnframt hægastir. Diskarnir eru líka ólíkir hvað varðar form, grip, sveigjanleika og endingu. === Mörk === Upphaflega voru mörkin í frisbígolfi svert járnrör yfir öðru járnröri sem glumdi í þegar diskurinn lenti á þeim. Árið [[1975]] hannaði Ed Headrick körfuna sem er algengasta markið í dag. Hún er með keðjum og körfu fyrir neðan til að grípa diskinn. Flötin er allt svæðið innan 10 metra frá marki. Þar er bannað að stökkva til að fylgja eftir skoti. === Teigar === Teigar eru afmörkuð svæði, yfirleitt 6x8fet (2x2,5m) að stærð, sem marka upphaf hverrar brautar. Þeir þurfa að gefa stöðugt undirlag fyrir fyrsta kastið. Teigar eru gerðir úr þjappaðri mold eða möl, timbri, steypu eða gúmmímottum. ==Á Íslandi== Íþróttin hefur notið sívaxandi vinsælda á Íslandi. Árið 2019 voru 53 vellir á landinu sem þýddi flesta velli miðað við höfðatölu. <ref>[https://udisc.com/blog/post/the-most-disc-golf-courses-per-capita-world-rankings?fbclid=IwAR2E-bVFPWL6duXPsZMeFuXNXI5wj8zSrLzCdMk9__GuRBanwlsoOfKR0ZA The most disc golf courses per capita]Udisc</ref> Íslenska frisbígolfsamband er íþróttasamband sem skipuleggur velli og mót. == Tenglar == {{commonscat|Disc golf|frisbígolfi}} * [https://folf.is Íslenska frisbígolfsambandið] * [https://www.pdga.com/ Professional Disc Golf Association] ==Tilvísanir== [[Flokkur:Frisbígolf]] [[Flokkur:Frisbííþróttir]] 95jx1l3eam8k3oos9l05k96mtxx71d9 0 61513 1958110 1917768 2026-03-31T12:58:44Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958110 wikitext text/x-wiki {{Heimspekingur | svæði = Vestræn heimspeki | tímabil = [[Heimspeki 20. aldar]] | color = #B0C4DE | image_name = | image_caption = | nafn = Carl Gustav Hempel | fæddur = [[8. janúar]] [[1905]] (í [[Oranienburg]] í [[Þýskaland]]i) | látinn = {{Dánardagur og aldur|1997|11|9|1905|1|8}} (í [[Princeton, New Jersey|Princeton]] í [[New Jersey]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | skóli_hefð = [[Rökgreiningarheimspeki]] | helstu_ritverk = ''Studies in the Logic of Confirmation''; ''The Logic of Functional Analysis''; ''Aspects of Scientific Explanation''; ''Scientific Explanation'' | helstu_viðfangsefni = [[Vísindaheimspeki]], [[rökfræði]] | markverðar_kenningar = [[Gáta Hempels]], eðli vísindalegra skýringa fólgið í afleiðslu þar sem a.m.k. ein forsendan er staðhæfing um náttúrulögmál | áhrifavaldar = [[David Hilbert]], [[Rudolf Carnap]], [[Vínarhringurinn]] | hafði_áhrif_á = [[Jaegwon Kim]] | }} '''Carl Gustav Hempel''' ([[8. janúar]] [[1905]] – [[9. nóvember]] [[1997]]) var [[Þýskaland|þýskur]] [[vísindaheimspeki]]ngur og einn helsti málsvari [[rökfræðileg raunhyggja|rökfræðilegrar raunhyggju]] á 20. öld. Hann er einkum frægur fyrir kenningu sína um að eðli vísindalegra skýringa byggi á [[Afleiðsla|afleiðslu]] þar sem að minnsta kosti ein [[forsenda]]n er staðhæfing um [[náttúrulögmál]]. Kenningin var talin meginviðmið á [[1951-1960|6.]] og [[1961-1970|7. áratug]] [[20. öld|20. aldar]]. == Æviágrip == Carl Gustav Hempel fæddist í [[Oranienburg]] í [[Þýskaland]]i þann [[8. janúar]] [[1905]]. Hann nam [[stærðfræði]], [[eðlisfræði]] og [[heimspeki]] við háskólana [[Göttingen]], [[Heidelberg]] og [[Berlín]]. Í Göttingen kynntist hann [[David Hilbert]] og þótti mikið koma til tilraunar hans til þess að smætta alla stærðfræði í hreina [[rökfræði]]. Hempel kynntist [[Rudolf Carnap]] á ráðstefnu um vísindaheimspeki í Berlín árið [[1929]] og varð í kjölfarið meðlimur í [[Berlínarhringurinn|Berlínarhringnum]]. Hann lauk doktorsgráðu sinni frá Berlínarháskóla árið 1934 en lokaverkefni hans fjallaði um [[líkindafræði]]. Sama ár flutti hann frá Þýskalandi vegna uppgangs [[Nasismi|nasismans]] þar í landi. Hempel flutti til [[Belgía|Belgíu]] og naut til þess hjálpar Pauls Oppenheim, sem samdi með honum ritið ''Der Typusbegriff im Lichte der neuen Logik'' sem kom út árið [[1936]]. Árið [[1937]] flutti Hempel til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og tók við stöðu aðstoðarmanns Carnaps við [[Háskólinn í Chicago|Háskólann í Chicago]]. Hann kenndi síðar við [[City College of New York]] (1939 – 1948), [[Yale-háskóli|Yale-háskóla]] (1948 – 1955) og [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] þar sem hann var starfsfélagi [[Thomas Kuhn|Thomasar Kuhn]]. Hempel kenndi í Princeton þar til hann fór á eftirlaun árið [[1964]]. Hann varði tveimur árum (1964 – 1966) við [[Hebreski háskólinn|Hebreska háskólann]] í [[Jerúsalem]]. Árið [[1977]] tók hann við prófessorsstöðu í heimspeki við [[Háskólinn í Pittsburgh|Háskólann í Pittsburgh]] og kenndi þar til ársins [[1985]]. Hempel lést í [[Princeton, New Jersey|Princeton]] í [[New Jersey]] í Bandaríkjunum árið [[1997]]. Árið [[2005]] var nefnd eftir honum gata í Oranienburg í Þýskalandi, Carl-Gustav-Hempel-Straße. == Vísindaleg skýring == Eitt aðalviðfangsefni [[vísindaheimspeki|vísindaheimspekinnar]] er að greina vísindi frá annars konar kenningum og finna út hvað geri eina rannsókn eða kenningu vísindalega en aðra ekki. Hvað er vísindaleg útskýring á tilteknum hlut eða atburði? Carl Hempel er hvað þekktastur fyrir atlögu sína til þess að greina hvað vísindaleg skýring feli í sér og hvaða einkenni hún þurfi að hafa til þess að hún geti talist vísindaleg. Í ritinu ''Studies in the Logic of Explanation'' frá árinu 1948 setur Carl Hempel ásamt Paul Oppenheim fram kenningu um lögmál vísindalegrar skýringar. Samkvæmt kenningunni sem gengur undir nafninu Yfirgripslögmálið, hefur vísindaleg skýring einfaldlega sömu einkenni og röksemdarfærsla eða [[afleiðsla]]. Vísindaleg skýring væri svar við svokölluðum „af hverju“-spurningum, sem leitast við að finna orsakaskýringu á því af hverju hlutirnir eru eins og þeir eru. Dæmi um þannig spurningu væri af hverju sykur blandist vatni. Vísindaleg skýring er rökrétt samband milli tveggja staðhæfinga og í raun afleiðsla staðhæfingar. Svarið við spurningunni er þá aðleiðsla þess að sykur leysist upp í vatni og er vísindaleg skýring. Hempel taldi að með því að finna hvaða einkenni vísindaleg skýring hefði, þá gætum við sagt til um hvað við gætum kallað vísindalega skýringu. Til að svara spurningunni af hverju sykur leysist upp í vatni verðum við því að byrja á setja fram rökleiðslu sem leiðir að þeirri staðreynd að sykur leysist upp í vatni sem inniheldur [[forsenda|forsendur]] fyrir sannindum fullyrðingarinnar. Til þess að geta búið til kerfislægt líkan af vísindalegri skýringu taldi Hempel að hún yrði að halda óhagganleg [[náttúrulögmál]], einhverja fasta breytu sem væri alltaf eins. Samkvæmt kenningu Hempel er skýring visindaleg ef hún uppfyllir þrjú atriði. Forsendurnar þurfa að vera leiða að niðurstöðunni, forsendurnar þurfa að vera sannar og síðan þurfa þær að innihalda að minnsta kosti eitt náttúrulögmál. Dæmi um náttúrulögmál er [[þyngdarlögmálið]] sem er eitt af grundvallarlögmálum eins og það lögmál að [[Málmur|málmar]] leiða [[rafmagn]]. Hempel taldi því að ef að eitthvað væri [[afleiðing]] náttúrulögmáls hlyti það að vera satt. Vísindaleg útskýring innihéldi náttúrulögmál ásamt tilteknu atviki eða staðreynd sem væri breytileg eftir hverju dæmi fyrir sig. Tökum dæmi: Segjum sem svo að við vildum vita af hverju blómið í glugganum mínum væri dáið. Ef ég myndi nota kenningu Hempel til að finna vísindalegu úskýringuna á því myndi ég setja fram eftirfarandi röksemdafærslu: # Blóm þurfa sólarljós til að lifa (náttúrulögmál) # Sólarljós hefur ekki náð til blómsins í glugganum mínum á þeim stað sem það hefur staðið (sérstök breyta) # Þess vegna er blómið dáið Samkvæmt Hempel var fleira sem einkenndi Yfirgripslögmálið, það er að maður gæti tekið þessar forsendur og notað til að spá fyrir um atburðinn. Náttúrulögmálið ásamt hinum forsendunum geti því verið notað til þess að spá fyrir um ákveðinn atburð eða staðreynd.<ref>Okasha, Samir (2002). ''Philosophy of Science: A Very Short Introduction''.</ref> == Helstu rit == * 1936 ''Über den Gehalt von Wahrscheinlichkeitsaussagen'' * 1936 ''Der Typusbegriff im Licht der neuen Logik'' ásamt Paul Oppenheim * 1942 ''The Function of General Laws in History'' * 1943 ''Studies in the Logic of Confirmation'' * 1959 ''The Logic of Functional Analysis'' * 1965 ''Aspects of Scientific Explanation'' * 1966 ''Philosophy of Natural Science'' * 1967 ''Scientific Explanation'' * 2000 ''Selected Philosophical Essays'' == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Tengt efni == * [[Gáta Hempels]] == Tenglar == * {{IEP|h/hempel.htm|Carl Gustav Hempel}} * [https://www.princeton.edu/pr/news/97/q4/1112-hempel.html Minningargrein um Hempel á vefsíðu Princeton-háskóla] [[Flokkur:Heimspekingar 20. aldar|Hempel, Carl Gustav]] [[Flokkur:Rökfræðilegir raunhyggjumenn|Hempel, Carl Gustav]] [[Flokkur:Rökfræðingar|Hempel, Carl Gustav]] [[Flokkur:Vísindaheimspekingar|Hempel, Carl Gustav]] [[Flokkur:Þýskir heimspekingar|Hempel, Carl Gustav]] {{fde|1905|1997|Hempel, Carl Gustav}} 5zwvbxtnjjpueo0aajbl6727cz4wk4e 0 61794 1958398 1957028 2026-04-01T01:30:02Z ~2026-20086-23 115062 1958398 wikitext text/x-wiki {{hnit|42|50|0|N|2|41|0|W|display=title|region:SP}} {{Byggð | nafn = Galisía | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = Galicía | tegund_byggðar = Sjálfstjórnarhérað | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Galicia.svg | fáni_stærð = | fáni_alt = | skjaldarmerki = Coat of Arms of Galicia (Spain).svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Localización de Galicia.svg | kort_texti = | hnit = | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = Spánn | stofnun_titill = Sjálfstjórn | stofnun_dagsetning = 1981 | leiðtogi_titill = [[Forseti Galisíu|Forseti]] | leiðtogi_nafn = Alfonso Rueda (PP) | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 29.574 | hæð_m = | mannfjöldi_frá_og_með = 2020 | mannfjöldi_heild = 2.701.819 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | tímabelti1 = UTC+1 | utc_hliðrun_sumartími = +2 | póstnúmer_gerð = | póstnúmer = | svæðisnúmer = 34 98 | vefsíða = [https://www.xunta.gal/ Galicía] }} '''Galisía''' (eða '''Jakobsland''') er [[Sjálfstjórnarsvæði Spánar|spænskt sjálfstjórnarsvæði]] á Norðvestur-[[Spánn|Spáni]]. Galisía liggur norðan [[Portúgal]]s og vestan spænsku sjálfstjórnarsvæðanna [[Kastilía-León|Kastilíu-León]] og [[Astúría|Astúríu]]. Galisía skiptist í [[A Coruña-hérað]], [[Lugo-hérað]], [[Ourense-hérað]] og [[Pontevedra-hérað]]. Galisía er 29.574 ferkílómetrar og íbúar héraðsins voru um 2.700.000 árið 2018. Svæðið, sem fékk sjálfstjórn árið [[1981]], Höfuðstaðurinn er [[Santiago de Compostela]]. Fjölmennasta borgin er [[Vigo]] í Pontevedra-sýslu. Opinber tungumál í Galisíu eru tvö, spænska og [[galisíska]], sem er náskyld [[portúgalska|portúgölsku]]. == Saga == Konungsríki var stofnað í Galisíu árið 395. [[Vísigotar]] náðu því á sitt vald seinna en [[Márar]] náðu aldrei eiginlegum völdum þar og [[Alfonso 1. Astúríukonungur]] rak þá burt árið [[739]] og innlimaði um leið Galisíu í ríki sitt. Síðar varð það hluti af konungsríkinu [[Konungsríkið Kastilía og León|Kastilíu og Leon]] en naut þó stundum nokkurrar sjálfstjórnar. == Atvinnulíf == Galisíubúar lifðu löngum af [[Landbúnaður|landbúnaði]] og [[fiskveiðar|fiskveiðum]] og sumir höfðu einnig góðar tekjur af þjónustu við [[pílagrímur|pílagríma]] eftir að [[pílagrímsferð]]ir að gröf [[Jakob postuli|heilags Jakobs]] í Santiago de Compostela hófust á 9. öld. Á 20. öld varð mikil iðnaðaruppbygging í héraðinu en þar eru meðal annars bílaverksmiðjur og vefnaðariðnaður. Í bænum Arteixo í A Coruña-sýslu eru höfuðstöðvar [[Inditex]], stærstu vefnaðarvörukeðju Evrópu og þeirrar næststærstu í heimi en þekktasta vörumerki keðjunnar er [[Zara]]. Höfuðstöðvar spænsks [[sjávarútvegur|sjávarútvegs]] eru í Vigo og þar hefur CFCA, [[Eftirlitsstofnun ESB með fiskveiðum]], aðsetur sitt. == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=435476&pageSelected=1&lang=0 ''Jakobsleiðin''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{Spánn}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Galisía]] poifyddpxnur5yh2652hzbl3fbm6w1d 0 62179 1958388 1633923 2026-04-01T00:34:02Z ~2026-20109-87 115066 1958388 wikitext text/x-wiki [[File:Avicenna-miniatur.jpg|thumb|right|]] '''Avicenna''' eða '''Ibn Sīnā''' ([[980]]<nowiki/>–<nowiki/>[[1037]]) var [[íran]]skur [[heimspeki]]ngur og fjölfræðingur, sem fékkst meðal annars við [[rökfræði]], [[stærðfræði]], [[stjörnufræði]], [[gullgerðarlist]], [[náttúruvísindi]], [[sálfræði]] og [[læknisfræði]]. Hann var merkasti heimspekingur síns tíma. Avicenna samdi tæplega 450 ritgerðir um ýmis efni og hafa um 240 þeirra varðveist. Flestar fjalla um heimspeki og læknislist. Avicenna var undir miklum áhrifum frá [[Grikkland hið forna|gríska]] heimspekingnum [[Aristóteles]]i en hafði sjálfur gríðarleg áhrif á [[íslam]]ska heimspeki. == Tenglar == {{commons|Avicenna}} * {{IEP|a/avicenna.htm|Avicenna/Ibn Sina}} {{fd|980|1037}} [[Flokkur:Íranskir heimspekingar]] [[Flokkur:Miðaldaheimspekingar]] lczeg4797tg6548kxdxglojnf3m4x7w 6 63567 1958141 1473673 2026-03-31T13:10:53Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958141 wikitext text/x-wiki {{mynd | myndlýsing = Skjaldarmerki Borgarbyggðar, hönnuður Örn Smári Gíslason. | höfundaréttshafi = Örn Smári Gíslason | leyfisupplýsingar = {{vörumerki|Borgarbyggð}} | uppruni = [https://www.borgarbyggd.is] | útskýring = Til að einkenna sveitarfélagið í greinum sem það varða. }} [[Flokkur:Íslensk byggðamerki|Borgarbyggð]] lrg05km3y8plb5vwdqe1vl0thphl1rt 6 63580 1958118 1477610 2026-03-31T13:01:44Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958118 wikitext text/x-wiki {{mynd | myndlýsing = Merki Blönduósbæjar. | leyfisupplýsingar = {{vörumerki|Blönduósbær}} | höfundaréttshafi = Blönduós | uppruni = [https://www.blonduos.is] | útskýring = Til að einkenna sveitarfélagið á greinum sem því tengjast. }} [[Flokkur:Íslensk byggðamerki|Blönduós]] 8ybcrpq4jdm2howrkdc2rkxzfz129az 0 64136 1958252 1552185 2026-03-31T14:06:28Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958252 wikitext text/x-wiki {{Grískt stafróf|stafur=digamma uc lc}} '''Dígamma''' (hástafur: '''Ϝ''', lágstafur: '''ϝ''') er úreltur stafur í [[grískt stafróf|gríska stafrófinu]]. [[F|Rómverska F]] er jafngildið í [[latneskt stafróf|latneska stafrófinu]]. Í gríska númerakerfinu hefur hann gildið 6. == Tenglar == * [https://www.opoudjis.net/unicode/nonattic.html#digamma Dígamma] {{Stubbur|málfræði}} [[Flokkur:Grískt stafróf]] 6jfv5w2p1gsizeou0wybdxwhsxht2o6 0 65193 1958180 1865736 2026-03-31T13:24:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958180 wikitext text/x-wiki {{um|vatnslaug|grein um upptökuverið|Sundlaugin}} [[Mynd:Sundlaug Stykkishólms water slide.JPG|thumb|Mynd af [[Sundlaug Stykkishólms]] og [[vatnsrennibraut]]inni sem þar er að finna.]] '''Sundlaug''' er [[laug]] með [[vatn]]i til [[sund (hreyfing)|sunds]] eða [[afþreying]]ar, og getur verið inni- eða útilaug. Baðlaugar (eða ''pottar'') eru hluti af baðmenningu margra þjóða, meðal annars Íslendinga, en í þeim synda menn ekki, heldur sitja og láta líða úr líkamanum. ==Tengt efni== * [[Sundlaugar á Íslandi]] == Tenglar == [[Mynd:DeepEddyPoolBySteveHopson.jpg|thumb|right|''Deep Eddy pool'' sem er elsta steinsteypta sundlaug í [[Texas]]-ríki.]] * [https://sundlaugar.is/ Heimasíða íslenskra sundlauga] * [http://hot-springs.org/Badlaugar/Badlaugar.html ''Baðlaugar og almenningsbaðstaðir''; af Hverasíðunni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515232711/http://hot-springs.org/Badlaugar/Badlaugar.html |date=2008-05-15 }} * [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3588 ''Hvað heitir stærsta sundlaugin á Íslandi og hvar er hún?''; af Vísindavefnum] * [http://hot-springs.org/Badlaugar/Badlaugar.html ''Baðlaugar og almenningsbaðstaðir á Íslandi''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515232711/http://hot-springs.org/Badlaugar/Badlaugar.html |date=2008-05-15 }} * [http://www.nordurland.is/infosearch_frame.asp?cat_id=88&type=5&subtype=5.13.0&keyword=Eftir%20orði&postare= ''Sundlaugar á Norðurlandi''; af Norðurland.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070922194815/http://www.nordurland.is/infosearch_frame.asp?cat_id=88&type=5&subtype=5.13.0&keyword=Eftir%20or%C3%B0i&postare= |date=2007-09-22 }} {{Stubbur}} [[Flokkur:Sundlaugar| ]] bc42jozrcjccl5wfq1t0vxgt3ppfl4s 0 65456 1958059 1735931 2026-03-31T12:43:27Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958059 wikitext text/x-wiki {{Hugbúnaður |nafn = hugin |lógó = [[Mynd:Hugin-splash.svg|250px]] |skjáskot = |myndatexti = |höfundur = Pablo d'Angelo |hönnuður = |útgáfudagur = 0.3 beta ([[12. október]] [[2003]]) |nýjasta útgáfa = 2011.4.0 |nýjasti útgáfudagur = [[17. desember]], [[2011]] |nýjasta forskoðunarútgáfa = SVN3051<ref>[https://panospace.wordpress.com/downloads/ Panospace - Tilraunaútgáfur]</ref> |nýjasti forskoðunarútgáfudagur = [[2. maí]], [[2008]] |stýrikerfi = [[Linux]], [[Mac OS X|OS X]], [[Microsoft Windows|Windows]], [[FreeBSD]] |verkvangur = |tungumál = |tegund = Myndvinnsluforrit |notkun = [[Víðmyndir]], [[HDR]]<!--einhverra hluta vegna birtist þetta ekki --> |leyfi = [[GNU]] |vefsíða = [https://hugin.sourceforge.net/ hugin.sourceforge.net] }} '''Hugin''' er [[opinn hugbúnaður]] ætlaður til að sauma saman nokkrar [[ljósmynd]]ir teknar af sama staðnum í eina [[víðmynd]]. Það er [[viðmót]] fyrir [[Panorama Tools]] og [[Enblend]]. Þau eru bæði [[skipanalínuforrit]], það fyrra notað til að tengja saman nokkrar skarandi ljósmyndir og það seinna til að blanda þeim saman í eina mynd. == Þróun == Hugin er í stöðugri þróun. Það fékk stuðning frá „[[Google Summer of Code]]“ verkefninu [[2007]]. [[2008]] stendur einnig til að nokkur verkefni verði unnin tengd Hugin. == Dæmi um víðmynd == {{Breið mynd|Tjörnin Panorama.jpg|1600px|180 gráðu sjónarhorn af Tjarnarbakkanum, búin til í Hugin}} == Tenglar == * [https://hugin.sourceforge.net/ Vefsíða hugin á sourceforge] * [https://wiki.panotools.org/ Wikisíða Panotools] * [https://enblend.sourceforge.net/ Vefsíða Enblend á sourceforge] * [http://code.google.com/soc/pano/about.html Google Summer of Code] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080517123245/http://code.google.com/soc/pano/about.html |date=2008-05-17 }} verkefni sem tengjast víðmyndum sem unnin verða sumarið [[2008]] == Heimildir == {{reflist}} {{stubbur|hugbúnaður}} [[Flokkur:Ljósmyndun]] [[Flokkur:Frjáls hugbúnaður]] [[Flokkur:Ókeypis hugbúnaður]] 5z2d9bithcyu7ipwgtz2crudm99t9xq 0 67443 1957974 1892192 2026-03-31T12:15:46Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957974 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Stytt nafn = SS Lazio | Fullt nafn = Società Sportiva Lazio S.p.A. | Gælunafn = ''Biancocelesti''<br />''Biancazzurri''<br />''Aquile''<br />''Aquilotti'' | Stofnað = 9. janúar 1900 | Leikvöllur = [[Ólympíuleikvangurinn í Róm|Ólympíuleikvangurinn]], [[Róm]] | Stærð = 70 634 | Stjórnarformaður = {{ITA}} [[Claudio Lotito]] | Knattspyrnustjóri = {{ITA}} [[Simone Inzaghi]] | Deild = [[Ítalska A-deildin]] | Tímabil = 2023/24 | Staðsetning= 7. sæti |pattern_la1 = _lazio1819h |pattern_b1 = _lazio1819h |pattern_ra1 = _lazio1819h |pattern_sh1 = _lazio1819h |pattern_so1 = _lazio1819h |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = 7FB3E4 |socks1 = 7FB3E4 |pattern_la2 = _lazio1819a |pattern_b2 = _lazio1819a |pattern_ra2 = _lazio1819a |pattern_sh2 = _lazio1819a |pattern_so2 = |leftarm2 = FFFFFF |body2 = FFFFFF |rightarm2 = FFFFFF |shorts2 = FFFFFF |socks2 = FFFFFF }} '''Íþróttafélagið Lazio 1900''' ([[ítalska]]: ''Società Sportiva Lazio 1900'', ''S.S. Lazio'' eða einfaldlega ''Lazio'') er [[Ítalía|ítalskt]] [[íþróttir|íþróttafélag]] frá [[Róm]] stofnað [[9. janúar]] [[1900]] sem [[kapphlaup|hlaupafélag]]. Knattspyrnudeild félagsins var stofnuð árið [[1910]]. Það hefur orðið [[ítalska úrvalsdeildin|ítalíumeistarar]] tvisvar: [[1974]] og [[2000]], og orðið [[ítalíubikarinn|bikarmeistarar]] fjórum sinnum, síðast árið [[2004]]. Heimabúningur liðsins er ljósblá treyja og hvítar buxur. Heimavöllur liðsins er [[Ólympíuleikvangurinn í Róm]]. == Sigrar == * '''[[Serie A|Ítalskir meistarar]]: 2''' ** 1973-74, 1999-00 * '''[[Ítalska bikarkeppnin]]: 6''' ** 1958, 1997-98, 1999-00, 2003-04, 2008-09, 2012-13 * '''[[Ítalski ofurbikarinn]]: 4''' ** 1998, 2000, 2009, 2017 * '''[[Evrópski ofurbikarinn]]: 1''' ** 1999 * '''[[Evrópukeppni bikarhafa]]: 1''' ** 1998-99 * '''[[Coppa delle Alpi]]: 1''' ** 1970-71 == Rígar == === Rígurinn við AS Roma === Lazio á í ríg við [[A.S. Roma|AS Roma]]. Bæði félögin eru frá Róm og heitir leikur liðanna þess vegna Derby della Capitale. En rígurinn á sér einnig sögulegar rætur. Árið 1927 komst fasistaflokkur Ítalíu undir stjórn Benito Mussolini til valda. Hann vildi búa til stórt lið í höfuðborginni sem mótvægi við stórliðin á Norður-Ítalíu. Því var boðuð sameining knattspyrnuliða í Róm, stuðningsmenn Lazio voru á móti henni, en hin liðin í borginni sameinuðust í AS Roma. Í dag spila félögin leiki sína á sama heimavellinum, Stadio Olimpico. Þrátt fyrir upprunasögu AS Roma eru margir stuðningsmenn SS Lazio öfga hægrimenn eða fasistar, þó það eigi alls ekki við um alla stuðningsmenn liðsins.[https://en.wikipedia.org/wiki/SS_Lazio] Þegar kemur að árangri inná vellinum milli liðanna, þá hafa þau mæst 197 sinnum og hefur AS Roma unnið 76 þeirra. Þá hefur AS Roma unnið 15 titla en Lazio hefur unnið 13. == Tengill == * [https://www.sslazio.it Heimasíða félagsins] {{stubbur|fótbolti}} {{s|1900}} [[Flokkur:Ítölsk knattspyrnufélög]] obntzire05o3v1kt5ku0bvmovgz2tu1 0 68411 1958028 1865529 2026-03-31T12:30:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958028 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Usain Bolt after 4 × 100 m Rio 2016.jpg|thumb|Usain Bolt.]] [[Mynd:Usain Bolt Rio 2016.jpg|thumb|Usain bolt á Ólympíuleikunum í Ríó de Janeiro árið 2016.]] '''Usain Bolt''' (fæddur [[21. ágúst]] [[1986]]) er [[Jamaíka|jamaískur]] fyrrum spretthlaupari. Hann varð margsinnis [[Ólympíuleikar|ólympíumeistari]], heimsmeistari og er heimsmethafi í 100 og 200 metra spretthlaupi karla ásamt 4×100 metra boðhlaupi. Á Ólympíuleikunum í Peking 2008 setti hann heims- og ólympíumet í báðum greinum, 9,69 sekúndur í 100 metrum og 19,30 sekúndur í 200 metrunum. Einnig setti jamaíska liðið heimsmet í 4x100 m hlaupi, 37,04 sekúndur á HM 2011, og hljóp Bolt seinasta sprettinn. Á heimsmeistaramótinu í Berlín í ágúst 2009 setti hann aftur heimsmet (sem stendur enn) í 100 m hlaupi er hann hljóp á 9,58 sekúndum, og í 200 m hlaupi, 19,19 sekúndur, og er hann fyrstur til að eiga samtímis heimsmet, Ólympíumeistaratitil og heimsmeistaratitil í báðum greinum. Bolt á einnig heimsmet unglinga í 200 m spretthlaupi (19,67 sek). Afrek hans hafa gert það að verkum að hann er jafnan kallaður „þrumufleygurinn“ (e. ''lightning Bolt'') í fjölmiðlum. Bolt var kjörinn frjálsíþróttamaður ársins árið 2008 af [[Alþjóðafrjálsíþróttasambandið|Alþjóðafrjálsíþróttasambandinu]]. Eftir Heimsmeistaramótið í frjálsum íþróttum í [[London]] árið 2017 lagði Bolt skóna á hilluna. <ref>[https://www.ruv.is/frett/usain-bolt-hef-alltaf-gert-mitt-allra-besta Usain Bolt: „Hef alltaf gert mitt allra besta“] Rúv, skoðað 14. ágúst, 2017.</ref> Bolt reyndi fyrir sér í knattspyrnu með ástralska liðinu Central Coast Mariners árið 2018. {{commonscat}} {{DEFAULTSORT:Bolt, Usain}} {{f|1986}} ==Tilvísanir== [[Flokkur:Jamaískir spretthlauparar]] labm04n9bhjnb8z4a15x2tpx9cehn5w 0 69851 1957949 1888210 2026-03-31T12:02:10Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957949 wikitext text/x-wiki '''Geir Jón Þórisson''' (fæddur [[24. apríl]] [[1952]]) er fyrrverandi yfirlögregluþjónn í [[Reykjavík]]. Hann sat einnig á [[Alþingi]] sem varaþingmaður [[Suðurkjördæmi|Suðurkjördæmis]] febrúar-mars 2014, apríl-maí 2015 og ágúst-september 2016 fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]]. == Æviágrip == Geir Jón er sonur Þóris Geirmundarsonar og Kristrúnar Skúladóttur. Eiginkona Geirs Jóns er Guðrún Ingveldur (Inga) Traustadóttir. Börn þeirra Geirs Jóns og Ingu eru Þórir Rúnar (f. 1978), Narfi Ísak (f. 1981), Símon Geir (f. 1984) og Ragnheiður Lind (f. 1987). Geir Jón á 12 barnabörn. Geir Jón er fæddur í Reykjavík en flytur til [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyja]] 1974 og bjó þar til 1992 þegar hann flytur með fjölskyldu sína til Reykjavíkur. Eftir starfslok hjá [[Lögreglan á Íslandi|Lögreglunni]] í Reykjavík flytur Geir Jón aftur til Vestmannaeyja ásamt eiginkonu sinni. Hann söng í kirkjukór [[Landakirkja|Landakirkju]] um tíma og lék einnig körfubolta með [[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍV]]. <ref>https://www.heimaslod.is/index.php/Geir_J%C3%B3n_%C3%9E%C3%B3risson</ref><ref name=":0">https://www.ruv.is/persona/geir-jon-thorisson{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Geir Jón er um 200 sentímetrar á hæð. == Menntun == Geir Jón er menntaður vélvirki frá [[Iðnskólinn í Reykjavík|Iðnskólanum í Reykjavík]], lögreglumaður frá [[Lögregluskóli Ríkisins|Lögregluskóla ríkisins]] og með stjórnarmenntun frá Endurmenntastofnun [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. <ref name=":0" /> == Störf == Geir Jón starfaði sem verslunarstjóri í vélaverslun Magna í Vestmannaeyjum til ársins 1976 þegar hann byrjar sem sumarstarfsmaður hjá lögreglunni í Vestmannaeyjum og starfaði hann þar til ársins 1992 þegar hann hefur störf hjá lögreglunni í Reykjavík, þar starfaði hann til ársins 2012. Jón Geir var starfandi sem yfirlögregluþjónn í Reykjavík þegar [[búsáhaldabyltingin]] reið yfir og lét af störfum stuttu eftir það, en hann sá um gerð skýrslu sem hét „Samantekt á skipulagi lögreglu við mótmælin 2008-2011“. Geir Jón tók lengi virkan þátt í starfi [[Hvítasunnukirkjan|Hvítasunnukirkjunnar]]. Árið 2013 bauð Geir Jón sig fram til Alþingis fyrir Suðurkjördæmi, fyrir Sjálfstæðisflokkinn en náði ekki inn á þing. Hann hins vegar sat á Alþingi sem [[varaþingmaður]] Suðurkjördæmis febrúar-mars 2014, apríl-maí 2015 og ágúst-september 2016. <ref>https://lifdununa.is/grein/slysadist-til-ad-verda-logreglumadur/</ref><ref>https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=1212</ref> === Leikferill === Geir Jón hefur leikið í tveimur kvikmyndum þ.e. [[Borgríki (kvikmynd)|''Borgríki'']] (2011) þar sem hann lék yfirlögregluþjón og [[Algjör Sveppi og leitin að Villa|''Algjör Sveppi og leitin að Villa'']] (2009) þar sem hann lék sig sjálfan. Einnig lék hann í einum þætti af [[Óli á Hrauni|''Óla á Hrauni'']] (2008) en þar lék hann einnig sig sjálfan. <ref>http://www.imdb.com/name/nm3658477/?ref_=ttfc_fc_cl_t18</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> ==Tenglar== * [https://flickr.com/groups/geirjon/ Flickr hópur með myndum úr starfi hans] {{stubbur}} [[Flokkur:Íslenskir lögreglumenn]] {{f|1952}} 0zfoy91csxkmy71q5bom775cswp79d7 0 69886 1957997 1420173 2026-03-31T12:24:31Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957997 wikitext text/x-wiki '''Vígahnöttur''' er glóandi [[loftsteinn]] sem skilur eftir sig rák í loftinu, en var áður fyrr einnig haft um hinar ýmsu [[furðusýn]]ir á lofti (loftsjónir). Varast ber að rugla vígahnetti saman við [[Urðarmáni|urðarmána]] Í bók [[Jón Eyþórsson|Jóns Eyþórssonar]] ''Veðurfræði'', sem kom út árið [[1955]], stendur: „[[Vígabrandur|Vígabrandar]] og vígahnettir eru glóandi loftsteinar ([[Stjörnuhrap|stjörnuhröp]]) og síur úr þeim, sem falla til jarðar“. Vígahnettir svipar því til stjörnuhrapa, að því undanskildu að þeir loga og skilja eftir sig rák. Í ''[[Tímarit handa alþýðu um veðurfræði|Tímariti handa alþýðu um veðurfræði]]'', er lýsing á vígahnetti: :''Vígahnöttur. Árið [[1930]] á heiðskírum júnídegi laust eftir hádegi, sér margt fólk óvanlega bjart stjörnuhrap koma úr háloftinu niður himingeiminn, og hvarf kjarni þess niður á bak við fjall, sem kallað er Stóll. Ljósrák stjörnuhrapsins varaði alllengi á himninum, þar til hún smádofnaði og breyttist í svarta rák, sem varaði lengur, þar til hún hvarf. Fyrirbrigði þetta varaði allt að ½ tíma, gafst því fólkinu góður tími til þess að virða það fyrir sér í sólskininu.'' Vígahnettir koma einnig fyrir í [[Þjóðsaga|þjóðsögunum]], eins og t.d. í ''Íslenzkum þjóðsögum og sögnum'', eftir [[Sigfús Sigfússon]], sem kom út á árunum [[1922]]-[[1959]]. Þar segir: „Vígahnetti kalla menn ljósakúlur þær eða eldhnetti, sem hafa sýnzt oft berast langar leiðir áfram um himingeiminn“. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/solkerfid/loftsteinar Stjörnufræðivefurinn: Loftsteinar og vígahnettir] {{Stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Stjörnufræði]] 4mf5lswnoc5n18gfgizyqka8m2vs7q8 0 69908 1957965 1857243 2026-03-31T12:11:42Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957965 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Króksnjáldri | status = DD | status_system = iucn2.3 | image= | image_caption= | image2 = Blainville's_beaked_whale_size.svg | image2_caption = Samanburður á stærð króksnjáldra og manns | regnum = [[Dýraríki]] Animalia | phylum = [[Seildýr]] Chordata | classis = [[Spendýr]] Mammalia | ordo = [[Hvalir]] Cetacea | subordo = [[Tannhvalir]] Odontoceti | familia = [[Svínhveli]] Ziphidae | genus = Mesoplodon | species = '''''M. densirostris''''' | binomial = ''Mesoplodon densirostris'' | binomial_authority = [[Blainville]], 1817 | range_map = Cetacea range map Blainvilles Beaked Whale.png | range_map_caption = Útbreiðslusvæði króksnjáldra }} '''Krókshjáldri''' ([[fræðiheiti]] ''Mesoplodon densirostris'') er [[Tannhvalir|tannhvalur]] og ein af 14 tegundum í ættkvíslinni [[snjáldrar]] (''Mesoplodon''). Þeir eru hluti af ættinni [[svínhveli]] (''Ziphiidae''). Afar lítið er vitað um þessa hvalategund og er helsta vitneskja fengin af dauðum dýrum sem rekið hefa á land. == Lýsing == Króksnjáldur minnir mjög á aðra svínhvali í líkamsbyggingu og er ekki auðvelt að aðgreina þá á sjó úti. Búkurinn er sívalur, afturuggi lítill og einnig bægslin og sporðblakan án skoru. Tarfar og kýr eru nokkuð jafnlöng, um 4,7 metrar, en kýrin er heldur þyngri og vegur um eitt tonn en tarfurinn um 800 kg. Auðveldast er að greina króksnjáldra frá öðrum svínhvölum á höfuðlaginu. Þeir hafa lágt enni, mjótt og miðlungslangt snjáldur. Munnurinn sveigist í boga upp frá miðju og aftur að munnvikum. Þetta stafar af lögun kjálkabeinsins, fremri hluti þess er lágt en um miðju kjálkans hækkar hann snögglega. Tarfarnir hafa eitt par af tönnum í neðri kjálka og koma þær upp úr kjálkaboganum þar sem hann er hæstur. Fullorðnir tarfar eru oft þaktir tannaförðum aðallega framan og ofan á höfði og stafa þau sennilega af bardögum tarfanna. Hvalirnir eru gráir eða blágráir nema á kviði þar sem þeir eru hvítir eða ljósgráir. Algengt er að hvalirnir hafi hvít eða ljósgrá ör sennilega eftir hákarla eða sníkjudýr. == Útbreiðsla og hegðun == Ekkert er vitað um fjölda króksnjáldra enda sjást þeir sjaldan á hafi úti og reka sjaldan á land. Þessi hvalategund hefur þó mikla útbreiðslu umhverfið jörðina á [[Temprað belti|tempruðum]] og [[hitabelti]]shöfum. Þeir fylgja þó einstaka sinnum með [[Golfstraumurinn|Golfstraumnum]] og hafa þess vegna fundist við Ísland.<ref>Hvalir, Ævar Petersen og Erlingur Ólafsson, í Dýralíf Suðurnesja, Náttúrufræðistofnun, 1986</ref> Króksnjáldrar virðast oftast fara um í litlum hópum um 3 til 7 dýr. Þeir virðast aðallega éta [[Smokkfiskur|smokkfiska]]. Veiðar hafa aldrei verið stundaðar á króksnjáldrum nema í samband við aðrar hvalaveiðar og einstaka dýr hafa náðst í net við fiskveiðar.<ref>Beaked whales in the genus Mesoplodon, R:A: Mead, Handbook of marine mammals, 1989, Academic Press</ref> == Neðanmáls == <references /> == Heimildir == * ''Íslensk spendýr'', ritsjóri Páll Hersteinsson, Vaka-Helgafell 2005, ISBN 9979-2-1721-9 == Tenglar == * ARKive - [http://www.arkive.org/species/GES/mammals/Mesoplodon_densirostris/ images and movies of the Blainville's beaked whale ''(Mesoplodon densirostris)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125054551/http://www.arkive.org/species/GES/mammals/Mesoplodon_densirostris/ |date=2005-11-25 }} * [http://www.amonline.net.au/factsheets/blainvilles_beaked.htm Factsheets - Blainville's Beaked Whale] * [http://www.sci.tamucc.edu/tmmsn/29Species/blainvillesbeakedwhale.html Cetaceans of the World] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140206143434/http://www.sci.tamucc.edu/tmmsn/29Species/blainvillesbeakedwhale.html |date=2014-02-06 }} * [http://www.cms.int/reports/small_cetaceans/data/m_densirostris/m_densirostris.htm CMS] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050518081831/http://www.cms.int/reports/small_cetaceans/data/m_densirostris/m_densirostris.htm |date=2005-05-18 }} * [http://www.sailhawaii.com/Beaked_whales.html Hawaii's Beaked Whales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070723133756/http://www.sailhawaii.com/Beaked_whales.html |date=2007-07-23 }} * [https://www.wdcs.org Whale & Dolphin Conservation Society (WDCS)] {{Hvalir við Ísland}} [[Flokkur:Tannhvalir]] 9qe1oxylxccmtc3nzve4ropfebd58be 0 70034 1958191 1384572 2026-03-31T13:25:57Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958191 wikitext text/x-wiki '''East Clubbers''' er [[Pólland|pólskt]] ''[[trance]]''-[[dúó]] sem samanstendur af þeim félögum DJ Silver og DJ Sqren. Þekktustu lög East Clubbers eru „Sextasy“, „Walk Alone“ og „It's a Dream“. == Útgefið efni == === Breiðskífur === * 2004 ''E-Quality'' * 2007 ''Never Enough'' === Smáskífur === * 2004 „Action“ * 2004 „All systems go“ * 2004 „Beat is Coming“ * 2004 „Bungee“ * 2004 „East Parade“ * 2004 „Equal in love“ * 2004 „Feelin'“ * 2004 „Happy“ * 2004 „It's A Dream“ * 2004 „Silence“ * 2004 „Wonderful Dancing“ * 2004 „Walk Alone“ * 2004 „The Real Thing“ * 2004 „To the moon and back“ * 2006 „Sextasy“ * 2006 „Sometimes“ * 2007 „Feelin'“ * 2007 „Running“ * 2007 „Russian“ * 2007 „Sexplosion“ * 2007 „My Love“ * 2007 „Make Me Live“ * 2007 „Drop“ * 2007 „Never turn away“ * 2007 „wonderful dancing“ * 2007 „more more more“ === Opinberar smáskífur === * 2006 „Sextasy“ * 2007 „My Love“ * 2007 „Make Me Live“ * 2007 „Drop“ * 2008 „Where Are You“ === Endurhljóðblandanir === * Ivan i Delfin – „Czarne Oczy“ (East Clubbers rmx) * Mandaryna – „Lete Indien“ (East Clubbers Extended) * Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Dancecore Maxi) * Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Dancecore Radio Edit) * Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Dance Mix) * Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Latino Mix) * Queens – „We're The Queens“ (East Clubbers Summer Mix) * Mandaryna – „Stay Together“ (East Clubbers Remix) * Sławomir Łosowski – „Niebo, które czeka“ (East Clubbers radio mix) * Sławomir Łosowski – „Niebo, które czeka“ (East Clubbers house remix) == Tenglar == * [https://www.eastclubbers.com/ Vefsíða East Clubbers] * [http://www.discogs.com/artist/East+Clubbers East Clubbers] á [[discogs]] [[Flokkur:Pólskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Raftónlist]] 1rc2s5lbuwf6s24o3fc6uhrtnyrutix 0 70140 1958043 1919923 2026-03-31T12:35:46Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958043 wikitext text/x-wiki {{Athygli}} Famiclonar eru leikjatölvu eftirlíkingar. Fyrstu leikjatölvu eftirlíkingarnar voru endurframleiðsla af leikjavélum síns tíma. Seinna, með þróun hálfleiðara var hægt að setja örgjafana, minnið og aðra lógískar rásir saman í eina sílíkón rás. Famiclomar urðu til að fullnægja eftirspurn þar sem stóru framleiðendurnir Nintendo, Sony og Sega seldu ekki sínar vörur. Famiclonar voru þó, á sama tímabili, ólöglegir vegna einkaleyfis stórfyrirtækjana þriggja.<ref>[https://famicomworld.com/workshop/ Famicom World - Workshop]</ref> Árið 2003 rann einkaleyfi Nintendo út, og Famiclonar urðu löglegir. Við þetta urðu til nýir famiclonar sem flæddu markaðin af ódýrum leikjatölvum. * [[ABC 999]] * [[AB Standard 8 bit]] * [[Action Gamemaster]] * [[Action+Super 6]] * [[Advance Bright TV Arcade]] * [[Advance Boy]] * [[Ashi VCD]] * [[Arcade Action]] * [[Batman (console)|Batman]] * [[Beta 5]] * [[BitSystem]] Búið til í Brasilíu af Dismac * [[Brightech FCCP03]] * [[CherryBomb 2]] * [[Combook]] * [[Computer and game LT-906]] * [[Computer Game (console)|Computer Game]] * [[Cool boy]] * [[Cosmos (console)|Cosmos]] * [[CrazyBoy Gaming System]] * [[Creation (video game system)|Creation]] * [[Dance Station]] * [[Dendy (console)|Dendy]] * [[Dendy (console)|Dendy 8]] * [[Dendy Junior II]] * [[Double Dragon (console)|Double Dragon]] * [[Dr.Boy]] * [[Dynavision II]] * [[Dynavision III]] * [[Dynavision IV]] * [[Elevator Action (console)|Elevator Action]] * [[Ending Man JJ-80-50]] * [[Entertainment Computer System]] * [[Extreme Box]] * [[Family FR Series]] * [[Family Boy]] * [[Family Game (video game system)|Family Game]] * [[Family Game Selection set]] * [[Family Game (video game system)|Family Game]] (South America) * [[Famicom Titler]] * [[FC Game Console]] * [[FC Twin Video Game System]] * [[Fengali Game Station AV 620]] * [[Flashback (video game system)|Flashback]] * [[Funstation]] * [[Game Player]] * [[Gamars]] * [[Gamax]] * [[GameAxe]] * [[Game Corner Funmachine]] * [[Game Stick]] * [[Game Theory Admiral]] * [[Generation NEX]] * [[Geniecom]] * [[Gold Leopard King]] * [[Golden China]] * [[Good Boy]] * [[GunBoy]] * [[Handy FamiEight]] * [[Handyvision]] * [[Happytime Pumpkin Computer]] * [[Hi-Top Game]] * [[King Game III]] * [[Kenga]] ([[Russia]], 90s) * [[Little Master]] (India, 1990s) * [[Mastergames 9000]] * Mastergames [[Ending Man]] * Mastergames [[Mega Power II]] * [[Media (Console)|Media]] * [[Mega Kid MK-1000]] * [[Megatronix Console Compatta]] * [[Megaplay]] * [[Mega Power (famiclone)|Mega Power]] * [[Mega Power 2]] * [[Mega Volante]] * [[Micro Genius]] * [[Mega Joy]] (I & II) * [[Megason]] * [[MK X Super Action set]] * [[NASA Entertainment Computer System]] * [[Neo-Fami]] * [[NES Video Game System]] * [[Newtendo Super Famcom]] * [[Nichiman]] * [[Nikita(Console)|Nikita]] * [[Open-1]] * [[Opera AV Station]] * [[Pegasus (video game system)|Pegasus IQ-502]] * [[Phantom System]] – * [[Play Power (famiclone)|Play Power]] (I & II) * [[Playerstation]] * [[Pocket Famicom]] * [[Polystation]] * [[Polystation 64: The Power Machine]] * [[Polystation II]] * [[Polystation III]] * [[Polystation III Super Soccer system]] * [[Polystation Advance]] * [[Portendo]] * [[Power Games]] * [[Power Player Super Joy III]] * [[Power Joy]] * [[Prima]] * [[Quasar Neon Boy]] * [[Red Star Polystation]] * [[Red Star Super Smart Genius]] * [[Retrocon]] * [[Retro Duo]] * [[Ringo]] * [[Rumble Station]] * [[Samurai 2000 Fun Grizzler]] * [[Samurai Micro genius]] * [[Selection SZ 100]] * [[Sinostar V Racing Station]] * [[Slim 2]] * [[Smart Computer Pro]] * [[Soccer 98]] * [[Soccer Station]] * [[Spica (console)|Spica]] * [[Star Trek (Famiclone)|Star Trek]] * [[Super 8 (video game accessory)|Super 8]] * [[Super Action Set]] * [[Super Com 72]] * [[Super Genius]] * [[Super Magic Star]] * [[Super Joy Fun Stick Player Mech Game Player Game]] * [[Supermax Power Joy]] * [[Super Ufo Lp-6000]] * [[Tenindo Entertainment System]] * [[TeleGameStation]] * [[Terminator (video game system)|Terminator 1, 2 and 3]] * [[Terminator 7]] * [[Top Game]] – * [[Tristar 64]] * [[Turbo Game]] * [[TV Entertainment game]] * [[UFO A500 II]] * [[Ultra 8 bit]] * [[Venturer Super Start all-in-one]] * [[VG Pocket Max]] * [[Video Vs. Maxx]] * [[Vii]] * [[Virtual Player]] * [[Winner (video game system)]] * [[WizKid]] (Indland, 1990-) * [[XA-76-1E]] * [[Yobo FC Game Console]] * [[Z-first Super action set]] * [[Zhiliton]] * [[Zhong Tian 3]] * [[Millennium Arcade 3d]] * [[M3 Pocket]] * [[Mega Arcade Action 2]] * [[Gamespower 50]] * [[One station]] == Tengill == * [http://ultimateconsoledatabase.com/ Ultimate Console Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081104094820/http://ultimateconsoledatabase.com/ |date=2008-11-04 }} * [http://famicomworld.com/ Famicom World] == Heimildir == <references /> [[Flokkur:Leikjatölvur]] [[Flokkur:Listar um tölvuleiki]] kjgde9h5i5jfzj0yfsyw2pdulg0i4cr 0 70513 1957971 1945589 2026-03-31T12:14:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 2 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1957971 wikitext text/x-wiki [[File:Ódáðahraun.jpg|thumb|Ódáðahraun. Hús Ferðafélags Akureyrar í [[Drekagil]]i á ljósum vikurbreiðum. Fjær sjást hraunbreiður Ódáðahrauns.]] '''Ódáðahraun''' er víðáttumikið [[hraun]]flæmi í [[Suður-Þingeyjarsýsla|Suður-Þingeyjarsýslu]], norðan [[Vatnajökull|Vatnajökuls]], milli [[Skjálfandafljót]]s og [[Jökulsá á Fjöllum|Jökulsár á Fjöllum]]. Norðurmörkin eru skilgreind á mismunandi hátt. Sumir vilja draga þau frá austri til vesturs sunnan við [[Bláfjall]] og [[Sellandafjall]]<nowiki/>s, aðrir telja að það nái norður undir [[Mývatnssveit]] og að Hringveginum um [[Mývatnsöræfi]], enn aðrir vilja teygja það allt norður að [[Þeistareykir|Þeistareykjum]]. Ódáðahraun er stærsti samfelldi hraunfláki Íslands, um 4400 km² (ef miðað er við fyrst nefndu skilgreininguna). Það er samsett úr fjöldamörgum einstökum hraunum, bæði [[dyngjuhraun]]um og hraunum frá sprungum og [[gígaröð]]um. Elstu hraunin eru 10-12 þúsund ára en þau yngstu eru frá eldgosinu í [[Holuhraun|Holuhrauni]] 2014-15. Upp úr hraunaflákum Ódáðahrauns rísa fjöll og fjallaklasar svo sem [[Herðubreið]], [[Upptyppingar]] og [[Dyngjufjöll]]. Ekki er vitað hvenær svæðið fékk nafn sitt en það kemur fyrst fyrir í rituðum heimildum í [[Undur Íslands]] sem [[Gísli Oddsson|Gísli biskup Oddsson]] skrifaði á 17. öld. Nafnið er augljóslega tengt [[útilegumenn|útilegumannatrú]] enda töldu menn á fyrri öldum að í hrauninu leyndust fjölbyggðir og frjósamir útilegumannadalir. Árbók [[Ferðafélag Íslands|Ferðafélags Íslands]] [[1981]] fjallar um Ódáðahraun, bæði fornar og nýjar leiðir og jarðfræði. ==Tenglar== * [http://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_odadahraun.htm NAT.IS - Norðurferðir : Ódáðahraun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160312074105/http://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_odadahraun.htm |date=2016-03-12 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3940677 ''Bréf úr Ódáðahrauni''; grein í Ísafold 1884] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000587498 Þorvaldur Thoroddsen, Ódáðahraun, Andvari, 1. Tölublað (01.01.1885), Blaðsíða 20] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000546153 Jón Gauti Jónsson, Ódáðahraunsvegur hinn forni, Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, (01.01.1979), Blaðsíða 129] * [https://baekur.is/bok/6a88ace4-18de-4236-855e-8af6aa82393a/1 Ólafur Jónsson, Ódáðahraun 1.bindi, Bókaútgáfan Norðri Akureyri 1945] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250213125245/https://baekur.is/bok/6a88ace4-18de-4236-855e-8af6aa82393a/1 |date=2025-02-13 }} * [https://baekur.is/bok/6a88ace4-18de-4236-855e-8af6aa82393a/2/8/Odadahraun#page/n7/mode/2up Ólafur Jónsson, Ódáðahraun 2.bindi, Bókaútgáfan Norðri Akureyri 1945]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://baekur.is/bok/6a88ace4-18de-4236-855e-8af6aa82393a/3/10/Odadahraun#page/n9/mode/2up Ólafur Jónsson, Ódáðahraun 3.bindi,Bókaútgáfan Norðri Akureyri 1945]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://timarit.is/page/2054878?iabr=on Ódáðahraunsvegur hinn forni, Árbók Hins íslenzka fornleifafélag 1979] * [https://timarit.is/page/7975218?iabr=on Ingvar Teitsson, biskupaleið yfir Ódáðahraun, Ferðir - 1. tölublað 2002] * [https://timarit.is/page/5273325?iabr=on Trausti Einarsson,Sprengisandsvegur og örlög hans, Saga - 1. tölublað 1976] [[Flokkur:Suður-Þingeyjarsýsla]] [[Flokkur:Hálendi Íslands]] [[Flokkur:Hraun á Íslandi]] [[Flokkur:Vatnajökulsþjóðgarður]] lgq2ocrjbmj8lk0qt95ib6j28w2z4rv 0 70634 1958064 1384784 2026-03-31T12:44:02Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958064 wikitext text/x-wiki '''Nýsköpun''' er að skapa eða búa til eitthvað nýtt sem og endurbæta það sem þegar er til staðar. Á þetta jafnt við um nýja eða endurbætta [[vara|vöru]], [[þjónusta|þjónustu]], [[tækni]], [[aðferðafræði]], [[framleiðsluaðferð]], [[stjórnskipulag]] eða leið til sölu og [[markaðssetning]]ar. Nýsköpun er ekki það sama og ný hugmynd heldur er aðeins talað um nýsköpun þegar hugmyndinni eða endurbótinni hefur verið hrint í framkvæmd. == Tenglar == * [https://visir.is/article/20100303/VIDSKIPTI06/252174356 ''Bandaríkin tapa nýsköpunartitli sínum til Íslands''; af Vísi.is 03. mar. 2010] {{stubbur}} [[Flokkur:Hagnýtt vísindi]] [[Flokkur:Hagfræði]] dr9gbzxql76hrac4h5lx2dxsivmxr7p 0 70827 1958450 1881457 2026-04-01T11:26:10Z TKSnaevarr 53243 1958450 wikitext text/x-wiki '''Síðtímabilið''' er í [[Egyptaland hið forna|sögu Egyptalands]] tímabil sem nær frá upphafi tuttugustu og sjöttu konungsættarinnar [[672 f.Kr.]] til loka þrítugustu og fyrstu konungsættarinnar [[323 f.Kr.]]. Oft er litið á þetta tímabil sem síðasta blómaskeið menningar Forn-Egypta áður en landið féll endanlega undir erlend yfirráð. Fyrsta konungsætt þessa tímabils sleit samband sitt við [[Assyría|Assyríu]] og reyndi að endurreisa stórveldisstöðu landsins við [[Miðjarðarhaf]]ið. Að lokum þurfti landið þó að beygja sig undir vaxandi veldi [[Persía|Persa]]. Einum konungi tuttugustu og áttundu konungsættarinnar tókst að gera uppreisn gegn Persum sem varði í sex ár, en að öðru leyti var landið hluti af veldi [[Akkamenídaríkið|Akkamenída]] samfellt frá [[525 f.Kr.]] þar til síðasti landstjóri Persa í Egyptalandi gafst upp fyrir [[Alexander mikli|Alexander mikla]] án orrustu árið [[332 f.Kr.]] [[Ptólemajaríkið]] varð síðan til við skiptingu [[Veldi Alexanders mikla|ríkis Alexanders]] [[305 f.Kr.]] {{Saga Egyptalands hins forna}} {{stubbur|saga}} [[Flokkur:Tímabil í sögu Egyptalands hins forna]] j4brvgzjz44kf8k3w8oxkp48famsvkm 0 71207 1958090 1725680 2026-03-31T12:52:17Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958090 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Kingdom of Jorvik.png|thumb|right|300px| Yfirráðasvæði konunga í Jórvík]] '''Konungar í Jórvík''' voru flestir af norrænum uppruna. Norskir og danskir víkingar lögðu [[Norðymbraland]] undir sig um 866, og var konungdæmið Jórvík stofnað nokkrum árum síðar. Konungdæmið náði yfir Jórvíkurskíri (Yorkshire) og talsvert svæði þar í grennd. [[Snorri Sturluson]] segir í Heimskringlu að Norðymbraland sé fimmtungur Englands. Konungarnir réðu yfir Jórvík og Norðymbralandi. Stundum einnig yfir [[Dyflinni]], eynni [[Mön (Írlandshafi)|Mön]] og [[Borgirnar fimm|Borgunum fimm]] í [[Danalög]]um. Þetta svæði varð fyrir verulegum áhrifum af norrænni menningu. Hálfdan Ragnarsson (loðbrókar) var fyrsti konungur í Jórvík, en Eiríkur blóðöx (d. 954) sá síðasti. Eftir að enska krúnan náði þessu svæði undir sig, var því lengi stjórnað af jörlum. == Listi yfir konunga í Jórvík == * [[875]] – [[877]] : [[Hálfdan 1. Ragnarsson]], sonur [[Ragnar loðbrók|Ragnars loðbrókar]], konungur í Dyflinni 873–883 * [[877]] – [[883]] : E.t.v. millibilsástand * [[883]] – [[895]] : [[Guðröður 1. ljómi]] * [[900]] – [[902]] : [[Knútur (konungur í Jórvík)|Knútur]] * [[902]] – [[902]] : [[Æthelwold (konungur í Jórvík)|Æthelwold]] * [[902]] – [[910]] : [[Hálfdan 2.]], [[Eowils]] og [[Ívar beinlausi]] * [[910]] – [[921]] : [[Rögnvaldur 1. í Jórvík|Rögnvaldur 1.]] * [[921]] – [[927]] : [[Sigtryggur Cáech]], konungur í [[Dyflinni]] frá 917 * [[927]] – [[927]] : [[Gothfrith Uí Ímair|Guðröður 2.]], konungur í [[Dyflinni]] frá 920 * [[927]] – [[939]] : [[Aðalsteinn Englandskonungur]], konungur í [[Wessex]] frá 924 * [[939]] – [[941]] : [[Ólafur 1. Guðröðarson]], konungur í [[Dyflinni]] frá 934 * [[941]] – [[943]] : [[Ólafur 2. kvaran]], konungur í [[Dyflinni]] 945, rekinn frá völdum * [[943]] – [[944]] : [[Rögnvaldur 2. Guðröðarson]] * [[944]] – [[944]] : [[Ólafur 2. kvaran]] * [[944]] – [[946]] : [[Játmundur 1. Englandskonungur]], konungur í [[Wessex]] frá 939 * [[946]] – [[948]] : [[Játráður Englandskonungur]], konungur í [[Wessex]] 946–955 * [[948]] – [[949]] : [[Eiríkur blóðöx]], konungur [[Noregur|Noregs]] 930–936, rekinn frá völdum * [[949]] – [[952]] : [[Ólafur 2. kvaran]] * [[952]] – [[954]] : [[Eiríkur blóðöx]] == Tengt efni == * [[Konungar í Dyflinni]] == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = fr | titill = Royaume viking d'York | mánuðurskoðað = 16. nóvember | árskoðað = 2008}} == Tenglar == * [https://www.historyfiles.co.uk/KingListsBritain/EnglandYork.htm The Scandinavian Kings of York] [[Flokkur:Saga Englands]] [[Flokkur:Saga Noregs]] 9j3kiro6ae6dqsa2kwqzvngh0zxot9g 0 71315 1958411 578833 2026-04-01T03:21:12Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958411 wikitext text/x-wiki '''Baðstofa''' var haft um ólíka hluti á hinum ýmsu tímum. Orðið var í upphafi haft um [[hús]] til (gufu)baða, með ofni eða tengt [[ónstofa|ónstofu]]. Í bók sinni ''[[Híbýlahættir á miðöldum]]'', segir höfundirinn: [[Arnheiður Sigurðardóttir]]: : ''Orðið baðstofa <nowiki>[[...]]</nowiki> mun á Norðurlöndum í öndverðu hafa táknað hús, þar sem gufubað var framleitt með þeim hætti, að köldu vatni var stökkt á glóandi steina í hinum svonefnda grjótofni.'' Á [[16. öld]], á fyrstu stigum [[Torfbær|torfbæjarins]], breyttist þó merking orðsins. Arnheiður segir í bók sinni: :''Á 16. öld virðist stofan aðallega orðið fyrir gesti, en baðstofan aðalíveruherbergið, og líklegt má telja, að á venjulegum bændaheimilum hafi baðstofan gegnt hlutverki beggja.'' og :''Oft eru tilnefndar fleiri en ein baðstofa á sama bæ. Þannig getur um fornu- og stórubaðstofu á Munkaþverá árið 1519.'' En á [[18. öld]] var það haft um íveru-, vinnu- og matarstað, oft á palli öðrumegin eða beggja vegna. Frá 18. öld var það svo haft um helsta íbúðarhús torfbæjarins, svefn-, vinnu- og dvalarstað. (Sbr. fyrri tíma [[Kvöldvaka|kvöldvökur]]). Nú til dags er orðið oftast haft um síðustu merkingunni hér að framan og herbergi eða sal til [[gufubað]]a (t.d. við [[sundlaug]]ar). == Tenglar == * {{Vísindavefurinn|48383|Af hverju er orðið "bað" í nafninu baðstofa dregið? Varla vegna þess að fólk baðaðist þar.}} * [http://www.timarit.is/?issueID=418254&pageSelected=8&lang=0 ''Ýmislegt um baðstofur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1952] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195539/http://timarit.is/?issueID=418254&pageSelected=8&lang=0 |date=2016-03-05 }} {{Stubbur}} kzb0h0nb01a430crybdob6p1lxoibpe 0 71697 1958119 1702818 2026-03-31T13:02:19Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958119 wikitext text/x-wiki '''Hannes Þór Smárason''' (f. [[25. nóvember]] [[1967]]) er [[Ísland|íslenskur]] ríkisborgari og fyrrverandi forstjóri [[FL Group]]. Hannes var nokkuð atkvæðamikill er hann leiddi fjárfestingastarf FL Group en sú vegferð endaði með miklu tapi. Sem slíkur var hann gjarnan settur í flokk íslenskra útrásarvíkinga, menn sem fjárfestu mikið erlendis. Hann varð vellauðugur en tapaði miklu í [[bankahrunið|bankahruninu]] haustið 2008.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20091014102043/www.amx.is/myndasofn/10332/ Lúxusíbúð Hannesar Smárasonar í London til sölu -]</ref> == Ævi == Hannes lauk B.Sc.-gráðu í vélaverkfræði og stjórnun við [[MIT]] háskólann í [[Massachusetts]] og lauk síðan M.B.A.-gráðu frá [[MIT Sloan School of Management]].<ref>[http://www2.vidskipti.hi.is/Apps/WebObjects/HI.woa/wa/dp?detail=1006693&id=1011073 „Viðskipta- og hagfræðideild > Fréttir“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á vef Háskóla Íslands (Skoðað 30. mars 2009).</ref> Hannes sat í stjórn Flugleiða frá árinu [[2004]]<ref>[http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2004/06/18/adstodarforstjori_islenskrar_erfdagreiningar_haetti/ „Aðstoðarforstjóri Íslenskrar erfðagreiningar hættir“] á Mbl.is (Skoðað 30. mars 2009).</ref> og starfaði sem stjórnarformaður þar til í [[október]] [[2005]] þegar hann var ráðinn forstjóri [[FL Group]].<ref>[http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2005/10/19/hannes_radinn_forstjori_fl_group_i_stad_ragnhildar/ „Hannes ráðinn forstjóri FL Group í stað Ragnhildar“] á Mbl.is (Skoðað 30. mars 2009).</ref> Undir hans stjórn urðu Flugleiðir að alþjóðlegu fjárfestingafyrirtæki.<ref>[http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2004/10/09/flugleidir_verdi_utrasarfyrirtaeki/ „Flugleiðir verði útrásarfyrirtæki“] á Mbl.is (Skoðað 30. mars 2009).</ref> Áður gegndi hann stöðu aðstoðarforstjóra [[Íslensk erfðagreining|Íslenskrar erfðagreiningar]] og var kjörinn í aðalstjórn Kers hf. þann 27. nóvember 2002.<ref>[http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2002/11/28/hannes_thor_smarason_i_stjorn_kers/ „Hannes Þór Smárason í stjórn Kers“] á Mbl.is (Skoðað 30. mars 2009).</ref> Hann vann hjá McKinsey & Co. í [[Boston]] frá [[1992]] og út [[1996]] sem ráðgjafi.<ref>[http://www2.vidskipti.hi.is/Apps/WebObjects/HI.woa/wa/dp?detail=1006693&id=1011073 „Viðskipta- og hagfræðideild > Fréttir“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} á vef Háskóla Íslands (Skoðað 30. mars 2009).</ref> Sem forstjóri FL Group stóð Hannes að einni hagstæðustu fjárfestingu íslenskra viðskipta að mati viðskiptablaðs Morgunblaðsins en árið 2006 skilaði fjárfesting félagsins í easyJet lággjalda flugfélaginu 12 milljarða króna í innleystum hagnaði.<ref>[http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2006/04/05/fl_group_selur_16_9_prosent_eignarhlut_sinn_i_lagfa/ „FL Group selur eignahlut sinn í easyJet“] á Mbl.is (Skoðað 31. mars 2009)</ref> Hannes lét af starfi forstjóra [[FL Group]] hinn [[4. desember]] [[2007]]<ref>[http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2007/12/04/hannes_edlilegt_ad_vikja/ „Hannes: Eðlilegt að víkja“] á Mbl.is (Skoðað 30. mars 2009).</ref> eftir viðamiklar breytingar á eignarhaldi félagsins í kjölfar lækkandi gengi skráðra félaga, sem fjárfestingarfélagið hafði tekið stöðu í. Sérstaklega var þar horft til fjárfestingar i AMR, eignarhaldsfélagi bandaríska flugfélagsins American Airlines, sem mjög hafði fjarað undan, en FL Group tapaði um 15 milljörðum króna á henni.<ref>[http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2007/11/30/fl_group_selur_bref_sin_i_amr/ „FL Group selur bréf sín í AMR“] á Mbl.is (Skoðað 30. mars 2009).</ref> Þá kom einnig fram gagnrýni í fjölmiðlum á rekstrarkostnað félagsins, en undir þann lið var meðal annars bókfærður kostnaður við starfslokasamninga og lífeyrisgreiðslur til fyrrverandi lykilstjórnenda félagsins og fyrirrennara þess, [[Flugleiðir|Flugleiða]]. Á árinu 2007 nam launakostnaður fyrirtækisins 701 milljón króna sem deildist á 40 starfsmenn.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100205101157/www.visir.is/article/20080220/VIDSKIPTI0803/102200143/1053 „FL Group hreinsar út fortíðardrauga fyrir framtíðina“] á visir.is (Skoðað 30. mars 2009).</ref> Laun Hannesar á árinu 2007 voru 139,5 milljónir króna en starfslokasamingur hans nam 90 milljónum króna.<ref>[http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/02/13/laun_forstjora_fl_group_samtals_172_milljonir/ „Laun forstjóra FL Group samtals 172 milljónir“] á Mbl.is (Skoðað 30. mars 2009).</ref><ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100205101157/www.visir.is/article/20080220/VIDSKIPTI0803/102200143/1053 „FL Group hreinsar út fortíðardrauga fyrir framtíðina“] á visir.is (Skoðað 30. mars 2009).</ref> Stærstur hlutur rekstrarkostnaðarins var þó útskýrður sem sérfræðikostnaður vegna yfirtökutilrauna og annara verkefna sem ekki komust til framkvæmda.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100205101157/www.visir.is/article/20080220/VIDSKIPTI0803/102200143/1053 „FL Group hreinsar út fortíðardrauga fyrir framtíðina“] á visir.is (Skoðað 31. mars 2009).</ref> Hannes hefur síðar sagt að hann sæi eftir ákvörðunum sem teknar voru í stjórnartíð hans, til dæmis að FL Group hafi vaxið of hratt og minnkað of hægt.<ref>[http://mbl.is/mm/vidskipti/frettir/2008/11/01/varpa_tharf_ljosi_a_ymislegt_sem_gerdist_i_addragan/ „Varpa Þarf ljós á ýmislegt sem gerðist í aðdraganda hrunsins“] á Mbl.is (Skoðað 31.mars 2009).</ref> === Málsókn Glitnis banka === Þann [[11. maí]] [[2010]] var málsókn Glitnis banka á hendur [[Jón Ásgeir Jóhannesson|Jóni Ásgeiri Jóhannessyni]], [[Þorsteinn M. Jónsson|Þorsteini Jónssyni]], [[Jón Sigurðsson (forstjóri)|Jóni Sigurðssyni]], [[Lárus Welding|Lárusi Welding]], [[Pálmi Haraldsson|Pálma Haraldssyni]], Hannesi Smárasyni og [[Ingibjörg Stefanía Pálmadóttir|Ingibjörgu Stefaníu Pálmadóttur]] þingfest fyrir rétti í [[New York-fylki]], þar sem þau voru ákærð fyrir meint fjársvik af bankanum sem nam meira en tveimur milljörðum dala.<ref name="Stefna"> {{vefheimild | url= https://www.glitnirbank.com/press-room/tilkynningar-a-islensku/379-glitnir-banki-stefnir-joni-asgeiri-johannessyni-og-fleirum-fyrir-meint-fjarsvik-og-krefst-bota-ae-jafnvirei-258-milljarea-krona-jafnframt-er-endurskoeunarfyrirtaekinu-pricewaterhousecoopers-stefnt-fyrir-afgloep-i-trunaearstarfi-og-vitaverea-vanraekslu.html | titill = Glitnir banki stefnir Jóni Ásgeiri Jóhannessyni og fleirum fyrir meint fjársvik og krefst bóta að jafnvirði 258 milljarða króna Jafnframt er endurskoðunarfyrirtækinu PricewaterhouseCoopers stefnt fyrir afglöp í trúnaðarstarfi og vítaverða vanrækslu |mánuðurskoðað = 13. október | árskoðað= 2010 }} </ref>. Það mál var síðar fellt niður þann 4. janúar 2012 með tveimur skilyrðum. Í fyrsta lagi að allir einstaklingarnir viðurkenndu lögsögu íslensks dómstóls og í öðru lagi að þeir myndu ekki mótmæla því að dómur á Íslandi yrði aðfararhæfur í New York. Hinir stefndu hyggjast sækja skaðabætur á hendi Glitni banka.<ref name="smugan">[http://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2012/01/04/glitnir_afryjar_ekki/ Glitnir áfrýjar ekki], MBL 4. janúar 2012.</ref> == Neðanmálsgreinar == {{reflist|2}} {{Hrunið}} {{stubbur|æviágrip|ísland}} [[Flokkur:Íslenskir verkfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir auðmenn]] [[Flokkur:Íslenskir milljarðamæringar]] [[Flokkur:Íslenskir viðskiptamenn]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] {{f|1967}} 6p1m8pajkugf7420lrctqx0gw24ku6q 0 72043 1958082 1853160 2026-03-31T12:50:54Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958082 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Herjólfsdalur.jpg|thumb|350px|Herjólfsdalur á Þjóðhátíð 2010]] [[Mynd:Þjóðhátíð 2022.jpg|thumb|Þjóðhátíð 2022.]] '''Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum''' er [[útihátíð]] sem haldin er árlega í [[Herjólfsdalur|Herjólfsdal]] í [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjum]] um [[Verslunarmannahelgin]]a. Hátíðin heitir eftir þjóðhátíðinni á þúsund ára afmæli Íslandsbyggðar 2. ágúst 1874 þegar slíkar þjóðhátíðir voru haldnar víða um land. Frá 1916 hefur hátíðin verið haldin árlega í ágústmánuði<ref>{{Cite web|url=https://www.dalurinn.is/is/page/sagan|title=Sagan|website=www.dalurinn.is|access-date=2020-07-31|archive-date=2020-07-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728171901/https://www.dalurinn.is/is/page/sagan|url-status=dead}}</ref> þar til 2020 og 2021 vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019-2021|heimsfaraldursins]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2020/07/31/tomur-dalur-a-fostudegi-a-thjodhatid-ekki-sest-i-105-ar|title=Tómur dalur á föstudegi á þjóðhátíð ekki sést í 105 ár|date=2020-07-31|website=RÚV|language=en|access-date=2020-07-31}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/11/thjodhatid-aflyst-annad-arid-i-rod|title=Þjóðhátíð aflýst annað árið í röð|last=brynjolfurthor|date=2021-08-11|website=RÚV|language=is|access-date=2022-09-10}}</ref>. Í upphafi 20. aldar var hátíðin fyrst og fremst íþróttahátíð þar sem keppt var í [[kappróðrar|kappróðrum]], [[Glíma|glímu]] og fleiri íþróttum, líkt og tíðkaðist þá á þjóðhátíðum víða um land. Fyrirrennarar þjóðhátíðar í Herjólfsdal eru kaupstefnur Vestmannaeyinga og erlendra skipa sem haldnar voru þar áður fyrr, hersýningar [[Heimavarnarlið Vestmannaeyja|Heimavarnarliðs Vestmannaeyja]] sem haldnar voru í dalnum eftir miðja 19. öld og veislur sem [[Pétur Bryde]] kaupmaður hélt starfsfólki sínu í Herjólfsdal eftir miðja 19. öld. Pétur kostaði meðal annars endurnýjun vegarins inn í dalinn árið 1859. == Brekkusöngur == Orðið Brekkusöngur var ekki til í íslensku máli fyrr en árið 1977 þegar [[Árni Johnsen]], fyrrverandi þingmaður bjó til orðið og hélt hinn fyrsta Brekkusöng. Var hann haldinn á Þjóðhátíð í Vestmannaeyjum í Herjólfsdal. Í kjölfarið varð Brekkusöngur að árlegum viðburði á lokakvöldi hátíðarinnar. {| class="wikitable" |+ Listi yfir forsöngvara Brekkusöngsins |- ! Ár !! Söngvari |- | 1977-2002 || [[Árni Johnsen]] |- | 2003 || [[Róbert Marshall]]<ref>https://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/08/03/robert_marshall_stjornadi_brekkusong/</ref> |- | 2004-2012 || [[Árni Johnsen]] |- | 2011-2012 || [[Jarl Sigurgeirsson]] og Sæþór Vídó<ref>https://www.ruv.is/frett/ingo-sa-eini-sem-kom-til-greina</ref> |- | 2013-2019 || [[Ingólfur Þórarinsson]] |- | 2021- || [[Magnús Kjartan Eyjólfsson]] |} == Tenglar == * [https://www.dalurinn.is/ Dalurinn.is] * [https://www.heimaslod.is/index.php/%C3%9Ej%C3%B3%C3%B0h%C3%A1t%C3%AD%C3%B0 Um þjóðhátíð á Heimaslóð.is] == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Vestmannaeyjar]] [[Flokkur:Íslenskar tónlistarhátíðir]] {{s|1874}} 5t0sy1dkpw8dvtmlqyw6nye51osyoik 0 72273 1958024 1917450 2026-03-31T12:29:55Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958024 wikitext text/x-wiki '''Kraumsverðlaunin''' eru íslensk plötuverðlaun á vegum Kraums - tónlistarsjóðs sem fyrst voru veitt þann 28. nóvember 2008. Markmið verðlaunanna er að kynna og styðja við íslenska plötuútgáfu, þá sérstaklega verk ungra listamanna og hljómsveita, verðlauna og vekja athygli á því sem er nýtt og spennandi í íslenskri tónlist ár hvert á sviði plötuútgáfu og verðlauna þau verk sem skara fram úr í gæðum, metnaði og frumleika. [[Kraumur]] er sjálfstæður sjóður og starfsemi á vegum Auroru velgerðasjóðs sem hefur það meginhlutverk að efla íslenskt tónlistarlíf, fyrst og fremst með stuðningi við unga listamenn. == Framkvæmd == Kraumsverðlaunin snúast ekki um eina einstaka verðlaunaplötu, heldur að viðurkenna og verðlauna fleiri titla. Dómnefnd skipuð aðilum úr fjölmiðlamönnum með reynslu af því að fjalla um og/eða spila íslenska tónlist í útvarpi og prenti sjá um valið á bæði tilnefningum til verðlaunanna og verðlaunaplötunum sjálfum. Dómnefnd þyggur ekki laun fyrir sína vinnu. Samkvæmt reglum Kraumsverðlaunanna er gert ráð fyrir að dómnefndin velji og verðlauni fimm breiðskífur sem koma út á árinu, þó með þeim fyrirvara að hægt sé að fjölga í þeim hópi ef sérstakt tilefni sé til. Í ár er tilefni, Kraumsverðlaunaplöturnar eru sex talsins. Kraumsverðlaunin eru ekki bundin neinni ákveðinni tónlistarstefnu og þeim fylgja engir undirflokkar. Ekkert umsóknarferli eða þátttökugjald er fyrir listamenn og plötuútagáfur. Verðlaunin hafa ekkert aldurstakmark, en markmið þeirra er engu að síður að einbeita sér að verkum yngri kynslóðar íslenskra tónlistarmanna og hljómsveita. == Verðlaun == Umgjörð Kraumsverðlaunanna er haldið í lágmarki, og yfirlýst markmið Kraums er frekar að setja fé í stuðning verðlaunaplöturnar. Vinninghafar verðlaunanna hljóta ekki verðlaunagrip, heldur eru þau fremst fólgin í viðurkenningu, kynningu - og plötukaupum og stuðningi Kraums á verðlaunatitlunum. Kraumur styðjur við Kraumsverðlaunaplöturnar með því að kaupa ákveðinn fjölda af plötunum og dreifa til starfsmanna tónlistarbransans erlendis, m.a. tónlistarhátíðir og umboðsskrifstofur, í samvinnu við [Útflutningsskrifstofu íslenskrar tónlistar, ÚTÓN. Með þessu vill Kraumur auka við möguleika listamannanna bakvið verðlaunaplötur að koma verkum sínum á framfæri utan landsteinana. == Kraumsverðlaunin 2008 == === Kraumsverðlaunin 2008 === * [[Agent Fresco]] for ''Lightbulb Universe'' * FM Belfast for ''How to Make Friends'' * Hugi Guðmundsson for ''Apocrypha'' * Ísafold for ''All Sounds to Silence Come'' * Mammút for ''Karkari'' * Retro Stefson for ''Montaña'' === Plötur tilnefndar til Kraumsverðlaunanna 2008 === * [[Agent Fresco]] — ''Lightbulb Universe'' * Celestine — ''At the Borders of Arcadia'' * Dísa — ''Dísa'' * Dr. Spock — ''Falcon Christ'' * [[Emilíana Torrini]] — ''[[Me and Armini]]'' * FM Belfast — ''How to Make Friends'' * Hugi Guðmundsson — ''Apocrypha'' * Introbeats — ''Tívólí chillout'' * Ísafold — ''All Sounds to Silence Come'' * Klive —''Sweaty Psalms'' * Lay Low — ''Farewell Good Night’s Sleep'' * Mammút — ''Karkari'' * Morðingjarnir — ''Áfram Ísland'' * Múgsefjun — ''Skiptar skoðanir'' * Ólafur Arnalds — ''Variations of Static'' * Retro Stefson — ''Montaña'' * Reykjavík! — ''The Blood'' * [[Sigur Rós]] — ''[[Með suð í eyrum við spilum endalaust]]'' * Sin Fang Bous — ''Clangour'' * Skakkamanage — ''All Over the Face'' === Dómnefnd === Dómnefnd Kraumsverðlaunanna 2008 skipa: * Árni Matthíasson — formaður dómnefndar, blaðamaður, [[Morgunblaðið]] * Alexandra Kjeld — blaðamaður, [[Rjominn.is]]/[[Morgunblaðið]] * [[Andrea Jónsdóttir]] — útvarpsmaður, [[Rás 2]] * Arnar Eggert Thoroddsen — blaðamður, [[Morgunblaðið]] * Halldór Laxness (Dóri DNA) — blaðamaður, [[DV]] * Hildur Maral Hamíðsdóttir — bloggari, [[Rjominn.is]] * Ólafur Páll Gunnarsson — útvarpsmaður, [[Rás 2]] * Trausti Júlíusson — blaðamaður, [[Fréttablaðið]] * Þorkell Máni Pétursson — útvarpsmaður, [[X-ið]] * Ragnheiður Eiríksdóttir — blaðamaður, [[Fréttablaðið]] * Arndís Björk Ásgeirsdóttir — útvarpsmaður, [[Rás 1]] * Halla Steinunn Stefánsdóttir — útvarpsmaður, [[Rás 1]] * Sigvaldi Kaldalóns — útvarpsmaður, [[FM 957]] * Matthías Már Magnússon — útvarpsmaður [[Rás 2]] * Sveinn Birkir Björnsson — blaðamaður, [[Grapevine]] == Tengt efni == * [[Kraumur]] == Tenglar == * [https://www.kraumur.is Kraumur heimasíða] * [http://www.icetrade.is/Euro-Info-Skrifstofan/Frettir/799/default.aspx Útflutningsráð Íslands, Kraumur Award Winners 2008]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.visir.is/article/20081129/LIFID01/309986612 Visir.is, Kraumsverðlaunin afhent - Myndir]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.icelandmusic.is Útflutningsskrifstofa íslenskrar tónlistar, ÚTÓN] * [http://spintrunk.labzero.net/report/icelands-kraumur-awards-2008-documentary Iceland's Kraumur Awards 2008 Documentary - myndband á vef SPIN Magazine; SPIN Earth]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Íslensk tónlistarverðlaun]] qbjdxymm93l6szqtn5v5bigew0o4234 0 73089 1958381 1954970 2026-03-31T23:47:45Z ~2026-19708-03 115030 Menntaskóli Reykjavíkur keppti á móti Fjölbrautaskóla Suðurlands en ekki Fjölbrautaskóla Vesturlands á Akranesi 1958381 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Úrslit <i>Gettu betur</i>}} Þetta er listi yfir úrslit í keppninni ''[[Gettu betur]]''. == 2021-2030 == === [[2026]] === 27 lið skráðu sig til keppni. * Úrslit ([[10. apríl]]) # Menntaskólinn í Reykjavík - ... * Undanúrslit ([[26. mars]] & [[3. apríl|2. apríl]]) # Verzlunarskóli Íslands - Menntaskólinn á Egilsstöðum # Menntaskólinn í Reykjavík 36 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 25 * 8-liða úrslit # Verzlunarskóli Íslands 38 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 11 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 27 - [[Borgarholtsskóli]] 15 # Menntaskólinn í Reykjavík 39 - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 32 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 27 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 14 * 2. umferð ([[19. janúar]] & [[21. janúar]]) # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 15 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 28 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15 # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 11 - [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 23 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 14 # Menntaskólinn að Laugarvatni 18 - [[Menntaskólinn við Sund]] 13 # Borgarholtsskóli 13 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 7 # Verzlunarskóli Íslands 40 - [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 8 # Menntaskólinn í Reykjavík 28 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 26 * 1. umferð ([[5. janúar]] - [[7. janúar]]) # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 16 - [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 7 # Verzlunarskóli Íslands 35 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 13 # Menntaskólinn við Sund 20 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 13 # Menntaskólinn á Akureyri 19 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 14 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 - Kvennaskólinn í Reykjavík 26 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 23 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 12 # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 24 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 16 # Borgarholtsskóli 22 - [[Tækniskólinn]] 11 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 17 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra|Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 29 - Menntaskólinn í Kópavogi 25 # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 11 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Menntaskólinn að Laugarvatni - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] (VMA gaf) # Framhaldsskólinn í A-Skaftafellssýslu 15 - [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 11 ** Menntaskólinn við Hamrahlíð sat hjá sem meistari fyrra árs. ** Verkmenntaskólinn á Akureyri náði ekki að finna lið í tíma og þurfti að draga sig úr keppninni. Menntaskólinn að Laugarvatni fór sjálfkrafa áfram í 2. umferð. ** Menntaskólinn í Kópavogi og Kvennaskólinn í Reykjavík voru tvö stigahæstu tapliðin og fóru áfram í 2. umferð. === [[2025]] === 25 lið skráðu sig til keppni. Dómarar og spurningahöfundar eru líkt og fyrra ár þau Helga Margrét Höskuldsdóttir, Vilhjálmur B. Bragason og Sigurlaugur Ingólfsson. Kristinn Óli Haraldsson er áfram spyrill. Sigurlið skipuðu: Atli Ársælsson, Valgerður Birna Magnúsdóttir og Flóki Dagsson. * [[27. mars]]) # [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 30 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 21 * Undanúrslit ([[6. mars]] & [[13. mars]]) # Menntaskólinn á Akureyri 28 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 25 * Fjórðungsúrslit ([[6. febrúar]] & [[27. febrúar]]) # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 30 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18 # Menntaskólinn í Reykjavík 40 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 21 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 37 - [[Verzlunarskóli Íslands]] 34 # Menntaskólinn á Akureyri 38 - [[Menntaskólinn við Sund]] 21 * 2. umferð ([[21. janúar]] & [[23. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 28 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 30 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 21 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 23 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 20 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 18 - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 33 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 11 # Menntaskólinn í Reykjavík 37 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 8 # Menntaskólinn við Sund 21 - [[Borgarholtsskóli]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri 33 - [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 21 * 1. umferð ([[8. janúar]] - [[13. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 32 - [[Tækniskólinn]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 31 - Fjölbrautaskólinn við Ármúla 22 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 11 - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 9 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 20 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 11 # Menntaskólinn við Sund 24 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 14 # Menntaskólinn að Laugarvatni 14 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 29 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 18 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 9 # Framhaldsskólinn á Húsavík 22 - Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 18 # Kvennaskólinn í Reykjavík 26 - Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 24 # Borgarholtsskóli 10 - [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 4 # Menntaskólinn á Akureyri 23 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 11 ** Menntaskólinn við Hamrahlíð sat hjá sem meistari fyrra árs. ** Þrjú stigahæstu tapliðin fóru áfram í næstu umferð, draga þurfti á milli Fjölbrautaskólans í Garðabæ og Framhaldsskólans á Laugum um hvort liðið fengið þriðja sætið og urðu Garðbæingar fyrir valinu. === [[2024]] === 25 lið skráðu sig til keppni. Dómarar og spurningahöfundar voru Helga Margrét Höskuldsdóttir, Vilhjálmur B. Bragason og Sigurlaugur Ingólfsson. Kristinn Óli Haraldsson var nýr spyrill. Sigurliðið skipuðu: Atli Ársælsson, Una Ragnarsdóttir og Hálfdan Árni Jónsson. * Úrslit (21. mars) # [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 32 - [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24 * Undanúrslit (7. & 14. mars) # Menntaskólinn í Reykjavík 42 - [[Verzlunarskóli Íslands]] 22 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 40 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 25 * Fjórðungsúrslit (8. til 29. febrúar) # Kvennaskólinn í Reykjavík 29 - [[Menntaskólinn við Sund]] 14 # Menntaskólinn í Reykjavík 30 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 26 # Verzlunarskóli Íslands 46 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 41 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti ]] 18 * 2. umferð ([[17. janúar]] & [[19. janúar]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 - [[Tækniskólinn]] 11 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn í Reykjavík 43 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 - [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 15 # Menntaskólinn á Ísafirði 18 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 7 # Verzlunarskóli Íslands 29 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 12 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 26 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 19 # Menntaskólinn við Sund 17 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 16 * 1. umferð ([[8. janúar]] - [[10. janúar]]) # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 23 - Fjölbrautaskólinn við Ármúla 21 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 35 - [[Borgarholtsskóli]] 15 # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 16 - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 12 # Menntaskólinn á Ísafirði 29 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 # Verzlunarskóli Íslands 35 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12 # Framhaldsskólinn á Laugum 17 - [[Menntaskólinn á Ásbrú]] 6 # Menntaskólinn í Kópavogi 15 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 12 # Menntaskólinn við Sund 26 - Tækniskólinn 21 # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 9 # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 23 - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn á Akureyri 18 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 15 ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá sem meistari fyrra árs === [[2023]] === 25 lið skráðu sig til keppni. Dómarar og spurningahöfundar voru Jóhann Alfreð Kristinsson, Laufey Haraldsdóttir og Helga Margrét Höskuldsdóttir. Kristjana Arnarsdóttir var spyrill í 2. umferð og sjónvarpi en Oddur Þórðarson í fyrstu umferð. Úrslitaviðureignin fór fram í Hljómahöllinni í Reykjanesbæ. Var það í fyrsta sinn í a.m.k. áratug sem að sjónvarpsviðureign var haldin utan Reykjavíkur. Sigurliðið skipuðu: Davíð Birgisson, Katla Ólafsdóttir og Steinþór Snær Hálfdánarson * Úrslit ([[17. mars]]) # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 36 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 25 * Undanúrslit ([[3. mars]] - [[10. mars]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 36 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 31 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 26 * Fjórðungsúrslit ([[3. febrúar]] - [[24. febrúar]]) # Verkmenntaskóli Austurlands 29 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 23 # Menntaskólinn í Reykjavík 37 - [[Verzlunarskóli Íslands]] 32 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 33 - [[Tækniskólinn]] 23 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 21 - [[Flensborgarskóli]] 14 * 2. umferð ([[16. janúar]] & [[18. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 29 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 20 # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 21 - [[Menntaskólinn við Sund]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 18 # Tækniskólinn 26 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 17 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 6 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 25 - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 18 # Verkmenntaskóli Austurlands 27 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 18 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 21 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 20 * 1. umferð ([[9. janúar]] - [[11. janúar]]) # Menntaskólinn á Egilsstöðum 20 - [https://www.keilir.net/menntaskolinn Menntaskólinn á Ásbrú] 9 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 25 - Verkmenntaskóli Austurlands 21 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 20 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 15 # Fjölbrautaskóli Norðurlands Vestra 21 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 9 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 29 - [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 8 # Verzlunarskóli Íslands 38 - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 8 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 24 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16 # Menntaskólinn við Sund 23 - Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 20 # Menntaskólinn á Akureyri 21 - Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 17 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 26 - [[Borgarholtsskóli]] 8 # Kvennaskólinn í Reykjavík 22 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 12 # Tækniskólinn 32 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16 ** Menntaskólinn í Reykjavík situr hjá sem meistarar fyrra árs === [[2022]] === 29 lið voru skráð til keppni. Jóhann Alfreð Kristinsson og Laufey Haraldsdóttir eru sem fyrr spurningahöfundar og dómarar, en Sævar Helgi Bragason þeim til aðstoðar. Kristjana Arnarsdóttir er spyrill. Sigurlið skipuðu: Oddur Sigurðarson, Ingibjörg Steinunn Einarsdóttir og Katla Ólafsdóttir * Úrslit ([[18. mars]]) [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 31 -[[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 26 * Undanúrslit ([[4. mars]] - [[11. mars]]) *# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 28 - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 25 *# Menntaskólinn í Reykjavík 35 -[[Verzlunarskóli Íslands]] 33 e. Bráðabana * 8-liða úrslit ([[4. febrúar]] - [[25. febrúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 30 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 19 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 7 # Menntaskólinn í Reykjavík 38 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 17 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 23 * 2. umferð ([[17. janúar]] & [[19. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Vesturlands Akranesi 28 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 9 # Menntaskólinn í Reykjavík 33 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 15 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 39 - [[Tækniskólinn]] 25 # Kvennaskólinn Reykjavík 25 - [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 8 # Verzlunarskóli Íslands 30 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Verkmenntaskóli Austurlands 23 - [[Borgarholtsskóli]] 21 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 14 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 9 * 1. umferð ([[10. janúar]] - [[13. janúar]]) # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 26 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 7 # Framhaldsskólinn á Húsavík 19 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 10 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 15 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 22 : [[Menntaskólinn á Ásbrú]] 16 # Tækniskólinn 23 : Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 18 # Fjölbrautaskóli Vesturlands Akranesi 24 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 17 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 13 # Menntaskólinn á Tröllaskaga 11 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 7 # Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 17 # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Menntaskólinn við Sund]] 14 # Borgarholtsskóli 13 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 11 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 14 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 2 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Verkmenntaskóli Austurlands 23 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 8 ** Verzlunarskóli Íslands situr hjá sem meistarar fyrra árs === [[2021]] === 26 lið voru skráð til keppni. Jóhann Alfreð Kristinsson og Laufey Haraldsdóttir voru nýir spurningahöfundar og dómarar, en Sævar Helgi Bragason er áfram til aðstoðar, auk þess sem að Kristjana Arnarsdóttir er áfram spyrill. Laufey var fyrst kvenna til að sigra í Gettu betur, árið 2011. Sigurlið skipuðu: Eiríkur Kúld Viktorsson, Sigurbjörg Guðmundsdóttir og Gabríel Máni Ómarsson. * Úrslit ([[19. mars]]) [[Verzlunarskólinn]] 31 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 17 *Undanúrslit ([[5. mars]] - [[12. mars]]) # Verzlunarskóli Íslands 36 : [[Tækniskólinn]] 29 # Kvennaskólinn í Reykjavík 29 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24 * 8-liða úrslit ([[5. febrúar]] - [[26. febrúar]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 21 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15 # Menntaskólinn í Reykjavík 42: [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 27 # Tækniskólinn 28 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 21 # Verzlunarskóli Íslands 24 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 23 * 2. umferð ([[12. janúar]] - [[13. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 28 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 25 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 17 # Kvennaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 14 # Tækniskólinn 28 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 14 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 19 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 13 # Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Borgarholtsskóli]] 14 # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 9 * 1. umferð ([[4. janúar]] - [[7. janúar]]) # Tækniskólinn 29 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 11 # Menntaskólinn á Akureyri 23 : [[Menntaskólinn í tónlist]] 6 # Kvennaskólinn í Reykjavík 24 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 32 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 3 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 21 : Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Menntaskólinn að Laugarvatni 19 : Menntaskólinn á Ísafirði 17 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 11 # Borgarholtsskóli 10 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 5 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 22 : [[Menntaskólinn við Sund]] 10 # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 26 : Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 22 # Verzlunarskóli Íslands 26: [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 14 == 2011-2020 == === [[2020]] === 28 skólar tóku þátt í keppninni. Í aðra umferð fóru sigurliðin og tvö stigahæstu tapliðin, 16 lið alls. Dómarar og höfundar spurninga: Ingileif Friðriksdóttir og Vilhelm Anton Jónsson ásamt Sævari Helga Bragasyni. Spyrill: Kristjana Arnarsdóttir Sigurlið skipuðu: Birta Líf Breiðfjörð Jónasdóttir, Ármann Leifsson og Víkingur Hjörleifsson Úrslit Menntaskólinn í Reykjavík 24 - [[Borgarholtsskóli]] 12 * Undanúrslit # Borgarholtsskóli 24 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 22 # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Verzlunarskólinn]] 22 * 8-liða úrslit ([[31. janúar]] - [[21. febrúar]]) # Borgarholtsskóli 26 : [[Tækniskólinn]] 24 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 28 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 20 # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 24 # Verzlunarskólinn 32 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 25 * 2. umferð ([[14. janúar]] og [[16. janúar]]) # Menntaskólinn á Ísafirði 19 (23) : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 21 (12) * # Verzlunarskólinn 25 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 17 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 27 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 23 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21: [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 12 # Borgarholtsskóli 21 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 24 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 18 # Tækniskólinn 19 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 15 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 11 * Úrslitin í viðureign Verkmenntaskóla Austurlands og Menntaskólans á Ísafirði voru ógilt vegna mistaka við framkvæmd keppninnar og liðin látin mætast að nýju. * 1. umferð ([[6. janúar]] - [[8. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 21 : Menntaskólinn í Kópavogi 19 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 18 : [[Menntaskólinn við Sund]] 8 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 19 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 9 # Verkmenntaskóli Austurlands 25 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 10 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 7 # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 24 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 10 # Tækniskólinn 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 13 # Verzlunarskólinn 28 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17 # Borgarholtsskóli 17 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14 # Kvennaskólinn í Reykjavík 23 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 22 : [[Menntaskólinn í tónlist]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 21 : [[Flensborgarskóli]] 17 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 16 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 25 : Menntaskólinn á Ísafirði 20 === [[2019]] === 28 skólar tóku þátt í keppninni. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komast áfram í 2. umferð ásamt 2 stigahæstu tapliðum. Dómarar og höfundar spurninga: Ingileif Friðriksdóttir og Vilhelm Anton Jónsson ásamt Sævari Helga Bragasyni.<br> Spyrill: Kristjana Arnarsdóttir * Sigurliðið skipuðu: Berglind Bjarnadóttir, Fjóla Ósk Guðmannsdóttir og Hlynur Ólason * Úrslit ([[15. mars]]) #[[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 30 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 29 Kvennó varð sigurvegari keppninnar í 3. sinn. *Undanúrslit ([[1. mars]] - [[8. mars]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 32 # Kvennaskólinn í Reykjavík 35 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 19 *8-liða úrslit ([[1. febrúar]] - [[22. febrúar|22. febrúar )]] # Menntaskólinn í Reykjavík 30 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 25 # Menntaskólinn á Akureyri 29 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 22 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 37 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 : [[Borgarholtsskóli]] 24 * 2. umferð ([[14. janúar]] - [[16. janúar|15. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Suðurlands 25 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 17 #Borgarholtsskóli 28 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 21 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 19 #Menntaskólinn á Akureyri 23 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Tækniskólinn]] 21 # Menntaskólinn í Reykjavík 40 : [[Flensborgarskóli]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 6 #Kvennaskólinn í Reykjavík 25 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 17 * 1. umferð ([[7. janúar]] - [[9. janúar]]) # Verkmenntaskóli Austurlands 19 : Framhaldsskólinn á Laugum 16 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 19 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 18 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 12 # Menntaskólinn á Ísafirði 24 : [[Menntaskólinn við Sund]] 9 # Borgarholtsskóli 24 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 8 # Flensborgarskóli 18 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 5 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 27 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 11 # Menntaskólinn í Reykjavík 30 : Tækniskólinn 18 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 10 : [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 7 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 26 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 9 # Verzlunarskóli Íslands 28 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 13 # Menntaskóli Borgarfjarðar 21 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 15 # Menntaskólinn að Laugarvatni 16 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 11 ** Framhaldsskólinn á Laugum komst áfram sem stigahæsta taplið á hlutkesti. === [[2018]] === 28 skólar tóku þátt í keppninni. Kvennó sat hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 13 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk liðs Kvennó, MS og stigahæsta tapliðiðs. Dómarar og höfundar spurninga: [[Bryndís Björgvinsdóttir]] og Vilhelm Anton Jónsson ásamt Sævari Helga Bragasyni.<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] Sigurliðið, lið Fjölbrautaskólans í Garðabæ: Guðrún Kristín Kristinsdóttir, Gunnlaugur Hans Stephensen og Jóel Ísak Jóelsson. * Úrslit ([[23. mars]]) # [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 34 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 24 * Undanúrslit ([[16. mars]] - [[17. mars]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 38 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 29 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 40 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 28 * 8-liða úrslit ([[16. febrúar]] - [[9. mars]]) # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 39 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 32 # Kvennaskólinn í Reykjavík 46 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 26 # Menntaskólinn í Reykjavík 43 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 20 # Menntaskólinn á Akureyri 41 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 26 * 2. umferð ([[15. janúar]] - [[16. janúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 41 : [[Borgarholtsskóli]] 17 # Kvennaskólinn í Reykjavík 34 : [[Tækniskólinn]] 21 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 35 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 28 # Menntaskólinn á Akureyri 34 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 28 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 25 # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Flensborgarskóli]] 23 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 39 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 15 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 37 : [[Menntaskólinn við Sund]] 17 * 1. umferð ([[8. janúar]] - [[11. janúar]]) # Menntaskólinn á Egilsstöðum 39 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 14 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 30 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 22 # Verkmenntaskóli Austurlands 31 : Menntaskólinn á Ísafirði 29 # Tækniskólinn 23 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19 # Flensborgarskóli 39 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 11 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 45 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 38 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 18 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 34 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 28 # Borgarholtsskóli 31 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 21 # Menntaskólinn á Akureyri 38 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 22 # Menntaskólinn í Reykjavík 46 : [[Menntaskólinn í tónlist]] 16 # Framhaldsskólinn á Laugum 17 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 12 === [[2017]] === 25 skólar tóku þátt í keppninni. MR sat hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 12 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk liðs MR og þriggja stigahæstu tapliðanna. Dómarar og höfundar spurninga: [[Bryndís Björgvinsdóttir]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] Sigurliðið, lið Kvennaskólans í Reykjavík: Fjóla Ósk Guðmannsdóttir, Hlöðver Skúli Hákonarson og Óskar Örn Bragason * Úrslit ([[31. mars]]) # [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 35 : 31 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] * Undanúrslit ([[23. mars]] - [[25. mars]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 39 : 28 [[Menntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 40 : 27 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] * 8-liða úrslit ([[24. febrúar]] - [[17. mars]]) # Menntaskólinn við Hamrahlíð 31 : 30 [[Menntaskólinn í Reykjavík]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 32 : 21 [[Flensborgarskóli]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 36 : 19 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Menntaskólinn á Akureyri 26 : 23 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] * 2. umferð ([[6. febrúar]] - [[7. febrúar]]) # Menntaskólinn á Akureyri 23 : 22 [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : 15 [[Framhaldsskólinn á Laugum]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 28 : 9 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : 16 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] # Flensborgarskóli 26 : 16 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 35 : 21 [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Kvennaskólinn 37 : 21 [[Borgarholtsskóli]] # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : 19 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] * 1. umferð ([[30. janúar]] - [[2. febrúar]]) # Menntaskólinn á Ísafirði 24 : 18 Verkmenntaskóli Austurlands # Framhaldsskólinn á Laugum 22 : 16 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 31 : 14 [[Menntaskólinn við Sund]] # Borgarholtsskóli 23 : 13 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 23 : 20 Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu # Fjölbrautaskóli Suðurlands 31 : 17 [[Verzlunarskóli Íslands]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : 9 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] # Menntaskólinn á Akureyri 36 : 8 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ 15 : 14 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Kvennaskólinn 42 : 14 [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : 8 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] # Flensborgarskóli 23 : 21 Fjölbrautaskólinn í Garðabæ === [[2016]] === 29 skólar taka þátt í keppninni. MR situr hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komast áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs og liðs MR. Dómarar og höfundar spurninga: [[Bryndís Björgvinsdóttir]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] * Sigurliðið skipuðu: Andri Magnús Eysteinsson, Jón Kristinn Einarsson og Katrín Agla Tómasdóttir * Úrslit ([[18. mars]]) # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 40 : 13 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] MR varð sigurvegari keppninnar í 20. sinn. * Undanúrslit ([[4. mars]] - [[11. mars]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : 22 [[Menntaskólinn á Akureyri]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 29 : 22 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] * 8-liða úrslit ([[5. febrúar]] - [[26. febrúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : 15 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : 20 [[Menntaskólinn við Sund]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : 26 [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Menntaskólinn á Akureyri 26 : 25 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] * 2.umferð ([[18. janúar]] - [[19. janúar]]) # Menntaskólinn við Hamrahlíð 32 : 15 [[Flensborgarskóli]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 20 : 13 [[Framhaldsskólinn á Laugum]] # Menntaskólinn á Ísafirði 22 : 21 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : 15 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Menntaskólinn á Akureyri 33 : 21 [[Verzlunarskóli Íslands]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : 12 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Menntaskólinn við Sund 23: 19 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : 26 [[Borgarholtsskóli]] * 1.umferð ([[11. janúar]] - [[14. janúar]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 37 : 23 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 29 : 23 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]] # Menntaskólinn á Akureyri : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], búfræðideild (LbhÍ gaf keppnina) # Framhaldsskólinn á Laugum 25 : 21 [[Tækniskólinn]] # Menntaskólinn við Sund 24 : 23 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : 15 [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Flensborgarskóli 26 : 25 Verzlunarskóli Íslands # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 34 : 9 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] # Borgarholtsskóli 25 : 16 [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 32 : 23 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] # Menntaskólinn á Ísafirði 26 : 17 [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 27 : 15 [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 27 : 14 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Menntaskólinn að Laugarvatni 23 : 9 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] === [[2015]] === 29 skólar tóku þátt í keppninni. MH sat hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs og liðs MH. Dómarar og höfundar spurninga: [[Margrét Erla Maack]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] * Sigurliðið skipuðu: [[Atli Freyr Þorvaldsson]], [[Jón Kristinn Einarsson]] og [[Kristín Káradóttir]] * Úrslit # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 41 : 18 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] * Undanúrslit # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : 25 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : 19 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] * 8-liða úrslit ([[28. janúar]] - [[18. febrúar]]) # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 24 : 23 [[Flensborgarskóli]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 : 18 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : 25 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 44 : 20 [[Menntaskólinn á Akureyri]] * 2.umferð ([[19. janúar]] - [[20. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 21 : 16 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 19 : 18 [[Borgarholtsskóli]] # Menntaskólinn á Akureyri 29 : 15 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands 23 : 16 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 35 : 10 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Flensborgarskólinn 22 : 20 [[Verzlunarskóli Íslands]] # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : 13 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Kvennaskólinn 27 : 9 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] * 1.umferð ([[12. janúar]] - [[15. janúar]]) # Borgarholtsskóli 21 : 16 [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Kvennaskólinn 31 : 6 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 27 : 16 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] # Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ 17 : 14 [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 34 : 9 [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], búfræðideild # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 20 : 16 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Verzlunarskóli Íslands 18 : 10 [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn á Akureyri 24: 15 [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : 10 [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands 25 : 14 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Framhaldsskóli Snæfellinga 15 : 10 [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Framhaldsskólinn á Húsavík 20 : 16 [[Tækniskólinn]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 20 : 16 [[Menntaskólinn við Sund]] # Flensborgarskólinn 26 : 18 Fjölbrautaskóli Suðurnesja === [[2014]] === 30 skólar tóku þátt í keppninni. Sigurliðin 15 úr fyrstu umferð komast áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs. Dómarar: [[Margrét Erla Maack]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] * Sigurliðið skipuðu: [[Þórgnýr Albertsson]], [[Leifur Geir Stefánsson]] og [[Kristinn Már Bjarnason]] *Úrslit ([[15. mars]]) # Borgarholtsskóli 18 : 27 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] *Undanúrslit ([[28. febrúar]] & [[7. mars]]) # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : 27 [[Menntaskólinn í Reykjavík]] # Borgarholtsskóli 21 : 14 [[Menntaskólinn á Akureyri]] *8 liða úrslit ([[31. janúar]] - [[21. febrúar]]) # Menntaskólinn á Akureyri 22 : 19 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : 18 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Borgarholtsskóli 18 : 16 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : 22 [[Verzlunarskóli Íslands]] Meðalskor í 8 liða úrslitum var 22 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 25,3 <br>Meðalskor tapliða: 18,8 * 2.umferð ([[25. janúar]] - [[26. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 17 : 13 [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 13 : 8 [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Borgarholtsskóli 20 : 19 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] (e. bráðabana) # Kvennaskólinn í Reykjavík 20 : 12 [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 16 : 13 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : 12 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] # Menntaskólinn á Akureyri 16 : 4 [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Menntaskólinn í Reykjavík 24 : 7 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] Meðalskor í 2. umferð var 14,9 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 18,9 <br>Meðalskor tapliða: 10,9 * 1.umferð ([[11. janúar]] - [[19. janúar]]) # Verkmenntaskóli Austurlands 20 : 18 [[Menntaskólinn við Sund]] # Verzlunarskóli Íslands 21 : 10 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Framhaldsskóli Snæfellinga 12 : 8 [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], búfræðideild # Fjölbrautaskóli Norðurlands-vestra 7 : 5 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] # Borgarholtsskóli 23 : 16 [[Flensborgarskóli]] # Menntaskólinn í Kópavogi 17 : 11 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 21 : 10 [[Tækniskólinn]] # Menntaskólinn á Ísafirði 12 : 4 [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : 11 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : 7 [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 33 : 14 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Menntaskólinn á Akureyri 27 : 6 [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] # Menntaskóli Borgarfjarðar 19 : 10 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 19 : 16 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 25 : 24 Fjölbrautaskóli Vesturlands Meðalskor í 1. umferð var 14,4 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 19,1 <br>Meðalskor tapliða: 9,7 === [[2013]] === 30 skólar tóku þátt í keppninni. Sigurliðin 15 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs. Dómarar: [[Þórhildur Ólafsdóttir]] og Atli Freyr Steinþórsson sem var í sigurliði MR árin 2002 og 2003.<br> Spyrill: Edda Hermannsdóttir<br> * Sigurliðið skipuðu: [[Grétar Guðmundur Sæmundsson]], [[Þorsteinn Gunnar Jónsson]] og [[Grétar Þór Sigurðsson]]<br> *Úrslit: # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 32 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 27 *Undanúrslit: # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22 # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 20 *Fjórðungsúrslit: Fjögur stigahæstu liðin úr 2. umferð voru dregin á móti stigalægri liðum. # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Borgarholtsskóli]] 25 # Kvennaskólinn í Reykjavík 21 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19 # Verzlunarskólinn 23 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 eftir bráðabana Meðalskor í 3. umferð var 23,4 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 25,5 <br>Meðalskor tapliða: 21,3 * 2.umferð Átta stigahæstu liðin úr 1. umferð voru dregin á móti átta stigalægri liðunum. # Kvennaskólinn í Reykjavík 21 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 15 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 4 # Menntaskólinn í Reykjavík 21 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 4 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 16 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 7 # Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 16 # Borgarholtsskóli 25 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 9 # Menntaskólinn á Akureyri 18 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 7 # Verzlunarskólinn 18 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 8 Meðalskor í 2. umferð var 14,8 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 20,8 <br>Meðalskor tapliða: 8,8 * 1.umferð ([[7. janúar]] - [[14. janúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 5 # Menntaskólinn í Kópavogi 10 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6 # Verzlunarskóli Íslands 22 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 9 # Menntaskólinn á Akureyri 20 : Fjölbrautaskóli Vesturlands 15 # Fjölbrautaskóli Garðabæjar 18 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Ármúla 13 : [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 5 # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 9 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 7 # Borgarholtsskóli 18 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 1 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 21 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 9 # Framhaldsskólinn á Húsavík 9 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 3 # Fjölbrautaskóli Snæfellinga 10 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9 # Kvennaskólinn í Reykjavík 14 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 8 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 23 : [[Menntaskólinn við Sund]] 12 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 8 : [[Tækniskólinn]] 5 # Verkmenntaskóli Austurlands : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], starfsmenntabraut - LHÍ gaf. Meðalskor í 1. umferð var 11,8 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 16 <br>Meðalskor tapliða: 7,6 === [[2012]] === 29 skólar taka þátt í keppninni. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komast áfram úr fyrstu umferð, eitt lið situr hjá og stigahæsta tapliðið fær einnig sæti í annarri umferð. Dómarar: Þórhildur Ólafsdóttir <ref>[http://www.visir.is/embaetti-stigavardarins-lagt-nidur-i-gettu-betur/article/2011710179965 Embætti Stigavarðarins lagt niður í Gettu betur]</ref> og Örn Úlfar Sævarsson<br> Spyrill: Edda Hermannsdóttir<br> * Sigurliðið skipuðu: [[Ólafur Kjaran Árnason]], [[Jón Áskell Þorbjarnarson]] og [[Stefán Kristinsson]] <br> *Úrslit: # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 23 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22 *Undanúrslit: # Kvennaskólinn í Reykjavík 24 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 23 # Menntaskólinn í Reykjavík 21 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 17 *8 liða úrslit í sjónvarpi dagana [[24. febrúar]], [[2. mars|2.]], [[9. mars|9.]] og [[16. mars]] # Verzlunarskóli Íslands 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 18 # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 25 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 19 : [[Borgarholtsskóli]] 14 # Kvennaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20 Meðalskor í 8 liða úrslitum var 23,6 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 28 <br>Meðalskor tapliða: 19,3 * 2. umferð ([[23. janúar|23.]], [[26. janúar|26.]] og [[30. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Suðurlands 11: [[Starfsmenntabraut Hvanneyri]] 6 # Kvennaskólinn í Reykjavík 30: [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 5 # Menntaskólinn á Akureyri 21: [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 10 # Verzlunarskóli Íslands 19: [[Menntaskólinn á Laugarvatni]] 12 # Borgarholtsskóli 20: [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 7 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 23: [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 8 # Menntaskólinn í Reykjavík 23: [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 7 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 16: [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 14 Meðalskor í 2. umferð var 14,5 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 20,4 <br>Meðalskor tapliða: 8,6 * 1.umferð ([[9. janúar]] - [[19. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 21: [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 15: [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 3 # Menntaskólinn í Reykjavík 28: [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 7 # Menntaskólinn að Laugarvatni 10: [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 5 # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 8: [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 5 # Menntaskólinn á Ísafirði 8: [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 4 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 17: [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 1 # Menntaskólinn í Kópavogi 10: [[Menntaskólinn við Sund]] 8 # Kvennaskólinn í Reykjavík 26: [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 3 # Verkmenntaskóli Austurlands 10 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 9 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 21: [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 5 # Menntaskólinn á Akureyri 23: [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 8 # Borgarholtsskóli 22: [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25: Fjölbrautaskóli Suðurnesja 16 * Starfsmenntabraut Hvanneyri situr hjá Meðalskor í 1. umferð var 12,3 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 17,4 <br>Meðalskor tapliða: 7,1 === [[2011]] === 30 skólar taka þátt í keppninni. Sigurliðin 15 úr fyrstu umferð komust áfram ásamt stigahæsta tapliðinu. Tími á hraðaspurningar var 90 sekúndur og síðan komu 12 bjölluspurningar og eitt tóndæmi í fyrstu umferð en tvö í annarri umferð. Dómari: [[Örn Úlfar Sævarsson]] Spyrill: Edda Hermannsdóttir Stigavörður: Marteinn Sindri Jónsson * Úrslit 2. apríl * [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 21 * Sigurvegari: Kvennaskólinn í Reykjavík * Sigurliðið skipuðu: Bjarki Freyr Magnússon, Bjarni Lúðvíksson og Laufey Haraldsdóttir en hún er fyrsta stúlkan sem á sæti í sigurliði.<br><br> * Undanúrslit [[19. mars]] og [[26. mars]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 23 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 15<br><br><br> * 8 liða úrslit [[19. febrúar|19.]] og [[26. febrúar]] og [[5. mars|5.]] og [[12. mars]]: # Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 24 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 19 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 20 : [[Borgarholtsskóli]] 17 Meðalskor í 8 liða úrslitum var stig. 22,6 <br>Meðalskor vinningsliða: 26,8 <br>Meðalskor tapliða: 18,5 * 2. umferð ([[9. febrúar]] til [[11. febrúar]]) * Menntaskólinn við Sund komst áfram sem stigahæsta tapliðið # Kvennaskólinn í Reykjavík 26 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 10 # Borgarholtsskóli 22 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 13 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 19 # Menntaskólinn á Akureyri 13 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10 # Verzlunarskóli Íslands 26 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16 # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 5 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16 Meðalskor í 2. umferð var 17,1 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 21,5 <br>Meðalskor tapliða: 12,6 <br> * 1.umferð ([[31. janúar]] - [[4. febrúar]]) # Borgarholtsskóli 21 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 13 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 18 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 7 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 16 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 6 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 12 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 6 # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 8 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 19 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 6 # Framhaldsskólinn á Húsavík 5 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 2 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 18 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 10 : [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 2 # Kvennaskólinn í Reykjavík 30 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 2 # Menntaskólinn í Reykjavík 21 : [[Menntaskólinn við Sund]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri 19 : [[Starfsmenntabraut Hvanneyri]] 9 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 19 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 13 # Menntaskólinn á Ísafirði 17 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 9 # Menntaskólinn í Kópavogi 9 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 8 Meðalskor í 1. umferð var 11,8 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 15,9 <br>Meðalskor tapliða: 7,7 == 2001-2010 == === [[2010]] === Þátttökuskólar eru 31 og hafa aldrei verið fleiri. Í 2. umferð var dregið í hverja keppni úr tveimur pottum. Í þeim voru annars vegar 8 stigahæstu sigurliðin úr 1. umferð og hins vegar 7 stigalægstu sigurliðin og Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra (sem sat hjá í 1. umferð). Þannig var þess gætt að stigahæstu liðin úr 1. umferð drægjust ekki hvert gegn öðru í 2. umferð. *Úrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardaginn [[27. mars]] og kepptu þar [[Verzlunarskóli Íslands]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Lokatölur: 30 : 28 * Sigurliðið skipuðu: [[Elías Karl Guðmundsson]], [[Halldór Kristján Þorsteinsson]] og [[Ólafur Hafstein Pjetursson]] <br> * 4 liða úrslit [[13. mars|13.]] og [[20. mars]]. # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 22 # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14<br><br> * 8 liða úrslit [[13. febrúar|13.]], [[20. febrúar|20.]] og [[27. febrúar]] og [[6. mars]]. # Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 # Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 28 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 23 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 21 # Menntaskólinn í Reykjavík : 37 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22 <br> Meðalskor í 8 liða úrslitum: 25,9 stig<br> Meðalskor vinningsliða: 28,5<br> Meðalskor tapliða: 23,3<br><br> * 2. umferð ([[20. janúar]] til [[27. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 36 : [[Borgarholtsskóli]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 8 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 7 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 17 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 17 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 13 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 22 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 27 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 11 # Menntaskólinn í Reykjavík 38 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 14 Meðalskor í 2. umferð: 20,1 stig<br> Meðalskor vinningsliða: 27,0<br> Meðalskor tapliða: 13,1<br> * 1. umferð ([[11. janúar|11.]] til [[18. janúar]]) # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 20 # Borgarholtsskóli 20 : [[Flensborgarskóli]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 31 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 12 # Menntaskólinn í Kópavogi 19 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] 13 # Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 12 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 22 : [[Menntaskólinn við Sund]] 19 # Menntaskólinn að Laugarvatni 20 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 9 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 6 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 11 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 27 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Menntaskóli Borgarfjarðar 20 : [[Tækniskólinn]] 12 # Verkmenntaskóli Austurlands 14 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 10 # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 14 # Menntaskólinn á Akureyri 27 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 * Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra sat hjá í fyrstu umferð. <br> Meðalskor í 1. umferð: 17,8 stig<br> Meðalskor vinningsliða: 22,9<br> Meðalskor tapliða: 12,6<br> Dómari: [[Örn Úlfar Sævarsson]]<br> Spyrill: [[Eva María Jónsdóttir]] Stigavörður: [[Ásgeir Erlendsson]] === [[2009]] === Þátttökuskólar eru 29. Keppnin hófst mánudaginn 12. janúar og var útvarpað beint á Rás2. Fjölbrautaskóli Suðurnesja dróst ekki og sat því hjá í fyrstu umferð. Í útvarpshluta keppninnar voru hraðaspurningar lengdar í 100 sekúndur aftur en voru 90 sekúndur árið 2008. *Úrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardaginn [[4. apríl]] og kepptu þar [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurvegari: Menntaskólinn í Reykjavík * Lokatölur: 28-25 MR í vil. * Sigurliðið skipuðu Björn Reynir Halldórsson, Vignir Már Lýðsson og [[Elías Karl Guðmundsson]]. * Undanúrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardagana [[21. mars|21.]] og [[28. mars]]. # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 25 # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Borgarholtsskóli]] 26 * 8 liða úrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardagana [[21. febrúar|21.]] og [[28. febrúar]], [[7. mars|7.]] og [[14. mars]]. # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 36 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 18 # Borgarholtsskóli 33 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 28 # Menntaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 15 * 2. umferð ([[21. janúar]] til [[26. janúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 28 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 24 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands|Starfsmenntabraut Hvanneyrar]] 5 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 16 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 14 # Kvennaskólinn í Reykjavík 17 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14 # Menntaskólinn í Kópavogi 26 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 21 (23) : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 21 (22) (eftir bráðabana) # Verzlunarskóli Íslands 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 18 # Borgarholtsskóli 30 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 12 * 1. umferð ([[12. janúar|12.]] til [[19. janúar]]) # Starfsmenntabraut Hvanneyrar 8 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 3 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 15 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 6 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 10 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 18 : [[Tækniskólinn]] 11 # Menntaskólinn í Kópavogi 29 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 17 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 10 # Menntaskólinn á Akureyri 24 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 5 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 24 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9 # Borgarholtsskóli 23 (25) : Menntaskólinn á Ísafirði 23 (e. bráðabana) stigahæsta taplið # Verkmenntaskólinn á Akureyri 10 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 9 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 15 # Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 18 : [[Flensborgarskóli]] 8 # Verkmenntaskóli Austurlands 8 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 5 Dómari: [[Davíð Þór Jónsson]]<br> Spyrill: [[Eva María Jónsdóttir]] Stigavörður: [[Ásgeir Erlendsson]] === [[2008]] === Sú breyting var gerð á fyrirkomulagi keppninnar í útvarpi að hraðaspurningar voru styttar úr 100 sekúndum í 80 og víxlspurningar felldar niður en í staðinn komu hefðbundnar bjölluspurningar. Í sjónvarpshlutanum varð sú breyting á frá fyrra ári að hraðaspurningar voru styttar úr 100 sekúndum í 90. 1. umferð hófst á [[Rás 2]] þann [[7. janúar]] og stóð út þá viku. Vikuna eftir fór fram 2. umferð, einnig í útvarpinu. Fyrsta sjónvarpskeppni ársins fór fram þann [[8. febrúar]] en úrslitin þann [[14. mars]] en þá kepptu [[Menntaskólinn í Reykjavík]] og [[Menntaskólinn á Akureyri]]. Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu: Björn Reynir Halldórsson, Magnús Þorlákur Lúðvíksson og [[Vignir Már Lýðsson]]. * Mótherji í úrslitum: [[Menntaskólinn á Akureyri]], lokatölur 28:26 (e. bráðabana) * Undanúrslit (6. og 7. mars) # Menntaskólinn á Akureyri 25 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 24 # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Borgarholtsskóli]] 26 * 8 liða úrslit fóru fram í sjónvarpinu föstudagana [[8. febrúar|8.]], [[15. febrúar|15.]], [[22. febrúar|22.]] og [[29. febrúar|29.]] [[febrúar]] [[2008]] # Menntaskólinn á Akureyri 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 24 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 28 eftir bráðabanann # Borgarholtsskóli 25 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 21 # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 23 * 2. umferð ([[14. janúar]] til [[16. janúar]]) # Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 11 # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 24 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 5 # Borgarholtsskóli 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 10 # Kvennaskólinn í Reykjavík 15 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 8 # Menntaskólinn á Akureyri 28 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17 * 1. umferð ([[7. janúar|7.]] til [[10. janúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 7 # Menntaskólinn á Ísafirði 16 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 12 # Menntaskólinn að Laugarvatni 16 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 4 # Verzlunarskóli Íslands 16 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 9 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 6 # Menntaskólinn Hraðbraut 21 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 15 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 27 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 6 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 19 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 20 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] 8 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 22 : Menntaskóli Borgarfjarðar 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 33 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 8 # Borgarholtsskóli 26 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 13 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 22 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 13 # Menntaskólinn við Sund 25 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 7 ** Menntaskóli Borgarfjarðar komst áfram sem stigahæsta taplið á hlutkesti. Dómari: [[Páll Ásgeir Ásgeirsson]]<br> Spyrill: [[Sigmar Guðmundsson]] ===[[2007]]=== 1. umferð hófst á [[Rás 2]] þann [[8. janúar]] og stóð út þá viku. Vikuna eftir fór fram 2. umferð, einnig í útvarpinu. Fyrsta sjónvarpskeppni ársins fór fram þann [[23. febrúar]] en úrslitin þann [[30. mars]]. Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu: Björn Reynir Halldórsson, Hilmar Þorsteinsson og [[Magnús Þorlákur Lúðvíksson]]. * Mótherji í úrslitum: [[Menntaskólinn í Kópavogi]], lokatölur 29:27 (e. bráðabana) * Undanúrslit ([[22. mars|22.]] og [[23. mars]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 27 # Menntaskólinn í Kópavogi 33 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 31 (e. bráðabana) * 8 liða úrslit ([[23. febrúar]] - [[16. mars]]): # Menntaskólinn í Kópavogi 27 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 17 # Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 25 # Menntaskólinn í Reykjavík 38 : [[Menntaskólinn við Sund]] 17 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 30 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 20 * 2. umferð ([[16. janúar|16.]] - [[18. janúar|18.]] [[janúar]]) # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 26 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 18 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Borgarholtsskóli]] 16 # Menntaskólinn við Sund 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 19 # Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 17 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 18 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6 # Menntaskólinn í Reykjavík 30 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 20 # Menntaskólinn á Akureyri 24 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 12 # Menntaskólinn í Kópavogi 23 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 19 * 1. umferð ([[8. janúar|8.]] til [[12. janúar]]) # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 15 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 15 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 17 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 8 # Menntaskólinn við Sund 21 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 11 # Menntaskólinn á Ísafirði 20 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 2 # Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 8 # Borgarholtsskóli 21 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 18 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 5 # Kvennaskólinn í Reykjavík 19 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 9 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 12 # Menntaskólinn Hraðbraut 13 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 9 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 19 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] (Búfræðibraut) 6 * Verzlunarskóli Íslands, Menntaskólinn á Akureyri og Menntaskólinn í Reykjavík sátu hjá í fyrstu umferð. Verzlunarskólinn og MA sátu hjá sem liðin sem komust í úrslit árið áður en MR sat hjá eftir drátt milli hinna liðanna í keppninni. * Dómari: [[Davíð Þór Jónsson]] * Spyrill: [[Sigmar Guðmundsson]] ===[[2006]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn á Akureyri]] * Sigurlið skipuðu Magni Þór Óskarsson, Ásgeir Berg Matthíasson og Tryggvi Páll Tryggvason. * Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 34:22. * Úrslit fóru fram þann [[6. apríl]] að Fiskislóð 45 í Reykjavík. * Undanúrslit ([[23. mars|23.03]] og [[30. mars|30.03]]) # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Borgarholtsskóli]] 18 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 23 * 8-liða úrslit ([[23. febrúar|23.02]] - [[16. mars|16.03]]): # Borgarholtsskóli 24 : [[Flensborgarskóli]] 21 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24 # Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Menntaskólinn við Sund]] 19 * 2. umferð ([[23. janúar|23.01]] - [[25. janúar|25.01]]) # Verzlunarskóli Íslands 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 11 # Borgarholtsskóli 20 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 16 # Menntaskólinn við Sund 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 27 # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 13 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 12 # Flensborgarskólinn 20 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 15 * 1.umferð ([[13. janúar|13.01.]] - [[19. janúar|19.01.]]): # Menntaskólinn við Sund 26 : [[Starfsmenntabrautin Hvanneyri]] 6 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 16 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 14 # Verzlunarskóli Íslands 21 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 17 # Borgarholtsskóli 16 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 8 # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 5 # Kvennaskólinn í Reykjavík 9 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 8 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 7 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 10 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 5 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 12 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 12 (13-12 e. bráðabana) # Framhaldsskólinn á Laugum 21 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 11 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 6 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 20 : Flensborgarskólinn 17 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 16 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 20 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12 # Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 ** Flensborgarskóli komst áfram sem stigahæsta taplið eftir að hafa unnið hlutkesti gegn Hraðbraut. * Dómari: [[Anna Kristín Jónsdóttir]] * Spyrill: [[Sigmar Guðmundsson]] ===[[2005]]=== Sigurvegari: [[Borgarholtsskóli]] * Sigurlið skipuðu Björgólfur Guðni Guðbjörnsson, Steinþór Helgi Arnsteinsson og Baldvin Már Baldvinsson. * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn á Akureyri]], lokatölur 26:23 * Undanúrslit: # Borgarholtsskóli 38 : [[Menntaskólinn við Sund]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 25 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 18 * 8-liða úrslit # Menntaskólinn við Sund 21 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 15 # Verzlunarskóli Íslands 19 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 24 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18 # Borgarholtsskóli 26 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 24 * 2.umferð: # Menntaskólinn á Akureyri 20 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 24 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12 # Framhaldsskólinn á Laugum 17 : [[Flensborgarskóli]] 14 # Borgarholtsskóli 29 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 26 # Menntaskólinn við Sund 20 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 13 # Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 14 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 22 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 21 * 1.umferð: # Iðnskólinn í Reykjavík 18 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 17 # Borgarholtsskóli 28 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn að Laugarvatni 12 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 11 # Menntaskólinn á Ísafirði 15 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 14 (e. bráðabana) # Menntaskólinn á Egilsstöðum 20 : [[Stýrimannaskólinn]] 9 # Menntaskólinn í Kópavogi 17 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 12 # Framhaldsskólinn á Laugum 12 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Menntaskólinn í Reykjavík 30 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 11 # Menntaskólinn við Sund 19 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 8 # Menntaskólinn Hraðbraut 15 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 9 # Verkmenntaskóli Austurlands 18 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 17 # Verzlunarskóli Íslands 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 12 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 10 (e. bráðabana) # Flensborgarskólinn 19 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 21 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 12 ** [[Menntaskólinn á Akureyri]] komst áfram sem stigahæsta taplið * Dómari: [[Stefán Pálsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[2004]]=== Sigurvegari: [[Verzlunarskóli Íslands]] *Sigurlið skipuðu Hafsteinn Viðar Hafsteinsson, Steinar Örn Jónsson og Björn Bragi Arnarsson. *Mótherjar í úrslitum: [[Borgarholtsskóli]], lokatölur 23:21 (e. bráðabana) * Undanúrslit: # Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 17 # Borgarholtsskóli 31 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 28 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn Hraðbraut 14 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 12 # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 22 # Verzlunarskóli Íslands 34 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 20 # Borgarholtsskóli 32 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 18 * 2.umferð: # Verzlunarskóli Íslands 31 : Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : [[Menntaskólinn við Sund]] 18 # Menntaskólinn í Kópavogi 32 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 8 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 19 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 # Borgarholtsskóli 34 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 27 # Menntaskólinn Hraðbraut 22 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Flensborgarskóli]] 25 ** Menntaskólinn við Hamrahlíð komst áfram sem stigahæsta taplið (með fleiri stig úr fyrri umferð en ME) * 1.umferð: # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 24 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 # Menntaskólinn á Ísafirði 24 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 23 # Menntaskólinn Hraðbraut 28 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 7 # Framhaldsskólinn á Húsavík 20 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 18 (e. bráðabana) # Menntaskólinn á Egilsstöðum 23 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 21 # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 18 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 17 # Flensborgarskólinn 28 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 17 # Menntaskólinn við Sund 18 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 14 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 18 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 15 # Borgarholtsskóli 33 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 25 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 19 # Verzlunarskóli Íslands 20 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 9 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 12 * Dómari: [[Stefán Pálsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[2003]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu Atli Freyr Steinþórsson, Oddur Ástráðsson og Snæbjörn Guðmundsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 35:22 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn við Sund 30 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 29 *8-liða úrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Flensborgarskóli]] 15 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 31 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 25 # Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 26 # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 10 * 2.umferð: # Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 24 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 30 # Menntaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 26 # Menntaskólinn við Sund 32 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 26 # Flensborgarskólinn 22 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16 # Menntaskólinn á Akureyri 32 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 29 ** Fjölbrautaskólinn við Ármúla komst áfram sem stigahæsta taplið * 1.umferð: # Menntaskólinn á Akureyri 34 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 24 # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Borgarholtsskóli]] 30 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 23 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 20 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 25 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 18 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 10 # Flensborgarskólinn 38 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 17 # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 16 # Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 19 # Menntaskólinn að Laugarvatni 19 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 16 # Framhaldsskólinn á Húsavík 22 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 20 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 30 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 26 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 20 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 13 ** 1.umferð: Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá * Dómari: [[Sveinn H. Guðmarsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[2002]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu Atli Freyr Steinþórsson, Oddur Ástráðsson og Snæbjörn Guðmundsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 22:18 * Undanúrslit # Menntaskólinn í Reykjavík 38: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]19 # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 18 * 8-liða úrslit # Verkmenntaskóli Austurlands 26 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20 # Menntaskólinn við Sund 29 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 27 (e. bráðabana) # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 16 *2.umferð: # Menntaskólinn við Sund 36 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 26 # Verkmenntaskóli Austurlands : [[Verzlunarskóli Íslands]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 11 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri 23 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 22 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ : [[Flensborgarskóli]] * Menntaskólinn á Akureyri fór áfram sem stigahæsta taplið * 1.umferð: # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Verzlunarskóli Íslands 29 : [[Borgarholtsskóli]] 24 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 21 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 17 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Flensborgarskóli]] 26 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 33 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 19 # Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri 29 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Menntaskólinn á Akureyri : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Verkmenntaskóli Austurlands : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 6 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] ** Flensborgarskólinn fór áfram sem stigahæsta taplið ** Menntaskólinn í Reykjavík og Fjölbrautaskólinn í Breiðholti sátu hjá í fyrstu umferð * Dómari: [[Eggert Þór Bernharðsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[2001]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Hjalti Snær Ægisson]], Svanur Pétursson og Sverrir Teitsson * Mótherjar í úrslitum: [[Borgarholtsskóli]], lokatölur 36:35 (e. bráðabana) * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 42 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 24 # Borgarholtsskóli 33 : [[Menntaskólinn við Sund]] 27 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn á Akureyri 30 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 22 # Menntaskólinn við Sund 28 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 14 # Borgarholtsskóli 36 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Menntaskólinn í Reykjavík 41 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 21 * 2.umferð: # Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Borgarholtsskóli 33 : Fjölbrautaskóli Suðurlands 24 # Verzlunarskóli Íslands 28 : Kvennaskólinn 14 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 18 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 47 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 10 # Menntaskólinn við Sund : Laugar/FG ** Fjölbrautaskóli Suðurlands & Kvennaskólinn komust áfram sem stigahæstu taplið * 1.umferð: # Fjölbrautaskóli Suðurlands 32 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 18 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 19 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14 # Verzlunarskóli Íslands 28 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 26 # Kvennaskólinn 14 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 13 # Borgarholtsskóli 32 : [[Fjölbrautaskólinn i Breiðholti]] 19 # Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 20 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 18 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 14 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 24 : [[Flensborgarskóli]] 17 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Menntaskólinn við Sund 29 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 24 # [[Framhaldsskólinn á Laugum]] eða [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] : ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá í fyrstu umferð * Dómari: [[Ármann Jakobsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] == 1991-2000 == ===[[2000]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Hjalti Snær Ægisson]], Svanur Pétursson og Sverrir Teitsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 32:24 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 38 : [[Borgarholtsskóli]] 27 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28: [[Menntaskólinn við Sund]] 15 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 18 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 32 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 29 # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 27 # Borgarholtsskóli 21 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 16 * 2.umferð: # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 29 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 22 # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 22 # Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Borgarholtsskóli 30 : Fjölbrautaskóli Vesturlands 29 # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Menntaskólinn í Kópavogi 17 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 14 ** Fjölbrautaskóli Vesturlands fór áfram sem stigahæsta taplið * 1.umferð: # Menntaskólinn á Akureyri 18 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 16 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 28 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 11 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 21 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18 # Borgarholtsskóli 27 : [[Flensborgarskóli]] 9 # Kvennaskólinn : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 30 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 11 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 20 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 20 (22:20 eftir bráðabana) # Verzlunarskóli Íslands 29 : [[Menntaskólinn við Sund]] 25 # Menntaskólinn að Laugarvatni 34 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 14 # Fjölbrautaskólinn í Ármúla 22 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 15 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 23 : [[Verkmenntaskóli Akureyrar]] 17 ** Menntaskólinn í Reykjavík og Menntaskólinn í Kópavogi sátu hjá ** Menntaskólinn við Sund komst áfram sem stigahátt taplið * Dómari: [[Ólína Þorvarðardóttir]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[1999]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Arnar Þór Stefánsson]], [[Hjalti Snær Ægisson]] og Sverrir Guðmundsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 26:24 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 42 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 22 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Menntaskólinn við Sund]] 31 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn við Sund 35 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 23 # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 39 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 27 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18 * 2.umferð: # Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Borgarholtsskóli]] 20 # Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 11 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 10 # Menntaskólinn við Sund 23 : [[Flensborgarskóli]] 20 # Menntaskólinn á Akureyri 23 : Fjölbrautaskóli Suðurlands 22 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 14 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 11 * Fjölbrautaskóli Suðurlands fór áfram sem stigahæsta taplið. * 1.umferð: # Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 2 # Borgarholtsskóli 17 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 12 # Menntaskólinn í Kópavogi 23 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 13 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Menntaskólinn við Sund 29 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 5 # Menntaskólinn á Akureyri 28 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 17 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 28 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 25 # Menntaskólinn á Ísafirði : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Fjölbrautaskólinn í Ármúla]] 13 # Flensborgarskóli 15 : [[Framhaldsskólinn á Skógum]] 4 # Menntaskólinn að Laugarvatni 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 19 (e. bráðabana) # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 14 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10 # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] (Hvanneyri gaf keppnina) * Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá sem sigurvegari fyrra árs. * Dómari: [[Illugi Jökulsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[1998]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Arnar Þór Stefánsson]], Sverrir Guðmundsson og Viðar Pálsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 32:29 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 21 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : Bænda<nowiki/>skólinn á Hvanneyri 22 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 28 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 20 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 33 : [[Menntaskólinn við Sund]] 24 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 22 # Bændaskólinn á Hvanneyri 24 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 23 * 2. umferð: # Fjölbrautaskóli Suðurlands 28 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 19 # Bændaskólinn á Hvanneyri 21 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 17 # Menntaskólinn í Reykjavík 29: [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 7 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 27: [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29: Menntaskólinn við Sund 24 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 27: Verzlunarskóli Íslands 20 ** Tvö stigahæstu tapliðin komust áfram úr 2. umferð. * 1. umferð: # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] (FS gaf keppnina) # Bændaskólinn á Hvanneyri 27 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 15 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 8 : [[Borgarholtsskóli]] 7 # Verzlunarskóli Íslands 22 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 15 # Menntaskólinn við Sund 33: [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 22 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 : [[Flensborgarskóli]] 17 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 26 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 19 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29: [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 16 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 22 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 20 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 26 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 20 ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá í 1. umferð. * Dómari: [[Gunnsteinn Ólafsson]] *Spyrill: [[Davíð Þór Jónsson]] ===[[1997]]=== Sigurvegari:[[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu Arnór Hauksson, Sverrir Guðmundsson og Viðar Pálsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 37:29 * Undanúrslit: # Menntaskólinn við Hamrahlíð 35 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 23 # Menntaskólinn í Reykjavík 23 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 21 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 17 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 21 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20 (e. framl.) # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 22 # Verzlunarskóli Íslands 19 : [[Flensborgarskóli]] 18 * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Verzlunarskóli Íslands : Menntaskólinn á Akureyri # Flensborgarskólinn : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 23 ** Menntaskólinn á Akureyri komst áfram sem stigahátt taplið * 1.umferð: # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 7 # Menntaskólinn á Akureyri : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Flensborgarskólinn : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum : [[Skógaskóli]] # Verzlunarskóli Íslands : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Menntaskólinn á Ísafirði : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 # Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá í 1. umferð. ** Menntaskólinn á Egilsstöðum komst áfram sem stigahátt taplið * Dómari: [[Ragnheiður Erla Bjarnadóttir]] * Spyrill: [[Davíð Þór Jónsson]] ===[[1996]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] *Sigurlið skipuðu Arnór Hauksson, Guðmundur Björnsson og Kjartan Bjarni Björgvinsson *Mótherjar í úrslitum: [[Flensborgarskóli]], lokatölur 34:17 * Undanúrslit: # Flensborgarskólinn 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 23 (e.framl.) # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 18 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn við Sund 22 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 19 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 22 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 19 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 20 # Flensborgarskólinn 30 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 29 * 2.umferð: # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 15 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 11 # Flensborgarskólinn : [[Menntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Verzlunarskóli Íslands : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] # Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] ** Sex stigahæstu sigurliðin í 2.umferð komust í sjónvarpið, ásamt stigahæsta tapliði úr 1. umferð, [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum|Framhaldsskólanum í Vestmannaeyjum]] og stigahæsta tapliði úr 2. umferð, Menntaskólanum við Hamrahlíð. * 1.umferð: # Menntaskólinn við Sund : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Verzlunarskóli Íslands : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] # Framhaldsskólinn á Húsavík : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] # Bændaskólinn á Hvanneyri : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Menntaskólinn á Akureyri 27 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 18 # Flensborgarskólinn : Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 24 ** [[Menntaskólinn í Reykjavík]] & [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] sátu hjá * Dómari: [[Helgi Ólafsson]] * Spyrill: [[Davíð Þór Jónsson]] ===[[1995]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] *Sigurlið skipuðu Birgir Andri Briem, Guðmundur Björnsson og [[Stefán Pálsson]] *Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 39:32 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 49 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 17 # Verzlunarskóli Íslands 48 : [[Flensborgarskóli]] 21 * 8-liða úrslit: # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 29 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 28 # Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 30 (eftir bráðabana) # Menntaskólinn í Reykjavík 53 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 18 # Flensborgarskólinn 24 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 17 # Menntaskólinn í Kópavogi 30 : Kvennaskólinn 19 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 17 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16 (eftir bráðabana) # Flensborgarskólinn : Fjölbrautaskólinn í Garðabæ # Verzlunarskóli Íslands : Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu ** Kvennaskólinn, Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu og Fjölbrautaskólinn í Garðabæ komust áfram sem stigahá taplið * 1.umferð: # Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 28 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 19 # Menntaskólinn við Sund 14 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 19 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 17 # Kvennaskólinn : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] # Flensborgarskólinn 27 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 23 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 15 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] (Iðnskólinn gaf) ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá *Dómari: [[Ólafur B. Guðnason|Ólafur Bjarni Guðnason]] * Spyrill: [[Ómar Ragnarsson]] ===[[1994]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Ágúst Hauksson]], [[Ólafur Jóhannes Einarsson]] og [[Sveinn H. Guðmarsson]] * Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 36:24 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 40 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 31 # Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 26 * 8-liða úrslit: # Verkmenntaskólinn á Akureyri 18 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 14 # Menntaskólinn að Laugarvatni 30 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 34 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 22 # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 25 * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 16 # Framhaldsskólinn á Húsavík 18 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 26 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 24 # Framhaldsskólinn á Laugum 21 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 19 # Menntaskólinn á Akureyri 23 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 14 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 22 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 17 # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] * 1.umferð: # Framhaldsskólinn á Húsavík 28 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 27 # Menntaskólinn við Sund 18 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 17 # Framhaldsskólinn á Laugum : [[Framhaldsskólinn í Reykholti]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Kvennaskólinn 13 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 13 (17:13 eftir bráðabana) # Bændaskólinn á Hvanneyri 9 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 8 # Verzlunarskóli Íslands 38 : [[Alþýðuskólinn að Eiðum]] 19 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 24 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 20 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 25 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 20 # Menntaskólinn í Kópavogi : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Flensborgarskóli]] 27 # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] ** Menntaskólinn á Egilsstöðum komst áfram sem stigahátt taplið (með jafnmörg stig og [[Flensborgarskóli]] sem sat eftir) ** Menntaskólinn í Reykjavík og Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu sátu hjá *Dómari: [[Ólafur B. Guðnason|Ólafur Bjarni Guðnason]] *Spyrill: [[Stefán Jón Hafstein]] ===[[1993]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Ágúst Hauksson]], [[Ólafur Jóhannes Einarsson]] og [[Sveinn H. Guðmarsson]] *Mótherjar í úrslitum ([[2. apríl|02.04]]): [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 30:26 * Undanúrslit ([[25. mars|25.03]] & [[26. mars|26.03]]): # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 24 # Verzlunarskóli Íslands 32 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 26 * 8-liða úrslit ([[26. febrúar|26.02]] - [[19. mars|19.03]]): # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 27 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 22 # Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 21 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 30 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 16 * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Flensborgarskóli]] 18 # Verzlunarskóli Íslands : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Verkmenntaskólinn á Akureyri 19 : [[Menntaskólinn við Sund]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 39 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 23 # Menntaskólinn á Akureyri 31 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 24 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Framhaldsskólinn á Laugum : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] * 1.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 20 # Framhaldsskólinn á Húsavík 20 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 13 # Menntaskólinn við Sund 18 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 13 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 23 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 11 # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 15 # Flensborgarskólinn 22 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 21 # Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] # Menntaskólinn á Ísafirði : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 21 : [[Alþýðuskólinn á Eiðum]] 10 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 20 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 17 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 17 ** Verkmenntaskólinn á Akureyri og Framhaldsskólinn á Laugum komust áfram sem stigahæstu taplið. ** Menntaskólinn á Akureyri sat hjá í 1. umferð ** Hraðaspurningar í 1. umferð voru 80 sek. vegna mistaka en 2 mín. það sem eftir var *Dómari: [[Álfheiður Ingadóttir]] *Spyrill (í sjónvarpi): [[Stefán Jón Hafstein]] *Spyrill (í útvarpi): [[Sigurður G. Tómasson]] ===[[1992]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn á Akureyri]] *Sigurlið skipuðu [[Finnur Friðriksson]], [[Magnús Teitsson]] og [[Pálmi Óskarsson]] *Mótherjar í úrslitum: [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]], lokatölur 29:21 * Undanúrslit: # Menntaskólinn á Akureyri 38 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 32 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 25 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 21 * 8-liða úrslit: # Verkmenntaskólinn á Akureyri 26 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 22 # Menntaskólinn á Akureyri 32 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 29 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 31 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 30 (e. bráðabana) * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 23 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 39 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 30 : [[Flensborgarskóli]] 22 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 34 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 32 # Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] eða stigahæsta taplið 1.umferðar # Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] eða stigahæsta taplið 1.umferðar * 1.umferð: # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 27 :Menntaskólinn við Hamrahlíð 24 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 19 # Menntaskólinn að Laugarvatni 27 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 18 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 34 : [[Menntaskólinn við Sund]] 23 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 15 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Framhaldsskólinn á Húsavík : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Flensborgarskólinn 28 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 21 # Fjölbrautaskóli Vesturlands : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 28 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 23 # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9 ** Menntaskólinn á Akureyri sat hjá í 1. umferð sem sigurvegari fyrra árs ** Framhaldsskólinn á Laugum sat hjá í 1. umferð vegna mistaka RÚV ** Tvö stigahá taplið komust áfram, Menntaskólinn við Hamrahlíð var annað stigahæsta tapliðið *Dómari: [[Ragnheiður Erla Bjarnadóttir]] *Spyrill (í sjónvarpi): [[Stefán Jón Hafstein]] *Spyrill (í útvarpi): [[Sigurður Þór Salvarsson]] ===[[1991]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn á Akureyri]] *Sigurlið skipuðu [[Finnur Friðriksson]], [[Magnús Teitsson]] og [[Pálmi Óskarsson]] *Mótherjar í úrslitum: [[Flensborgarskóli]], lokatölur 29:15 * Undanúrslit: # Flensborgarskólinn 27 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri 25 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 24 (e.bráðabana) * 8-liða úrslit ([[22. febrúar|22.02]] - [[15. mars|15.03]]):: # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 25 # Menntaskólinn á Akureyri 30 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 18 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 20 # Flensborgarskólinn 31 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 19 * 1.umferð: # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] # [[Verzlunarskóli Íslands]] 17 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 15 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 33 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 15 # [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 19 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 12 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 24 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 12 # [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 19 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 16 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 25 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 19 # Flensborgarskólinn 26 : Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 # [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 21 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 20 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 18 # [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 15 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6 # Menntaskólinn við Sund 27 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 21 *Átta stigahæstu keppnislið komust í 8-liða úrslit *Dómari: [[Ragnheiður Erla Bjarnadóttir]] *Spyrill: [[Stefán Jón Hafstein]] == 1986-1990 == ===[[1990]]=== Sigurvegari:[[Menntaskólinn við Sund]] *Sigurlið skipuðu [[Ármann Jakobsson]], [[Sverrir Jakobsson]] og [[Hrafnkell Kárason]] *Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 39:18 * Undanúrslit: # Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 27 # Menntaskólinn við Sund 33 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 18 * 8-liða úrslit: # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 22 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 33 # Menntaskólinn við Sund 40 : [[Flensborgarskóli]] 24 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 * 1.umferð: # Menntaskólinn við Sund 39 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 13 # Flensborgarskólinn : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 23 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 17 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 27 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 9 # [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 19 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 9 # Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 7 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 21 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 23 # [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] (?) * Átta stigahæstu sigurliðin komust áfram í 8-liða úrslit. *Dómarar: [[Sonja B. Jónsdóttir]] og [[Magdalena Schram]] *Spyrill: (í útvarpi og sjónvarpi) [[Steinunn Sigurðardóttir]] ===[[1989]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Kópavogi]] *Sigurlið skipuðu [[Flosi Eiríksson]], Gunnar Freysteinsson og Ólafur Ólafsson *Mótherjar í úrslitum: [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]], lokatölur 32: 24 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Kópavogi 34 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 33 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 20 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 12 * 8-liða úrslit ([[3. febrúar|03.02]] - [[24. febrúar|24.02]]): # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20 # Verzlunarskóli Íslands 19 : [[Menntaskólinn við Sund]] 18 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 20 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 30 : [[Flensborgarskóli]] 22 * 2.umferð: # Menntaskólinn við Sund : [[Menntaskólinn á Akureyri]] * MS, sem áttunda stigahæsta sigurlið í 1. umferð, mætti MA í viðureign um lokasætið í sjónvarpi * 1.umferð ([[9. janúar|09.01]] - [[30. janúar|30.01]]): # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 30 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 10 # Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 13 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 18 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 15 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 18 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 8 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 21 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 14 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16 #[[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 26 : Kvennaskólinn 3 # Menntaskólinn að Laugarvatni 32 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24 # Menntaskólinn við Sund 27 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 7 # Menntaskólinn í Kópavogi 28 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 15 # Flensborgarskólinn 34 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 *Átta stigahæstu sigurliðin fóru áfram *Dómari: [[Páll Lýðsson]] *Spyrill: [[Vernharður Linnet]] ===[[1988]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] *Sigurlið skipuðu [[Birgir Ármannsson]], [[Björn Friðgeir Björnsson]] og [[Þorsteinn Davíðsson]] *Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 37:28 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 39 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Menntaskólinn við Sund 40 : [[Flensborgarskóli]] 12 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 28 # Menntaskólinn við Sund 27 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 12 # Flensborgarskólinn 23 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 18 # Menntaskólinn að Laugarvatni 31 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14 * 2.umferð: # Menntaskólinn við Sund 38 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 8 # Menntaskólinn að Laugarvatni 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 21 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 17 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 16 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 19 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 28 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 12 # Flensborgarskólinn 22 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 32 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 19 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 15 * 1.umferð: # Flensborgarskólinn 14 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 8 # Menntaskólinn í Kópavogi 14 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 7 # Menntaskólinn að Laugarvatni 17 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 10 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 10 (FG sigraði í bráðabana) # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 18 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 7 # Menntaskólinn við Sund 24 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 18 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 20 : [[Íþróttakennaraskóli Íslands]] 9 # Menntaskólinn í Reykjavík 20 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 17 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 17 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 6 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 11 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 10 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 19 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17 *Dómari: [[Páll Lýðsson]] *Spyrlar: [[Kristín Pálsdóttir]] og [[Vernharður Linnet]] * Einungis úrslitaleikur og undanúrslit í sjónvarpi, aðrar umferðir á Rás 2 í þættinum Ekkert mál! ===[[1987]]=== Sigurvegari: [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] *Sigurlið skipuðu [[Ármann Harri Þorvaldsson]], [[Bjarki Diego]], [[Kjartan Ólafsson]] *Mótherjar í úrslitum ([[4. apríl|04.04]]) : [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 54:53 * Undanúrslit ([[21. mars|21.03]] & [[28. mars|28.03]]): # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 47 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 32 # Menntaskólinn við Sund 39 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 36 * 8-liða úrslit ([[21. febrúar|21.02]] - [[14. mars|14.03]]): # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 50 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 46 # Menntaskólinn við Sund 52 : [[Flensborgarskóli]] 33 # Menntaskólinn á Akureyri 51 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 42 # Menntaskólinn að Laugarvatni 45 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 31 * 1.umferð (á Rás 1) ([[18. janúar|18.01]] - [[15. febrúar|15.02]]): # Menntaskólinn við Sund 44 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 20 # Menntaskólinn í Reykjavík 42 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands 34 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] # Flensborgarskólinn 39 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 42 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 37 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # [[Verzlunarskóli Íslands]] : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Menntaskólinn að Laugarvatni 43 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn á Akureyri 51 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] * Átta stigahæstu sigurliðin í 1.umferð fóru áfram í sjónvarpið *Dómari: [[Steinar J. Lúðvíksson]] *Spyrlar (í sjónvarpi): [[Hermann Gunnarsson]] og [[Elísabet Sveinsdóttir]] *Spyrill (í útvarpi) : [[Vernharður Linnet]] ===[[1986]]=== Sigurvegari: [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] * Sigurlið skipuðu [[Sveinn Helgason]], [[Lýður Pálsson]] og [[Sigurður Eyþórsson]]. * Mótherjar í úrslitum ([[12. apríl|12.04]]): [[Flensborgarskóli]], lokatölur 43:41 * Undanúrslit ([[29. mars|29.03]] & [[5. apríl|05.03]]): # Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Menntaskólinn við Sund]] # Flensborgarskólinn : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Einungis úrslitaleikur og undanúrslit í sjónvarpi, aðrar umferðir á Rás 1 *8-liða úrslit ([[2. mars|02.03]] & [[9. mars|09.04]]): # Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Flensborgarskólinn : [[Verzlunarskóli Íslands]] # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Menntaskólinn við Sund : [[Menntaskólinn á Akureyri]] * 1.umferð ([[26. janúar|26.01]] - [[16. febrúar|16.02]]): # Flensborgarskólinn : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] # Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Samvinnuskólinn]] # Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Verzlunarskóli Íslands : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] * Dómari: [[Steinar J. Lúðvíksson]] * Spyrlar í sjónvarpi: [[Jón Gústafsson]] og [[Þorgeir Ástvaldsson]] * Spyrill í útvarpi: Jón Gústafsson == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Gettu betur]] [[Flokkur:Keppnir íslenskra framhaldsskóla]] 2icmojnez6ux6brbvn78t72piib9bwz 0 74784 1958130 1772805 2026-03-31T13:05:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958130 wikitext text/x-wiki '''Ólafur Þór Hauksson''' ([[10. mars]] [[1964]]) er íslenskur lögfræðingur og héraðssaksóknari. Áður starfaði hann sem [[sýslumaður]] á [[Akranes]]i og sem [[sérstakur saksóknari]] í kjölfar [[Bankahrunið 2008|Bankahrunsins 2008]]. == Störf Ólafs sem sérstakur saksóknari == Þann [[13. janúar]] [[2009]] réð [[Björn Bjarnason (f. 1944)|Björn Bjarnason]], þáverandi dóms- og kirkjumálaráðherra, að höfðu samráði við fulltrúa allra þingflokka í allsherjarnefnd Alþingis, Ólaf sem sérstakan saksóknara í kjölfar bankahrunsins 2008. Ólafur veitti forstöðu rannsóknar- og saksóknaraembætti sem rannsakaði grun um refsiverða háttsemi í aðdraganda, tengslum við og kjölfar bankahrunsins, hvort sem það tengdist starfsemi fjármálafyrirtækja, annarra lögaðila eða einstaklinga, og eftir atvikum var ætlað að fylgja rannsókn eftir með saksókn. <ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090420192928/www.domsmalaraduneyti.is/frettatilkynningar/nr/6597 Dómsmálaráðuneyti.is]</ref> == Tengt efni == * [[Sérstakur saksóknari]] == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/01/13/olafur_thor_hauksson_verdur_serstakur_saksoknari/ ''Ólafur Þór Hauksson verður sérstakur saksóknari''; af Mbl.is] * [http://www.vb.is/frett/3/51613/olafur-thor-hauksson-verdur-serstakur-saksoknari ''Ólafur Þór Hauksson verður sérstakur saksóknari''; af Vb.is]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://eyjan.is/silfuregils/2009/03/20/slaum-skjaldborg-um-saksoknarann/#comments ''Sláum skjaldborg um saksóknarann''; af Eyjunni.is] * [http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4456554/2009/03/18/1/ ''Viðtal við Ólaf Þór varðandi frumkvæði í rannsóknum''; RÚV.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090322183410/http://dagskra.ruv.is/sjonvarpid/4456554/2009/03/18/1/ |date=2009-03-22 }} * [http://mbl.is/hamfarir/hamfarir.pdf ''Inn á hamfarasvæðið''; pdf-skjal; af mbl.is] {{f|1964}} [[Flokkur:Íslenskir saksóknarar]] [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] [[Flokkur:Íslenskir lögfræðingar]] [[Flokkur:Íslenskir sýslumenn]] 68pv6ormxmjnp54292pu8s6whmoc7s2 0 75099 1957994 1932036 2026-03-31T12:23:56Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957994 wikitext text/x-wiki Landfræðileg upplýsingakerfi, landupplýsingakerfi eða LUK eru kerfi sem eru notuð við að greina og birta landfræðileg gögn<ref>{{Cite web|url=https://www.alta.is/post/al%C3%BEj%C3%B3%C3%B0legur-dagur-landuppl%C3%BDsinga|title=Alþjóðlegur dagur landupplýsinga|last=Geirsson|first=Árni|date=2020-04-22|website=Altavefur|language=is|access-date=2023-10-29}}</ref>. == Tenglar == === Frjáls hugbúnaðir í LUK-kerfum === * [http://grass.itc.it/ GRASS - Frjálst og opið GIS kerfi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071020043825/http://grass.itc.it/ |date=2007-10-20 }} * [https://wiki.osgeo.org/wiki/Open_Source_GIS_History Saga OsGeo.Org og GRASS] === Önnur LUK-kerfi === * [http://www.clarklabs.org/ IDRISI] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090313135336/http://www.clarklabs.org/ |date=2009-03-13 }} * [http://www.erdas.com/ ERDAS Imagine] * [https://www.esri.com/ ESRI] * [http://www.gepower.com/prod_serv/products/gis_software/en/index.htm SmallWorld] * [http://www.intergraph.com/sgi/ InterGraph GeoMedia] * [http://www.manifold.net/index.shtml Manifold] * [http://www.mapinfo.com/ MapInfo] * [https://www.microsoft.com/MapPoint/en-us/default.aspx MS MapPoint] === LUK-gagnasöfn á netinu === * [http://clearinghouse1.fgdc.gov/ Federal Geospatial Data Clearinghouse Search Engine ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111209042940/http://clearinghouse1.fgdc.gov/ |date=2011-12-09 }} * [http://data.geocomm.com/ GIS Data Depot ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227222850/http://data.geocomm.com/ |date=2009-02-27 }} * [http://www.geographynetwork.com/data/index.html The Geography Network (ESRI's data clearinghouse and map services) ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090403032323/http://www.geographynetwork.com/data/index.html |date=2009-04-03 }} * [http://gos2.geodata.gov/wps/portal/gos Geospatial One Stop - U.S., Federal, State & Local GIS Data ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070610114656/http://gos2.geodata.gov/wps/portal/gos |date=2007-06-10 }} * [http://www-atlas.usgs.gov/ National Atlas of the United States - US biology, geology, demography, environmental, water and much more. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090331075907/http://www-atlas.usgs.gov/ |date=2009-03-31 }} * [http://nationalmap.gov/ The National Map - Access to high-quality, geospatial data from the USGS ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180923170133/https://nationalmap.gov/ |date=2018-09-23 }} * [https://libinfo.uark.edu/GIS/us.asp Starting the Hunt: Guide To Mostly On-line And Mostly Free U.S. Geospatial Data ] * [https://www.nhgis.org/ National Historical Geographic Information System - aggreagate census data with boundary files ] {{stubbur}} kkkne6g57192kfeu7qxm57dbqznianw 0 75112 1958135 1917797 2026-03-31T13:06:36Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958135 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Vilhjálmur Vilhjálmsson | mynd = Vilhj%C3%A1lmur_Vilhj%C3%A1lmsson_-_portrait.jpg | stærð = | myndatexti = Vilhjálmur Vilhjálmsson | nafn = Vilhjálmur Hólmar Vilhjálmsson | nefni = | fæðing = 11. apríl 1945 | dauði = {{Dánardagur og aldur|1978|03|28|1945|04|11}} | uppruni = | hljóðfæri = Rödd/Rafmagnsbassi | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1962 - 1972 <br> 1976 - 1978 | útgefandi = | samvinna = [[Busabandið]] <br> [[BB-sextett]] <br> [[Hljómsveit Ingimars Eydal]] <br> [[Hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar]] <br> [[Sextett Ólafs Gauks]] <br> [[Haukar]] <br> [[Ólafur Gauks]] <br> [[Elly Vilhjálms]] <br> [[Mannakorn]] <br> [[Söngflokkur Eiríks Árna]] <br> [[Ruth Reginalds]] <br> [[Björgvin Halldórsson]] | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} [[Mynd:SG_-_055-_A-Glugginn-96p.jpg|thumb|Vilhjálmur Vilhjálmsson - Glugginn hennar Kötu - 1972]] '''Vilhjálmur Hólmar Vilhjálmsson''' (f. [[11. apríl]] [[1945]], d. [[28. mars]] [[1978]]) var íslenskur tónlistarmaður. Hann var bróðir [[Elly Vilhjálms|Ellyjar Vilhjálms]], söngkonu. == Æviágrip == [[Mynd:VilliVillgröf.jpg|thumb|Gröf Vilhjálms í Fossvogi.]] Vilhjálmur Vilhjálmsson ólst upp í Merkinesi í [[Hafnir|Höfnum]] á [[Suðurnes]]junum, yngstur í hópi fimm systkina. Á uppvaxtarárum sínum var Vilhjálmur allajafna kallaður Hólmar. Faðir hans var Vilhjálmur Hinrik Ívarsson, var þekktur harmonikuleikari og söngmaður. Vilhjálmur hafði skráð sig í [[Lögfræði|Lagadeild]] [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] en skipti þó fljótlega yfir í [[læknisfræði]]. Hann hafði eignast son 1963 með konu sinni og vegna þess og ekki síður vegna námsins varð hann að afla tekna. Frá 1965-1966 var Vilhjálmur með [[Ingimar Eydal|Hljómsveit Ingimars Eydal]] og gaf út tvær plötur með þeim. Meðal slagara sem urðu vinsælir voru ''Vor í Vaglaskógi'' og ''Litla sæta ljúfan góða''. Um mitt ár 1970 fluttist Vilhjálmur til [[Lúxemborg]]ar eftir að hafa lokið flugnámi. Árið [[1973]] söng hann lagið [[Sæl þú nú sefur (lag)|Sæl, þú nú sefur]] en það er lagið Silence is golden með íslenskum texta [[Ómar Ragnarsson|Ómars Ragnarssonar]], í sjónvarpsþættinum [[Kvöldstund (sjónvarpsþáttur)|Kvöldstund]]. Þetta mun vera eina upptakan sem til er af laginu. Vilhjálmur lést í umferðarslysi í Lúxemborg þann 28. mars 1978, þar sem hann var við störf á vegum [[Cargolux]] aðeins 22 dögum eftir að hafa eignast dótturina Vilhelmínu Evu. == Útgefið efni == === SG-hljómplötur === 45 snúninga * [[SG 510]] - Hljómsveit Ingimars Eydal ásamt Vilhjálmi og Þorvaldi - Litla sæta ljúfan góða/ Bara að hann hangi þurr// Á sjó / Komdu - 1965 * [[SG 511]] - Hljómsveit Ingimars Eydal ásamt Vilhjálmi og Þorvaldi - Raunarsaga / Vor í Vaglaskógi // Hún er svo sæt / Lánið er valt - 1966 * [[SG 514]] - Hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar - Vilhjálmur og Anna Vilhjálms - Það er bara þú // Bara fara heim / Elsku Stína / Ég bíð við bláan sæ - 1967 * [[SG 531]] - Hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar, Þuríður og Vilhjálmur - Ég bið þig / S.O.S. ást í neyð // Ég er í ofsa stuði / Bónorðið - 1968 * [[SG 540]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Hún hring minn ber // Árið 2012 - 1969 * [[SG 556]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Myndin af þér // Einni þér ann ég - 1971 * [[SG 563]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Allt er breytt // Hlustaðu á mig - 1971 ===Breiðskífur=== * [[SG 020]] - Vilhjálmur og Elly Vilhjálms - Systkini syngja saman - 1969 * [[SG 026]] - Vilhjálmur og Elly - Syngja kunnustu lög Sigfúsar Halldórssonar - 1970 * [[SG 027]] - Vilhjálmur og Elly - Lög Tólfta September - 1970 * [[SG 041]] - Vilhjálmur og Elly Villhjálms - Syngja jólalög - 1971 * [[SG 055]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Glugginn hennar Kötu - 1972 * [[SG 061]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Fjórtán fyrstu lögin - 1973 * [[SG 171]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Fundnar hljóðritanir - 1984 === Fálkinn === Breiðskífur * [[MOAK 34]] - Mannakorn - Mannakorn (tvö lög: "Einbúinn" og "Í rúmi og tíma") - 1976 * [[MOAK 36]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Með sínu nefi - 1976 === Taktur === Breiðskífur * [[SG 041]] - Ellý og Vilhjálmur - Ellý og Vilhjálmur syngja jólalög - 1988 === Hljómplötuútgáfan === Breiðskífur * [[JUD 009]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Hana nú - 1977 * [[JUD 030]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Manni - 1978 === Steinar/Spor === Breiðskífur * [[TD 009]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Við eigum Samleið - 1991 * [[TD 011]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Í Tíma og Rúmi - 1994 * [[TD 032]] - Ellý og Vilhjálmur - Bergmál Hins Liðna - 1997 === Íslenskir Tónar === CD * [[IT012]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Dans Gleðinnar (Safndiskar) - 1999 * [[IT212]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Brot af því besta (Safndiskar) - 2005 * [[IT300]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Myndin af þér (Safndiskar) - 2007 == Tenglar == * [http://poppminjasafn.is/Listamenn/default.aspx?path=/resources/Controls/50.ascx&C=ConnectionString&Q=PagesByName&Groups=4&ID=13&Prefix= Stuttur ferill og glæsilegur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160602034921/http://poppminjasafn.is/Listamenn/default.aspx?path=%2Fresources%2FControls%2F50.ascx&C=ConnectionString&Q=PagesByName&Groups=4&ID=13&Prefix= |date=2016-06-02 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090818053204/www.tonlist.is/Music/ArtistBiography/2707/vilhjalmur_vilhjalmsson/ Tónlist.is - Vilhjálmur Vilhjálmsson] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081113135753/www.gitargrip.is/artist/Vilhj%25C3%25A1lmur%2BVilhj%25C3%25A1lmsson/ Gítargrip.is - Textar] * [https://www.skifan.is/skifan/News.aspx?NewsID=79/ Söknuður - Ævisaga Vilhjálms Vilhjálmssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://glatkistan.com/2019/04/04/vilhjalmur-vilhjalmsson/ Glatkistan.is] {{Stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Íslendingar sem látist hafa af slysförum]] [[Flokkur:Hljómsveit Ingimars Eydal]] {{fd|1945|1978}} j8otavdxqwpjs6r0cqeguz2mh7mz8ji 0 75172 1958038 1385757 2026-03-31T12:34:51Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958038 wikitext text/x-wiki [[image:Isocline_3.png|thumb|right|300px|Mynd af jafnhallaferlum (bláir), [[stefnusvið]]inu (svart) og [[lausnarferill|lausnarferlum]] (rauðum) af jöfnunni of y'=xy]] '''Jafnhallaferlar''' kallast línur með sömu [[hallatala|hallatölu]], sem eru oft notaðar til að sýna [[venjuleg diffurjafna|venjulegar diffurjöfnum]] myndrænt. ==Ytri tenglar== *[https://mathworld.wolfram.com/Isocline.html Mathworld: Jafnhallaferill] *[http://academicearth.org/lectures/the-geometrical-view-direction-fields-integral-curves Fyrirlestur sem snetir smá á jafnhallaferla] í [[Massachusetts Institute of Technology|MIT]] [[Flokkur:Venjulegar diffurjöfnur]] tjpo3xoojw6nf1qv2eh0e4rrzhyv2zg 0 75185 1958074 1934499 2026-03-31T12:47:26Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958074 wikitext text/x-wiki '''Boogie woogie''' er par[[dans]] úr fjölskyldu sveifludansa. Hann er bæði sósíaldans og keppnisdans. == Lýsing == === Að leika af fingrum fram og tónlistartúlkun === Í mörgum dönsum er notast við kóreógraferingu. Það þýðir að dansararnir hafa undirbúið röð skrefa sem eru dönsuð við tónlistina. Oft er kóreógraferingin löguð þannig að hún falli eins og flís við rass við ákveðið lag. Í boogie woogie er ekki notast við kóreógraferingu heldur er [[dans]]inn saminn jafnóðum á dansgólfinu. Maður gæti ímyndað sér að ókóreógraferaður dans tveggja einstaklinga einkenndist af ósamhæfðum og tilviljanakenndum hreyfingum, en sú er ekki raunin. Eitt af því sem gerir boogie woogie að spennandi dansi að horfa á og dansa er að dansararnir hafa þróað með sér tilfinningu fyrir tónlistinni og geta túlkað hana í sameiningu. Góð boogie woogie pör geta dansað við ríkulegt úrval tónlistar þannig að það virðist næstum kóreógraferað, meiri að segja þó þau hafi aldrei heyrt tónlistina áður! === Að leiða og fylgja === Í kóreógraferuðum dansi vita bæði herrann og daman hvað gerist næst, svo í raun væri hægt að dansa án leiðingar (að frátöldum þeim skrefum sem krefjast líkamlegrar snertingar, t.d. lyftum). Að herrann leiði og daman fylgi gerir okkur kleyft að leika af [[Fingur|fingrum]] fram í boogie woogie. Góðir boogie woogie dansarar eru hæfileikaríkir í að leiða og fylgja. Að leiða og fylgja gerir boogie woogie dönsurum kleift að að dansa við og túlka stórt úrval tónlistar - með hvaða félaga sem er! Á danskvöldum getur maður oft séð tvo einstaklinga sem hafa aldrei hist áður dansa frábærlega við tónlist sem þau hafa aldrei heyrt áður. Þannig er það innbyggt í boogie woogie að vera sósíal dans. === Fótaburður === Í öllum sveifludönsum finnast grunnskref. Þessi skref eru endurtekin í gegnum mestallan dansinn og ákvarða ''áferð'' dansins. Í boogie woogie finnast mörg mismunandi grunnskref, en þau hafa það öll sammerkt að nota sex slög í tónlistinni. Eitt þeirra atriða sem gerir boogie woogie frábrugðinn öðrum sveifludönsum er að grunnskrefin eru oft hröð, íburðarmikil og tápmikil á meðan efri hluti líkamans er í mun meiri ró. == Ísland == Kennsla í boogie woogie hófst á Íslandi með stofnun Háskóladansins haustið 2007 en skyldir dansar hafa verið dansaðir á landinu áður fyrr. == Tenglar == * [https://www.haskoladansinn.is Háskóladansinn] [[Flokkur:Dans]] mki7drszsb1ijed3zgzp9jig0upjma0 0 75667 1958305 1385974 2026-03-31T14:24:54Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958305 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Insulincrystals.jpg|thumb|right|[[Insúlín]]kristallar eru framleiddir með líftækni.]] '''Rauð líftækni''' er [[líftækni]] sem snýst um framleiðslu [[lyf]]ja og aðra beitingu líftæknilegra aðferða í [[heilbrigðisvísindi|heilbrigðisvísindum]]. Sem dæmi mætti nefna framleiðslu [[insúlín]]s í erfðabreyttum bakteríum,<ref>Insúlín til lyfjanotkunar í mönnum sem framleitt er með erfðatæknilegum aðferðum í bakteríunni Escherichia coli var fyrst markaðssett af lyfjafyrirtækinu Eli Lilly árið 1982 undir nafninu humulin. Tæknin sem þar var beitt var þróuð af líftæknifyrirtækinu Genentech og er lýst í grein frá 1979: Goeddel D.V., Kleid D.G., Bolivar F., Heyneker H.L., Yansura D.G., Crea R., Hirose T., Kraszewski A., Itakura K., Riggs A.D. (1979) Expression in Escherichia coli of chemically synthesized genes for human insulin. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 76, 106-110.</ref> skimun eftir nýjum sýklalyfjum í náttúrlegum þýðum baktería og annarra lífvera, og þróun lækninga sem byggja á breytingum í erfðamengi sjúklings (genalækningar). Sem dæmi um [[Ísland|íslenskt]] fyrirtæki sem byggir starfsemi sína á rauðri líftækni mætti nefna [[Genís]], en innan þess er unnið að þróun á notkun [[kítín]]s við [[bæklunarskurðlækningar]] með ígræðslu í beinvef. Kítín er einangrað úr [[Stóri kampalampi|rækjuskel]] og er [[fjölsykra]]. Efnið á að koma í veg fyrir að örvefur myndist og í staðinn eðlilegur vefur. Einnig vinnur fyrirtækið að þróun lyfja við mörgum alvarlegustu sjúkdómum samtímans eins og [[hjartaáfall|hjartaáföllum]] og [[blóðtappi|blóðtappamyndunum]]. Þá eru erfðarannsóknir notaðar til að komast að líffræðilegum orsökum og lyf skilgreind út frá því.<ref>Á þröskuldi nýrra tíma. Viðtal við Jóhannes Gíslason https://www.laeknabladid.is/2009/01/nr/3386</ref> == Heimildir == <div class="references-small"><references/></div> ==Tengt efni== {{Gátt Líftækni}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Líftækni]] mxpxyzb3eiwl8mkpnfwfsxbn1og2j6f 0 76689 1958085 1364956 2026-03-31T12:51:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958085 wikitext text/x-wiki '''Ungmennasamband Austur-Húnvetninga''' eða '''USAH''' var stofnað [[30. mars]] [[1912]]. == Aðildarfélög == * [[Ungmennafélagið Hvöt (Blönduósi)|Umf. Hvöt]] * [[Golfklúbbur Skagastrandar]] * [[Golfklúbburinn Ós]] * [[Hestamannafélagið Neisti]] * [[Skotfélagið Markviss]] * [[Ungmennafélag Bólstaðahlíðarhrepps|Umf. Bólstaðahlíðarhrepps]] * [[Ungmennafélagið Fram (Skagaströnd)|Umf. Fram]] * [[Ungmennafélagið Geislar|Umf. Geislar]] * [[Ungmennafélagið Vorboðinn|Umf. Vorboðinn]] == Tenglar == * [https://www.usah.is/ USAH] {{UMFÍ}} {{Íþróttahéruð ÍSÍ}} {{stubbur|íþrótt}} [[Flokkur:Ungmennasamband Austur-Húnvetninga| ]] {{S|1912}} ajl7tgq22soeqef86dkj5ijdv9x1s19 0 76771 1958350 1084984 2026-03-31T20:02:06Z EmausBot 13659 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Akkamenídaveldið]] 1958350 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Akkamenídaveldið]] fy7i348dlhxgow42yjcn30wi9388v1m 0 77131 1958451 1952239 2026-04-01T11:26:38Z TKSnaevarr 53243 1958451 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Persakonungur | ætt = Akkæmeníska ættin | skjaldarmerki = Achaemenid Falcon.svg | nafn = Kýros mikli<br>𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁 | mynd = Great Men and Famous Women Volume 1 - Cyrus the Great.png | fæðingardagur = {{sirka}} 600 f.Kr. | fæðingarstaður = [[Anshan]], [[Persis]] | dánardagur = 530 f.Kr. | dánarstaður = [[Mið-Asía|Mið-Asíu]] eða [[Persaveldi|Persíu]] (umdeilt) | grafinn = [[Grafhýsi Kýrosar mikla]], [[Pasargade]] | ríkisár = 559–530 f.Kr. | faðir = [[Kambýses 1.]] | móðir = [[Mandana]] | maki = [[Kassandana]] | titill_maka = Drottning | börn = {{plainlist| * [[Kambýses 2.]] * [[Smerdis]] * [[Artýstóna]] * [[Atossa]] * Roxana{{sfn|Dandamayev|1993|pp=516–521}}}} }} '''Kýros mikli''', einnig þekktur sem '''Kýros eldri''',<ref>Xenofon, ''Anabasis'' I. IX.</ref> (um 600 f.Kr. eða 576 f.Kr. – 530 f.Kr.) var fyrsti konungur [[Persaveldi]]s og stofnandi þess. Hann var sonur [[Kambýses 1.|Kambýsesar 1.]] af [[Akkæmeníska ættin|akkæmenísku ættinni]]. Kýros ríkti í 29 eða 30 ár. Á valdatíma hans lagði Persaveldi undir sig nær allar þjóðir í [[Miðausturlönd]]um, mikið af Suðvestur-[[Asía|Asíu]] og [[Mið-Asía|Mið-Asíu]], frá [[Egyptaland]]i og [[Hellusund]]i í vestri til [[Indus-fljót]]s í austri. Veldi hans var stærsta heimsveldi sögunnar á hans tíma.<ref>Kuhrt (1995): 647.</ref> Kýros virti hefðir og trúarbrögð þeirra landa sem hann lagði undir sig. Kýros var sigursæll herforingi, stjórnvitur og umburðarlyndur. Írönsku þjóðirnar voru þrjár á tímum Kýrosar en það voru [[Medar]], Persar og [[Skýþar]]. Kýros var Persakonungur á tíma þar sem Medar voru voldugastir og voru Persar undir yfirráðum þeirra. Hann rak konung Media frá völdum árið 550 f.kr. [[Krösos|Krösus]] konungur [[Lýdía|Lýdíu]] frétti af uppreisn Kýrusar og hugði þá til landvinninga og sendi her gegn Persum. Her Kýrosar sigraði og lagði árið 546 f.Kr. undir sig höfuðborg Lýdíu og Persar lögðu svo undir sig grísku borgríkin og þar með alla [[Litla-Asía|Litlu-Asíu]]. Kýros hélt í austur yfir hásléttur [[Íran|Írans]] allt að [[Indus-fljót|Indusfljóti]] og lagði undir sig þjóðflokka á þeirri leið.  Árið 539 f.kr. var hann kominn til [[Babýlon]] og lagði þá [[Babýlónía|Babýloníu]] undir ríki sitt. Árið eftir fall Babýlon leyfði Kýros hinum herleiddu [[Gyðingar|Gyðingum]] að fara til heimalands síns og lét þá fá musterisker sem [[Nebúkadnesar 2.]] hafði flutt til Babýloníu. Kýros ætlaði að leggja undir sig [[Síðtímabilið|Egyptaland]] en hann féll í stríði við hirðingjaþjóð árið 530 f.kr. en sonur hans Kambýses sigraði heri [[Faraó|Faraós]] við Pelusion á [[Súeseiðið|Súeseiði]] árið 525 f.Kr. og náði þá ríki Persa frá eyðimörkum [[Líbía|Líbíu]] austur að Indusfljóti.<ref>{{Tímarit.is|1425496|Persía 2500 ára|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=15. október 1971|blaðsíða=10; 15}}</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * {{cite encyclopedia |title=Cyrus iii. Cyrus II The Great |last=Dandamayev |first=Muhammad A. |url=http://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iiI |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 7 |pages=516–521 |year=1993 |access-date=28 September 2013 |archive-date=17 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117005503/http://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iiI |url-status=live}} * Kuhrt, Amélie. ''The Ancient Near East: C. 3000-330 BC'' (London: Routledge, 1995). {{stubbur|æviágrip|fornfræði|saga}} [[Flokkur:Fólk fætt á 7. öld f.Kr.]] [[Flokkur:Fólk dáið 530 f.Kr.]] [[Flokkur:Konungar Akkamenídaveldisins]] [[Flokkur:Persónur í gamla testamentinu]] c54qx0g20qeozoq8niv4sxyvg11af6r 1958452 1958451 2026-04-01T11:28:13Z TKSnaevarr 53243 1958452 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Persakonungur | ætt = Akkæmeníska ættin | skjaldarmerki = Achaemenid Falcon.svg | nafn = Kýros mikli<br>𐎤𐎢𐎽𐎢𐏁 | mynd = Great Men and Famous Women Volume 1 - Cyrus the Great.png | fæðingardagur = {{sirka}} 600 f.Kr. | fæðingarstaður = [[Anshan]], [[Persis]] | dánardagur = 530 f.Kr. | dánarstaður = [[Mið-Asía|Mið-Asíu]] eða [[Persaveldi|Persíu]] (umdeilt) | grafinn = [[Grafhýsi Kýrosar mikla]], [[Pasargade]] | ríkisár = 559–530 f.Kr. | faðir = [[Kambýses 1.]] | móðir = [[Mandana]] | maki = [[Kassandana]] | titill_maka = Drottning | börn = {{plainlist| * [[Kambýses 2.]] * [[Smerdis]] * [[Artýstóna]] * [[Atossa]] * Roxana{{sfn|Dandamayev|1993|pp=516–521}}}} }} '''Kýros mikli''', einnig þekktur sem '''Kýros eldri''',<ref>Xenofon, ''Anabasis'' I. IX.</ref> (um 600 f.Kr. eða 576 f.Kr. – 530 f.Kr.) var fyrsti konungur [[Persaveldi]]s og stofnandi þess. Hann var sonur [[Kambýses 1.|Kambýsesar 1.]] af [[Akkæmeníska ættin|akkæmenísku ættinni]]. Kýros ríkti í 29 eða 30 ár. Á valdatíma hans lagði Persaveldi undir sig nær allar þjóðir í [[Miðausturlönd]]um, mikið af Suðvestur-[[Asía|Asíu]] og [[Mið-Asía|Mið-Asíu]], frá [[Egyptaland]]i og [[Hellusund]]i í vestri til [[Indus-fljót]]s í austri. Veldi hans var stærsta heimsveldi sögunnar á hans tíma.<ref>Kuhrt (1995): 647.</ref> Kýros virti hefðir og trúarbrögð þeirra landa sem hann lagði undir sig. Kýros var sigursæll herforingi, stjórnvitur og umburðarlyndur. Írönsku þjóðirnar voru þrjár á tímum Kýrosar en það voru [[Medar]], Persar og [[Skýþar]]. Kýros var Persakonungur á tíma þar sem Medar voru voldugastir og voru Persar undir yfirráðum þeirra. Hann rak konung Media frá völdum árið 550 f.kr. [[Krösos|Krösus]] konungur [[Lýdía|Lýdíu]] frétti af uppreisn Kýrusar og hugði þá til landvinninga og sendi her gegn Persum. Her Kýrosar sigraði og lagði árið 546 f.Kr. undir sig höfuðborg Lýdíu og Persar lögðu svo undir sig grísku borgríkin og þar með alla [[Litla-Asía|Litlu-Asíu]]. Kýros hélt í austur yfir hásléttur [[Íran|Írans]] allt að [[Indus-fljót|Indusfljóti]] og lagði undir sig þjóðflokka á þeirri leið.  Árið 539 f.kr. var hann kominn til [[Babýlon]] og lagði þá [[Babýlónía|Babýloníu]] undir ríki sitt. Árið eftir fall Babýlon leyfði Kýros hinum herleiddu [[Gyðingar|Gyðingum]] að fara til heimalands síns og lét þá fá musterisker sem [[Nebúkadnesar 2.]] hafði flutt til Babýloníu. Kýros ætlaði að leggja undir sig [[Egyptaland hið forna|Egyptaland]] en hann féll í stríði við hirðingjaþjóð árið 530 f.kr. en sonur hans [[Kambýses 2.|Kambýses]] sigraði heri [[Faraó|Faraós]] við Pelusion á [[Súeseiðið|Súeseiði]] árið 525 f.Kr. og náði þá ríki Persa frá eyðimörkum [[Líbía|Líbíu]] austur að Indusfljóti.<ref>{{Tímarit.is|1425496|Persía 2500 ára|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=15. október 1971|blaðsíða=10; 15}}</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * {{cite encyclopedia |title=Cyrus iii. Cyrus II The Great |last=Dandamayev |first=Muhammad A. |url=http://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iiI |encyclopedia=Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 7 |pages=516–521 |year=1993 |access-date=28 September 2013 |archive-date=17 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181117005503/http://www.iranicaonline.org/articles/cyrus-iiI |url-status=live}} * Kuhrt, Amélie. ''The Ancient Near East: C. 3000-330 BC'' (London: Routledge, 1995). {{stubbur|æviágrip|fornfræði|saga}} [[Flokkur:Fólk fætt á 7. öld f.Kr.]] [[Flokkur:Fólk dáið 530 f.Kr.]] [[Flokkur:Konungar Akkamenídaveldisins]] [[Flokkur:Persónur í gamla testamentinu]] 336sba69kokk0om81lru2xukda21xf0 0 77222 1958302 1651820 2026-03-31T14:24:35Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958302 wikitext text/x-wiki '''David Hendricks Bergey''' (f. [[27. desember]] [[1860]] í [[Skippack (Pennsylvania)|Skippack]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]]; d. [[5. september]] [[1937]] í [[Philadelphia|Fíladelfíu]]) var bandarískur [[læknir]] og [[örverufræði]]ngur. Hann var þekktastur fyrir rannsóknir tengdar tegundagreiningu og [[flokkunarfræði]] [[baktería]] og fyrir að ritstýra fyrstu útgáfu uppsláttarritsins ''Bergey's Manual of Determinative Bacteriology''. == Ævi og störf == Að loknu læknanámi við [[Pennsylvaníuháskóli|Pennsylvaníuháskóla]] starfaði David Bergey um nokkurt skeið sem læknir í smábænum ''North Wales'', skammt utan við Fíladelfíu, en [[1893]] hóf hann störf á rannsóknastofu í sýklafræði við Pennsylvaníuháskóla. Hann hlaut [[lektor]]sstöðu [[1903]] og hóf þá kennslu í bakteríufræðum við skólann. Hann varð [[prófessor]] [[1926]]. Bergey hafði vítt áhugasvið og snerust [[rannsókn]]ir hans um meðal annars um [[berklar|berkla]], [[rotvarnarefni]] fyrir matvæli, [[agnaát]] [[fruma|frumna]] og [[ofnæmi]]. Auk kennslu og rannsókna var Bergey virkur í fræðasamfélaginu og var forseti bandaríska örverufræðafélagsins um skeið. == Bergey's Manual == Árið [[1923]] kom í fyrsta sinn út uppsláttarritið ''Manual of Determinative Bacteriology'' og var Bergey aðalritstjóri þess, en í því voru teknar saman á kerfisbundinn hátt flokkunarfræðilegar upplýsingar um þekktar [[baktería|bakteríutegundir]] til að auðvelda tegundagreiningu óþekktra baktería. Ritið hlaut góðar móttökur hefur síðan komið út í átta útgáfum til viðbótar, undir nafninu ''Bergey's Manual of Determinative Bacteriology''. Auk þess hafa litið dagsins ljós tvær útgáfur af ''Bergey's Manual of Systematic Bacteriology'', en það er enn ítarlegra verk með flokkunarfræðilega, fremur en hagnýta, áherslu. Það er til marks um þau áhrif sem Bergey og „handbækur“ hans hafa haft á samfélag örverufræðinga, að ''Handbókarsjóður Bergeys'' (''Bergey's Manual Trust'') veitir eftirsótt verðlaun (''Bergey Award'') til örverufræðinga sem lagt hafa af mörkum mikilvægt framlag til flokkunarfræði örvera, og orðu (''Bergey Medal'') til örverufræðinga sem helgað hafa farsælan feril rannsóknum á flokkunarfræði örvera. == Helstu ritverk == * ''Handbook of Practical Hygiene.'' The Chemical Publishing Company, Eaton 1899 * ''Principles of Hygiene. A practical manual for students, physicians, and health-officers.'' WB Saunders, Philadelphia 1901 * ''Manual of Determinative Bacteriology.'' Williams & Wilkins Company, Baltimore 1923 == Tenglar == * [https://www.bergeys.org/ ''Bergey's Manual Trust''] (á ensku) {{DEFAULTSORT:Bergey, David Hendricks}} [[Flokkur:Bandarískir örverufræðingar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1860]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1937]] 6ck6jsoz01v6z7hys0k9v4b6qro1nap 0 77306 1958263 1709482 2026-03-31T14:09:34Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958263 wikitext text/x-wiki '''Polyresin''' er [[efnablanda]] sem auðvelt er að nota til að móta og steypa hluti. Þegar efnið harðnar verður það nánast óbrjótanlegt. Polyresin er vinsælt til að móta skrautmuni. == Heimild == * [https://www.wisegeek.com/what-is-polyresin.htm What is polyresin?] [[de:Kunststein#Harzbindung]] 691xo9jqzk83hluj8x4yzj8jpktnl6h 0 78412 1958150 1894162 2026-03-31T13:13:08Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958150 wikitext text/x-wiki {{Infobox international football competition | tourney_name = Evrópumót kvenna | year = 2009 | other_titles = Jalkapallon naisten Euroopan-mestaruuskilpailut 2009 - Europamästerskapet i fotboll för damer 2009 | image = UEFAWomensEuro2009.png | size = 200px | caption = | country = Finnland | dates = 23. ágúst til 10. september | num_teams = 12 | venues = 5 | cities = 4 | champion = Germany | count = 7 | second = England | third = | fourth = | matches = 25 | goals = 75 | attendance = | top_scorer = [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Inka Grings]] (6 mörk) | player = [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Inka Grings]] | prevseason = [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2005|2005]] | nextseason = [[Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2013|2013]] }} '''Evrópumót kvenna í knattspyrnu 2009''' var haldið í Finnlandi dagana 23. ágúst til 10. september 2009. Gestgjafarnir Finnar fengu í heimsókn 11 önnur landslið sem unnu sér þátttökurétt þar með sigri í undanriðlum eða umspili. Leikið var í þremur riðlum, þar sem tvö efstu lið hvers riðils komust áfram í 8-liða úrslit ásamt tveimur af þeim liðum sem urðu í 3. sæti sín riðils. Þjóðverjar vörðu titil sinn, og hömpuðu bikarnum fimmtu keppnina í röð. == Lið == {| class="wikitable" !| !|Lið |'''Vann þátttökurétt''' |- |{{FIN}}||Finnland||gestgjafar |- |{{ENG}}||England||sigurvegarar í undanriðli 1 |- |{{SWE}}||Svíþjóð||sigurvegarar í undanriðli 2 |- |{{FRA}}||Frakkland||sigurvegarar í undanriðli 3 |- |{{GER}}||Þýskaland||sigurvegarar í undanriðli 4 |- |{{DNK}}||Danmörk||sigurvegarar í undanriðli 5 |- |{{NOR}}||Noregur||sigurvegarar í undanriðli 6 |- |{{ISL}}||[[Kvennalandslið Íslands á EM 2009|Ísland]]||2. sæti í undanriðli 3, unnu umspil við Írland |- |{{ITA}}||Ítalía||2. sæti í undanriðli 2, unnu umspil við Tékkland |- |{{NLD}}||Holland||2. sæti í undanriðli 4, unnu umspil við Spán |- |{{RUS}}||Rússland||2. sæti í undanriðli 6, unnu umspil við Skotland |- |{{UKR}}||Úkraína||2. sæti í undanriðli 5, unnu umspil við Slóveníu |} == Riðlakeppni == === A riðill === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- ! style="background:#00FF00;" |1||[[Mynd:Flag_of Finland.svg|20px]]||[[Finnska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Finnland]]||3||2||0||1||3||2||+1||'''6''' |- ! style="background:#00FF00;" |2||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||3||2||0||1||5||3||+2||'''6''' |- |3||[[Mynd:Flag_of Denmark.svg|20px]]||[[Danska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Danmörk]]||3||1||0||2||3||4||-1||'''3''' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ukraine.svg|20px]]||[[Úkraínska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Úkraína]]||3||1||0||2||2||4||-2||'''3''' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Ukraine.svg|20px]] [[Úkraínska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Úkraína]] |úrslit= 0-2 |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= [[Kirsten van de Ven|Van de Ven]] 4, [[Karin Stevens|Stevens]] 9 |leikvangur= Veritas leikvangurinn, [[Turku]] |áhorfendur= 2.571 |dómari= Cristina Dorcioman, [[Rúmenía|Rúmeníu]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Finland.svg|20px]] [[Finnska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Finnland]] |úrslit= 1-0 |lið2= [[Mynd:Flag_of Denmark.svg|20px]] [[Danska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Danmörk]] |skýrsla= |mörk1= [[Maija Saari|Saari]] 49 |mörk2= |leikvangur= Ólympíuleikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 16.334 |dómari= Dagmar Damková, [[Tékkland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Ukraine.svg|20px]] [[Úkraínska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Úkraína]] |úrslit= 1-2 |lið2= [[Mynd:Flag_of Denmark.svg|20px]] [[Danska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Danmörk]] |skýrsla= |mörk1= [[Daryna Apanashchenko|Apanashchenko]] 63 |mörk2= [[Camilla Sand Andersen|Sand Andersen]] 49, [[Maiken Pape|Pape]] 87 |leikvangur= Finnair leikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 1.372 |dómari= Gyöngyi Gaál, [[Ungverjaland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= 1-2 |lið2= [[Mynd:Flag_of Finland.svg|20px]] [[Finnska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Finnland]] |skýrsla= |mörk1= [[Kirsten van de Ven|Van de Ven]] 25 |mörk2= [[Laura Österberg Kalmari|Österberg Kalmari]] 7, 69 |leikvangur= Ólympíuleikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 16.148 |dómari= Jenny Palmqvist, [[Svíþjóð]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Finland.svg|20px]] [[Finnska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Finnland]] |úrslit= 0-1 |lið2= [[Mynd:Flag_of Ukraine.svg|20px]] [[Úkraínska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Úkraína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= [[Lyudmyla Pekur|Pekur]] 69 |leikvangur= Ólympíuleikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 15.138 |dómari= Natalia Avdonchenko, [[Rússland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 29. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Denmark.svg|20px]] [[Danska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Danmörk]] |úrslit= 1-2 |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= [[Johanna Rasmussen|J. Rasmussen]] 71 |mörk2= [[Sylvia Smit|Smit]] 58, [[Manon Melis|Melis]] 66 |leikvangur= Lahden leikvangurinn, [[Lahti]] |áhorfendur= 1.712 |dómari= Jenny Palmqvist, [[Svíþjóð]] |}} === B riðill === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- ! style="background:#00FF00;" |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||3||3||0||0||10||1||+9||'''9''' |- ! style="background:#00FF00;" |2||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||3||1||1||1||5||7||-2||'''4''' |- ! style="background:#00FF00;" |3||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||3||1||1||1||2||5||-3||'''4''' |- |4||[[Mynd:Flag_of Iceland.svg|20px]]||[[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]]||3||0||0||3||1||5||-4||'''0''' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= 4-0 |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= [[Linda Bresonik|Bresonik]] 33 (vítasp.), [[Fatmire Alushi|Alushi]] 90, 90+4, [[Anja Mittag|Mittag]] 90+2 |mörk2= |leikvangur= Ratina leikvangurinn, [[Tampere]] |áhorfendur= 6.552 |dómari= Alexandra Ihringova, [[England|Englandi]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Iceland.svg|20px]] [[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] |úrslit= 1-3 |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= [[Hólmfríður Magnúsdóttir]] 6 |mörk2= [[Camille Abily|Abily]] 18 (vítasp.), [[Sonia Bompastor|Bompastor]] 18 (vítasp.), [[Louisa Cadamuro|Cadamuro]] 67 |leikvangur= Ratina leikvangurinn, [[Tampere]] |áhorfendur= 6.552 |dómari= Natalia Avdonchenko, [[Rússland|Rússlandi]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= 1-5 |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= [[Gaëtane Thiney|Thiney]] 51 |mörk2= [[Inka Grings|Grings]] 9, [[Annike Krahn|Krahn]] 17, [[Melanie Behringer|Behringer]] 45+1, [[Linda Bresonik|Bresonik]] 47 (vítasp.), [[Simone Laudehr|Laudehr]] 90+1 |leikvangur= Ratina leikvangurinn, [[Tampere]] |áhorfendur= 3.331 |dómari= Kateryna Monzul, [[Úkraína|Úkraínu]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Iceland.svg|20px]] [[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] |úrslit= 0-1 |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= [[Cecilie Pedersen|Pedersen]] 45 |leikvangur= Lahden leikvangurinn, [[Lahti]] |áhorfendur= 1.399 |dómari= Cristina Dorcioman, [[Rúmenía|Rúmeníu]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 30. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= 1-0 |lið2= [[Mynd:Flag_of Iceland.svg|20px]] [[Íslenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] |skýrsla= |mörk1= [[Inka Grings|Grings]] 50 |mörk2= |leikvangur= Ratina leikvangurinn, [[Tampere]] |áhorfendur= 3.101 |dómari= Kirsi Heikkinen, [[Finnland|Finnlandi]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 30. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= 1-1 |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= [[Lene Storløkken|Storløkken]] 4 |mörk2= [[Camille Abily|Abily]] 16 |leikvangur= Finnair leikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 1.537 |dómari= Alexandra Ihringova, [[England|Englandi]] |}} === C riðill === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- ! style="background:#00FF00;" |1||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||3||2||1||0||6||1||+5||'''7''' |- ! style="background:#00FF00;" |2||[[Mynd:Flag_of Italy.svg|20px]]||[[Ítalska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ítalía]]||3||2||0||1||4||3||+1||'''6''' |- ! style="background:#00FF00;" |3||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska kvennalandsliðið í knattspyrnu|England]]||3||1||1||1||5||5||0||'''4''' |- |4||[[Mynd:Flag_of Russia.svg|20px]]||[[Rússneska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Rússland]]||3||0||0||3||2||8||-6||'''0''' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Italy.svg|20px]] [[Ítalska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ítalía]] |úrslit= 2:1 |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska kvennalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= [[Patrizia Panico|Panico]] 56, [[Alessia Tuttino|Tuttino]] 82 |mörk2= [[Fara Williams|Williams]] 38 (vítasp.) |leikvangur= Lahden leikvangurinn, [[Lahti]] |áhorfendur= 2.950 |dómari= Bibiana Steinhaus, [[Þýskaland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= 3:0 |lið2= [[Mynd:Flag_of Russia.svg|20px]] [[Rússneska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Rússland]] |skýrsla= |mörk1= [[Charlotte Rohlin|Rohlin]] 5, [[Victoria Sandell Svensson|Sandell Svensson]] 15, [[Caroline Seger|Seger]] 82 |mörk2= |leikvangur= Veritas leikvangurinn, [[Turku]] |áhorfendur= 4.697 |dómari= Kirsi Heikkinen, [[Finnland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 28. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Italy.svg|20px]] [[Ítalska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ítalía]] |úrslit= 0:2 |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= [[Lotta Schelin|Schelin]] 9, [[Kosovare Asllani|Asllani]] 19 |leikvangur= Veritas leikvangurinn, [[Turku]] |áhorfendur= 5.947 |dómari= Bibiana Steinhaus, [[Þýskaland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 28. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska kvennalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= 3:2 |lið2= [[Mynd:Flag_of Russia.svg|20px]] [[Rússneska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Rússland]] |skýrsla= |mörk1= [[Karen Carney|Carney]] 24, [[Eniola Aluko|Aluko]] 32, [[Kelly Smith|K. Smith]] 42 |mörk2= [[Ksenia Tsybutovich|Tsybutovich]] 2, [[Olesya Kurochkina|Kurochkina]] 22 |leikvangur= Finnair leikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 1.462 |dómari= Dagmar Damková, [[Tékkland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 31. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Russia.svg|20px]] [[Rússneska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Rússland]] |úrslit= 0:2 |lið2= [[Mynd:Flag_of Italy.svg|20px]] [[Ítalska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ítalía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= [[Melania Gabbiadini|Gabbiadini]] 77, [[Tatiana Zorri|Zorri]] 90+3 |leikvangur= Ólympíuleikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 1.112 |dómari= Gyöngyi Gaál, [[Ungverjaland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 31. ágúst |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= 1-1 |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska kvennalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= [[Victoria Sandell Svensson|Sandell Svensson]] 40 (vítasp.) |mörk2= [[Faye White|White]] 28 |leikvangur= Veritas leikvangurinn, [[Turku]] |áhorfendur= 6.142 |dómari= Kateryna Monzul, [[Úkraína|Úkraínu]] |}} ===Röð 3ja sætis liða=== Tvö stigahærri liðin sem höfnuðu í þriðja sæti komust í útsláttarkeppnina. {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- ! style="background:#00FF00;" |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska kvennalandsliðið í knattspyrnu|England]]||3||1||1||1||5||5||0||'''4''' |- ! style="background:#00FF00;" |2||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||3||1||1||1||2||5||-3||'''4''' |- |3||[[Mynd:Flag_of Denmark.svg|20px]]||[[Danska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Danmörk]]||3||1||0||2||3||4||-1||'''3''' |- |} == Útsláttarkeppni == === Fjórðungsúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 3. september |lið1= [[Mynd:Flag_of Finland.svg|20px]] [[Finnska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Finnland]] |úrslit= 2:3 |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska kvennalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= [[Annica Sjölund|Sjölund]] 66, [[Linda Sällström|Sällström]] 79 |mörk2= [[Eniola Aluko|Aluko]] 15, 67, [[Fara Williams|Williams]] 49 |leikvangur= Veritas leikvangurinn, [[Turku]] |áhorfendur= 7.247 |dómari= Dagmar Damková, [[Tékkland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 3. september |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= 0:0 (5:4 e.vítake.) |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Ratina leikvangurinn, [[Tampere]] |áhorfendur= 2.766 |dómari= Kirsi Heikkinen, [[Finnland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 4. september |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= 2:1 |lið2= [[Mynd:Flag_of Italy.svg|20px]] [[Ítalska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Ítalía]] |skýrsla= |mörk1= [[Inka Grings|Grings]] 4, 47 |mörk2= [[Patrizia Panico|Panico]] 63 |leikvangur= Lahden leikvangurinn, [[Lahti]] |áhorfendur= 1.866 |dómari= Jenny Palmqvist, [[Svíþjóð]] |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 4. september |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= 1:3 |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= [[Victoria Sandell Svensson|Sandell Svensson]] 80 |mörk2= [[Stina Segerström|Segerström]] 39 (sjálfsm.), [[Anneli Giske|Giske]] 45, [[Cecilie Pedersen|Pedersen]] 60 |leikvangur= Finnair leikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 1.708 |dómari= Bibiana Steinhaus, [[Þýskaland]]i |}} === Undanúrslit === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 6. september |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska kvennalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= 2:1 (e.framl.) |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= [[Kelly Smith|K. Smith]] 61, [[Jill Scott|J. Scott]] 116 |mörk2= [[Marlous Pieëte|Pieëte]] 64 |leikvangur= Ratina Stadion, [[Tampere]] |áhorfendur= 4.621 |dómari= Gyöngyi Gaál, [[Ungverjaland]]i |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. september |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= 3:1 |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= [[Simone Laudehr|Laudehr]] 59, [[Célia Šašić|Okoyino da Mbabi]] 61, [[Fatmire Alushi|Bajramaj]] 90+3 |mörk2= [[Isabell Herlovsen|Herlovsen]] 10 |leikvangur= Finnair leikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 2.765 |dómari= Kirsi Heikkinen, [[Finnland]]i |}} === Úrslitaleikur === {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 10. september |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska kvennalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= 2:6 |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska kvennalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= [[Karen Carney|Carney]] 24, [[Kelly Smith|K. Smith]] 55 |mörk2= [[Birgit Prinz|Prinz]] 20, 76, [[Melanie Behringer|Behringer]] 50, [[Kim Kulig|Kulig]] 50, [[Inka Grings|Grings]] 62, 73 |leikvangur= Ólympíuleikvangurinn, [[Helsinki]] |áhorfendur= 15.877 |dómari= Dagmar Damková, [[Tékkland]]i |}} ==Markahæstu leikmenn== 75 mörk voru skoruð í keppninni. ;6 mörk * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Inka Grings]] ;3 mörk * [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Eniola Aluko]] * [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Kelly Smith]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Fatmire Bajramaj]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sandell Svensson]] == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://www.uefa.com/competitions/woco/|titill=UEFA.com - UEFA Women's Championship}} [[Flokkur:2009]] [[Flokkur:Evrópumeistaramót landsliða í knattspyrnu kvenna|2009]] 9nwcd9llyuc60zzxoi8kehjw0xdcucb 0 78471 1958057 1811209 2026-03-31T12:42:25Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958057 wikitext text/x-wiki '''Oddur Vigfús Gíslason''' ([[8. apríl]] [[1836]] – [[10. janúar]] [[1911]]) var íslenskur [[guðfræðingur]], [[sjómaður]] og [[baráttumaður]]. Hann barðist lengi vel fyrir því að íslenskir sjómenn lærðu að [[sund (hreyfing)|synda]], einnig að sjómenn tækju með sér [[bárufleygur|bárufleyg]], sem var [[holbauja]] með [[lýsi]] í og lak lýsið í sjóinn og lygndi með því bárurnar, og ýmsum öðrum öryggisatriðum fyrir sjómenn. Oddur talaði fyrir því að sjómenn tækju upp að sigla á [[þilskip]]um í stað róðrarbáta. Horft hefur verið til Odds sem frumkvöðuls sjóslysavarna á Íslandi. Oddur var prestur, fyrst að [[Lundur|Lundi]] í [[Borgarfjörður|Borgarfirði]] frá 1875, svo á Stað í [[Grindavík]] var þar frá [[1878]] til [[1894]] þegar hann fluttist til [[Kanada]] og tók við preststörfum í [[Nýja Ísland]]i þangað til hann fluttist til [[Chicago]] og fór að læra til [[læknir|læknis]] á gamalsaldri og útskrifaðist kominn á áttræðisaldur. Oddur stóði í mikilli útgáfustarfsemi, gaf meðal annars út fyrstu kennslubókina í [[enska|ensku]] hér á [[Ísland]]i, gaf út fjölmörg rit tileinkuð sjómönnum og árið 1892 gaf hann út rit sem kallaðist ''Sæbjörg'' og fjallaði um ýmis mál sem honum þótti geta farið betur á Íslandi. Hann lést 10. janúar 1911, 74 ára gamall og var jarðsunginn í [[Brookside Cemetery]] í [[Winnipeg]], Manitoba. Björgunarskip björgunarsveitarinnar Þorbjörns í Grindavík er nefnt eftir Oddi. Árið [[2008]] setti atvinnuleikhúsið [[GRAL]] upp einleikssýningu um Odd sem kallaðist ''21 manns saknað'' í leikstjórn [[Bergur Þór Ingólfsson|Bergs Þórs Ingólfssonar]]. Verkið var svo aftur sett á svið á [[Act Alone]] hátíðinni á [[Ísafjörður|Ísafirði]] sumarið [[2009]]. ==Heimildir== *[https://www.ferlir.is/?id=6990 Stutt grein um ævi Odds á www.ferlir.is] [[Flokkur:Íslenskir prestar]] [[Flokkur:Vestur-Íslendingar]] {{fd|1836|1911}} nq6gvccbjnrp9o08fe6tq7qluljps16 0 78661 1958102 1901939 2026-03-31T12:55:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958102 wikitext text/x-wiki '''Rúnakvæði''' eru þrjú kvæði frá miðöldum þar sem nöfn [[Rúnir|rúnatáknanna]] eru, [[Engilsaxar|engilsaxneskt]], [[Norska|norskt]] og [[Íslenska|íslenskt]]. Íslenska og norska rúnakvæðið fjalla um hin 16 tákn ''yngri rúnaraðarinnar'', engilsaxneska rúnakvæðið fjallar um 26 tákn úr hinni svo nefndu e''ngilfrísísku rúnaröð''. Engilsaxneska kvæðið er talið vera frá lokum tíundu aldar en kann að vera eldra. Norska kvæðið er sennilega frá lokum tólftu aldar og það íslenska frá fimmtándu öld. Það íslenska er oft nefnt Þrídeilur af því að þrjú vísuorð eru höfð um hverja rún. Öll eru kvæðin ólík en svipa þó til hvers annars. Í kvæðunum eru bæði heiðnar og kristnar kenningar. Fyrir utan þessi þrjú kvæði er rúnalisti í 9. aldar handrit sem nefnt er ''Abecedarium Nordmannicum''. Óvíst er um hlutverk rúnakvæðanna, hugsanlegt er að þær hafi verið rímaðar minnisgreinar yfir röð rúnatáknanna, snauðar að djúphygli eða merkingu. En þau gætu allt eins búið yfir fornri merkingu þó að erfitt sé að ráða í hana nú á dögum. Hugsanlega hafa þau átt að hjálpa við að hugfesta ákveðna merkingu þegar unnið var að göldrum; þau gætu einnig falið í sér dulmál um launhelgar einstakra rúna.<ref>Lapidge (2007): 25-26.</ref><ref>Mattías Viðar Sæmundsson (1992).</ref> == Íslenska rúnakvæðið == [[Mynd:Yngre futharken.svg|thumb|300px|Yngri rúnaröðin]] Íslenska rúnakvæðið er yngst af þeim rúnakvæðum sem varðveist hafa og er sennilega samið með hliðsjón af eldri kvæðum til dæmis því sem nefnt er norska rúnakvæðið. Íslenska rúnakvæðið til í þremur handritum, öll á [[Arnamagnæanske Institut]] í [[Kaupmannahöfn]]. Það elsta er AM 687, frá því um það bil ár 1500, þar eru rúnirnar letraðar í upphafi hverrar vísu en ekki nöfnin. AM 461, frá 16. öld, þar eru nöfn rúnanna en ekki þær sjálfar. Það yngsta er AM 413, afrit af handriti frá 16. öld í ''Runologia'' [[Jón Grunnvíkingur|Jóns Ólafssonar frá Grunnavík]] (1732-52). <ref>Lapidge (2007): 25.</ref> Íslenska rúnakvæðið er samið í bragarhætti þeim er nefndur er [[Ljóðaháttur|ljóðaháttur]].<ref>Acker (1998): 52-52.</ref> :'''Fé''' er frænda róg ::ok flæðar viti ::ok grafseiðs gata ::aurum fylkir. :'''Úr''' er skýja grátr ::ok skára þverrir ::ok hirðis hatr. ::umbre vísi :'''Þurs''' er kvenna kvöl ::ok kletta búi ::ok varðrúnar verr. ::Saturnus þengill. :'''Óss''' er algingautr ::ok ásgarðs jöfurr, ::ok valhallar vísi. ::Jupiter oddviti. :'''Reið''' er sitjandi sæla ::ok snúðig ferð ::ok jórs erfiði. ::iter ræsir. :'''Kaun''' er barna böl ::ok bardaga [för] ::ok holdfúa hús. ::flagella konungr. :'''Hagall''' er kaldakorn ::ok krapadrífa ::ok snáka sótt. ::grando hildingr. :'''Nauð''' er Þýjar þrá ::ok þungr kostr ::ok vássamlig verk. ::opera niflungr. :'''Íss''' er árbörkr ::ok unnar þak ::ok feigra manna fár. ::glacies jöfurr. :'''Ár''' er gumna góði ::ok gott sumar ::algróinn akr. ::annus allvaldr. :'''Sól''' er skýja skjöldr ::ok skínandi röðull ::ok ísa aldrtregi. ::rota siklingr. :'''Týr''' er einhendr áss ::ok ulfs leifar ::ok hofa hilmir. ::Mars tiggi. :'''Bjarkan''' er laufgat lim ::ok lítit tré ::ok ungsamligr viðr. ::abies buðlungr. :'''Maðr''' er manns gaman ::ok moldar auki ::ok skipa skreytir. ::homo mildingr. :'''Lögr''' er vellanda vatn ::ok viðr ketill ::ok glömmungr grund. ::lacus lofðungr. :'''Ýr''' er bendr bogi ::ok brotgjarnt járn ::ok fífu fárbauti. ::arcus ynglingr. == Norska rúnakvæðið == Norska rúnakvæðið var fyrst prentað og þá með rúnatáknunum í ''Danica Literatura Antiquissima'' sem saman var tekið af Olaus Wormius og gefið út 1636. Það var afritað af handriti frá 13. öld sem var á Háskólabókasafni Kaupmannahafnar en hvarf í brunanum 1728.<ref>Lapidge (2007): 25.</ref> Norska rúnakvæðið er samið í bragarhætti þeim sem nefndur er [[fornyrðislag]]. Hver braglína fornyrðislags hefur tvö ris en breytilegan fjölda áherslulausra atkvæða. Stuðlasetning tengir saman tvær og tvær línur en rím er ekkert.<ref>Acker (1998): 52-53.</ref> ::'''Fé''' vældr frænda róge; ::føðesk ulfr í skóge. ::'''Úr''' er af illu jarne; ::opt løypr ræinn á hjarne. ::'''Þurs''' vældr kvinna kvillu; ::kátr værðr fár af illu. ::'''Óss''' er flæstra færða ::for en skalpr er sværða. ::'''Ræið''' kveða rossom væsta; ::Reginn sló sværðet bæzta. ::'''Kaun''' er barna bolvan; ::bol gørver nán folvan. ::'''Hagall''' er kaldastr korna; ::Kristr skóp hæimenn forna. ::'''Nauðr''' gerer næppa koste; ::nøktan kælr í froste. ::'''Ís''' kollum brú bræiða; ::blindan þarf at læiða. ::'''Ár''' er gumna góðe; ::get ek at orr var Fróðe. ::'''Sól''' er landa ljóme; ::lúti ek helgum dóme. ::'''Týr''' er æinendr ása; ::opt værðr smiðr blása. ::'''Bjarkan''' er laufgrønstr líma; ::Loki bar flærða tíma. ::'''Maðr''' er moldar auki; ::mikil er græip á hauki. ::'''Logr''' er, fællr ór fjalle ::foss; en gull ero nosser. ::'''Ýr''' er vetrgrønstr viða; ::vænt er, er brennr, at sviða. == Engilsaxneska rúnakvæðið == [[Mynd:Runen angelsaechsisch.jpg|thumb|300px|Engilfrísíska eða engilsaxíska rúnaröðin]] Engilsaxneska rúnakvæðið var sennilega samið á 8. eða 9. öld og varðveittist í handriti frá 10. öld sem nefnt var ''Cottonian Otho B.x, 165a - 165b'', en það hvarf í bruna ásamt mörgum öðrum handritum 1731. Það hafði áður verið prentað í riti George Hickes, ''Linguarum Veterum Septentrionalium Thesaurus'', 1705. Allar seinni útgáfur kvæðisins eru gerðar eftir bók Hickes.<ref>Van Kirk Dobbie (1965): XLIX.</ref> :'''Feoh''' byþ frofur fira gehwylcum; ::sceal ðeah manna gehwylc miclun hyt dælan ::gif he wile for drihtne domes hleotan. :''Ur'' byþ anmod ond oferhyrned, ::felafrecne deor, feohteþ mid hornum ::mære morstapa; þæt is modig wuht. :''Ðorn'' byþ ðearle scearp; ðegna gehwylcum ::anfeng ys yfyl, ungemetum reþe ::manna gehwelcum, ðe him mid resteð. :''Os'' byþ ordfruma ælere spræce, ::wisdomes wraþu ond witena frofur ::and eorla gehwam eadnys ond tohiht. :''Rad'' byþ on recyde rinca gehwylcum ::sefte ond swiþhwæt, ðamðe sitteþ on ufan ::meare mægenheardum ofer milpaþas. :''Cen'' byþ cwicera gehwam, cuþ on fyre ::blac ond beorhtlic, byrneþ oftust ::ðær hi æþelingas inne restaþ. :''Gyfu'' gumena byþ gleng and herenys, ::wraþu and wyrþscype and wræcna gehwam ::ar and ætwist, ðe byþ oþra leas. :''Wenne'' bruceþ, ðe can weana lyt ::sares and sorge and him sylfa hæfþ ::blæd and blysse and eac byrga geniht. :''Hægl'' byþ hwitust corna; hwyrft hit of heofones lyfte, ::wealcaþ hit windes scura; weorþeþ hit to wætere syððan. :''Nyd'' byþ nearu on breostan; weorþeþ hi þeah oft niþa bearnum ::to helpe and to hæle gehwæþre, gif hi his hlystaþ æror. :''Is'' byþ ofereald, ungemetum slidor, ::glisnaþ glæshluttur gimmum gelicust, ::flor forste geworuht, fæger ansyne. :''Ger'' byÞ gumena hiht, ðonne God læteþ, ::halig heofones cyning, hrusan syllan ::beorhte bleda beornum ond ðearfum. :''Eoh'' byþ utan unsmeþe treow, ::heard hrusan fæst, hyrde fyres, ::wyrtrumun underwreþyd, wyn on eþle. :''Peorð'' byþ symble plega and hlehter ::wlancum (on middum), ðar wigan sittaþ ::on beorsele bliþe ætsomne. :''Eolh''-''secg'' eard hæfþ oftust on fenne ::wexeð on wature, wundaþ grimme, ::blode breneð beorna gehwylcne ::ðe him ænigne onfeng gedeþ. :''Sigel'' semannum symble biþ on hihte, ::ðonne hi hine feriaþ ofer fisces beþ, ::oþ hi brimhengest bringeþ to lande. :''Tir'' biþ tacna sum, healdeð trywa wel ::wiþ æþelingas; a biþ on færylde ::ofer nihta genipu, næfre swiceþ. :''Beorc'' byþ bleda leas, bereþ efne swa ðeah ::tanas butan tudder, biþ on telgum wlitig, ::heah on helme hrysted fægere, ::geloden leafum, lyfte getenge. :''Eh'' byþ for eorlum æþelinga wyn, ::hors hofum wlanc, ðær him hæleþ ymb(e) ::welege on wicgum wrixlaþ spræce ::and biþ unstyllum æfre frofur. :''Man'' byþ on myrgþe his magan leof: ::sceal þeah anra gehwylc oðrum swican, ::forðum drihten wyle dome sine ::þæt earme flæsc eorþan betæcan. :''Lagu'' byþ leodum langsum geþuht, ::gif hi sculun neþan on nacan tealtum ::and hi sæyþa swyþe bregaþ ::and se brimhengest bridles ne gym(eð). :''Ing'' wæs ærest mid East-Denum ::gesewen secgun, oþ he siððan est ::ofer wæg gewat; wæn æfter ran; ::ðus Heardingas ðone hæle nemdun. :''Eþel'' byþ oferleof æghwylcum men, ::gif he mot ðær rihtes and gerysena on ::brucan on bolde bleadum oftast. :''Dæg'' byþ drihtnes sond, deore mannum, ::mære metodes leoht, myrgþ and tohiht ::eadgum and earmum, eallum brice. :''Ac'' byþ on eorþan elda bearnum ::flæsces fodor, fereþ gelome ::ofer ganotes bæþ; garsecg fandaþ ::hwæþer ac hæbbe æþele treowe. :'''Æsc''' biþ oferheah, eldum dyre ::stiþ on staþule, stede rihte hylt, ::ðeah him feohtan on firas monige. :'''Yr''' byþ æþelinga and eorla gehwæs ::wyn and wyrþmynd, byþ on wicge fæger, ::fæstlic on færelde, fyrdgeatewa sum. :'''Iar''' byþ eafix and ðeah a bruceþ ::fodres on foldan, hafaþ fægerne eard ::wætre beworpen, ðær he wynnum leofaþ. :'''Ear''' byþ egle eorla gehwylcun, ::ðonn[e] fæstlice flæsc onginneþ, ::hraw colian, hrusan ceosan ::blac to gebeddan; bleda gedreosaþ, ::wynna gewitaþ, wera geswicaþ. == Abecedarium Nordmannicum == [[Mynd:Abc_nord.jpg |thumb|410px|Teikning Wilhelm Grimm af Abecedarium Nordmannicum]] Elsti listinn yfir rúnanöfn er svo nefnt ''Abecedarium Nordmannicum'' og er frá 9. öld. Það eru engar útskýringar á rúnunum eða rúnanöfnum einungis rúnatáknin og nöfnin skráð með latnesku letri. Rúnirnar eru flestar af gerð yngri rúnaraðarinnar en nokkrar engilfrísneskar. Textann var að finna í handritinu Codex Sangallensis 878 sem geymt er í klaustri í St. Gallen í Sviss, en sennilega kemur textinn upphaflega frá Fulda í Þýskalandi. Abecedarium Nordmannicum textinn eyðilagðist um miðja 19. öld af efnum sem áttu að vernda handritið. Þýski málfræðingurinn Wilhelm Grimm hafði teiknað textann 1828 og er þessi teikning eina heimildin sem síðan hefur verið notuð. Fyrirsögnin er ABECEDARIUM NORD en textinn eru þrjár raðir: ::'''feu''' forman | '''ur''' after | '''thuris''' thriten sstabu | '''os''' ist imo oboro | '''rat''' end os uuritan ::'''chaon''' thanne clivot | '''hagal''' | '''naut''' habet | '''is''' | '''ar''' | endi '''sol''' ::'''tiu''' | '''brica''' | endi '''man''' midi | '''lagu''' the leohto | '''yr''' al bihabet Úr þessu hefur verið ráðið: ::'''feu'' (''fé'') fyrst | '''ur''' (''úruxi'') eftir | '''þurs''' þriðji stafurinn | '''ós''' (''ás'') fylgir | '''rat''' (''reið'') endar skriftina ::'''chaon''' (''kaun'') þá klífur | '''hagal''' (''hagl'') | '''naut''' (''neyð'') hefur | '''ís''' | '''ár''' (''árferði'') | endar '''sól''' ::'''tíu''' (''Týr'') | '''birca''' (''birki'') | og '''man''' (''maður'') í miðju | '''lago''' (''vatn'') hið hreina | '''ýr''' líkur öllu <ref>Lauslega snúið úr ensku eftir Maureen Halsall í ''The Old English Rune Poem: A Critical Edition''.</ref> Textinn er blanda af fornnorrænu, fornsaxnesku og fornþýsku og hefur sennilega haft danska fyrirmynd. Fyrir utan rúnanöfnin og rúnirnar er textinn hljóðlík orð sem sennilegast áttu að auðvelda að læra rúnaröðina utanað.<ref>Page (1999): 660.</ref> == Neðanmálsgreinar == {{reflist}} == Heimildir == * Acker, Paul, ''Revising Oral Theory: Formulaic Composition in Old English and Old Icelandic Verse'' (London: Routledge, 1998). ISBN 0815331029 * Lapidge, Michael (ristj.), ''Anglo-Saxon England'' (Cambridge: Cambridge University Press, 2007). ISBN 052103843X * Page, Raymond Ian, ''An Introduction to English Runes'' (Boydell Press, 1999). ISBN 085115946X * Van Kirk Dobbie, Elliott, ''The Anglo-Saxon Minor Poems'' (New York: Columbia University Press, 1942). ISBN 0231087705 * Halsall, Maureen, ''The Old English Rune Poem: A Critical Edition'' (Toronto: University of Toronto Press, 1982). ISBN 0802054773 * Matthías Viðar Sæmundsson, ''Galdrar á Íslandi'' (Reykjavík: Almenna bókafélagið, 1992). ISBN 9979-4-0068-4 == Tenglar == * [https://www.ragweedforge.com/poems.html Rune Poems] úr „Runic and Heroic Poems“ eftir Bruce Dickins [[Flokkur:Rúnir]] [[Flokkur:Miðaldabókmenntir]] f539x2awdr8kvnlqn01jnkvrsisiosl 0 78957 1958070 1386731 2026-03-31T12:46:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958070 wikitext text/x-wiki [[Mynd:VanderbiltStambaugh.jpg|thumb|right|250px|The Commons á Peabody-campus.]] '''Vanderbilt-háskóli''' (e. '''Vanderbilt University''') er einkarekinn rannsóknar[[háskóli]] í [[Nashville]] í [[Tennessee]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], stofnaður árið [[1873]]. Skólinn er nefndur í höfuðið á [[Cornelius Vanderbilt|Corneliusi Vanderbilt]], sem veitti eina milljón Bandaríkjadala til stofnunar skólans. Vanderbilt, sem hafði sjálfur aldrei komið til suðurríkjanna, taldi að gjöfin og skólinn með starfsemi sinni hjálpuðu til við að græða þau sár sem [[Bandaríska borgarastríðið|borgarastyrjöldin bandaríska]] hafði valdið. Við upphaf 21. aldar stunda um 12.000 nemendur frá öllum 50 ríkjum Bandaríkjanna og yfir 90 löndum um allan heim nám við Vanderbilt-háskóla. Tæplega 3400 háskólakennarar starfa við skólann. Háskólasjóður skólans er um 2,9 milljarðar Bandaríkjadala. Vanderbilt-háskóli er gjarnan talinn meðal 20 bestu háskóla landsins. == Tenglar == {{Commonscat|Vanderbilt University|Vanderbilt-háskóla}} * [https://www.vanderbilt.edu/ Vefsíða skólans] {{S|1873}} [[Flokkur:Háskólar í Tennessee]] j30ddn794k300zolwo2sp2z8ijxtdsm 0 79077 1958017 731402 2026-03-31T12:29:02Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958017 wikitext text/x-wiki '''Þórður knappur Bjarnarson''' var landnámsmaður í [[Fljót]]um í [[Skagafjörður|Skagafirði]]. Hann kom til landsins með [[Nafar-Helgi|Nafar-Helga]] og lentu þeir skipi sínu í [[Haganesvík]]. Hann nam [[Stífla (Skagafirði)|Stíflu]] ofan við Stífluhóla og bjó á [[Knappsstaðir|Knappsstöðum]] í Stíflu, þar sem jafnan síðan var helsti bær sveitarinnar og kirkjustaður. ==Heimildir== * {{vefheimild|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|titill=Landnámabók}} * {{bókaheimild|höfundur=Ólafur Lárusson|titill=Landnám í Skagafirði|útgefandi=Sögufélag Skagfirðinga|ár=1940}} [[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]] [[Flokkur:Skagafjörður]] q3sc2f388qd1mwruvn8cf8o48ddd0l2 0 79508 1958204 1905683 2026-03-31T13:52:53Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958204 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | nafn = The Closer | mynd = [[Mynd:The Closer.jpg|250px]] | myndatexti = | nafn2 = The Closer | tegund = Lögregludrama | þróun = James Duff<br />Michael M. Robin<br />Greer Shephard | sjónvarpsstöð = TNT | leikarar = [[Kyra Sedgwick]]<br />[[J. K. Simmons]]<br />[[Corey Reynolds]]<br />[[Robert Gossett]]<br />[[G. W. Bailey]]<br />[[Anthony Denison]]<br />[[Michael Paul Chan]]<br />[[Raymond Cruz]]<br /> [[Phillip P. Keene]]<br />[[Jon Tenney]]<br /> [[Mary McDonnell]] <br /> [[Gina Ravera]] | land = Bandaríkin | tungumál = Enska | fjöldi_þáttaraða = 7 | fjöldi_þátta = 109 | staðsetning = Los Angeles | lengd = 42-60 mín | stöð = TNT | myndframsetning = 480i (SDTV)<br />1081i (HDTV) | fyrsti_þáttur = Pilot | frumsýning = 13.júní 2005 - 13.ágúst 2012 | vefsíða = http://www.tnt.tv/series/closer/ | imdb_kenni = http://www.imdb.com/title/tt0458253/ }} '''''The Closer''''' er bandarískur sjónvarpsþáttur sem fjallar um lögreglufulltrúann Brenda Leigh Johnson ([[Kyra Sedgwick]]) frá [[Georgía (fylki)|Georgíu]] sem flytur til [[Los Angeles]], í þeim tilgangi að leiða forgangs morðsrannsóknar deild. Höfundurinn að þættinum er James Duff. Framleiddar voru sjö þáttaraðir og var fyrsti þátturinn frumsýndur 13. júní 2005. == Framleiðsla == === Framleiðendur === Þátturinn var framleiddur af Shephard/Robin fyrirtækinu í samstarfi við Warner Bros. Television. Þann 10. desember 2010 tilkynnti sjónvarpsstöðin TNT að sjöunda þáttaröðin af The Closer yrði seinasta þáttaröðin og hafði ákvörðunin verið tekin af [[Kyra Sedgwick]] sjálfri.<ref name="endcloser">{{cite news|url=https://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/12/kyra-sedgwick-closes-the-closer.html|title=Kyra Sedgwick closes 'The Closer'|last=Fernandez|first=Mary Elena|date=10. desember 2010|publisher=[[The Los Angeles Times]]|accessdate=10. desember 2010}}</ref><ref name="endcloser2">{{cite news|url=http://www.mediaspy.org/report/2010/12/12/us-kyra-sedgwick-calls-time-on-the-closer/|title=Kyra Sedgwick calls time on The Closer|date=11. desember 2010|publisher=Media Spy|work=The Spy Report|accessdate=12. desember 2010|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721002711/http://www.mediaspy.org/report/2010/12/12/us-kyra-sedgwick-calls-time-on-the-closer/|url-status=dead}}</ref> Í janúar 2011 var tilkynnt að sex þáttum hefðu verið bætt við lokaþáttaröðina til að byggja upp söguþráðinn fyrir nýju systurseríuna.<ref name=ExpandSpinoff>{{cite web|last1=Rice|first1=Lynnette|last2=Hibbard|first2=James|title=TNT extends 'The Closer' final season to ready potential spin-off -- EXCLUSIVE|url=http://insidetv.ew.com/2011/01/30/the-closer-final-season/|work=Inside TV|publisher=Entertainment Weekly|accessdate=30. janúar 2011|archive-date=2013-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104225000/http://insidetv.ew.com/2011/01/30/the-closer-final-season/|url-status=dead}}</ref> Þann 18. maí 2011 tilkynnti TNT að systraserían myndi kallast ''Major Crimes'' og að leikkonan [[Mary McDonnell]] sem leikur Kaptein Sharon Raydor myndi fara með aðalhlutverkið.<ref name=MajorCrimes>{{cite web|first=Daniel|last=Fienberg|title=TNT orders 'Closer' spinoff 'Major Crimes' starring Mary McDonnell|url=http://www.hitfix.com/articles/tnt-orders-closer-spinoff-major-crimes-starring-mary-mcdonnell|date=18. maí 2011|publisher=HitFix|accessdate=18. maí 2011|archive-date=2012-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401161622/http://www.hitfix.com/articles/tnt-orders-closer-spinoff-major-crimes-starring-mary-mcdonnell|url-status=dead}}</ref> === Tökustaður === Þátturinn er aðallega tekinn upp í [[Santa Clarita]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] og ''Warner Brothers Burbank Studíóinu'' í [[Burbank]] [[Kalifornía|Kaliforníu]].<ref>[http://www.imdb.com/title/tt0458253/locations Tökustaðir The Closer á IMDB síðunni]</ref> === Söguþráður === Þátturinn fylgir eftir lögreglufulltrúanum Brenda Leigh Johnson sem flytur til [[Los Angeles]], í þeim tilgangi að leiða forgangs morðsrannsóknar deild. Gegnum þáttaraðirnar verða breytingar á bæði einkalífi hennar og innan raða lögreglunnar, meðal annars breytingar á starfssemi deildararinnar sem breytist í forgangs manndráps deild og á endanum í stórglæpa deild. == Aðalleikarar og persónur == {| class="wikitable" |- " ! Leikari || Persóna || Tign || Deild || Þáttaraðir |- | [[Kyra Sedgwick]] | Brenda Leigh Johnson | Lögreglufulltrúi | Stórglæpa deild | 1–7 |- | [[J. K. Simmons]] | Will Pope | Aðstoðarlögreglustjóri (1-6) <br> Settur Lögreglustjóri L.A. (7) | Los Angeles lögreglan | 1–7 |- | [[Corey Reynolds]] | David Gabriel | Aðstoðarvarðþjálfi | Stórglæpa deild | 1–7 |- | [[Robert Gossett]] | Russell Taylor | Foringi | Rán-Morð deildin | 1–7 |- | [[G. W. Bailey]] | Louie Provenza | Rannsóknarliðsforingi | Stórglæpa deild | 1–7 |- | [[Anthony Denison]] | Andy Flynn | Rannsóknarliðsforingi | Stórglæpa deild | 1–7 |- | [[Michael Paul Chan]] | Michael Tao | Rannsóknarliðsforingi | Stórglæpa deild | 1–7 |- | [[Raymond Cruz]] | Julio Sanchez | Rannsóknarfulltrúi | Stórglæpa deild | 1–7 |- | [[Phillip P. Keene]] | Buzz Watson | Eftirlits myndavélamaður | Stórglæpa deild | 1–7 |- | [[Jon Tenney]] | Fritz Howard | Alríkisfulltrúi | Alríkislögreglan | 1–7 |- | [[Gina Ravera]] | Irene Daniels | Rannsóknarfulltrúi | Forgangs manndráps deild | 1–4 |- | [[Mary McDonnell]] | Sharon Raydor | Kapteinn | Neyðar/Vald rannsóknar deild | 5-7 |} == Þættir == {{Aðalgrein|Listi yfir The Closer-þætti}} Hver þáttur fjallar um samfélagið í Los Angeles og tengingu þess við lögregluna. Þátturinn snýst um flókin mál eins og pólitík, persónuleg réttmæti og djúpstæðar spurningar um hið góða og hið illa. Ásamt því má sjá samskiptin á milli lögreglufulltrúanna sjálfra innan deildarinnar. === Fyrsta þáttaröð === {{Aðalgrein|Listi yfir The Closer (1. þáttaröð)}} Þema fyrstu þáttaraðarinnar er '''einsömul kona í karlaheimi og í nýrri borg'''. Áhorfendur fá að fylgjast með hvernig Brendu tekst á við þessar nýju breytingar í lífi sínu. === Önnur þáttaröð === {{Aðalgrein|Listi yfir The Closer (2. þáttaröð)}} Þema þáttaraðarinnar er '''félagsskapur''', sést það vel bæði innan lögreglunnar og í einkalífi Brendu. Ólíklegur félagsskapur myndast á milli Brendu og Taylor. Samband Brendu og Fritz verður alvarlegra þegar þau ákveða að flytja inn saman. === Þriðja þáttaröð === {{Aðalgrein|Listi yfir The Closer (3. þáttaröð)}} Þemað þriðju þáttaraðar er '''fjölskylda'''. PHD deildin er nú heildstæð og sögur þeirra fjalla um hvernig hún vinnur sem fjölskylda og þarf að ráða við fjármagnsleysið. Í lífi Brendu kynnast áhorfendur föður hennar í fyrsta sinn. Brenda horfist í augu við persónuleg heilsuvandamál á meðan samband hennar við Fritz tekur stórt skref fram á við. === Fjórða þáttaröð === {{Aðalgrein|Listi yfir The Closer (4. þáttaröð)}} Þema fjórðu þáttaraðarinnar er '''kraftur'''. Brenda og forgangs manndráps deild eigast við kraft fjölmiðla í þessari þáttaröð þegar fréttaritari Los Angeles Times fylgir þeim eftir en með sitt eigið efni í huga. Kraftur réttarkerfisins og þeirra sem nota það og misnota það er skoðað gegnum þáttaröðina, ásamt þeim krafti sem byssuofbeldi hefur áhrif á líf fólks. Í einkalífinu þarf Brenda að kljást við þann kraft sem þarf til þess að skipuleggja brúðkaup sitt. Gagnstætt fyrri þáttaröðum sýndi fjórða þáttaröðin 10 sumarþætti, sem luku 15. september 2008, og komu svo aftur í janúar 2009 með fimm auka þætti. === Fimmta þáttaröð === {{Aðalgrein|Listi yfir The Closer (5. þáttaröð)}} Þema fimmtu þáttaraðarinnar eru '''breytingar'''. Söguefni sem þróast vegna þráhyggju Brendu á lögfræðingnum sem komst undan í þættinum ''Power of Attorney'' úr fyrri þáttaröð. === Sjötta þáttaröð === {{Aðalgrein|Listi yfir The Closer (6. þáttaröð)}} Þema sjöttu þáttaraðarinnar er '''aðdráttarafl'''. Deildin hefur flutt í nýtt húsnæði sem hentar engan veginn morðrannsóknum né viðtölum. Brenda tekur mikilvæga ákvörðun sem hefur bæði áhrif á vinnuumhverfið og hjónabandið. === Sjöunda þáttaröð === {{Aðalgrein|Listi yfir The Closer (7. þáttaröð)}} Þema sjöunda þáttaraðarinnar er '''ást''' og '''missir'''. Brenda þarf að takast á við málaferli gagnvart henni í tengslum við dauða Turrell Baylor í lok þáttarins ''War Zone'' í seríu 6. == Verðlaun og tilnefningar == ===Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films=== * 2011: Tilnefnd sem besta leikkona í sjónvarpi - [[Kyra Sedgwick]]. * 2011: Tilnefndur sem besti sjónvarpsþátturinn . * 2010: Tilnefnd sem besta leikkona í sjónvarpi – [[Kyra Sedgwick]]. * 2010: Tilnefndur sem besti sjónvarpsþátturinn. * 2009: Tilnefnd sem besta leikkona í sjónvarpi – [[Kyra Sedgwick]]. * 2008: Tilnefnd sem besta leikkona í sjónvarpi – [[Kyra Sedgwick]]. * 2008: Tilnefndur sem besti sjónvarpsþátturinn. * 2007: Tilnefnd sem besta leikkona í sjónvarpi – [[Kyra Sedgwick]]. * 2007: Tilnefndur sem besti sjónvarpsþátturinn. * 2006: Tilnefndur sem besti sjónvarpsþátturinn. ===BMI Film & TV-verðlaunin=== * 2008: Verðlaun fyrir bestu tónlistina – James S. Levine. ===Casting Society of America-verðlaunin=== * 2006: Tilnefndur sem besti leikaravalssjóri fyrir ''Pilot 1.1'' – Bruce H. Newberg. ===Edgar Allan Poe-verðlaunin=== * 2010: Tilnefndur fyrir besta sjónvarpshandritið fyrir ''Strike Three'' – Steven Kane. * 2007: Tilnefndur fyrir besta sjónvarpshandritið fyrir ''Blue Blood'' – James Duff og Mike Berchem. ===Emmy-verðlaunin=== * 2011: Tilnefnd sem besta leikkona í gestahlutverki í dramaseríu – Mary McDonnell. * 2010: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2010: Tilnefndur sem besti leikari í gestahlutverki í dramaseríu – Beau Bridges. * 2009: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2008: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2007: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2006: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. ===Golden Globe-verðlaunin=== * 2011: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2010: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2009: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2008: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2007: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2006: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. ===Gracie Allen-verðlaunin=== * 2006: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. ===Image-verðlaunin=== * 2010: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki – [[Corey Reynolds]]. ===Imagen Foundation-verðlaunin=== * 2011: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki – [[Raymond Cruz]]. * 2009: Verðlaun sem besti leikari í aukahlutverki – [[Raymond Cruz]]. * 2009: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki – [[Raymond Cruz]]. * 2009: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki – Gina Ravera. * 2006: Verðlaun sem besti leikari í aukahlutverki – [[Raymond Cruz]]. * 2006: Tilnefnd sem besta leikkona í aukahlutverki – Gina Ravera. ===NAMIC Vision-verðlaunin=== * 2009: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu – [[Robert Gossett]]. * 2009: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu – [[Raymond Cruz]]. * 2007: Tilnefndur sem besti leikari í dramaseríu – [[Corey Reynolds]]. * 2007: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – Gina Ravera. '''People's Choice-verðlaunin''' * 2009: Verðalun sem uppáhalds sjónvarps dramadívan – [[Kyra Sedgwick]]. ===Prism-verðlaunin=== * 2011: Verðlaun sem besti leikari í dramaseríu – [[Anthony Denison]]. * 2011: Tilnefndur fyrir besta dramaþáttinn fyrir ''Old Money''. * 2008: Tilnefndur fyrir besta dramaþáttinn fyrir ''Till Death Do Us Part 1 og 2''. ===Satellite-verðlaunin=== * 2008: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2007: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2006: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu - [[Kyra Sedgwick]]. * 2005: Verðlaun sem besta leikkona í dramaseríu - [[Kyra Sedgwick]]. ===Screen Actors Guild-verðlaunin=== * 2011: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2011: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu. * 2010: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2010: Tilnefndur fyrir bestu áhættuleikstjórn – Deborah L. Mazor, R.A. Rondell og Spike Silver. * 2010: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu. * 2009: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2009: Tilnefndur fyrir bestu áhættuleikstjórn – Noon Orsatti og Spike Silver. * 2009: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu. * 2008: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2008: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu. * 2007: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2006: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. * 2006: Tilnefndur sem besti leikhópur í dramaseríu. ===Television Critics Association-verðlaunin=== * 2006: Tilnefnd sem besta leikkona í dramaseríu – [[Kyra Sedgwick]]. ===Writers Guild of America-verðlaunin=== * 2008: Tilnefndur fyrir besta dramaþáttinn fyrir ''The Round File'' – Michael Alaimo. == DVD útgáfa == Warner Home Video hefur gefið allar sjö þáttaraðirnar af ''The Closer'' á DVD á svæði 1. {| class="wikitable" |- !colspan="2"|Þáttaröð ! Þættir ! Frumsýning ! DVD útgáfa |- |bgcolor="#007FFF" height="10px"| |align="center"| Sería 1 |align="center"| 13 |align="center"| 13. júní 2005 |align="center"| 23. maí 2006 |- |bgcolor="#03C03C" height="10px"| |align="center"| Sería 2 |align="center"| 15 |align="center"| 12. júní 2006 |align="center"| 29. maí 2007 |- |bgcolor="#FF0000" height="10px"| |align="center"| Sería 3 |align="center"| 15 |align="center"| 18. júní 2007 |align="center"| 1. júlí 2008 |- |bgcolor="#FFFF00" height="10px"| |align="center"| Sería 4 |align="center"| 15 |align="center"| 14. júlí 2008 |align="center"| 26. maí 2009 |- |bgcolor="#FF8C00" height="10px"| |align="center"| Sería 5 |align="center"| 15 |align="center"| 8. júní 2009 |align="center"| 29.júní 2010 |- |bgcolor="#9370D8" height="10px"| |align="center"| Sería 6 |align="center"| 15 |align="center"| 12. júlí 2010 |align="center"| 21. júní 2011 |- |bgcolor="#9370D8" height="10px"| |align="center"| Sería 7 |align="center"| 21 |align="center"| 11. júlí 2011 |align="center"| 21. ágúst 2012 |} == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = The Closer|mánuðurskoðað = 8. júlí|árskoðað = 2009}} * {{imdb title|458253|The Closer}} == Tenglar == {{wikiquote}} * {{imdb title|458253|The Closer}} * [http://www.tnt.tv/title/0,,612019,00.html The Closer á Turner Network Television] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070329072022/http://www.tnt.tv/title/0,,612019,00.html |date=2007-03-29 }} * [http://thecloser.wikia.com/wiki/The_Closer_Wiki The Closer á wikiasíðunni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130114035609/http://thecloser.wikia.com/wiki/The_Closer_Wiki |date=2013-01-14 }} [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] f447smzwd63mf97dc07cdq2pmmvlcwq 0 79615 1958197 1862500 2026-03-31T13:31:31Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958197 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Svartbok.kapa.jpg|thumb|right|Háskólaútgáfan gaf bókina út á íslensku þann 31. ágúst árið 2009. Íslenska útgáfan er 828 blaðsíður og hefur ISBN 978-9979-548-39-3.]] '''''Svartbók kommúnismans''''' er [[bók]], sem fjallar um glæpi [[Kommúnismi|kommúnistastjórna]] á [[20. öld]]. Höfundar eru nokkrir [[Frakkland|franskir]] fræðimenn. [[Stéphane Courtois]] var [[ritstjóri]] og skrifar formála hennar, eftirmála og tvo kafla. [[Nicolas Werth]] skrifar lengstu greinina, sem er um ógnarstjórn [[Lenín]]s og [[Stalín]]s í [[Rússland]]i og síðar [[Sovétríkin|Ráðstjórnarríkjunum]] 1917–1953. [[Jean-Louis Margolin]] skrifar tvær langar ritgerðir, um [[Kína]] í valdatíð [[Maó]]s 1949–1976 og [[Kambódía|Kambódíu]] undir stjórn [[Rauðu khmerarnir|rauðu kmeranna]] 1975–1979. Bókin kom fyrst út í [[Frakkland]]i haustið [[1997]] undir heitinu ''Le livre noir du communisme: Crimes, terreur, répression''. Dr. [[Hannes Hólmsteinn Gissurarson]] [[prófessor]] þýddi bókina á íslensku og var ritstjóri hennar. == Mannfall af völdum kommúnista == Í formála ''Svartbókarinnar'' reynir Stéphane Courtois að taka saman, hversu margir hafi týnt lífi af völdum kommúnista. * [[Sovétríkin|Ráðstjórnarríkin]] 20 milljónir. * [[Kína]]: 65 milljónir. * [[Víetnam]]: 1 milljón. * [[Norður-Kórea]]: 2 milljónir. * [[Kambódía]]: 2 milljónir. * Austur-Evrópa: 1 milljón. * Rómanska-Ameríka: 150 þúsund. * Afríka: 1,7 milljónir. * [[Afganistan]]: 1,5 milljónir. * Alþjóðahreyfing kommúnista: 10 þúsund. Samtals eru þetta nær 100 milljónir manna, sem flestar hlutu hörmulegan dauðdaga. Courtois telur, að kommúnisminn verðskuldi þess vegna jafnafdráttarlausa siðferðilega fordæmingu og nasisminn. == Ýmsir glæpir kommúnista == Á meðal þeirra glæpa kommúnista, sem lýst er í ''Svartbókinni'', eru: * fjöldaaftökur í [[Sovétríkin|Rússlandi]] eftir valdarán bolsévíka (kommúnista) 1917, * hungursneyð í [[Sovétríkin|Ráðstjórnarríkjunum]] 1922, sem olli dauða fimm milljóna manna, * útrýming Don-kósakkanna 1920, * útrýming nær 690 þúsund manna í „hreinsunum“ [[Stalín]]s 1937–1938, * nauðungarflutningar tveggja milljóna „kúlakka“ (sjálfseignarbænda) í Ráðstjórnarríkjunum 1930–1932, * hungursneyð í [[Sovétríkin|Ráðstjórnarríkjunum]] 1932–1933, sem olli dauða sex milljóna manna, * nauðungarflutningar ýmissa þjóðflokka í stjórnartíð [[Stalín]]s, þar á meðal Volgu-Þjóðverja, Krím-Tatara, Tsjetsjena og Ingúsha, * fjöldaaftökur í [[Kína]] eftir sigur kommúnista 1949 í borgarastríðinu þar, * hungursneyð í [[Kína]] 1959–1961, en ágiskanir um fjölda fórnarlamba eru á bilinu 20–43 milljónir manna, * hungur og vosbúð í þrælkunarbúðum, aðallega í [[Sovétríkin|Ráðstjórnarríkjunum]] (Gúlagið) og [[Kína]] (laogai), * þjóðarmorð í [[Kambódía|Kambódíu]], * þjóðarmorð í [[Tíbet]]. == Umræður um efni ''Svartbókarinnar'' == [[Image:Bundesarchiv Bild 183-H27337, Moskau, Stalin und Ribbentrop im Kreml.jpg|thumb|right|140px|[[Joachim von Ribbentrop|Ribbentrop]], utanríkisráðherra Hitlers, og Stalín undirrita [[Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn|griðasáttmála]] 23. ágúst 1939.]] ''Svartbók kommúnismans'' hefur verið þýdd á fjölda mála og víða orðið metsölubók. Komið hafa út sérstök greinasöfn um hana á þýsku og frönsku. Margir hafa lokið lofsorði á bókina, en aðrir hafa gagnrýnt hana. Helstu umræðuefnin eru: * Hversu margir féllu af völdum kommúnismans? Tveir af höfundum ''Svartbókarinnar'', Jean-Louis Margolin og Nicolas Werth, telja, að ritstjóri bókarinnar, Courtois, hafi ofmetið heildartölu fórnarlambanna. Hún sé nær því að vera 85 en 100 milljónir manna. * Ber að telja kommúnisma glæpsamlega stefnu eins og nasisma? Flestir telja, að nasismi sé mannfjandsamleg stefna, enda hafi nasistar stefnt að útrýmingu heilla þjóðflokka, til dæmis gyðinga. Sumir segja, að kommúnistar hafi ekki í sama skilningi stefnt að því að útrýma neinum. Courtois svarar því til í formála ''Svartbókarinnar'', að kommúnistar hafi vissulega stefnt að útrýmingu heilla stétta (til dæmis „kúlakka“ eða sjálfseignarbænda í Rússlandi og Úkraínu) og jafnvel þjóðflokka. * Má rekja kúgunina í stærstu kommúnistaríkjunum til [[marxismi|marxismans]] eða var hún fremur í rökréttu framhaldi af sterkri ofbeldishefð í þessum ríkjum, til dæmis [[Rússland|Rússlandi]] og [[Kína]]? Courtois svarar því til, að eðlismunur sé á kúguninni fyrir og eftir valdatöku kommúnista, jafnt í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Kína]]. Til dæmis hafi í Rússaveldi keisarans 3.932 menn verið samtals teknir af lífi af stjórnmálaástæðum allt tímabilið 1825–1917, en kommúnistar hafi ekki haft völd nema í fimm mánuði, fram í mars 1918, þegar þeir hafi tekið fleiri andstæðinga sína af lífi. * Önnur spurning er náskyld hinni þriðju. Ljóst er af ''Svartbókinni'', að Stalín var réttur arftaki Leníns, sem var jafngrimmur honum og blóðþyrstur. En var Lenín réttur arfaki Marx? Mátti rekja hið mikla ofbeldi, sem kommúnistar beittu, og skilyrðislausa kröfu þeirra um hlýðni sem hagnýta útfærslu marxismans, þar sem gert var ráð fyrir alræði öreiganna í þágu eins málstaðar, sem væri vísindalega sannaður? [[Arnór Hannibalsson]] segir já, en [[Jón Baldvin Hannibalsson]] telur Marx mikilvægan gagnrýnanda kapítalisms, sem jafnaðarmenn megi ekki afneita með öllu. Evrópuráðið samþykkti í janúar 2006 [http://assembly.coe.int/Main.asp?link=/Documents/AdoptedText/ta06/Eres1481.htm ályktun], þar sem glæpir kommúnistastjórna á tuttugustu öld voru fordæmdir. Ári eftir útkomu ''Svartbókar kommúnismans'' í Frakklandi birtist þar ''[[Svartbók kapítalismans]]'' (''Le Livre Noir du Capitalisme''), og var hún bersýnilega tekin saman í andmælaskyni við ''Svartbókina''. Hún hefur enn ekki verið þýdd á íslensku. == Fyrri heimildir um glæpi kommúnista == ''Svartbók kommúnismans'' er ekki fyrsta heimildin á íslensku um glæpi kommúnista. Ýmis önnur rit hafa komið út um sama efni, þótt höfundar þeirra hafi ekki haft sama aðgang að heimildum og höfundar ''Svartbókarinnar'', þar á meðal: * [[Aatami Kuortti]]: ''Þjónusta, þrælkun, flótti'', þýð. Gunnar Jóhannesson. Kristilegt stúdentafélag, Reykjavík 1938. * [[Jan Valtin]]: ''Úr álögum,'' þýð. Emil Thoroddsen. 1. b. Menningar- og fræðslusamband alþýðu, Reykjavík 1941. 2. b. Útg. „Nokkrir félagar“, Reykjavík 1944. * [[Arthur Koestler]] o. fl.: ''Guðinn sem brást. Sex staðreyndir um kommúnisma'', þýð. Hersteinn Pálsson. Stuðlaberg, Reykjavík 1950. * [[Víktor Kravtsjenko|Viktor Kravchenko]]: ''Ég kaus frelsið'', þýð. Lárus Jóhannesson. Prentsmiðja Austurlands, Seyðisfirði 1951. * Valentin Gonzalez: ''Bóndinn. El campesino. Líf og dauði í Sovétríkjunum'', þýð. Hersteinn Pálsson. Stuðlaberg, Reykjavík 1952. * [[Margarete Buber-Neumann]]: ''Konur í einræðisklóm'', þýð. Stefán Pjetursson. Ísafold, Reykjavík 1954. * [[Arnór Hannibalsson]]: ''Valdið og þjóðin. Safn greina um Sovét.'' Helgafell, Reykjavík 1963. ''Morgunblaðið'' og fleiri íslensk blöð þreyttust ekki heldur á að upplýsa íslenskan almenning um ódæði kommúnistastjórnanna í austri. ''Morgunblaðið'' birti til dæmis 1924 greinaflokk eftir sænska málfræðinginn Anton Karlgren, prófessor í slavneskum fræðum í Kaupmannahafnarháskóla, endursagði greinar breska blaðamannsins [[Malcolm Muggeridge|Malcolms Muggeridge]] um hungursneyðina miklu í Úkraíu 1932–1933 og skýrði frá vonbrigðum franska rithöfundarins [[André Gide|Andrés Gide]] með Rússlandsferð sína 1936. Einnig birti það í árslok 1945 greinaflokk [[Arthur Koestler|Arthurs Koestler]], „Trúin á Sovét,“ og greinaflokk um blóðbaðið í Kína 1949 eftir valdatöku kommúnista, sem séra Jóhann Hannesson trúboði skrifaði 1952. Því má segja, að ''Svartbókin'' fylli frekar út í myndina, sem til var af kommúnismanum, og dýpki fremur en að þar komi margt á óvart. == Rit tengd ''Svartbók kommúnismans'' == * Stéphane Courtois (ritstj.): ''Svartbók kommúnismans'', þýð. og ritstj. ísl. útg. Hannes H. Gissurarson. Háskólaútgáfan, Reykjavík, ágúst 2009. ISBN 978-9979-548-39-3. * Horst Möller (ritstj.): ''Der Rote Holocaust und die Deutschen. Die Debatte um das Schwarzbuch des Kommunismus''. Piper-Verlag, München, mars 1999. ISBN 3-492-04119-1. * Pierre Rigoulot og Ilios Yannakakis: ''Un pavé dans l'histoire''. Robert Laffont, París, 1998. == Heimildir == * Hannes H. Gissurarson: „„Siðlausa blaðamennskan“ var rétt; Morgunblaðið og heimskommúnisminn.“ ''Morgunblaðið'' 30. ágúst 2009. * Hannes H. Gissurarson: „Hvað er í Svartbók kommúnismans?“ ''Viðskiptablaðið'' 10. september 2009. == Tenglar == * [http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html?show=reviews Umsagnir um enska útgáfu ''Svartbókarinnar''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060501103157/http://www.hup.harvard.edu/catalog/COUBLA.html?show=reviews |date=2006-05-01 }} * [http://www.amazon.com/exec/obidos/tg/detail/-/0674076087 Umsagnir í netbókabúðinni Amazon.com] * [http://www.modkraft.dk/spip.php?page=tc-artikel&id_article=6930 Umsagnir um danska útgáfu ''Svartbókarinnar'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.jbh.is/default.asp?ID=198 Deilur Arnórs og Jóns Baldvins Hannibalssonar um marxisma og alræði í tilefni íslenskrar útgáfu ''Svartbókarinnar'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.ruv.is/heim/vefir/ras2/morgunvaktin/frettir/nanar/store159/item297349/ Umræður Hannesar H. Gissurarsonar og Árna D. Júlíussonar um ''Svartbókina'' í útvarpi]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://inntv.is/Horfaáþætti/BjörnBjarna/BjörnBjarna02092009/tabid/1035/Default.aspx Umræður Hannesar H. Gissurarsonar og Björns Bjarnasonar um ''Svartbókina'' í sjónvarpi]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://eyjan.is/silfuregils/2009/09/04/svarta-bokin/ Umsögn Egils Helgasonar á bloggsíðu sinni um ''Svartbókina''] * [http://www.dv.is/blogg/tresmidja/2009/9/11/kolsvartur-kommunisminn/ Umsögn Illuga Jökulssonar á bloggsíðu sinni um ''Svartbókina'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://hannesgi.blog.is/blog/hannesgi/entry/949668/ Ritdómur Jóns Þ. Þór í DV 11. september 2009] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1907659 ''Ógnaröld kommúnismans''; grein í Morgunblaðinu 1998] [[Flokkur:Bókaárið 1997]] [[Flokkur:Stjórnmálarit]] [[Flokkur:Kommúnismi]] [[Flokkur:Sósíalismi]] [[Flokkur:Mannréttindabrot]] l1hfcaoncltp32l5xzf8q1qv2zhuuoz 0 79688 1958318 1644280 2026-03-31T15:09:13Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958318 wikitext text/x-wiki '''Þóra Andrea Nikólína Jónsdóttir''' ([[1813]] – [[1861]]) eða '''Þ.A.N. Jónsdóttir''' var íslensk húsmóðir og [[matreiðslubók]]arhöfundur á 19. öld og var einna fyrst íslenskra kvenna til að senda frá sér bók. Þóra var fædd í [[Danmörk]]u, dóttir séra Jóns Jónssonar helsingja, sonar séra [[Jón Jónsson lærði|Jóns Jónssonar lærða]] í [[Möðrufell]]i. Jón helsingi átti danska konu, Helenu Jóhönnu Andrésdóttur Olsen, og hétu öll börn þeirra þremur nöfnum, sem var mjög fátítt á þeim árum. Fjölskyldan flutti til Íslands 1824 og settist að í Möðrufelli, þar sem Þóra ólst upp. Hún giftist Indriða Þorsteinssyni gullsmið og bjuggu þau í Indriðahúsi á [[Akureyri]]. Árið 1858 gaf Þóra út bók sína, sem heitir ''Ný matreiðslubók ásamt ávísun um litun, þvott o.fl.'' og er skráð samin af Þ.A.N. Jónsdóttur. Bókin er 244 blaðsíður og hefur að geyma fjölda mataruppskrifta. Margar þeirra eru þýddar úr erlendum bókum, oftast dönskum, en Þóra hefur lagt sig fram um að finna íslensk heiti á hráefni og rétti og smíða þau þar sem þau voru ekki til þótt mörg hafi ekki náð fótfestu. Hún notar til dæmis orðið vöðlubjúga um [[rúllupylsa|rúllupylsu]] og ''ragout'' og ''frikasse'' þýðir hún sem lystarspað og spaðmusl. Hún leggur líka áherslu á [[hreinlæti]] við matargerðina, sem stundum var ábótavant á þessum tíma, enda aðstæður slæmar, og segir: „Það er ekki nóg að katlar og pottar og annað þess konar skíni eins og sól í heiði á búrshillunni, ef þeir eru eins og farðakoppar að innan. Það er heldur ekki nóg að eldhús, eða búrsborðið sje eins og hvítt traf, ef allt annað sem því er skylt, er ekki eins umleikið. En því er miður, að þetta brennur víða við, og öllum er það í augum uppi, hvernig maturinn muni vera, þar sem svo er háttað.“ Þess má geta að bók Þóru var önnur í röð prentaðra íslenskra matreiðslubóka. Sú fyrsta var ''Einfalt matreiðslukver fyrir heldri manna húsfreyjur'' sem kom út árið 1800 eftir [[Marta María Stephensen|Mörtu Maríu Stephensen]]. Ekki er þó fullljóst hvort hún er í raun höfundur kversins og því má vel segja að bók Þóru hafi verið ein sú fyrsta sem út kom eftir íslenska konu. == Heimild == * {{bókaheimild|höfundur=[[Hallgerður Gísladóttir]]|titill=Íslensk matarhefð|útgefandi=Mál og menning, Reykjavík|ár=1999}} * {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1660870|titill=Íslenskt mál. Morgunblaðið, 1. ágúst 1987.}} ==Tenglar== * [http://baekur.is/bok/000430474/Ny_matreidslubok_asamt_avisun ''Ný matreiðslubók'' á bækur.is] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204050305/http://baekur.is/bok/000430474/Ny_matreidslubok_asamt_avisun |date=2010-12-04 }} [[Flokkur:Íslensk matargerð]] {{fd|1813|1861}} [[Flokkur:Íslenskar konur]] dlt1v3517arxhmfoxr5wtnqbn7li669 0 80102 1958266 1935217 2026-03-31T14:10:00Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958266 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Lauren Cohan | image = Lauren Cohan 2, 2011.jpg | imagesize = 250px | caption = Lauren Cohan | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1982|1|7}} | location = [[Philadelphia]], [[Bandaríkin]] | birthname = Lauren Cohan | yearsactive = 2005 - | notable role = Bela Talbot í [[Supernatural]] <br> Maggie Greene í [[The Walking Dead]] <br> Vivian Volkoff í [[Chuck (sjónvarpsþáttur)]] <br> Rose í [[The Vampire Diaries]] }} '''Lauren Cohan''' (fædd [[7. janúar]] [[1982]]) er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[leikkona]] sem er þekktust fyrir hlutverk sín í [[Supernatural]], [[The Walking Dead]], [[Chuck (sjónvarpsþáttur)]] og [[The Vampire Diaries]] == Ævisaga == Lauren fæddist í [[Philadelphia|Philadelphiu]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og bjó í [[Cherry Hill Township]] í [[New Jersey]] í æsku áður en hún fluttist í [[Bretlands]]. Móðir Laurens snérist yfir í gyðingadóm eftir að hafa gifts stjúpföður hennar. Var hún alin upp í trúnni en hún telur sjálfan sig ekki trúaða í dag.<ref>[http://www.ajlmagazine.com/archivesblog/2007/09/fall-tv-preview-lauren-cohan.html "Fall TV Preview: Lauren Cohan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080115065752/http://www.ajlmagazine.com/archivesblog/2007/09/fall-tv-preview-lauren-cohan.html |date=2008-01-15 }}, ''American Jewish Life'', September / October 2007. Accessed [[December 5]], [[2007]]. Eftir að hafa fluttst til Englands frá Philadelphiu þar sem helmingur af vinum hennar voru gyðingar var hún hissa á því að aðeins hún og skólamestarinn væri þau einu sem voru gyðingar.</ref> Lauren útskrifaðist frá ''University of Winchester'' (King Alfred's College) þar sem hún lærði leiklist og enskar bókmenntir áður en hún ferðaðist með leikhúsi sem hún stofnaði með öðrum í háskólanum. Lauren skiptir tíma sínum og vinnu milli [[London]] og [[Los Angeles]], ásamt því að vinna við nokkrar kvikmyndir ásamt verkefnum tengdum auglýsingum. == Ferill == === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Cohan var árið 2007 í sápuóperunni [[The Bold and the Beautiful]]. Hefur hún síðan þá komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við [[CSI: NY]], [[Modern Family]] og [[Law & Order: Special Victims Unit]]. Cohan lék stór gestahlutverk í [[Supernatural]] sem Bela Talbot frá 2007-2008, sem Vivian Volkoff í [[Chuck (sjónvarpsþáttur)]] árið 2011 og sem Rose í [[The Vampire Diaries]] frá 2010-2012. Cohan hefur síðan 2011 leikið Maggie Greene í uppvakningsþættinum [[The Walking Dead]]. === Kvikmyndir === Fyrsta kvikmyndahlutverk Cohan var árið 2005 í [[The Quiet Assassin]]. Hefur hún síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við [[Van Vilder 2: The Rise of Taj]], [[Float]], [[Casanova]]og [[Young Alexander the Great]]. == Kvikmyndir og þættir == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2005 |''The Quiet Assassin'' |ónefnt hlutverk | |- |2005 |''Casanova'' |Systir Beatrice | |- |2006 |''Van Vilder 2: The Rise of Taj'' |Charlotte | |- |2008 |''Float' |Emily Fulton | |- |2010 |''Young Alexander the Great'' |Leto | |- |2010 |''Practical'' |Lauren |Lokið |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2007 |''The Bold and the Beautiful'' |Starfsmaður Forrester Creations |Þáttur: ? |- |2007-2008 |[[Supernatural]] |Bela Talbot | 6 þættir |- |2008 |''Valentine'' |Johanna Clay |Þáttur: Pilot |- |2009 |''Life'' |Jackie Amos |Þáttur: Initiative 38 |- |2010 |[[CSI: NY]] |Meredith Muir |Þáttur: Flag on the Play |- |2010 |''Cold Case'' |Rachel Malone árið 1986 |Þáttur: One Fall |- |2010 |''Modern Family'' |Ritari |Þáttur: Unplugged |- |2010 |The Vampire Diaries |Rose |5 þættir |- |2011 |[[Chuck (sjónvarpsþáttur)]] |Vivian Volkoff |5 þættir |- |2011 |Heavenly |Lily |Sjónvarpsmynd |- |2011-2012 |The Walking Dead |Maggie Greene |12 þættir |} == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Lauren Cohan|mánuðurskoðað = 27. september|árskoðað = 2009}} == Tenglar == * {{imdb name|id=1659348|name=Lauren Cohan}} * [https://www.laurencohan.com Heimasíða Lauren Cohan] * [http://www.supernaturalwiki.com/index.php?title=Lauren_Cohan Lauren Cohan á Supernatural Wiki.com síðunni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111222220529/http://supernaturalwiki.com/index.php?title=Lauren_Cohan |date=2011-12-22 }} * [http://supernatural.wikia.com/wiki/Lauren_Cohan Lauren Cohan á Supernatural wikiasíðunni] [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Cohan, Lauren]] {{fe|1982|Cohan, Lauren}} ij1pg8gmhxuik2krmmkcyi6sepklfvh 0 80579 1958272 1943115 2026-03-31T14:14:31Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958272 wikitext text/x-wiki {{athygli|málfar}} {{Leikari | name = Jerry Bruckheimer | image = Jerry_Bruckheimer_at_Sorceror's_Apprentice_panel_at_WonderCon_2010.JPG | imagesize = 250px | caption = Jerry Bruckheimer | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1945|9|21}} | location = [[Detroit]] í [[Michigan]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Jerome Leon „Jerry“ Bruckheimer | yearsactive = 1972 - }} '''Jerome Leon „Jerry“ Bruckheimer''' (fæddur [[21. september]] [[1945]]) er bandarískur kvikmyndaframleiðandi og sjónvarpsframleiðandi. Þekktustu sjónvarpsseríur hans eru ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'', ''[[CSI: Miami]]'' og ''[[CSI: NY]]''. Frægustu kvikmyndir hans eru ''[[Beverly Hills Cop]]'' myndirnar, ''[[Top Gun]]'', ''[[The Rock]]'', ''[[Con Air]]'', ''[[Crimson Tide]]'', ''[[Armageddon]]'', ''[[Pirates of the Caribbean]]'' myndirnar og ''[[National Treasure]]'' myndirnar. == Einkalíf == Bruckheimer fæddist í [[Detroit]] í [[Michigan]] og er sonur þýskra innflytjanda sem eru gyðingatrúar.<ref>http://www.thestar.com/entertainment/article/287485</ref> Bruckheimer var aktívur meðlimur í frímerkjaklúbbi og sundhandknattleik. Útskrifaðist með B.A. gráðu í sálfræði frá Arizonaháskóla með algebru sem aukafag og var meðlimur í Zeta Beta Tau bræðralaginu. Bruckheimer hefur verið áhugasamur um kvikmyndir frá unga aldri ásamt áhuga á ljósmyndun og tók oft tækifærismyndir þegar hann hafði tíma. Eftir nám þá fluttist Bruckheimer til [[Chicago]] þar sem hann vann í póstdeild hjá auglýsingafyrirtæki. Á endanum, þá dróst Bruckheimer inn í auglýsingaframleiðslu þegar hann fékk tækifæri til þess að framleiða kvikmynd. Því næst þá flutti hann til [[Los Angeles]]. Bruckheimer hefur verið giftur tvisvar sinnum: Bonnie Bruckheimer og saman eiga þau einn son. Býr hann í [[Burbank]] með seinni eiginkonu sinni, skáldsagnahöfundinum Linda Bruckheimer. Á hann eina stjúpdóttur, Alexöndru. Eiga þau búgarð í [[Bloomfield]] í [[Kentucky]], suðaustur af [[Louisville]] í [[Kentucky]], heimabæ Lindu Bruckheimers, sem og annan í [[Ojai]], suður af [[Santa Barbara]].<ref>{{cite web |url=http://www.nettiejarvis.com/newyork/gohome.htm |title=You Can Go Home Again<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-10-13 |archive-date=2013-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131115214736/http://www.nettiejarvis.com/newyork/gohome.htm |url-status=dead }}</ref> Kvikmyndafyrirtæki hans, Jerry Bruckheimer Films, er staðsett við 1631 10th Street í [[Santa Monica]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. === Trú === Þegar hann er spurður um andlega viðleitni hefur Bruckheimer sagt að [[Guð]] sé honum mikilvægur og er sá „sem sér um þau gæði sem við þurfum öll á og horfum upp til“. Einnig hefur hann sagt að eiginkona hans Linda haldi honum jarðbundnum.<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=ejSGiIKOquk&NR=1 YouTube - Jerry Bruckheimer Talks About Spirituality<!-- Bot generated title -->]</ref> === Hjálparstarfssemi === Bruckheimer styður bardagann gegn MS-sjúkdómnu gegnum The Nancy Davis Foundation fyrir MS-sjúklinga. Þar að auki þá hefur hann ákveðið að skuldbinda sig til þess að hjálpa mismunandi málstöðum gegnum Jerry Bruckheimer Foundation.<ref name="askmen.com"/> Seinast sem Jerry Bruckheimer Foundation gaf framlag var árið 1995, þegar gefið var $9.350 handa Van Nuys prep school.<ref>{{cite web |url=http://www.thesmokinggun.com/foundations/jerrybruckheimer1.html |title=The Smoking Gun: Celebrity Charity Review<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-10-13 |archive-date=2007-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071017094755/http://www.thesmokinggun.com/foundations/jerrybruckheimer1.html |url-status=dead }}</ref> Bruckheimer hefur hjálpað til við að lagfæra hið sögulega skip ''[[Cutty Sark]]'', sem er í líkingu við skipin sem sjást í [[Pirates of the Caribbean]] myndunum. Safn af ljósmyndum eftir Bruckheimer var sýnt í nóvember 2007 í London til þess að afla peninga fyrir Cutty Sark verkefnið. Sýningin innihélt yir 30 myndir sem voru teknar við upptökur á ''[[Pirates of the Caribbean: At World's End]]''.<ref>{{cite web |url=http://www.cuttysark.org.uk/index.cfm?fa=contentGeneric.rbxheocunmwyxdyg&pageId=146682 |title=Cutty Sark - Press & Publicity > 23 Nov 07 Cutty Sark's Hollywood photo exhibition<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-10-13 |archive-date=2009-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090724132709/http://www.cuttysark.org.uk/index.cfm?fa=contentGeneric.rbxheocunmwyxdyg&pageId=146682 |url-status=dead }}</ref> === Stjórnmál === Bruckheimer er einn af fáum Hollywood fólki sem studdi [[George W. Bush]] forseta opinberlega. Gaf hann peninga í kosningabaráttu Johns McCain. Árið 2007 var greint frá því að hann hafði gefið allt að 29% af hans $20.700 í framlag til frambjóðenda repúblikana.<ref>[https://progressivevalues.blogspot.com/2007/04/theres-few-surprise-republican-leaning.html Progressive Values: There's A few Surprise Republican Leaning Celebrity Donors Out There<!-- Bot generated title -->]</ref> Bruckheimer hefur gefið allt að $50.000 til baráttu Repúblikanaflokksins og nefnda.<ref>{{cite web |url=http://newsmeat.com/celebrity_political_donations/Jerry_Bruckheimer.php |title=Geymd eintak |access-date=2009-10-13 |archive-date=2013-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116020142/http://www.newsmeat.com/celebrity_political_donations/Jerry_Bruckheimer.php |url-status=dead }}</ref> === Íþróttaeignir === Bruckheimer hefur verið nefndur sem einn af fjárfestum í hinum nýja leikvangi í Las Vegas og er talinn vera í lykilhlutverki hjá National Hockey League í því að eiga íshokkílið sem myndi spila á leikvanginum.<ref>[http://www.lasvegassun.com/blogs/now-and-then/2008/sep/15/report-harrahs-out-proposed-arena-partner lasvegassun]</ref> == Tónlist == Á meðan Jerry var við nám í UA, þá byrjaði hann tónlistarferil Manny Freiser, með upptökum af ''Let's Talk About Girls'' og ''Cry A Little Longer'' sem voru talin vera fyrirrennarar pönks og [[Nýbylgjutónlist|nýbylgjunnar]] á níunda áratugnum. == Kvikmyndaframleiðsla == Árið 2010 hafði Bruckheimer framleitt yfir 40 kvikmyndir og er talinn vera einn sá farsælasti kvikmyndaframleiðandi allra tíma í bransanum. === Sjöundi áratugurinn === Bruckheimer byrjaði að framleiða kvikmyndir á sjöunda áratugnum, eftir að hafa yfirgefið auglýsingavinnu sína með leikstjóranum [[Dick Richards]]. Framleiddu þeir kvikmyndir á borð við ''[[The Culpepper Cattle Company]]'', ''[[Farewell, My Lovely]]'' og +''[[March or Die]]''. Bruckheimer vann síðan með [[Paul Schrader]] að tveimur myndum, ''[[American Gigolo]]'' og ''[[Cat People]]'', sem kom honum á kortið í Hollywood. === Níundi-Tíundi áratugurinn === Milli níunda og tíunda áratugarins var Jerry meðframleiðandi með [[Don Simpson]] að nokkrum að vinsælustu myndum Hollywoods fyrir ''Paramount Pictures''. Kynntist hann Don við sýningu á myndinni ''[[The Harder They Come]]'' frá 1973. Gerðu þeir saman ''[[Flashdance]]'' fyrstu vinsælustu kvikmynd Bruckheimers frá 1983.<ref>[http://movies.nytimes.com/person/83309/Jerry-Bruckheimer/biography Jerry Bruckheimer - Trailer - Showtimes - Cast - Movies - New York Times<!-- Bot generated title -->]</ref>. Eftir hana þá fylgdu myndir á borð við ''[[Beverly Hills Cop]]'' myndirnar, ''[[Top Gun]]'' og ''[[Days of Thunder]]''. Á meðan hann vann með Simpson þá varð Bruckheimer þekktur sem „Mr. Outside“ vegna reynslu hans í kvikmyndagerð en Simpson var þekktur sem „Mr. Inside“ vegna tengsla sinna í kvikmyndaiðnaðinum. ''[[The Rock]]'' var seinasta mynd þeirra sem þeir framleiddu saman vegna dauða Simpsons. Bruckheimer tilheyrði ''The Rock'' minningu Simpson (sem sjá má í enda myndarinnar). Þrátt fyrir lát Simpsons árið 1996, hélt Bruckheimer áfram að framleiða stórar spennumyndir, oft með leikstjóranum [[Michael Bay]] meðal þeirra eru ''[[Armageddon]]''. Aðrar vinsælar myndir sem hann gerði eru ''[[Remember the Titans]]'', ''[[Black Hawk Down]]'' og ''[[Pirates of the Caribbean]]'' myndirnar. Eitt helsta aðalvörumerki hans í kvikmyndum er þegar „bíl er snúið við í spennusenu“. Hefur hann fengið rétt til þess að framleiða kvikmynd byggða á hinum vinsæla leik eftir [[Palladium Books]], ''[[Rifts]]''. == Sjónvarpsframleiðsla == Snemma á ferli sínum þá framleiddi Bruckheimer sjónvarpsauglýingar, þar á meðal eina fyrir [[Pepsi]]. Frá árinu 1997 þá hefur hann fært út kvíarnar í sjónvarpi, með því að framleiða lögregludrama á borð við ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' sem er vinsælasti þáttur hans til þessa. Hefur hann einnig framleitt raunveruleikaþáttinn ''[[The Amazing Race]]''. Í maí 2008 tilkynnti CBS að þeir höfðu tekið upp nýjustu seríu Bruckheimers, [[Eleventh Hour']], fyrir tímabilið 2008–2009. Er þetta vísindasögu drama sem fylgir eftir ríkisfulltrúa og prófessor sem rannsaka vísindaleg og lækna starfssemi. Aðein ein þáttaröð var gerð áður en hætt var við framleiðslu.<ref>Adalian, Josef. [http://www.tvweek.com/news/2008/05/cbs_picks_up_4_new_dramas_2_co.php „CBS Picks Up 4 New Dramas, 2 Comedies“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131016082808/http://www.tvweek.com/news/2008/05/cbs_picks_up_4_new_dramas_2_co.php |date=2013-10-16 }}. ''[[TelevisionWeek|TV Week]]'', maí 2008. Skoðað 27. ágúst 2009.</ref> Á einum tímapunkti þá var Bruckheimer með sex sjónvarpsseríur í framleiðslu: ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'', ''[[CSI: Miami]]'', ''[[CSI: NY]]'', ''[[Cold Case]]'', ''[[The Amazing Race]]'', ''[[Dark Blue]]'' og [[The Forgotten]]. Einnig voru þrír sjónvarpsþættir sem hann framleiddi á top 10 lista yfir mesta áhorf – sem er mjög einstakt í sjónvarpi.<ref name="Jerry Bruckheimer, producer">Galloway, Stephen. [https://web.archive.org/web/20061210214413/http://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=2031154 „Jerry Bruckheimer, producer“]. ''[[The Hollywood Reporter]]'', 17. nóvember 2003. Skoðað 27. ágúst 2009.</ref> Þann 10. september 2009 tilkynnti NBC að þeir hefðu tekið upp spennuþátt frá Jerry Bruckheimer að nafni [[Chase]]. Aðeins ein þáttaröð var framleidd af þættinum. <ref>{{cite news | author=Natalie Abrams | title=NBC Green-lights Bruckheimer Pilot | url=http://www.tvguide.com/News/NBC-Green-lights-1009585.aspx | work=TVGuide.com | date=10. september 2009 |accessdate=11. september 2009 | archive-date=2009-09-15 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090915234840/http://www.tvguide.com/news/nbc-green-lights-1009585.aspx |url-status=dead }}</ref> == Fjárhagsleg velgengni == Einn af farsælustu framleiðundum allra tíma, Bruckheimer er oft nefndur „Mr. Blockbuster“, vegna þess hversu góða velgengni myndir hans hafa verið markaðslega séð. Þegar á heildina er litið þá hafa myndir hans tekið inn í kringum $13 milljarða til Hollywood<ref name="Jerry Bruckheimer @ Filmbug">[http://www.filmbug.com/db/1374 Jerry Bruckheimer @ Filmbug<!-- Bot generated title -->]</ref>, og hefur komið mörgum leikurunm og leikstjórum á kortið í Hollywood. Árið 2007 þá var hann skráður í 39. sæti á lista Forbes yfir Forbes Celebrity 100 og færðist upp frá 42. sæti síðan 2006. Með ársinnkomu í kringum $120 milljónir<ref>[http://www.forbes.com/lists/2007/53/07celebrities_Jerry-Bruckheimer_80ES.html #39 Jerry Bruckheimer - Forbes.com<!-- Bot generated title -->]</ref>, === Tekjuhæstu kvikmyndir === Í júlí 2003 þá var Bruckheimer heiðraður af tímaritinu ''Variety'' sem fyrsti framleiðandinn í sögu Hollywood til þess að hafa tvær tekjuhæstu myndir sömu helgina, lögreglu-grínmyndina ''[[Bad Boys II]]'' og Disney-sjóræningja myndina , ''[[Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl]]''. [[Pirates of the Caribbean]] myndirnar, framleiddar gegnum [[Walt Disney Pictures]] voru mjög tekjuháar og sýnir það hæfileika Bruckheimers í að finna góð verkefni. ''[[Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl]]'', var fyrsta myndin og varð mjög vinsæl meðal áhorfenda og fékk góða umfjöllun gagnrýnenda sem og almennings. Eftir velgegni fyrstu myndarinnar, þá tilkynnti [[Walt Disney Pictures]] að framhaldsmynd væri í framleiðslu. ''[[Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest]]'' var frumsýnd 7. júlí 2006. Framhaldsmyndin varð jafn vinsæl og braut met á alþjóðavísu þegar hún var frumsýnd. Í lokin þá halaði hún inn $1.066.179.725 á alþjóðavísu og varð þriðja og fljótasta myndin til þess að ná þessari upphæð. Seinasta myndin í trílogíunni,''[[Pirates of the Caribbean: At World's End]]'' var frumsýnd 25. maí 2007. Samanlagt þá hafa myndirnar halað inn um $2,79 milljarða á alþjóðavísu. Í 19 ár þá hafði myndin ''[[Beverly Hills Cop]]'' (talin hafa tekið inn $234 milljónir) frá 1984 verið tekjuhæsta mynd Bruckheimers þangað til 12. ágúst 2003 en þá var henni ýtt niður í annað sæti af ''Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl'', síðan í þriðja sæti af ''Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest'' og að lokum í fjórða sæti af ''Pirates of the Caribbean: At World's End''. == Viðurkenningar og verðlaun == Ritsjórar ''[[Entertainment Weekly]]'' settu Bruckheimer í fyrsta sæti sem áhrifamestu persónu í [[Hollywood]] árið 2003. Var hann í tíunda sæti hjá tímaritinu ''[[Premiere]]'' árið 2006 yfir „Power 50“-lista þeirra og var í tíunda sæti árið 2005. Var hann í nítjánda sæti hjá ''Premiere'' árið 2003 í hinum árlega Hollywood Power List og var í 22. sæti árið 2002. Kvikmyndir hans hafa verið verðlaunaðar með 35 Óskartilnefningum (fimm verðlaun), átta Grammy-tilnefningar (fimm verðlaun), 23 Golden Globe-tilnefningar (fjögur verðlaun), 30 Emmy Awards-tilnefningar (sex verðlaun), átta People's Choice Awards-tilnefningar (fjögur verðlaun) og nokkur MTV Movie Awards-verðlaun, þar á meðal besta mynd áratugsins<ref name="Jerry Bruckheimer @ Filmbug"/>. Bruckheimer fékk ShoWest Producer of the Year Award árið 1998 og árið 2000 Producers Guild of America heiðruðu hann með David O. Selznick Award for Lifetime Achievement. Í maí 2006 fékk heiðursdoktorsgráðu í listum (DFA) við University of Arizona's College of Fine Arts. == Skoðanir á kvikmyndum == Þegar hann er spurður hverjar eru uppáhaldsmyndir hans eru, þá nefnir hann ''[[The Godfather]]'' frá 1972, ''[[The French Connection]]'' frá 1971, ''[[Good Will Hunting]]'' frá 1997 og ''[[The 400 Blows]]''.<ref name="Jerry Bruckheimer, producer"/> * „Við eru í flutningsbransanum. Við flytjum áhorfendur frá einu stað til annars“. — Bruckheimer á skyldu kvikmyndaiðnaðarins til áhorfenda. * „Ef ég gerði kvikmyndir fyrir gagnrýnendur eða fyrir einhvern annan, þá myndi ég örugglega búa í lítilli stúdíóíbúð í Hollywood“. — Jerry Bruckheimer um af hverju hann býr til kvikmyndir<ref name="askmen.com">{{Cite web |url=http://www.askmen.com/specials/2006_top_49/jerry-bruckheimer-6.html |title=AskMen.com - Top 49 Men: Jerry Bruckheimer<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-10-13 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523105114/http://www.askmen.com/specials/2006_top_49/jerry-bruckheimer-6.html |url-status=dead }}</ref> == Framleiðandi == === Kvikmyndir === {| class="wikitable" |- style="background:#CCC; text-align:center;" ! Ár !! Kvikmynd !! Leikarar !! Athugasemdir |- ||1972 || ''The Culpepper Cattle Co.'' || [[Gary Grimes]], [[Billy Green Bush]], [[Royal Dano]] || Fulltrúa framleiðandi, með ''20th Century Fox'' |- | rowspan="2"|1975 || ''Farewell, My Lovely'' || [[Robert Mitchum]], [[Charlotte Rampling]], [[John Ireland]] || með ''AVCO Embassy Pictures'' |- | ''Rafferty and the Gold Dust Twins'' || [[Sally Kellerman]], [[Mackenzie Phillips]], [[Alan Arkin]] || Fulltrúa framleiðandi, með ''Warner Bros. '' |- ||1977 || ''March or Die'' || [[Gene Hackman]], [[Catherine Deneuve]], [[Terence Hill]] || með ''Columbia Pictures'' og ''ITC Entertainment'' |- | rowspan="2"|1980 || ''Defiance'' || [[Jan-Michael Vincent]], [[Art Carney]], [[Theresa Saldana]] || með ''American International Pictures'' |- | ''[[American Gigolo]]'' || [[Richard Gere]], [[Lauren Hutton]], [[Hector Elizondo]] || með ''Paramount Pictures'' |- ||1981 || ''Thief'' || [[James Caan]], [[Tuesday Weld]], [[Robert Prosky]] || með ''United Artists'' |- | rowspan="2"|1982 || ''Young Doctors in Love'' || [[Sean Young]], [[Michael McKean]], [[Crystal Bernard]] ||með ''20th Century Fox'' |- | ''Cat People'' || [[Nastassja Kinski]], [[Malcolm McDowell]], [[John Heard]] || með ''Universal Pictures'' og ''RKO Pictures'' |- ||1983 || ''[[Flashdance]]'' || [[Jennifer Beals]], [[Michael Nouri]], [[Kyle T. Heffner]] || með ''Paramount Pictures'' |- | rowspan="2"|1984 || ''[[Beverly Hills Cop]]'' || [[Eddie Murphy]], [[Lisa Eilbacher]], [[John Ashton]] || með ''Paramount Pictures'' |- | ''Thief of Hearts'' || [[Steven Bauer]], [[David Caruso]], [[John Getz]] || með ''Paramount Pictures'' |- ||1986 || ''[[Top Gun]]'' || [[Tom Cruise]], [[Kelly McGillis]], [[Val Kilmer]] || með ''Paramount Pictures'' |- ||1987 || ''[[Beverly Hills Cop II]]'' || [[Eddie Murphy]], [[Judge Reinhold]], [[Jürgen Prochnow]] || með ''Paramount Pictures'' |- ||1990 || ''[[Days of Thunder]]'' || [[Tom Cruise]], [[Nicole Kidman]], [[Robert Duvall]] ||með ''Paramount Pictures'' |- ||1994 || ''The Ref'' || [[Denis Leary]], [[Judy Davis]], [[Kevin Spacey]] || með ''Touchstone Pictures'' |- | rowspan="3"|1995 || ''Dangerous Minds'' || [[Michelle Pfeiffer]], [[Courtney B. Vance]], [[Robin Bartlett]] || með ''Hollywood Pictures'' |- | ''[[Crimson Tide]]'' || [[Denzel Washington]], [[Gene Hackman]] || með ''Hollywood Pictures'', endurútgefið árið 2009 af ''Walt Disney Pictures'' |- | ''[[Bad Boys]]'' || [[Martin Lawrence]], [[Will Smith]], [[Téa Leoni]] ||með ''Columbia Pictures'' |- ||1996 || ''[[The Rock]]'' || [[Sean Connery]], [[Nicolas Cage]], [[Ed Harris]] || með ''Hollywood Pictures'' |- ||1997 || ''[[Con Air]]'' || [[Nicolas Cage]], [[John Cusack]], [[John Malkovich]] || með ''Touchstone Pictures'' |- | rowspan="2"|1998 || ''[[Enemy of the State]]'' || [[Will Smith]], [[Gene Hackman]], [[Jon Voight]] || með ''Touchstone Pictures'' |- | ''[[Armageddon]]'' || [[Bruce Willis]], [[Ben Affleck]], [[Billy Bob Thornton]] ||með ''Touchstone Pictures'' |- | rowspan="3"|2000 || ''Remember the Titans'' || [[Denzel Washington]], [[Will Patton]], [[Wood Harris]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- | ''Coyote Ugly'' || [[Piper Perabo]], [[Adam Garcia]], [[Maria Bello]] || með ''Touchstone Pictures'' |- | ''Gone in Sixty Seconds'' || [[Nicolas Cage]], [[Angelina Jolie]], [[Giovanni Ribisi]] || með ''Touchstone Pictures'' |- | rowspan="2"|2001 || ''[[Black Hawk Down]]'' || [[Josh Hartnett]], [[Eric Bana]], [[Ewan McGregor]] || með ''Columbia Pictures'' og ''Revolution Studios'' |- | ''[[Pearl Harbor]]'' || [[Ben Affleck]], [[Josh Hartnett]], [[Kate Beckinsale]] || með ''Touchstone Pictures'' |- ||2002 || ''Bad Company'' || [[Anthony Hopkins]], [[Chris Rock]], [[Kerry Washington]] || með ''Touchstone Pictures'' |- | rowspan="4"|2003 || ''[[Bad Boys II]]'' || [[Martin Lawrence]], [[Will Smith]], [[Jordi Mollà]] || með ''Columbia Pictures'' |- | ''[[Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl]]'' || [[Johnny Depp]], [[Orlando Bloom]], [[Keira Knightley]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- | ''Veronica Guerin]]'' || [[Cate Blanchett]], [[Gerard McSorley]], [[Ciarán Hinds]] || með ''Touchstone Pictures'' |- | ''[[Kangaroo Jack]]'' || [[Jerry O'Connell]], [[Anthony Anderson]], [[Christopher Walken]] || með ''Warner Bros. '' og ''Castle Rock Entertainment'' |- | rowspan="2"|2004 || ''[[National Treasure]]'' || [[Nicolas Cage]], [[Diane Kruger]], [[Justin Bartha]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- | ''[[King Arthur]]'' || [[Clive Owen]], [[Keira Knightley]], [[Ioan Gruffudd]] || með ''Touchstone Pictures'' |- | rowspan="3"|2006 || ''[[Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest]]'' || [[Johnny Depp]], [[Orlando Bloom]], [[Keira Knightley]] ||með ''Walt Disney Pictures'' |- | ''[[Déjà Vu]]'' || [[Denzel Washington]], [[Val Kilmer]], [[Paula Patton]] ||með ''Touchstone Pictures'' |- | ''Glory Road'' || [[Josh Lucas]], [[Derek Luke]], [[Jon Voight]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- | rowspan="2"|2007 || ''[[National Treasure: Book of Secrets]]'' || [[Nicolas Cage]], [[Diane Kruger]], [[Justin Bartha]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- | ''[[Pirates of the Caribbean: At World's End]]'' || [[Johnny Depp]], [[Orlando Bloom]], [[Keira Knightley]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- | rowspan="2"|2009 || ''G-Force'' || [[Zach Galifianakis]], [[Faizon Love]], [[Bill Nighy]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- | ''Confessions of a Shopaholic'' || [[Isla Fisher]], [[Hugh Dancy]], [[Krysten Ritter]] || með ''Touchstone Pictures'' |- | rowspan="2"|2010 || ''[[Prince of Persia: The Sands of Time]]'' || [[Jake Gyllenhaal]], [[Ben Kingsley]], [[Gemma Arterton]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- | ''The Sorcerer's Apprentice'' || [[Nicolas Cage]], [[Jay Baruchel]], [[Alfred Molina]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- ||2011 || ''[[Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides]]'' || [[Johnny Depp]], [[Penélope Cruz]], [[Geoffrey Rush]] || með ''Walt Disney Pictures'' |- ||2013 || ''The Lone Ranger'' || [[Johnny Depp]], [[Armie Hammer]], [[William Fichtner]] || með ''Walt Disney Pictures'' |} === Sjónvarp === ==== Sjónvarpsmyndir ==== * ''[[Fearless]]'' (2004) (meðframleiðandi, framleiðslustjóri) * ''[[Swing Vote]]'' (1999) (framleiðslustjóri) * ''[[Max Q]]'' (1998) (framleiðslustjóri) ==== Raunveruleikaþættir ==== * ''[[The Amazing Race]]'' (2001– til dags) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''Take the Money and & Run (2011) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''The Amazing Race - Australia'' (2011) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) ==== Grín ==== * ''[[Modern Men]]'' (2006) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) ==== Drama ==== * ''[[Chase]]'' (2010) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[The Whole Truth]]'' (2010) sjónvarssería (framleiðslustjóri) * ''[[Miami Medical]]'' (2010) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[The Forgotten]]'' (2009-2010) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Dark Blue]]'' (2009-2010) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Eleventh Hour]]'' (2008-2009) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Justice]]'' (2006) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[E-Ring]]'' (2005–2006) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Close to Home]]'' (2005-2007) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Just Legal]]'' (2005–2006) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[CSI: NY]]'' (2004– til dags) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Skin]]'' (2003) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Cold Case]]'' (2003–2010) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Profiles from the Front Line]]'' (2003) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Without a Trace]]'' (2002–2009) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[CSI: Miami]]'' (2002–2012) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[CSI: Crime Scene Investigation]]'' (2000– til dags) sjónvarpssería (framleiðslustjóri) * ''[[Soldier of Fortune, Inc.]]'' (1997–1998) TV Series (framleiðslustjóri) ==== Kynningarþættir ==== * ''The Legacy'' var tekinn upp fyrir UPNs 2002-2003 tímabilið, skrifað af Simon Kinberg og leikstýrt af Jim Gillespie.<ref>{{cite web |url=http://www.imdb.com/title/tt0777239/| publisher =IMDb|title=The Legacy|format= |work= }}</ref> The Legacy er vísindasögu drama sem fjallar um ungan aðstoðar saksóknara Sam ([[Matthew Marsden]]) sem erfir ofurkraft og verður hagræða það kringum vinnu sína og kærustu sína Jess. * [[HBO]] sjónvarpssería byggð á ''[[Cocaine Cowboys]]'' er í vinnslu, með Jerry Bruckheimer, [[Michael Bay]], Alfred Spellman og Billy Corben sem framleiðslustjóra. Mun það snúast í kringum fyrstu dagana í kringun kókaínviðskiptin í Miami, og mun vera framleitt af Warner Bros. Television, þar sem Jerry Bruckheimer sjónvarpið er staðsett. == Verðlaun og tilnefningar == ===AFI-verðlaunin=== * 2002: Tilnefndur fyrir bestu mynd ársins fyrir [[Black Hawk Down]] ásamt [[Ridley Scott]]. ===Emmy-verðlaunin=== * 2012: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2011: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2010: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2009: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2008: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2007: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2006: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2005: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2004: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2004: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta dramaþátt fyrir [[CSI: Crime Scene Investigation]]. * 2003: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2003: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta dramaþátt fyrir [[CSI: Crime Scene Investigation]]. * 2002: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta dramaþátt fyrir [[CSI: Crime Scene Investigation]]. ===National Board of Review=== * 2004: Framleiðanda verðlaunin. ===PGA-verðlaunin=== * 2013: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2012: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2010: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2009: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2008: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2007: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2007: Lifetime Achievement verðlaunin í sjónvarpi. * 2006: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2006: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2005: Verðlaun sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2004: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta raunveruleika keppnisþátt fyrir [[The Amazing Race]]. * 2004: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta dramaþátt fyrir [[CSI: Crime Scene Investigation]]. * 2003: Tilnefndur sem framleiðandi fyrir besta dramaþátt fyrir [[CSI: Crime Scene Investigation]]. * 2000: Lifetime Achievement verðlaunin í kvikmyndum. ===Razzie-verðlaunin=== * 1999: Tilnefndur fyrir verstu kvikmyndina fyrir [[Armageddon]]. ===Rembrandt-verðlaunin=== * 2008: Besta alþjóðlega kvikmyndin fyrir [[Pirates of the Caribbean: At World´s End]]. * 2007: Besta alþjóðlega kvikmyndin fyrir [[Pirates of the Caribbean: Dead Man´s Chest]]. ===ShoWest Convention=== * 2010: Lifetime Achievement verðlaunin. * 1999: Framleiðandi ársins veriðlaunin. * 1998: Aþjóðlegu Box Office Achievement verðlaunin. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál= en|titill= Jerry Bruckheimer|mánuðurskoðað= 13. október|árskoðað= 2009 }} * {{imdb name|id=0000988|name=Jerry Bruckheimer}} == Tenglar == * [https://www.jbfilms.com/ Heimasíða Jerry Bruckheimer Films] * {{imdb name|id=0000988|name=Jerry Bruckheimer}} * [http://www.moviehole.net/interviews/20060707_interview_jerry_bruckheimer.html Viðtal við Jerry Bruckheimer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080628005150/http://www.moviehole.net/interviews/20060707_interview_jerry_bruckheimer.html |date=2008-06-28 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=GlM1z6J5wyY YouTube]: Jerry Bruckheimer og Michael Eisner ræða ''Pirates of the Caribbean''. {{DEFAULTSORT:Bruckheimer, Jerry}} {{f|1945}} [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaframleiðendur]] 3371ct7r5pxjgtn0uznr8z2tdb2yr6v 6 81224 1958144 1913334 2026-03-31T13:11:12Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958144 wikitext text/x-wiki {{Mynd |myndlýsing =Ljósmynd af Steinunni Valdísi Óskarsdóttur |uppruni =https://www.althingi.is/myndir/mynd/thingmenn/695/org/mynd.jpg |höfundaréttshafi =Alþingi |leyfisupplýsingar ={{Sanngjörn notkun}} |útskýring =Innhlaðið á wikipedia með upplýstu samþykki ritstjóra althingi.is; "Heimilt að nota myndirnar af þingmönnunum sem eru á vefnum [(althingi.is) |dagsetning = 11.04.09 |aðrar_útgáfur = á ekki við }} [[Flokkur:Myndir af Alþingismönnum]] f4qrgfp6h18v8l57noj1xjy5zid60t3 0 82451 1958242 1872675 2026-03-31T14:04:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958242 wikitext text/x-wiki {{coord|52.5163|13.3777|display=title|format=dms}}[[Mynd:Brandenburger Tor 2005 006.JPG|thumb|Brandenborgarhliðið eftir fall [[Berlínarmúrinn|múrsins]]]] '''Brandenborgarhliðið''' er ein þekktasta bygging [[Berlín]]ar og eitt þekktasta mannvirki [[Þýskaland]]s og [[Evrópa|Evrópu]]. Það varð jafnframt að tákngervingi friðar og sameiningar þegar [[Berlínarmúrinn]] féll. == Lýsing == Brandenborgarhliðið er 26 metra hátt og 65 metra breitt, en með breiddinni teljast varðhúsin sitthvoru megin við hliðið. Fyrirmyndin var [[Propylaea]], inngangahofið mikla á [[Akrópólis|Akrópólishæðinni]] í [[Aþena|Aþenu]]. Hliðið stendur á 12 [[dórískar súlur|dórískum súlum]]. Efst trónir hestaeykið ''Quadriga'', en þar keyrir rómverska sigurgyðjan [[Viktoría (sigurgyðja)|Viktoría]] á vagni sem dreginn er af fjórum hestum. == Saga hliðsins == [[Mynd:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|thumb|Fjóreykið á hliðinu. Upplýst að næturlagi.]] [[Mynd:Photograph_of_President_Reagan_giving_a_speech_at_the_Berlin_Wall,_Brandenburg_Gate,_Federal_Republic_of_Germany_-_NARA_-_198585.jpg|thumb|[[Ronald Reagan]] heldur ræðu við Brandenborgarhliðið [[1987]]]] Hliðið var reist [[1788]]-[[1791]] af [[Friðrik Vilhjálmur II (Prússland)|Friðriki Vilhjálmi II]] Prússakonungi til minningar um fyrirrennara sinn og frænda, [[Friðrik mikli|Friðrik II]] (kallaður hinn mikli). Hliðið sneri til vesturs og var útgönguleið úr [[Berlín]] í átt til [[Brandenborg (Borg)|Brandenborgar]], þaðan er heitið fengið. [[1793]] var hestaeykið sett upp. Það er gríðarmikil koparstytta af sigurgyðjunni Viktoríu á fjóreyki en hún var til minningar um sigurvinninga Friðriks mikla. [[1806]], aðeins 13 árum síðar, hertók [[Napóleon Bónaparte|Napóleon]] Berlín. Hann gerði sér lítið fyrir og lét taka fjóreykið niður af hliðinu og senda til [[París]]ar. Þar ætlaði hann að setja það upp á nýjan leik. En [[1814]] tapaði Napoleon í orrustu fyrir [[Gebhard Leberecht von Blücher|Blücher]] herforingja, sem við það náði að hertaka París. Blücher pakkaði fjóreykinu saman og sendi það til baka til Berlínar, þar sem það var aftur sett á Brandenborgarhliðið. Á 7. áratug [[19. öldin|19. aldar]] voru nær allir borgarmúrar í Berlín rifnir og hurfu þá flestöll borgarhlið Berlínar. Brandenborgarhliðið fékk þó að standa. Í [[janúar]] [[1933]] héldu nasistar uppá það að [[Adolf Hitler|Hitler]] varð [[kanslari]] [[Þýskaland]]s með ljósagöngu í gegnum Brandenborgarhliðið. Þegar [[heimstyrjöldin síðari]] hófst var gerð gifsafsteypa af fjóreykinu. Hliðið sjálft skemmdist lítið í stríðinu, en varðhliðin sitthvoru megin skemmdust töluvert. Hins vegar nær gjöreyðilagðist fjóreykið efst. Skemmdirnar voru ekki lagfærðar fyrr en [[1956]]-[[1957]]. Þá var einnig nýtt fjóreyki smíðað af afsteypunni, en hægt er að skoða höfuðið á gömlu sigurgyðjunni í safninu [[Märkisches Museum]] í miðborg Berlínar. Þegar [[Berlínarmúrinn]] var reistur, var hann lagður fyrir aftan Brandenborgarhliðið, þannig að hliðið var austanmegin. Það myndaði nokkurs konar botnlanga í miðborg [[Austur-Berlín]]ar. Almenningur mátti ekki ganga upp að því, enda stóð hliðið á bannsvæði múrsins. Aðeins austurþýskir varðmenn máttu vera þar, en stöku sinnum fengu erlendir [[þjóðhöfðingi|þjóðhöfðingjar]] að ganga upp að hliðinu austanmegin. Brandenborgarhliðið var töluvert hærra í loftinu en Berlínarmúrinn og gnæfði því hátt yfir hann. Hliðið sást því vel að vestan og varð að tákngervingi [[Kalda stríðið|kalda stríðsins]]. [[1987]] hélt [[Ronald Reagan]] bandaríkjaforseti ræðu vestanmeginn við hliðið og sagði þá meðal annars: „''Mr. Gorbachev, open this gate! Mr. Gorbachev, tear down this wall!''“ (''[[Míkhaíl Gorbatsjov|Herra Gorbatsjov]], opnaðu þetta hlið! Herra Gorbatsjov, rífðu niður þennan múr!''). Árið [[1989]] komst hliðið aftur í heimspressuna þegar tugþúsundir mótmælenda úr Austur-Berlín söfnuðust saman á torginu fyrir framan hliðið, á bannsvæðinu. Mótmæli þessi voru angi af mótmælum víða um [[Austur-Þýskaland]]. Einnig tóku íbúar [[Vestur-Berlín]]ar þátt í mótmælunum, vestan megin við hliðið. Mótmæli þessi fóru að mestu friðsamlega fram. Brandenborgarhliðið varð á þessum tíma tákngervingur [[friður|friðar]] og sameiningar. Mótmælunum linnti ekki fyrr en stjórnin ákvað að létta á ferðabanni íbúa Austur-Þýskalands. Múrinn var opnaður á nokkrum stöðum og samstundis flykktust tugþúsundir manna frá Austur-Berlín til vesturhluta borgarinnar. Þetta leiddi að lokum til [[Fall Berlínarmúrsins|falls múrsins]] og (ásamt öðrum atburðum) til falls [[kommúnismi|kommúnismans]] í Austur-Þýskalandi. == Heimildir == * {{bókaheimild|höfundur=Schneider og Cobbers|titill=Berlin|útgefandi=Jaron|ár=1998}} * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Brandenburger Tor|mánuðurskoðað=30. nóvember|árskoðað=2009}} == Tenglar == {{Commons|Brandenburger Tor}} [https://www.brandenburg-gate.de Brandenborgarhliðið] [[Flokkur:Byggingar í Berlín]] sik0eboitxokfd9nbu5ht29xjlkmfwc 0 82498 1958412 1655873 2026-04-01T03:24:22Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958412 wikitext text/x-wiki [[Mynd:The Venerable Bede translates John 1902.jpg|thumb|right|Málverk af Beda presti að þýða Jóhannesarguðspjall eftir J. D. Penrose.]] [[File:Beda - De natura rerum, 1529 - 4784142.tif|thumb|''De natura rerum'', 1529]] '''Beda prestur''' (fæddur um [[672]], dáinn [[26. maí]] [[735]]), einnig þekktur sem '''heilagur Beda''' eða '''Beda hinn æruverðugi''' var [[Engilsaxar|engilsaxneskur]] [[prestur|klerkur]] og [[fræðimaður]] við [[klaustur|klaustrið]] að [[Jarrow]] í [[Norðymbraland]]i. Hann var víðfrægur fræðimaður á sinni tíð og raunar langt fram eftir [[Miðaldir|miðöldum]]. Hann er stundum nefndur ''faðir enskrar sagnfræði''. Meðal þekktra rita hans eru Kirkjusaga Englendinga (''Historia ecclesiastica gentis Anglorum'') og aldarfarsbók hans (''Chronica maiora''). Í [[Landnámabók]] er frásögn af eylandinu ''Týli'' höfð eftir aldarfarsbók Beda og tekin til vitnis um að Ísland hafi verið þekkt fyrir [[Landnám Íslands|landnám]], en [[Ari fróði]] virðist hafa haldið Beda í miklum metum.<ref>Arnaldur Indriðason (1996) Um söguritun Beda prests. ''Lesbók Morgunblaðsins'' 22. júní 1996, bls. 7.</ref> == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3271606 Beda prestur, 1200 ára minning]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 26. maí 1935. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3311697 Um söguritun Beda prests] Grein í ''Lesbók Morgunblaðsins'' 22. júní 1996. * [http://helgisetur.wordpress.com/2009/09/08/beda-venerabilis-673-735/ ''Beda Venerabilis OSB'' @ Helgisetur]. Skoðað 8. september 2010. [[Flokkur:Saga Englands]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 672]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 735]] [[Flokkur:Kristnir dýrlingar]] fld9ula5tjvioi28ll5wrm7o5rxpzhv 0 82640 1958054 1880251 2026-03-31T12:41:09Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958054 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} {{Infobox Website | favicon = | logo = [[Mynd:Wikileaks logo.svg|150px|alt=Graphic of hourglass, colored in blue and grey; a circular map of the western hemisphere of the world drips from the top to bottom chamber of the hourglass.]] | screenshot = | caption = | url = [http://213.251.145.96/ 213.251.145.96] | commercial = | type = [[Uppljóstranir]] | owner = | author = | revenue = | launch date = Desember 2006 | registration = Private }} '''Wikileaks''' eru formlaus, alþjóðleg samtök af [[Svíþjóð|sænsku]] bergi brotin.<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/libertycentral/2010/apr/07/wikileaks-collateral-murder-iraq-video |title=Grim truths of Wikileaks Iraq video |work=The Guardian |first=Douglas |last=Haddow |date=7. Apríl 2010 |accessdate=7. Apríl 2010 |quote=... sænsk hagnaðarlaus vefsíða |location=London}}</ref> Samtökin birta greinar sem eru sendar inn nafnlaust og leka á internetið viðkvæmum upplýsingum frá ríkisstjórnum, fyrirtækjum og öðrum samtökum. Wikileaks slær skjaldborg um nafnleysi heimildamanna sinna og gæta þess að þeir séu órekjanlegir í hvívetna. Samtökin hafa ljóstrað upp að þau hafi verið stofnuð af óánægðum Kínverjum, ásamt fjölmiðlamönnum, stærðfræðingum og tæknimönnum sprotafyrirtækja frá [[BNA]], [[Taívan]], [[Evrópa|Evrópu]], [[Ástralía|Ástralíu]], og [[Suður Afríka|Suður Afríku]].<ref name=aboutwikileaks/> Vefsíða samtakanna var sett á laggirnar árið 2006 og er rekin af The Sunshine Press.<ref>[http://wikileaks.org/ Fundraising drive], wikileaks.org. Skoðað [[5. Apríl]], [[2010]].</ref> Greinar í dagblöðum og tímaritinu The New Yorker (7. júní 2010) nefna ástralska fjölmiðlamanninn [[Julian Assange]] stjórnanda þess.<ref name=McGreal>McGreal, Chris. [http://www.guardian.co.uk/world/2010/apr/05/wikileaks-us-army-iraq-attack Wikileaks sýnir frá því þegar flugmenn frá BNA skjóta niður íraska borgara], The Guardian, 5. Apríl, 2010.</ref> Innan við ári frá stofnun síðunnar var greint frá því að gagnagrunnur hennar hefði stækkað upp í 1,2 milljón skjala.<ref>{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |title=Wikileaks has 1.2 million documents? |work=Wikileaks |accessdate=28. Febrúar 2008 |archive-date=2008-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Wikileaks_has_1.2_million_documents.3F |url-status=dead }}</ref> Meðal birtinga Wikileaks er "The collateral murder" einna mest áberandi.<ref name=5sites/><ref>[http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html Current Google Insights trends: Wikileaks posts clasified military video, Masters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110827012515/http://www.independent.co.uk/news/media/current-google-insights-trends-wikileaks-posts-clasified-military-video-masters-1942629.html |date=2011-08-27 }}, ''The Independent'', (2010-04-12)</ref> Þeir hafa unnið slatta af fréttamiðla verðlaunum fyrir fréttaskýringar sínar. == Saga == [[Mynd:Julian Assange full.jpg|thumb|right|Julian Assange, æðsti ritsjóri, 2006'']] Wikileaks varð opinbert í janúar 2007, þegar það birtist fyrst á vefnum.<ref>{{cite web |author=Steven Aftergood |title=Wikileaks and untraceable document disclosure |url=http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |work=Secrecy News |publisher=Federation of American Scientists |date=3. Janúar 2007 |accessdate=28. Febrúar 2008 |archive-date=2013-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311214041/http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |url-status=dead }}</ref> Síðan sjálf greinir frá því að hún hafi verið „stofnuð af kínverskum andófsmönnum, fréttamönnum, stærðfræðingum og tæknimönnum sprotafyrirtækja, frá Bandaríkjunum, Taívan, Evrópu, Ástralíu og Suður Afríku".<ref name=aboutwikileaks>{{cite web |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |title=Wikileaks:About |publisher=Wikileaks |date= |accessdate=3 Júní 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080314204422/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |archivedate=14 mars 2008 }}</ref> Höfundar Wikileaks voru ónafngreindir í janúar 2007<ref name=NewScientist1>{{cite web |author=Paul Marks |title=How to leak a secret and not get caught |url=https://www.newscientist.com/channel/tech/mg19325865.500-how-to-leak-a-secret-and-not-get-caught.html |work=New Scientist |date=13 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008}}</ref>, þó að síðar hafi þeir verið uppljóstraðir af ónafnlausum aðilum eins og Julian Assange sem lýsti sér sem meðlim ráðgjafarstjórnar Wikileaks.<ref name="afp07">{{cite web |author=Agence France Press |work=The Age |title=Chinese cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers |url=https://www.theage.com.au/news/Technology/Chinese-cyberdissidents-launch-WikiLeaks-a-site-forwhistleblowers/2007/01/11/1168105082315.html |date=11 Janúar 2007 |accessdate=2010-06-17}}</ref> Hann var síðar nefndur sem stofnandi Wikileaks.<ref>{{cite web |url=http://www.theaustralian.com.au/news/rudd-government-blacklist-hacker-monitors-police/story-e6frg8yx-1225718288350 |title=Rudd Government blacklist hacker monitors police |publisher=The Australian |author=Richard Guilliatt |date=Maí 30, 2009 |accessdate=2010-06-17}}</ref> Þetta breyttist í júní 2009 þegar að síðan sagði ráðgjafa stjórn sína samanstanda af ''Assange'', ''Phillip Adams'', ''Wang Dan'', ''CJ Hinke'', ''Ben Laurie'', ''Tashi Namgyal Khamsitsang'', ''Xiao Qiang'', ''Chico Whitaker'', og ''Wang Youcai''.<ref>{{cite web |title=WikiLeaks:Advisory Board |url=https://wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board |publisher=Wikileaks |accessdate=2010-06-16 |archive-date=2010-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100617033041/http://www.wikileaks.org/wiki/WikiLeaks:Advisory_Board |url-status=dead }}</ref> Á sama tíma var síðan komin með yfir 1.200 skráða sjálfboðaliða.<ref name=aboutwikileaks/> Samkvæmt Mother Jones tímaritinu árið 2010, sagði Khamsitsang að hann hafi aldrei samþykkt að vera ráðgjafi.<ref name=motherjones2>{{cite web |url=https://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=2 |title=Inside WikiLeaks’ Leak Factory |publisher=Mother Jones |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> Wikileaks segja að þeirra „aðaláhugasvið er að opinbera bælandi stjórnarfar í Asíu, fyrrum Sovétríkjunum, sunnanverðri Afríku og í Miðausturlöndunum, en við viljum líka komast til móts við fólk annars staðar frá sem vilja greina frá siðlausu hátterni ríkisstjórna þeirra og fyrirtækja."<ref name=aboutwikileaks/><ref>{{cite web |author= |title=Cyber-dissidents launch WikiLeaks, a site for whistleblowers |url=http://www.asiamedia.ucla.edu/article-eastasia.asp?parentid=60857 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221224039/http://www.asiamedia.ucla.edu/article-eastasia.asp?parentid=60857 |work=South China Morning Post |archivedate=21 febrúar 2007 |date=11 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |url-status=dead }}</ref> Í janúar 2007, greindi vefsíðan frá því að hún innihéldi yfir 1,2 milljón skjölum sem höfðu lekið og var að undirbúa birtingu þeirra.<ref name=NowPublic1>{{cite web |author=Kearny |title=Wikileaks and Untraceable Document Disclosure |url=http://www.nowpublic.com/wikileaks_and_untraceable_document_disclosure |work=Now Public News |date=11 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=27 september 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927224330/http://www.nowpublic.com/wikileaks_and_untraceable_document_disclosure |url-status=dead }}, ''Wikileaks''.</ref> Skjölin voru fengin með því að keyra Tor útgöngupunkt og njósna um notendaumferð, aðallega kínverskra hakkara.<ref>{{cite news|url=https://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?printable=true|title=WikiLeaks and Julian Paul Assange|work=The New Yorker|accessdate=8 Júní 2010}}</ref> Hópurinn hefur síðan þá birt fleiri marktæk skjöl sem hafa orðið forsíðuefni fréttamiðla, alveg frá útgjöldum búnaðar og það sem hefur verið gert upptækt í stríðinu í Afganistan til spillingar í Kenýa.<ref>{{cite web |author= |title=Wikileaks Releases Secret Report on Military Equipment |url=http://www.nysun.com/article/62236 |work=The New York Sun |date=9 September 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=17 nóvember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117062718/http://www.nysun.com/article/62236 |url-status=dead }}</ref> Þeirra opinbera markmið er að tryggja það að uppljóstrarar og fréttamenn verði ekki settir í fangelsi fyrir að senda netpóst sem inniheldur viðkvæm eða trúnaðarupplýsingar, eins og gerðist fyrir kínverska fréttamanninn ''Shi Tao'' , sem var dæmdur í 10 ára fangelsi árið 2005 eftir að hafa gert opinber email frá kínverskum stjórnvöldum um afmælið á Tiananmen Square slátruninni.<ref name=Scenta-coUK1>{{cite web |author= |title=Leak secrets trouble free |url=http://www.scenta.co.uk/scenta/news.cfm?cit_id=1432293&FAArea1=widgets.content_view_1 |work=Scenta |date=15 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=27 nóvember 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071127164824/http://www.scenta.co.uk/scenta/news.cfm?cit_id=1432293&FAArea1=widgets.content_view_1 |url-status=dead }}</ref> Verkefnið hefur fengið á sig líkingar við leka ''Daniel Ellsberg'' um ákvarðanatöku Pentagon í Víetnamstríðinu, árið 1971.<ref name=LinuxworldWikileaks1a>Scott Bradner'' [http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 "Wikileaks: a site for exposure"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220143655/http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 |date=2008-12-20 }}, Linuxworld, 18 Janúar 2007. Skoðað þann 18 Janúar 2007.</ref> Í Bandaríkjunum má vernda suma skjalaleka með lögum. Hæstiréttur Bandaríkjana segir að Bandaríska stjórnarskráin tryggi nafnleysi, a.m.k. í pólitískri umræðu.<ref name="LinuxworldWikileaks1">Scott Bradner [http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 "Wikileaks: a site for exposure"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220143655/http://www.linuxworld.com.au/index.php/id;1264532314;fp;2;fpid;1 |date=2008-12-20 }}, ''LinuxWorld.com|Linuxworld'' , 18 Janúar 2007. Skoðað þann 18 Janúar 2007.</ref> Rithöfundurinn og blaðamaðurinn ''Whitley Strieber'' hefur talað um hvaða hag sé hægt að hafa af Wikileaks verkefninu, með tilliti til þess að „að leka ríkisskjölum getur sett mann í fangelsi, en fangelsisdómar fyrir þannig mál geta verið nokkuð stuttir. Sums staðar hinsvegar getur fólk endað lengi í fangelsi eða jafnvel verið leitt til dauða, t.d. í Kína, á ákveðnum stöðum í Afríku og Miðausturlöndunum."<ref>{{cite web |author=Staff Reports |title=Whistleblower Website Coming |url=https://www.freemarketnews.com/WorldNews.asp?nid=31640 |work=Free-Market News Network |date=18 Janúar 2007 |accessdate=28 Febrúar 2008}}</ref> Síðan hefur unnið fjölda verðlauna, þar má nefna New Media verðlaunin frá tímaritinu Economist árið 2008<ref>[http://www.indexoncensorship.org/2008/04/winners-of-index-on-censorship-freedom-of-expression-award-announced/ Winners of Index on Censorship Freedom of Expression Award Announced] 22 Apr 2008.</ref> og í júní 2009, unnu Wikileaks og Julian Assange bresk verðlaun Amnesty International fyrir birtingu greinarinnar "Kenya: The Cry of Blood - Extra Judicial Killings and Disappearances" á árinu 2008,<ref>[http://wikileaks.org.uk/wiki/Kenya:_The_Cry_of_Blood_-_Report_on_Extra-Judicial_Killings_and_Disappearances,_Sep_2008 Kenya: The Cry of Blood - Extra Judicial Killings and Disappearances, Sep 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222030635/http://wikileaks.org.uk/wiki/Kenya:_The_Cry_of_Blood_-_Report_on_Extra-Judicial_Killings_and_Disappearances,_Sep_2008 |date=2010-12-22 }} Wikileaks.</ref> skýrsla eftir alþjóðanefnd Kenýa um mannréttindi um morð sem lögreglan framdi í ''Kenýa'' .<ref>[https://archive.today/20120530055214/amnesty.org.uk/news_details.asp?NewsID=18227 Amnesty announces Media Awards 2009 winners] Amnesty.org.uk, 2 Júní 2009</ref> Í maí 2010 var hún kosin í 1. sæti af „síðum sem myndu algjörlega breyta fréttum“.<ref name=5sites>{{cite web |url=http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html |title=5 pioneering Web sites that could totally change the news |last=Reso |first=Paulina |date=Maí 20th 2010 |work=Daily News |accessdate=8 Júní 2010 |archive-date=2011-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111027015113/http://www.nydailynews.com/money/2010/05/20/2010-05-20_5_pioneering_web_sites_that_could_totally_change_the_news.html |url-status=dead }}</ref> === Óvirkt, fjáraflanir === 24. desember 2009 tilkynnti Wikileaks að það skorti styrki<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/6995068005 |title=twitter.com/wikiLeaks at 1.24am 24 Dec 2009 |publisher=Twitter |date=24 December 2009 |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> og frysti allan aðgang að heimasíðu þess fyrir utan ákveðið eyðublað til að senda inn nýtt efni.<ref name="Wikileaks is overloaded2">{{cite web |url=http://wikileaks.org/ |title=Wikileaks is overloaded |work=Wikileaks |accessdate = 31 December 2009}} "Til að einbeita sér að því að safna styrkjum til að halda okkur lifandi út 2010, höfum við neyðst til að setja aðrar aðgerðir í bið, en komum til baka bráðlega."[http://wikileaks.org/ wikileaks.org]</ref> Efni sem hafði áður verið birt var ekki lengur opið. þó að sumir hefðu enn aðgang með óopinberum speglum.<ref name="Wikileaks Mirror">{{cite web |url=http://mirror.wikileaks.info/ |title=Wikileaks Mirror |work=Wikileaks |accessdate=13 Febrúar 2010 |archive-date=18 febrúar 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218134347/http://mirror.wikileaks.info/ |url-status=dead }}</ref><ref name="Another Wikileaks Mirror">{{cite web |url=http://mirror.infoboj.eu/ |title=Another Wikileaks Mirror |work=Wikileaks |accessdate=13 Febrúar 2010 |archive-date=9 ágúst 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100809001412/http://mirror.infoboj.eu/ |url-status=dead }}</ref> Wikileaks sagði á vefsíðu sinni að það myndi halda áfram fullri starfsemi um leið og kostnaðurinn fyrir því hefði verið afgreiddur.<ref name="Wikileaks is overloaded">{{cite web |url=http://wikileaks.org/ |title=Wikileaks is overloaded |work=Wikileaks |accessdate = 17 Febrúar 2010}}</ref><ref>{{cite web |last= Butselaar |first=Emily |url=http://www.guardian.co.uk/commentisfree/libertycentral/2010/jan/29/wikileaks-shut-down |title=Dig deep for Wikileaks |publisher=The Guardian |date=29 Janúar 2010 |accessdate = 30 Janúar 2010 |location=London}}</ref> Wikileaks tók þessu sem eins konar árás "til að tryggja að allir sem tengjast síðunni hætti venjulegu starfi og þurfi að eyða tíma í að safna tekjum".<ref name="leakonomy">Viðtal við Julian Assange, talsmann Wikileaks: [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ ''Leak-o-nomy: The Economy of Wikileaks''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213110334/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ |date=2010-12-13 }}.</ref> Í byrjun var vonast til þess að nóg af fé myndi safnast fyrir 6. janúar 2010,<ref>{{cite web |author=wikileaks |url=http://twitter.com/wikiLeaks |title=at 7:42am 5 Jan 2010 |publisher=Twitter.com |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> en það var ekki fyrr en 3. febrúar 2010 sem WikiLeaks tilkynnti að það hafði safnað lágmarksfjáröflunarupphæð sinni.<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/8613426708 |title=www.twitter.com/wikileaks at 3 Febrúar 5.51pm |publisher=Twitter |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> 22. janúar 2010, frestaði PayPal framlögum til Wikileaks og frysti eignir þess. Wikileaks sagði að þetta hefði gerst áður, og hafði verið gert að "engri augljósri ástæðu".<ref>{{cite web |url=http://wikileaks.org/ |title=Paypal has again locked our... |work=Wikileaks |publisher = Twitter | accessdate = 26 Janúar 2010}}</ref> Reikningurinn var enduropnaður 25. janúar 2010.<ref>{{cite web |url=http://twitter.com/wikileaks/status/8192453527 |title=Paypal has freed up our... |work=Wikileaks |publisher=Twitter |accessdate=26 Janúar 2010}}</ref> 18. maí 2010 gaf WikiLeaks það út að heimasíða þess og skjalasöfn væru komin aftur í gagnið.<ref>[https://twitter.com/wikileaks/status/14270362566].</ref> Hins vegar hefur það ekki haldið áfram að birta lekin skjöl síðan í júní 2010. Frá og með júní 2010 var Wikileaks eftir í úrslitum með að fá hálfs milljón dala styrk frá John S. and James L. Knight Foundation,<ref name=Khatchadourian>[https://www.newyorker.com/reporting/2010/06/07/100607fa_fact_khatchadourian?currentPage=all No Secrets], by Raffi Khatchadourian, New Yorker, Júní 7, 2010.</ref> en náðu ekki í hann á endanum.<ref name=Knight>http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2010/06/17/knight-foundation-hands-out-grants-to-12-groups-but-not-wikileaks/</ref> Wikileaks gerði athugasemd um málið, "Wikileaks var með hæstu einkunn í Knight áskoruninni, nefndin mældi sterklega með þeim en fengu enga styrki. Maður hefði mátt vita”. Wikileaks sagðis að Knight stofnunin hefði deilt út verðlaununum til "12 verðlaunahafa sem munu hafa áhrif á framtíð fréttanna - en ekki Wikileaks" og efaðist um að Knight stofnunin væri "í raun að leita að áhrifum".<ref name=Knight/> Talsmaður Knight stofnunarinnar hundsaði parta af yfirlýsingu Wikileaks og sagði að "Wikileaks hefði ekki fengið meðmæli frá nefndarmönnun Knights stofnunarinnar."<ref name=yahoo>[https://web.archive.org/web/20110514045824/http://news.yahoo.com/s/ynews/20100617/ts_ynews/ynews_ts2677_3 WikiLeaks questions why it was rejected for Knight grant] Yahoo! News, 17 Júní 2010</ref> En hins vegar neitaði hann að segja hvort að Wikileaks hefði verið verkefnið með hæstu einkunn ráðgjafahers Knight stofnunarinnar, sem samanstendur af fólki sem vinnur ekki þar, þar á meðal fréttamaðurinn ''Jennifer 8. Lee'' , sem hafði unnið að almannatengslum fyrir Wikileaks við fjölmiðla og á félagssamskiptasíðum.<ref name=yahoo/> == Bakgrunnur == Samkvæmt viðtali sem var tekið í janúar 2010 samanstóð Wikileaks "liðið" af 5 manneskjum í fullu starfi og u.þ.b. 800 manns í hlutastarfi og engum þeirra var bætt.<ref name="leakonomy"/> Wikileaks er ekki með neinar opinberar höfuðstöðvar. Árskostnaður er um €200,000, aðallega fyrir gagnaþjónustu og skriffinnsku, en kostnaðurinn færi upp í €600,000 ef núverandi sjálboðavinna væri launuð.<ref name="leakonomy"/> Wikileaks borgar ekki fyrir lögfræðinga, þar sem hundruð þúsundir dala fara í lagalegan stuðning sem hafa komið frá fréttamiðlum svo sem Associated Press, The Los Angeles Times, og National Newspaper Publishers Association.<ref name="leakonomy"/> Einu tekjustraumar þess eru fjárframlög, en Wikileaks er að skipuleggja að bæta við uppboðsmódeli til að selja snemmbúinn aðgang að skjölum.<ref name="leakonomy"/> == Tækni == Á heimasíðu Wikileaks stóð upprunalega: "Fyrir notandanum mun Wikileaks líta út mjög líkt og [[Wikipedia]]. Hver sem er getur sent inn efni, hver sem er getur breytt því. Engrar tæknikunnáttu er þarfnast. uppljóstrarar geta sett inn skjöl nafnlaust og órekjanlega. Notendur geta rætt um skjölin opinberlega og greint áreiðanleika þeirra og trúverðugleika. Notendur geta rætt þýðingar og efni og sameiginlega myndað söfn birtra skjala. Þeir geta lesið og skrifað skýringagreinar á lekum ásamt bakgrunnsefni og samhengi. Pólitísk gildi skjala og sannleiksgildi þeirra verða gerð þúsundum ljós."<ref>{{cite web |author= |title=What is Wikileaks? How does Wikileaks operate? |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_WikiLeaks.3F_How_does_WikiLeaks_operate.3F |work=Wikileaks |year=2008 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=16 febrúar 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_WikiLeaks.3F_How_does_WikiLeaks_operate.3F |url-status=dead }}</ref> Hins vegar stofnaði WikiLeaks til ritsjórastefnu sem samþykkti aðeins skjöl sem voru af "pólitískum, diplómatískum, sögulegum eða siðferðilegum toga".<ref>{{cite web |url=https://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:Submissions |title=WikiLeaks' submissions page |publisher=Wikileaks.org |accessdate=2010-06-17}}</ref> Þetta passaði við fyrri gagnrýni um það að hafa enga ritstefnu myndi hrinda frá sér góðu efni með amapósti og and stuðla að "sjálfvirkum eða ófyrirsjáanlegum birtingum á trúnaðarupplýsingum."<ref>{{cite news |title=Wikileaks and untracable document disclosure |url=http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |work=Secrecy News |publisher=Federation of American Scientists |date=3 Janúar 2007 |accessdate=21 Ágúst 2008 |archive-date=11 mars 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130311214041/http://www.fas.org/blog/secrecy/2007/01/wikileaks_and_untraceable_docu.html |url-status=dead }}</ref> Það er ekki lengur hægt fyrir hvern sem er að senda inn eða breyta innhaldi síðunnar, eins og upprunalega "algengar spurningar" síðan sagði til um. Þess í stað er farið yfir innsendingar af innra eftirliti og sumar þeirra eru birtar, á meðan skjöl sem passa ekki ritstefnunni er neitað af nafnlausum Wikileaks gagnrýnendum. Árið 2008 sagði yfirfarna "algengar spurningar" síðan að "allir gætu sett inn athugasmedir. [...] Notendur geta rætt málefnin opinberlega og greint trúverðuleika þeirra og sannleiksgildi."<ref>{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504122032/http://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About |date=2008-05-04 }}Archived by the [[Internet Archive]] on Maí 4, 2008 from the [https://wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#What_is_Wikileaks.3F_How_does_Wikileaks_operate.3F original].</ref> Eftir að vefurinn var settur upp að nýju, 2010, var ekki lengur mögulegt að tjá sig um einstaka leka síðunnar.<ref>{{cite news |url=https://motherjones.com/mojo/2010/05/wikileaks-assange-returns |title=WikiLeaks Gets A Facelift |publisher=Mother Jones |author=Dave Gilson |date=Maí 19, 2010 |accessdate=2010-06-17}}</ref> Wikileaks er byggt á nokkrum hugbúnaðarpökkum, þar með talin MediaWiki, Freenet, Tor, og Pretty Good Privacy.<ref>{{cite web |author= |title=Is Wikileaks accessible across the globe or do oppressive regimes in certain countries block the site? |url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_accessible_across_the_globe_or_do_oppressive_regimes_in_certain_countries_block_the_site.3F |work=Wikileaks |year=2008 |accessdate=28 Febrúar 2008 |archive-date=16 febrúar 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_accessible_across_the_globe_or_do_oppressive_regimes_in_certain_countries_block_the_site.3F |url-status=dead }}</ref> Wikileaks mælir sterklega með að efni sé sent inn með Tor vegna næðisins sem notendur þess þarfnast.<ref>{{cite web |url=https://www.freehaven.net/anonbib/cache/wpes09-bridge-attack.pdf |title=On the risks of serving whenever you surf |publisher=freehaven.net |format=pdf |accessdate=2010-06-17}}</ref> == Geymsla, aðgangur og öryggi == Wikileaks lýsir sjálfri sér sem “óritskoðanlegu kerfi fyrir órekjanlega stórleka á skjölum”. Wikileaks er hýst hjá PRQ, fyrirtæki í Svíþjóð sem veitir "mjög örugga, engra spurninga hýsiþjónustu." PRQ er sagt hafa “nær engar upplýsingar um viðskiptavini sína og viðheldur fáum, ef einhverjum, af eigin gagnaþjónustu.” PRQ er í eigu Gottfrid Svartholm og Fredrik Neij sem, í gegnum þátttöku sína við síðuna [[The Pirate Bay]], hafa töluverða þekkingu í hvernig á að fást við lögsóknir frá yfirvöldum. Þar sem Wikileaks er hýst hjá PRQ reynist það erfitt að ná því niður. Og það sem meira er "Wikileaks heldur uppi sínum eigin gagnaþjónum á ótilgreindum staðsetningum, heldur engar dagbækur og notar dulritun á hernaðarstigi til að vernda uppruna upplýsinga sinna og annarra trúnaðarupplýsinga". Þess háttar fyrirkomulög hafa verið kölluð "skotheld hýsing".<ref>{{cite web|url=https://www.theregister.co.uk/2008/02/21/wikileaks_bulletproof_hosting/ |title=Wikileaks judge gets Pirate Bay treatment | first = Dan | last = Goodin |publisher= The Register |date=21 Febrúar 2008 |accessdate=13 Mars 2009}}</ref> === Lögregla réðst inn á heimili eiganda þýska Wikileaks lénsins === Gerð var húsleit á heimili Theodore Reppe eiganda þýska Wikileaks lénsins Wikileaks.de 24. mars 2009 eftir að WikiLeaks birti svartan lista Austurrísku fjölmiðlastofunnar.<ref>{{cite web |title=Hausdurchsuchung bei Inhaber der Domain wikileaks.de |language=English, translated from German |trans-title=Search of owner of the domain wikileaks.de |accessdate=21 September 2009 |url=http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090603224840/http://www.heise.de/newsticker/Hausdurchsuchung-bei-Inhaber-der-Domain-wikileaks-de-Update--/meldung/135147 |archivedate=3 júní 2009 |url-status=unfit }}</ref> Engin áhrif urðu á vefsíðuna vegna þessa.<ref>{{cite web |url=http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html |title=Wikileaks raided by German police |publisher=Networkworld.com |date= |accessdate=30 Apríl 2010 |archive-date=2014-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140407074609/http://www.networkworld.com/news/2009/032509-wikileaks-raided-by-german.html |url-status=dead }}</ref><ref>[https://wikileaks.org/wiki/Police_raid_home_of_Wikileaks.de_domain_owner_over_censorship_lists Police raid home of Wikileaks.de domain owner over censorship lists]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.straitstimes.com/Breaking%2BNews/Tech%2Band%2BScience/Story/STIStory_354564.html |title=Police raid Wikileaks owner |publisher=Straitstimes.com |date=25 Mars 2009 |accessdate=30 Apríl 2010 |archive-date=18 ágúst 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100818012617/http://www.straitstimes.com/Breaking+News/Tech+and+Science/Story/STIStory_354564.html |url-status=dead }}</ref> === Kínversk ritskoðun === Um þessar mundir reyna kínversk stjórnvöld að ritskoða allar síður með orðinu "wikileaks" í veffanginu, þar með talinn aðal [[.org]] síðan og svæðisbundnar útgáfur [[.cn]] og [[.uk]]. Hins vegar er enn aðgengi að síðunni aftan frá kínverskum eldveggjum í gegnum önnur nöfn verkefnisins eins og t.d. "secure.sunshinepress.org". Varasíðurnar breytast reglulega, og Wikileaks hvetur notendur til að leita að "dulnefnum wikileaks" fyrir utan meginland Kína til að finna nýjustu varanöfnin. Meginlandsleitarvélar á borð við Baidu og Yahoo, ritskoða einnig tilvísanir í "wikileaks".<ref>{{cite web | author= | title=Is Wikileaks blocked by the Chinese government? | url=http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_blocked_by_the_Chinese_government.3F | publisher=Wikileaks | year=2008 | accessdate=28 Febrúar 2008 | archive-date=16 febrúar 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080216000537/http://www.wikileaks.org/wiki/Wikileaks:About#Is_Wikileaks_blocked_by_the_Chinese_government.3F | url-status=dead }}</ref> === Áreitni og eftirlit === Samvkæmt The Times, hafa Wikileaks og meðlimir þess verið fórnarlömb stanslausrar áreitni og löggæslueftirlits og upplýsingastofnanir ásamt lengdu gæsluvarðhaldi, tölvur gerðar upptækar, dulbúnar hótanir, "leynileg eftirför og ljósmyndun."<ref>Campbell, Matthew (2010-04-11) [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120530/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |date=2012-05-30 }}, ''The Times''</ref> Eftir að loftárásin í Bagdad var birt og þeir undirbjuggu að birta kvikmyndina af Granai loftárásinni, sagði Julian Assange að sjálboðaliðahópur hans höfðu verið undir mjög ströngu eftirliti. Í viðtali og í Twitter uppfærslu sagði hann að á veitingastað í [[Reykjavík]] þar sem sjálfboðaliðahópur hans hittust hefðu verið undir eftirliti í mars; þeim var veitt „leynileg eftirför og leyndar myndatökur“ sem lögreglan tók og erlendar leynilögreglusþjónustur; að breskur leynilögreglufulltrúi hafi veit veiklulegar tilraunir til hótana í bílagarði í Lúxemborg; og að einn af sjálfboðaliðunum hafi setið gæsluvarðhald í 21 klukkustund. Annars sjálfboðaliði greindi frá því að tölvur hefðu verið gerðar upptækar, með skilaboðunum „af eitthvað gerist fyrir okkur, þá veistu af hverju... og þú veist hver er ábyrgur.“<ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece|title=Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers|date=2010-04-11|publisher=The Sunday Times|author=Matthew Campbell|location=London|access-date=2010-07-02|archive-date=2012-05-30|archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece|url-status=dead}}</ref> Wikileaks hefur sagt að Facebook hafi eytt aðdáendasíðu sinni þar, sem innihélt 30.000 aðdáendur.<ref name="WikiLeaks-Twitter-Announcement-Facebook">{{cite web | url = http://twitter.com/wikileaks/status/12558544922 | title = Twitter / WikiLeaks: Facebook deletes WikiLeaks fanclub with 30k fans | publisher = Twitter.com | date = 20 Apríl 2010 | accessdate = 22 Apríl 2010 }}</ref><ref>{{cite news |title=WikiLeaks claims Facebook deleted its page, 30000 fans |url=http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 |publisher=News.com.au |date=2010-04-2q |accessdate=23 Apríl 2010 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530/http://www.news.com.au/technology/wikileaks-claims-facebook-deleted-its-page-30000-fans/story-e6frfro0-1225856489723 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite news |title=Wikileaks Claims Facebook Deleted Their Fan Page Because They "Promote Illegal Acts" |url=http://gawker.com/5520933/wikileaks-claims-facebook-deleted-their-fan-page-because-they-promote-illegal-acts |publisher=Gawker |date=20 Apríl 2010 |accessdate=21 Apríl 2010}}</ref><ref>{{cite news |title=Wikileaks Fan Page Pulled Down for Being "Inauthentic," Says Facebook |url=http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook |publisher=techPresident |date=21 Apríl 2010 |accessdate=22 Apríl 2010 |archive-date=2010-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100424055832/http://techpresident.com/blog-entry/wikileaks-fan-page-pulled-down-being-inauthentic-says-facebook |url-status=dead }}</ref> === Staðfestingar á innsendingum === WikiLeaks lýsir því yfir að það hafi aldrei látið frá sér villandi eða misvísandi skjal. Öll skjöl eru metin fyrir birtingu. Til að fyrirbyggja falsaða eða villandi leka segir Wikileaks að lekar sem eiga sér ekki grunn "séu þegar á hinum almenna fréttamarkaði. Wikileaks hjálpar engum þar."<ref name=FederalTimes1>Daniel Friedman [http://www.federaltimes.com/index.php?S=2460843 "Web site aims to post government secrets"]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, ''Federal Times'', 4 Janúar 2007.</ref> Samkvæmt "almennum spurningum" er: "Einfaldasta og árangursríkasta mótvægið er hnattrænt samfélag með upplýstum notendum og ritstjórum sem geta sett út á og rætt lekin skjöl."<ref>{{cite web |url=http://wikileaks.org/faq-en |title=Frequently Asked Questions |publisher=Wikileaks.org |accessdate=2010-06-17 |archive-date=2007-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070701115958/http://wikileaks.org/faq-en |url-status=dead }}</ref> Samkvæmt yfirlýsingum frá Assange árið 2010, eru innsend skjöl eru yfirfarin af 5 aðilum sem eru sérfræðingar á mismunandi sviðum eins og tungumálum eða forritun, þeir rannsaka einnig bakgrunn sendandans séu persónuupplýsingar hans þekktar.<ref name=motherjones3>{{cite web|url=https://motherjones.com/politics/2010/04/wikileaks-julian-assange-iraq-video?page=3 |title=Inside WikiLeaks’ Leak Factory |publisher=Mother Jones |date= |accessdate=30 Apríl 2010}}</ref> Í þeim hópi hefur Assange oddaatkvæði um mat skjals.<ref name=motherjones3/> {{Clear}} == Lekar sem höfðu áhrif á Wikileaks == {{Aðalgrein|Stærstu lekar wikileaks}} === Sómalskar morðskipanir === Fyrsti leki Wikileaks varð í [[desember]] [[2006]], sem greindi frá ákvörðun um að myrða embættismenn í [[Sómalía|Sómalíu]]. Ákvörðunin var gerð af Hassan Dahir Aweys, sem er leiðtogi andspyrnusamtakana Islamic Courts Union, í Sómalíu. {{tilvitnun2|texti="Er það djörf stefnuyfirlýsing hástemmds íslamsk hryðjuverkasinna með tengsl við Bin Landen? Eða er það snjallt bragð hjá bandarísku leyniþjónustunni, hannað til þess að skemma orðspor andspyrnusamtakana, bækla sómölsk bandalög og ráðskast með Kína?”}} === Julius Baer bankinn lögsækir Wikileaks === Wikileaks var lagt niður vegna málsóknar Julius Baer bankans í [[Sviss]]. Bankinn gangrýndi leka Wikileaks á gögnum bankans sem sýndu fram á ólögleg athæfi bankans á [[Caymaneyjar|Caymaneyjum]]. Wikileaks notaði á þessum tíma netþjónustu Dynadot í Bandaríkjunum og lögsóknin náði bæði yfir netþjónustuna og Wikileaks. Samtök réttinda almennings í Bandaríkjunum og Electronic Frontier Foundation lögðu fram tillögu sem mótmælti ritskoðuninni á Wikileaks. Samtök fréttamanna um frelsi fréttamiðla í Bandaríkjunum sendi ráðgjafarbréf til réttarins fyrir hönd Wikileaks: {{tilvitnun2|texti= "Wikileaks útvegar vettvang fyrir umræður uppljóstrara og andmælendasinna um heimsbyggðina og til að senda inn skjöl, en fyrirmæli Dynadot mæla á um að fyrri bönn sem minnka verulega aðgang að Wikileaks um Internetið byggt á takmörkuðum fjölda innsendinga sem frá stefnanda málsins. Dynadot fyrirmælin brjóta þess vegna í bága við grunnregluna um að fyrirmæli geti ekki skipað til um öll samskipti að hálfu útgefanda eða annars talsmanns."}} Tilskipunin var ógild í kjölfarið og bankanum Julius Baer var meinað að banna birtingar Wikileaks. ==== Skýrsla bandarísku leyniþjónustunnar um Wikileaks ==== [[15. mars]] [[2010]] setti Wikileaks skýrslu um sjálft sig á vef sinn. Uppruni skýrslunnar er frá bandarísku leyniþjónustunni og hún skýrir frá hvernig Bandaríkin geti losnað við Wikileaks. Skoðaður var möguleikinn að segja uppljóstrunum upp og kæra fyrir glæpsamleg athæfi. Ástæða gerð skýrslunar að hálfu Bandarísku leyniþjónustunnar eru lekar Wikileaks um eyðslu bandaríska hersins, mannréttindarbrot í [[Fangabúðirnar við Guantanamo-flóa|Guantanamo flóa]] og bardaginn í íranska bænum Fallujah. == Tilvísanir == {{reflist|colwidth=30em}} == Tenglar == * [https://wsws.org/articles/2010/jun2010/pers-j14.shtml Hands off WikiLeaks!] * [http://www.wikileaks.org Wikileaks home page] ([https://secure.wikileaks.org/wiki/Wikileaks secure] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100901110621/http://secure.wikileaks.org/wiki/Wikileaks |date=2010-09-01 }}) * [https://wikileaks.info/ Wikileaks Mirror page] * [http://mirror.infoboj.eu/ Wikileaks Mirror page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100809001412/http://mirror.infoboj.eu/ |date=2010-08-09 }} * ''Wikileaks vs. the World''. Presentation by Wikileaks representatives Julian Assange and Daniel Schmitt at the 25th Chaos Communication Congress, Berlin, December 2008. [http://chaosradio.ccc.de/25c3_m4v_2916.html online Flash video] and [https://events.ccc.de/congress/2008/wiki/Conference_Recordings#Official_Releases download in higher resolution formats] * Campbell, Matthew (2010-04-11) [http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece Whistleblowers on US ‘massacre’ fear CIA stalkers] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120530/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/us_and_americas/article7094234.ece |date=2012-05-30 }}, ''[[The Times]]'' * {{cite news | url = http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1581189,00.html?cnn=yes | title = A Wiki for Whistle-Blowers | first = Tracy Samantha | last = Schmidt | publisher = ''Time'' | date = 22 Janúar 2007 | accessdate = 14 December 2007 | archive-date = 18 janúar 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080118084158/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1581189,00.html?cnn=yes |url-status=dead }} * [https://wikileak.org/ WikiLeak.org] Independent blog "about the ethical and technical issues of the WikiLeaks.org project" * [http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives Video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101217213046/http://fora.tv/2010/04/18/Logan_Symposium_The_New_Initiatives |date=2010-12-17 }} of Julian Assange on a panel at the 2010 Logan Symposium in Investigative Reporting at the UC Berkeley Graduate School of Journalism (Apríl 18, 2010) === Viðtöl === * [http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ Leak-o-nomy: The Economy of Wikileaks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101213110334/http://stefanmey.wordpress.com/2010/01/04/leak-o-nomy-the-economy-of-wikileaks/ |date=2010-12-13 }} Viðtal við Julian Assange, talsmann Wikileaks. 2010/01/04 * [http://www.onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04/ Leak Proof] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218110643/http://onthemedia.org/transcripts/2009/03/13/04 |date=2010-12-18 }} viðtal við Julian Assange. 2009/03/13 == Tenglar == * [http://www.wikileaks.org Vefur Wikileaks] * [http://www.dv.is/frettir/2010/3/15/wikileaks-birtir-krofuhafalista-kaupthings/ ''Wikileaks birtir kröfuhafalista Kaupþings''; af DV.is 15. mars 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100317002334/http://www.dv.is/frettir/2010/3/15/wikileaks-birtir-krofuhafalista-kaupthings/ |date=2010-03-17 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100317000000/www.ruv.is/frett/rannsaka-leka-ur-raduneytinu ''Rannsaka leka úr ráðuneytinu''; af Rúv.is 15.03.2010] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100331000000/www.ruv.is/frett/wikileaks-undir-islensku-eftirliti ''Wikileaks undir íslensku eftirliti''; af RUV.is 25.03.2010] * [https://file.wikileaks.org/file/iceland-profiles.pdf ''Skjöl úr bandaríska sendiráðinu um Jóhönnu, Albert og Össur''; pdf-skjal af Wikileaks.org] {{s|2006}} [[Flokkur:WikiLeaks]] [[Flokkur:Wiki]] [[Flokkur:Njósnir]] sd9nmvoxm09h2hzo999hny80lxurpx0 0 82846 1957954 1937546 2026-03-31T12:04:57Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957954 wikitext text/x-wiki {{Multiple image|align=right |total_width=350 |image1=Flag of Europe.svg |image2=Flag of Iceland.svg |caption1=Fáni Evrópusambandsins. |caption2=Fáni Íslands. }} '''Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið''' hófust [[27. júlí]] [[2010]] í framhaldi af því að Ísland sótti um aðild að Sambandinu [[16. júlí|17. júlí]] [[2009]]. [[12. mars]] [[2015]] var aðildarumsókn Íslands að Evrópusambandinu dregin til baka og þarmeð lauk aðildarviðræðunum. [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] og [[Samfylkingin]] sem mynduðu [[Önnur ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur|aðra ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur]] samþykktu að sækja um aðild með þeim fyrirvara að [[þjóðaratkvæðagreiðsla]] yrði haldin um inngönguna. [[Framsóknarflokkurinn]] samþykkti á flokksþingi 2010 að „Framsóknarflokkurinn telur hag lands og þjóðar best borgið utan Evrópusambandsins. Nú sem fyrr standa auðlindir þjóðarinnar undir velferð hennar og fullt og óskorað forræði á þeim er forsenda farsældar til framtíðar. Framsóknarflokkurinn telur að þjóðin skuli ætíð eiga beina aðkomu með þjóðaratkvæðagreiðslu að ákvörðunum um stórmál eins og aðild að Evrópusambandinu og mun flokkurinn berjast fyrir þeim rétti“.<ref>[Ályktanir flokksþings Framsóknar 2010]<br>Sjá: [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20110518090143/www.framsokn.is/files/Alyktanir_2011.pdf ályktanir flokksþingsins í heild sinni] (pdf)</ref> Á landsfundi sínum sumarið 2010 samþykkti [[Sjálfstæðisflokkurinn]] stjórnmálaályktun þar sem inngöngu í ESB var hafnað „enda er mikilvægara nú að stjórnsýslan setji alla sína krafta í að leysa aðkallandi hagsmunamál heimila og fyrirtækja.”<ref>[http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf Meiri vinnu, lægri skatta og heilbrigðari stjórnmál!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405054556/http://www.xd.is/media/landsfundur/stjornamalaalyktun-xd-2010.pdf |date=2015-04-05 }}, 39. landsfundur Sjálfstæðisflokksins 25. og 26. júní 2010</ref> Í kjölfar alþingiskosninganna 2013 var mynduð stjórn Framsóknarflokks og Sjálfstæðisflokks en í stjórnarsáttmála hennar er kveðið á um að hlé verði gert á aðildarviðræðum og að ekki verði haldið áfram nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu. == Umsókn um aðild að ESB == [[Mynd:EU and Iceland.png|thumb|right|Kort sem sýnir útlínur Íslands og Evrópusambandsins.]] [[Össur Skarphéðinsson]], utanríkisráðherra Íslands afhenti [[Carl Bildt]], utanríkisráðherra Svíþjóðar, umsóknina með formlegum hætti þann [[23. júlí]] 2009.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/23/afhenti_svium_adildarumsokn/ Össur afhenti Svíum aðildarumsóknina að ESB]</ref> [[Guðmundur Árni Stefánsson]], sendiherra Íslands í Svíþjóð, hafði þó afhent umsóknina í [[Stokkhólmur|Stokkhólmi]] 17. júlí.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/18/samrad_verdur_vidtaekt/ Samráð verður víðtækt]</ref> Ísland hefur hins vegar verið aðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] (EFTA) síðan [[1970]], en þeim var ætlað að stuðla að [[frjáls verslun|frjálsri verslun]]. Með [[Evrópska efnahagssvæðið]]nu, sem Ísland gerðist aðili að 1994 fengu íslensk fyrirtæki aukinn aðgang að evrópskum markaði. Mikil umræða hefur verið um hugsanlega inngöngu Íslands í ESB, nú eða þá upptöku evrunnar, eða annars gjaldmiðils á síðustu árum. Samkvæmt niðurstöðum skoðanakönnunar [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] sem birt var í apríl 2008 eru ríflega ⅔ Íslendinga fylgjandi því að undirbúa umsókn að ESB. Í könnun frá því febrúar þegar spurt var um hvort sækja ætti um aðild (ath: ekki undirbúa umsókn um aðild) frá því í febrúar sama ár svaraði 55,1% játandi.<ref>MBL:[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/04/20/67_8_vilja_hefja_undirbuning_adildarumsoknar/ 67,8 vilja hefja undirbúning aðildarumsóknar]</ref> Síðan þá hafa margar kannanir verið gerðar um fylgi umsóknar, samningaviðræðna og fleiri atriða sem viðkoma Evrópusambandinu en meirihluti landsmanna er þó andvígur inngöngu (apríl 2012). 54% eru andvígir inngöngu, 28% fylgjandi og 18% hlutlausir, þá eru þeir sem eru andvígir inngöngu ólíklegri til þess að breyta afstöðu sinni.<ref>[https://www.ruv.is/frett/54-prosent-andvig-esb-adild 54 prósent andvíg ESB-aðild]</ref>. Það var ekki stefna ríkisstjórnar [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]] og [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], sem mynduð var eftir [[Alþingiskosningar 2007]], að sækja um inngöngu í ESB. Samfylkingin hefur lýst því yfir að það sé á þeirra stefnu að sækja um aðild, en Sjálfstæðisflokkurinn er andvígur því.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf)</ref> [[Landssamband íslenskra útvegsmanna]], hagsmunasamtök atvinnurekenda í [[íslenskur sjávarútvegur|íslenskum sjávarútvegi]], eru mótfallin aðild að ESB fyrst og fremst á grundvelli þess að þá muni Ísland missa stjórn yfir sjávarútvegsmiðum sínum en fleira komi til.<ref>[http://www.liu.is/template1.asp?Id=311&sid=98&topid=444 Afstaða LÍÚ til aðildar að ESB]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þetta hefur [[Eiríkur Bergmann]], [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]], dregið í efa og segir hann að „''[s]é það rétt að [[sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB]] sé raunverulega meginhindrunin ættu andstæðingar aðildar ekki að mótmæla því að látið væri reyna á viðunandi aðildarsamning, en á því hafa þeir ekki viljað ljá máls og raunar barist harkalega gegn. Sú staðreynd ... bendir til þess að það sé eitthvað annað en sjávarútvegurinn sem raunverulega hindri ESB-aðild Íslands.''“<ref>[http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]]</ref> === Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009 === {{aðalgrein|Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009}} [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]], þegar gengi krónunnar féll um meira en helming á innan við ári og rekstur allra þriggja íslensku viðskiptabankanna var yfirtekinn af hinu opinbera, blés nýju lífi í umræðu um inngöngu í ESB. Í skoðanakönnun [[Capacent]] sem birt var 18. október kom fram að 70% íslensku þjóðarinnar vildu [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um inngöngu í ESB.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/18/70_prosent_vilja_thjodaratkvaedagreidslu_um_esb/ 70% vilja þjóðaratkvæðagreiðslu um ESB]</ref> Innan Sjálfstæðisflokksins hefur varaformaður hans, [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]], sagt að Íslendingar þurfi að taka afstöðu til ESB „með hagsmuni Íslands til lengri tíma litið og þora að gera það“.<ref>MBL: [http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/10/28/thorgerdur_taka_tharf_afstodu_til_esb_og_evru/ Þorgerður:Taka þarf afstöðu til ESB og evru]</ref> [[Alþýðusamband Íslands]] ályktaði [[27. október]] 2008 að aðildarviðræður við ESB um hugsanlega inngöngu ættu að hefjast, sem hluti af aðgerðum til að endurheimta fjármálastöðugleika og auka trúverðugleika eftir bankahrunið.<ref>[http://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ ASÍ vill að Ísland fari í aðildarviðræður við ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928235810/https://www.asi.is/Desktopdefault.aspx/tabid-2/19_read-1221/19_page-5/ |date=2020-09-28 }} ([http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081113115732/www.asi.is/Portaldata/1/Resources/documents/_lagktun_um_a_ger_ir_til_a__endurheimta_fj_rm_lastoe_ugleika.pdf pdf]</ref> Þann 15. desember 2008 birti [[Viðskiptaráð Íslands]] ályktun þar sem stjórn þess samþykkti að sækja ætti um aðild að ESB vegna þess „''að raunverulegir efnahagslegir kostir fylgja aðild að myntbandalagi Evrópu og Evrópusambandinu''“.<ref>Viðskiptaráð Íslands: [http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one Ályktun stjórnar Viðskiptaráðs Íslands um aðild Íslands að Evrópusambandinu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405225025/http://www.chamber.is/news.asp?id=526&news_ID=793&type=one |date=2015-04-05 }}</ref> == Skilyrði Íslands fyrir inngöngu == Forsendur þess að land geti gerst aðildarríki að ESB er að það uppfylli [[Kaupmannahafnarskilyrðin]], um að stöðugleiki ríki í landinu og að það sé [[lýðræði]]sríki sem virðir [[mannréttindi]]. Ennfremur þarf Ísland að uppfylla [[Maastricht-skilyrðin]] fyrir [[evran|evruna]], að: # [[Verðbólga]] sé innan við 1,5% hærri en meðaltal þeirra þriggja ESB-ríkja með lægstu verðbólguna. # Skuldastaða [[ríkissjóður Íslands|ríkissjóðs]] sé innan við 60% af [[landsframleiðsla|landsframleiðslu]] og fjárlagahalli sé innan við 3%. # Tilvonandi aðildarríki skulu hafa tekið þátt í [[gengissamstarf Evrópu|gengissamstarfi Evrópu]] (ERM II) sem aðlögun að [[peningakerfi Evrópu]] (EMS) samfellt í tvö ár og mega ekki gengisfella gjaldmiðil sinn á því tímabili. # [[Stýrivextir]] til lengri tíma mega ekki vera meira en tveimur prósentum hærri en meðaltal þeirra þriggja ríkja ESB með lægstu lang-tíma stýrivextina. [[Stöðugleikasáttmálinn]] var gerður milli [[ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnarinnar]] og aðila vinnumarkaðarins sumarið 2009 meðal annars með það fyrir augum að Ísland uppfylli ofangreind skilyrði. Í október 2009 var [[Daniel Gros]], framkvæmdastjóri hugveitunnar [[Centre for European Policy Studies]], kosinn af Alþingi í bankaráð [[Seðlabanki Íslands|Seðlabanka Íslands]]. == Alþingiskosningar 2013 og stjórnarskipti == {{aðalgrein|Alþingiskosningar 2013}} Ríkisstjórnarflokkarnir töpuðu miklu fylgi í kosningunum og stjórnarandstöðuflokkarnir Framsóknarflokkur og Sjálfstæðisflokkur tóku við stjórnartaumunum. Báðir flokkarnir höfðu ályktað um það í aðdraganda kosninga að stöðva aðildarviðræður. Í stefnuyfirlýsingu nýrrar ríkisstjórnar segir: {{tilvitnun|Gert verður hlé á aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið og úttekt gerð á stöðu viðræðnanna og þróun mála innan sambandsins. Úttektin verður lögð fyrir Alþingi til umfjöllunar og kynnt fyrir þjóðinni. Ekki verður haldið lengra í aðildarviðræðum við Evrópusambandið nema að undangenginni þjóðaratkvæðagreiðslu.|Stefnuyfirlýsing ríkisstjórnar Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins|22. maí 2013}} [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, hafði margsinnis lýst því yfir bæði fyrir og eftir kosningarnar að ríkisstjórnin myndi ekki hverfa frá aðildarviðræðunum við Evrópusambandið án þess að leggja málið fyrst í þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>{{cite news|title=„Við munum standa við það að hlusta á fólkið í landinu“|url=https://www.visir.is/g/2014140228837|publisher=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|date=27. febrúar 2014|accessdate=23. september 2018}}</ref><ref>{{Vísindavefurinn|72714|Stenst það hjá Bjarna Benediktssyni að Sjálfstæðisflokkurinn hafi aldrei í aðdraganda kosninga 2013 lofað þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB?}}</ref> Þvert á þessi ummæli fór svo að [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, sendi Evrópusambandinu árið 2015 tilkynningu um að aðildarviðræðum Íslendinga við Evrópusambandið, sem þá höfðu verið á ís í nokkur ár, skyldi alfarið hætt.<ref>{{cite news|title=Bréf Gunnars Braga um að afturköllun ESB-umsóknar birt í heild sinni|url=https://kjarninn.is/frettir/bref-gunnars-braga-um-ad-afturkollun-esb-umsoknar-birt-i-heild-sinni/|publisher=''[[Kjarninn]]''|date=13. mars 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Tilkynningin um endalok aðildarviðræðanna var ekki lögð í þjóðaratkvæðagreiðslu, né var hún afgreidd af alþingi.<ref>{{cite news|title=Þingið ekki til­búið í ESB-mál­inu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/12/18/thingid_ekki_tilbuid_i_esb_malinu_4/|publisher=''[[mbl.is]]''|date=18. desember 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Aðspurður hví ekki hefði verið staðið við loforðið um að binda ekki enda á viðræðurnar án samþykki í þjóðaratkvæðagreiðslu sagði Bjarni Benediktsson síðar að „pólitískur ómöguleiki“ hefði komið í veg fyrir að þjóðaratkvæðagreiðsla yrði haldin um málið.<ref>{{cite news|title=Ómögulegt án pólitísks vilja|url=https://www.ruv.is/frett/omogulegt-an-politisks-vilja|publisher=''[[RÚV]]''|date=18. desember 2015|accessdate=24. september 2018}}</ref> ==Staða umsóknar Íslands að ESB== Í janúar 2025 sagði Guillaume Mercier, talsmaður stækkunarstjóra Evrópusambandsins, að Evrópusambandið liti enn á aðildarumsókn Íslands sem gilda, enda hefði hún aldrei verið formlega afturkölluð.<ref>{{Vefheimild|titill=Aðildarumsókn Íslands enn virk, segir framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-01-15-adildarumsokn-islands-enn-virk-segir-framkvaemdastjorn-evropusambandsins-433065|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Björn Malmquist|dags=15. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> [[Ursula von der Leyen]], forseti [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins]], tók í sama streng þegar hún kom í heimsókn til Íslands í júlí sama ár.<ref>{{Vefheimild|titill= Umsókn Íslands enn í gildi |url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/17/umsokn_islands_enn_i_gildi/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=17. janúar 2025|skoðað=29. júlí 2025}}</ref> Gildi aðildarumsóknarinnar hefur verið skýrt sem svo að formgalli hafi verið á tilkynningu Gunnars Braga Sveinssonar um afturköllun umsóknarinnar 2015.<ref>{{Vefheimild|titill= Formgalli útskýrir af hverju umsóknin er virk|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/07/18/formgalli_utskyrir_af_hverju_umsoknin_er_virk/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags= 18. júlí 2025 |skoðað=29. júlí 2025}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [http://esb.utn.is/vidraedur/ Vefur um umsókn Íslands að ESB á vegum utanríkisráðuneytisins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101113061857/http://esb.utn.is/vidraedur/ |date=2010-11-13 }} === Stofnanir, stjórnmálaflokkar og félagasamtök === * [http://www.esb.is Fastanefnd ESB gagnvart Íslandi og Noregi] * [http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ Evrópunefnd forsætisráðuneytis Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090623003457/http://evropumal.forsaetisraduneyti.is/ |date=2009-06-23 }} * [http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm Vefur Framkvæmdastjórnar ESB um umsókn Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512054310/http://ec.europa.eu/enlargement/countries/detailed-country-information/iceland/index_en.htm |date=2013-05-12 }} (á ensku) * [http://www.evropa.is/ Evrópusamtökin, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070607180520/http://www.evropa.is/ |date=2007-06-07 }} * [http://www.jaisland.is/ Samtökin Já-Ísland, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425083604/http://www.jaisland.is/ |date=2011-04-25 }} * [http://www.evropa.blog.is/ Evrópusamtökin, bloggsíða um Evrópumál] * [http://www.ungirevropusinnar.is/ Ungir Evrópusinnar, styðja aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412161850/http://www.ungirevropusinnar.is/ |date=2010-04-12 }} * [http://www.thjod.is/ Þjóð.is, myndbandasíða um Evrópumál] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905074229/http://www.thjod.is/ |date=2011-09-05 }} * [http://www.heimssyn.is/ Heimssýn, andvíg aðild Íslands að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403084022/http://www.heimssyn.is/ |date=2007-04-03 }} * [http://www.fullvalda.is Samtök Fullveldissinna, styðja fullveldi Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090821105137/http://www.fullvalda.is/ |date=2009-08-21 }} * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/Ymislegt/Altingi_-_EES_tengd_loggjof.pdf Samantekt um Lög samþykkt á Alþingi sem eiga rætur að rekja til samningsins um Evrópska efnahagssvæðið], unnið af skrifstofu Alþingis * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf) === Fjölmiðlar og fræðigreinar === * [https://www.forsaetisraduneyti.is/media/frettir/SkyrslaEvropunefndar-.pdf Tengsl Íslands og Evrópusambandsins; af vef Forsætisráðuneytisins] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100303110530/www.ruv.is/flokkar/stjornmal/evropusambandid Ísland og Evrópusambandið á vef RÚV] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090422042708/www.mbl.is/mm/frettir/esb/ Ísland og Evrópusambandið á vef Morgunblaðsins] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=435&Itemid=47 Áhrif aðildar að Evrópusambandinu á fullveldi Íslands]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Jóhönnu Jónsdóttur, doktorsnema við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]] * [http://www.stjornmalogstjornsysla.is/index.php?option=com_content&task=view&id=182&Itemid=47 Fiskurinn eða fullveldið? - Hvað skýrir ólík tengsl Íslands og hinna Norðurlandanna við Evrópusamrunann?]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, grein eftir Eirík Bergmann [[dósent]] við [[Háskólinn á Bifröst|Háskólann á Bifröst]] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20071212122218/www.framsokn.is/framsokn/flokkurinn/fyrir_fjolmidla/frettir/?cat_id=8046&ew_0_a_id=294806 Evrópa á dagskrá], grein e. [[Jón Sigurðsson (f. 1946)|Jón Sigurðsson]], fv. formann [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknar]]. * [http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ Upplýsingar á vef LÍÚ um aðild að ESB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111211212514/http://www.liu.is/upplysingaveita/evropusambandid/skyrslur-og-samantektir/ |date=2011-12-11 }} {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Aðildarviðræður Íslands við Evrópusambandið| ]] oks7t42r664f3ial9hqur19k57m2xa8 0 83805 1958214 802058 2026-03-31T13:56:03Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958214 wikitext text/x-wiki '''Bálki Blængsson''' var [[landnámsmaður]] í [[Hrútafjörður|Hrútafirði]]. Í [[Landnáma]]bók er hann sagður hafa verið sonur Blængs Sótasonar af Sótanesi og bróðir [[Önundur Blængsson|Önundar Blængssonar]] landnámsmanns í [[Kelduhverfi]]. Bálki var einn af andstæðingum [[Haraldur hárfagri|Haraldar hárfagra]] í [[Hafursfjarðarorusta|Hafursfjarðarorrustu]] og eftir það fór hann til Íslands og nam allan Hrútafjörð. Sagt er að hann hafi búið bæði á Ytri-Bálkastöðum, sem eru utarlega á [[Heggstaðanes]]i, og Syðri-Bálkastöðum, sem eru innst í firðinum, en seinast í [[Bær (Hrútafirði)|Bæ]]. Ýmsir virðast svo hafa fengið land hjá honum en margt er óljóst um landnám í Hrútafirði og mörk þeirra. Sonur Bálka er sagður hafa verið [[Bersi goðlauss Bálkason|Bersi goðlauss]], sem nam [[Langavatnsdalur|Langavatnsdal]]. Hann var afi [[Björn Hítdælakappi|Bjarnar Hítdælakappa]]. Dóttir Bálka hét Geirlaug. Hún var amma [[Hólmgöngu-Bersi|Hólmgöngu-Bersa]]. == Heimild == * {{vefheimild|url=https://snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|titill=Landnámabók á snerpa.is.}} [[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]] [[Flokkur:Strandasýsla]] gidp3c6okariu2en9uo2wf7irdcbnke 0 83817 1958221 1864801 2026-03-31T13:58:24Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958221 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Pforzheim | skjaldarmerki = Wappen Pforzheim.svg | kort = Karte pforzheim in deutschland.png |undirskipting_gerð = Sambandsland | undirskipting_nafn = [[Baden-Württemberg]] | flatarmál_heild_km2 = 98,03 | mannfjöldi_heild = 126.000 | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 1201 | hæð_m = 261 | vefsíða =[https://www.pforzheim.de/ www.pforzheim.de] }} [[Mynd:PF82s.jpg|thumb|Miðborgin í Pforzheim]] '''Pforzheim''' er [[borg]] í [[sambandsland]]inu [[Baden-Württemberg]] í [[Þýskaland]]i. Íbúar eru tæplega 126 þúsund ([[2019]]). Borgin er þekkt fyrir skartgripa- og úrsmíði. == Lega == Pforzheim stendur við norðurjaðar [[Svartiskógur|Svartaskógs]] við ána Enz. Næstu borgir eru [[Karlsruhe]] fyrir norðvestan (20 km) og [[Stuttgart]] fyrir suðaustan (30 km). == Orðsifjar == Heitið er dregið af latneska orðinu ''portus'', sem merkir ''höfn'' en [[Rómaveldi|Rómverjar]] stofnuðu bæinn í upphafi. Líklegt er að heitið hafi verið lengra á tímum Rómverja. == Saga Pforzheim == [[Mynd:Pforzheim-1643-Merian.jpg|thumb|Pforzheim 1643. Mynd eftir Matthäus Merian.]] === Miðaldir === Rómverjar settust hér að á 1. öld e.Kr. og stunduðu siglingar á ánum Enz, Nagold og Würm. Í upphafi mun bærinn hafa verið lítill en á 3. öld var hann í örum vexti. Ókláraðar byggingar leiða líkum að því að [[alemannar]] hafi ráðist á bæinn um miðja 3. öld og hrakið Rómverja burt. Heitið ''Pforzheim'' kemur fyrst við skjöl [[1067]] en þá sótti [[keisari]]nn [[Hinrik IV (HRR)|Hinrik IV]] bæinn heim. [[1220]] verður bærinn aðsetur markgreifans Ernst af Baden. Eftirmaður hans hélt veglega giftingarveislu í bænum, þegar hann gekk að eiga Katrínu frá [[Austurríki]], systur [[Friðriks III (HRR)|Friðrik III]] keisara. Síðla á [[15. öldin|15. öld]] var stofnaður latínuskóli í borginni en þaðan brautskráðust siðaskiptamenn eins [[Philipp Melanchton]] og Johannes Reuchlin. === Stríðstímar === [[30 ára stríðið]] hafði að mestu lítil áhrif á Pforzheim, en árið [[1645]], aðeins þremur árum áður en því lauk, kom keisaraher frá [[Bæjaraland]]i og sat um borgina. Borgin mátti sín lítils og því hertóku bæjarar hana, rændu hana og brenndu. Við uppbygginguna var öllum víggirðinum sleppt. Borgin hafðí lítið gildi næstu aldirnra. Í [[9 ára stríðið|erfðastríðinu í Pfalz]] komu franskar hersveitir þrisvar til Pforzheim og brenndu hana til kaldra kola. Fyrst [[1688]], síðan tvisvar ári síðar. Í öll skiptin var Mélac hershöfðingi á ferðinni. [[1691]] og [[1692|92]] rændu [[Frakkland|Frakkar]] borgina á nýjan leik. === Síðustu aldir === [[Mynd:Patent-Motorwagen Nr.1 Benz 1.jpg|thumb|Benzinn sem fór í fyrstu langferð sögunnar]] Árið [[1767]] hófst skartgripa- og úrsmíði og varð borginni mikil lyftistöng. Um [[1800]] var Pforzheim fyrsta iðnaðarborgin í Baden, en þá voru þar starfrækt 900 smáfyrirtæki. Í borginni var þá ein fremsta skartgripaframleiðsla heims. Árið [[1836]] fékk borgin [[járnbraut]]artengingu. Það þýddi endalok kænusiglinga þar en þær höfðu staðið yfir í mörg hundruð ár. Árið [[1888]] smíðaði [[Carl Benz]] [[bifreið]] í borginni [[Mannheim]]. Seinna á árinu tók eiginkona hans, Bertha, bifreiðina traustataki og keyrði henni alla leið til Pforzheim ásamt sonum sínum. Þetta reyndist vera fyrsta langferð bifreiðar í sögunni. Til minningar um þennan atburð var síðar reistur minnisvarði í Pforzheim. Í [[Heimstyrjöldin síðari|heimstyrjöldinni síðari]] voru settar upp stórar hergagnaverksmiðjur í borginni. Að minnsta kosti 10 þúsund borgarbúar störfuðu þar og þótti samt ekki nóg. Því varð borgin fyrir gríðarlegum loftárásum bandamanna í [[febrúar]] [[1945]]. Nær öll borgin var gjöreydd og biðu tæplega 18 þús manns bana. Talið er að um 98% miðborgarinnar eyddust í þessari einu árás. Þetta var þriðji mesti mannsskaði stríðsins í loftárásum á Þýskaland (á eftir [[Hamborg]] og [[Dresden]]). Frakkar hertóku borgina í stríðslok en skiluðu henni til [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]], þar sem hún var á þeirra hernámssvæði. Árið [[1974]] fór íbúatala borgarinnar yfir 100 þúsund. == Frægustu börn borgarinnar == * ([[1455]]) [[Johannes Reuchlin]] siðaskiptamaður, húmanisti og heimspekingur * ([[1877]]) [[Heinrich Wieland]] [[Nóbelsverðlaunin í efnafræði|Nóbelsverðlaunahafi í efnafræði]] [[1927]] == Byggingar og kennileiti == Litlar sem engar eldri byggingar eru til í Pforzheim sökum mikilla loftárása 1945. Helst er að nefna Mikjálskirkjuna (''St. Michael'') sem reist var [[1219]]-[[1270]] og stækkkuð tvisvar síðar. Í kirkjunni er grafhvelfing þar sem markgreifarnir frá Baden-Durlach liggja fram til [[1860]]. Kirkjan stórskemmdist í loftárásunum 1945 og var lagfærð og tekin í notkun aftur [[1957]]. == Heimildir == {{Commonscat}} * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Pforzheim|mánuðurskoðað=janúar|árskoðað=2010}} {{Borgir í Þýskalandi}} [[Flokkur:Borgir í Þýskalandi]] [[Flokkur:Baden-Württemberg]] p6v1elj1n6aza3cg940qdsdxvcz5mxp 0 84192 1958190 1938270 2026-03-31T13:25:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958190 wikitext text/x-wiki '''Hið íslenska fornritafélag''' – eða '''Fornritafélagið''' – er [[Almenn félagasamtök|félagasamtök]] sem var stofnað í [[Reykjavík]] árið [[1928]] til þess að gefa út íslensk fornrit í vönduðum útgáfum. Félagið er enn starfandi og hefur gefið út 31 bindi íslenskra fornrita, auk nokkurra smárita. [[Fornritafélagið]] nýtur mikillar virðingar fyrir útgáfur sínar, sem eru að jafnaði lagðar til grundvallar við útgáfu á einstökum ritum, svo sem [[Íslendingasögur|Íslendingasögum]], [[konungasögur|konungasögum]] og [[biskupasögur|biskupasögum]], og þýðingu þeirra á önnur mál. Fyrir útgáfunum eru ítarlegir formálar, orða- og vísnaskýringar eru neðanmáls og aftast nafnaskrár. Bækurnar eru myndskreyttar og þeim fylgja ættaskrár, kort o.fl. Félagið var stofnað 14. júní 1928. [[Jón Ásbjörnsson]] hæstaréttarlögmaður átti frumkvæði að stofnun þess og var forseti til dauðadags (1966). Aðrir í fyrstu stjórn voru [[Matthías Þórðarson (þjóðminjavörður)|Matthías Þórðarson]] þjóðminjavörður ritari, [[Pétur Halldórsson]] bóksali gjaldkeri, og [[Ólafur Lárusson]] og [[Tryggvi Þórhallsson]] meðstjórnendur. Meðal fyrirmynda að útgáfunni var þýska ritröðin ''[[Altnordische Saga-Bibliothek]]'', sem kom út á árunum 1892–1929, en einnig var höfð hliðsjón af öðrum vönduðum útgáfum. Segja má að stofnun félagsins hafi verið yfirlýsing um að Íslendingar ætluðu sér að taka forystu í útgáfu á hinum forna menningararfi þjóðarinnar, en áður hafði miðstöð þeirrar starfsemi verið í [[Kaupmannahöfn]]. [[Sigurður Nordal]] prófessor var ráðinn útgáfustjóri, en [[Einar Ólafur Sveinsson]] var einna mikilvirkastur við útgáfustörfin fyrstu árin. Fyrsta útgáfurit félagsins, [[Egils saga]], kom út árið [[1933]] í útgáfu Sigurðar Nordal, sem 2. bindi í ritröðinni ''[[Íslenzk fornrit]]''. Með þeirri bók var allt fyrirkomulag útgáfunnar ákveðið í megindráttum. Í seinni tíð hefur það verið aðlagað nútímakröfum, t.d. með ítarlegum ritaskrám. Þann 27. desember 2011 var gerður samstarfssamningur milli Fornritafélagsins og [[Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum|Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum]] til að færa í fastara form samskipti félagsins og stofnunarinnar. == Forsetar félagsins == * ''[[Jón Ásbjörnsson]]'', 1928–1966. * ''[[Pétur Benediktsson]]'', 1966–1969. * ''[[Jóhannes Nordal]]'', 1969–2018. * ''[[Halldór Blöndal]]'', 2018– == Útgáfurit félagsins == * 1. – 14. ''[[Íslendingasögur]]'' 1–14, Rvík 1933–1991. * 15. – 17. ''[[Biskupa sögur]]'' 1–3, Rvík 1998 og 2003. — ''[[Guðmundar sögur biskups]]'' eru væntanlegar (2 bindi). * 20 – 22. ''[[Sturlunga saga]]'' 1–3, Rvík 2021. * 23. – 24. ''[[Morkinskinna]]'' 1–2, Rvík 2011. * 25. ''[[Færeyinga saga]]. [[Ólafs saga Tryggvasonar eftir Odd munk]]'', Rvík 2006. * 26. – 28. ''[[Heimskringla]]'' 1–3, Rvík 1941–1951. * 29. ''[[Ágrip af Noregskonunga sögum]], [[Fagurskinna]]'', Rvík 1984. * 30. ''[[Sverris saga]]'', Rvík 2007. * 31. – 32. ''[[Böglunga saga]]'', ''[[Hákonar saga Hákonarsonar]]'', ''[[Magnúss saga lagabætis]]'', Rvík 2013. * 33. ''[[Jómsvíkinga saga]]'', Rvík 2018. [[Þorleifur Hauksson]] gaf út. * 34. ''[[Orkneyinga saga]]'', Rvík 1965. * 35. ''[[Danakonunga sögur]]'', Rvík 1982. ——— '''Nýtt safn, utan ofangreindrar ritraðar:''' * ''[[Eddukvæði]]'' 1–2, Rvík 2014. — [[Jónas Kristjánsson (f. 1924)|Jónas Kristjánsson]] og [[Vésteinn Ólason]] sáu um útgáfuna. ——— '''Smárit:''' * ''Hið íslenzka fornritafélag, 1928, Stofnun, lög, efnisskrá'', Rvík 1928. * ''Hið íslenzka fornritafélag, 1929–1930, Skýrsla, reikningar, félagatal'', Rvík 1931. * ''Hið íslenzka fornritafélag, 1931–1934, Skýrsla, reikningar, félagatal, efnisskrá'', Rvík 1935. * Andrés Björnsson: ''Hið íslenzka fornritafélag, Afmælisrit 1928–1958'', Rvík 1958. ——— Nokkur bindi eru í undirbúningi (2017), m.a.: * 18 – 19. ''[[Guðmundar sögur biskups]]'' 1–2. [[Hið íslenska bókmenntafélag]] sér um daglegen rekstur og sölu á ritum Fornritafélagsins. == Þjóðargjöf til Norðmanna == Í tilefni af því að árið 2005 voru liðin 100 ár frá því að Norðmenn hlutu sjálfstæði og konungsveldi þar var endurreist, ákvað ríkisstjórn Íslands að standa að sérstakri útgáfu fjögurra Noregskonunga sagna í 500 eintökum. Þessar sögur eru: [[Sverris saga]], [[Morkinskinna]], [[Böglunga saga]] og [[Hákonar saga Hákonarsonar]]. Ríkisstjórnin samdi um útgáfuna við stjórn Hins íslenska fornritafélags. Vorið 2005 afhenti [[Halldór Ásgrímsson]] forsætisráðherra [[Kjell Magne Bondevik]] forsætisráðherra Noregs gjafabréf frá íslensku þjóðinni, en fyrsta bókin, ''Sverris saga'', kom út vorið 2007. [[Geir H. Haarde]] forsætisráðherra afhenti Guttorm Vik sendiherra, fyrsta eintakið við hátíðlega athöfn í Norræna húsinu 17. maí 2007, á þjóðhátíðardegi Norðmanna. Hinn 15. september 2011 afhenti [[Katrín Júlíusdóttir]] iðnaðarráðherra, [[Anniken Huitfeldt]] menningarmálaráðherra Noregs annan hluta gjafarinnar, fyrsta eintakið af hátíðarútgáfu ''Morkinskinnu'' I–II. Athöfnin fór fram í Osló. Þann 28. október 2013 afhenti [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]] forsætisráðherra, [[Erna Solberg|Ernu Solberg]] forsætisráðherra Noregs þriðja og síðasta hluta gjafarinnar, hátíðarútgáfu af ''Böglunga sögu'', ''Hákonar sögu Hákonarsonar'' og ''Magnúss sögu lagabætis''. Fór afhendingin fram við hátíðlega athöfn í Þjóðarbókhlöðunni í Osló. Meðal viðstaddra voru Vigdis Moen Skarsten landsbókavörður, [[Guðrún Nordal]] forstöðumaður Árnastofnunar og [[Þórður Ingi Guðjónsson]] ritstjóri Íslenskra fornrita. Hátíðarútgáfan er eins og útgáfa Fornritafélagsins af sögunum, nema einnig fylgir norsk þýðing formála og bækurnar eru bundnar í brúnt skrautband. Bókunum verður dreift til fræðimanna og bókasafna í Noregi, og þær verða einnig til sölu. == Tenglar == *[https://www.hib.is Vefsíða Hins íslenska bókmenntafélags] *[https://hib.is/wp-content/uploads/2019/01/HIB_fornritabaeklingur_2018.pdf Íslenzk fornrit bókaskrá 2018, á 90 ára afmæli Fornritafélagsins] *[http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=1017469 Þjóðargjöfin til Norðmanna er konungasögur – Af mbl.is] *[http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=1146081 Afhenti Norðmönnum Sverris sögu – Af mbl.is] *[http://www.atvinnuvegaraduneyti.is/utgafa/frettir/eldri-frettir/idn/nr/1446 Þjóðargjöf til Norðmanna – Af vefsíðu Iðnaðarráðuneytisins]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} *[https://www.forsaetisraduneyti.is/frettir/nr/7759 Þjóðargjöf til Norðmanna – Af vefsíðu Forsætisráðuneytisins] *[https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2019/12/27/Otult-starf-Hins-islenzka-fornritafelags/ Ötult starf Fornritafélagsins - Mennta- og menningarmálaráðuneytið 27. desember 2019] {{Félag íslenskra bókaútgefenda}} [[Flokkur:Íslensk fræðafélög]] [[Flokkur:Íslensk bókaforlög]] [[Flokkur:Íslenskar fornbókmenntir]] {{s|1928}} qq7axiqk30f1mogpazruyhagg2a54cs 0 84871 1957969 1906371 2026-03-31T12:14:42Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957969 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Bayreuth | skjaldarmerki = Wappen von Bayreuth.svg | kort = Karte bayreuth in deutschland.png |undirskipting_gerð = Sambandsland | undirskipting_nafn = [[Bæjaraland]] | flatarmál_heild_km2 = 66,92 | mannfjöldi_heild = 74.000 | mannfjöldi_frá = 2020 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 =1.070 | hæð_m = 340 | vefsíða =[https://www.bayreuth.de/ www.bayreuth.de] }} '''Bayreuth''' er borg í [[Bæjaraland]]i í suðurhluta [[Þýskaland]]s með 74 þúsund íbúa (2020). Hún er stærst þeirra borga í Bæjaralandi sem ekki ná 100 þús íbúum. Bayreuth er heimsþekkt fyrir hina árlegu [[Richard Wagner]] tónlistarhátíðina. == Lega == Bayreuth er í Oberfranken, mjög norðarlega í Bæjaralandi og um 30 km vestur af [[Tékkland|tékknesku]] landamærunum. Næstu borgir eru [[Nürnberg]] til suðurs (60 km) og [[Hof (Þýskaland)|Hof]] til norðurs (40 km). == Skjaldarmerki == [[Skjaldarmerki]] Bayreuth er fjórskiptur skjöldur. Efst til hægri og neðst til vinstri eru tveir svartir [[Bjarndýr|birnir]] með rauðar kórónur. Tvær stikur liggja í kross yfir merkið. Stikurnar birtust fyrst [[1429]] og eru sennilega áhöld bónda, ef til vill fyrir skógarruðninga. Birnirnir tákna greifana í Nürnberg sem réðu yfir borginni áður fyrr. == Orðsifjar == Bayreuth hét áður ''Beierreut'' og ''Baierrute''. Það er dregið af ''Bayern'' og ''Rute'', sem merkir ''stika'' og vísar til þess að bændur ruddu skóga fyrir búsvæði. Upphaflegir íbúar voru sennilega komnir frá Bæjaralandi en í þá daga náði Bæjaraland ekki svona langt norður.<ref>Geographische Namen in Deutschland, Duden, 1993, bls. 50.</ref> == Söguágrip == [[Mynd:Marktplatz Bayreuth.JPG|thumb|Miðborg Bayreuth]] Bærinn byrjaði að myndast er skógar voru ruddir nálægt klaustri, ártal er óvisst. Bayreuth kemur fyrst við skjöl [[1194]] og er þá þorp. Engar heimildur eru til um það hvenær Bayreuth fékk borgarréttindi, en [[1231]] kemur fram í skjali að Bayreuth sé orðin borg (''civitas''). Árið [[1260]] erfðu Hohenzollern-greifarnir í Nürnberg borgina, sem lengi átti erfitt uppdráttar og kom lítið við sögu. Árið [[1430]] eyddu hússítar frá [[Bæheimur|Bæheimi]] borginni nærri alveg. Ráðhúsið og allar kirkjur brunnu. Þetta var einn anginn af hússítastríðunum sem fylgismenn [[Jan Hus]] í Bæheimi stóðu fyrir. Árið [[1528]] urðu [[siðaskiptin]] í borginni, þ.e. aðeins tæplega 10 árum eftir að siðaskiptin hófust yfirhöfuð. Á [[17. öldin|17. öld]] brann borgin tvisvar í stórbruna. Fyrst [[1605]] (137 hús af 251) og síðan [[1621]]. Borgin varð prússnesk [[1791]] þegar baroninn Karl August frá Hardenberg erfði borgina. Árið [[1806]] hertóku [[Frakkland|Frakkar]] borgina. [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] seldi borgina, sem þar með varð hluti af konungsríkinu Bæjaralandi. Árið [[1870]] heimsótti tónskáldið [[Richard Wagner]] borgina í fyrsta sinn. Tveimur árum seinna hófst hann handa við að reisa þar nýtt óperuhús, sem rúmað gæti umfang tónverka hans. Wagnar var á þessum tíma orðinn mjög þekktur. Árið [[1876]] var húsið vígt og þar með hófst hin árlega Richard Wagner tónlistarhátíð í borginni, sem í dag er heimsþekkt. Árið [[1945]] varð borgin fyrir miklum loftárásum bandamanna. Stór hluti borgarinnar eyddist. Í [[apríl]] hertóku [[Bandaríkin|Bandaríkjamenn]] borgina bardagalaust. Árið [[1971]] var háskólinn í borginni stofnaður. == Richard Wagner tónlistarhátíðin == [[Mynd:Bayreuth Festspielhaus 2006-07-16.jpg|thumb|Festspielhaus Bayreuth er óperuhúsið sem Wagner lét reisa]] Richard Wagner tók ástfóstri við borgina Bayreuth og reisti þar tónlistarhús 1872-76, sem nýst gæti fyrir [[Symfónía|symfóníur]], [[Ópera|óperur]] og [[leikrit]]. Við opnunarhátíðina 1876 var verk hans, Niflungahringurinn, frumflutt. Meðal gesta voru [[Franz Liszt]], [[Anton Bruckner]], [[Tchaikowsky|Pjotr Tchaikowsky]], [[Edvard Grieg]], [[Leo Tolstoi]], [[Friedrich Nietzsche]], [[Gottfried Semper]], [[Vilhjálmur 1. Þýskalandskeisari|Vilhjálmur I]] keisari Þýskalands og [[Pétur II (Brasilía)|Pétur II]] keisari [[Brasilía|Brasilíu]]. Næsta hátíðin fór fram [[1882]] en Wagner lést fáum mánuðum síðar. Eiginkona hans, Cosima, hélt hátíðinni gangandi, sem var haldin á fárra ára fresti. Frá og með [[1933]] var hátíðin haldin árlega, enda voru [[Nasismi|nasistar]] mjög hrifnir af tónlist Wagners. Milli [[1943]]-[[1951]] fór hátíðin ekki fram, sökum stríðsins og eftirmála þess, en síðan þá hefur hún verin haldin árlega á ný. Flest verk Wagners hafa verið flutt í tónlistarhúsinu, svo sem Niflungahringurinn, Tristan og Ísodd, Parsival, Meistarasöngvarinn frá Nürnberg, Tannhäuser, Lohengrin og Hollendingurinn fljúgandi. Hátíðin er skipulögð nokkur ár fram í tímann og er hátíðin fyrir 2015 þegar skipulögð. == Vinabæir == [[Mynd:Bayreuths-Partnerstädte.jpg|thumb|Vinabæir Bayreuth]] Bayreuth viðheldur tengslum við eftirfarandi vinabæi: {| class="wikitable" |- ! Röð !! Vinabær !! Land !! Síðan |- | 1 || [[Annecy]] || [[Frakkland]]i || [[1966]] |- | 2 || [[Rudolstadt]] || [[Þýskaland]]i || [[1990]] |- | 3 || [[La Spezia]] || [[Ítalía|Ítalíu]] || [[1999]] |- | 4 || Borgarhluti 6 í [[Prag]] || [[Tékkland]]i || [[2008]] |- | 5 || [[Burgenland]] || [[Austurríki]] || |} Burgenland er sambandsland í Austurríki og eru menningartengsl milli þess og Bayreuth. == Byggingar og kennileiti == [[Mynd:Altes Schloss der Eremitage.jpg|thumb|Eremitage og gamli kastalinn]] * '''Festspielhaus Bayreuth''' er tónlistarhúsið sem Richard Wagner reisti 1872-75 því óperuhúsið í borginni þótti honum of lítið fyrir sig. Hann lét húsið þó vera íburðarlaust (falin gryfja fyrir hljómsveitina, áheyrendapallar eins og í rómversku leikhúsi, án svala). Árlega er þar haldin Richard Wagnar tónlistarhátíðin. * '''Nýi kastalinn''' var reistur af markgreifanum Friðrik á [[18. öldin|18. öld]]. Bak við hann er víðáttumikill garður, kallaður Eremitage. Í honum eru nokkrar byggingar (sólarhús), gosbrunnar og lítil hringlaga musteri. * '''Borgarkirkjan''' (''Stadtkirche'') er frá 17. öld, en hlutar hennar eru eldri. Sagan segir að í [[30 ára stríðið|30 ára stríðinu]] hafi fallbyssukúla farið inn og út um glugga í kórnum, án þess að valda aðrar skemmdir en tvær brotnar rúður. Gluggi í kórnum sýnir enn í dag brotna rúðu með ártali. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Bayreuth|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2010}} * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Bayreuther Festspiele|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2010}} {{Commons|Bayreuth}} [[Flokkur:Borgir í Þýskalandi]] fnhnrfrbs31re7tzoprxlh9s6x8uz9c 0 84872 1958027 1739024 2026-03-31T12:30:09Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958027 wikitext text/x-wiki '''Dala-Kollur Veðra-Grímsson''' eða '''Kollur Grímsson''' var [[landnámsmaður]] í [[Dalasýsla|Dalasýslu]]. Hann kom með [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]] til landsins, fékk land hjá henni og giftist sonardóttur hennar. Í [[Sturlubók]] [[Landnáma|Landnámu]] segir að Kollur hafi verið sonur Veðrar-Gríms og Laxdæla kallar hann [[hersir|hersi]]. Auður hafði að sögn tuttugu frjálsborna menn á skipi sínu og var Kollur þeirra virðingarmestur og hafði forráð með henni. Sama vorið og Auður reisti bæ í [[Hvammur í Dölum|Hvammi]] gifti hún Kolli Þorgerði [[Þorsteinn rauður|Þorsteinsdóttur rauðs]], sonardóttur sína, og hélt brúðkaupsveislu þeirra. Lét hún þau fá miðhlutann úr landnámi sínu, allan [[Laxárdalur (Dalasýslu)|Laxárdal]] og allt til [[Haukadalsá]]r og telst hann því landnám Kolls, sem eftir það nefndist Dala-Kollur. Bær þeirra var fyrir sunnan Laxá og nefndist seinna [[Höskuldsstaðir (Laxárdal)|Höskuldsstaðir]]. Börn þeirra Dala-Kolls og Þorgerðar voru þau [[Höskuldur Dala-Kollsson|Höskuldur]], Gróa kona Véleifs gamla og móðir [[Hólmgöngu-Bersi|Hólmgöngu-Bersa]], og Þorkatla, kona [[Þorgeir Ljósvetningagoði Þorkelsson|Þorgeirs Ljósvetningagoða]]. Kollur dó þegar börn hans voru stálpuð en Þorgerður festi þá ekki lengur yndi á Íslandi, að því er segir í Laxdælu, heldur fluttist til [[Noregur|Noregs]] og gekk þar að eiga Herjólf Eyvindarson. Áttu þau son sem hét Hrútur. Þorgerður flutti aftur til Íslands eftir lát Herjólf og dó hjá Höskuldi syni sínum. [[Hrútur Herjólfsson]] flutti seinna til Íslands og bjó á Hrútsstöðum (Rútsstöðum). == Tenglar == * {{vefheimild|url=https://www.snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|titill=Landnámabók. Af snerpa.is.}} * {{vefheimild|url=https://www.snerpa.is/net/isl/laxdal.htm|titill=Laxdæla saga. Af snerpa.is.}} [[Flokkur:Dalasýsla]] [[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]] [[Flokkur:Laxdæla saga]] [[Flokkur:Persónur Íslendingasagna]] co2m82dde760dgm0xkq9ostzmnvddev 0 85049 1958306 1906381 2026-03-31T14:24:59Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958306 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Potsdam | skjaldarmerki = DEU Potsdam COA.svg | kort = Potsdam in Germany.png |undirskipting_gerð = Sambandsland | undirskipting_nafn = [[Brandenborg]] | flatarmál_heild_km2 = 188,25 | mannfjöldi_heild = 180.000 | mannfjöldi_frá = 2019 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 =858 | hæð_m = 32 | vefsíða =[https://www.potsdam.de/ www.potsdam.de] }} '''Potsdam''' er stærsta borg sambandslandsins [[Brandenborg]]ar í [[Þýskaland]]i með 180 þúsund íbúa (2019) og er jafnframt höfuðborg Brandenborgar. Borgin var áður aðsetur [[Konungur|konunga]] og [[Keisari|keisara]]. Kastalarnir, ásamt görðunum og ýmsum öðrum byggingum, eru á [[heimsminjaskrá UNESCO]]. Í borginni er stærsta kvikmyndaver Þýskalands. == Lega == Potsdam liggur við ána [[Havel]] miðsvæðis í Brandenborg og er nágrannaborg [[Berlín]]ar. Borgirnar eru nær samvaxnar við suðvesturhorn Berlínar. Þar skilur Glienicke-brúin á milli en hún var gjarnan notuð fyrir fangaskipti á tímum kalda stríðsins. == Skjaldarmerki == [[Skjaldarmerki]] Potsdam sýnir rauðan örn á gulum grunni. Fyrir ofan er bogadreginn múrveggur. Örninn er tákn markgreifadæmis Brandenborgar og á upphaf sitt á [[12. öldin|12. öld]]. Síðustu breytingar á merkinu voru gerðar [[1957]]. Gulur og rauður eru litir borgarinnar. == Orðsifjar == [[Mynd:Potsdam Altes Rathaus.jpg|thumb|Gamla ráðhúsið. Efst er Atlas og hvílir heimurinn á herðum hans.]] Elsta heiti borgarinnar er Poztupimi og kemur fram á skjali [[Otto III (HRR)|Ottos III]] keisara frá [[993]]. Ekki er ljóst hvaðan heitið kemur, en líklegt er að það sé slavneska og merkir ''Undir eikunum''. Aðrir meina að heitið sé dregið af slavnesku mannanafni, sem þá væri Postapim. Úr Poztupimi verður Postamp og síðar Potsdam. == Saga Potsdam == === Frá miðöldum til upplýsingar === Það var markgreifinn Albrecht der Bär (Albrecht björn) sem náði að hertaka svæðið af slövum [[1150]]. Á núverandi borgarstæði var slavenskt virki sem Albrecht hertók. Í aðeins 700 metra fjarlægð lét Albrecht reisa þýskt virki. Það var upphafið á borginni Potsdam. Potsdam var þó lítill landamærabær næstu aldir. Hann fékk ekki borgarréttindi fyrr en [[1345]]. Árið [[1416]] eignast Hohenzollern-ættin borgina og er hún í eigu þeirra (kjörfursta, konunga og keisara) til loka heimstyrjaldarinnar fyrri. [[30 ára stríðið]] tók mikinn toll af borginni. Í stríðslok lá hún nær yfirgefin, en þar voru þá aðeins um 700 manns. Ein mesta lyftistöng borgarinnar var sú ákvörðun kjörfurstans Friðriks Vilhjálms (''Der grosse Kurfürst'') [[1660]] að gera Potsdam að öðru aðsetri sínu, á eftir Berlín. Í kjölfarið var mikill kastali reistur og borgin gerð að herstöð. Kjörfurstinn flutti inn [[Húgenottar|húgenotta]] frá [[Frakkland]]i, sem settust að þar, sem og í Berlín. Árið [[1745]] reisti konungurinn Friðrik mikli sér Sancoussi-kastalann í Potsdam, sem enn í dag er merkasti rókókókastali Þýskalands. Þangað var [[Voltaire]] boðið og var hann meðhöndlaður eins og þjóðhöfðingi. === Stríðsátök === [[Mynd:Potsdam Stadtblick 1871.jpg|thumb|Potsdam 1871]] [[1806]] hertók [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] bæði Berlín og Potsdam. Napoleon var mjög hrifinn af höllunum í Potsdam og heimsótti grafreit Friðriks mikla i kirkju einni þar í borg. Þar átti hann að hafa sagt: „Ef hann væri enn á lífi, væri ég ekki hér.“ Frakkar yfirgáfu Potsdam ekki fyrr en [[1814]]. Árið [[1838]] fékk borgin járnbrautartengingu til Berlínar, en hún var meðal fyrstu í Þýskalandi. Árið [[1897]] var fyrsta loftskeytið í Þýskalandi sent innanbæjar í Potsdam. Árið [[1912]] var stærsta [[Zeppelin-loftfar|loftskipahöfn]] Þýskalands lögð í Potsdam. Stjórnandinn var Graf von Zeppelin. Árið [[1914]] undirritaði [[Vilhjálmur II (Prússland)|Vilhjálmur II]] keisari í einum kastala sinna í Potsdam stríðsyfirlýsingu gegn [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] og hóf þar með [[Heimstyrjöldin fyrri|heimstyrjöldina fyrri]]. Í stríðslok sagði keisarinn af sér og fór í útlegð til [[Holland]]s. Potsdam missti þar með status sinn sem keisaraborg. === Heimstyrjöldin síðari og nútíð === [[Mynd:L_to_R,_British_Prime_Minister_Winston_Churchill,_President_Harry_S._Truman,_and_Soviet_leader_Josef_Stalin_in_the..._-_NARA_-_198958.jpg|thumb|Churchill, Truman og Stalin ræða framtíð Þýskalands í Potsdam 1945]] [[21. mars]] [[1933]] var Potsdam-dagurinn haldinn af [[Nasismi|nasistaflokknum]]. [[Ríkisþinghúsið í Berlín]] brann mánuð fyrr og kosningarnar ([[5. mars]]) voru nýafstaðnar. Potsdam-dagurinn átti að verða nýtt upphaf fyrir Þýskaland en á þessum degi kom þing saman á ný. Eftir hádegi hitti [[Hitler]] [[Hindenburg|Paul von Hindenburg]], gamla ríkisforsetann. Við það tækifæri hneigði Hitler sig fyrir honum og þeir tókust í hendur. Seinna þennan dag samþykkti þingið að binda enda á [[Weimar-lýðveldið]]. Vegurinn fyrir Hitler var markaður. Potsdam kom lítið við sögu í [[Heimstyrjöldin síðari|heimstyrjöldinni síðari]]. Borgin varð fyrir miklum loftárásum bandamanna [[14. apríl]] [[1945]], þar sem miðborgin stórskemmdist. Eftir það breyttu nasistar borginni í nokkurs konar virki. Sovétmenn voru að nálgast Berlín og það átti að hindra með öllum ráðum að þeir kæmust um Potsdam. Í því skyni voru til dæmis nokkrar brýr sprengdar, þar á meðal Glienicke-brúin sem tengir Potsdam og Berlín. Gerðir voru götutálmar úr ónýtum sporvögnum. En allt kom fyrir ekki, Sovétmenn hertóku borgina [[27. apríl]]. Nokkrum mánuðum seinna hittust leiðtogar sigurveldanna í Potsdam á hinni svokölluðu [[Potsdam-ráðstefnan|Potsdam-ráðstefnu]]. Það voru [[Harry S. Truman]] frá [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Jósef Stalín]] frá [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] og [[Winston Churchill]] frá [[Bretland]]i. Ráðstefnan stóð yfir frá [[17. júlí]] til [[2. ágúst]] 1945. Á þessum tíma fóru fram kosningar í Bretlandi og missti Churchill forsætisráðherraembætti sitt. Því tók [[Clement Attlee]] við af honum í miðri ráðstefnunni. Frakkar sóttu ráðstefnuna ekki. Leiðtogarnir ræddu um framtíð Þýskalands og nokkurra Austurevrópuríkja, til dæmis [[Pólland]]s. Þeim mistókst hins vegar að finna sameiginlega lausn á hernámsáætlun fyrir Þýskaland, sem síðan varð til þess að löndin klofnuðu í tvö ríki. Þegar [[Berlínarmúrinn]] var reistur [[1961]], var hann reistur við borgarmörk Potsdam, sem við það var slitið frá nágrannaborg sinni Berlín. Aðeins Glienicke-brúin tengdi borgirnar saman, en hún var lokuð í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]]. Hún var hins vegar notuð til að skiptast á föngum milli austurs og vesturs. Brúin var ekki opnuð fyrir umferð á ný fyrr en með falli múrsins [[1989]]. Þegar Þýskaland sameinaðist [[1990]] var sambandslandið Brandenborg stofnað. Potsdam varð þá höfuðborg þess lands og svo er enn. Á sama ári voru stórir hlutar miðborgarinnar settir á heimsminjaskrá UNESCO. == Kvikmyndaverið Babelsberg == [[Mynd:Filmstudio Babelsberg Eingang.jpg|thumb|Inngönguhlið á kvikmyndaverinu Babelsberg]] Kvikmyndaverið '''Filmstudio Babelsberg''' í Potsdam er elsta stóra kvikmyndaver heims og stærsta kvikmyndaver Þýskalands. Það var stofnað [[1912]] og er í dag 420 þúsund m² að stærð. Fyrsta myndin sem þar var gerð hét '''Dauðadansinn''' (''Der Totentanz'') með dönsku leikkonunni [[Asta Nielsen]]. Á tímum nasista var kvikmyndaverið gjarnan notað fyrir áróðursmyndir. Í dag er kvikmyndaverið mikið notað, bæði fyrir bíómyndir og sjónvarpmyndir/seríur. Meðal þekktra bíómynda nútímans má nefna: {| class="wikitable" |- ! Bíómynd !! Ár !! Helstu leikarar |- | Sagan endalausa 3 || 1994 || [[Jason James Richter]], [[Jack Black]] |- | Enemy at the Gates || 2000 || [[Jude Law]], [[Ed Harris]] |- | The Pianist || 2002 || [[Adrien Brody]] |- | The Bourne Supremacy || 2004 || [[Matt Damon]] |- | Around the World in 80 Days || 2004 || [[Jackie Chan]] |- | V for Vendetta || 2006 || [[Hugo Weaving]], [[Natalie Portman]] |- | Speed Racer || 2008 || [[John Goodman]], [[Susan Sarandon]] |- | The Reader || 2008 || [[Kate Winslet]], [[Ralph Fiennes]] |- | Inglourious Basterds || 2009 || [[Brad Pitt]] |} == Íþróttir == Kvennaliðið 1. FFC Turbine Potsdam í [[Knattspyrna|knattspyrnu]] er vafalaust eitt besta lið Þýskalands. Það er margfaldur þýskur meistari, bikarmeistari og liðið sigraði í UEFA Women´s Cup keppninni [[2005]]. Karlaliðið SV Babelsberg 03 spilar í 4. deild. == Vinabæir == Potsdam viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir: {| |- | valign="top" | * {{POL}} [[Opole]] í [[Pólland]]i, síðan [[1973]] * {{FRA}} [[Bobigny]] í [[Frakkland]]i, síðan [[1974]] * {{FIN}} [[Jyväskylä]] í [[Finnland]]i, síðan [[1985]] * {{DEU}} [[Bonn]] í [[Þýskalandi]], síðan [[1988]] | valign="top" | * {{ITA}} [[Perugia]] á [[Ítalía|Ítalíu]], síðan [[1990]] * {{USA}} [[Sioux Falls]] í [[Suður-Dakóta]], [[Bandaríkin|BNA]], síðan 1990 * [[Mynd:Flag of Switzerland.svg|20px]] [[Luzern]] í [[Sviss]], síðan [[2002]] |} == Byggingar og kennileiti == [[Mynd:Potsdam schloss sanssouci b.jpg|thumb|Sanssouci er ein fegursta höll Þýskalands]] [[Mynd:Potsdam brandenburger tor.jpg|thumb|Potsdam á sér sitt eigið Brandenborgarhlið]] * [[Sanssouci-kastalinn]] er lítill kastali frá 18. öld. Þrátt fyrir smæðina er hann þó einn fegursti rókókókastali Þýskalands og einkennisbygging borgarinnar. * [[Cecilienhof]] er kastali frá upphafi 20. aldar. Hann er þekktastur fyrir að hýsa Potsdam-ráðstefnuna. Í húsinu gaf Harry S. Truman fyrirmæli í síma um að varpa kjarnorkusprengju á Hiroshima. * [[Nikulásarkirkjan í Potsdam|Nikulásarkirkjan]] (''St. Nikolai'') er ein sérkennilegasta kirkjubygging Þýskalands, ferköntuð og með hvolfþak. Hún stórskemmdist í götubardögum seinna stríðsins. * [[Einstein-turninn (Potsdam)|Einstein-turninn]] nýtískuleg stjörnuathugunarstöð sem [[Albert Einstein]] og Erwin Freundlich hönnuðu sameiginlega. * [[Brandenborgarhliðið í Potsdam|Brandenborgarhliðið]] er í raun sigurbogi til minningar um hertöku héraðsins Slésíu í lok 7 ára stríðsins. * [[Nauener Tor (Potsdam)|Nauener Tor]] er stærsta borgarhliðið sem enn stendur í borginni. * [[Alexandrowka]] er heiti á gömlu rússnesku hverfi í borginni. Það var reist fyrir rússneska kórmeðlimi á tímum Napoleonsstríðanna. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Potsdam|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2010}} * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Tag von Potsdam|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2010}} * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Potsdamer Konferenz|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2010}} {{Commons}} {{Borgir í Þýskalandi}} [[Flokkur:Borgir í Þýskalandi]] [[Flokkur:Potsdam| ]] sgp3wefcmyjwdvc3ahch8qxcf5dig33 0 85314 1958181 1945662 2026-03-31T13:24:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958181 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Lady Gaga | mynd = Lady Gaga at Joe Biden's inauguration (cropped 5).jpg | mynd_texti = Lady Gaga á innsetningarathöfn [[Joe Biden]] árið 2021 | fæðingarnafn = Stefani Joanne Angelina Germanotta | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1986|3|28}} | fæðingarstaður = [[New York-borg|New York]], [[New York-fylki|New York]], [[Bandaríkin|BNA]] | starf = {{flatlist| * Söngvari * lagahöfundur * tónskáld * leikari * aðgerðarsinni }} | ár = 2000–í dag | stofnun = {{plainlist| * [[Born This Way Foundation]] * [[Haus Labs]]}} | foreldrar = | faðir = | móðir = | ættingjar = | fjölskylda = | module = {{Tónlistarfólk|embed=yes | hljóðfæri = {{flatlist| * Rödd * píanó }} | stefna = {{flatlist| * [[Popptónlist|Popp]] * [[Danstónlist|dans]] * [[Raftónlist|raf]] * [[djass]] * [[rokk]] }} | útgefandi = {{flatlist| * [[Def Jam Recordings|Def Jam]] * Cherrytree * KonLive * Streamline * [[Interscope Records|Interscope]] }}}} | module2 = {{Hlusta|pos=center|embed=yes|filename=Lady Gaga performs The Star-Spangled Banner audio (trimmed).ogg|title=Rödd Lady Gaga|type=speech|description={{br list|Tekið upp 20. janúar 2021}}}} | vefsíða = {{URL|ladygaga.com}} | undirskrift = Lady Gaga autograph.svg }} '''Stefani Joanne Angelina Germanotta''' (f. 28. mars 1986), betur þekkt sem '''Lady Gaga''', er bandarísk söngkona, lagahöfundur og leikkona. Hún er þekkt fyrir reglulega endursköpun á ímynd sinni og fjölhæfni sína í skemmtanaiðnaðinum. Eftir að hafa skrifað undir samning við [[Interscope Records]] árið 2007 náði Gaga alþjóðlegri frægð með fyrstu breiðskífunni sinni, ''[[The Fame]]'' (2008), og endurútgáfu hennar, ''[[The Fame Monster]]'' (2009). Plöturnar innihéldu vinsælu smáskífurnar „Just Dance“, „Poker Face“, „Bad Romance“, „Telephone“ og „Alejandro“. Önnur stúdíóplata hennar, ''[[Born This Way]]'' (2011), kannaði [[rafrokk]] og [[hljóðgervlapopp|teknópopp]] og seldist í meira en milljón eintökum í fyrstu vikunni. Titillag plötunnar sló metið yfir það lag sem seldist hraðast á [[iTunes Store]], með yfir eina milljón niðurhala innan við viku. Í kjölfar þriðju plötu hennar, ''[[Artpop]]'' (2013), sem kannaði [[raftónlist]], lagði hún áherslu á [[djass]] á plötunni ''[[Cheek to Cheek]]'' (2014) með [[Tony Bennett]] og á [[mjúkt rokk]] með plötunni ''[[Joanne (plata)|Joanne]]'' (2016). Gaga sneri sér að leiklist og vann verðlaun fyrir aðalhlutverkin sín í þáttunum ''[[American Horror Story|American Horror Story: Hotel]]'' (2015–2016) og kvikmyndunum ''[[A Star Is Born (kvikmynd frá 2018)|A Star Is Born]]'' (2018) og ''[[House of Gucci]]'' (2021). Framlög hennar til [[A Star Is Born (tónlist)|plötu tónlistarmyndarinnar]] innihalda smáskífuna „Shallow“ sem gerðu hana að fyrstu konu til að vinna [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[BAFTA]]-verðlaun, [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]] og [[Grammy-verðlaunin|Grammy-verðlaun]] á einu ári. Hún sneri aftur í [[danspopp]]ið með sjöttu breiðskífu sinni, ''[[Chromatica]]'' (2020), sem innihélt smáskífuna „Rain on Me“. Árið 2021 gaf hún út aðra samstarfsplötu með Bennett, ''[[Love for Sale (Tony Bennett og Lady Gaga plata)|Love for Sale]]'' (2021), og gaf út popp-plötuna ''[[Mayhem (plata)|Mayhem]]'' (2025) sem á má finna lagið „Die with a Smile“. Gaga er ein af söluhæsta tónlistarfólki heimsins, með um 170 milljón plötur seldar, og eina konan til að eiga fjórar smáskífur sem hafa selst í a.m.k. 10 milljónum eintaka á heimsvísu. Meðal verðlauna og viðurkenninga sem hún hlotið eru 16 Grammy-verðlaun, tvö Golden Globe-verðlaun, 22 [[MTV Video Music-verðlaunin|MTV Video Music-verðlaun]], verðlaun frá [[Frægðarhöll lagahöfunda]] og Council of Fashion Designers of America, auk viðurkenninga sem listamaður ársins (2010) og kona ársins (2015) hjá ''[[Billboard]]''. Hún hefur einnig verið talin með í nokkrum listum ''[[Forbes]]'' og var í fjórða sæti Greatest Women in Music lista [[VH1]] (2012). ''[[Time]]'' útnefndi hana sem eina af 100 áhrifamestu einstaklingum heimsins árin 2010 og 2019 og setti hana á All-''Time'' 100 Fashion Icons lista þeirra. Góðgerðastörf hennar og aktívismi fjalla helst um geðheilbrigði og [[Réttindi hinsegin fólks eftir löndum|réttindi hinsegin fólks]]. Hún rekur eigin góðgerðarsamtök, [[Born This Way Foundation]], sem styður við geðheilsu ungs fólks. Viðskiptastarfsemi hennar er meðal annars [[Haus Labs]], vegan snyrtivörufyrirtæki sem kom á markað árið 2019. == Líf og ferill == === 1986–2004: Æska === Stefani Joanne Angelina Germanotta fæddist 28. mars 1986 inn í [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólska]] fjölskyldu á Lenox Hill-spítalanum í [[Manhattan]], [[New York-borg]].<ref>{{Cite magazine |title=Artists: Lady Gaga |url=https://www.nme.com/artists/lady-gaga |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171001023358/http://www.nme.com/artists/lady-gaga |archive-date=October 1, 2017 |access-date=September 19, 2017 |magazine=[[NME]]}}</ref> Báðir foreldrar hennar eru af [[Ítalía|ítölskum]] uppruna.<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/acts-of-faith/wp/2017/02/05/the-gospel-according-to-lady-gaga/|ref=none|title=The provocative faith of Lady Gaga|last=Graves-Fitzsimmons|first=Guthrie|date=February 5, 2017|newspaper=[[The Washington Post]]|access-date=October 27, 2017|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170206165201/https://www.washingtonpost.com/news/acts-of-faith/wp/2017/02/05/the-gospel-according-to-lady-gaga/|archive-date=February 6, 2017}}</ref> Foreldrar hennar eru Cynthia Louise (fædd Bissett), mannvinur og framkvæmdastjóri, og Joseph Germanotta, frumkvöðull.<ref>{{Cite magazine |date=May 25, 2011 |title=Lady Gaga's Universe: Mom Cynthia Germanotta |url=https://www.rollingstone.com/music/pictures/lady-gagas-universe-20110524/mom-cynthia-germanotta-0501272 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140425033944/http://www.rollingstone.com/music/pictures/lady-gagas-universe-20110524/mom-cynthia-germanotta-0501272 |archive-date=April 25, 2014 |access-date=March 25, 2014 |magazine=[[Rolling Stone]]}}</ref> Hún á einnig yngri systur sem heitir Natali.<ref>{{Cite magazine |last=Harman |first=Justine |date=September 20, 2011 |title=Lady Gaga's Little Sister: I Support the Spectacle |url=http://people.com/style/lady-gagas-little-sister-i-support-the-spectacle/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161123090525/http://people.com/style/lady-gagas-little-sister-i-support-the-spectacle/ |archive-date=November 23, 2016 |access-date=June 6, 2016 |magazine=[[People]]}}</ref> Hún ólst upp í [[Upper West Side]]-hverfinu á Manhattan.<ref>{{Cite news |last=Reszutek |first=Dana |date=March 28, 2017 |title=Uptown to downtown, see Lady Gaga's New York |url=https://www.amny.com/entertainment/celebrities/lady-gaga-s-nyc-from-the-upper-west-side-to-lower-manhattan-places-the-singer-s-called-home-1.13048216 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171028042255/https://www.amny.com/entertainment/celebrities/lady-gaga-s-nyc-from-the-upper-west-side-to-lower-manhattan-places-the-singer-s-called-home-1.13048216 |archive-date=October 28, 2017 |access-date=October 27, 2017 |newspaper=[[amNew York Metro]]}}</ref> Frá ellefu ára aldri gekk hún í einkarekna stúlknaskólann Convent of the Sacred Heart, sem er kaþólskur skóli.<ref name="independent">{{Cite news |last=Sturges |first=Fiona |date=May 16, 2009 |title=Lady Gaga: How the world went crazy for the new queen of pop |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/lady-gaga-how-the-world-went-crazy-for-the-new-queen-of-pop-1684375.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20090519184554/http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/features/lady-gaga-how-the-world-went-crazy-for-the-new-queen-of-pop-1684375.html |archive-date=May 19, 2009 |access-date=May 26, 2009 |newspaper=[[The Independent]]}}</ref> Gaga byrjaði að spila á [[píanó]] fjögurra ára. Hún tók píanótíma og æfði sig alla barnæskuna. Foreldrar hennar hvöttu hana til að halda áfram í tónlistinni og skráðu hana í Creative Arts Camp.{{sfn|Johnson|2012|p=20}} Á unglingsárunum söng hún á opnum hljóðnemakvöldum.{{sfn|Johnson|2012|p=26}} Hún lærði leiklist í Lee Strasberg Theatre and Film Institute í tíu ár.<ref name="leestrasburgalumna">{{Cite web |last=Manelis |first=Michele |date=October 12, 2015 |title=LSTFI Alum Lady Gaga taps into The Lee Strasberg Method |work=The Lee Strasberg Theatre & Film Institute |url=http://newyork.methodactingstrasberg.com/blog/lstfi-alumna-lady-gaga-taps-into-the-lee-strasberg-method/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127031815/http://newyork.methodactingstrasberg.com/blog/lstfi-alumna-lady-gaga-taps-into-the-lee-strasberg-method/ |archive-date=January 27, 2016 |access-date=January 7, 2016 |publisher=[[Lee Strasberg Theatre and Film Institute]]}}</ref> Fyrsta framkoma hennar á skjánum var sem aukaleikari í tónlistarmyndbandi [[AC/DC]] fyrir lagið „Stiff Upper Lip“ árið 2000.<ref>{{cite web |last1=DeVille |first1=Chris |title=Lady Gaga Reveals She Made Her Onscreen Debut In A 2000 AC/DC Video |url=https://www.stereogum.com/2291082/lady-gaga-reveals-she-made-her-onscreen-debut-in-a-2000-ac-dc-video/news/ |website=Stereogum |date=December 17, 2024 |access-date=December 25, 2024}}</ref> Gaga fór í margar árangurslausar áheyrnarprufur fyrir sýningar í New York, en fékk þó lítið aukahlutverk í þætti úr ''The Sopranos'' árið 2001.{{sfn|Morgan|2010|page=27}} Árið 2003 komst Gaga inn í Collaborative Arts Project 21, tónlistarskóla í Tisch School of the Arts, sem er hluti af [[New York-háskóli|New York-háskóla]] (NYU). Þar lærði hún tónlist og þróaði lagasmíðahæfileikana sína með því að skrifa ritgerðir um [[list]], [[trúarbrögð]], [[félagsleg málefni]] og [[stjórnmál]].<ref>{{Cite web |last=Florino |first=Rick |date=January 30, 2009 |title=Interview: Lady GaGa |url=http://www.artistdirect.com/nad/news/article/0,,4931544,00.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701004308/http://www.artistdirect.com/nad/news/article/0,,4931544,00.html |archive-date=July 1, 2017 |access-date=August 7, 2017 |agency=[[Artistdirect]]}}</ref> Árið 2005 hætti Gaga námi á öðru ári til að einbeita sér að tónlistarferlinum.<ref name="mtv 55">{{Cite news |last=Harris |first=Chris |date=June 9, 2008 |title=Lady GaGa Brings Her Artistic Vision Of Pop Music To New Album |url=http://www.mtv.com/news/1589013/lady-gaga-brings-her-artistic-vision-of-pop-music-to-new-album-and-a-new-kids-song/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911144011/http://www.mtv.com/news/1589013/lady-gaga-brings-her-artistic-vision-of-pop-music-to-new-album-and-a-new-kids-song/ |archive-date=September 11, 2014 |access-date=May 7, 2009 |publisher=MTV News}}</ref> Í viðtali árið 2014 sagði Gaga að henni hefði verið nauðgað þegar hún var 19 ára. Hún fór síðar í meðferð vegna þessa. Hún þjáist af [[áfallastreituröskun]] (PTSD) og tengir það við atvikið. Hún hefur þakkað stuðningi lækna, fjölskyldu og vina fyrir aðstoðina sem hún fékk.<ref>{{Cite news |last=Bakare |first=Larney |date=December 2, 2014 |title=Lady Gaga reveals she was raped at 19 |url=https://www.theguardian.com/music/2014/dec/02/lady-gaga-reveals-she-was-raped |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141219013644/http://www.theguardian.com/music/2014/dec/02/lady-gaga-reveals-she-was-raped |archive-date=December 19, 2014 |access-date=December 19, 2014 |newspaper=[[The Guardian]]}}</ref> === 2005–2007: Upphaf ferils === Árið 2005 stofnaði hún hljómsveitina SGBand með nokkrum vinum úr NYU. Hljómsveitin spilaði á giggum víða í New York og var hluti af næturlífinu í [[Lower East Side]]-hverfinu.<ref name="growingupgaga">{{Cite magazine |last=Grigoriadis |first=Vanessa |author-link=Vanessa Grigoriadis |date=March 28, 2010 |title=Growing Up Gaga |url=https://nymag.com/arts/popmusic/features/65127 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100401055337/http://nymag.com/arts/popmusic/features/65127/ |archive-date=April 1, 2010 |access-date=March 29, 2010 |magazine=[[New York (tímarit)|New York]]}}</ref> Eftir New Songwriters Showcase-sýningu [[Frægðarhöll lagahöfunda|Frægðarhallar lagahöfunda]] (Songwriters Hall of Fame) í júní 2006, mælti leitarkonan Wendy Starland með henni við tónlistarframleiðandann Rob Fusari.<ref name="Fusari1">{{Cite news |last=Kaufman |first=Gil |date=March 19, 2010 |title=Lady Gaga/ Rob Fusari Lawsuit: A Closer Look |url=http://www.mtv.com/news/1634292/lady-gaga-rob-fusari-lawsuit-a-closer-look/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141003020556/http://www.mtv.com/news/1634292/lady-gaga-rob-fusari-lawsuit-a-closer-look/ |archive-date=October 3, 2014 |access-date=October 8, 2013 |publisher=MTV News}}</ref> Fusari vann með Gaga, sem ferðaðist daglega til [[New Jersey]] til að þróa lögin hennar og semja nýtt efni.{{sfn|Morgan|2010|page=36}} Hann sagði að hann hafi verið sá fyrsti sem kallaði hana „Lady Gaga“. Nafnið er dregið af laginu „Radio Ga Ga“ með [[Queen]].<ref name="Fusari2">{{Cite magazine |date=March 18, 2010 |title=Lady Gaga Sued By Producer Rob Fusari |url=https://www.billboard.com/articles/news/958922/lady-gaga-sued-by-producer-rob-fusari |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130915020236/http://www.billboard.com/articles/news/958922/lady-gaga-sued-by-producer-rob-fusari |archive-date=September 15, 2013 |access-date=October 8, 2013 |magazine=[[Billboard]]}}</ref> Samkvæmt honum varð nafnið til þegar hann reyndi að senda henni [[Smáskilaboð|textaskilaboð]] þar sem stóð „Radio Ga Ga“, en síminn [[Stafsetningarforrit|leiðrétti]] orðið „Radio“ í „Lady“.<ref>{{Cite web |last=Gibson |first=Kelsie |date=September 22, 2017 |title=How Lady Gaga Got Her Stage Name |url=https://www.popsugar.com/celebrity/what-lady-gaga-real-name-44063258 |access-date=September 17, 2024 |publisher=[[PopSugar]]}}</ref> [[Mynd:Lady Gaga at Lollapalooza 2007 - cropped.jpg|thumb|upright=0.5|left|Gaga á [[Lollapalooza]] tónlistarhátíðinni árið 2007]] Fusari og Gaga tóku upp og framleiddu [[rafpopp]]lög og sendu þau til framleiðenda í tónlistarbransanum.<ref name="Fusari2" /> Joshua Sarubin, yfirmaður A&R hjá [[Def Jam Recordings]], sýndi lögunum áhuga og fékk Gaga til að skrifa undir hjá Def Jam í september 2006.{{sfn|Morgan|2010|page=45}} Samningi hennar var rift þremur mánuðum síðar. Á þessum tíma kynntist hún sviðslistakonunni Lady Starlight, sem hjálpaði henni að búa til sviðspersónu sína.<ref>{{Cite web |last=Montgomery |first=James |date=May 25, 2011 |title=Lady Gaga's 'Inside The Outside': Meet The 'Perpetual Underdog' |url=http://www.mtv.com/news/1664600/lady-gaga-inside-the-outside-show-preview/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171029174614/http://www.mtv.com/news/1664600/lady-gaga-inside-the-outside-show-preview/ |archive-date=October 29, 2017 |access-date=October 29, 2017 |publisher=MTV News}}</ref> Þær byrjuðu að koma fram saman á tónleikastöðum og komu einnig fram á [[Lollapalooza]] tónlistarhátíðinni árið 2007.<ref name="seattleweekly">{{Cite news |last=Hobart |first=Erika |date=November 18, 2008 |title=Lady GaGa: Some Like it Pop |url=https://www.seattleweekly.com/2008-11-19/music/lady-gaga-some-like-it-pop/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090109192648/http://www.seattleweekly.com/2008-11-19/music/lady-gaga-some-like-it-pop |archive-date=January 9, 2009 |access-date=January 10, 2009 |work=[[Seattle Weekly]]}}</ref> Gaga einbeitti sér í upphafi að [[Tilraunakennd tónlist|tilraunakenndri]] [[raftónlist]], en fór smám saman að blanda [[Popptónlist|poppi]] og [[glysrokk]]stíl [[David Bowie]] og Queen í lögin sín. Meðan Gaga og Lady Starlight komu fram á sýningum, hélt Fusari áfram að þróa lögin sem þau höfðu búið til saman og sendi þau til framleiðandans og plötuforstjórans Vincent Herbert.<ref name="trans26">{{Cite AV media |title=Transmission Gaga-vision: Episode 26 |date=December 16, 2008 |publisher=Lady Gaga |people=Haus of GaGa}}</ref> Í nóvember 2007 réði Herbert Gaga til útgáfufyrirtækisins síns, Streamline Records, sem var deild innan [[Interscope Records]]. Gaga hefur síðar nefnt Herbert sem þann sem uppgötvaði hana.<ref name="vincentdiscover">{{Cite news |date=October 25, 2017 |title=Singer Tamar Braxton files for divorce from husband-manager |url=http://www.dailyherald.com/article/20171025/entlife/310259876 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109134917/http://www.dailyherald.com/article/20171025/entlife/310259876 |archive-date=November 9, 2017 |access-date=November 9, 2017 |work=[[Daily Herald (Arlington Heights)|Daily Herald]]}}</ref> Eftir að hafa verið í starfsnámi sem lagahöfundur hjá Famous Music Publishing, gerði Gaga samning við [[Sony Music|Sony/ATV]]. Fyrir vikið var hún ráðin til að skrifa lög fyrir [[Britney Spears]], [[New Kids on the Block]], [[Stacy Ferguson|Fergie]] og [[Pussycat Dolls]].<ref name="bbcover">{{Cite magazine |last=Harding |first=Cortney |date=August 15, 2009 |title=Lady Gaga: The Billboard Cover Story |url=https://www.billboard.com/articles/news/267810/lady-gaga-the-billboard-cover-story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130309235202/http://www.billboard.com/articles/news/267810/lady-gaga-the-billboard-cover-story |archive-date=March 9, 2013 |access-date=May 6, 2010 |magazine=Billboard}}</ref> Hjá Interscope vakti Gaga athygli tónlistarmannsins [[Akon]] þegar hún söng prufuútgáfu af einu laginu hans í stúdíóinu. Akon sannfærði Jimmy Iovine, framkvæmdastjóra Interscope Geffen A&M Records um að gera sameiginlegan samning og fá Gaga einnig til að skrifa undir hjá útgáfufyrirtæki sínu, KonLive.<ref name="franchise">{{Cite news |last=Vena |first=Jocelyn |date=June 5, 2009 |title=Akon Calls Lady Gaga His 'Franchise Player' |url=http://www.mtv.com/news/1613350/akon-calls-lady-gaga-his-franchise-player/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150204001522/http://www.mtv.com/news/1613350/akon-calls-lady-gaga-his-franchise-player/ |archive-date=February 4, 2015 |access-date=June 20, 2009 |publisher=MTV News}}</ref> Seint á árinu 2007 kynntist Gaga lagahöfundinum og framleiðandanum [[RedOne]]. Hún vann með honum í viku í hljóðverinu að fyrstu plötunni sinni og skrifaði undir samning við Cherrytree Records, deild innan Interscope.<ref name="bbcover" /> === 2008–2010: ''The Fame'' og ''The Fame Monster'' === Árið 2008 flutti Gaga til [[Los Angeles]] til að vinna með plötufyrirtækinu sínu við að ljúka frumraunaplötunni sinni, ''[[The Fame]]''. Platan var gefin út 19. ágúst 2008 og náði fyrsta sæti á vinsældalistum í nokkrum löndum.<ref>{{Cite news |last=Williams |first=John |date=January 14, 2009 |title=Lady GaGa's 'Fame' rises to No. 1 |url=http://jam.canoe.ca/Music/Artists/L/Lady_GaGa/2009/01/14/8022056-jam.html |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20150629212048/http://jam.canoe.com/Music/Artists/L/Lady_GaGa/2009/01/14/8022056-jam.html |archive-date=June 29, 2015 |publisher=[[Jam!]]}}</ref> Fyrstu tvær smáskífur plötunnar, „Just Dance“ og „Poker Face“, náðu fyrsta sæti í Ástralíu, Bandaríkjunum, Bretlandi og Kanada. „Poker Face“ var einnig mest selda smáskífa ársins 2009 á heimsvísu með 9,8 milljónir seld eintök það ár og var á [[Digital Song Sales|Digital Songs]]-lista ''[[Billboard]]'' í 83 vikur.<ref>{{Cite web |title=Digital Music Sales Around The World |url=http://www.ifpi.org/content/library/DMR2010.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120222025232/http://www.ifpi.org/content/library/DMR2010.pdf |archive-date=February 22, 2012 |access-date=August 4, 2017 |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |page=10}}</ref> Þrjár aðrar smáskífur voru gefnar út af plötunni: „Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)“, „LoveGame“ og „Paparazzi“. Endurhljóðblandaðar (e. remix) útgáfur smáskífanna af ''The Fame'', að undanskildu „Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)“, voru gefnar út á plötunni ''[[Hitmixes]]'' í ágúst 2009.<ref>{{Cite web |title=Hit Mixes – Lady Gaga |url=https://www.allmusic.com/album/hit-mixes-mw0000825184 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107222336/https://www.allmusic.com/album/hit-mixes-mw0000825184 |archive-date=November 7, 2017 |access-date=November 7, 2017 |publisher=AllMusic}}</ref> Á 52. árlegu [[Grammy-verðlaunin|Grammy-verðlaununum]] unnu ''The Fame'' og „Poker Face“ til verðlauna fyrir bestu dans-/raftónlistarplötuna (Best Dance/Electronica Album) og bestu dansupptökuna (Best Dance Recording).<ref>{{Cite news |date=February 1, 2010 |title=List of Grammy winners |url=http://www.cnn.com/2010/SHOWBIZ/Music/01/31/grammys.winner.list/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100419055243/http://www.cnn.com/2010/SHOWBIZ/Music/01/31/grammys.winner.list/index.html |archive-date=April 19, 2010 |access-date=April 25, 2010 |publisher=CNN}}</ref> [[Mynd:Lady Gaga - The Monster Ball Tour - Burswood Dome Perth (4482953251).jpg|thumb|upright|Gaga á [[The Monster Ball Tour]] tónleikaferðalaginu árið 2010]] Gaga fór í tónleikaferðalag, [[The Fame Ball Tour]], sem stóð frá mars til september 2009.{{sfn|Morgan|2010|p=131}} Á meðan hún ferðaðist um heiminn samdi hún átta lög fyrir ''[[The Fame Monster]]'', endurútgáfu af ''The Fame''.<ref>{{Cite press release |title=Lady Gaga Returns With 8 New Songs on 'The Fame Monster' |date=October 8, 2009 |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/lady-gaga-returns-with-8-new-songs-on-the-fame-monster-63780227.html |access-date=October 9, 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091011005910/http://www.prnewswire.com/news-releases/lady-gaga-returns-with-8-new-songs-on-the-fame-monster-63780227.html |archive-date=October 11, 2009 |agency=[[PR Newswire]]}}</ref> Nýju lögin voru einnig gefin út sem sjálfstæð [[stuttskífa]] þann 18. nóvember 2009. Fyrsta smáskífa plötunnar, „Bad Romance“, kom út einum mánuði fyrr og náði fyrsta sæti í Bretlandi og Kanada. „Telephone“, með [[Beyoncé]], var önnur smáskífan af plötunni. Þriðja smáskífan, „Alejandro“, olli deilum þar sem tónlistarmyndbandið var talið vera [[guðlast]] af Catholic League samtökunum.<ref>{{Cite web |date=June 9, 2010 |title=Lady Gaga Mimics Madonna |url=http://www.catholicleague.org/lady-gaga-mimics-madonna/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170630021632/http://www.catholicleague.org/lady-gaga-mimics-madonna/ |archive-date=June 30, 2017 |access-date=October 27, 2017 |publisher=[[Catholic League]]}}</ref> Tónlistarmyndbandið við „Bad Romance“ varð myndbandið með mesta áhorf á [[YouTube]] í apríl 2010, og í október sama ár varð Gaga fyrsta manneskjan með meira en einn milljarð samtals áhorf á síðunni.<ref>{{Cite magazine |last=O'Neill |first=Megan |date=April 14, 2010 |title=Lady Gaga's Bad Romance Is Officially The Most Viewed Video On YouTube Ever |url=http://www.adweek.com/digital/lady-gaga%E2%80%99s-bad-romance-is-officially-the-most-viewed-video-on-youtube-ever/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170514111237/http://www.adweek.com/digital/lady-gaga%E2%80%99s-bad-romance-is-officially-the-most-viewed-video-on-youtube-ever/ |archive-date=May 14, 2017 |access-date=May 14, 2017 |magazine=[[Adweek]]}}</ref> Á [[MTV Video Music-verðlaunin|MTV Video Music-verðlaununum]] 2010 vann hún átta verðlaun af 13 tilnefningum, þar á meðal myndband ársins (Video of the Year) fyrir „Bad Romance“.<ref>{{Cite web |date=September 12, 2010 |title=MTV Video Music Awards 2010 |url=http://www.mtv.com/ontv/vma/2010/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150205094153/http://www.mtv.com/ontv/vma/2010/ |archive-date=February 5, 2015 |access-date=January 30, 2012 |publisher=MTV}}</ref> Hún var mest tilnefnda listakonan á einu ári og fyrsta konan til að fá tvær tilnefningar fyrir myndband ársins á sömu athöfn.<ref>{{Cite web |last=Kaufman |first=Gil |date=August 3, 2010 |title=Lady Gaga's 13 VMA Nominations: How Do They Measure Up? |url=http://www.mtv.com/news/1644983/lady-gagas-13-vma-nominations-how-do-they-measure-up/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170510064405/http://www.mtv.com/news/1644983/lady-gagas-13-vma-nominations-how-do-they-measure-up/ |archive-date=May 10, 2017 |access-date=December 16, 2016 |publisher=MTV News}}</ref> ''The Fame Monster'' vann Grammy-verðlaun fyrir bestu poppsöngplötuna (Best Pop Vocal Album), og „Bad Romance“ vann fyrir besta poppsöng kvenna (Best Female Pop Vocal) og besta stutta tónlistarmyndbandið (Best Short Form Music Video) á 53. árlegu Grammy-verðlaununum.<ref>{{Cite web |title=53rd annual Grammy awards: The winners list |url=http://marquee.blogs.cnn.com/2011/02/13/53rd-annual-grammy-awards-the-winners-list/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110708172128/http://marquee.blogs.cnn.com/2011/02/13/53rd-annual-grammy-awards-the-winners-list/ |archive-date=July 8, 2011 |access-date=July 17, 2011 |publisher=CNN}}</ref> Árið 2009 var Gaga með metfjölda vikna á [[UK Singles Chart]] og varð listakonan með flestar niðurhalningar ársins í Bandaríkjunum með 11,1 milljón niðurhöl, sem kom henni í ''[[Heimsmetabók Guinness]]''.<ref>{{Cite web |title=Most cumulative weeks on UK singles chart in one year |url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/most-cumulative-weeks-on-uk-singles-chart-in-one-year |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924130850/http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/most-cumulative-weeks-on-uk-singles-chart-in-one-year |archive-date=September 24, 2015 |access-date=November 7, 2017 |website=[[Guinness World Records]]}}</ref> Á heimsvísu hafa ''The Fame'' og ''The Fame Monster'' saman selst í meira en 15 milljónum eintaka, og sú síðarnefnda var önnur mest selda platan árið 2010.<ref>{{Cite news |date=February 27, 2012 |title=Lady Gaga adds second show in Singapore |url=http://www.asiaone.com/print/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20120227-330396.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20171204222917/http://www.asiaone.com/print/News/Latest%2BNews/Showbiz/Story/A1Story20120227-330396.html |archive-date=December 4, 2017 |access-date=December 4, 2017 |publisher=[[AsiaOne]]}}</ref> Gaga hóf aðra tónleikaferð, [[The Monster Ball Tour]], og gaf út ''[[The Remix]]'', síðustu plötuna sína hjá Cherrytree Records.<ref>{{Cite news |last=Newman |first=Melinda |date=June 29, 2011 |title=Martin Kierszenbaum has a knack for finding the next big thing |url=https://www.latimes.com/entertainment/music/la-xpm-2011-jun-29-la-et-martin-kierszenbaum-20110629-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029223357/http://articles.latimes.com/2011/jun/29/entertainment/la-et-martin-kierszenbaum-20110629 |archive-date=October 29, 2013 |access-date=February 13, 2013 |newspaper=[[Los Angeles Times]]}}</ref> The Monster Ball Tour stóð frá nóvember 2009 til maí 2011 og þénaði 227,4 milljónir Bandaríkjadala.<ref>{{Cite magazine |last=Waddell |first=Ray |date=May 5, 2011 |title=Lady Gaga's Monster Ball Tour Breaks Record for Debut Headlining Artist |url=https://www.billboard.com/articles/photos/live/471708/lady-gagas-monster-ball-tour-breaks-record-for-debut-headlining-artist |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130509041933/http://www.billboard.com/articles/photos/live/471708/lady-gagas-monster-ball-tour-breaks-record-for-debut-headlining-artist |archive-date=May 9, 2013 |access-date=June 2, 2011 |magazine=Billboard}}</ref> Tónleikar sem haldnir voru í [[Madison Square Garden]] í New York-borg voru teknir upp fyrir sérstaka [[HBO]] sjónvarpsþætti, ''Lady Gaga Presents the Monster Ball Tour: At Madison Square Garden''.<ref>{{Cite web |title=Lady GaGa Presents The Monster Ball Tour: At Madison Square Garden |url=http://www.emmys.com/shows/lady-gaga-presents-monster-ball-tour-madison-square-garden |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150110192149/http://www.emmys.com/shows/lady-gaga-presents-monster-ball-tour-madison-square-garden |archive-date=January 10, 2015 |access-date=August 25, 2011 |publisher=[[Academy of Television Arts & Sciences]]}}</ref> === 2011–2014: ''Born This Way'', ''Artpop'', og ''Cheek to Cheek'' === Í febrúar 2011 gaf Gaga út „Born This Way“, smáskífu af [[Born This Way|samnefndri plötu]]. Lagið seldist í meira en milljón eintökum á innan við fimm dögum.<ref name="champ">{{Cite web |date=May 18, 2011 |title=The Lady Is a Champ: Lady Gaga Sets Twitter Record |url=https://www.livescience.com/33288-lady-gagas-world-records.html/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130702233957/http://www.livescience.com/33288-lady-gagas-world-records.html |archive-date=July 2, 2013 |website=[[LiveScience]]}}</ref> Það komst á topp [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] og varð þúsundasta lagið til að ná fyrsta sæti í sögu listans.<ref>{{Cite magazine |last=Trust |first=Gary |date=February 16, 2011 |title=Lady Gaga Claims 1,000th Hot 100 No. 1 with 'Born This Way' |url=https://www.billboard.com/articles/news/473025/lady-gaga-claims-1000th-hot-100-no-1-with-born-this-way |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130325075536/http://www.billboard.com/articles/news/473025/lady-gaga-claims-1000th-hot-100-no-1-with-born-this-way |archive-date=March 25, 2013 |access-date=February 16, 2011 |magazine=Billboard}}</ref> Önnur smáskífa plötunnar, „Judas“, kom út tveimur mánuðum síðar, og „The Edge of Glory“ varð þriðja smáskífan hennar. Bæði lögin náðu topp-10 í Bandaríkjunum og Bretlandi.<ref name="USsongpeaks">{{Cite magazine |title=Lady Gaga Chart History: Hot 100 |url=https://www.billboard.com/artist/lady-gaga/chart-history/hsi/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171106065820/http://www.billboard.com/music/lady-gaga/chart-history/hot-100 |archive-date=November 6, 2017 |access-date=August 3, 2017 |magazine=Billboard}}</ref> [[Mynd:Lady Gaga The Edge of Glory GMA2 (cropped).jpg|left|thumb|upright|Gaga kynnir ''[[Born This Way]]'' með flutningi í ''Good Morning America'' árið 2011]] ''Born This Way'' var gefin út 23. maí 2011 og komst á topp [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] í fyrstu viku með 1,1 milljón seld eintök.<ref>{{Cite news |last=Montgomery |first=James |date=June 2, 2011 |title=Lady Gaga Crashes Billboard With 1.1 Million |url=http://www.mtv.com/news/1664888/lady-gaga-billboard/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141119105421/http://www.mtv.com/news/1664888/lady-gaga-billboard/ |archive-date=November 19, 2014 |access-date=June 2, 2011 |publisher=MTV News}}</ref> Hún seldist í átta milljónum eintaka á heimsvísu og fékk þrjár Grammy-tilnefningar.<ref>{{Cite magazine |date=December 19, 2011 |title=Lady Gaga Named AP's Entertainer of the Year |url=https://www.billboard.com/music/music-news/lady-gaga-named-aps-entertainer-of-the-year-41681/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527082659/https://www.billboard.com/music/music-news/lady-gaga-named-aps-entertainer-of-the-year-41681/ |archive-date=May 27, 2024 |access-date=May 27, 2024 |magazine=Billboard}}</ref> ''[[Rolling Stone]]'' setti plötuna á lista yfir „[[The 500 Greatest Albums of All Time|500 bestu plötur allra tíma]]“ árið 2020.<ref>{{Cite magazine |date=September 22, 2020 |title=The 500 Greatest Albums of All Time |url=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-albums-of-all-time-1062063/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922163403/https://www.rollingstone.com/music/music-lists/best-albums-of-all-time-1062063/ |archive-date=September 22, 2020 |access-date=September 29, 2020 |magazine=[[Rolling Stone]]}}</ref> Fjórðu og fimmtu smáskífurnar, „You and I“ og „Marry the Night“, náðu 6. og 29. sæti á Hot 100. Lagið „Bloody Mary“ varð vinsælt á ný og var gefið út sem smáskífa árið 2022.<ref>{{Cite magazine |last=McIntyre |first=Hugh |date=June 24, 2023 |title=Will Lady Gaga Break With Tradition And Submit 'Bloody Mary' For A Grammy? |url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2023/06/24/will-lady-gaga-break-with-tradition-and-submit-bloody-mary-for-a-grammy/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230624151702/https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2023/06/24/will-lady-gaga-break-with-tradition-and-submit-bloody-mary-for-a-grammy/?sh=638b051a9863 |archive-date=June 24, 2023 |access-date=November 5, 2023 |magazine=[[Forbes]]}}</ref> Hún hóf [[Born This Way Ball]] tónleikaferðinni í apríl 2012, sem átti að enda í mars árið eftir, en lauk einum mánuði fyrr þegar Gaga aflýsti seinustu tónleikunum vegna meiðsla á mjöðm sem hún þurfti að fara í aðgerð fyrir.<ref>{{Cite web |date=February 14, 2013 |title=Lady Gaga Cancels Remaining 'Born This Way Ball' World Tour Dates To Have Hip Surgery |url=http://www.capitalfm.com/artists/lady-gaga/news/born-this-way-ball-cancelled-hip-surgery/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201044219/http://www.capitalfm.com/artists/lady-gaga/news/born-this-way-ball-cancelled-hip-surgery/ |archive-date=December 1, 2017 |access-date=November 25, 2017 |publisher=Capital}}</ref> Tónleikaferðalagið þénaði 183,9 milljónir dollara á heimsvísu.<ref>Tónleikaferðin þénaði $164,1 milljón árið 2012 og $22,5 milljónir árið 2013. * {{Cite magazine |title=2012 ''Pollstar'' Year End Top 50 Worldwide Tours |url=https://www.pollstarpro.com/files/011413top50.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170514101637/https://www.pollstarpro.com/files/011413top50.pdf |archive-date=May 14, 2017 |access-date=November 25, 2017 |magazine=[[Pollstar]]}}</ref> Árið 2011 vann Gaga með [[Tony Bennett]] á [[djass]]útgáfu af „The Lady Is a Tramp“. Í nóvember kom hún fram í sérstökum [[Þakkargjörð|þakkargjörðarþætti]], ''A Very Gaga Thanksgiving''. Í kjölfarið gaf hún út fjórðu stuttskífuna sína, ''[[A Very Gaga Holiday]]''.<ref name="ratings2">{{Cite web |last=Gorman |first=Bill |date=November 25, 2011 |title=TV Ratings Thursday: CBS Tops Thanksgiving Night Of Repeats And Specials, But... |url=http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/25/tv-ratings-thursday-cbs-tops-thanksgiving-night-of-repeats-and-specials-but/111748/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305075318/http://tvbythenumbers.zap2it.com/2011/11/25/tv-ratings-thursday-cbs-tops-thanksgiving-night-of-repeats-and-specials-but/111748/ |archive-date=March 5, 2016 |access-date=June 20, 2017 |website=[[TV by the Numbers]]}}</ref> Árið 2012 gaf hún út fyrsta ilmvatnið sitt, [[Lady Gaga Fame]], og síðar, [[Eau de Gaga]], árið 2014.<ref name="pressrelease">{{Cite news |date=June 14, 2012 |title=Lady Gaga To Launch Lady Gaga Fame, The First Fragrance From Haus Laboratories |url=http://www.prnewswire.com/news-releases/lady-gaga-to-launch-lady-gaga-fame-the-first-fragrance-from-haus-laboratories-159101855.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20120731042815/http://www.prnewswire.com/news-releases/lady-gaga-to-launch-lady-gaga-fame-the-first-fragrance-from-haus-laboratories-159101855.html |archive-date=July 31, 2012 |access-date=July 9, 2012 |agency=PR Newswire}}</ref> Gaga byrjaði að vinna að þriðju stúdíóplötunni sinni, ''[[Artpop]]'', snemma árs 2012, á meðan hún var á tónleikaferðalaginu Born This Way Ball.<ref>{{Cite magazine |last=Bychawski |first=Adam |date=May 31, 2012 |title=Lady Gaga's manager promises singer will deliver an 'insane' third album |url=https://www.nme.com/news/lady-gaga/64082 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012061008/http://www.nme.com/news/lady-gaga/64082 |archive-date=October 12, 2013 |access-date=May 31, 2012 |magazine=NME}}</ref> Í ágúst 2013 gaf Gaga út fyrstu smáskífuna af plötunni, „Applause“, sem náði fjórða sæti í Bandaríkjunum.<ref name="USsongpeaks" /> Önnur smáskífa ''Artpop'', „Do What U Want“, ásamt söngvaranum [[R. Kelly]], var gefin út síðar þann mánuð. ''Artpop'' var gefin út 6. nóvember 2013 og fékk misgóða dóma.<ref>{{Cite web |title=Reviews for ARTPOP by Lady Gaga |url=https://www.metacritic.com/music/artpop/lady-gaga |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140408010610/http://www.metacritic.com/music/artpop/lady-gaga |archive-date=April 8, 2014 |access-date=November 30, 2013 |publisher=[[Metacritic]]}}</ref> Platan náði toppi ''Billboard'' 200-listans í útgáfuviku og hefur selst í meira en 2,5 milljónum eintaka á heimsvísu frá og með júlí 2014.<ref>{{Cite magazine |last=Caulfield |first=Keith |date=November 20, 2013 |title=Lady Gaga Scores Second No. 1 Album With 'ARTPOP' |url=https://www.billboard.com/articles/news/5793353/lady-gaga-scores-second-no-1-album-with-artpop |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140126054832/http://www.billboard.com/articles/news/5793353/lady-gaga-scores-second-no-1-album-with-artpop |archive-date=January 26, 2014 |access-date=November 20, 2013 |magazine=Billboard}}</ref> „G.U.Y.“ var gefin út sem þriðja smáskífan í mars 2014. Gaga var kynnir í þættinum ''[[Saturday Night Live]]'' í nóvember 2013.<ref name="Nov2013SNL">{{Cite news |last=Rivera |first=Zayda |date=November 17, 2013 |title=Lady Gaga hosts 'Saturday Night Live,' plays future self without fame or applause |url=http://www.nydailynews.com/entertainment/tv-movies/lady-gaga-hosts-snl-plays-future-fame-applause-article-1.1519876 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140101112420/http://www.nydailynews.com/entertainment/tv-movies/lady-gaga-hosts-snl-plays-future-fame-applause-article-1.1519876 |archive-date=January 1, 2014 |access-date=October 24, 2015 |newspaper=[[New York Daily News]]}}</ref> Í maí 2014 hélt hún tónleikaferðina [[ArtRave: The Artpop Ball]], sem byggði á hugmyndum frá kynningarviðburðinum ArtRave. Ferðalagið þénaði 83 milljónir dollara í tekjur.<ref>{{Cite magazine |last=Allen |first=Bob |date=December 5, 2014 |title=Rolling Stones & Lady Gaga Wrap Up Their Tours on Top |url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6363749/rolling-stones-lady-gaga-wrap-up-tours-on-top |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150318033529/http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/6363749/rolling-stones-lady-gaga-wrap-up-tours-on-top |archive-date=March 18, 2015 |access-date=December 5, 2014 |magazine=Billboard}}</ref> [[Mynd:Tony Bennett & Lady GaGa, Cheek to Cheek Tour 04 (cropped).jpg|thumb|upright|Gaga ásamt [[Tony Bennett]] á [[Cheek to Cheek Tour]] tónleikaferðalaginu]] Í september 2014 gaf Gaga út samstarfs djassplötu með Tony Bennett, ''[[Cheek to Cheek]]''. Innblásturinn fyrir plötunni kom frá vináttu hennar og Bennett og frá áhuga hennar fyrir djasstónlist síðan í æsku.<ref name="press">{{Cite press release |title=Tony Bennett & Lady Gaga: ''Cheek to Cheek'' Album of Classic Jazz Standards To Be Released September 23 |date=July 29, 2014 |publisher=[[Universal Music Canada]] |url=http://www.universalmusic.ca/press-releases/tony-bennett-lady-gaga-cheek-to-cheek-album-of-classic-jazz-standards-to-be-released-september-23/ |access-date=July 30, 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808051628/http://www.universalmusic.ca/press-releases/tony-bennett-lady-gaga-cheek-to-cheek-album-of-classic-jazz-standards-to-be-released-september-23/ |archive-date=August 8, 2014}}</ref> Áður en platan kom út, gáfu þau út smáskífurnar „Anything Goes“ og „I Can't Give You Anything but Love“. ''Cheek to Cheek'' fékk almennt jákvæða dóma.<ref name="mc">{{Cite web |title=Cheek to Cheek – Tony Bennett and Lady Gaga |url=https://www.metacritic.com/music/cheek-to-cheek/tony-bennett |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140927063411/http://www.metacritic.com/music/cheek-to-cheek/tony-bennett |archive-date=September 27, 2014 |access-date=October 18, 2014 |publisher=[[Metacritic]]}}</ref> Platan var þriðja plata Gaga í röð til að ná toppi ''Billboard'' 200 og vann hún Grammy-verðlaun fyrir bestu hefðbundnu söngpopp plötuna (Best Traditional Pop Vocal Album).<ref>{{Cite web |last=Rosen |first=Christopher |date=February 8, 2015 |title=Grammy Winners List For 2015 Includes Beyoncé, 'Frozen' & Kendrick Lamar |url=https://www.huffingtonpost.com/2015/02/08/grammy-winners-list-2015_n_6600948.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150209033006/http://www.huffingtonpost.com/2015/02/08/grammy-winners-list-2015_n_6600948.html |archive-date=February 9, 2015 |access-date=February 8, 2015 |website=HuffPost}}</ref> Parið tók upp tónleikaþáttinn ''Tony Bennett and Lady Gaga: Cheek to Cheek Live!'' og fór í ferðalagið [[Cheek to Cheek Tour]] frá desember 2014 til ágúst 2015.<ref>{{Cite news |date=October 8, 2014 |title=Lady Gaga to perform with Tony Bennett on New Year's Eve |url=http://www.business-standard.com/article/pti-stories/lady-gaga-to-perform-with-tony-bennett-on-new-year-s-eve-114100800065_1.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150717163929/http://www.business-standard.com/article/pti-stories/lady-gaga-to-perform-with-tony-bennett-on-new-year-s-eve-114100800065_1.html |archive-date=July 17, 2015 |access-date=June 17, 2015 |work=[[Business Standard]]}}</ref> === 2015–2017: ''American Horror Story'', ''Joanne'' og Super Bowl === Eftir misgóðu viðtökurnar á ''Artpop'' byrjaði Gaga að endurskapa ímynd sína og stíl. Samkvæmt ''Billboard'' hófst þessi breyting með útgáfu ''Cheek to Cheek'' og þeirri athygli sem hún fékk fyrir frammistöðu sína á 87. [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaunahátíðinni]], þar sem hún söng lagasyrpu úr ''[[The Sound of Music (kvikmynd)|The Sound of Music]]''.<ref name="reinvention">{{Cite magazine |last=Hampp |first=Andrew |date=March 6, 2015 |title=Inside Lady Gaga's Latest Reinvention (It's All Part of a Long-Term Plan) |url=https://www.billboard.com/articles/business/6494560/inside-lady-gaga-reinvention-long-term-plan |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308080718/http://www.billboard.com/articles/business/6494560/inside-lady-gaga-reinvention-long-term-plan |archive-date=March 8, 2016 |access-date=February 28, 2016 |magazine=Billboard}}</ref> Hún og [[Diane Warren]] sömdu lagið „Til It Happens to You“ fyrir heimildarmyndina ''The Hunting Ground'', sem vann [[Satellite-verðlaunin|Satellite-verðlaun]] fyrir besta frumsamda lagið (Best Original Song) og fékk tilnefningu til Óskarsverðlauna í sama flokki.<ref>{{Cite magazine |last=Gallo |first=Phil |date=January 27, 2015 |title=Diane Warren on Her Lady Gaga Collaboration for New Documentary 'The Hunting Ground' |url=https://www.billboard.com/articles/news/6451064/diane-warren-lady-gaga-song-till-it-happens-to-you-hunting-ground |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428095535/http://www.billboard.com/articles/news/6451064/diane-warren-lady-gaga-song-till-it-happens-to-you-hunting-ground |archive-date=April 28, 2015 |access-date=May 4, 2015 |magazine=Billboard}}</ref> Gaga hafði varið stórum hluta æsku sinnar í að vilja verða leikkona og náði því markmiði þegar hún lék í ''[[American Horror Story|American Horror Story: Hotel]]''.<ref name="GoldenGlobeAHS">{{Cite magazine |last=David |first=Ehrlich |date=January 10, 2016 |title=Watch Lady Gaga's Emotional Speech at 2016 Golden Globes |url=https://www.rollingstone.com/tv/news/lady-gaga-i-wanted-to-be-an-actress-before-a-singer-20160110 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170215034423/http://www.rollingstone.com/tv/news/lady-gaga-i-wanted-to-be-an-actress-before-a-singer-20160110 |archive-date=February 15, 2017 |access-date=May 22, 2017 |magazine=Rolling Stone}}</ref> Frá október 2015 til janúar 2016 var ''Hotel'' fimmta serían í sjónvarpsþáttaröðinni ''American Horror Story'', þar sem Gaga lék hóteleigandann Elizabeth.<ref>{{Cite news |last=Falcone |first=Dana Rose |date=September 10, 2015 |title=Lady Gaga joins American Horror Story Season 5 |url=https://www.cnn.com/2015/09/10/entertainment/american-horror-story-hotel-trailer-feat-thr/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20150914025840/http://www.cnn.com/2015/09/10/entertainment/american-horror-story-hotel-trailer-feat-thr |archive-date=September 14, 2015 |access-date=February 26, 2016 |publisher=CNN}}</ref> Á 73. [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaunahátíðinni]] hlaut Gaga verðlaun fyrir bestu leikkonu í stuttþáttaröð eða sjónvarpsmynd (Best Actress in a Miniseries or Television Film) fyrir hlutverkið sitt í þáttaröðinni.<ref name=GoldenGlobeAHS/> [[Mynd:Lady Gaga JWT Toronto, 2017-09-06 (cropped2).jpg|thumb|left|upright|Gaga á [[Joanne World Tour]] tónleikaferðalaginu árið 2017]] Í febrúar 2016 söng Gaga [[The Star-Spangled Banner|bandaríska þjóðsönginn]] á [[Super Bowl]] 50, fór með flutning til heiðurs David Bowie á 58. Grammy-verðlaunahátíðinni og flutti lagið „Til It Happens to You“ á 88. Óskarsverðlaunahátíðinni.<ref>{{Cite web |last=Lockett |first=Dee |date=February 2, 2016 |title=Lady Gaga Will Perform a David Bowie Tribute at Grammys |url=https://www.vulture.com/2016/02/lady-gaga-to-perform-david-bowie-tribute-at-grammys.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160209003758/http://www.vulture.com/2016/02/lady-gaga-to-perform-david-bowie-tribute-at-grammys.html |archive-date=February 9, 2016 |access-date=February 14, 2016 |publisher=Vulture.com}}</ref> Þar var hún í fylgd á svið með 50 einstaklingum sem höfðu orðið fyrir kynferðisofbeldi.<ref>{{Cite magazine |last=Lynch |first=Joe |date=February 29, 2016 |title=2016 Oscars: Ranking the Musical Performances |url=https://www.billboard.com/articles/events/oscars/6890573/2016-oscars-musical-performances-ranked |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160301095629/http://www.billboard.com/articles/events/oscars/6890573/2016-oscars-musical-performances-ranked |archive-date=March 1, 2016 |access-date=February 29, 2016 |magazine=Billboard}}</ref> Gaga lék nornina Scathach í ''American Horror Story: Roanoke'', sjöttu seríu þáttaraðarinnar, sem var sýnd frá september til nóvember 2016.<ref>{{Cite magazine |last=Diblin |first=Emma |date=October 6, 2016 |title=8 Things We Learned From 'American Horror Story: Roanoke' Chapter 4 |url=http://www.harpersbazaar.com/culture/film-tv/reviews/a18107/american-horror-story-season-6-episode-4-recap/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161013224158/http://www.harpersbazaar.com/culture/film-tv/reviews/a18107/american-horror-story-season-6-episode-4-recap/ |archive-date=October 13, 2016 |access-date=October 13, 2016 |magazine=Harper's Bazaar}}</ref> Í september 2016 gaf hún út smáskífuna „Perfect Illusion“ af fimmtu plötunni sinni. Platan, titluð ''[[Joanne (plata)|Joanne]]'', var nefnd eftir látinni frænku Gaga, sem veitti henni innblástur fyrir tónlistina.<ref>{{Cite magazine |last=Redfearn |first=Dominique |date=September 15, 2016 |title=Who Is Joanne? Behind Lady Gaga's New Album Title |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/7511076/lady-gaga-joanne-story-behind-album-title |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161009204449/http://www.billboard.com/articles/columns/pop/7511076/lady-gaga-joanne-story-behind-album-title |archive-date=October 9, 2016 |access-date=October 15, 2016 |magazine=Billboard}}</ref> Hún var gefin út 21. október 2016 og varð fjórða plata Gaga til að ná toppsæti ''Billboard'' 200-listans. Önnur smáskífa plötunnar, „Million Reasons“, kom út í nóvember og náði fjórða sæti í Bandaríkjunum. Hún gaf síðar út píanóútgáfu af titillagi plötunnar árið 2018, sem vann Grammy-verðlaun fyrir besta poppsólóflutning (Best Pop Solo Performance).<ref name="2019Grammys">{{Cite magazine |date=February 10, 2019 |title=2019 Grammy Winners: Complete List |url=https://www.hollywoodreporter.com/lists/grammys-2019-winners-live-updating-list-1178567/item/best-song-written-visual-media-1165448 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190212011807/https://www.hollywoodreporter.com/lists/grammys-2019-winners-live-updating-list-1178567/item/best-song-written-visual-media-1165448 |archive-date=February 12, 2019 |access-date=February 10, 2019 |magazine=The Hollywood Reporter}}</ref> Til að kynna plötuna hélt Gaga þrenna tónleika sem kölluðust Dive Bar Tour.<ref>{{Cite magazine |last=McIntyre |first=Hugh |date=October 2, 2016 |title=Lady Gaga Is Going On Tour To Dive Bars Across America |url=https://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2016/10/02/15171/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006205319/http://www.forbes.com/sites/hughmcintyre/2016/10/02/15171/ |archive-date=October 6, 2016 |access-date=October 7, 2016 |magazine=[[Forbes]]}}</ref> Gaga fór með hálfleikssýningu Super Bowl LI þann 5. febrúar 2017. Alls horfðu 117,5 milljónir manns í Bandaríkjunum á sýninguna, sem voru fleiri en áhorfendur á leikinn sjálfan og gerði hana að hálfleikssýningu með þriðja mesta áhorf í sögu Super Bowl á þeim tíma.<ref>{{Cite magazine |last=Schwindt |first=Oriana |date=February 6, 2017 |title=Super Bowl LI Pulls in 111.3 Million Viewers on Fox, Shy of 2015 Ratings Record |url=https://variety.com/2017/tv/news/super-bowl-li-ratings-patriots-falcons-24-1201978629/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230107183442/https://variety.com/2017/tv/news/super-bowl-li-ratings-patriots-falcons-24-1201978629/ |archive-date=January 7, 2023 |magazine=Variety}}</ref> Flutningurinn veitti henni tilnefningu til [[Emmy-verðlaunin|Emmy-verðlauna]] í flokknum Outstanding Special Class Program.<ref>{{Cite magazine |last1=Caulfield |first1=Keith |last2=Trust |first2=Gary |date=February 16, 2017 |title=Lady Gaga's Super Week: Her Sales & Streaming Gains After the Big Game |url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7694020/lady-gaga-super-bowl-sales-streaming-gains-songs-albums |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170216154053/http://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/7694020/lady-gaga-super-bowl-sales-streaming-gains-songs-albums |archive-date=February 16, 2017 |access-date=February 16, 2017 |magazine=Billboard}}</ref> Í apríl kom Gaga fram á [[Coachella]] tónlistarhátíðinni.<ref name="Coachella">{{Cite magazine |last=Brooks |first=Dave |date=March 2, 2017 |title=How Coachella Gained Lady Gaga After Losing Beyonce |url=https://www.billboard.com/articles/business/7709328/how-coachella-booked-lady-gaga-beyonce-reaction-inside-story |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170302205129/http://www.billboard.com/articles/business/7709328/how-coachella-booked-lady-gaga-beyonce-reaction-inside-story |archive-date=March 2, 2017 |access-date=March 2, 2017 |magazine=Billboard}}</ref> Hún gaf einnig út lagið, „The Cure“, sem náði topp-10 í Ástralíu. Fjórum mánuðum síðar hóf hún [[Joanne World Tour]] ferðalagið, sem hún hafði tilkynnt eftir hálfleikssýningu Super Bowl LI.<ref name="tickets">{{Cite web |last=Copsey |first=Rob |date=February 6, 2016 |title=Lady Gaga announces Joanne world tour after hit-packed Super Bowl Halftime Show |url=http://www.officialcharts.com/chart-news/lady-gaga-announces-joanne-world-tour-after-hit-packed-super-bowl-halftime-show__18097/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170206185158/http://www.officialcharts.com/chart-news/lady-gaga-announces-joanne-world-tour-after-hit-packed-super-bowl-halftime-show__18097/ |archive-date=February 6, 2017 |access-date=February 6, 2017 |publisher=Official Charts Company}}</ref> Sköpun plötunnar ''Joanne'' og undirbúningurinn hennar fyrir hálfleikssýninguna voru sýnd í heimildarmyndinni ''[[Gaga: Five Foot Two]]'', sem var frumsýnd á [[Netflix]] í september sama ár.<ref>{{Cite news |last=Kaufman |first=Amy |date=September 8, 2017 |title=Lady Gaga's five most revealing moments in the Netflix documentary 'Gaga: Five Foot Two' |url=https://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-toronto-lady-gaga-five-foot-two-20170908-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027232540/http://www.latimes.com/entertainment/movies/la-et-mn-toronto-lady-gaga-five-foot-two-20170908-story.html |archive-date=October 27, 2017 |access-date=October 27, 2017 |work=Los Angeles Times}}</ref> Í myndinni mátti sjá hana þjást af verkjum, sem síðar voru tengdir við langvarandi [[vefjagigt]].<ref>{{Cite web |last=Gonzalez |first=Sandra |date=September 13, 2017 |title=Lady Gaga will open up about fight with chronic illness in Netflix documentary |url=http://edition.cnn.com/2017/09/12/entertainment/lady-gaga-fibromyalgia/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170914141100/http://edition.cnn.com/2017/09/12/entertainment/lady-gaga-fibromyalgia/index.html |archive-date=September 14, 2017 |access-date=September 15, 2017 |publisher=CNN}}</ref> Í febrúar 2018 neyddist Gaga til að hætta við síðustu tíu sýningar Joanne World Tour vegna verkjanna, en tónleikaferðalagið skilaði 95 milljónum dala í tekjur þar sem 842.000 miðar voru seldir.<ref>{{Cite magazine |last=Allen |first=Bob |date=February 15, 2018 |title=Lady Gaga's Joanne World Tour Final Numbers: $95 Million Earned & 842,000 Tickets Sold |url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8099986/lady-gaga-joanne-world-tour-final-numbers |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180216123848/https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8099986/lady-gaga-joanne-world-tour-final-numbers |archive-date=February 16, 2018 |access-date=February 25, 2018 |magazine=Billboard}}</ref> === 2018–2019: ''A Star Is Born'' og Las Vegas-sýningar === [[Mynd:Lady Gaga at the 2018 Toronto International Film Festival (cropped 1).jpg|thumb|upright|left|Gaga á [[Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Torontó|alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Torontó]] 2018 fyrir frumsýningu ''[[A Star Is Born (kvikmynd frá 2018)|A Star Is Born]]'', sem var fyrsta aðalhlutverkið hennar í kvikmynd<ref>{{Cite news |date=October 4, 2018 |title=All Lady Gaga's Acting Roles Leading Up to 'A Star Is Born' |url=https://www.etonline.com/all-lady-gagas-acting-roles-leading-up-to-a-star-is-born-110988 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220913051845/https://www.etonline.com/all-lady-gagas-acting-roles-leading-up-to-a-star-is-born-110988 |archive-date=September 13, 2022 |access-date=January 6, 2023 |work=[[Entertainment Tonight]]}}</ref>]] Árið 2018 lék hún söngkonuna Ally í tónlistar- og rómantísku dramamyndinni ''[[A Star Is Born (kvikmynd frá 2018)|A Star Is Born]]'' í leikstjórn [[Bradley Cooper]]. Myndin, sem er endurgerð á [[A Star Is Born (kvikmynd frá 1937)|samnefndri kvikmynd]] frá 1937, fjallar um samband Ally við söngvarann Jackson Maine (leikinn af Cooper), sem flækist þegar ferill hennar fer að skyggja á hans. Myndin hlaut lof gagnrýnenda, sem töldu hana bjóða upp á „heillandi aðalleikara, snjalla leikstjórn og hjartnæma ástarsögu.“<ref>{{Cite web |date=October 5, 2018 |title=''A Star Is Born'' (2018) |url=https://www.rottentomatoes.com/m/a_star_is_born_2018/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181014154912/https://www.rottentomatoes.com/m/a_star_is_born_2018/ |archive-date=October 14, 2018 |access-date=October 15, 2018 |publisher=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> ''A Star Is Born'' var frumsýnd á [[Kvikmyndahátíðin í Feneyjum|kvikmyndahátíðinni í Feneyjum]] 2018 og fór í almennar sýningar í október sama ár. Fyrir hlutverkið sitt vann Gaga [[National Board of Review-verðlaunin|National Board of Review-verðlaun]] og [[Critics' Choice Movie-verðlaunin|Critics' Choice-verðlaun]] fyrir bestu leikkonu í aðalhlutverki (Best Actress), ásamt því að hljóta tilnefningar til Óskarsverðlauna, Golden Globe-verðlauna, [[Screen Actors Guild-verðlaunin|Screen Actors Guild-verðlauna]] og [[BAFTA]]-verðlauna í sama flokki.<ref>{{cite news|last=Macke|first=Johnni|ref=none|title=Oscars 2019 Winners: The Complete List|url=https://www.eonline.com/news/1014844/oscars-2019-winners-the-complete-list|access-date=February 25, 2019|publisher=[[E! News]]|date=February 24, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190225083934/https://www.eonline.com/news/1014844/oscars-2019-winners-the-complete-list|archive-date=February 25, 2019|url-status=live}}</ref> Gaga og Cooper sömdu og framleiddu megnið af lögunum fyrir ''A Star Is Born'', sem Gaga lagði áherslu á að yrðu flutt lifandi í myndinni.<ref>{{Cite magazine |last=Hughes |first=Hilary |date=April 21, 2018 |title=Bradley Cooper Calls Lady Gaga's 'A Star Is Born' Performance 'A Revelation' |url=https://www.billboard.com/articles/news/8363332/bradley-cooper-interview-a-star-is-born-lady-gaga-tribeca-film-festival |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180623220247/https://www.billboard.com/articles/news/8363332/bradley-cooper-interview-a-star-is-born-lady-gaga-tribeca-film-festival |archive-date=June 23, 2018 |access-date=September 4, 2018 |magazine=Billboard}}</ref> Aðallagið, „Shallow“, sem var flutt af þeim tveimur, kom út 27. september 2018 og náði toppsætinu á vinsældalistum í ýmsum löndum, þar á meðal í Ástralíu, Bretlandi, Bandaríkjunum og á Íslandi.<ref>{{cite web|url=https://plotutidindi.is/lagalistinn/|title=Lagalistinn Vika 43 – 2018|publisher=Plötutíðindi|language=is|access-date=October 31, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181102092323/http://plotutidindi.is/lagalistinn/|archive-date=November 2, 2018|url-status=live}}</ref> [[A Star Is Born (tónlist)|Hljómplatan]] inniheldur 34 lög, þar af 17 frumsamin lög, og fékk almennt jákvæða dóma. Hljómplatan fór beint í toppsæti vinsældalistans í Bandaríkjunum. Í júní 2019 hafði platan selst í yfir sex milljónum eintaka á heimsvísu.<ref>{{Cite magazine |title='A Star Is Born' Soundtrack Is Certified Double Platinum in U.S. |url=https://www.billboard.com/articles/news/8517526/a-star-is-born-soundtrack-certified-double-platinum-us |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190626015103/https://www.billboard.com/articles/news/8517526/a-star-is-born-soundtrack-certified-double-platinum-us |archive-date=June 26, 2019 |access-date=June 25, 2019 |magazine=Billboard}}</ref> Hún vann fjögur Grammy-verðlaun og BAFTA-verðlaun fyrir bestu kvikmyndatónlist (Best Film Music). „Shallow“ hlaut Óskarsverðlaun, Golden Globe-verðlaun, Critics' Choice-verðlaun og Satellite-verðlaun fyrir besta frumsamda lagið (Best Original Song). Gaga flutti lagið á 61. Grammy-verðlaunahátíðinni og 91. Óskarsverðlaunahátíðinni.<ref>{{Cite magazine |last=Spanos |first=Brittany |date=February 10, 2019 |title=Grammys 2019: Watch Lady Gaga's Triumphant, Glam-Rock 'Shallow' Performance |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/grammys-2019-watch-lady-gagas-triumphant-glam-rock-shallow-performance-792000/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190806114348/https://www.rollingstone.com/music/music-news/grammys-2019-watch-lady-gagas-triumphant-glam-rock-shallow-performance-792000/ |archive-date=August 6, 2019 |access-date=February 11, 2019 |magazine=Rolling Stone}}</ref> Gaga samdi um tónleikaröð í [[Las Vegas]], sem fékk nafnið Lady Gaga Enigma + Jazz & Piano, þar sem hún kom fram í MGM Park Theater.<ref name="ewenigma">{{Cite magazine |last=Nolfi |first=Joel |date=August 7, 2018 |title=Lady Gaga announces Las Vegas residency show details |url=https://ew.com/music/2018/08/07/lady-gaga-las-vegas-residency-details/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180808181342/https://ew.com/music/2018/08/07/lady-gaga-las-vegas-residency-details/ |archive-date=August 8, 2018 |access-date=August 7, 2018 |magazine=Entertainment Weekly}}</ref> Á tónleikunum voru tvær gerðir sýninga: Enigma, sem lagði áherslu á leiklist og innihélt stærstu smelli Gaga, og Jazz & Piano, sem bauð upp á lög úr Great American Songbook ásamt einfölduðum útgáfum af lögum Gaga. Enigma-sýningin hófst í desember 2018 og Jazz & Piano í janúar 2019.<ref>{{Cite magazine |last=Hale |first=Andreas |date=December 29, 2018 |title=Lady Gaga Delivers the Show She Was Born to Perform With 'Enigma' |url=https://www.billboard.com/articles/news/8491731/lady-gaga-enigma-opening-night-review |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20190112085906/https://www.billboard.com/articles/news/8491731/lady-gaga-enigma-opening-night-review |archive-date=January 12, 2019 |access-date=January 23, 2019 |magazine=Billboard}}</ref> Í september 2019 setti Gaga á markað [[Grænkeri|vegan]] förðunarvörulínu, [[Haus Labs|Haus Laboratories]], sem var eingöngu seld á [[Amazon.com|Amazon]].<ref>{{Cite web |last=Thompson |first=Courtney |date=November 23, 2019 |title=Lady Gaga's new holiday lipstick is already No. 1 on Amazon |url=https://us.cnn.com/2019/11/22/cnn-underscored/lady-gaga-haus-sparkle-lipstick/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201126064232/https://us.cnn.com/2019/11/22/cnn-underscored/lady-gaga-haus-sparkle-lipstick/index.html |archive-date=November 26, 2020 |access-date=December 6, 2019 |publisher=CNN}}</ref> === 2020–2023: ''Chromatica'', ''Love for Sale'', og ''House of Gucci'' === Sjötta stúdíóplata Gaga, ''[[Chromatica]]'', var gefin út 29. maí 2020 við jákvæðar viðtökur.<ref>{{Cite web |last=Rettig |first=James |date=May 6, 2020 |title=Lady Gaga's ''Chromatica'' Is Now Out 5/29 |url=https://www.stereogum.com/2083513/lady-gaga-chromatica-release-date-change/news/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200506161939/https://www.stereogum.com/2083513/lady-gaga-chromatica-release-date-change/news/ |archive-date=May 6, 2020 |access-date=May 7, 2020 |website=[[Stereogum]]}}</ref> Hún komst á topp vinsældalistans í Bandaríkjunum og varð sjötta plata hennar í röð til að ná fyrsta sæti á þeim lista. Platan náði einnig toppsætinu í mörgum öðrum löndum, þar á meðal Ástralíu, Bretlandi, Frakklandi, Ítalíu og Kanada. Aðallagið af plötunni, „Stupid Love“, kom út 28. febrúar 2020 og náði fimmta sæti bæði í Bandaríkjunum og Bretlandi. Önnur smáskífan, „Rain on Me“, ásamt [[Ariana Grande]], kom út 22. maí.<ref>{{Cite magazine |last=Aniftos |first=Rania |date=May 15, 2020 |title=Lady Gaga & Ariana Grande's 'Rain on Me' Collaboration Is Coming Really Soon |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9379055/lady-gaga-ariana-grande-rain-on-me-release-date |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515235931/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9379055/lady-gaga-ariana-grande-rain-on-me-release-date |archive-date=May 15, 2020 |access-date=May 16, 2020 |magazine=[[Billboard]]}}</ref> Lagið vann Grammy-verðlaun fyrir besta poppflutning tvíeykis/hóps (Best Pop Duo/Group Performance) á 63. árlegu Grammy-verðlaunahátíðinni og fór beint í fyrsta sæti í Bandaríkjunum.<ref>{{Cite news |last=Shafer |first=Ellise |date=March 14, 2021 |title=Grammys 2021 Winners List |url=https://variety.com/2021/music/news/2021-grammys-winners-list-1234926947/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210316041012/https://variety.com/2021/music/news/2021-grammys-winners-list-1234926947/ |archive-date=March 16, 2021 |access-date=March 14, 2021 |work=[[Variety]]}}</ref> [[Mynd:GagaSpurs290722 (33 of 39) (52250248117) (cropped 2).jpg|thumb|upright|Gaga á [[The Chromatica Ball]] tónleikaferðalaginu árið 2022]] Þann 20. janúar 2021, á innsetningarathöfn [[Joe Biden]] sem 46. [[Forseti Bandaríkjanna|forseta Bandaríkjanna]], söng Gaga bandaríska þjóðsönginn.<ref>{{Cite magazine |last=Nolfi |first=Joey |date=January 20, 2021 |title=Watch Lady Gaga power through national anthem at Joe Biden's inauguration |url=https://ew.com/music/lady-gaga-national-anthem-inauguration-joe-biden/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120205148/https://ew.com/music/lady-gaga-national-anthem-inauguration-joe-biden/ |archive-date=January 20, 2021 |access-date=January 20, 2021 |magazine=Entertainment Weekly}}</ref> Í febrúar 2021 var Ryan Fischer, aðstoðarmaður hennar, skotinn í [[Hollywood]] og hundunum hennar rænt.<ref>{{Cite magazine |last= |first= |date=2021-02-25 |title=Aðstoðarmaður Lady Gaga skotinn og hundum hennar rænt |url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2021/02/25/adstodarmadur_lady_gaga_skotinn_og_hundum_hennar_ra/ |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date= |magazine=[[mbl.is]]}}</ref> Gaga bauðst til að borga 500.000 dali í lausnargjald ef hundarnir skyldu koma til baka í heilu lagi.<ref>{{Cite news |last=Savage |first=Mark |date=February 25, 2021 |title=Lady Gaga's dog-walker shot and bulldogs stolen |url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-56196226 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210228135136/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-56196226 |archive-date=February 28, 2021 |access-date=February 25, 2021 |publisher=BBC News}}</ref> Tveimur dögum síðar, 26. febrúar, kom kona með hundana á lögreglustöð í Los Angeles. Lögreglan í Los Angeles sagði í fyrstu að konan sem skilaði hundunum virtist ekki tengjast skotárásinni, en þann 29. apríl var hún ein af fimm sem voru ákærð í tengslum við skotárásina og þjófnaðinn.<ref>{{Cite news |date=April 29, 2021 |title=Five arrested in Lady Gaga dognapping case – including the woman who returned them |url=https://www.theguardian.com/music/2021/apr/29/lady-gaga-dognapping-five-arrested |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502141422/https://www.theguardian.com/music/2021/apr/29/lady-gaga-dognapping-five-arrested |archive-date=May 2, 2021 |access-date=May 2, 2021 |work=[[The Guardian]]}}</ref> Í desember 2022 var maðurinn sem skaut Fischer dæmdur í 21 árs fangelsi.<ref>{{Cite news |last=Levenson |first=Michael |date=December 5, 2022 |title=Man Is Sentenced to 21 Years in Shooting of Lady Gaga's Dog Walker |url=https://www.nytimes.com/2022/12/05/us/lady-gaga-dog-walker-shooting-sentence.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425004346/https://www.nytimes.com/2022/12/05/us/lady-gaga-dog-walker-shooting-sentence.html |archive-date=April 25, 2023 |access-date=December 6, 2022 |work=[[The New York Times]]}}</ref> Þann 3. september gaf hún út þriðju endurhljóðblönduðu plötuna sína, ''[[Dawn of Chromatica]]''. Síðar sama mánuð, fylgdi hún því eftir með annarri samstarfsplötunni sinni með Tony Bennett, ''[[Love for Sale (Tony Bennett og Lady Gaga plata)|Love for Sale]]''. Platan fékk almennt góðar viðtökur og fór beint í áttunda sæti vinsældalistans í Bandaríkjunum.<ref>{{Cite magazine |last=Grein |first=Paul |date=October 1, 2021 |title=Lady Gaga & Tony Bennett's 'Love for Sale' Makes It Just Under the Wire for 2022 Grammy Eligibility |url=https://www.billboard.com/articles/news/awards/9638836/lady-gaga-tony-bennett-album-eligible-2022-grammys |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211002111021/https://www.billboard.com/articles/news/awards/9638836/lady-gaga-tony-bennett-album-eligible-2022-grammys |archive-date=October 2, 2021 |access-date=October 2, 2021 |magazine=Billboard}}</ref> Til að kynna plötuna var sýndur sjónvarpsþátturinn ''One Last Time: An Evening with Tony Bennett and Lady Gaga'' í nóvember 2021 á [[CBS]]. Þátturinn sýndi valda flutninga frá tónleikum þeirra tveggja sem haldnir voru 3. og 5. ágúst í Radio City Music Hall.<ref>{{Cite magazine |last=Kaufman |first=Gil |date=July 19, 2021 |title=Lady Gaga & Tony Bennett to Celebrate Friendship With 'One Last Time' Shows at Radio City |url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9602933/lady-gaga-tony-bennett-one-last-time-shows-radio-city |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210731050657/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9602933/lady-gaga-tony-bennett-one-last-time-shows-radio-city/ |archive-date=July 31, 2021 |access-date=July 19, 2021 |magazine=Billboard}}</ref> Önnur upptaka af flutningi þeirra, sem tekin var fyrir ''[[MTV Unplugged]]'', var gefin út í desember sama ár.<ref name="EWunplugged">{{Cite magazine |last=Nolfi |first=Joey |date=December 9, 2021 |title=Lady Gaga gets sweet and sassy with Tony Bennett in first MTV Unplugged footage |url=https://ew.com/music/lady-gaga-tony-bennett-mtv-unplugged-preview-video/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211217180736/https://ew.com/music/lady-gaga-tony-bennett-mtv-unplugged-preview-video/ |archive-date=December 17, 2021 |access-date=December 17, 2021 |magazine=[[Entertainment Weekly]]}}</ref> Á 64. árlegu Grammy-verðlaunahátíðinni vann ''Love for Sale'' verðlaunin fyrir bestu hefðbundnu söngpopp plötuna (Best Traditional Pop Vocal Album).<ref>{{Cite magazine |last=Atkinson |first=Katie |date=April 3, 2022 |title=Here Are the 2022 Grammy Awards Winners: Full List |url=https://www.billboard.com/music/awards/2022-grammy-awards-winners-list-1235054006/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220726012747/https://www.billboard.com/music/awards/2022-grammy-awards-winners-list-1235054006/ |archive-date=July 26, 2022 |access-date=August 2, 2022 |magazine=[[Billboard]]}}</ref> Hún lék Patrizia Reggiani í glæpamyndinni ''[[House of Gucci]]'' í leikstjórn [[Ridley Scott]].<ref>{{Cite web |last=Fleming |first=Mike Jr. |date=November 1, 2019 |title=Lady Gaga, Ridley & Giannina Scott Team On Film About Assassination Of Gucci Grandson Maurizio; Gaga To Play Convicted Ex-Wife Patrizia Reggiani |url=https://deadline.com/2019/11/lady-gaga-ridley-scott-movie-maurizio-gucci-patrizia-reggiani-murder-gucci-family-giannina-scott-1202774518/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200904022917/https://deadline.com/2019/11/lady-gaga-ridley-scott-movie-maurizio-gucci-patrizia-reggiani-murder-gucci-family-giannina-scott-1202774518/ |archive-date=September 4, 2020 |access-date=November 1, 2019 |website=Deadline Hollywood}}</ref> Fyrir hlutverkið lærði Gaga að tala með [[ítalska|ítölskum]] hreim.<ref>{{Cite news |last=Heritage |first=Stuart |date=November 3, 2021 |title=Madness in her method: Did Lady Gaga really stay in character for 18 months? |url=https://www.theguardian.com/film/2021/nov/03/madness-in-her-method-did-lady-gaga-really-stay-in-character-for-18-months |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211124144351/https://www.theguardian.com/film/2021/nov/03/madness-in-her-method-did-lady-gaga-really-stay-in-character-for-18-months |archive-date=November 24, 2021 |access-date=November 25, 2021 |work=[[The Guardian]]}}</ref> Aðferðaleikurinn hafði áhrif á [[Andleg heilsa|andlega líðan]] hennar, og í lok tökunnar þurfti hún að hafa geðhjúkrunarfræðing með sér á tökustað.<ref>{{Cite magazine |last=Malkin |first=Mark |date=December 15, 2021 |title=How Lady Gaga Protected Herself While Making 'House of Gucci': No Actor 'Should Push Themselves to That Limit' |url=https://variety.com/2021/film/columns/lady-gaga-house-of-gucci-patrizia-just-for-variety-1235132676/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104184946/https://variety.com/2021/film/columns/lady-gaga-house-of-gucci-patrizia-just-for-variety-1235132676/ |archive-date=January 4, 2022 |access-date=January 4, 2022 |magazine=[[Variety]]}}</ref> Myndin var frumsýnd 24. nóvember 2021 og fékk misgóðar viðtökur, þó frammistaða Gaga væri mikið lofuð og talin „fullkomin í hlutverkinu“.<ref>{{Cite web |date=November 24, 2021 |title=House of Gucci |url=https://www.rottentomatoes.com/m/house_of_gucci |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220428131555/https://www.rottentomatoes.com/m/house_of_gucci |archive-date=April 28, 2022 |access-date=November 24, 2021 |publisher=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> Hún vann verðlaun hjá New York Film Critics Circle og hlaut tilnefningar til BAFTA-verðlauna, Critics' Choice-verðlauna, Golden Globe-verðlauna og Screen Actors Guild-verðlauna fyrir bestu leikkonu í aðalhlutverki (Best Actress).<ref>{{cite news|ref=none|last=Buchanan|first=Kyle|url=https://www.nytimes.com/2021/12/13/movies/golden-globes-nominees-list.html|title=Golden Globes Nominations 2022: The Complete List|newspaper=[[The New York Times]]|date=December 13, 2021|access-date=January 13, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220113143014/https://www.nytimes.com/2021/12/13/movies/golden-globes-nominees-list.html|archive-date=January 13, 2022|url-status=live}}</ref> Gaga samdi lagið „Hold My Hand“ fyrir kvikmyndina ''[[Top Gun: Maverick]]'' frá árinu 2022 og samdi einnig [[Top Gun: Maverick (tónlist)|tónlistina]] fyrir myndina ásamt [[Hans Zimmer]] og [[Harold Faltermeyer]].<ref>{{Cite magazine |last=Dalley |first=Hannah |date=May 4, 2022 |title=Tom Cruise Praises Lady Gaga's 'Top Gun' Song, Reveals She Helped Compose the Score: 'Her Talent Is Just Boundless' |url=https://www.billboard.com/music/music-news/tom-cruise-praises-lady-gaga-top-gun-song-score-1235066680/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220504162958/https://www.billboard.com/music/music-news/tom-cruise-praises-lady-gaga-top-gun-song-score-1235066680/ |archive-date=May 4, 2022 |access-date=May 4, 2022 |magazine=[[Billboard]]}}</ref> Í júlí 2022 hóf Gaga tónleikaferðalagið [[The Chromatica Ball]] sem lauk í september sama ár. Tónleikaferðin þénaði 112,4 milljónir dollara í tekjur með 834.000 selda miða á tuttugu tónleika.<ref name="chromaticaballboxscore">{{Cite magazine |last=Frankenberg |first=Eric |date=October 26, 2022 |title=Lady Gaga Finishes The Chromatica Ball With $112 Million in Stadiums |url=https://www.billboard.com/pro/lady-gaga-chromatica-ball-tour-earns-112-million/ |url-access=subscription |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221026235818/https://www.billboard.com/pro/lady-gaga-chromatica-ball-tour-earns-112-million/ |archive-date=October 26, 2022 |access-date=October 26, 2022 |magazine=Billboard}}</ref> Árið 2023 vann hún með [[The Rolling Stones|Rolling Stones]] að laginu „Sweet Sounds of Heaven“ fyrir plötuna þeirra ''Hackney Diamonds''.<ref>{{Cite magazine |last=Dunworth |first=Liberty |date=September 14, 2023 |title=The Rolling Stones' 'Hackney Diamonds' features Paul McCartney, Lady Gaga, Elton John and Stevie Wonder |url=https://www.nme.com/news/music/the-rolling-stones-hackney-diamonds-features-paul-mccartney-lady-gaga-elton-john-and-stevie-wonder-3498112 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230916154520/https://www.nme.com/news/music/the-rolling-stones-hackney-diamonds-features-paul-mccartney-lady-gaga-elton-john-and-stevie-wonder-3498112 |archive-date=September 16, 2023 |access-date=September 16, 2023 |magazine=[[NME]]}}</ref> === 2024–í dag: ''Joker: Folie à Deux'' og ''Mayhem'' === [[Mynd:Lady Gaga and Michael Polansky-65154 (cropped).jpg|thumb|upright|left|Gaga ásamt unnusta sínum Michael Polansky á [[kvikmyndahátíðin í Feneyjum|kvikmyndahátíðinni í Feneyjum]] 2024]] Í apríl 2024 trúlofaðist hún athafnamanninum Michael Polansky, fjórum árum eftir að þau byrjuðu saman.<ref name="vogue 2024">{{Cite magazine |last=Van Meter |first=Jonathan |date=September 5, 2024 |title=Lady Gaga on Joker: Folie à Deux, Getting Engaged, and the Joy of Making Pop Music Again |url=https://www.vogue.com/article/lady-gaga-october-2024-cover-interview |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905114643/https://www.vogue.com/article/lady-gaga-october-2024-cover-interview |archive-date=September 5, 2024|access-date=September 5, 2024 |magazine=[[Vogue]]}}</ref> Í júlí flutti hún útgáfu af „Mon truc en plumes“ eftir Zizi Jeanmaire á setningarhátíð [[Sumarólympíuleikarnir 2024|Ólympíuleikanna 2024]] í [[París]].<ref>{{Cite magazine |last=Paul |first=Larisha |date=July 26, 2024 |title=Lady Gaga Sings in French, Bustles With Feathers at Olympics Opening Ceremony Performance |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/lady-gaga-2024-paris-olympics-opening-ceremony-1235067899/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240726184944/https://www.rollingstone.com/music/music-news/lady-gaga-2024-paris-olympics-opening-ceremony-1235067899/ |archive-date=July 26, 2024 |access-date=July 26, 2024 |magazine=[[Rolling Stone]]}}</ref> Þann 16. ágúst gaf Gaga út smáskífuna „Die with a Smile“, dúett með [[Bruno Mars]]. Lagið náði fyrsta sæti á vinsældalistanum í Bandaríkjunum og vann Grammy-verðlaun fyrir besta poppflutning tvíeykis/hóps (Best Pop Duo/Group Performance).<ref>{{cite magazine|url=https://www.billboard.com/lists/lady-gaga-bruno-mars-die-with-a-smile-number-one-hot-100/|title=Lady Gaga & Bruno Mars' 'Die With a Smile' Hits No. 1 on Billboard Hot 100|last=Trust|first=Gary|magazine=Billboard|date=January 6, 2025|access-date=January 6, 2025}}</ref><ref>{{cite news|last=Lee|first=Benjamin|url=https://www.theguardian.com/music/2025/feb/02/grammy-2025-winners|title=Grammy awards 2025: list of winners|newspaper=[[The Guardian]]|date=February 3, 2025|access-date=February 3, 2025}}</ref> Gaga fór með aðalhlutverk ásamt [[Joaquin Phoenix]] í söngleikja-sálfræðitryllinum ''[[Joker: Folie à Deux]]'' í leikstjórn [[Todd Phillips]], framhaldi af kvikmyndinni frá 2019, ''[[Joker (kvikmynd)|Joker]]''. Gaga lék Harleen „Lee“ Quinzel.<ref>{{Cite magazine |last=Lang |first=Brent |date=August 20, 2024 |title=Lady Gaga and Joaquin Phoenix Sang Live on 'Joker 2' Set, Which Made It a 'Nightmare' to Edit: 'We Didn't Want Perfect Notes' |url=https://variety.com/2024/film/news/lady-gaga-joaquin-phoenix-sang-live-joker-2-set-1236111404/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240901201354/https://variety.com/2024/film/news/lady-gaga-joaquin-phoenix-sang-live-joker-2-set-1236111404/ |archive-date=September 1, 2024 |access-date=September 1, 2024 |magazine=[[Variety]]}}</ref> Myndin var frumsýnd á 81. kvikmyndahátíðinni í Feneyjum og fór í almennar sýningar í október 2024. Þrátt fyrir að myndin hafi orðið undir væntingum almennings og ekki náð viðskiptalegum árangri, var frammistaða Gaga vel metin og gagnrýnendur töldu hana vera vanmetna í myndinni.<ref>{{cite news|last=Morrow|first=Brendan|url=https://www.usatoday.com/story/entertainment/movies/2024/10/06/joker-2-folie-a-deux-box-office/75543865007/|title='Joker: Folie à Deux' underwhelms at the box office, receives weak audience scores|newspaper=[[USA Today]]|date=October 6, 2024|access-date=October 31, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241009222933/https://www.usatoday.com/story/entertainment/movies/2024/10/06/joker-2-folie-a-deux-box-office/75543865007/|archive-date=October 9, 2024|url-status=live}}</ref> Lög sem hún og Phoenix fluttu í myndinni voru gefin út á meðfylgjandi [[Joker: Folie à Deux (tónlist)|hljómplötu]]. Auk þess framleiddi Gaga aðra plötu fyrir myndina, titluð ''[[Harlequin (plata)|Harlequin]]'', sem kom út 27. september 2024. Hún og Polansky sömdu saman fjögur lög á henni.<ref>{{Cite magazine |last=Martoccio |first=Angie |date=September 24, 2024 |title=Lady Gaga to Drop 'Joker: Folie à Deux' Companion Album 'Harlequin' |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/lady-gaga-announces-jazz-album-harlequin-1235110017/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924170847/https://www.rollingstone.com/music/music-news/lady-gaga-announces-jazz-album-harlequin-1235110017/ |archive-date=September 24, 2024 |access-date=September 24, 2024 |magazine=[[Rolling Stone]]}}</ref> Platan ''[[Mayhem (plata)|Mayhem]]'' var gefin út 7. mars 2025.<ref>{{cite magazine|last=Fell|first=Nicole|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/lady-gaga-new-album-mayhem-1236119151/|title=Lady Gaga Announces New Album 'Mayhem'|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|date=January 27, 2025|access-date=January 27, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250127171100/https://www.hollywoodreporter.com/news/music-news/lady-gaga-new-album-mayhem-1236119151/|archive-date=January 27, 2025|url-status=live}}</ref> Hún hlaut lof gagnrýnenda og komst í fyrsta sæti í Bandaríkjunum í útgáfuviku.<ref>{{cite magazine |last=Caulfield |first=Keith |date=March 16, 2025 |title=Lady Gaga's 'MAYHEM' Debuts at No. 1 on Billboard 200 Chart |url=https://www.billboard.com/music/chart-beat/lady-gaga-mayhem-debuts-number-one-billboard-200-chart-1235923158/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316191025/https://www.billboard.com/music/chart-beat/lady-gaga-mayhem-debuts-number-one-billboard-200-chart-1235923158/ |archive-date=March 16, 2025 |access-date=March 17, 2025 |magazine=Billboard}}</ref> Gaga og Polansky voru bæði upptökustjórar á plötunni og sömdu saman sjö lög, þar með talið fyrstu smáskífuna „Disease“ sem var gefin út 25. október 2024.<ref name="Elle 2025">{{Cite magazine |date=January 28, 2025 |title='I Love Being Lady Gaga' How The Icon Conquered Her Demons |url=https://www.elle.com/uk/life-and-culture/culture/a63511308/lady-gaga-interview/ |access-date=February 18, 2025 |magazine=[[Elle (tímarit)|Elle UK]] |last=Jeffs |first=Lotte |archive-url=https://web.archive.org/web/20250129050206/https://www.elle.com/uk/life-and-culture/culture/a63511308/lady-gaga-interview/ |archive-date=January 29, 2025 |url-status=live}}</ref> Önnur smáskífan, „Abracadabra“, var gefin út 3. febrúar 2025 og náði topp-5 í Bretlandi og Þýskalandi. Lagið „Die with a Smile“ má einnig finna á plötunni. Fyrir flutning lagsins „Hold My Hand“ á Super Bowl LIX vann Gaga til Sports Emmy-verðlauna og í mars 2025 var hún kynnir ''Saturday Night Live'' í annað sinn. Í apríl og maí 2025 hélt Gaga kynningatónleika til stuðnings ''Mayhem'', áður en hún hóf [[The Mayhem Ball]] tónleikaferðina í júlí sama ár. Þeir innihéldu meðal annars ókeypis tónleika á [[Copacabana]]-ströndinni í [[Rio de Janeiro]].<ref>{{Cite magazine |last= |first= |date=2025-05-04 |title=Tvær milljónir manna á tónleikum Lady Gaga |url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2025/05/04/tvaer_milljonir_manna_a_tonleikum_lady_gaga/ |url-status=live |archive-url= |archive-date= |access-date= |magazine=[[mbl.is]]}}</ref> Áætlað er að yfir 2,5 milljónir manna hafi verið viðstödd viðburðinn.<ref>{{cite magazine|last=Peters|first=Mitchell|url=https://www.billboard.com/music/music-news/lady-gaga-copacabana-beach-rio-concert-record-breaking-1235961924/|title=Lady Gaga Draws 2.5 Million Fans to Record-Breaking Free Concert at Rio's Copacabana Beach|magazine=Billboard|date=May 4, 2025|access-date=May 5, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250505075256/https://www.billboard.com/music/music-news/lady-gaga-copacabana-beach-rio-concert-record-breaking-1235961924/|archive-date=May 5, 2025|url-status=live}}</ref> Í september 2025 kom Gaga fram í annarri þáttaröð Netflix-þáttanna ''[[Wednesday (sjónvarpsþáttur)|Wednesday]]'', þar sem hún lék drauginn Rosaline Rotwood. Hún gaf einnig út lagið „The Dead Dance“, ásamt tónlistarmyndbandi í leikstjórn [[Tim Burton]], sem kom fram í þáttunum.<ref>{{cite magazine|last=Daw|first=Stephen|url=https://www.billboard.com/music/music-news/lady-gaga-dead-dance-video-tim-burton-1236058174/|title=Lady Gaga Gets All Dolled Up for Tim Burton-Directed 'The Dead Dance' Video|magazine=[[Billboard]]|date=September 3, 2025|access-date=September 5, 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250905212218/https://www.billboard.com/music/music-news/lady-gaga-dead-dance-video-tim-burton-1236058174/|archive-date=September 5, 2025|url-status=live}}</ref> Í febrúar 2026 á 68. Grammy-verðlaunahátíðinni vann Gaga verðlaun fyrir bestu poppsöngplötuna (''Mayhem'') og besta danspopplagið („Abracadabra“).<ref>{{cite web|last1=Willman|first1=Chris|last2=Moreau|first2=Jordan|url=https://variety.com/2026/music/awards/grammys-winners-kendrick-lamar-bad-bunny-lady-gaga-1236642224/|title=Grammy Winners 2026: Kendrick Lamar Leads With Five; Bad Bunny, Billie Eilish, Lady Gaga Score Key Wins|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=February 1, 2026|access-date=February 2, 2026}}</ref> Viku síðar kom hún fram í hálfleikssýningu [[Bad Bunny]] á Super Bowl LX, þar sem hún flutti [[Salsa tónlist|salsa]] útgáfu af laginu „Die with a Smile“.<ref>{{cite magazine |last1=Mier |first1=Tomás |last2=Aswad |first2=Jem |title=Bad Bunny Stuns the Super Bowl With Lady Gaga, Ricky Martin and a Real Wedding Ceremony as Pedro Pascal, Jessica Alba and More Party on Stage |url=https://variety.com/2026/music/news/bad-bunny-super-bowl-lady-gaga-real-wedding-ceremony-1236656381/ |magazine=Variety |access-date=February 9, 2026 |archive-url=https://archive.today/20260209021854/https://variety.com/2026/music/news/bad-bunny-super-bowl-lady-gaga-real-wedding-ceremony-1236656381/ |archive-date=February 9, 2026 |date=February 9, 2026 |url-status=live}}</ref> == Útgefið efni == {{col-begin}} {{col-2}} ===Breiðskífur=== * ''[[The Fame]]'' (2008) * ''[[The Fame Monster]]'' (2009) * ''[[Born This Way]]'' (2011) * ''[[Artpop]]'' (2013) * ''[[Joanne (plata)|Joanne]]'' (2016) * ''[[Chromatica]]'' (2020) * ''[[Mayhem (plata)|Mayhem]]'' (2025) {{col-2}} ===Samstarfsplötur með [[Tony Bennett]]=== * ''[[Cheek to Cheek]]'' (2014) * ''[[Love for Sale (Tony Bennett og Lady Gaga plata)|Love for Sale]]'' (2021) ===Kvikmyndatónlist=== * ''[[A Star Is Born (tónlist)|A Star Is Born]]'' (með [[Bradley Cooper]]) (2018) * ''[[Top Gun: Maverick (tónlist)|Top Gun: Maverick]]'' (með [[Lorne Balfe]], [[Harold Faltermeyer]] og [[Hans Zimmer]]) (2022) * ''[[Harlequin (plata)|Harlequin]]'' (2024) * ''[[Joker: Folie à Deux (tónlist)|Joker: Folie à Deux]]'' (með [[Joaquin Phoenix]]) (2024) {{col-end}} == Tónleikaferðalög == * [[The Fame Ball Tour]] (2009) * [[The Monster Ball Tour]] (2009–2011) * [[Born This Way Ball]] (2012–2013) * [[ArtRave: The Artpop Ball]] (2014) * [[Cheek to Cheek Tour]] (2014–2015) * [[Joanne World Tour]] (2017–2018) * [[The Chromatica Ball]] (2022) * [[The Mayhem Ball]] (2025–2026) == Leikarahlutverk == {{col-begin}} {{col-2}} ===Kvikmyndir=== * ''[[Machete Kills]]'' (2013) * ''[[Sin City: A Dame to Kill For]]'' (2014) * [[A Star Is Born (kvikmynd frá 2018)|''A Star Is Born'']] (2018) * ''[[House of Gucci]]'' (2021) * [[Joker: Folie à Deux|''Joker: Folie à Deux'']] (2024) {{col-2}} ===Sjónvarp=== * ''[[American Horror Story]]'' (2015–2016) ** ''American Horror Story: Hotel'' (2015–2016) ** ''American Horror Story: Roanoke'' (2016) {{col-end}} == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == {{wpheimild | tungumál = en | titill = Lady Gaga | mánuðurskoðað = 16. janúar | árskoðað = 2025}} * {{Cite book |last=Johnson |first=Paula |url=https://archive.org/details/ladygagabiograph0000joha |title=Lady Gaga: A Biography |publisher=[[ABC-CLIO]] |year=2012 |isbn=978-1-440-80109-9}} * {{Cite book |last=Morgan |first=Johnny |url=https://archive.org/details/isbn_9781402780592 |title=Gaga |publisher=[[Sterling Publishing]] |year=2010 |isbn=978-1-4027-8059-2 |url-access=registration}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} * {{IMDb name}} {{Lady Gaga}} {{DEFAULTSORT:Gaga, Lady}} [[Flokkur:Lady Gaga| ]] {{f|1986}} [[Flokkur:Bandarískir söngvarar]] [[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] 5azh7h57k6rk3mtbaza6gpp1rv9khub 0 86494 1958089 1946301 2026-03-31T12:52:05Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958089 wikitext text/x-wiki {{Fyrirtæki | nafn = Mýflug | merki = [[File:Mýflug Beech B200 Super King Air Goetting.jpg|200px]] | gerð = Einkahlutafélag | stofnað = [[1985]] | örlög = | staðsetning =Reykjahlíðarflugvöllur, [[Mývatn]] | lykilmenn = Leifur Hallgrímsson, framkvæmdastjóri | starfsemi = Áætlunarflug, leiguflug, sjúkraflug | vefur = https://www.myflug.is }} '''Mýflug''' var íslenskt flugfélag, kennt við [[Mývatn]] og var stofnað árið 1985.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/03/24/allir_flugmenn_myflugs_haetta/|title=Allir flugmenn Mýflugs hætta: Draga verulega úr rekstri|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-03-24}}</ref> Flugfélagið sinnti sjúkraflugi á Íslandi frá 2006 til loka árs 2025<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-01-03-norlandair-for-i-fyrsta-sjukraflugid-2-januar-401129|title=Norlandair fór í fyrsta sjúkraflugið 2. janúar|first=Ólöf Rún Erlendsdóttir|date=2024-01-03|website=[[RÚV]]|access-date=2025-03-24}}</ref> en auk þess hefur það verið í áætlunar-, leigu- og útsýnisflugi. Árið 2013 fórst sjúkraflugvél þeirra við Hlíðarfjallsveg á Akureyri með þeim afleiðingum að tveir létust.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2017170618948/flugslysid-vid-hlidarfjallsveg-rakid-til-mannlegra-mistaka|title=Flugslysið við Hlíðarfjallsveg rakið til mannlegra mistaka|author=Sunna Kristín Hilmarsdóttir|date=2017-06-19|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-03-24}}</ref> Haustið 2025 varð Mýflug að hætta starfsemi vegna þess að það missti samning sinn um sjúkraflug við íslenska ríkið til [[Norlandair]]. == Tilvísanir == {{Reflist}}{{stubbur}} {{S|1985}} {{Íslensk flugfélög}} [[Flokkur:Íslensk flugfélög]] i6t4bcp9knjgx9mqqpjrfgx5tgruvf6 0 86605 1957975 1906986 2026-03-31T12:16:01Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957975 wikitext text/x-wiki [[File:The Report of the Althingi Special Investigation Commission spread.JPG|thumb|Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis.]] '''Aðdragandi og orsakir falls íslensku bankanna 2008 og tengdir atburðir''' betur þekkt sem '''Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis''' er [[skýrsla]] sem tekur á forsögu og falli [[Bankahrunið á Íslandi|bankakerfis Íslands]] haustið 2008. Tilgangur skýrslunnar er að gera [[ábyrgð]] íslenskra ráðamanna, banka- og viðskiptamanna sem og blaðamanna á hruni bankakerfis Íslands skil. Nefndarmeðlimir [[Rannsóknarnefnd Alþingis|Rannsóknarnefndar Alþingis]] rituðu skýrsluna en nefndina skipuðu þau [[Páll Hreinsson]] [[Hæstiréttur Íslands|hæstaréttardómari]], [[Tryggvi Gunnarsson (umboðsmaður Alþingis)|Tryggvi Gunnarsson]], [[umboðsmaður Alþingis]] og [[Sigríður Benediktsdóttir]] kennari við hagfræðideild [[Yale-háskóli|Yale-háskóla]] í Bandaríkjunum. Skýrslan birtist þann [[12. apríl]] árið [[2010]] eftir að hafa verið frestað fjórum sinnum. Fyrst stóð til að skýrslan myndi liggja fyrir þann [[1. nóvember]] [[2009]], fyrsta frestunin var till [[1. febrúar]] síðan til byrjun [[Mars (mánuður)|marsmánaðar]] og loks til [[12. apríl]].<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2010/02/26/skyrslunni_enn_frestad/ Skýrslunni enn frestað; af Mbl.is 26.2.2010]</ref> == Innihald skýrslunnar == * Þremur dögum áður en skýrslan kom út, komu fréttir um það á [[Vísir.is|Vísi.is]] að [[Davíð Oddsson]] væri farinn úr landi og segir þar: ''Í ljósi þess að Davíð var seðlabankastjóri þegar bankahrunið varð og nokkra mánuði eftir hrunið þá má gera ráð fyrir því að drjúgur hluti skýrslunnar muni fjalla um hans embættisverk''. <ref>[https://visir.is/article/20100409/FRETTIR01/975480405 Davíð Oddsson farinn úr landi; af Vísi.is 09. apr. 2010]</ref> == Skuldugir alþingismenn og/eða makar þeirra == [[File:The Report of the Althingi Special Investigation Commission spine.JPG|thumb|]] Í 2. bindi skýrslu Rannsóknarnefndar alþingis er fjallað um þá stjórnmálamenn og maka þeirra sem höfðu heildarlánstöðu sem var hærri en 100 milljónir króna. Ýmsir stjórnmálamen fengu óhóflega lánafyrirgreiðslu hjá bönkunum. <ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/thorgerdur-og-kristjan-ara-skuldudu-1800-milljonir/ |title=Þorgerður og Kristján Ara skulduðu 1800 milljónir; af Dv.is 12. apríl 2010 |access-date=2010-04-12 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415052440/http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/thorgerdur-og-kristjan-ara-skuldudu-1800-milljonir/ |url-status=dead }}</ref> <ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100412141849/www.ruv.is/frett/thingmenn-skulda-milljarda Þingmenn skulda milljarða; grein af Rúv.is 12. apríl 2010]</ref> *1. [[Sólveig Pétursdóttir]] 3.635 milljónir (lán veitt maka: [[Kristinn Björnsson]]) *2. [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] 1.683 milljónir (lán veitt maka: [[Kristján Arason]]) *3. [[Herdís Þórðardóttir]] 1.020 milljónir *4. [[Lúðvík Bergvinsson]] 755 milljónir *5. [[Jónína Bjartmarz]] 283 milljónir *6. [[Árni Magnússon]] 265 milljónir *7. [[Ármann Kr. Ólafsson]] 248 milljónir *8. [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] 174 milljónir *9. [[Ásta Möller]] 141 milljónir *10. [[Ólöf Nordal]] 113 milljónir == Eitt og annað == * Allra viðkvæmustu upplýsingarnar í skýrslunni mun ekki koma fyrir almenningssjónir fyrr en árið [[2090]], en það eru meðal annars fjárhagsupplýsingar um fyrirtæki og einstaklinga sem hlut áttu að máli. <ref>{{cite web |url=http://eyjan.is/blog/2009/12/01/allt-ad-80-ara-leynd-yfir-vidkvaemustu-upplysingunum-i-skyrslu-rannsoknarnefndar/ |title=Allt að 80 ára leynd yfir viðkvæmustu upplýsingunum í skýrslu Rannsóknarnefndar; af Eyjunni 1. des 2009 |access-date=2010-04-12 |archive-date=2009-12-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091205050841/http://eyjan.is/blog/2009/12/01/allt-ad-80-ara-leynd-yfir-vidkvaemustu-upplysingunum-i-skyrslu-rannsoknarnefndar/ |url-status=dead }}</ref> * Allir viðmælendur nefndarinnar vísuðu því á bug að hafa gert mistök eða gerst sek um vanrækslu, samkvæmt skilningi laga nr. 142/2008 <ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100412141734/www.ruv.is/frett/enginn-gekkst-vid-abyrgd Enginn gekkst við ábyrgð; grein af Rúv.is 12. apríl 2010]</ref> == Tengt efni == {{commonscat|The Report of the Althingi Special Investigation Commission}} * [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] * [[Rannsóknarnefnd Alþingis]] * [[Þingmannanefnd til að fjalla um skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis]] == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * [http://rna.althingi.is rna.althingi.is Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis] ** [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20101121070941/leech.nix.is/rna_complete.torrent BitTorrent] skrá knúin af [[OpenBitTorrent]] með skjölunum af <code>rna.althingi.is</code> [http://twitter.com/avarab/status/12042389019] * [http://sic.althingi.is sic.althingi.is Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis (úrdráttur á ensku)] * [https://www.rannsoknarnefnd.is/ Rannsóknarnefnd Alþingis] * [https://www.umhverfisraduneyti.is/frettir/nr/1699 Viðbrögð umhverfisráðuneytisins við skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis], 20. október 2010 === Úr fjölmiðlum === * [http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/david-tveir-nefndarmenn-vanhaefir/ ''Davíð: Tveir nefndarmenn vanhæfir''; grein af Dv.is 12. apríl 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100415052420/http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/david-tveir-nefndarmenn-vanhaefir/ |date=2010-04-15 }} * [http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/leidtogar-islands-brutu-log/ ''Leiðtogar Íslands brutu lög''; grein af Dv.is 12. apríl 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528144014/http://www.dv.is/frettir/2010/4/12/leidtogar-islands-brutu-log/ |date=2010-05-28 }} * [https://www.visir.is/article/20100412/FRETTIR01/297425360 ''Skelfing og óðagot í stjórnkerfinu''; grein af Vísi.is 12. apríl 2010] ;Erlendir * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8616113.stm ''Icelandic authorities 'negligent' over banking collapse''; af BBCNews 12. apríl 2010] {{Hrunið}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Efnahagskreppan á Íslandi 2008–2009]] [[Flokkur:Alþingi]] gdjvlaqezeopzdmcl51r393ehoqraki 0 87283 1958225 1733930 2026-03-31T13:58:43Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958225 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Coma_Berenices_IAU.svg|thumb|right|Bereníkuhaddur á stjörnukorti]] '''Bereníkuhaddur''' ([[latína]]: ''Coma Berenices'') er [[stjörnumerki]] á norðurhveli himins, dauf stjörnuþyrping milli [[Hjarðmaðurinn|Hjarðmannsins]] (''Böótes'') og [[Ljónið (stjörnumerki)|Ljónsmerkisns]] (''Leo''). Bereníkuhaddur, sem þýðir „hár Bereníku“, er nefnd í höfuðið á [[Bereníke 2.|Bereníku 2.]] af [[Egyptaland]]i sem fórnaði guðunum hári sínu til að heimta eigimann sinn heilan úr stríði í [[Sýrland]]i. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/berenikuhaddur Stjörnufræðivefurinn: Bereníkuhaddur] {{stjörnumerkin}} {{Stubbur}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] kacfu7ekbvrbzavkpnggazo4a2zwiyo 0 87433 1958175 1957045 2026-03-31T13:23:01Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958175 wikitext text/x-wiki [[Mynd:National Emblem of the People's Republic of China (2).svg|thumb|right|250px| Skjaldarmerki [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðulýðveldisins Kína.]]]] Þar sem frami bæði innan [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokks Kína]] og Kínverska hersins fer eftir starfsaldri, er hægt að greina mismunandi '''valdakynslóðir leiðtoga [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðuveldisins Kína]]''' sem hver eiga sitt tímabil og einkenni. Þessir forystuhópar hafa hver um sig kynnt viðbætur við hugmyndafræði fyrri kynslóða, sem í sumum tilvikum hefur breytt ríkjandi stefnu á landsvísu. ==„Fyrsta kynslóð“== „Fyrsta valdakynslóðin“ réð ríkjum frá [[1949]]-[[1976]]. Það var '''[[Maó Zedong]]''' (áður ritað Mao Tse-tung) meginleiðtogi en með honum voru [[Zhou Enlai]], [[Zhu De]], [[Liu Shaoqi]], [[Chen Yun]], [[Peng Dehuai]]. Síðar komu [[Lin Biao]] og svokölluð „[[Fjórmenningaklíkan|fjórmenningarklíka]]“ (hvorki Lin eða Gang talinn formlega vera hluti af þessari kynslóð vegna pólitískra fjandskapar við [[Menningarbyltingin|Menningarbyltinguna]] sem þau beittu sér mjög fyrir). Í „fyrstu kynslóð“ voru þeir sem stofnuðu [[Alþýðulýðveldið Kína]] eftir sigra [[kommúnisti|kommúnista]] í [[Kínverska borgarastyrjöldin|borgarastríðinu í Kína]]. Það einkenndi þessa leiðtoga að þeir voru gjarnan bæði pólitískir og hernaðarlegir leiðtogar. Flestir voru menntaðir utan [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]]. Annað sameiginlegt með þeim var þátttaka í „[[Gangan langa|Göngunni miklu]]“, borgarastríðinu í Kína, og í [[Seinna stríð Kína og Japans|öðru meginlandsstríðinu]] við [[Japan]]. Pólitísk hugmyndafræði „fyrstu kynslóðarinnar “ var byggð á [[marxismi|marxisma]] og kennismíð [[maóismi|Maó Zedong]]. [[Mynd:DengXiaoping.jpg|thumb|right|120px| [[Deng Xiaoping]] var í forystu „'''annarrar valdakynslóðar'''“ sem leiddi efnahagslegar umbætur Kína.]] ==„Önnur kynslóð“== „Önnur valdakynslóðin“ réði ríkjum frá [[1976]]-[[1992]] undir stjórn '''[[Deng Xiaoping]]''' (áður ritað Teng Hsiao-Ping). Með honum voru [[Chen Yun]], [[Hu Yaobang]], [[Zhao Ziyang]], [[Hua Guofeng]], [[Ye Jianying]], [[Song Ping]]. Allir þessir leiðtogar tóku þátt í byltingu kínverskra kommúnista, en léku að [[Deng Xiaoping]] undanskildum, fremur lítil hlutverk í þeim. Líkt og „fyrsta kynslóð“ voru margir menntaðir erlendis, sérstaklega í [[Frakkland|Frakklandi]]. Sú reynsla sem mótaði þá var svipuð fyrstu kynslóð. Flestir höfðu sumir einhverjum hlutverkum að gegna í [[Menningarbyltingin|Menningarbyltingunni]], þó að jafnaði þeir sem héldu völdum eftir [[1980]] voru hreinsaðir af aðgerðum byltingarinnar. Þessi kynslóð beindi sjónum frá stéttabaráttu og uppbyggingu pólitískra hreyfinga til efnahagslegrar þróunar. Menningarbyltingunni og róttækum áherslum [[Mao Zedong]] var hafnað. Önnur kynslóð varð brautryðjandi efnahagslegra umbóta, opnunar og nútímavæðingar í Kína. Hundruð milljóna risu frá fátækt til bjargálna vegna markaðsvæðingar hagkerfisins. Hin ríkjandi hugmyndafræði var byggð á kennisetningum [[Deng Xiaoping]]. ==„Þriðja kynslóð“== [[Mynd:Jiang Zemin 2001.jpg|thumb|right|120px| [[Jiang Zemin]] leiddi „'''þriðju valdakynslóðina'''“ sem hélt áfram nútímavæðingu og jók frelsi í [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]].]] Á árunum [[1992]] til [[2003]] réði þriðja valdakynslóðin undir forystu '''[[Jiang Zemin]]'''. Með honum voru [[Li Peng]], [[Zhu Rongji]], [[Qiao Shi]] og [[Li Ruihuan]] - Þessir leiðtogar eru fæddir fyrir byltinguna en voru menntaðir eftir hana og fyrir ágreining [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]] við [[Sovétríkin]]. Flestir af þeim voru því menntaðir í Sovétríkjunum sem verkfræðingar og var ætlað að stjórna verksmiðjum í heimalandinu. Ólíkt forverum sínum voru pólitísk völd ekki á sömu hendi og hin hernaðarlegu. Reynsla þeirra mótast sameiginlega í síðara stríði við [[Japan]] og [[Kóreustríðið]]. Þessi kynslóð hélt áfram efnahagsframförum og nútímavæðingu í Kína en horfði fram ýmis alvarleg félagsleg málefni. Frelsi jókst í Kína. Ríkjandi pólitíska hugmyndafræði var byggð á kennisetningum [[Jiang Zemin]]. ==„Fjórða kynslóð“== [[Mynd:Hu Jintao during a defense meeting held at the Pentagon, May 2002, cropped.jpg |thumb|right|120px| [[Hu Jintao]] leiddi „'''fjórðu valdakyn-slóðina'''“ sem var við völd til ársins 2012. Hún studdi nútímavæðingu en hefur í seinni tíð aukið ríkisafskipti af hagkerfinu og þykir íhaldssöm á pólitískar umbætur.]] Frá [[2003]] til [[2013]] leiddi '''[[Hu Jintao]]''' hóp manna sem teljast til „fjórðu valdakynslóðar“. Með honum voru leiðtogar á borð við [[Wu Bangguo]], [[Wen Jiabao]], [[Jia Qinglin]], [[Zeng Qinghong]] og [[Wu Yi]]. Þessi hópur er einnig þekktur sem „lýðveldiskynslóðin“ eða „Hu-Wen stjórnin“. Hópurinn komst til valda á 16 flokksþingi Kommúnistaflokksins og stjórnaði allt fram til 18. þingsins sem haldið var árið [[2012]]. Þessi kynslóð leiðtoga voru fulltrúar nýrrar stjórnsýslu með áherslu á minna miðstýrðu pólitísku skipulagi. Flestir eru þessir menn verkfræðingar sem urðu fyrir áhrifum af [[Menningarbyltingin|Menningarbyltingunni]]. Ólíkt forverum sínum hafa þeir varið mjög litlum tíma erlendis. Ríkjandi pólitísk hugmyndafræði þessa tímabils er kennismíð [[Hu Jintao]] um „Þróunarhugtak vísindanna“ sem felst í leit að „samfélagi jafnvægis og friðsamlegs vaxtar“ innanlands og friðsamlegum þróun á alþjóðavettvangi. == „Fimmta kynslóð“ (núverandi) == [[Mynd:Xi Jinping VOA.jpg|thumb|right|120px| Xi Jinping núverandi forseti Kína er leiðtogi „'''fimmtu'''“ valdakynslóðar Kína. Hún verður að mestu menntuð í bestu háskólum landsins.]] „Fimmta kynslóðin“ komst til valda á 18. flokksþinginu sem haldið var árið [[2012]]. Þá sagði [[Hu Jintao]] af sér sem flokksformaður og sem forseti ári síðar. Leiðtogi hinnar nýju valdakynslóðar er '''[[Xi Jinping]]''' núverandi forseti og formaður hinnar valdamiklu Hernaðarnefndar flokksins. Hann er fyrrverandi aðalritari flokksins í [[Sjanghæ]] og [[Zhejiang]]. [[Li Keqiang]] tók við af [[Wen Jiabao]] sem forsætisráðherra þann 13. mars 2013. Meðal annarra valdsmanna fimmtu kynslóðarinnar eru [[Li Yuanchao]] sem var varaforseti til ársins 2018, [[Bo Xilai]] sem var flokksformaður í [[Chongqing]], [[Wang Qishan]] núverandi varaforseti, [[Wang Yang]] formaður ráðgjafarráðstefnu kínversku þjóðarinnar, [[Zhang Gaoli]], [[Liu Yandong]] og [[Ma Kai]], fyrrverandi varaforsætisráðherrar, og [[Zhang Qingli]] varaformaður ráðgjafarráðstefnu kínversku þjóðarinnar. Í fimmtu kynslóð, eru færri verkfræðingar en fleiri menntaðir í stjórnun og fjármálum, ásamt athafnamönnum. Flestir hafa þeir verið menntaðir í bestu háskólum [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]]. Þessi kynslóð á rætur að rekja til Æskulýðshreyfingar Kommúnista sem [[Hu Jintao]] fyrrverandi forseti stýrði. ==„Sjötta kynslóðin“?== Ef valdaskipti í [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]] hefðu haldið áfram að byggjast á starfsaldursframa innan [[Kommúnistaflokkur Kína|Kommúnistaflokks Kína]] og kínverska hersins hefði „sjötta valdakynslóðin“ tekið við á 20. flokksþinginu sem var árið [[2022]]. Búist var við því að sá hópur yrði fæddur um [[1960]] og að þessi kynslóð myndi horfa fram á verulegar pólitískar umbætur eftir stöðugan hagvöxt. Augu manna beindust um hríð að [[Hu Chunhua]] (fæddur 1963), fyrrum varaforsætisráðherra landsins, og að [[Sun Zhengcai]] (fæddur [[1963]]), fyrrum flokksformanni í [[Jilin]]. Sun féll hins vegar í ónáð hjá flokknum og var dæmdur í lífstíðarfangelsi fyrir mútuþægni árið 2018.<ref>{{Vefheimild|titill=Lífstíðarfangelsi fyrir spillingu|url=https://www.ruv.is/frett/lifstidarfangelsi-fyrir-spillingu|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2018|mánuður=8. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=13. september}}</ref> Á flokksþingi kínverska kommúnistaflokksins árið 2017 var hins vegar enginn arftaki útnefndur til að taka við völdum af Xi Jinping eftir fimm ár líkt og venjan hafði verið.<ref>{{Cite news|url=https://www.ruv.is/frett/enginn-augljos-arftaki-xi-jinping|title=Enginn augljós arftaki Xi Jinping|date=24. október 2017|work=RÚV|access-date=10. janúar 2018|language=is}}</ref> Því er ófyrirséð hvenær ný kynslóð mun taka við völdum. Árið 2018 breytti kínverski kommúnistaflokkurinn stjórnarskrá alþýðulýðveldisins svo forsetanum yrði ekki lengur meinað að sitja lengur en í tíu ár.<ref>{{Cite news|url=https://www.visir.is/g/2018180229261/kommunistaflokkurinn-leggur-linurnar-fyrir-lengri-valdatid-xi-jinping|title=Kommúnistaflokkurinn leggur línurnar fyrir lengri valdatíð Xi Jinping|date=25. febrúar 2018|work=RÚV|access-date=6. mars 2018|language=is}}</ref> Xi var formlega kjörinn til þriðja kjörtímabils sem aðalritari og forseti á flokksþingi Kommúnistaflokksins í október 2022.<ref>{{Vefheimild|titill=Þriðja kjörtímabilið tryggt – algjör yfirráð|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/10/23/thridja_kjortimabilid_tryggt_algjor_yfirrad/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=23. október 2022|skoðað=29. október 2022}}</ref> ==Heimildir== * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Generations of Chinese leadership |mánuðurskoðað=11. maí |árskoðað = 2010}} * Cheng Li: [http://books.google.ca/books?id=LUcNg8xYHtEC&pg=PA131&lpg=PA131&dq=#v=onepage&q=&f=false „China's leaders: the new generation“] (Tekið af vefnum Books.google.ca þann 12. maí 2010.), Rowman & Litterfield Publishers, Inc. 2001. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3746377 „Er heilsa Chou En-lai að bila? -Söguleg mannaskipti framundan í Kína“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305193818/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3746377 |date=2016-03-05 }} Mjög ber á Teng Hsiao-Ping, sem féll í ónáð í sambandi við menningarbyltinguna, en var nýlega verið endurreistur sem vara-forsætisráðherra. ― Tíminn, 91. tbl. bls. 9, 8. júní 1974. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1456620 „Hver verður arftaki Maos formanns?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195837/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1456620 |date=2016-03-05 }}. „Ef stjórnmálaástandið i Peking er sem sýnist verður Teng Hsiao-ping arftaki Chou-En lai í forsætisráðherraembættinu..." ― Morgunblaðið, 197. tbl., bls. 18, 11. október 1974. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3743957 „Mao veldur fréttamönnum heilabrotum: Vandi hans er að halda bylfingunni áfram“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}- Um val á eftirmanni Maó: Teng Hsiao-Ping. ― Tíminn 15. tbl. bls. 7, 19. janúar 1974. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1773272 „Flokksþing kínverskra kommúnista: Mikil mannaskipti í forystunni styrkir umbótastefnu Dengs“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305201318/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1773272 |date=2016-03-05 }} ― Morgunblaðið, 239. tbl. bls. 26-27, 20. október 1992. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1772867 „Flokksþing kínverskra kommúnista: Vilja sósíalískt markaðskerfi“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305195756/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1772867 |date=2016-03-05 }} ― Morgunblaðið, 233. tbl., bls. 1, 13. október 1992. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1817063 „Forystan fylkir sér um Jiang“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} „Þriðja forystukynslóðin er að styrkja sig í sessi, með Jiang Zemin aðalritara flokksins í fylkingarbrjósti," sagðí Li Peng um eftirmann Dengs.“ ― Morgunblaðið, 253 tbl., bls. 22, 5. nóvember 1994. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3344876 „Arftakar Dengs“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305200827/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3344876 |date=2016-03-05 }} ― Alþýðublaðið, 173. tbl., bls. 5, 15. nóvember 1994. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3466269 „Hu tekinn við af Jiang í Kína“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} ― Morgunblaðið, 73 tbl., bls. 1, 16. mars 2003. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3456926 „Jiang Zemin, forseti Kína, setur sextánda flokksþing kínverskra kommúnista: Áhersla lögð á að alræði flokksins haldist“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. Búist er við því að Jiang Zemin og aldraðir forystumenn kommúnistaflokksins „...víki fyrir yngri stjórnmálamönnum, „fjórðu kynslóðinni“ svokölluðu, undir forystu Hu Jintao varaforseta.“). ―Morgunblaðið 263 tbl., bls. 26, 9. nóvember 2002. * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3697357{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} „Kynslóðaskipti hefjast í Kína“]]: „Hu Jintao ...fulltrúi fjórðu kynslóðar kínverskra ráðamanna. Hann er 59 ára, sautján árum yngri en Jiang.“ ― Fréttablaðið, 222 tbl. bls. 12, 8. nóvember 2002. * Ulric Killion: „A modern Chinese journey to the West: Economic Globalization and Dualism“, Nova Science Publishers Inc., New York, 2006. * Alice L. Miller: [http://media.hoover.org/documents/CLM32AM.pdf „Who Does Xi Jinping Know and How Does He Know Them?“]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, China Leadership Monitor No. 32, Spring 2010, Hoover institution, Stanford Junior University. * Joseph Fewsmith: [http://media.hoover.org/documents/clm14_jf.pdf „China under Hu Jintao“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121023112/http://media.hoover.org/documents/clm14_jf.pdf |date=2008-11-21 }}, China Leadership Monitor No. 14, Spring 2005, Hoover institution, Stanford Junior University. == Tengt efni == * [[Alþýðulýðveldið Kína]] * [[Mao Zedong]] * [[Deng Xiaoping]] * [[Jiang Zemin]] * [[Hu Jintao]] * [[Maóismi]] ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Kínversk stjórnmál]] nf9tjupts7ipa90wha0fxatc4djeume 0 87636 1958256 1777242 2026-03-31T14:08:28Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958256 wikitext text/x-wiki '''Suðurland FM''' er [[útvarp]]sstöð á [[Suðurlandi]]. Hún er rekin af Léttur ehf. Útsendingasvæði Suðurland FM er stór hluti suðurlands. Útvarpað er á tíðninni FM 96,3 fyrir suðurland, 93,3 í Vestmannaeyjum og 97,3 á höfuðborgarsvæðinu. ==Tenglar== *[https://www.sudurlandfm.is/ Heimasíða Suðurlands FM] [[Flokkur:Íslenskar útvarpstöðvar]] adaxxwcfmva0q6dk4s3yo8dr0z8g9tn 0 88553 1958075 1875460 2026-03-31T12:47:30Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958075 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Halle | skjaldarmerki = DEU Halle (Saale) COA.svg | kort = Saxony-Anhalt_HAL.svg |undirskipting_gerð = Sambandsland | undirskipting_nafn = [[Saxland-Anhalt]] | flatarmál_heild_km2 = 135,01 | mannfjöldi_heild = 239.000 | mannfjöldi_frá_og_með = 2019 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 1.715 | hæð_m = 88 | vefsíða =[https://www.halle.de/ www.halle.de] }} '''Halle''' er stærsta borgin í þýska sambandslandinu [[Saxland-Anhalt|Saxlandi-Anhalt]] með tæpa 240 þúsund íbúa ([[2019]]). Hún er þó ekki höfuðborg landsins (sem er [[Magdeburg]]). Íbúafjöldinn fer þó snarminnkandi og mun hann innan skamms fara niður fyrir Magdeburg. == Lega == [[Mynd:Marktplatz Halle 2010.jpg|thumb|Miðborgin í Halle]] Halle liggur við ána Saale nær syðst í sambandslandinu og steinsnar fyrir vestan landamærin að [[Saxland]]i. Næstu borgir eru [[Leipzig]] til suðausturs (20 km), Magdeburg til norðurs (50 km) og [[Erfurt]] til suðvesturs (60 km). == Skjaldarmerki == [[Skjaldarmerki]] Halle eru tvær rauðar stjörnur og rauður hálfmáni á hvítum grunni. Merki þetta var tekið upp [[1450]] en óvíst er um merkingu þess. Kenningar eru uppi um að stærri stjarnan sé sólin, að hún sé merki [[María mey|Maríu mey]] og að hún sé afbakaður saltkristall. == Orðsifjar == [[Germanir]] nefndu staðinn upphaflega Dobrebora en fljótlega eftir að [[Karl hamar]] hertók var farið að kalla bæinn Halla og síðan Halle. Tvær skoðanir eru um merkingu þess. Í fyrsta lagi að það tengist salti, að Salz hafi breyst í Halla (''sal'' verður að ''hal''). Í öðru lagi að um slakka í landslaginu sé að ræða. == Saga Halle == === Upphaf === Byggðin myndaðist í kringum saltnámur á [[Miðaldir|miðöldum]]. Þar bjuggu þá ýmsir þjóðflokkar germana, en einnig slavar eins og vindar. [[Salt]] var óvíða að fá og því var svæðið mjög eftirsótt. Árið [[735]] hertók Karl hamar allt héraðið og innlimaði það frankaríkinu. Hann gaf hermönnum sínum saltnámurnar. Árið [[806]] kemur heitið Halle (eða Halla) fyrst fyrir í skjölum. [[968]] er biskupsdæmið í Magdeburg stofnað og tilheyrir Halle því allt til 1680. [[1281]] er Halle í [[Hansasambandið|Hansasambandinu]]. Aðalverslunarvaran er salt. [[1503]] flutti erkibiskupinn frá Magdeburg í nýreistan kastala í Halle og sitja biskupar þar allt til [[1680]]. === Siðaskipti og stríð === [[Mynd:Halle-Saale-Marktplatz-anno-1500-1889 ArM.JPG|thumb|Miðborg Halle árið 1500.]] 1541 fóru siðaskiptin formlega fram í Halle eftir að [[Marteinn Lúther]] hafði sjálfur predikað þar nokkrum sinnum. Halle var á þessum tíma aðsetur biskupsins Albrecht von Brandenburg, sem jafnframt var [[kardináli]]. Hann ákvað að yfirgefa borgina í fússi og tók öll verðmæti með sér. Borgin var þaðan í frá stjórnuð af fulltrúa biskupanna. Við andlát Lúthers [[1546]] var líkami hans geymdur til skamms tíma í Halle. [[1625]] hertók [[Wallenstein]] borgina í [[30 ára stríðið|30 ára stríðinu]]. [[1631]] náðu [[Svíþjóð|Svíar]] að hrekja keisaraherinn á brott og hertaka borgina. 1680 lést síðasti biskupinn í borginni. Við það varð hún hluti af erkibiskupsdæminu í [[Brandenborg]]. [[1701]] varð borgin sjálf innlimuð í konungsríkið Brandenborg og var gerð að höfuðborg hertogadæmisins Magdeburg til skamms tíma. === Nýrri tímar === [[1806]] birtust [[Frakkland|Frakkar]] við borgardyrnar. Þeir áttu í orrustu við prússa og sigruðu þá. Í kjölfarið hertóku þeir Halle. Nokkrum dögum síðar sótti [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] borgina heim. Hann lét loka háskólanum þar (''Alma mater halensis''). Ári síðar gaf Napoleon borgina konungsríkinu Vestfalíu. En eftir fall Napoleons [[1815]] varð hún prússnesk á ný. Síðla á [[19. öldin|19. öld]] óx borgin mjög. [[1890]] fór íbúafjöldinn yfir 100 þúsund. Í [[apríl]] [[1891]] voru fyrstu rafmagns sporvagnarnir teknir í notkun, en þetta var slíka kerfið í [[Evrópa|Evrópu]]. Í [[Heimstyrjöldin síðari|heimstyrjöldinni síðari]] varð borgin fyrir óverulegum loftárásum bandamanna. Halle er því ein af fáum stórborgum Þýskalands sem slapp við skemmdir stríðsins. Um miðjan apríl hertóku [[Bandaríkin|Bandaríkjamenn]] borgina, en þeir skiluðu henni til [[Sovétríkin|Sovétmanna]] í [[júlí]], enda í sovéska hernámssvæðinu. Halle varð þá höfuðborg héraðsins Sachsen í eitt ár. Halle var í [[Austur-Þýskaland]]i allt til sameiningar Þýskalands [[1990]]. Við sameininguna varð gríðarmikið atvinnuleysi í borginni, þar sem atvinnuvegir áttu í erfiðleikum með að keppa við vestrænan varning. Enn í dag á borgin við erfiðleika að etja og fækkar íbúum enn mjög. Þeir voru 316 þúsund við sameiningu en eru aðeins 233 þúsund í dag. Þetta er ein allra mesta mannfækkun í þýskri stórborg á síðari tímum. == Viðburðir == * Händelhátíðin í Halle er stærsti tónlistarviðburðurinn í Saxlandi-Anhalt. Hátíðin er til heiðurs Georgs Friedrich Händel, frægasta barni borgarinnar. Hátíðinni var hleypt af stokkunum [[1952]] og er haldin árlega í júní. * Þjóðhátíð borgarinnar heitir Hallesches Laternenfest, sem er nokkurs konar ljósaganga. Reyndar er margt annað gert í tengslum við hátíðina, sem haldin er árlega síðustu helgina í [[ágúst]]. * Næststærsta hátíðin í Halle er salthátíðin. Hún var fyrst haldin [[1995]] og er margt gert sér til dundurs. Einn hápunkturinn er kapphlaup á aðalmarkaðstorginu. Um 200 þúsund manns sækja borgina heim um þessa hátíð, sem haldin er síðustu helgi í [[september]]. == Vinabæir == Halle viðheldur vinabæjatengslum við eftirfarandi borgir: {| |- | valign="top" | * {{FIN}} [[Oulu]] í [[Finnland]]i, síðan [[1968]] * [[mynd:Flag of Portugal.svg|20px]] [[Coimbra]] í [[Portúgal]], síðan [[1974]] * {{AUT}} [[Linz]] í [[Austurríki]], síðan [[1975]] | valign="top" | * {{FRA}} [[Grenoble]] í [[Frakkland]]i, síðan [[1976]] * {{DEU}} [[Karlsruhe]] í [[Þýskalandi]], síðan [[1987]] * {{DEU}} [[Hildesheim]] í [[Þýskaland]]i, síðan [[1992]] | valign="top" | * {{RUS}} [[Ufa]] í [[Rússland]]i, síðan [[1997]] * {{CHN}} [[Jiaxing]] í [[Kína]], síðan [[2009]] * {{USA}} [[Savannah|Savannah]] í [[Georgía (fylki BNA)|Georgíu]], [[Bandaríkin|BNA]], síðan [[2011]] |} == Frægustu börn borgarinnar == * ([[1685]]) [[Georg Friedrich Händel]] tónskáld * ([[1737]]) [[Johann Friedrich Struensee|Johann Friedrich greifi frá Struensee]], læknir og æðsti ráðherra [[Kristján 7.|Kristjáns 7.]] Danakonungs * ([[1904]]) [[Reinhard Heydrich]] SS leiðtogi * ([[1927]]) [[Hans-Dietrich Genscher]] innanríkis- og utanríkisráðherra [[Vestur-Þýskaland]]s [[1969]]-<nowiki/>[[1985]] == Byggingar og kennileiti == [[Mynd:Halle Saale Marktplatz(2005-06-25).JPG|thumb|Rauði turninn er einkennisbygging Halle. Til hægri er Frúarkirkjan.]] [[Mynd:Dom Halle.jpg|thumb|left|Dómkirkjan í Halle. Þar var Georg Friedrich Händel organisti meðan hann var ungur.]] [[Mynd:HalleMoritzburg6.jpg|thumb|left|Hluti af Moritzburg-virkinu]] * Rauði turninn (''Roter Turm'') er einkennisbygging borgarinnar Halle. Hann var reistur [[1418]]-[[1506]] í miðborginni og þjónaði sem klukkuturn eins og algent er á [[Ítalía|Ítalíu]]. Turninn er alls 84 metra hár, hærri en kirkjurnar tvær í miðborginni, og var því hæsta bygging borgarinnar í margar aldir. Heitið Rauði turninn kom upp vegna hins rauða þaks sem upphaflega var úr [[kopar]]. Stór og mikil Roland-stytta er áfast turninum. Turninn þjónar enn í dag sem klukkuturn, bæði með kirkjubjöllum og tímaklukku. * Hallescher Dom er dómkirkjan í Halle og elsta standandi kirkjuhús borgarinnar. Það voru munkar sem reistu kirkjuna og vígðu hana árið [[1300]]. Hún hét þá St. Paul (''Pálskirkja'') og var klausturkirkja. [[1520]] lét biskupinn í Magdeburg breyta kirkjunni og var hún endurvígð þremur árum seinna. Þaðan kemur heitið dómkirkja þótt tæknilega sé hún það ekki. Einkennandi fyrir kirkjuna er að hún er turnlaus, sem er mjög óvenjulegt í Þýskalandi. 1702-3 var Georg Friedrich Händel organisti í þessari kirkju, en þá var hann enn kornungur. * [[Frúarkirkjan í Halle|Frúarkirkjan]] er fjögurra turna kirkjan í miðborginni. Hún var reist á [[16. öldin|16. öld]] og hófust siðaskiptin í Halle í henni. Hún er óvenjuleg að því leyti að í kirkjunni er engin kór, heldur tvær turnhliðar, ein að framan og ein að aftan. Lík Lúthers var geymt til skamms tíma í þessari kirkju 1546. Á [[18. öldin|18. öld]] spiluðu [[Johann Sebastian Bach|Bach-feðgarnir]] á orgel kirkjunnar. * Moritzburg er gamalt kastalavirki í Halle. Það var reist [[1484]]-[[1503]] af erkibiskupnum í Magdeburg sem sjálfur settist að í virkinu. Virkið er í ferningi og er 72 m breitt og 85 metra langt. Það var tekið af mótmælendum [[1547]]. Því réðist [[Karl 5. keisari|Karl V.]] keisari á það og hertók það ásamt Alba, hinum spænska hertoga. Í 30 ára stríðinu settist Wallenstein í virkið 1625. En 1631 birtist [[Gústaf Adolf 2.|Gústaf Adolf]] Svíakonungur við Halle og náði að hertaka virkið nær bardagalaust. Seinna á öldum þjónaði virkið sem herspítali í [[7 ára stríðið|7 ára stríðinu]] og í Napoleonsstríðunum. Í dag er virkið safn í eigu borgarinnar. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Halle (Saale)|mánuðurskoðað=júlí|árskoðað=2010}} {{Commons}} {{Borgir í Þýskalandi}} [[Flokkur:Borgir í Þýskalandi]] hpr0qu4c4j8f98v7grx1989paqfli95 0 88628 1958134 1906400 2026-03-31T13:06:20Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958134 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Gera | skjaldarmerki = Wappen Gera.svg | kort = Lage der kreisfreien Stadt Gera in Deutschland.png |undirskipting_gerð = Sambandsland | undirskipting_nafn = [[Þýringaland]] | flatarmál_heild_km2 = 151,93 | mannfjöldi_heild = 93.000 | mannfjöldi_frá = 2019 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 =625 | hæð_m = 194 | vefsíða =[https://www.gera.de/ www.gera.de] }} '''Gera''' er þriðja stærsta borgin í þýska sambandslandinu [[Þýringaland]]i ('''Thüringen''') og er með 93 þúsund íbúa (2019). == Lega == [[Mynd:Blick vom Rathausturm über Gera.jpg|thumb|Miðborg Gera. Myndin er tekin úr ráðhústurninum.]] Gera er austasta stórborgin í Þýskalandi og liggur aðeins steinsnar fyrir vestan landamerkin að [[Saxland]]i. Næstu borgir eru [[Jena]] til vesturs (30 km), [[Chemnitz]] til austurs (40 km) og [[Leipzig]] til norðurs (50 km). == Skjaldarmerki == [[Skjaldarmerki]] borgarinnar er gyllt ljón á svörtum grunni, en ljónið er merki Plauen sem landgreifarnir frá Weida tóku yfir. Hann á uppruna sinn á [[14. öldin|14. öld]]. Skjöldurinn sjálfur er á ská. Fyrir ofan er gylltur hjálmur með skrauti og blævængju ofan á. Síðustu breytingar á þessu skjaldarmerki voru gerðar [[1995]]. == Orðsifjar == Gera heitir eftir samnefndri á og hefur ávallt heiti þessu nafni. Heitið er dregið af forngermönsku orðunum ''ger'' og ''aha'', sem merkir ''spjótslaga fljót''. ''Ger'' merkir ''spjót'' (sbr. ''geir'' á íslensku), ''aha'' merkir ''á''.<ref>Geographische Namen in Deutschland. Duden. 1993. Bls. 111.</ref> == Söguágrip == === Upphaf === [[Mynd:Gera Stadtmauerturm.jpg|thumb|Leifar gamla borgarmúrsins]] [[995]] Heitið Gera kemur fyrst við skjöl, er [[Otto III (HRR)|Otto III]] [[keisari]] gefur biskupnum frá Naumburg svæðið. Aðeins fjórum árum síðar gefur Otto keisari systur sinni, Aðalheiði abbadísi í Quedlinburg, svæðið. Bærinn Gera var hins vegar lítill og kom ekkert við sögu næstu aldir. [[1209]] var landgreifunum frá Weida veittur yfirráð yfir bæinn. Eftir það tók hann að dafna og [[1237]] kom fram í skjali að Gera sé þegar komin með borgarréttindi. Nú til dags er árið 1237 tekið sem stofnár borgarinnar. [[1358]] erfði markgreifinn frá Meissen borgina. === Siðaskipti og stríð === [[1533]] urðu [[siðaskiptin]] í borginni, þrátt fyrir alla mótstöðu markgreifans frá Meissen. Í kjölfarið fylgdi trúarstríðið mikla (Schmalkaldischer Krieg). Markgreifinn frá Meissen, í sameiningu við kjörfurstann í Saxlandi, gáfu þá borgina Gera til [[Bæheimur|Bæheims]] . Konungurinn í Bæheimi hafði þó engin bein áhrif á borgarbúa. Þrátt fyrir það var Gera formlega bæheimsk allt til stofnunar Saxlands sem konungsríkis [[1806]]. Í [[30 ára stríðið|30 ára stríðinu]] var til þess að gera rólegt í Gera. En [[1639]] kom sænskur skæruliðaflokkur til borgarinnar og lagði eld að henni. Þriðjungur hennar brann niður. [[1686]] varð hins vegar versta eyðilegging í sögu borgarinnar, er eldur læsti sig óvart í húsi einu. Hann breiddist hratt út og áður en yfir lauk voru tveir þriðju hlutar hennar brunnir niður til kaldra kola. Enn einn stórbruninn átti sér stað [[1780]] en þá brann nær gjörvöll miðborgin niður. === Nýrri tímar === [[Mynd:Gera Thieschitz Grab.JPG|thumb|Gröf ókunnugs fanga úr dauðagöngunni]] [[1806]] var konungsríkið Saxland stofnað og varð Gera hluti af því. [[11. október]] á því ári var [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] í Gera til að hvíla sig. [[13. október]] lagði hann af stað úr borginni og barðist sama dag í orrustunni við Jena, sem hann sigraði í. Eftir að Napoleonsstríðunum lauk fór [[iðnbyltingin]] í gang í Gera. Fyrsta [[gufuvél]]in var tekin í notkun þar [[1833]]. Árið [[1859]] var komið á [[járnbraut]]artengingu. Aðalatvinnuvegurinn var þó [[vefnaður]]. [[1892]] fékk Gera rafmagnssporvagna, næstfyrst allra þýskra borga. Eftir tap Þjóðverja í [[Heimstyrjöldin fyrri|heimstyrjöldinni fyrri]] varð Gera til skamms tíma höfuðborg fríríkisins Reuss, þar til fríríkið Þýringaland var stofnað [[1920]]. Árið [[1925]] sótti [[Adolf Hitler]] borgina heim og hélt þar ræður. Í aðdraganda að [[Heimstyrjöldin síðari|heimstyrjöldinni síðari]] voru 3.000 stríðsfangar úr nýherteknum löndum (Bæheimi, [[Austurríki]]) neyddir til að vinna í verksmiðjum í borginni fyrir hervæðinguna. Auk þess ýmsir þýskir stjórnarandstæðingar, einnig konur og börn. Gera varð fyrir miklum loftárásum í stríðinu. Þær verstu urðu [[6. apríl]] [[1945]]. Viku seinna, [[13. apríl]], komu fangar úr Buchenwald vinnubúðunum við í Gera á dauðagöngu sinni. 8 manns voru skotnir til bana þar áður en gangan hélt áfram. Daginn eftir hertóku [[Bandaríkin|Bandaríkjamenn]] borgina eftir að skipst hafði verið á skotum í örstutta stund. [[2. júlí]] var borgin eftirlátin [[Sovétríkin|Sovétmönnum]], enda á hernámssvæði þeirra. Gera var því í [[Austur-Þýskaland]]i til sameingar Þýskalands [[1990]]. == Viðburðir == * Goldener Spatz (''Gullni spörinn'') er heiti á kvikmyndahátíð fyrir börn í borginni. Hátíðin var sett á laggirnar [[1977]] en síðan [[2003]] halda Gera og [[Erfurt]] hátíðina sameiginlega. Veitt eru verðlaun fyrir myndir, leikara og ýmsa aðra hluti. * Flammernde Sterne (''Logandi stjörnur'') er heiti á flugeldahátíð í Gera. Hún hefur verið haldin síðan 2003. Auk flugelda eru aðrir gjörningar í gangi, til dæmis loftbelgjaflug. Tugir þúsunda sækja þessa hátíð heim árlega. * Rokk fyrir Þýskaland (''Rock für Deutschland'') er heiti á rokkhátíð nýnasista í borginni, enda er mikil hefð fyrir nýnasisma í Gera. Á hátíðinni troða mýmargar hægrisinnaðar rokkhljómsveitir upp. Árið [[2009]] sóttu 5.000 gestir tónleikana heim. == Frægustu börn borgarinnar == * ([[1891]]) [[Otto Dix]] listmálari * ([[1964]]) [[Heike Drechsler]] frjálsíþróttakona og OL meistari [[1992]] og [[2000]] í [[langstökk]]i == Byggingar og kennileiti == [[Mynd:Gera Rathaus 2008.JPG|thumb|Ráðhúsið í Gera]] * Ráðhúsið í Gera samanstendur af nokkrum sambyggðum húsum. Þau voru reist [[1573]]-[[1575|75]] í endurreisnarstíl. Ráðhúsið skemmdist talsvert í borgarbrunanum 1780 og var endurreist [[1783]]-[[1784|84]]. Árið [[1793]] var nýrri álmu bætt við. Ráðhúsið skartar ægifagurt inngangshlið. [[1973]] var smáleikhúsið Fettnäppchen opnað í húsinu. * Salvatorkirkjan er lútersk kirkja í miðborginni. Hún var reist [[1717]]-[[1720|20]] eftir að gamla kirkjan brann í borgarbrunanum 1686. Turninn var hins vegar ekki reistur fyrr en [[1775]]-[[1778|78]]. Aðeins tveimur árum eftir vígslu hans, 1780, brann kirkjan í borgarbrunanum mikla. Hún var endurreist [[1781]]-[[1783|83]] og er síðan þá eina kirkjan í miðborginni. Hinar brunnu og voru rifnar. [[1898]] voru nokkur hús fyrir framan kirkjuna rifin og hinar miklu tröppur lagðar þar í staðinn. == Myndasafn == <center> <gallery> Mynd:Gera - Rathausportal.jpg|Inngangshliðið í ráðhúsið Mynd:Gera - Salvatorkirche.jpg|Salvatorkirkjan Mynd:Gera - Stadtapotheke Erker.jpg|Ægifagrar hornsvalir á borgarapótekinu Mynd:Gera Untermhaus St. Marienkirche (2007).JPG|Hverfið Untermhaus í Gera </gallery> </center> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Gera|mánuðurskoðað=júlí|árskoðað=2010}} {{Commons|Gera}} {{Borgir í Þýskalandi}} [[Flokkur:Borgir í Þýskalandi]] 98twymezyspey8xcjci7doqec3s57yb 0 88668 1958316 1943932 2026-03-31T14:58:24Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958316 wikitext text/x-wiki '''Þuríður sundafyllir''' var landnámsmaður í [[Bolungarvík]] og bjó á Vatnsnesi í [[Syðridalur|Syðridal]]. Talið er að hún hafi komið til Íslands um 940. Hún og förunautar hennar námu Bolungarvík alla og [[Skálavík]]. Þjóðólfur bróðir hennar bjó í [[Þjóðólfstunga|Þjóðólfstungu]] sem síðar er nefnd Tunga. Þuríður leyfði Þjóðólfi bróður sínum að eiga jafn mikið land af sínu og hann gæti girt fyrir á einum degi. Þjóðólfur lagði garð frá Stiga fyrir Hlíðardal og hálfan Tungudal og deildu þau syskinin um Tungudal og lögðu hvort á annað að verða að steindröngum. Þuríður óskaði þess að sem flestir fuglar myndu drita á Þjóðólf og hann lagði á Þuríði að á henni skyldu vindar gnauða mest. == Heimildir == * [https://www.bolungarvik.is/landnam/ Landnám Bolungarvíkur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230529141755/https://www.bolungarvik.is/landnam/ |date=2023-05-29 }} * [https://timarit.is/page/4808372?iabr=on#page/n18/mode/1up ''Bolungarvík''] Sjómannadagsblaðið, 1. júní 1983, bls. 19 * [https://timarit.is/page/5306436?iabr=on#page/n16/mode/1up ''Þuríður Sundafyllir''] Ísfirðingur, 12. desember 1990, bls. 17 * [https://timarit.is/page/6231163?iabr=on#page/n8/mode/1up ''Vilja gefa út myndskreyttar sögur um Þuríði Sundafylli''] Bæjarins Besta, 29. mars 2007, bls. 9 * [https://baekur.is/bok/83c6030b-aa26-4bf0-bf1d-a180db6b18ee/3/9/Vestfirzkar#page/n8/mode/1up ''Þuríður Sundafyllir og Þjóðólfur''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230529183923/https://baekur.is/bok/83c6030b-aa26-4bf0-bf1d-a180db6b18ee/3/9/Vestfirzkar#page/n8/mode/1up |date=2023-05-29 }} Arngrímur Fr. Bjarnason, Vestfirzkar þjóðsögur II, síðari hluti, Ísafoldaprentsmiðja, Ísafjörður 1956, bls. 7-8 [[flokkur:Bolungarvík]] [[Flokkur:Landnámskonur]] [[flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]] su8cq0xz79f6cg2hs0o1opggtd0nfio 0 88812 1958437 1913549 2026-04-01T09:42:30Z TKSnaevarr 53243 1958437 wikitext text/x-wiki {{Sjónvarpsþáttur | nafn = Buffy the Vampire Slayer | nafn_á_frummáli = Buffy the Vampire Slayer | annað_nafn = Vampírubaninn Buffy | mynd = Buffy the vampire slayer.svg | mynd_stærð = 250 | myndartexti = Einkennismerki þáttaraðarinnar | tegund = [[Drama]]<br />[[gaman]] <br /> [[hrollvekja]] | skapari = [[Joss Whedon]] | leikstjóri = | þróun = | sjónvarpsstöð = [[WB]]<br />[[UPN]]<br />[[Stöð 2]] | leikarar = [[Sarah Michelle Gellar]]<br />[[Nicholas Brendon]]<br />[[Alyson Hannigan]]<br />[[Charisma Carpenter]]<br />[[Anthony Stewart Head]]<br />[[David Boreanaz]]<br />[[Seth Green]]<br />[[James Marsters]]<br />[[Marc Blucas]]<br />[[Emma Caulfield]]<br />[[Michelle Trachtenberg]]<br />[[Amber Benson]] | talsetning = | yfirlestur = | höfundur_stefs = Nerf Herder | upphafsstef = | lokastef = | tónlist = [[Christophe Beck]]<br />[[Thomas Wanker]]<br />[[Douglas Romayne]] | land = {{USA}} [[Bandaríkin]] | tungumál = [[Enska]] | fjöldi_þáttaraða = 7 | fjöldi_þátta = 144 | þáttalisti = | framleiðslufyrirtæki = Joss Whedon<br />David Greenwalt<br />Marti Noxon<br />Fran Rubel Kuzui<br />Kaz Kazui | framleiðandi = | aðstoðurframleiðandi = | klipping = | staðsetning = | myndartaka = | lengd = 42 mín. | stöð = [[WB]] (1997-2001)<br />UPN (2001-2003) | myndframsetning = 480i (SDTV) | hljóðsetning = Stereo | fyrsti_þáttur = [[10. mars]] [[1997]] | síðasti_þáttur = [[20. maí]] [[2003]] | frumsýning = [[10. mars]] [[1997]] | lokasýning = [[20. maí]] [[2003]] | undanfari = Vampírubaninn Buffy (kvikmynd) | framhald = Buffy the Vampire Slayer: Season Eigh (teiknimyndasögur) | tengt = Angel | vefsíða = http://www.foxhome.com/buffysplash/ | imdb_kenni = 0118276 | tv_com_kenni = buffy-the-vampire-slayer }} '''Vampírubaninn Buffy''' ([[enska]]: ''Buffy the Vampire Slayer'') er bandarísk drama-/grínþáttaröð með hrollvekjubrag sem var sýnd á árunum [[1997]]-[[2003]]. Þátturinn var búinn til af [[Joss Whedon]] og fjallar um unglingsstelpuna Buffy Summers ([[Sarah Michelle Gellar]]) sem er vampírubani. Buffy Summers þarf að vernda heiminn frá vampírum og öðrum myrkraverum. Aðrar persónur eru grínistinn Xander Harris ([[Nicholas Brendon]]) sem var skotinn í Buffy í fyrstu þáttaröðinni, Willow Rosenberg ([[Alyson Hannigan]]), besta vinkona Buffyar sem síðar verður öflug norn, og Vörður (e. Watcher) Buffyar, Rupert Giles ([[Anthony Stewart Head]]), sem þjálfar hana og vinnur á bókasafninu í skólanum. Þættirnir eru upprunaðir frá samnefndri misheppnaðri kvikmynd frá 1992, sem Whedon samdi handritið að. Þættirnir eru ekki tendgir myndinni heldur upprunalegu handriti Whedons. Eftir að þáttunum lauk hélt söguþráðurinn áfram í teiknimyndasögunum ''Buffy the Vampire Slayer: Season Eight'' sem komu fyrst út 2007 og eru enn að koma út. Whedon bjó líka til þættina ''Angel'' sem þróuðust út frá Buffy. Whedon hefur einnig unnið að tilraunaþætti fyrir ''Buffy the Vampire Slayer: The Animated Series''. Hljómsveitin Nerf Herder flytur aðalstef þáttarins (Buffy the Vampire Slayer Theme). == Söguþráður == === Fyrsta þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (1. þáttaröð)}} Í fyrstu þáttaröðinni flytur Buffy frá Los Angeles til smábæjarins Sunnydale í Kaliforníu út af skólavandamálum, en hún brenndi íþróttahús skólans til þess að drepa vampírur. Buffy vonast til þess að gleyma vampírum, en nýji vörðurinn hennar Giles kemur í veg fyrir það. Undir þorpinu Sunnydale liggur nefnilega Vítismunninn, sem er samleitnispunktur dulrænna afla og orku. Meistarinn nýtir orkuna frá vítismunninum til að ná yfir heiminn. Buffy hittir Xander og Angel sem þurfa að berjast á móti Meistaranum og hjálpa henni síðar í öllum verkefnum. === Önnur þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (2. þáttaröð)}} Hinn smurði hyggst endurvekja meistarann með því að nota beinin hans og ræna vinum Buffy, en hún mölvar beinin og bjargar vinum sínum. Vampíruparið Spike og Drussilla koma í bæinn og ætla að drepa Buffy og fá Angel í lið með sér, en Angel var áður vampíra. Buffy fær liðstyrk frá vampírubananum Kendru Young til að berjast á móti Spike og Drussilla, en Angel er þó tekinn og breyttur aftur í vampíru, Angelus. Í bardaganum lamast vampíran Spike, og síðar drepst vampírubaninn Kendra. Skólastjórinn kennir Buffy um brotthvarf Kendru, og rekur hana úr skólanum. Baráttan við vampírurnar heldur áfram, Angelus vill opna hlið fyrir djöfullinn Acathla og notar Giles til þess. Buffy drepur Angelus fyrir vikið, en fær mikið samviskubit og flytur aftur til Los angeles. === Þriðja þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (3. þáttaröð)}} Eftir að Buffy jafnar sig á samviskubitinu við að senda Angel í vítisveröld, fer Buffy aftur til Sunnydale. Nýr eftirmaður er fenginn í staðinn fyrir Kendru, sem heitir Faith. Aðalóvinur Buffy og félaga í þáttaröðinni bæjarstjórinn Richard Wilkins. Faith drepur mannveru og fer í lið með Wilkins. Faith skýtur Angel með eiturör, sem á að drepa hann hægt. Buffy tekur í taumana, og leyfir Angel að drekka blóð úr sér til að lifa. Bæjarstjórinn verður að djöfli við útskrift Buffyar, en allur árgangurinn verður hervæddur. Bæjarstjórinn fylgir Buffy inn í bókasafn skólans og Giles sprengir upp bókasafnið og skólann sem drepur bæjarstjórann. Í kjölfarið yfirgefur Angel Sunnydale. === Fjórða þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (4. þáttaröð)}} Buffy, Willow og Oz byrja í Sunnydale-deild UCLA háskólans. Buffy hefur samband við aðstoðakennaran Riley Finn. Spike kemur til Sunnydale til að reyna að drepa Buffy, en er fangaður af einhverskonar hermönnum. Hermennirnir sem um ræðir eru í verkefninu The Initiative, verkefni leitt af Maggie Walsh, sálfræðiprófessor Buffyar. Spike tekst að sleppa, en situr eftir með tölvukubb sem refsar honum í hvert skipti sem hann meiðir eða ræðst á mannverur. Í ljós kemur að Riley er einn af hermönnum The Intiactive, og eftir að hann kemst að leyndarmáli Buffyar og hún að leyndarmáli hans. Aðalverkefnið sem Walsh prófessor vinnur að er djöful-vélveran Adam sem sleppur úr neðanjarðarbyrginu og hyggst breyta öllum í svipaða blendinga. === Fimmta þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (5. þáttaröð)}} Yngri systir Buffy, Dawn birtist og er eðlilegur hluti af lífi Buffyar og vina hennar. Buffy berst við vítisgyðjuna Glory sem er að leita að Lyklinum að vítisvíddinni sem hún var bannfærð úr. Þegar Glory notar Lykilinn munu veggir allra vídda hrynja og heimurinn mun farast. Lykillinn er þó manneskja og engin önnur en Dawn, systir Buffy. Varðsráðið og Spike hjálpa Buffy að finna Glory. Á meðan ákveður Riley, kærasti Buffyar að hún elski hann ekki. Móðir Buffy deyr úr æðasjúkdómi. Buffy í kjölfarið fórnar lífi sínu fyrir Dawn, svo að helvíti opni ekki á jörðu. Þessi þáttaröð var sú síðasta hjá bandarísku sjónvarpstöðinni WB. === Sjötta þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (6. þáttaröð)}} Sjötta þáttaröðin er sú fyrsta hjá bandarísku sjónvarpstöðinni UPN. Vinir Buffyar vekja hana aftur lífsins, en hún upplýsir að hún hafi farið til himnaríkis, en ekki helvítis, eins og vinir hennar höfðu haldið. Giles uppgvötvar að Buffy er háð þekkingu hans. Spike og Buffy fara saman í samband, þar sem Spike misbýður Buffy endurtekið. Buffy og vinir hennar berjast við tríóið, sem er nördahópur undir forystu Warren Mears, sem vilja drepa Buffy og taka yfir Sunnydale. Buffy berst gegn þessum tilraunum, og að lokum drepst Tara fyrir byssuskoti Warrens. Eftir að Spike neyðir sjálfan sig á Buffy sér hann að hún verðskuldi betra þannig að hann biður djöful um að fá sálu sína aftur. === Sjöunda þáttaröð === {{Aðalgrein|Vampírubaninn Buffy (7. þáttaröð)}} Ljóst verður að endurkoma Buffy frá himnaríki hefur skapað ójafnvægi milli góðs og ills. Stelpur sem gætu orðið vampírubanar eru drepnir og varðsráðið er eyðilagt. Faith og nýji skólastjóri menntaskóla Sunnydale hjálpa til við að berjast á móti hinu illa. Vítismuninn undir Sunnyville verður virkari, og flestar manneskjur og djöflar flýja Sunydale til þess að lenda ekki í helvíti. Angel kemur og lætur Buffy fá vopn, sem hún áframsendir til Spike, og hann varpar geislum sólarinnar með því og drepur alla í Vítismunanum. Eftir stendur gígur þar sem Sunnydale er, og þeir einu sem sleppa eru í einni skólarútu. Sá atburður markar endalok þáttana um vampírubanann Buffy. == Persónur == === Aðalpersónur === *Buffy Anne Summers (Sarah Michelle Gellar) *Alexander "Xander" LaVelle Harris (Nicholas Brendon) *Willow Danielle Rosenberg (Alyson Hannigan) *Rupert "Ripper" Giles (Anthony Stewart Head) (Aðalhlutverk í þáttaröð 1-5, aukahlutverk í þáttaröð 6-7) === Aðrar persónur === *Joyce Summers ([[Kristine Sutherland]]) þáttaröð 1-5 og 7 *Cordelia "Cordy" Chase ([[Charisma Carpenter]]) þáttaröð 1-3 *Angel/Angelus/Liam ([[David Boreanaz]]) þáttaröð 1-3,4,5 og7 *Spike/William the Bloody ([[James Marsters]]) þáttaröð 2,3,4-7 *Daniel "Oz" Osbourne ([[Seth Green]]) þáttaröð 2-4 *Anya Christina Emmanuella Jenkins/Anyanka/Aud ([[Emma Caulfield]]) þáttaröð 3,4-7 *Riley Finn ([[Marc Blucas]]) þáttaröð 4-6 *Tara Maclay ([[Amber Benson]]) þáttaröð 4-6 *Dawn Summers ([[Michelle Trachtenberg]]) þáttaröð 5-7 *Faith Lehane ([[Eliza Dushku]]) þáttaröð 3,4,7 *Harmony Kendall (Mercedes McNab) þáttaröð 1-5 *Drusilla (Juliet Landau) þáttaröð 2,5,7 *Jonathan Levinson (Danny Strong) þáttaröð 2-4,6-7 *Warren Mears (Adam Busch) þáttaröð 5-7 *Andrew Wells (Tom Lenk) þáttaröð 6-7 *Amy Madison (Elizabeth Anne Allen) þáttaröð 1-4,6,7 *Jenny Calendar (Robia LaMorte) þáttaröð 1-3 *Snyder skólastjóri (Armin Shimmerman) þáttaröð 1-3,4 *Willkins bæjarstjóri (Harry Groener) þáttaröð 3,4,7 *Adam (George Hertzberg) þáttaröð 4,7 *Glory (Clare Kramer) þáttaröð 5,7 *Caleb (Nathan Fillion) þáttaröð 7 {{Vampírubaninn Buffy}} [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 1997]] [[Flokkur:Vampírubaninn Buffy| ]] fzlshsiulwkwrzj0qiv88gkwicui4ad 0 88852 1958297 900855 2026-03-31T14:23:40Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958297 wikitext text/x-wiki '''Ketill þistill''' var [[landnámsmaður]] í [[Norður-Þingeyjarsýsla|Norður-Þingeyjarsýslu]] og nam [[Þistilfjörður|Þistilfjörð]] á milli Hundsness (Rauðaness?) og [[Sauðanes]]s á [[Langanes]]i. Ekkert er sagt í [[Landnámabók]] um uppruna Ketils eða búsetu en sonur hans var [[Sigmundur]] landnámsmaður á [[Laugarbrekka|Laugarbrekku]] á [[Snæfellsnes]]i, faðir Laugarbrekku-Einars, sem frásögn er af í Landnámu og í [[Bárðar saga Snæfellsáss|Bárðar sögu Snæfellsáss]]. == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://snerpa.is/net/snorri/landnama.htm|titill=Landnámabók; af snerpu.is.}} [[Flokkur:Landnámsmenn á Íslandi]] [[Flokkur:Norður-Þingeyjarsýsla]] fgorwj3m5uws2og8jxw1tnf136u2qy5 0 92327 1958436 1930931 2026-04-01T09:42:01Z TKSnaevarr 53243 1958436 wikitext text/x-wiki '''Sjöunda þáttaröð''' [[bandaríkin|bandaríska]] gamanþáttarins '''''[[Vampírubaninn Buffy]]''''' fór af stað þann [[24. september]] [[2002]] og kláraðist [[20. maí]] [[2003]]. Þættirnir voru 22 og hver þáttur var að meðaltali 42 mínútur að lengd. == Þættir == {{Listi þáttaraða-litur}} {| class="episode-list-color-red2" |- ! Titill ! width="140"| Sýnt í U.S.A. ! width="80"| # |- | '''„Lessons“''' || 24. september 2002 || 123 – 701 |- | colspan="5" | Höfundur: Joss Whedon, Leikstjóri: David Solomon |- | colspan=5 | |- | '''„Beneath You“''' || 1. október 2002 || 124 – 702 |- | colspan="5" | Höfundur: Doug Petrie, Leikstjóri: Nick Marck |- | colspan=5 | |- | '''„Same Time, Same Place“''' || 8. október 2002 || 125 – 703 |- | colspan="5" | Höfundur: Jane Espenson, Leikstjóri: James A. Contner |- | colspan=5 | |- | '''„Help“''' || 15. október 2002 || 126 – 704 |- | colspan="5" | Höfundur: Rebecca Rand Kirshner, Leikstjóri: Rick Rosenthal |- | colspan=5 | |- | '''„Selfless“''' || 22. október 2002 || 127 – 705 |- | colspan="5" | Höfundur: Drew Goddard, Leikstjóri: David Solomon |- | colspan=5 | |- | '''„Him“''' || 5. nóvember 2002 || 128 – 706 |- | colspan="5" | Höfundur: Drew Z. Greenberg, Leikstjóri: Michael Gershman |- | colspan=5 | |- | '''„Conversations with Dead People“''' || 12. nóvember 2002 || 129 – 707 |- | colspan="5" | Höfundar: Jane Espenson & Drew Goddard, Leikstjóri: Nick Marck |- | colspan=5 | |- | '''„Sleeper“''' || 19. nóvember 2002 || 130 – 708 |- | colspan="5" | Höfundar: David Fury & Jane Espenson, Leikstjóri: Alan J. Levi |- | colspan=5 | |- | '''„Never Leave Me“''' || 26. nóvember 2002 || 131 – 709 |- | colspan="5" | Höfundur: Drew Goddard, Leikstjóri: David Solomon |- | colspan=5 | |- | '''„Bring on the Night“''' || 17. desember 2002 || 132 – 710 |- | colspan="5" | Höfundar: Marti Noxon & Doug Petrie, Leikstjóri: David Grossman |- | colspan=5 | |- | '''„ Showtime“''' || 7. janúar 2003 || 133 – 711 |- | colspan="5" | Höfundur: David Fury, Leikstjóri: Michael Grossman |- | colspan=5 | |- | '''„Potential“''' || 21. janúar 2003 || 134 – 712 |- | colspan="5" | Höfundur: Rebecca Rand Kirshner, Leikstjóri: James A. Contner |- | colspan=5 | |- | '''„The Killer in Me“''' || 4. febrúar 2003 || 135 – 713 |- | colspan="5" | Höfundur: Drew Z. Greenberg, Leikstjóri: David Solomon |- | colspan=5 | |- | '''„First Date“''' || 11. febrúar 2003 || 136 – 714 |- | colspan="5" | Höfundur: Jane Espenson, Leikstjóri: David Grossman |- | colspan=5 | |- | '''„Get It Done“''' || 18. febrúar 2003 || 137 – 715 |- | colspan="5" | Höfundur og leikstjóri: Doug Petrie |- | colspan=5 | |- | '''„Storyteller“''' || 25. febrúar 2003 || 138 – 716 |- | colspan="5" | Höfundur: Jane Espenson, Leikstjóri: Marita Grabiak |- | colspan=5 | |- | '''„Lies My Parents Told Me“''' || 25. mars 2003 || 139 – 717 |- | colspan="5" | Höfundar: David Fury & Drew Goddard, Leikstjóri: David Fury |- | colspan=5 | |- | '''„Dirty Girls“''' || 15. apríl 2003 || 140 – 718 |- | colspan="5" | Höfundur: Drew Goddard, Leikstjóri: Michael Gershman |- | colspan=5 | |- | '''„Empty Places“''' || 29. apríl 2003 || 141 – 719 |- | colspan="5" | Höfundur: Drew Z. Greenberg, Leikstjóri: James A. Contner |- | colspan=5 | |- | '''„Touched“''' || 6. maí 2003 || 142 – 720 |- | colspan="5" | Höfundur: Rebecca Rand Kirshner, Leikstjóri: David Solomon |- | colspan=5 | |- | '''„End of Days“''' || 13. maí 2003 || 143 – 721 |- | colspan="5" | Höfundar: Doug Petrie & Jane Espenson, Leikstjóri: Marita Grabiak |- | colspan=5 | |- | '''„Chosen“''' || 20. maí 2003 || 144 – 722 |- | colspan="5" | Höfundur og leikstjóri: Joss Whedon |- | colspan=5 | |- |} {{Vampírubaninn Buffy}} [[Flokkur:Vampírubaninn Buffy]] rmhz5l4zuc73o61cyyuedxh470sdcfz 0 93955 1958235 1908642 2026-03-31T14:00:45Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958235 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = Stofndeild deild kvenna 1997 | mynd = | ár = '''1997''' | Meistarar = '''{{Lið KR}}''' | fallið lið = '''{{Lið ÍBA}}''' | spilaðir leikir = 56 | mörk skoruð = 260 (4.64 m/leik) | markahæstur = '''19 mörk'''<br>[[Olga Færseth]] KR | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1996|1996]] - [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1998|1998]] |}} Árið 1997 var [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu]] haldin undir merkjum styrktaraðilans [[VÍS|Stofns]]. {{clear}} ==Liðin== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !style="max-width:120px"| Lið !style="max-width:140px"| Bær !style="max-width:140px"| Leikvangur !style="max-width:240px"| Þjálfari !width=220| Staðan [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1996|1996]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Breiðablik}} | [[Kópavogur]] | [[Klébergsvöllur]] | [[Sigurður Þórir Þorsteinsson]] | 1. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Haukar}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Ásvellir]] | [[Jón Óttarr Karlsson]] | 1. sæti, [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1996|1. deild A riðill]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍA}} | [[Akranes]] | [[Akranesvöllur]] | [[Brandur Sigurjónsson]] | 3. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBA}} | [[Akureyri]] | [[Akureyrarvöllur]] | [[Sigurður Bjarnar Pálsson]] | 7. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍBV}} | [[Vestmannaeyjar]] | [[Hásteinsvöllur]] | [[Sigurlás Þorleifsson]] | 6. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið KR}} | [[Reykjavík]] | [[Alvogenvöllurinn|KR-völlur]] | [[Hörður Guðjónsson]]<br/>(aðstoðarþjálfari) | 2. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur]] | [[Jörundur Áki Sveinsson]] | 5. sæti |- |style="text-align: left;"|{{Lið Valur}} | [[Reykjavík]] | [[Valsvöllur|Hlíðarendi]] | [[Ragnhildur Skúladóttir]] | 4. sæti |} == Staðan í deildinni == ''Staðan fyrir 14. umferð, 13. september 1997''.<ref>{{cite web|title=Stofndeild kvenna 1997|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=22783|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=2. október 2018}}</ref> ===Stigatafla=== {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=40| !style="max-width:80px"|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !style="max-width:300px"|Athugasemdir |-class="t-deild-green" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|KR|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]''' ||14||14||0||0||62||6||56||'''42''' | align="center" | '''Meistaradeild kvenna''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Breiðablik|1}}"| ||[[Breiðablik UBK|Breiðablik]] ||14||11||1||2||60||21||39||'''34''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Valur|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] ||14||9||1||4||46||29||17||'''28''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍA|1}}"| ||[[ÍA Akranes|ÍA]] ||14||5||3||6||17||25||-8||'''18''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBV|1}}"| ||[[Íþróttabandalag Vestmannaeyja|ÍBV]] ||14||5||1||8||29||28||1||'''16''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||[[Stjarnan]] ||14||3||1||10||18||42||-24||'''10''' |- |7||style="background:#{{Fótboltalitur|Haukar|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]]''' ||14||3||0||11||14||47||-33||'''9''' | align="center" | '''[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1997#Úrlistaleikir um úrvalsdeild|Annað fall í 1. deild]]''' |-class="t-deild-pink" |8||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍBA|1}}"| ||'''[[Íþróttabandalag Akureyrar|ÍBA]]''' ||14||2||1||11||14||62||-48||'''7''' | align="center" | '''Fall í''' [[1. deild kvenna í knattspyrnu|'''1. deild''']] |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur'' </small> == Töfluyfirlit == ''Heimaliðið er vinstra megin''. {{Dökkt þema deild}} {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style=" font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Breiðablik!!Haukar!!ÍA!!ÍBA!!ÍBV!!KR!!Stjarnan!!Valur |- |list2 = |align="left"|{{Lið Breiðablik}} ||'''XXX'''||8-1||6-2||8-0||5-2||2-4||5-2||2-0 |-! class="t-game-results" |align="left"|{{Lið Haukar}} ||0-4||'''XXX'''||0-1||4-1||0-2||0-4||1-7||2-4 |- |align="left"|{{Lið ÍA}} ||1-2||4-0||'''XXX'''||0-0||2-1||0-3||1-1||1-2 |-! class="t-game-results" |align="left"|{{Lið ÍBA}} ||1-8||2-0||2-3||'''XXX'''||1-4||0-11||3-2||0-3 |- |align="left"|{{Lið ÍBV}} ||2-5||1-3||0-0||8-0||'''XXX'''||0-4||1-2||3-4 |-! class="t-game-results" |align="left"|{{Lið KR}} ||4-0||1-0||3-0||5-0||1-0||'''XXX'''||7-0||7-4 |- |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||0-3||0-1||0-1||2-1||0-3||0-6||'''XXX'''||1-4 |-! class="t-game-results" |align="left"|{{Lið Valur}} ||2-2||8-2||5-1||4-3||1-2||0-2||5-1||'''XXX''' |} == Markahæstu leikmenn == ''Staðan eftir 14. umferð, 23. september 1997''<ref>{{cite web|title=Stofndeild kvenna 1997 - markahæstu leikmenn|url=https://gamli.ksi.is/mot/motalisti/markahaestu-leikmenn/?Mot=22783|website=www.ksi.is|publisher=Knattspyrnusamband Íslands|accessdate=2. október 2018}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{Dökkt þema deild}} {| class="wikitable t-mark-rank" style="text-align: center;" !width=30|Mörk !width=25| !width=250|Leikmaður !style="max-width:180px"|Athugasemd |- |- |19||KR ||[[Olga Færseth]]||Gullskór |- |- |18||Breiðablik ||[[Erla Hendriksdóttir]]||Silfurskór |- |- |15||KR ||[[Helena Ólafsdóttir]]||Bronsskór |- |10||Breiðablik ||[[Margrét Rannveig Ólafsdóttir]] |- |9||Breiðablik ||[[Kristrún Lilja Daðadóttir]] |- |9||KR ||[[Hrefna Huld Jóhannesdóttir]] |} {| class="wikitable" style="text-align: center; mArgin: 0 auto;" |- !Sigurvegari Stofndeildar 1997 |- |- |[[Mynd:KR Reykjavík.png|100px|KR]]<br/>'''[[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]]'''<br/>'''2. Titill''' |} == Heimild == * [https://gamli.ksi.is/mot/motalisti/markahaestu-leikmenn/?Mot=22783 Markahæstu leikmenn]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} KSÍ. * [https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=22783 Úrslit - staða] KSÍ. * [http://gamli.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=%25&tegund=%25&AR=1997&kyn=0 Motalisti]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} KSÍ. {{Leiktímabil í knattspyrnu kvenna}} {{röð | listi = [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Úrvalsdeild]] | fyrir = [[Mizunodeild kvenna í knattspyrnu 1996|Stofndeild kvenna 1996]] | eftir = [[Meistaradeild kvenna í knattspyrnu 1998|Meistaradeild&nbsp;kvenna&nbsp;1998]] }} ==Heimildaskrá== {{reflist}} {{Knattspyrna á Íslandi 1997}} [[Flokkur:Úrvalsdeildir kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] o0s9kgd6al0cl5uxi43c7odva69hujd 0 94522 1957946 1703557 2026-03-31T11:59:02Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957946 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Codex laudianus (The S.S. Teacher's Edition-The Holy Bible - Plate XXIX).jpg|thumb|Codex Laudianus]] '''Codex Laudianus''' (Skammstafað '''E^a''' (Wettstein), '''08''' (Gregory) eða '''α 1001''' (Von Soden)) er handrit af [[Nýja testamentið|Nýja testamentinu]]. Það er skrifað með [[hástafir|hástöfum]] á [[forngríska|forngrísku]] og var unnið á [[6. öld]] e.Kr. Handritið er geymt í [[Bodleian Library]] (Laud. Gr. 35 1397, I,8) í [[Oxford]].<ref name = Aland>{{cite book | last = Aland | first = Kurt | authorlink = Kurt Aland | coauthors = Barbara Aland | title = The Text of the New Testament: An Introduction to the Critical Editions and to the Theory and Practice of Modern Textual Criticism, transl. Erroll F. Rhodes | publisher = William B. Eerdmans Publishing Company | year = 1995 | location = Grand Rapids, Michigan | page = [https://archive.org/details/textnewtestament00kurt/page/110 110] | url =https://archive.org/details/textnewtestament00kurt| url-access = registration | isbn = 978-0-8028-4098-1}}</ref> Handritið er nú 227 blöð (27 x 22 cm). Textinn er í tveimur dálkum, 24 línur á hverri síðu.<ref name = Aland/> == Tengt efni == * [[Listi yfir hástafahandrit Nýja testamentisins]] * [[Codex Bezae]] == Tilvísanir == {{Reflist}} == Tenglar == * K. v. Tischendorf, [http://www.archive.org/stream/Tischendorf.iv.monumentaSacraInedita.newcollection.subscript.6vols.1857-1870/06.MonumentaSacraInedita.NCA.CodActLaud.V4.9th.Tischendorf.Subsc.1870.#page/n11/mode/2up ''Monumenta sacra'' IX], (Leipzig, 1870). * J. H. Ropes, ''The Greek Text of Codex Laudianus'', [[Harvard Theological Review]] XVI (Cambridge, Mass., 1923), pp. 175-186. * Samuel Berger, [http://www.archive.org/stream/MN41725ucmf_5#page/n13/mode/2up Un ancien texte latin des Actes des Apôtres retrouvé dans un manuscrit provenant de Perpignan] (Paris 1895), pp. 11-12. * [https://www.skypoint.com/members/waltzmn/ManuscriptsUncials.html#uEa Codex Laudianus E (08)]: at the Encyclopedia of Textual Criticism. [[Flokkur:Biblían| ]] [[Flokkur:Trúarrit]] [[Flokkur:Handrit]] crnbnq1f4qj05oh72hkr341wn10js3a 0 95346 1957955 1892256 2026-03-31T12:05:04Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957955 wikitext text/x-wiki '''Sambíóin''' er íslenskt fyrirtæki sem rekur [[kvikmyndahús]]. Fyrirtækið var stofnað 1. janúar 1990<ref>[https://www.rsk.is/fyrirtaekjaskra/leit/kennitala/4301695059 Sam-félagið ehf] - Fyrirtækjaskrá ríkisskattstjóra</ref> af [[Árni Samúelsson|Árna Samúelssyni]]. Kvikmyndahúskeðja Árna samanstóð af Bíóhöllinni í Álfabakka 8 sem opnaði 2. mars 1982, Bíóborginni sem opnaði í húsnæði [[Austurbæjarbíó|Austurbæjarbíós]] að [[Snorrabraut]] 37 þann 20. maí 1987<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1656504 Bíóborgin opnuð], Morgunblaðið, 117. tölublað (26.05.1987), Blaðsíða 74</ref> og Nýja bíó í Keflavík. Með tilkomu Bíóhallarinnar var í fyrsta skipti hægt að sjá nýjustu stórmyndirnar á sama tíma og þær voru sýndar erlendis.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2722616 Ég lít ekki upp til fræga fólksins] Dagblaðið Vísir - DV, 289. tölublað - Helgarblað (17.12.1994), Blaðsíða 34</ref> Kvikmyndakeðja Árna Samúelssonar byrjaði að auglýsa undir nafninu [[29. nóvember]] [[1991]]. Sama dag opnuðu Sambíóin kvikmyndahúsið Saga-Bíó í Álfabakka 8.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1755008 Frumsýna 6 kvikmyndir í dag vegna opnunar Saga-Bíós] Morgunblaðið, 273. tölublað (29.11.1991), Blaðsíða 30</ref> Í október 1993 settu Sambíóin upp sjóðsvélar eftir að ríkisskattstjóri sendi Sambíóunum fyrirmæli um að skrá bæði miða- og sælgætissölu. Þá voru sjóðsvélar þegar komnar í kvikmyndahúsið Regnbogann.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1794419 Sambíóin fá vélar fljótlega] Morgunblaðið, 243. tölublað (26.10.1993), Blaðsíða 21</ref> Rekstur Sambíóana var þó ekki bundinn við kvikmyndahús því í júlí 1994 hófu Sambíóin samstarf við [[Saga film]] og Japis við stofnun kapalsjónvarps<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2628119 Fáir næðu sendingum í byrjun] Dagblaðið Vísir - DV, 147. tölublað - Helgarblað (02.07.1994), Blaðsíða 4</ref> og í september sama árs stofnuðu Sambíóin útvarpstöðina FM (sem síðar varð [[FM 957]]) sem hafði aðstöðu í höfuðstöðvum Sambíóanna í Mjóddinni í Reykjavík.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2722617 Ég lít ekki upp til fræga fólksins] Dagblaðið Vísir - DV, 289. tölublað - Helgarblað (17.12.1994), Blaðsíða 35</ref> Sambíóin stækkuðu við sig 26. desember 1996 með opnun Sambíóanna í [[Kringlan|Kringlunni]], kaupum þeirra á Nýja bíó í [[Akureyri]] árið 2000 og síðar opnuðu Sambíóin kvikmyndahús í [[Egilshöll]] 4. nóvember 2010.<ref>[http://www.pressan.is/Vidskipti/Lesavidskiptafrettir/arni-sam-i-skyjunum-med-nytt-kvikmyndahus-trulega-eitt-allra-flottasta-bio-heims-i-dag Árni Sam í skýjunum með nýtt kvikmyndahús: „Trúlega eitt allra flottasta bíó heims í dag“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101105191126/http://www.pressan.is/Vidskipti/Lesavidskiptafrettir/arni-sam-i-skyjunum-med-nytt-kvikmyndahus-trulega-eitt-allra-flottasta-bio-heims-i-dag |date=2010-11-05 }} Pressan (4. nóvember 2010).</ref> == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Íslensk fyrirtæki]] [[Flokkur:Kvikmyndahús]] {{s|1990}} bs4wyjndh6l8lleotkjb60swawgq8s8 0 96737 1958178 1907368 2026-03-31T13:23:53Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958178 wikitext text/x-wiki [[File:01 Spiral CFL Bulb 2010-03-08 (transparent back).png|200px|thumb|Sparpera]] {{Uppfæra}} '''Sparpera''' er [[flúrljós]], [[orkusparnaður|orkusparandi]] [[ljósapera]] gerð úr [[gler|gleri]], [[kvikasilfur|kvikasilfri]] og [[málmur|málmum]] og í ýmsum formum. Sparperan hefur að mestu leyst glóperuna af hólmi síðan að reglugerð um bann við notkun glóperunnar var sett hjá [[ESB|Evrópusambandinu]], [[Ástralía|Ástralíu]] og í [[BNA|Bandaríkjunum]].<ref name="bannaðar">[http://www.ns.is/ns/upload/files/neytendabladid/gloperur_bannadar.pdf Glóperur bannaðar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207174750/http://www.ns.is/ns/upload/files/neytendabladid/gloperur_bannadar.pdf |date=2012-02-07 }}, skoðað 16. mars 2011</ref> Sparpera virkar á sama hátt eins og önnur flúrljós; rafeindir sem bindast við kvikasilfurs atóm eru orkuhlaðin svo þau gefi frá sér útfjólublátt ljós þegar þau ná lægra orkustigi. Þetta útfjólubláa ljós er yfirfært í sýnilegt ljós þegar ljósið fer í gegn um húðun perunar og einnig í hita þegar ljósið fer um önnur efni eins og gler. Helsti kostur sparperunnar er 80% orkusparnaður miðað við glóperu, hún endist í 6-10 ár og ekki er hætta á íkveikju vegna ofhitnunar. Hún hefur breiðara úrval ljóslita en aðrar perur.<ref name="bannaðar" /> Sem dæmi um mögulegan orkusparnað má hugsa sér að ef öll heimili á [[Ísland|Íslandi]], 110 þúsund talsins, skiptu út tíu 60W glóperum fyrir tíu 11W sparperur, þá væri orkan sem sparaðist um 60 milljón kWst á ári miðað við 2,7 klukkustunda meðalnotkun á dag. Það samsvarar árlegri raforkuframleiðslu 18 [[Elliðaárvirkjun|Elliðaárvirkjana]] eða heildarraforkunotkun 13.000 íslenskra heimila yfir árið.<ref>{{vefheimild |titill=Hvað gætum við sparað mikla orku ef allir Íslendingar notuðu sparperur í stað glópera? |url=http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=53313 |ritverk=Vísindavefurinn |tungumál=is|safnslóð=https://web.archive.org/web/20110320070652/http://visindavefur.hi.is/svar.php?id=53313|safndags=2011-03-20|skoðað=17. mars 2011}}</ref> Í september [[2009]] tók í gildi fyrsti áfangi sölubanns innan ESB á orkufrekum ljósaperum.<ref>[http://www.ns.is/ns/frettir/?cat_id=12981&ew_0_a_id=343734 Fréttir], skoðað 17. mars 2011</ref> Í september 2021, var allur innflutningur, útflutningur og framleiðsla á samþættum sparperum í Evrópusambandinu bannaður og sala þeirra hefur ekki verið heimiluð síðan.<ref>{{Cite web|title=ecodesign requirements for light sources and separate control gears|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32019R2020|access-date=2023-06-30|website=eur-lex.europa.eu}}</ref> == Gerðir == Mikil þróun hefur orðið í gerð ljósapera, en um miðja [[20. öld]]ina varð [[flúrljós]] til, sem er forveri sparperu.<ref>[http://lumex.is/leidbeiningar/perugerdir Perugerðir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102144806/http://www.lumex.is/leidbeiningar/perugerdir |date=2011-01-02 }}, skoðað 16. mars 2011</ref> Flúrljós aðgreinist frá glóðarperunni á þann hátt að ljósið myndast ekki við [[hiti|hita]] heldur þegar [[rafeind]]ir rekast á [[gas]][[sameind]]ir, sem eru undir lágum þrýstingi í ljósgjafanum. Til eru tvær gerðir sparpera, samþættar og ósamþættar perur, þar sem CFL-i stendur fyrir samþættingu og CFL-ni fyrir ósamþættar. Samþættar perur sameina rör og straumfestu. Þessar perur gera viðskiptavinum kleift að skipta glóperum út fyrir sparperur. Samþættar perur virka í mörgum tilfellum í rými sem voru hannaðar fyrir glóperur. Ósamþættar perur hafa straumfestuna við tengið og vanalega er aðeins skipt úr flúrperunni við lok líftímans. Þar sem straumfestan er við tengið þá eru þær stærri og endast lengur en samþættar perur og þurfa ekki að vera skipt út við lok líftíma. == Eiginleikar == === Tegundir === Hægt er að fá margar tegundir sparpera, bæði að lögun, ljósstyrk og [[litur|lit]]<ref>[http://www.rrskil.is/frettir/73-gloperur-vikja-fyrir-sparperum.html Glóperur víkja fyrir sparperum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204211012/http://www.rrskil.is/frettir/73-gloperur-vikja-fyrir-sparperum.html |date=2012-02-04 }}, skoðað 18. mars 2011</ref> bæði til innan- og utanhúss notkunar.<ref>[http://www.dmxledlights.com/FluorescentLighting/ Fluorecent lighting] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725210441/http://www.dmxledlights.com/FluorescentLighting/ |date=2010-07-25 }}, skoðað 26. mars 2011</ref> Dæmi um mismunandi gerðir sparpera: * '''Tveggja glasa perur''' (e. ''twin tube lamps'') eru perur með tveimur samhliða ljósarörum. Þær henta vel í [[lampi|lampa]], loftljós og veggljós. * '''Fjögurra glasa perur''' (e. ''quad tube lamps'') gefa svipaða birtu, en eru helmingi styttri en tveggja glasa perurnar og henta vel í smærri lampa. * '''Þriggja glasa perur''' (e. ''triple biax lamps'') eru mjög stuttar perur sem gefa frá sér mikið ljósmagn og eru hentugar í lýsingar í innréttingum. * '''Spíralperur''' (e. ''spiral lamps'') eru spírallaga perur sem gefa frá sér mikið ljósmagn og eru vinsælustu sparperurnar. * '''F perur''' (e. ''F lamps'') draga nafn sitt af því að þær líkjast stafnum F í lögun og henta vel í borðlampa og lesljós. * '''Hringlaga perur''' (e. ''circular lamps'') draga nafn sitt af því að þær eru hringlaga og gefa þær mikla birtu og henta vel í lesljós og aðra lampa sem hringlaga perur passa í.<ref>[http://saveenergy.about.com/od/efficientlighting/p/CFLModels.htm CFLs - What are the Different types of Compact Fluorescent Lights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110817080104/http://saveenergy.about.com/od/efficientlighting/p/CFLModels.htm |date=2011-08-17 }}, skoðað 30. mars 2011</ref> === Líftími === Gæði sparpera eru mismunandi góð og geta farið eftir því hvar þær eru framleiddar. [[Noregur|Norsk]] könnun sem gerð var árið 2007 sýndi að hægt var að fá góðar sparperur sem entust 15-16.000 klst. og einnig slæmar, sem bæði entust í styttri tíma, lýstu illa og innihéldu allt að 10 mg af [[kvikasilfur|kvikasilfri]] sem eru 5 mg umfram reglugerð.<ref>http://www.sesseljuhus.is/PrentaFrett.asp?aID=685{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, skoðað 18. mars 2011</ref> Líftími perunnar fer eftir mörgum þáttum, rafmagnsnotkun, galla við framleiðslu, yfirspennu í rafkerfi, höggum, fjölda skipta sem slökkt er á og kveikt er á perunni og hitastig rýmis ásamt öðrum þáttum.<ref>{{cite web|last=Damir|first=B|title=Longevity of light bulbs and how to make them last longer|url=http://www.robaid.com/gadgets/longevity-of-light-bulbs-and-how-to-make-them-last-longer.htm|publisher=RobAid|access-date=4 January 2013|date=2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150819081553/http://www.robaid.com/gadgets/longevity-of-light-bulbs-and-how-to-make-them-last-longer.htm|archive-date=19 August 2015}}</ref> == Kostir og gallar == === Kostir === * [[Orkusparnaður]] er allt að 80% miðað við glóperur<ref name="bannaðar" /> * Hætta á íkveikju vegna ofhitnunar er engin<ref name="bannaðar" /> * Gefur fjölbreyttara úrval ljóslita<ref name="bannaðar" /> * Lægri [[koltvísýringur|CO₂]] mengun<ref name="ir">http://www.idnadarraduneyti.is/media/frettir/PERUR_Arnar_Thor_Hafthorsson_11.nov_2010.pdf.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230709191438/http://www.idnadarraduneyti.is/media/frettir/PERUR_Arnar_Thor_Hafthorsson_11.nov_2010.pdf.pdf |date=2023-07-09 }}, skoðað 18. mars 2011</ref> * Lítið viðhald<ref name="ir" /> * 6-20 sinnum lengri endingartími, miðað við glóperur<ref name="ir" /> * Mikil fjölbreytni í lögun<ref name="ir" /> === Gallar === * Innihalda [[kvikasilfur]]<ref name="bannaðar" /> * Missa birtueiginleika með árunum<ref name="bannaðar" /> * Skila ekki réttum lit á hlutum<ref name="bannaðar" /> * Sparperur eru smástund að ná fullum ljósstyrk<ref>[http://www.ns.is/ns/modules/100/print.aspx?id=69240&ownertype=1&ownerid=12041&position=2 Sparperur - Mars 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207184239/http://www.ns.is/ns/modules/100/print.aspx?id=69240&ownertype=1&ownerid=12041&position=2 |date=2012-02-07 }}, skoðað 18. mars 2011</ref> == Heilsufars og umhverfisáhrif == === Hitaáhrif === Við aðstæður þar sem loftkælingar er þörf til dæmis í heitu [[loftslag|loftslagi]] og víða í ýmsum byggingum, veldur notkun á sparperum minna álagi á kælikerfi, þar sem perurnar gefa frá sér lítinn hita og sparar þar með orku. Hins vegar þar sem þörf er á hitun, eykur notkun á sparperum orkuþörfina fyrir hitakerfið.<ref>[https://www.cbc.ca/news/canada/manitoba/story/2009/03/04/mb-light-bulbs.html Efficient lighting equals higher heat bills: study], skoðað 26. mars 2011</ref> === Endurvinnsla === [[Kvikasilfur]] er mjög slæmt fyrir umhverfið og brotnar mjög hægt niður. Reglugerð ESB segir að kvikasilfursmagn í sparperu megi vera að hámarki 5 mg. Nauðsynlegt er að meðhöndla sparperur á réttan hátt þegar þeim er fargað. Við [[endurvinnsla|endurvinnslu]] þarf að aðskilja kvikasilfur frá [[gler|gleri]] og [[málmur|málmum]] og koma þannig í veg fyrir að kvikasilfur berist út í [[jarðvegur|jarðveg]] og [[grunnvatn]]. Glersallinn er urðaður og málmarnir endurunnir en kvikasilfrið er sent til sérstakrar meðhöndlunar í Danmörku.<ref name="bannaðar" /> ==== Sparpera brotin ==== Eftirfarandi þarf að hafa í huga ef sparpera brotnar. Forðast skal að anda að sér kvikasilfursögnum sem losna út í umhverfið og skal opna glugga. Hreinsa brotin upp með pappaspjaldi eða blautum eldhúspappír, setja brotin í loftþétt ílát og skila síðan sem spilliefni á enduvinnslu- eða móttökustöð. <ref>[http://www.ust.is/einstaklingar/graenn-lifsstill/heimilid/rafmagnsvorur/ Rafmagnsvörur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110401171953/http://www.ust.is/einstaklingar/graenn-lifsstill/heimilid/rafmagnsvorur/ |date=2011-04-01 }}, skoðað 26. mars 2011</ref> == Tilvísanir == {{reflist|2}} == Tenglar == * [https://ns.is/ Neytendasamtökin] * [https://visindavefur.is/ Vísindavefurinn] * [http://rrskil.is/ RR-Skil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130622104949/http://rrskil.is/ |date=2013-06-22 }} * [http://sesseljuhus.is/ Sesseljuhús umhverfissetur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101114101522/http://www.sesseljuhus.is/ |date=2010-11-14 }} * [http://www.idnadarraduneyti.is/ Iðnaðarráðuneytið] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110304003230/http://www.idnadarraduneyti.is/ |date=2011-03-04 }} * [http://lumex.is/ Lumex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101154019/http://www.lumex.is/ |date=2011-01-01 }} * [http://www.ust.is/ Umhverfisstofnun] [[Flokkur:Lýsing]] iehihvif6rzik5rbb6dji43zdloi40i 0 96931 1958078 1025506 2026-03-31T12:48:10Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958078 wikitext text/x-wiki '''Níels Hafstein''' (fæddur [[1947]] í Reykjavík) er íslenskur [[Myndlist|myndlistarmaður]]. Hann er einn af stofnendum [[Nýlistasafnið|Nýlistasafnsins]] og fyrsti formaður stjórnar þess árið 1978, hann gegndi einnig formennsku [[Myndhöggvarafélagið|Myndhöggvarafélagsins]] á árunum 1975-1981 og stofnaði og rekur nú [[Safnasafnið]] á Svalbarðaströnd ásamt Magnhildi konu sinni. Hann Lauk námi frá skúlptúrdeild [[Myndlista- og handíðaskóli Íslands|Myndlista- og handíðaskóla Íslands]] árið 1973. og var aðstoðarmaður Ragnars Kjartanssonar myndhöggvara á árunum 1973-1979. Hann hefur setið í fjölda dómnefda og ritnefda, og hefur átt sæti í fulltrúaráði [[Listahátíð í Reykjavík|Listahátíðar]] og í [[Safnaráð|Safnaráði]] og sinnt miklu starfi í þágu myndlistar á Íslandi. == Myndlist == Níels Hafstein hefur haldið þónokkrar [[einkasýning|einkasýningar]], flestar í Nýlistasafninu, hann hefur verið þátttakandi í 50 [[samsýning|samsýningum]] á Íslandi, í Noregi, Hollandi, Belgíu, Frakklandi, Þýskalandi, á Ítalíu og í Bandaríkjunum. Verk eftir hann liggja í eigu Nýlistasafnsins, Listasafns Íslands, Listasafns Reykjavíkur, Trondhjems Kunstforening í Noregi, Arkitektafélags Íslands og Safnasafnsins. Hann hefur einnig haft umsjón með 76 innlendum og erlendum sýningum, þar á meðal skiptisýningum til Hollands og Noregs fyrir Nýlistasafnið, hefur árlega umsjón með 10-12 sýningum fyrir Safnasafnið. Kom með Seríal-listina (reikningslega möguleika) inn í landið snemma á áttunda áratugnum ásamt Þór Vigfússyni. Var þriðji Íslendingurinn sem vann bókverk (artists books). Hefur gert á annað hundrað slíkra verka í röðum, var einna fyrstur listamanna til að setja upp heildstæða innsetningu (innstallation) á Íslandi. Hefur búið til verk undir áhrifum af alþýðulist, þar á meðal 11x2m útsaumað flauelsklæði. Önnur helstu verk eru myndaraðir um íslensku fjármörkin og tilfinningalíf sauðfjárins, goðfræðileg innsetning um svarta og gyllta hesta og verk í 222 hlutum þar sem ákveðinn formmöguleiki er tæmdur. Auk þess gjörningur um upphaf, jafnvægi og hrörnun sem fluttur var í Sonja Henie & Niels Onstad safninu í Ósló 1981. == Ritstörf == Níels Hafstein hefur skrifað á annað hundrað greinar um [[nútímamyndlist]] og gagnrýni í [[Þjóðviljinn|Þjóðviljann]], [[Morgunblaðið|Lesbók Morgunblaðsins]], Lystræningjann, Svart á hvítu, Tímarit M&M og sýningarskrár Nýlistasafnsins og Safnasafnsins. Skrifaði bókverkið 3001, myndskreytt af Helga Þorgils Friðjónssyni listmálara og hefur unnið töluvert af Bókverkum (Artist Books) svo eitthvað sé nefnt. == Heimildir == * [http://snara.is/vefbaekur/g.aspx?dbid=24&action=search&sw=N%C3%ADels+Hafstein%2C+myndlistarmaður+og+skáld%2C+f.+4.2. Snara] == Tenglar == * [https://www.safnasafnid.is/ Safnasafnið] [[Flokkur:Íslenskir myndlistarmenn]] {{f|1947}} 33hibcgc2sbp7tu0yuo7rh7w1bu15tw 0 97128 1958073 1864908 2026-03-31T12:47:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958073 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Islande source Deildartunguhver.jpg|thumb|200px|[[Deildartunguhver]]]] '''Hitaveita''' er dreifing varma. Orðið „orkuveita“ hefur verið notað í auknu mæli, sem lýsir því betur að flutt er bæði [[varmi]] og [[rafmagn]], en orðið „hitaveita“ var tekið inn í mörg önnur tungumál líkt og orðið [[geysir]] yfir þetta fyrirbæri: (jarð)hitaveitur.<ref>Guðmundur Pálmason. „Hvað er jarðhiti?“, 2002.</ref> Einkenni varmaorku er að nýta má hana við mishátt [[hitastig]], frá hæsta hita á hverjum stað og allt niður undir umhverfishita. [[Háhitasvæði]] geymir hita í jarðhitageymi og hitinn er á bilinu 250 – 350°C og þar er hægt að nota [[gufa|gufuna]] úr jörðinni til að knýja rafal og framleiða [[rafmagn]], eftir verður þá heitt vatn sem er yfir 100°C heitt og nota mætti það til húshitunar. En eftir það er svo vatnið ekki orðið kalt heldur er við 30-40°C heitt og er nothæft til [[Sundlaug|sundlaugarhitunnar]] eða snjóbræðslu til dæmis. Ekki er þó oft hægt að nýta varmainnihald [[Vatn|vatnsins]] að fullu niður undir umhverfishita, þó það sé æskilegt markmið. Æskilegt er einnig að dæla afgangsvatninu niður í jarðhitageyminn til að viðhalda [[þrýstingur|þrýstingi]] í honum. <ref>Guðmundur Pálmason, 2005.''Jarðhitabók''.</ref> == Saga hitaveitu == === Nýting jarðhita === Í gegnum [[mannkynssaga|mannkynssöguna]] hefur hveravatn verið nýtt til [[Þvottalaugarnar|þvotta]] og baða. Safnað var vatni úr heitum laugum og það kælt að hentugum hita eða blandað köldu vatni, og [[Snorralaug]] í Reykholti er þekktasta dæmið hér á landi. [[Rómaveldi|Rómverjar]] eru frægir fyrir sína baðmenningu, byggðu þeir jarðhitaböð þar sem heitar laugar voru og rústir þeirra eru sýnilegar á mörgum stöðum enn í dag. Margar aðrar þjóðir nýttu heitt uppsprettuvatn á sama hátt, til baða og þvotta. Ekki var það þó fyrr en í byrjun tuttugustu aldar að nýting [[jarðhiti|jarðhitans]] hófst í meira mæli, fyrst smátt en óx með meiri skilningi á orkulindinni. Á [[Ítalía|Ítalíu]] voru fyrstu boranir á [[háhitasvæði]] í Lardarello í Toscanahéraði gerðar upp úr aldamótunum 1900. Boranir sýndu fram á að hiti jarðgufunnar í jarðhitageyminum var nógu hár til að framleiða mætti rafmagn með henni á hagkvæman hátt. <ref>Guðmundur Pálmason, 2005. ''Jarðhitabók''. </ref> === Hitaveita á Íslandi === Miklar framfarir urðu í nýtingu lághita til hitunar þegar [[Pípulögn|pípulagnir]] gátu veitt vatnið. Ein af fyrstu hitaveitum sem vitað er um, var sett á stofn fyrir aldarmótin 1900 í Idaho í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Vatnið var leitt í tréstokkum frá borholum til íbúðarhúsa. Á svipuðum tíma voru gerðar fyrstu tilraunir hér á landi var að veita vatni í lokuðum ræsum um garðlönd á Draflastöðum í [[Fnjóskadalur|Fnjóskadal]]. Árið 1907 leiddi Erlendur Gunnarsson á [[Sturlureykir|Sturlureykjum]] gufu í steyptum rörum frá [[Hver|gufuhver]] til íbúðarhúss sem var sex metrum hærra á landinu en hverinn. Fyrr á öldum var brennt [[eldsneyti]] á eldstæðum, ekki þekktist þó að stýra útbreiðslu ylsins um húsin, seinna komu til margar gerðir ofna, og var mikill munur á búnaði í húsum heldri manna og almennings. Eins og áður segir varð mikil framför þegar málmrör voru nýtt til að flytja vatn bæði kalt og heitt. Eitt af fyrstu húsum sem var byggt með lögnum var á [[Seyðisfjörður|Seyðisfirði]] um 1885. Um 1900 voru miðstöðvareldavélar algengar þar sem var hitað upp meðal annars vatn sem var leitt svo um húsin í lögnum. Þar með má segja að ný húshitunartækni hafi tekið við á Íslandi og var því auðvelt að yfirfæra hana að hitaveitum þegar tækni til vinnslu heita vatnsins úr jörðu kom til. Tæknilegar framfarir á árunum 1900 – 1920 áttu þátt í að koma af stað nýtingu jarðhitans til húshituna og má nefna þrjú atriði: Fyrsta lagi upphitun Stefáns B. Jónssonar á Suður-Reykjum í [[Mosfellssveit]] á íbúðarhúsi með hveravatni árið 1909, sem sannaði fyrir mönnum að slíkt væri hægt, Í öðru lagi hitun íbúðarhúss á [[Sturlureykir|Sturlureykjum]] í Reykholtsdal með gufu frá hver sem stóð neðar í landinu en sjálft húsið. Og í Þriðja lagi með Reykhúsaaðferðinni sem svo var kölluð, sem Sveinbjörn Jónsson, sem var síðar framkvæmdastjóri Ofnasmiðjunnar, notaði til að hita upp íbúðarhús á Reykhúsum í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]] stutt eftir 1920. Aðferð hans var að veita vatni í lokaðri hringrás frá heitri laug inn í hús. Vatnið úr hringrásinni var hitað í varmaskipti niðri í lauginni. Þessi aðferð kom í veg fyrir tvennt, [[Tæring|tæringu]] á rörum, vegna efnainnihalds vatnsins og með þessu móti mátti hita upp hús sem stóðu hærra í landi en laugarnar án þess að kosta til dælingar á vatninu. Eðlismunur á hitaða og kælda vatninu heldur hringrásinni við. [[Reykjavík]] óx á stríðsárunum, og kallaði það á betri nýtingu [[Laugar|lauga]] innan bæjarlandsins. Ofan á það kom svo eldsneytisskortur á styrjaldarárunum frá 1914 – 18. Rafmagnsveita Reykjavíkur hóf borandir við [[Þvottalaugarnar]] í júní 1928. Boranir sýndu að ekki var hægt að framleiða rafmagn vegna of lágs hitastigs en vatnið hentaði þó vel til húshitunar. Fljótlega varð ljóst að Laugaveitan myndi aðeins nægja til að hita upp hluta [[Reykjavík|Reykjavíkur]] og því var farið að athuga víðar. Í [[Mosfellssveit]] var borað árið 1933 og í ljós komu miklir virkjana möguleikar en töfðust framkvæmdir vegna þess að [[heimstyrjöldin síðari]] braust út. Það var svo árið 1940 voru 2.700 hús tengd við hitaveitu frá Suður-Reykjum í [[Mosfellssveit]]. Utan [[Reykjavík|Reykjavíkur]] fylgdust sveitafélög grannt með framvindu í hitaveitumálum, á [[Akureyri]] fóru fram fyrstu boranir árið 1930, árangur varð þó enginn. Á [[Ólafsfjörður|Ólafsfirði]] var fyrstu hitaveitu komið á laggirnar árið 1944, vatnið kom úr Skeggjabrekkudal og Ósbrekku. Á [[Selfoss|Selfossi]] tók til starfa hitaveita Kaupfélags Árnesinga 1948, vatnið kom frá Laugardælum og síðar frá Þorleifskoti. [[Hveragerði]] fékk hitaveitu árið 1952 en þar höfðu áður verið margar einkaveitur. Hitaveita [[Sauðárkrókur|Sauðárkróks]] tók til starfa 1953, nokkrar litlar hitaveitur bættust við næsta áratug, en fjölgaði mest kringum 1973 og eftir það þegar olíukreppan dundi yfir. <ref>Guðmundur Pálmason, 2005. ''Jarðhitabók''. </ref> == Útbreiðsla == === Á Íslandi === [[Jarðhitasvæði]] hita um 89% af húsum á [[Ísland|Íslandi]] . Stór hluti af hitaveitukerfi Íslands er frá [[lághitasvæði|lághitasvæðum]], sem eru utan virka eldfjalla svæðisins, mörg þessara hitaveitukerfa hafa starfað í marga [[Áratugur|áratugi]], í flestum tilfellum eru þetta vatn frá borholum en dæmi eru um sjálfrennandi uppsprettur sem enn eru notaðar. Hitaveitukerfi [[Reykjavík|Reykjavíkur]] er stærsta hitaveitu dreifikerfi sinnar tegundar í heiminum, það byrjaði smátt um 1930 en í dag þjónar það Reykvíkingum og nágrannabyggðum, alls um 58% af íbúum Íslands. [[Orkuveita Reykjavíkur]] nýtir 3 [[lághitasvæði]], nokkur vandamál hafa komið upp við virkjun þessara svæða eins og þrýstingsfall vegna ofnýtingar, kaldavatnsinnflæði, og sjóinnflæði. Ekkert hitaveitukerfanna hefur hætt vinnslu, og lausnir hafa fundist á þessum vandamálum. Meðal lausna er bæting á nýtingu hitakerfanna, dýpri og nákvæmari borun, ný borunarmarkmið og ný svæði, og niðurdæling, ásamt tæknilegum lausnum á yfirborði. Þessi langa reynsla gefur mikilvæga þekkingu á sjálfbærri hitaveitu. 22 hitaveitur eru í almennings eða í einkaeign, sem starfa í 62 aðskildum hitaveitukerfum eða veitum. Stærsta hitaveitan er í [[Reykjavík]] og þjónar 180.000 íbúum. Heildar orkunotkun árið 2009 er 12 PJ/ á ári. Tvær aðrar hitaveitur þjóna 18.000 – 20.000 íbúum, meðan hinar 59 eru tiltölulega smáar, og veita hita til íbúa nokkur þúsund manna byggða niður í fámenn sveitafélög. Þeirra orkunotkun á ári er frá 5- 500 TJ/á ári (1 TJ = 10^12 J). Til viðbótar koma svo einkareknu hitaveiturnar sem eru í strábýli og þjóna oft 10 eða 20 sveitabæjum, þessar einkareknu hitaveitur þjóna um það bil 4000 íbúum.<ref>Guðni Axelsson, Einar Gunnlaugsson, Þorgils Jónasson, & Magnús Ólafsson, 2010</ref> ===Um víða veröld=== [[Mynd:Plates_tect2_en.svg|thumb]]Áhugi erlendis hefur síðustu áratugi beinst mest að raforkuvinnslu úr [[Jarðhiti|jarðhita]], en möguleikar til þess eru aðeins þar sem [[háhitasvæði]] er að finna, sem er aðallega löndum þar sem plötuskil liggja um eða við (sjá mynd af plötuskilum). Fyrsta jarðgufuvirkjunin var í Larderello í Toscana á [[Ítalía|Ítalíu]] árið 1904. Stærstu virkjanirnar eru á Geysissvæðinu í [[Kalifornía|Kaliforníu]], þó hefur verið hröð uppbygging á síðustu árum á [[Filippseyjar|Filippseyjum]], í [[Indónesía|Indónesíu]] og Mexíkó. Flest lönd sem búa yfir jarðhita, eru á breiddargráðum þar sem hlýtt [[loftslag]] ríkir, og því ekki bein þörf fyrir hitun húsa, Ísland sker sig út úr að þessu leiti. Og er [[Ísland]] í forystu í því að nýta jarðhita til annars en raforkuframleiðslu, og þá er ekki miðað aðeins við höfðatölu, heldur einnig heildarnotkun.<ref>Guðmundur Pálmason, 2005. ''Jarðhitabók''. </ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> ==Heimildir== * Guðmundur Pálmason. „Hvað er jarðhiti?“. Vísindavefurinn 25.9.2002. https://visindavefur.is/?id=2687. (Skoðað 29.3.2011) * Guðmundur Pálmason.(2005) ''Jarðhitabók, eðli og nýting auðlindar''. Reykjavík, Hið íslenska bókmenntafélag. * Guðni Axelsson, Einar Gunnlaugsson, Þorgils Jónasson, & Magnús Ólafsson. (12. september 2010). „Low-temperature geothermal utilization in Iceland – Decades of experience“. ''Geothermics 39'' , bls. 329-338. == Tenglar == * [https://www.samorka.is/doc/1713 Sveinn Þórðarson og Þorgils Jónasson: Um hitaveitur á Íslandi] * [http://www.elsevier.com/locate/geothermics Elsevier] * [http://www.hsveitur.is/HSDistribution/HSDistributionHeating.aspx?tabnumber=3&wfn=HSDistributionHeating HS veitur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304142149/http://www.hsveitur.is/HSDistribution/HSDistributionHeating.aspx?tabnumber=3&wfn=HSDistributionHeating |date=2016-03-04 }} * [https://www.or.is/ Orkuveita Reykjavíkur] * [http://www.os.is/jardhiti/jardhitanotkun/hitaveitur-a-islandi/ Orkustofnun] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110911000644/http://www.os.is/jardhiti/jardhitanotkun/hitaveitur-a-islandi/ |date=2011-09-11 }} [[Flokkur:Hitaveita| ]] efa183m4g6gzfo1ldt03jncxnhj9yh8 0 97362 1958000 1703187 2026-03-31T12:25:07Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958000 wikitext text/x-wiki '''Jónas Jónassen''' ([[18. ágúst]] [[1840]] – [[22. nóvember]] [[1910]]) var íslenskur [[læknir]] sem var [[landlæknir]] 1895 – 1906. Hann var jafnframt forstöðumaður [[Læknaskólinn|Læknaskólans]], [[alþingismaður]] og sat í [[bæjarstjórn Reykjavíkur]]. Jónas var fæddur í [[Reykjavík]], sonur [[Þórður Jónassen (stiftamtmaður)|Þórðar Jónassen]] háyfirdómara og stiftamtmanns og konu hans Dorotheu Sophiu Lynge. Hann tók stúdentspróf frá [[Lærði skólinn|Lærða skólanum]] 1860 og lauk prófi í [[læknisfræði]] frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] 1866. Hann var staðgengill [[Jón Hjaltalín|Jóns Hjaltalín]] landlæknis frá apríl til júní 1867 og var árið 1868 settur aðstoðarmaður hans við læknakennslu og um leið sýslulæknir í [[Kjósarsýsla|Kjósarsýslu]] og [[Borgarfjarðarsýsla|Borgarfjarðarsýslu]]. Sama ár varð hann læknir við sjúkrahúsið í Reykjavík. Árið 1873 varð hann [[héraðslæknir]] í Reykjavíkurhéraði og gegndi því embætti allt til 1895. Þegar Jón Hjaltalín var leystur frá embætti 1881 vegna elli og sjóndepru var Jónas settur til að gegna embættinu og áttu flestir von á að hann fengi það, enda þótti hann hæfur læknir og var vinsæll. Hann var líka vel menntaður, fór nokkrum sinnum til Danmerkur til að stunda framhaldsnám og varði [[doktorsritgerð]] um [[sullaveiki]] á Íslandi við Kaupmannahafnarháskóla [[30. júní]] [[1882]]. Þó fór svo að Daninn [[Hans J. G. Schierbeck|Schierbeck]] var skipaður í embættið 1882 og tók við í nóvember það ár eftir að hafa staðist íslenskupróf sem var skilyrði fyrir embættisveitingunni. Urðu allmiklir flokkadrættir, bæði meðal Reykvíkinga og Íslendinga í Kaupmannahöfn, vegna þessa. Samstarf þeirra Schierbecks og Jónasar var því ekki alltaf sem best og þeir deildu meðal annars töluvert um sjúkrahússbyggingu í Reykjavík en þar urðu sjónarmið Jónasar ofan á. Jónas var jafnframt kennari við Læknaskólann allt frá stofnun hans 1876 og forstöðumaður á meðan hann gegndi landlæknisembættinu, sem hann fékk loks þegar Schierbeck fluttist af landi brott árið 1895. Hann lét af embætti 1906. Hann var kjörinn [[alþingismaður]] Reykvíkinga 1886 og sat á þingi til 1892 og varð svo [[konungkjörinn þingmaður]] 1899 og sat á þingi til 1905. Hann átti jafnframt sæti í bæjarstjórn Reykjavíkur frá 1888 til 1900. Hann skrifaði rit og greinar um ýmis efni, þar á meðal ''Lækningabók fyrir alþýðu'', sem út kom 1884. Kona hans var [[Þórunn Jónassen|Þórunn Pétursdóttir Havstein]] (12. júní 1850 – 18. apríl 1922) og áttu þau eina dóttur, Soffíu Jónassen Claessen (1873-1943). == Tilvísanir[breyta | breyta frumkóða] == # [http://ljosmyndasafn.reykjavik.is/fotoweb/archives/5000-Heim/Ljosmyndasafn/Soff%C3%ADa%20Claessen/SCL%20%C3%81BS%20007.jpg.info#c=%2Ffotoweb%2Farchives%2F5000-Heim%2FLjosmyndasafn%2FSoff%25C3%25ADa%2520Claessen%2F%3Fq%3DJ%25C3%25B3nas%2520J%25C3%25B3nasse Ljósmynd af Jónasi Jónassen á myndavef Ljósmyndasafns Reykjavíkur.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} # [http://ljosmyndasafn.reykjavik.is/fotoweb/archives/5000-Heim/Ljosmyndasafn/Soff%C3%ADa%20Claessen/ Myndasafn Soffíu Jónassen Claessen (1873-1943) á myndavef Ljósmyndasafns Reykjavíkur.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://www.althingi.is/altext/thingm/1808400008.html|titill=Æviágrip á vef Alþingis. Skoðað 4. apríl 2011.}} * {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2318361|titill=Um læknaskipun á Íslandi. Tímarit hins íslenzka bókmenntafélags, 11. árgangur 1890.}} * Jón Páll Björnsson, ''Doktor Schierbeck og Íslendingarnir'', ritgerð til BA-prófs, júní 2010. [[Flokkur:Íslenskir læknar]] [[Flokkur:Landlæknar]] {{fd|1840|1910}} 80xl2op8b535o7y0qp1xlfufip3h9es 0 97657 1958151 1882373 2026-03-31T13:13:14Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958151 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Soviet-R-12-nuclear-ballistic missile.jpg|thumb|260px|[[R-12 Dvina|R-12]] kjarnorkuflaug Sovétríkjanna]] '''Kúbudeilan''' var alvarleg 13 daga deila í október [[1962]] milli [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] þegar Sovétmenn unnu að uppsetningu [[kjarnaflaug]]a á [[Kúba|Kúbu]] og má kalla hana hápunkt [[Kalda stríðið|Kalda stríðsins]]. Ástæðan var [[kjarnorkuvígbúnaðarkapphlaupið]] milli þessara tveggja stórríkja. Bæði ríkin vildu vera sem best undirbúin fyrir utanaðkomandi árásum og varð [[Kúba]] miðpunktur deilunnar vegna staðsetningar sinnar. Sovétmenn áttu auðvelt með að koma upp kjarnorkuskotpöllum þar og ógnuðu þannig öryggi Bandaríkjanna. Aldrei áður hafði heimurinn verið jafn nálægt [[kjarnorkustríð]]i og þá. Bæði ríkin töldu sig hafa unnið deiluna og sambúð þessara tveggja stórríkja batnaði í kjölfarið. Árið [[1963]] ákváðu kjarnorkuveldin þrjú, Bandaríkin, Sovétríkin og [[Bretland]], að hætta öllum tilraunum með [[kjarnorkuvopn]] ofanjarðar. == Kalda stríðið == Kalda stríðið byrjaði í raun þegar [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] lauk árið [[1945]]. Í kjölfarið misstu [[Japan]]ir og [[Þýskaland|Þjóðverjar]] mikil völd og Bandaríkin og Sovétríkin urðu öflugustu ríki heims, en þó á sitthvorn háttinn. Bandaríkin voru voldugust og réðu yfir meiri vopnum en Sovétríkin voru með fjölmennasta herinn, þrátt fyrir gífurlegt mannfall.<ref>Valur Steinarsson, „Hver var ástæðan fyrir kalda stríðinu? Var það nauðsynlegt eða hefði verið hægt að sleppa því?“</ref> Kalda stríðið var pólitísk deila á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna og eitt helsta deilumál þeirra var hver örlög Þýskalands myndu verða. Evrópa var í upphafi það sem skipti mesti máli en vegna stöðugleika [[Evrópa|Evrópu]], sóttust risaveldin eftir áhrifum í þriðja heiminum og fyrir vikið varð þriðji heimurinn að hálfgerðum vígvelli veldanna tveggja. Það er þá sem Kúba kemur inn í málið.<ref>Valur Steinarsson, „Hver var ástæðan fyrir kalda stríðinu? Var það nauðsynlegt eða hefði verið hægt að sleppa því?“</ref> == Vígbúnaðarkapphlaupið == {{aðalgrein|Kjarnorkuvígbúnaðarkapphlaupið}} Eftir kjarnorkusprengjuna á [[Hiroshima]] og [[Nagasaki]] var öllum ljóst að [[kjarnorka]] gæti og myndi umbreyta öllum [[hernaður|hernaði]] og hernaðarhugsun, og eftir heimsstyrjöldina voru það Bandaríkjamenn sem réðu einir yfir kjarnorkuvopnum. En það var í júlí [[1949]] þegar það breyttist, er Sovétmenn sprengdu sína fyrstu kjarnorkusprengju og kjarnorkukapphlaupið hófst þannig á milli risaveldanna. Þessir atburðir settu af stað það sem er kallað „[[vígbúnaðarkapphlaup]]ið“ en þá lögðu Bandaríkin og Sovétríkin mikla áheyrslu á að framleiða sem mest af kjarnorkusprengjum og hægt væri til að vera „ógnandi“ fyrir hitt veldið og til að tryggja að þeir gætu brugðist við árás. Þessar [[kjarnorkuflaug]]ar voru þó ekki nógu öflugar til að ná á mili landa og því var mikilvægt að koma upp skotpöllum sem næst yfirráðasvæðum hvors ríkisins.<ref>Valur Steinarsson, „Hver var ástæðan fyrir kalda stríðinu? Var það nauðsynlegt eða hefði verið hægt að sleppa því?“</ref> == Forsaga Kúbudeilunnar == Kúbudeilan snerist í raun aðeins um þetta vígbúnaðarkapphlaup og pólitískt stolt risaveldanna. Hún hófst upp úr [[1961]] en þá hafði mikið gengið á á Kúbu síðustu ár. Þá hafði einræðisherranum [[Fulgencio Batista]] verið [[Byltingin á Kúbu|steypt af stóli]] af byltingarmönnum undir stjórn [[Fidel Castro]] árið [[1959]]. Bandarískir auðmenn höfðu það þá gott á Kúbu vegna þess að þar var meira frelsi en í Bandaríkjunum. Kúba varð mjög fljótt staður þar sem hinir auðugu komu til að skemmta sér og græða pening. Bandarísk fyrirtæki réðu yfir um 90% af rafmagni og síma á eyjunni, 50% af járnbrautum og 40% af sykurframleiðslunni og var því Kúba mjög háð Bandaríkjunum, sérstaklega þar sem sykurframleiðslan var og er enn undirstaða efnahags á Kúbu. Vegna nálægðar Kúbu við Bandaríkin sáu Sovétmenn leik á borði til að ógna Bandaríkjunum.<ref>Huldt, bls. 70-71.</ref> == Kúbudeilan == Eftir að Bandaríkin settu á [[viðskiptabann]] á Kúbu, náðu Sovétmenn að mynda bandalag við Castro. Það gerðu þeir með því að kaupa mikið af sykri af Kúbverjum langt yfir heimsmarkaðsverði til að viðskiptabannið myndi ekki hafa slæm áhrif á eyjuna. En það sem sneri Castro endanlega gegn Bandaríkjamönnum var innrásin þann [[17. apríl]] [[1961]]. Þá sendi [[John F. Kennedy]] Bandaríkjaforseti skammlífan innrásarflokk Kúbumanna undir bandarískri stjórn til Kúbu og lentu þeir við [[Svínaflói|Svínaflóa]]. Hún var byggð á bjartsýnum vonum um uppreisn gegn Castro á Kúbu en þær rættust ekki. Þessi innrás varð til þess að Castro gekk alveg til liðs við Sovétmenn, því að hann var viss um að Bandaríkin myndu gera aðra tilraun til innrásar.<ref>Elliot, bls. 503-504.</ref> Þann [[8. október]] [[1962]] fékk [[Nikita Krústsjov]], leiðtogi Sovétríkjanna, leyfi til að koma fyrir kjarnorkuflaugum á Kúbu. Þessar flaugar voru andsvar Sovétríkjanna við kjarnorkuflaugum sem Bandaríkjamenn höfðu komið fyrir við landamæri [[Tyrkland]]s. Staðsetning Kúbu var tilvalin af því þar gátu þeir sent flaugarnar til Bandaríkjanna á nokkrum mínútum. Þann [[16. október]] sá Kennedy ljósmyndir úr njósnavél Bandaríkjanna, [[U2]], að skotpallar voru komnir upp á Kúbu. Þessi uppgötvun var áfall fyrir Bandaríkin og bandarískir ráðamenn kröfðust þess auðvitað að flaugarnar yrðu fjarlægðar því þeir töldu að þessar flaugar ógnuðu þjóðaröryggi Bandaríkjanna. Sovétmenn neituðu þeirri bón og allt stefndi í átök.<ref>Róbert F. Sigurðsson. „Um hvað snerist Kúbudeilan?“</ref> John F. Kennedy þáverandi Bandaríkjaforseti fundaði þá með helstu ráðgjöfum sínum og þau ráð sem þeir komu upp með voru: # Gera ekki neitt # Reyna að sannfæra Krústsjov um að hætta við þessi áform # Gera tilraun til að ræða leynilega við Castro # Hefja innrás á Kúbu # Eldflaugastöðvarnar yrðu eyðilagðar með loftárásum # Hafnbann yrði sett á eyjuna<ref>Huldt, bls. 74.</ref> Kennedy tilkynnti ákvörðun ríkisstjórnarinnar í sjónvarpsútsendingu þann [[22. október]] að [[hafnbann]] yrði sett á Kúbu og var það löggilt þann [[23. október]]. Bandaríkjamenn gáfu það út að ef Sovétríkin myndu brjóta hafnbannið myndu þeir gera árás. Þann dag stóð heimurinn á öndinni þegar sovésk [[flutningaskip]] nálguðust hafnbannslínuna og allt leit út fyrir að [[þriðja heimsstyrjöldin]] væri við það að hefjast, aldrei hafði veröldin staðið nær ógnun kjarnorkustríðs. Á síðustu stundu ákváðu Sovétmenn að stöðva vopnaflutningaskip sín rétt fyrir utan hafnbannslínuna og afstýrðu með því gífurlegum hörmungum.<ref>Róbert F. Sigurðsson. „Um hvað snerist Kúbudeilan?“</ref> [[26. október|26.]] og [[27. október]] fékk síðan Kennedy bréf frá Krústsjov þar sem hann ýjar að lausn. Fyrra bréfið var langt og tilfinningaríkt og þar lagði Krústsjov til, að ef Bandaríkin lýstu því opinberlega yfir að þeir myndu tryggja öryggi Kúbu og afléttu hafnbanninu, þá yrðu eldflaugarnar og vopnin tekin niður. Í seinna bréfinu var fyrra tilboðið ítrekað og bætt við að Bandaríkjamenn myndu fjarlægja flaugar sínar sem voru staðsettar við landamæri Tyrklands. En Kennedy vildi ekki samþykkja það vegna þess að honum fannst það vera of mikil pólitísk eftirgjöf.<ref>Huldt, bls. 74-75.</ref> Á meðan Kennedy og hans ráðamenn voru að funda um hvað ætti að gera var bandarísk njósnavél, U2, skotin niður. Þegar það gerðist vildu margir að loftvarnarbyssur Sovétmanna yrðu sprengdar upp til að tryggja öryggi Bandaríkjanna. Kennedy vísaði þó þeirri hugmynd á bug því honum fannst að það fæli í sér of mikla styrjaldarhættu. Á endanum ákvað Kennedy að fallast á tilboðið sem Krústsjov setti fram í fyrra bréfinu en gaf samt aldrei formlegt loforð um að ráðast ekki á Kúbu. [[28. október]] lýstu Sovétmenn því yfir að þeir ætluðu að fjarlægja flaugarnar á Kúbu en það var samt ekki fyrr en [[20. nóvember]] sem var lokið við að taka eldflaugarnar niður og flytja þær í burtu af eyjunni.<ref>Róbert F. Sigurðsson. „Um hvað snerist Kúbudeilan?“</ref> == Endalok Kúbudeilunnar == Næstu ár, eftir endalok Kúbudeilunnar, einkenndust af vaxandi slökun í samskiptum stórríkjanna tveggja. Deilan jók mikið á hróður Kennedys því hann setti Sovétmönnum úrslitakosti og hafði betur í áróðursstríði. Krústsjov hrökklaðist síðan úr embætti [[1964]] útaf veikri pólitískri stöðu hans, þó að bæði Sovétmenn og Bandaríkjamen höfðu hrósað sigri í deilunni. Með tímanum hættu Sovétmenn að trufla útvarpssendingar Bandaríkjamanna í [[Evrópa|Evrópu]] og Kennedy fór til [[Berlín]]ar og lýsti yfir stuðningi sínum við borgina með orðunum „Ich bin ein Berliner“. Í ágúst [[1963]] var síðan undirritaður samningur milli Bretlands, Sovétríkjanna og Bandaríkjanna um að hætta tilraunum með kjarnavopn. Kennedy var síðan [[Morð John F. Kennedys|myrtur]] [[22. nóvember]] [[1963]]. Átökin um landsvæði utan Evrópu héldu þrátt fyrir það áfram, þó að minna bæri á hugmyndafræðilegum ágreiningi stórveldana en áður.<ref>Huldt, bls. 76-78.</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == * Elliot, Florence. ''Heimurinn þinn''. Þýð: Jón Ögmundur Þormóðsson, Gunnar Jónsson og Sigurður Ragnarsson. Örn og Örlygur hf, Reykjavík. 1969. * {{Cite book|title=Kúbudeilan 1962|author=Max Hastings|year=2023|publisher=Ugla útgáfa|isbn=9789935218186|place=Reykjavík|translator=Magnús Þór Hafsteinsson}} * Huldt, Bo. ''Saga mannkyns: Þrír heimshlutar 1945-1965'', Ritröð AB. 14. bindi. Þýð: Lýður Björnsson. Ritstj: Knut Helle, Jarle Simensen, Sven Tägil og Kåre Tonnesson. Reykjavík: Almenna bókafélagið, 1982. * Róbert F. Sigurðsson. „Um hvað snerist Kúbudeilan?“. Vísindavefurinn 16.9.2009. https://visindavefur.is/?id=51907. (sótt 6.1.2011). * Valur Freyr Steinarsson. „Hver var ástæðan fyrir kalda stríðinu? Var það nauðsynlegt eða hefði verið hægt að sleppa því?“. Vísindavefurinn 4.3.2004. https://visindavefur.is/?id=4038. (sótt 6.1 2011) == Tenglar == {{commons|Cuban Missile Crisis|Kúbudeilunni}} * {{Vísindavefurinn|4038|Hver var ástæðan fyrir kalda stríðinu? Var það nauðsynlegt eða hefði verið hægt að sleppa því?}} * {{Vísindavefurinn|51907|Um hvað snerist Kúbudeilan?}} {{Kalda stríðið}} [[Flokkur:Kalda stríðið]] [[Flokkur:Saga Kúbu]] [[Flokkur:1962]] h4i30l2yfcabo7b40qpe3zze3hy5ojb 0 97877 1958405 1951563 2026-04-01T02:41:03Z Stephan1000000 67773 501 1958405 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Sjónvarpsþáttur | nafn = NCIS | mynd = [[Mynd:NCIS.jpg|250px]] | myndatexti = Kynningarmynd NCIS í seríum 1-2 | nafn2 = NCIS | tegund = Lögreglurannsóknir, Drama, Bandaríski sjóherinn | þróun = Donal P. Bellisario <br /> Don McGill | sjónvarpsstöð = CBS | leikarar = [[Mark Harmon]]<br />[[Sasha Alexander]] <br />[[Michael Weatherly]]<br />[[Cote de Pablo]]<br />[[Pauley Perrette]]<br />[[Sean Murray]]<br />[[Lauren Holly]]<br /> [[Rocky Carroll]]<br />[[David McCallum]]<br /> [[Brian Dietzen]] | Titillag = NCIS Theme | land = Bandaríkin | tungumál = Enska | fjöldi_þáttaraða = 23 | fjöldi_þátta = 501 | staðsetning = Washington | lengd = 42-44 mín | stöð = CBS | myndframsetning = 480i (SDTV)<br />1081i (HDTV) | fyrsti_þáttur = 23.09.2003 | frumsýning = 23. september 2003- | vefsíða = http://www.cbs.com/primetime/ncis/ | imdb_kenni = http://www.imdb.com/title/tt0364845/ }} '''''NCIS''''' ('''''NCIS: Naval Criminal Investigative Service''''') er bandarískur sjónvarpsþáttur sem fjallar um rannsóknardeild innan [[Bandaríkin|bandaríska]] [[sjóher]]sins. Höfundarnir að þættinum eru Donald P. Bellisario og Don McGill. Fyrstu þættirnir voru sýndir 22. Apríl og 29. Apríl 2002 í tveggja parta söguþráði í [[JAG]]. Árið 2009 eignaðist NCIS systraþáttinn, [[NCIS: Los Angeles]]. Til þessa hafa verið gerðar tíu þáttaraðir og var ellefta þáttaröðin frumsýnd 24. september 2013. == Framleiðsla == === Framleiðendur === Þátturinn er framleiddur af Belisarius Productions í samvinnu við Paramount Television (2003-06), CBS Paramount Television (2006-09) og CBS Television Studios (2009-til dags). NCIS var upprunalega kallað '''Navy NCIS''' í seríu 1; en ''Navy'' var tekið úr titlinum þar sem það var talið óþarfi. Tilkynnt var í maí 2007 að Donald Bellisario mynda stíga niður frá þættinum vegna deila við [[Mark Harmon]]<ref>{{cite news|url=http://www.nypost.com/seven/05072007/tv/ncis_loses_producer_tv_.htm|title='NCIS' Loses Producer|publisher=New York Post|date=May 7, 2007|accessdate=February 25, 2009|archiveurl=https://archive.today/20120530060838/http://www.nypost.com/p/entertainment/tv/item_yZDo0e9jbLBdAwINtMl52O;jsessionid=EC3D73F316E7D80B165BFE5EF93FE4BE|archivedate=maí 30, 2012}}</ref>. Starf Bellisario sem framleiðslustjóri/yfirhöfundur fór til Chas. Floyd Johnson og Shane Brennan. Bellisario hélt samt titlinum sem meðframleiðandi. <ref>{{cite news|url=http://www.tvguide.com/news/Exclusive-NCIS-Boss-8335.aspx|title=Exclusive: NCIS Boss Exits!|first=Michael|last=Ausiello|accessdate=February 25, 2009|date=May 5, 2007|work=TV Guide}}</ref> === Tökustaðir === ''NCIS'' er aðallega tekinn upp í Bandaríkjunum. Innitökur eru teknar upp í [[Santa Clarita]], Kaliforníu. Margar útisenur eru teknar upp meðfram ströndum suður Kaliforníu. <ref>{{cite web|url=http://imdb.com/title/tt0364845/locations|title="Navy NCIS: Naval Criminal Investigative Service" (2003)&nbsp;– Filming locations|work=Imdb.com|accessdate=November 16, 2008}}</ref> === Söguþráður === [[NCIS]] fylgir eftir liði alríkisfulltrúa innan rannsóknardeildar bandaríska sjóhersins sem staðsett er í [[Washington D.C.|Washington]]<ref>{{cite web|title=Explore the world of NCIS|url=http://www.cbs.com/primetime/ncis_los_angeles/community/blogs/blog.php?key=0|access-date=2011-04-18|archive-date=2011-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20110628203332/http://www.cbs.com/primetime/ncis_los_angeles/community/blogs/blog.php?key=0|url-status=dead}}</ref>. NCIS liðið er stýrt af Leroy Jethro Gibbs ([[Mark Harmon]]). Lið Gibbs inniheldur Anthony ''Tony'' DiNozzo ([[Michael Weatherly]]), Timothy McGee ([[Sean Murray]]) og NSA sérfræðingurinn Eleanor Bishop ([[Emily Wickersham]]). Fyrrverandi meðlimir liðsins eru [[Mossad]] fulltrúinn Ziva David ([[Cote de Pablo]]) en hún yfirgaf liði í byrjun seríu 11 og Caitlin ''Kate'' Todd ([[Sasha Alexander]]) sem var skotin til bana í enda seríu 2. Aðstoðarmenn liðsins eru yfirréttarlæknirinn Donald ''Ducky'' Mallard ([[David McCallum]]) og aðstoðarmaður hans Jimmy Palmer ([[Brian Dietzen]]) sem kom í staðinn fyrir Gerald Jackson ([[Pancho Demmings]]) og réttartæknisérfræðingurinn Abigail ''Abby'' Sciuto ([[Pauley Perrette]]). === Söguþráðs skipti === ''NCIS'' var gerður út frá tveimur þáttum í áttundu þáttaröð af [[JAG]] titlaðir "Ice Queen" og "Meltdown" sem voru frumsýndir 22-29.apríl 2003. Í þeim þáttum þá kynnumst við Gibbs, Tony, Abby og Ducky. ''NCIS'' hafði önnur söguþráðs skipti í seríu sex í þáttunum, "Legend (Part 1)" og "Legend (Part 2)" sem voru frumsýndir 28.apríl og 5. Maí 2009. Gibbs og McGee fara til Los Angeles í leit sinni að morðingja. Kynnast þeir nýja NCIS liðinu sem staðsett er í [[Los Angeles]]. === Leikaraskipti === Þann 10. júlí 2013, tilkynnti CBS að leikkonan [[Cote de Pablo]] myndi yfirgefa [[NCIS]]. Myndi persóna hennar koma fram í byrjun elleftu þáttaraðarinnar til að klára söguþráð hennar.<ref>{{cite web |url=http://www.tvguide.com/News/Cote-Pablo-Exiting-NCIS-1067676.aspx |title=Greinin ''Cote de Pablo Exiting NCIS'' á TVGuide.com síðunni, 10.júlí 2013 |access-date=2013-10-08 |archive-date=2013-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131006084258/http://www.tvguide.com/news/cote-pablo-exiting-ncis-1067676.aspx |url-status=dead }}</ref> == Persónur == {| class="wikitable" ! rowspan="2"|Persóna ! rowspan="2"|Leikin af ! rowspan="2"|Starf ! colspan="11"|Sería |- ! width="5%"|1 ! width="5%"|2 ! width="5%"|3 ! width="5%"|4 ! width="5%"|5 ! width="5%"|6 ! width="5%"|7 ! width="5%"|8 ! width="5%"|9 ! width="5%"|10 ! width="5%"|11 |- | Leroy Jethro Gibbs | [[Mark Harmon]] | NCIS Alríkisfulltrúi/Yfirmaður liðsins | style="background: #ddffdd" colspan="11" align="center"| '''Aðal''' |- | Caitlin "Kate" Todd | [[Sasha Alexander]] | NCIS Alríkisfulltrúi/Fyrrverandi lífvörður | style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"| '''Aðal''' | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Gesta | colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Talaði inn | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Sérstakt gestahlutverk | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | Anthony "Tony" DiNozzo | [[Michael Weatherly]] | NCIS Alríkisfulltrúi/Aðstoðaryfirmaður liðsins | style="background: #ddffdd" colspan="11" align="center"| '''Aðal''' |- | Ziva David | [[Cote de Pablo]] | NCIS Alríkisfulltrúi/Fyrrverandi [[Mossad]] fulltrúi | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ddffdd" colspan="8" align="center"| '''Aðal''' | colspan="1" style="background:#dfd; text-align:center;"| '''Aðal''' |- | Abigail "Abby" Sciuto | [[Pauley Perrette]] | Réttartæknisérfræðingur | style="background: #ddffdd" colspan="11" align="center"| '''Aðal''' |- | Timothy McGee | [[Sean Murray]] | NCIS Alríkisfulltrúi | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Auka | style="background: #ddffdd" colspan="10" align="center"| '''Aðal''' |- | Jenny Shepard | [[Lauren Holly]] | Yfirmaður NCIS | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ddffdd" colspan="3" align="center"| '''Aðal''' | colspan="3" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Sérstakt gestahlutverk | colspan="2" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | |- | Jimmy Palmer | [[Brian Dietzen]] | Aðstoðarréttarlæknir | style="background: #ffdddd" colspan="5" align="center"|Auka | style="background: #ffffdd" colspan="4" align="center"| Sérstakt gestahlutverk | style="background: #ddffdd" colspan="2" align="center"| '''Aðal''' |- | Leon Vance | [[Rocky Carroll]] | Yfirmaður NCIS | colspan="4" style="background: #ececec; color: grey; vertical-align: middle; text-align: center; " class="table-na" | | style="background: #ffdddd" colspan="1" align="center"|Auka | style="background: #ddffdd" colspan="6" align="center"| '''Aðal''' |- | Dr. Donald "Ducky" Mallard | [[David McCallum]] | Yfirréttarlæknir | style="background: #ddffdd" colspan="11" align="center"| '''Aðal''' |- | Eleanor ''Ellie'' Bishop | [[Emily Wickersham]] | NSA sérfræðingur - alríkisfullfrúi | colspan="10" style="background:#ececec; color:gray; vertical-align:middle; text-align:center;" class="table-na"| | style="background:#dfd; text-align:center;"| '''Aðal''' |} === Aðalpersónur === * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Leroy Jetrho Gibbs var stórskotaliðsmaður í sjóhernum til ársins 1991, þangað til kona hans Shannon og dóttir Kelly voru myrtar af mexíkönskum eiturlyfjasala. En Shannon hafði verið vitni að morði á öðrum eiturlyfjasala. Eftir að hafa drepið eiturlyfjasalann sem drap konu hans og dóttur, þá gekk Gibbs í liðs við NIS (nú [[NCIS]]). * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Anthony ''Tony'' DiNozzo er fyrrverandi rannsóknarfulltrúi og lögreglumaður í [[Peoría]], [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] og [[Baltimore]] áður en hann gerðist NCIS fulltrúi. Gibbs lítur á DiNozzo sem yngri útgáfuna af sjálfum sér, þar sem hann notar ''innsæi'' sitt við lausn rannsóknarmála. * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Timothy McGee er með gráðu í tölvurannsóknum frá [[MIT]] og gráðu í lífverkfræði frá [[Johns Hopkins-háskóli|Johns Hopkins háskólanum]]. Sér oftast um tæknileguhliðina að rannsóknarmálunum ásamt Abby Sciuto. Var fyrst staðsettur á Norfolk herstöðinni áður en hann var gerður að meðlimi liðsins í lok seríu 2. Skrifar spennusögur undir dulnefninu Thom E. Gemcity. * '''NSA sérfræðingur''':Eleanor ''Ellie'' Bishop er NSA sérfræðingur sem gengur til liðs NCIS. Hafði áður sótt um hjá NCIS en ekki fengið starfið áður en hún gekk til liðs við NSA. Er frá Oklahóma, á þrjá bræður og er gift. * '''Yfirréttarlæknir''': Donald ''Ducky'' Mallard er yfirréttarlæknirinn hjá NCIS. Vann hann áður sem réttarlæknir í [[Víetnam]], [[Bosnía|Bosníu]] og [[Afghanistan]]. * '''Réttartæknisérfræðingur''': Abigail ''Abby'' Sciuto er réttartæknisérfræðingurinn sem vinnur hjá NCIS. Abby er mikið fyrir gotneskan stíl og er uppáhald Gibbs. *'''Yfirmaður NCIS''': Leon Vance var fyrrverandi aðstoðaryfirmaður NCIS og hægri hönd Jenny Shepard; varð yfirmaður NCIS í seríu 6 eftir andlát Shepard í lok seríu 5. * '''Aðstoðarréttarlæknir''': Jimmy Palmer er aðstoðarmaður Duckys. Átti í ástarsambandi við Michelle Lee. === Aukapersónur === * '''FBI Alríkisfulltrúi''': Tobias Fornell ([[Joe Spano]]) er sérstakur alríkisfulltrúi Alríkislögreglunnar. Hann og Gibbs giftust báðir sömu konunni. * '''Fulltrúi Landhelgisgæslunnar''': Abigail Borin ([[Diane Neal]]) er rannsóknarfulltrúi hjá Landhelgisgæslunni. * '''Anthony DiNozzo Sr''' ([[Robert Wagner]]) er faðir Tony Dinozzo. Hafði lítið samband við son sinn en þeir hafa byrjað að styrkja það í seríu 8. * '''Jackson Gibbs''' ([[Ralph Waite]]) er faðir Jethro Gibbs. Var hermaður í seinni heimstyrjöldinni og rekur verslun í heimabæ Jethros. * '''Dr. Samantha Ryan'''([[Jamie Lee Curtis]]) er yfirmaður ''DoD PsyOps Deildarinnar'' og átti í ástarsambandi við Gibbs í seríu 9. === Fyrrverandi persónur === * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Ziva David ([[Cote de Pablo]]) er fyrrverandi [[Mossad]] fulltrúi. Var samskiptafulltrúi NCIS og Mossad fyrstu fjögur árin hjá NCIS. Kom í staðinn fyrir Kate Todd sem var drepin af Ari sem var hálfbróðir Zivu. Ziva bjargar lífi Gibbs með því að drepa Ari. Í byrjun seríu sjö, er Zivu bjargað frá Sómalíu af Gibbs, DiNozzo, og McGee, en henni hafði verið haldið sem gísl eftir misheppnaða leyniaðgerð á vegum Mossad. Snýr hún aftur til Bandaríkjanna og hættir hjá Mossad. Hún gerist fullgildur alríkisfulltrúi NCIS og að auki Bandarískur ríkisborgari. Þátturinn ''Past, Present, Future'' í seríu 11 er seinasti þátturinn sem leikkonan Cote de Pablo kemur fram í. * '''Lögfræðingur''': M.Allison Hart ([[Rena Sofer]]) er lögfræðingur og hugsanlegt hugarefni Gibbs í seríu 7. * '''Fyrrverandi yfirmaður NCIS''': Thomas Morrow ([[Alan Dale]]) var fyrsti yfrmaður NCIS í seríunni en hætti í seríu 2 þegar honum var boðið starf hjá ''Homeland Security''. * '''Fyrrverandi aðstoðarréttarlæknir''': Gerald Jackson ([[Pancho Demmings]]) var aðstoðarmaður Duckys í seríu 1, var skotinn af Ari Haswari í ''Bête Noire''. * '''Undirofursti''': Hollis Mann ([[Susanna Thompson]]) er undirofursti í bandaríska hernum sem settist í helgan stein. Átti í ástarsambandi við Gibbs í seríu 4-5. * '''Læknir''': Jeanne Benoit ([[Scottie Thompson]]) er læknir við Monroe háskólasjúkrahúsið og dóttir vopnasmyglarans René Benoit (La Grenouille). Var hún hluti af leynilegri aðgerð þar sem DiNozzo var kærasti hennar í seríu 4-5. === Látnar persónur === * '''NCIS alríkisfulltrúi ''': Caitlin ''Kate'' Todd ([[Sasha Alexander]]) er fyrrverandi lífvörður fyrir forseta bandaríkjanna. Hætti hún hjá leyniþjónustunni og var síðan boðið starf hjá NCIS af Gibbs. Var skotin til bana í enda seríu 2 af Ari Haswari. * '''Yfirmaður NCIS''': Jenny Shepard ([[Lauren Holly]]) var yfirmaður NCIS og fyrrverandi ástkona Gibbs. Var skotin til bana í enda seríu 5. * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Paula Cassidy ([[Jessica Steen]]) var sett í lið Gibbs stuttu eftir að Kate lést, áður en hún fékk sitt eigið lið. Var drepin af sjálfmorðssprengjumanni í seríu 4. * '''NCIS alríkisfulltrúi''': Michelle Lee ([[Liza Lapira]]) var sett í lið DiNozzo þegar Gibbs hætti í seríu 4 þó að hún væri lögfræðingur. Var sett aftur í lið Gibbs þegar Vance leysti upp liðið. Var njósnari innan NCIS því verið var að kúga hana en systir hennar hafði verið rænt. Var skotin til bana af Gibbs í seríu 4. * '''Fyrrverandi NCIS alríkisfulltrúi''': Mike Franks ([[Muse Watson]]) var leiðbeinandi Gibbs þegar Gibbs byrjaði í NIS (nú [[NCIS]]). Missti fingur í þættinum ''Rule Fifty-One''. Í þættinum "Swan Song", er Franks drepinn af "Port to Port" morðingjanum. * '''Yfirmaður Mossad''': Eli David ([[Michael Nouri]]) er yfirmaður Mossad. Faðir Zivu og Ari Haswari. Er drepinn ásamt Jackie Vance í skotárás sem gerð var á hús Vance í seríu 10. * '''Yfirmaður sjóhersins''': Clayton Jarvis ([[Matt Craven]]) er yfirmaður sjóhersins (SECNAV). Er drepinn í bílasprengingju í þættinum ''Whiskey Tango Foxtrot'' í byrjun seríu 11. == Þáttaraðir == === Inngangs þættir === NCIS og persónur hans voru kynntar í áttundu þáttaröðinni af ''JAG'' í þáttunum "Ice Queen" og "Meltdown". Persónan Vivian Blackadder kemur ekki fram í seríunni þar sem framleiðandinn Donald Bellisario taldi að leikonan væri "of lin fyrir þetta hlutverk".<ref name="spinoffsecrets">{{cite web|url=http://www.tvguide.com/news/JAG-Spinoff-Secrets-42023.aspx|title=JAG Spinoff Secrets|author=Daniel R. Coleridge|publisher=[[TV Guide (magazine)|TV Guide]]|date=August 6, 2003|accessdate=March 22, 2009|archive-date=júní 23, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120623225431/http://www.tvguide.com/news/JAG-Spinoff-Secrets-42023.aspx|url-status=dead}}</ref> Þættirnir voru klipptir saman og sýndir sem "Navy NCIS: The Beginning".<ref name="episodes">{{Cite web|url=http://www.tvguide.com/detail/tv-show.aspx?tvobjectid=100227&more=ucepisodelist|title=JAG Episodes|publisher=[[TV Guide (magazine)|TV Guide]]|accessdate=March 22, 2009}}</ref> {{Listi þáttaraða-litur}} {| class="episode-list-color-red2" |-style=“color:white“ ! Titill ! width="140"| Sýnt í U.S.A. ! width="80"| # |- | ''„Ice Queen“'' || 22. apríl 2003 || 20 - 178 |- | colspan="5" height="5" sadvfsdavs| :''Höfundur: Donald Bellisario og Don McGill'' :''Leikstjóri: Donald Bellisario'' NCIS liðið er kallað til þess að rannsaka morðið á Liðþjálfanum Loren Singer og er því ætlað að komast að því hver morðingjinn er. Í lok þáttarins þá sést Gibbs lesa réttindin yfir Harmon Rabb sem hinn grunaði í málinu. |- | colspan="5"| |- | ''„Meltdown“'' || 29. apríl 2003 || 21 - 179 |- | colspan="5" height="5" | :''Höfundur: Don McGill'' :''Leikstjóri: Scott Brazil'' Harmon Rabb er stefnt fyrir herrétti fyrir morðið á Liðþjálfanum Singer en svo virðist sem hann hafi enga fjarvistarsönnun. Fljótlega þá uppgvötar DiNozzo að málið er einum of einfalt og byrjar að leita að öðrum sökudólgi, einhverjum sem hefur hefnd að hefna gegn Rabb. Á samatíma þá reynir Gibbs að finna upplýsingar um hryðjuverkamanninn Amad Bin Atwa, áður en önnur árás er gerð á bandarísk herskip. |} === Fyrsta þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (1. þáttaröð)}} === Önnur þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (2. þáttaröð)}} === Þriðja þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (3. þáttaröð)}} === Fjórða þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (4. þáttaröð)}} === Fimmta þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (5. þáttaröð)}} === Sjötta þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (6. þáttaröð)}} === Sjöunda þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (7. þáttaröð)}} === Áttunda þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (8. þáttaröð)}} === Níunda þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (9. þáttaröð)}} === Tíunda þáttaröð === {{Aðalgrein|NCIS (10. þáttaröð)}} == Sjá einnig == *[[NCIS: Los Angeles]] == DVD útgáfa == Í fyrstu seríunni á svæði 1 má finna fyrstu þættina í áttundu seríu af [[JAG]]. {| class="wikitable" |- !DVD nafn !Svæði 1 !Svæði 2 !Svæði 4 |- |Sería 1 | 6. júní, 2006 | 24. júlí, 2006 | 10. ágúst, 2006 |- |Sería 2 | 14. nóvember, 2006 | 02. október, 2006 | 12. október, 2006 |- |Sería 3 | 24. apríl, 2007 | 25. júní, 2007 | 15. mars, 2007 |- |Sería 4 | 23. október, 2007 | 19. maí, 2008 | 10. júlí, 2008 |- |Sería 5 | 26. ágúst, 2008 | 22. júní, 2009 | 7. maí, 2009 |- |Sería 6 | 25. ágúst, 2009 | 23. júní, 2010 | 3. júní, 2010 |- |Sería 7 | 24. ágúst, 2010 | 13. júní, 2011 | 7. júlí, 2011 |- |Sería 8 | 23. ágúst, 2011 | 6. október, 2011 | 1. september, 2011 |- |Sería 9 | 21. ágúst, 2012 | 24. júní, 2013 | 1. ágúst, 2012 |- |Sería 10 | 20. ágúst, 2013 | NA | 21. ágúst, 2013 |} == Verðlaun og tilnefningar == ===ALMA verðlaunin=== *2011: Verðlaun sem besta leikkona í drama seríu - Cote de Pablo. *2008: Tilnefnd sem besta leikkona í drama seríu – Cote de Pablo. ===ASCAP verðlaunin=== *2009: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2008: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2007: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2006: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2004: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Matt Hawkins, Maurice Jackson, Neil Martin. *2004: Verðlaun sem besta sjónvarpsserían – Steven Bramson. ===BMI Film & TV verðlaunin=== *2009: Verðlaun fyrir bestu tónlistina – Brian Kirk. *2008: Verðlaun fyrir bestu tónlstina – Brian Kirk. *2005: Verðlaun fyrir bestu tónlistina – Joseph Conlan. ===California on Location verðlaunin=== *2008: Verðlaun sem besta Location Team ársins í sjónvarpi – Emily Kirylo, Jim McClafferty, Joel Sinderman, Michael Soleau. ===Emmy verðlaunin=== *2008: Tilnefnd fyrir bestu áhættu samhæfingu – Diamond Farnsworth, "Requiem". *2005: Tilnefnd sem besti gestaleikari í dramaseríu – Charles Durning. ===NAACP Image verðlaunin=== *2010: Tilnefndur sem bestu leikari í aukahlutverki í drama seríu – [[Rocky Carroll]]. '''People's Choice verðlaunin''' *2009: Tilnefnd sem uppáhalds dramaþátturinn *2009: Tilnefndur sem besti leikari í drama seríu – [[Mark Harmon]]. ===Image verðlaunin=== *2010: Tilnefnd sem besti aukaleikari í drama seríu - [[Rocky Carroll]]. ===Imagen Foundation verðlaunin=== *2011: Tilnefnd sem besta leikkona í sjónvarpi - [[Cote de Pablo]]. *2009: Tilnefnd sem besta aukaleikkona í sjónvarpi – [[Cote de Pablo]]. *2006: Verðlaun sem besta aukaleikkona í sjónvarpi – [[Cote de Pablo]]. ===Young Artist verðlaunin=== *2008: Tilnefnd sem besti ungi gestaleikari – Dominic Scott Kay, fyrir "Lost & Found". == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == *{{wpheimild|tungumál= en|titill= NCIS (TV series)|mánuðurskoðað= 18. apríl|árskoðað= 2011}} *{{imdb title|0364845|NCIS: Naval Criminal Investigative Service}} *http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Heimasíða NCIS á CBS == Tenglar == {{Wikiquote}} *{{imdb title|0364845|NCIS: Naval Criminal Investigative Service}} *http://www.cbs.com/primetime/ncis/ Heimasíða NCIS á CBS {{NCIS}} [[Flokkur:Bandarískir sjónvarpsþættir]] hejy3yomto8o5b7wwp7avq0xab8wfs2 0 99099 1958143 1864823 2026-03-31T13:11:10Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958143 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Olten | skjaldarmerki = Olten-blason.png | kort = Karte Gemeinde Olten 2007.png |undirskipting_gerð = Kantóna | undirskipting_nafn = Solothurn | flatarmál_heild_km2 = 11,50 | mannfjöldi_heild = 17.133 | mannfjöldi_frá_og_með = 2012 | hæð_m = 396 | vefsíða =[https://www.olten.ch/ www.olten.ch] }} '''Olten''' er borg í kantónunni [[Solothurn (fylki)|Solothurn]] í [[Sviss]]. Hún er aðeins með 17 þúsund íbúa, en er þrátt fyrir það stærsta borgin í kantónunni. == Lega og lýsing == Olten liggur við ána [[Aare]] við rætur [[Júrafjöll|Júrafjalla]], nær norðvestarlega í Sviss. Næstu borgir eru [[Aarau]] til norðausturs (15 km), [[Solothurn]] til suðvesturs (35 km), [[Basel]] til norðvesturs (45 km) og [[Luzern]] til suðausturs (55 km). Þýsku landamærin eru aðeins um 30 km til norðurs. Íbúarnir eru [[Þýska|þýskumælandi]]. 26% þeirra eru útlendingar. == Skjaldarmerki == [[Skjaldarmerki]] borgarinnar eru þrjú græn greni með rauða boli á hvítum grunni. Innsigli borgarinnar frá [[1580]] var með þremur lauftrjám en þeim var breytt í greni árið [[1800]]. Trén tákna skógana þrjá sem liggja umhverfis borgina (Hardwald, Säliwald og Bannwald). == Söguágrip == [[Mynd:Kilometer Null.JPG|thumb|Núllsteinn járnbrautarkerfisins í Sviss stendur í Olten]] * Á 1. öld e.Kr. byggðu [[Rómaveldi|Rómverjar]] bæinn upp en hann var yfirgefinn er Rómverjar hurfu. * Nýr bær var reistur í tíð greifanna af Frohburg. Reyndar brann bærinn [[1422]] og öll skjöl með. Því eru upplýsingar um hann af skornum skammti fyrir þann tíma. * [[1383]] sátu herir frá [[Bern]] og Solothurn um bæinn en urðu frá að hverfa eftir óveður mikið. * [[1426]] eignaðist borgin Solothurn bæinn Olten. * [[1532]] gengu yfirráð bæjarins til biskupanna í Basel. * [[1611]] geysaði pestin í bænum. Sagt er að allir hafi látist nema fjórtán manns. * [[1800]] veittu [[Frakkland|Frakkar]] Olten borgarréttindi. * Á miðri [[19. öldin|19. öld]] fékk Olten járnbrautartengingu, en frá borginni var allt járnbrautarkerfið mælt. Við járnbrautarstöðina í dag er enn núllsteininn að finna. Í dag fara fleiri lestir um járnbrautarstöðina en í nokkurri annarri stöð í Sviss, fyrir utan lestarstöðina í [[Zürich]]. * Lengsta [[Vændi|vændisgatan]] í Sviss var í Bahnhofsstrasse í Olten en hún er tveggja km löng. Borgaryfirvöld reyndu að loka götunni á nóttinni til að útiloka vændið en það færðist þá í næstu götu, Haslistrasse, þar sem það lifir enn góðu lífi. == Frægustu börn borgarinnar == [[Mynd:Picswiss SO-18-02.jpg|thumb|Gamla göngubrúin og miðborgin í Olten]] ([[1899]]) [[Paul Hermann Müller]], efnafræðingur og [[Nóbelsverðlaun í lífeðlis- og læknisfræði|Nóbelsverðlaunahafi í læknisfræði]] [[1948]] == Byggingar og kennileiti == Gamla göngubrúin yfir ána Aare var reist á franska tímanum [[1803]]. Hún tengir járnbrautarstöðina við miðborgina. Brúin er með þaki og geta vegfarendur því gengið yfir ána í skjóli í hvaða veðri sem er. == Heimildir == * {{wpheimild|tungumál=de|titill=Olten|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2011}} {{Commonscat}} [[Flokkur:Borgir í Sviss]] 6hhkt7y6q9r75clgd2a33czqh2ogt17 0 99621 1958184 1860440 2026-03-31T13:24:52Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958184 wikitext text/x-wiki {{félagasamtök |nafn = Knattspyrnusamband Asíu |bakgrunnslitur = |mynd = |myndaheiti = |kort = Asian Football Confederation member associations map.svg |kortastærð= |kortaheiti= |skammstöfun= AFC |einkennisorð= The future is Asia |stofnun={{Fæðingardagur og aldur|1954|5|8}} |gerð= Íþróttasamtök |höfuðstöðvar={{MYS}} Kúala Lúmpúr, Malasíu |staðsetning= |hnit= |markaðsvæði= [[Asía]] |tungumál= | titill_leiðtoga = Forseti | nafn_leiðtoga = Zhang Jiong |móðurfélag=[[Alþjóðaknattspyrnusambandið]] |fjöldi starfsfólks= |fjöldi sjálfboðaliða= |vefsíða=[https://www.the-afc.com/ www.the-afc.com] }} '''Knattspyrnusamband Asíu''' ([[skammstöfun]]: ''AFC'') er yfirumsjónaraðili knattspyrnu í Asíu. Aðildarfélög sambandsins eru 46 talsins og eru flest á meginlandi Asíu. Knattspyrnusambönd í löndum sem liggja bæði í Evrópu og Asíu eru í [[Knattspyrnusamband Evrópu|Knattspyrnusambandi Evrópu]] ásamt [[Azerbaijan]], [[Georgía|Georgíu]], [[Armenía|Armeníu]] og [[Ísrael]] sem hafa öll stjórnmálaleg tengsl við Evrópu. Eyjaálfuríkin [[Ástralía]], [[Gvam]] og [[Norður-Maríanaeyjar]] eru aðildarfélög að Knattspyrnusambandi Asíu. Sambandið var stofnað [[8. maí]] [[1954]] í [[Manila]], Filippseyjum og er eitt af sex álfusamböndum [[Alþjóðaknattspyrnusambandið|Alþjóðaknattspyrnusambandsins]]. Höfuðstöðvar félagsins eru í Bukit Jalil, [[Kúala Lúmpúr]], [[Malasía|Malasíu]]. Núverandi forseti sambandsins er kínverjinn Zhang Jiong. == Keppnir == Fremsta mót sambandsins er Asíumeistaramótið sem er haldið á fjögurra ára fresti. Sigurvegari mótsins er titlaður sem meistari Asíu. Sambandið heldur undankeppnir fyrir [[heimsmeistaramót karla í knattspyrnu|heimsmeistaramótið]] og [[Ólympíuleikarnir|Ólympíuleikana]]. Önnur mót sambandsins eru skipt niður eftir styrkleikaflokkum og atvinnudeildum landana. Lægstu 3 styrkleikaflokkar Asíu keppa í áskorunarmóti sem haldið er á tveggja ára fresti. Efstu 32 félagslið álfunnar keppna í meistarakeppni og lönd með atvinnudeild keppa í árlegri forsetakeppni. Svæðisdeildir sambandsins eru ASEAN knattspyrnusambandið, Austur Asíu knattspyrnusambandið, Mið- og Suður Asíu knattspyrnusambandið og Vestur Asíu knattspyrnusambandið. Öll þessi sambönd auk Arabalandanna halda svæðisbundnar keppnir. == Heimildir == {{wpheimild |tungumál=en|titill=Asian Football Confederation|mánuðurskoðað=23. júní|árskoðað=2011}} [[Flokkur:Knattspyrna]] 13lvofo00t4k415e8jxudc3mvno2nw8 0 100225 1957963 1843845 2026-03-31T12:11:03Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957963 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Old_University_Basel.jpg|thumb|right|Gamla aðalbygging Háskólans í Basel]] '''Háskólinn í Basel''' ([[þýska]]: ''Universität Basel'') er opinber rannsóknar[[háskóli]] í [[Basel]] í [[Sviss]] og er talinn meðal bestu háskóla landsins. Skólinn var stofnaður árið 1460. Á tólfta þúsund nemendur stunda nám við skólann. == Tenglar == {{Commonscat|University of Basel|Háskólanum í Basel}} * [https://www.unibas.ch Vefsíða Háskólans í Basel] [[Flokkur:Háskólar í Sviss]] [[Flokkur:Basel| ]] {{S|1460}} odim45t3mfa3nrm7b08nqutslv3ef4q 0 100235 1958446 1955537 2026-04-01T10:58:25Z TKSnaevarr 53243 1958446 wikitext text/x-wiki :''Orðið „Persaveldi“ vísar hingað. Sjá [[Persaveldi (aðgreining)|aðgreiningarsíðuna]] fyrir aðrar merkingar orðsins.'' [[Mynd:Map_achaemenid_empire_en.png|thumb|250px|right|Akkamenídaveldið um 500 f.Kr.]] [[Mynd:Achaemenid_Empire_~480_BC.png|thumb|250px|right|Akkamenídaveldið um 480 f.Kr.]] [[Mynd:Locator_map_Iran_Fars_Province.png|thumb|250px|right|Persía hin forna (sem í dag heitir Fars)]] [[Mynd:Olympic Park Cyrus-2.png|thumb|250px|right|[[Kýros mikli]].]] '''Akkamenídaveldið''' ([[persneska]]: هخامنشیان, [[unipers]]: ''Haxâmanešiyan'', [[IPA]]: [haχɒmaneʃijɒn]) var veldi Akkamenída, sem réðu ríkjum frá um [[559 f.Kr.]] til um [[330 f.Kr.]] Það var fyrsta [[persía|persneska]] stórveldið, arftaki [[Medaveldið|Medaveldisins]] og náði yfir mestan hluta [[Stór-Íran]]ssvæðisins, frá [[Indusdalur|Indusdal]] í austri til [[Þrakía|Þrakíu]] og [[Makedónía hin forna|Makedóníu]] við norðausturmörk [[Grikkland hið forna|Grikklands]] í vestri, þegar það var stærst.<ref name=book>{{cite book|title=Encyclopedia of the ancient Greek world|author= David Sacks, Oswyn Murray, Lisa R. Brody|year=2005|publisher=Infobase Publishing|pages=256 (á hægri hlið blaðsíðunnar)|url=http://books.google.com/books?id=yyrao0dadqAC&pg=PA256&dq=perseus+father+of+persian&hl=en&ei=AQsyTYKdBIP98AbihayNCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCMQ6AEwAA#v=onepage&q=perseus%20father%20of%20persian&f=false}}</ref> Á hátindi sínum náði ríkið yfir [[Íran]], [[Írak]], [[Sýrland]], [[Jórdanía|Jórdaníu]], [[Palestína|Palestínu]], [[Egyptaland]], [[Lýdía|Lýdíu]], [[Litla-Asía|Litlu-Asíu]], [[Anatólía|Anatólíu]] ([[Tyrkland]]) [[Þrakía|Þrakíu]] og yfir svæði, sem í dag eru [[Pakistan]] og [[Afganistan]] allt að [[Aralvatn]]i og [[Kaspíahaf]]i í norðri. Um 1 milljón manna bjó innan marka þess þegar það var fjölmennast. Trúarbrögð og siður Persa höfðu mikil áhrif langt út fyrir endimörk Akkamenídaveldis og má greina meðal annars hjá Grikkjum og [[Kína|Kínverjum]]. Akkamenídaveldið leystist upp árið [[330 f.Kr.]] í kjölfar ósigra Persa gegn [[Alexander mikli|Alexander mikla]]. == Saga == Persar áttu uppruna sinn í suðvesturhluta írönsku hásléttanna, austur af [[Tígris]]-fljóti og norðan [[Persaflói|Persaflóa]]. Þeir nefndu sig ''Parsa'' og upphaflegt yfirráðasvæði sitt ''Parsua'' en í dag heitir það [[Fars]]. Frá þessu svæði kom [[Kýros mikli]], sem sigraði Meda, [[Lýdíuveldið]] og [[Babýlónía|Babýlóna]] og greiddi þannig götuna fyrir frekari landvinninga í Egyptalandi og [[Litla Asía|Litlu Asíu]]. Hann stofnaði ríkið árið [[550 f.Kr.]] Persar komust í kynni við [[Grikkland hið forna|Grikki]] undir lok [[6. öld. f.Kr.|6. aldar f.Kr.]] þegar þeir sigruðu Lýdíuríki og náðu í kjölfarið yfirráðum yfir grískum borgríkjum í [[Jónía|Jóníu]] við strönd [[Eyjahaf]]s. Grísku borgríkin gerðu [[Uppreisnin í Jóníu|uppreisn]] árið [[499 f.Kr.]] Stuðningur grískra borgríkja á meginlandi Grikklands við uppreisnarríkin í Jóníu leiddi til [[Persastríð]]anna, sem stöðvuðu útþenslu Persa í vestri. Árið [[490 f.Kr.]] gerði [[Dareios I frá Períu|Dareios Persakonungur]] tilraun til að leggja meginland Grikklands undir sig en beið ósigur fyrir töluvert fámennara liði Grikkja í [[Orrustan við Maraþon|orrustunni við Maraþon]]. Tíu árum síðar reyndi Xerxes sonur hans, sem tekið hafði við ríki Persa að föður sínum látnum, að gera öflugri innrás á meginland Grikklands. Lítill flokkur spartverskra hermanna auk annarra Grikkja tafði framsókn Persa suður við [[Orrustan við Laugaskörð|Laugaskörð]] en beið á endanum ósigur. Persar biðu hins vegar mikinn ósigur í [[Orrustan við Salamis|sjóorrustu við Salamis]] árið [[480 f.Kr.]] og aftur á landi í [[Orrustan við Plataju|orrustunni við Plataju]] ári síðar. Þar með var tilraun Xerxesar til landvinninga í Grikklandi hrundið. == Konungar Akkæmenída == === Óstaðfestir === :* [[Akkæmenes|Akkæmenes frá Persíu]] :<small>''Vitnisburð í áletrunum fyrir þessa konunga er ekki hægt að staðfesta og eru þeir stundum taldir uppspuni [[Dareios I|Dareiosar I]]''</small> :* [[Ariaramnes frá Persíu]], sonur Teispesar og samkonungur Kýrosar I :* [[Arsames frá Persíu]], sonur Ariaramnesar og samkonungur Kambýsesar I === Staðfestir === {| class="wikitable" border="1" cellpadding="5" align="center" | style="margin: 1em −80 1em auto; width: 75%" |+'''Anshan-konungar''' !width="220px"|Konungur !! align="center" width="120px"|Valdatíð (f.Kr.) !! width="180px"|Maki !! |Athugasemdir |- | [[Teispes frá Anshan]] || 7. öld|| || sonur [[Akkæmenes]]ar, konungur í Anshan |- | [[Kýros I]] || Síðari hluti 7. / fyrri hluti 6. aldar || || sonur [[Teispes]]ar, konungur í Anshan |- | [[Kambýses I frá Anshan]] || Fyrri hluti 6. aldar || [[Mandana frá Medíu]] || sonur Kýrosar I, konungur í Anshan |- | [[Kýros mikli|Kýros II mikli]] || um 550 – 530 || [[Kassandana]] frá Persíu || sonur [[Kambýses I|Kambýsesar I]] og Mandönu — sigraði veldi Meda 550 f.Kr., konungur í Medíu, Babýlon, Lýdíu, Persíu, Anshan og Súmer. Stofnaði Persaveldi Akkæmenída. |} {| class="wikitable" border="1" cellpadding="5" align="center" | style="margin: 1em −80 1em auto; width: 75%" |+'''Persakonungar (529 – 359 f.Kr.); 27. veldi Egypta (525 – 399 f.Kr.)''' !width="220px"|Konungur !! align="center" width="120px"|Valdatíð (f.Kr.) !! width="180px"|Maki !! |Athugasemdir |- | [[Kambýses II]] ||529 – 522 || || sonur [[Kýros mikli|Kýrosar mikla]] og [[Kassandana|Kassandönu]]. Sigraði [[Egyptaland|Egypta]]. |- | [[Bardíya]] (Smerdis) ||522 || [[Fædýmía]] || Sonur [[Kýros mikli|Kýrosar mikla]]. (Svikahrappurinn Gaumata stjórnaði í hans stað) |- | [[Dareios I frá Períu|Dareios I mikli]] || 521 – 486 || [[Atossa]] <br /> [[Artystóna]] <br /> [[Parmýs]] <br /> [[Fratagúna]] || mágur Smerdiss (Bardíya), sonur [[Hystapes]]s, sonarsonur [[Arsames]]ar. |- | [[Xerxes I frá Persíu|Xerxes I mikli]] || 485 – 465 || [[Amestris]] || sonur [[Dareios I|Dareiosar I]] og [[Atossa|Atossu]] |- | [[Artaxerxes I frá Persíu|Artaxerxes I]] || 465 – 424 || [[Damaspía]] <br /> Kosmartidena <br /> Alogýna <br /> Andía ||sonur Xerxesar I og Amestrisar |- | [[Xerxes II frá Persíu|Xerxes II]] || 424 || || sonur [[Artaxerxes I|Artaxerxess I]] og [[Damaspía|Damaspíu]] |- | [[Sogdianos frá Persíu|Sogdianos]] || 424 – 423 || || Sonur [[Artaxerxes I|Artaxerxess I]] og [[Alogýna|Alogýnu]]; hálfbróðir og keppinautur [[Xerxes II|Xerxess II]] |- | [[Dareios II frá Persíu]]||423 – 405 || [[Parýsatis]] || Sonur [[Artaxerxes I|Artaxerxess I]] og [[Kosmartidena|Kosmartidenu]]; hálfbróðir og keppinautur [[Xerxes II|Xerxess II]] |- | [[Artaxerxes II frá Persíu|Artaxerxes II Mnemon]] || 404 – 359 || [[Strateira]] || sonur Dareiosar II |} Snemma á valdatíð Artaxerxess II (árið [[399 f.Kr.]]) misstu Persar yfirráðin yfir Egyptalandi en náðu aftur yfirráðunum 57 árum síðar — árið [[342 f.Kr.]] — þegar [[Artaxerxes III]] sigrar Egypta. {| class="wikitable" border="1" cellpadding="5" align="center" | style="margin: 1em −80 1em auto; width: 75%" |+'''Persakonungar (358 – 330 f.Kr.); 31. veldi Egypta (342 – 332 f.Kr.)''' !width="220px"|Konungur !! align="center" width="120px"|Valdatíð (f.Kr.) !! width="180px"|Maki !! |Athugasemdir |- | [[Artaxerxes III frá Persíu|Artaxerxes III]] ||358 – 338 || || sonur [[Artaxerxes II|Artaxerxess II]] og Stateiru |- | [[Arses frá Persíu|Artaxerxes IV Arses]]|| 338 – 336 || || sonur [[Artaxerxes III|Artaxerxess III]] og Atossu |- | [[Dareios III frá Persíu|Dareios III]]|| 336 – 330 || [[Stateira I]]|| langafabarn Dareiosar II |} == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> == Tengt efni == * [[Heródótos]] * [[Persastríð]] {{sa|550 f.Kr.|330 f.Kr.}} [[Flokkur:Persaveldi| ]] [[Flokkur:Saga Persíu]] [[Flokkur:Egyptaland hið forna]] [[Flokkur:Grikkland hið forna]] [[Flokkur:Fyrrum Evrópuríki]] [[Flokkur:Fyrrum Asíuríki]] [[Flokkur:Fyrrum Afríkuríki]] 8rhkghulfyiuqt0cl06y5twks08ivmr 0 100276 1958448 1391373 2026-04-01T11:18:13Z TKSnaevarr 53243 1958448 wikitext text/x-wiki '''Persaveldi''' á yfirleitt við um [[Akkamenídaveldið]], stundum nefnt fyrra Persaveldi, sem var til frá 550 til 330 f.Kr. Hugtakið Persaveldi getur einnig átt við um: {{div col}} * [[Parþaveldi]] (247 f.Kr.–224 f.Kr.) * [[Sassanídaveldið]] (224–651) * [[Kórasmíuveldið]] (1077–1231) * [[Ilkanatið]] (1256–1335) * [[Tímúrveldið]] (1370–1507) * [[Safavídaveldið]] (1501–1736) * [[Afsjarídaveldið]] (1736–1796) * [[Zandveldið]] (1751–1794) * [[Kadjarveldið]] (1785–1925) * [[Pahlaviveldið]] (1925–1979) {{div col end}} == Tengt efni == * [[Persía]] {{aðgreining}} mu1j474nb6sz8oxmpqul2bwbcdxxp18 0 103263 1958355 1952457 2026-03-31T20:21:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958355 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Al Pacino | mynd = Al Pacino 2016 (30401544240).jpg | mynd_texti = Al Pacino árið 2016. | fæðingarnafn = Alfredo James Pacino | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1940|4|25}} | fæðingarstaður = [[New York-borg]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | þjóðerni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | ár = 1967– | maki = [[Lyndall Hobbs]] (1989–1996)<ref>{{cite web |title=Lyndall Hobbs: I'm ready to remarry again at 64 |url=https://www.smh.com.au/lifestyle/life-and-relationships/lyndall-hobbs-im-ready-to-remarry-again-at-64-20170628-gx0c5m.html |website=Sydney Morning Herald |last=Rocca |first=Jane |date=June 30, 2017 |access-date=April 22, 2025 |archive-date=January 16, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250116041950/https://www.smh.com.au/lifestyle/life-and-relationships/lyndall-hobbs-im-ready-to-remarry-again-at-64-20170628-gx0c5m.html |url-status=live }}</ref><br>[[Beverly D'Angelo]] (1997–2003)<br />Lucila Polak (2008–2018) | dánardagur = | dánarstaður = | börn = 4 | vefsíða = | undirskrift = | helstu_hlutverk = <!-- Verðlaun --> | óskarsverðlaun = | emmy-verðlaun = | tony-verðlaun = | gg-verðlaun = | bafta-verðlaun = | sag-verðlaun = | cesar-verðlaun = | goya-verðlaun = | afi-verðlaun = | olivier-verðlaun = | edduverðlaun = | grammy-verðlaun = }} '''Alfredo James „Al“ Pacino''' (f. [[25. apríl]] [[1940]]) er bandarískur leikari, leikstjóri og handritshöfundur. Pacino er þekktur fyrir ákafan leik sinn í leikhúsum og kvikmyndum og er gjarnan talinn meðal bestu leikara allra tíma.{{efn|1=Sjá ýmsar heimildir.<ref>{{Cite news |date=2003-05-05 |title=Pacino named 'greatest film star' |url=https://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/3001463.stm |access-date=2025-05-26 |language=en-GB}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.thetimes.com/culture/film/article/best-al-pacino-movies-list-performances-s5krwhknt | title=Five of the best al Pacino movies | date=April 25, 2025 | access-date=April 26, 2025 | archive-date=April 25, 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250425093808/https://www.thetimes.com/culture/film/article/best-al-pacino-movies-list-performances-s5krwhknt | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/uk/2003/may/06/filmnews.arts |title=Pacino, godfather of movie stars |work=The Guardian |last=Muir |first=Hugh |date=May 6, 2003 |access-date=April 22, 2025 |archive-date=December 29, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201229040917/https://www.theguardian.com/uk/2003/may/06/filmnews.arts |url-status=live }}</ref><ref name="NYT Marchese">{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2024/10/05/magazine/al-pacino-interview.html|url-access=subscription|title=Al Pacino Is Still Going Big|date=October 5, 2024|first=David|last=Marchese|author-link=David Marchese|website=[[The New York Times]]|access-date=October 5, 2024|archive-date=October 5, 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241005095537/https://www.nytimes.com/2024/10/05/magazine/al-pacino-interview.html/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.empireonline.com/movies/features/best-actors/ |title=Empire's 50 Greatest Actors Of All Time List, Revealed |work=Empire |last=Travis |first=Ben |date=December 20, 2022 |access-date=April 22, 2025 |archive-date=December 29, 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221229101239/https://www.empireonline.com/movies/features/best-actors |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.looper.com/1714144/best-actors-of-all-time/ |title=The 20 Best Actors Of All Time |work=Looper |last=Stevenson |first=Rick |date=November 15, 2024 |access-date=April 22, 2025 |archive-date=April 11, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250411143908/https://www.looper.com/1714144/best-actors-of-all-time/ |url-status=live }}</ref>}} Hann hefur verið virkur í leiklist í rúma fimm áratugi og hefur á þeim tíma unnið fjölda verðlauna, þar á meðal [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], tvenn [[Tony-verðlaunin|Tony-verðlaun]] og tvenn [[Emmy-verðlaunin|Emmy-verðlaun]]. Hann hefur jafnframt unnið fern [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]] og tvenn [[Screen Actors Guild-verðlaunin|Screen Actors Guild-verðlaun]], auk þess sem hann fékk [[Cecil B. DeMille-verðlaunin]] árið 2001, verðlaun [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna|Kvikmyndastofnunar Bandaríkjanna]] fyrir æviafrek árið 2007, [[National Medal of Arts|þjóðarorðu fyrir listir]] árið 2011 og heiðursverðlaun [[Kennedy-miðstöðin|Kennedy-miðstöðvarinnar]] árið 2016.<ref>{{cite web|url=https://www.goldenglobes.com/articles/ready-my-demille-profiles-excellence-al-pacino-2001 |title=Ready for My deMille: Profiles in Excellence – Al Pacino, 2001 |website=Golden Globe Awards |date=June 2020 |accessdate=January 1, 2023|archive-date= January 1, 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230101164909/https://www.goldenglobes.com/articles/ready-my-demille-profiles-excellence-al-pacino-2001|url-status= live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/pacino-overwhelmed-by-afi-honor-138305/ |title=Pacino 'overwhelmed' by AFI honor |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=June 11, 2007 |accessdate=January 1, 2023|archive-date= January 1, 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230101164908/https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/pacino-overwhelmed-by-afi-honor-138305/|url-status= live}}</ref><ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17025115 |title=Al Pacino honoured at White House |date=February 14, 2012 |work=[[BBC News]]|access-date=April 13, 2020 |language=en-GB|archive-date=June 16, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200616044134/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-17025115|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/lifestyle-news/kennedy-center-honors-al-pacino-eagles-james-taylor-feted-952570/ |title=Kennedy Center Honors: Al Pacino, The Eagles, James Taylor Among Those Feted |website=[[The Hollywood Reporter]] |date=December 4, 2016 |accessdate=January 1, 2023|archive-date= January 1, 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230101164914/https://www.hollywoodreporter.com/lifestyle/lifestyle-news/kennedy-center-honors-al-pacino-eagles-james-taylor-feted-952570/|url-status= live}}</ref> Kvikmyndir Pacinos hafa samanlagt þénað rúma þrjá milljarða bandaríkjadala á heimsvísu.<ref>{{cite web |url=https://m.the-numbers.com/person/1340401-Al-Pacino |title=Al Pacino |website=The Numbers |access-date=July 23, 2025 }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Pacino byrjaði feril sinn í leiklist í litlum leikhúsum í [[New York-borg]] en vann sig upp í stærri sýningar á [[Broadway]].<ref>{{cite web|title=This Month in Theatre History|date=April 7, 2025|website=American Theatre|url=https://www.americantheatre.org/2025/04/07/this-month-in-theatre-history-122/|accessdate=March 6, 2026|archive-date=February 13, 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260213231512/https://www.americantheatre.org/2025/04/07/this-month-in-theatre-history-122/|url-status=live}}</ref> Pacino nam leiklist hjá [[HB Studio]] og [[Actors Studio]] þar sem Charlie Laughton og [[Lee Strasberg]] kenndu honum. Pacino hlaut Óskarsverðlaun sem besti leikarinn fyrir leik sinn í kvikmyndinni ''[[Konuilmur]]'' (1992). Hann hefur einnig verið tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sín í myndunum ''[[Guðfaðirinn]]'' (1972), ''[[Serpico]]'' (1973), ''[[Guðfaðirinn II]]'' (1974), ''[[Á heitum degi]]'' (1975), ''[[Sekur eða saklaus]]'' (1979), ''[[Dick Tracy (kvikmynd frá 1990)|Dick Tracy]]'' (1990), ''[[Fasteignabraskarar]]'' (1992) og ''[[Írinn]]'' (2019). Meðal annarra frægra kvikmynda með Pacino má nefna ''[[Skelfing í Nálargarðinum]]'' (1971), ''[[Fuglahræðan (kvikmynd frá 1973)|Fuglahræðan]]'' (1973), ''[[Maðurinn með örið (kvikmynd frá 1983)|Maðurinn með örið]]'' (1983), ''[[Losti (kvikmynd)|Losti]]'' (1989), ''[[Guðfaðirinn III]]'' (1990), ''[[Frankie og Johnny (kvikmynd frá 1991)|Frankie og Johnny]]'' (1991), ''[[Leið Carlitos]]'' (1993), ''[[Í hita leiksins (kvikmynd frá 1995)|Í hita leiksins]]'' (1995), ''[[Donnie Brasco (kvikmynd)|Donnie Brasco]]'', ''[[Málsvari myrkrahöfðingjans (kvikmynd frá 1997)|Málsvari myrkrahöfðingjans]]'' (báðar 1997), ''[[Uppljóstrarinn]]'', ''[[Sunnudagsleikurinn]]'' (báðar 1999), ''[[Svefnvana (kvikmynd)|Svefnvana]]'' (2002), ''[[Nýliðinn]]'' (2003), ''[[Við þrettánda mann]]'' (2007), ''[[Einu sinni var í Hollywood]]'' (2019) og ''[[House of Gucci]]'' (2021). Í sjónvarpi hefur Pacino leikið í ýmsum verkum í framleiðslu [[HBO]], meðal annars þáttaröðinni ''[[Englar í Ameríku (sjónvarpsþættir)|Englar í Ameríku]]'' (2003) og ''[[You Don't Know Jack]]'', ævisögumynd um [[Jack Kevorkian]]. Hann vann Emmy-verðlaun fyrir framúrskarandi leik í sjónvarpsþáttaröð eða kvikmynd fyrir bæði hlutverkin. Pacino lék aðalhlutverkið í sjónvarpsþáttunum ''[[Hunters (sjónvarpsþættir frá 2020)|Hunters]]'' (2020–23) hjá [[Amazon Prime Video]]. Hann hefur jafnframt leikið fjölmörg hlutverk í leikritum. Hann hefur tvisvar unnið Tony-verðlaun, fyrst fyrir leikritið ''[[Does a Tiger Wear a Necktie?]]'' (1969) og svo fyrir ''[[The Basic Training of Pavlo Hummel]]'' (1977). Hann lék jafnframt [[Sælokk]] í uppsetningu á ''[[Kaupmaðurinn í Feneyjum|Kaupmanninum í Feneyjum]]'' árið 2010 og í [[Kaupmaðurinn í Feneyjum (kvikmynd frá 2004)|kvikmyndaútgáfu verksins]] frá 2004. Frumraun Pacinos sem leikstjóra var heimildarmyndin ''[[Í leit að Ríkharði]]'' (1996), sem hann hlaut verðlaun Directors Guild of America fyrir framúrskarandi leikstjórn í heimildarmynd fyrir. Hann hefur síðan leikstýrt og leikið í myndunum ''[[Kínverskt kaffi]]'' (2000), ''[[Wilde Salomé]]'' (2011) og ''[[Salomé (kvikmynd frá 2013)|Salomé]]'' (2013). Árið 2006 heimilaði Pacino að andlit hans yrði notað í tölvuleiknum ''[[Scarface: The World Is Yours]]''. Hann skrifaði endurminningar sínar, ''Sonny Boy'', sem voru gefnar út af [[Penguin Press]] árið 2024.<ref>{{cite web|title=Sonny Boy|date=October 15, 2024|website=Penguin Press|url=https://www.penguin.co.uk/books/456324/sonny-boy-by-pacino-al/9781804946138|accessdate=March 8, 2026}}</ref> Pacino hefur verið meðforseti Actors Studio frá árinu 1995.<ref>{{cite web|title=The Actors Studio Leadership|date=March 12, 2026|website=Actors Studio|url=https://theactorsstudio.org/who-we-are/leadership/|accessdate=March 12, 2026}}</ref> ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip}} {{fe|1940|Pacino, Al}} {{DEFAULTSORT:Pacino, Al}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Pacino, Al]] [[Flokkur:Emmy-verðlaunahafar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]] ss84gy1hkl3c8639nlwdfw7hcmel3el 0 103337 1958438 1898930 2026-04-01T09:48:00Z TKSnaevarr 53243 1958438 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Nicholas Brendon | image = Nicholas Brendon.jpg | imagesize = 250px | caption = Nicholas Brendon | birthdate = {{Fæðingardagur|1971|4|12}} | location = [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2026|3|20|1971|4|12}} | dánarstaður = [[Greencastle (Indiana)|Greencastle]], [[Indiana]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Nicholas Brendon Schultz | yearsactive = 1993–2025 | notable role = Xander Harris í ''[[Vampírubaninn Buffy]]''<br>Seth Richman í ''[[Kitchen Confidential]]''<br>Kevin Lynch í ''[[Criminal Minds]]'' }} '''Nicholas Brendon''' (fæddur Nicholas Brendon Schultz, 12. apríl 1971 – 20. mars 2026) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í ''[[Vampírubaninn Buffy|Vampírubananum Buffy]]'', ''[[Kitchen Confidential]]'' og ''[[Criminal Minds]]''. == Einkalíf == Brendon er fæddur og uppalinn í [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Brendon spilaði hafnarbolta og ætlaði sér að verða atvinnumaður fyrir [[L.A. Dodgers]] en þurfti að hætta við þegar hann meiddist á handlegg.<ref>{{cite web |url=http://tv.yahoo.com/nicholas-brendon/contributor/31546/bio;_ylt=AibZPyUq4JWp4sFP4hAIhHi.o9EF |title=Nicholas Brendon - Yahoo! TV |access-date=2011-11-15 |archive-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615083518/http://tv.yahoo.com/nicholas-brendon/contributor/31546/bio;_ylt=AibZPyUq4JWp4sFP4hAIhHi.o9EF |url-status=dead }}</ref> Brendon tók upp leiklistina um tvítugt til þess að komast yfir stamið sem hann var með.<ref>{{Cite web |url=http://www.contactmusic.com/new/home.nsf/webpages/buffy2x01x04x04 |title=BUFFY THE VAMPIRE SLAYER - Interview with Nicholas Brendon |access-date=2011-11-15 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606115807/http://www.contactmusic.com/new/home.nsf/webpages/buffy2x01x04x04 |url-status=dead }}</ref> Brendon hætti sem leikari eftir aðeins tvö ár ''því hann þoldi ekki pólitíkina í Hollywood''. Ákvað Brendon að fara í nám og læra læknisfræði, sem gekk ekki upp, prófaði hann síðan hin ýmsu störf á borð við aðstoðarmaður pípara, leikskólakennari, þjónn og sem aðstoðarmaður framleiðslustjóra við ''Dave's World'' sjónvarpsþáttinn.<ref>{{cite web |url=http://www.buddytv.com/articles/buffy-the-vampire-slayer/profile/nicholas-brendon.aspx |title=Nicholas Brendon |access-date=2011-11-15 |archive-date=2012-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229133253/http://www.buddytv.com/articles/buffy-the-vampire-slayer/profile/nicholas-brendon.aspx |url-status=dead }}</ref> Brendon hefur unnið mikið fyrir ''Stuttering Foundation of America'' samtökin og var fyrsta perónan til þess að vera heiðursmaður við ''Stuttering Foundation of America's Stuttering Awareness vikuna'' þrjú ár í röð, frá 2000-2003.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0107183/bio Ævisaga Nicholas Brendon á IMDB síðunni]</ref><ref>{{cite web |url=http://nickbrendon.com/biography/ |title=Ævisaga Nicholas Brendon á heimasíðu hans |access-date=2011-11-15 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530061536/http://nickbrendon.com/biography/ |url-status=dead }}</ref> Brendon á eineggjatvíbura bróður, Kelly Donovan sem einnig er leikari. Brendon giftist leikkonunni Tressa DiFiglia árið 2001 en þau skildu síðan árið 2006. == Ferill == Fyrsta hlutverk Brendons var árið 1993 í ''Married with Children''. Árið 1996 þá var Brendon boðið hlutverk í ''[[Vampírubaninn Buffy]]'' sem Xander Harris, sem hann lék til ársins 2003. Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við [[Without a Trace]], ''[[Private Practice]]'' og ''[[Criminal Minds]]''. Brendon hefur komið fram í kvikmyndum á borð við ''[[Demon Island]]'', ''[[Blood on the Highway]]'' og ''[[The Portal]]''. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2000 |Psycho Beach Party |Starcat | |- |2002 |Demon Island |Kyle | |- |2007 |Unholy |Lucas | |- |2008 |Blood on the Highway |Chase Sinclair | |- |2009 |The Quincy Rose Show |Nicky | |- |2009 |A Golden Christmas |Michael | |- |2010 |The Portal |Paul | |- |2011 |Hard Love |Rich | |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1993 |Married with Children |Maður í klíku Ray-Rays |Þáttur: Hood in the Boyz |- |1995 |Dave´s World |ónefnt hlutverk |Þáttur: Do the Write Thing |- |2003 |The Pool at Maddy Breaker´s |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd |- |1996-2993 |[[Vampírubaninn Buffy]] |Xander Harris |145 þættir |- |2004 |Buffy the Vampire Slayer: The Animated Series |Xander Harris |Sjónvarpssería <br> Talaði inn á |- |2004 |Celeste in the City |Dana Blodgett/Harrison |Sjónvarpsmynd |- |2005-2006 |Kitchen Confidential |Seth Richman |13 þættir |- |2006 |Relative Chaos |Gil Gilbert |Sjónvarpsmynd |- |2007 |Fire Serpent |Jake Relm |Sjónvarpsmynd |- |2006-2007 |American Dragon: Jake Long |Huntsboy #89 |6 þættir <br> Talaði inn á |- |???? |Turbo Dates |Cameron |Þáttur: Full Disclosure |- |2009 |[[Without a Trace]] |Edger |Þáttur: Undertow |- |2009 |My Neighbor´s Secret |Brent |Sjónvarpsmynd |- |2010-2011 |[[Private Practice]] |Lee McHenry |4 þættir |- |2007-2011 |[[Criminal Minds]] |Kevin Lynch |11 þættir |} == Verðlaun og tilnefningar == '''Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films''' *2000: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki í þemaseríu fyrir ''[[Vampírubaninn Buffy]]''. *1999: Tilnefndur sem besti leikari í þemaseríu fyrir ''[[Vampírubaninn Buffy]]''. *1998: Tilnefndur sem besti leikari í þemaseríu fyrir ''[[Vampírubaninn Buffy]]''. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Nicholas Brendon |mánuðurskoðað = 15. nóvember|árskoðað = 2011}} * {{imdb name|id= 0107183|name=Nicholas Brendon}} * [http://www.nickbrendon.com/ Heimasíða Nicholas Brendons] == Tenglar == * {{imdb name|id= 0107183|name=Nicholas Brendon}} * [http://www.nickbrendon.com/ Heimasíða Nicholas Brendons] * [http://criminalminds.wikia.com/wiki/Nicholas_Brendon Nicholas Brendon á Criminal Minds wikiasíðunni] {{DEFAULTSORT:Brendon, Nicholas}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Brendon, Nicholas]] {{fd|1971|2026}} 4jqtthkqfpg1hzkm9j3pcxo4rctn5tu 1958439 1958438 2026-04-01T09:48:12Z TKSnaevarr 53243 1958439 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Nicholas Brendon | image = Nicholas Brendon.jpg | imagesize = 250px | caption = Nicholas Brendon | birthdate = {{Fæðingardagur|1971|4|12}} | location = [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2026|3|20|1971|4|12}} | dánarstaður = [[Greencastle (Indiana)|Greencastle]], [[Indiana]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Nicholas Brendon Schultz | yearsactive = 1993–2025 | notable role = Xander Harris í ''[[Vampírubaninn Buffy]]''<br>Seth Richman í ''[[Kitchen Confidential]]''<br>Kevin Lynch í ''[[Criminal Minds]]'' }} '''Nicholas Brendon''' (fæddur Nicholas Brendon Schultz, 12. apríl 1971 – 20. mars 2026) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í ''[[Vampírubaninn Buffy|Vampírubananum Buffy]]'', ''[[Kitchen Confidential]]'' og ''[[Criminal Minds]]''. == Einkalíf == Brendon er fæddur og uppalinn í [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Brendon spilaði hafnarbolta og ætlaði sér að verða atvinnumaður fyrir [[L.A. Dodgers]] en þurfti að hætta við þegar hann meiddist á handlegg.<ref>{{cite web |url=http://tv.yahoo.com/nicholas-brendon/contributor/31546/bio;_ylt=AibZPyUq4JWp4sFP4hAIhHi.o9EF |title=Nicholas Brendon - Yahoo! TV |access-date=2011-11-15 |archive-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615083518/http://tv.yahoo.com/nicholas-brendon/contributor/31546/bio;_ylt=AibZPyUq4JWp4sFP4hAIhHi.o9EF |url-status=dead }}</ref> Brendon tók upp leiklistina um tvítugt til þess að komast yfir stamið sem hann var með.<ref>{{Cite web |url=http://www.contactmusic.com/new/home.nsf/webpages/buffy2x01x04x04 |title=BUFFY THE VAMPIRE SLAYER - Interview with Nicholas Brendon |access-date=2011-11-15 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606115807/http://www.contactmusic.com/new/home.nsf/webpages/buffy2x01x04x04 |url-status=dead }}</ref> Brendon hætti sem leikari eftir aðeins tvö ár ''því hann þoldi ekki pólitíkina í Hollywood''. Ákvað Brendon að fara í nám og læra læknisfræði, sem gekk ekki upp, prófaði hann síðan hin ýmsu störf á borð við aðstoðarmaður pípara, leikskólakennari, þjónn og sem aðstoðarmaður framleiðslustjóra við ''Dave's World'' sjónvarpsþáttinn.<ref>{{cite web |url=http://www.buddytv.com/articles/buffy-the-vampire-slayer/profile/nicholas-brendon.aspx |title=Nicholas Brendon |access-date=2011-11-15 |archive-date=2012-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229133253/http://www.buddytv.com/articles/buffy-the-vampire-slayer/profile/nicholas-brendon.aspx |url-status=dead }}</ref> Brendon hefur unnið mikið fyrir ''Stuttering Foundation of America'' samtökin og var fyrsta perónan til þess að vera heiðursmaður við ''Stuttering Foundation of America's Stuttering Awareness vikuna'' þrjú ár í röð, frá 2000-2003.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0107183/bio Ævisaga Nicholas Brendon á IMDB síðunni]</ref><ref>{{cite web |url=http://nickbrendon.com/biography/ |title=Ævisaga Nicholas Brendon á heimasíðu hans |access-date=2011-11-15 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530061536/http://nickbrendon.com/biography/ |url-status=dead }}</ref> Brendon á eineggjatvíbura bróður, Kelly Donovan sem einnig er leikari. Brendon giftist leikkonunni Tressa DiFiglia árið 2001 en þau skildu síðan árið 2006. == Ferill == Fyrsta hlutverk Brendons var árið 1993 í ''Married with Children''. Árið 1996 þá var Brendon boðið hlutverk í ''[[Vampírubaninn Buffy]]'' sem Xander Harris, sem hann lék til ársins 2003. Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við [[Without a Trace]], ''[[Private Practice]]'' og ''[[Criminal Minds]]''. Brendon hefur komið fram í kvikmyndum á borð við ''[[Demon Island]]'', ''[[Blood on the Highway]]'' og ''[[The Portal]]''. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2000 |Psycho Beach Party |Starcat | |- |2002 |Demon Island |Kyle | |- |2007 |Unholy |Lucas | |- |2008 |Blood on the Highway |Chase Sinclair | |- |2009 |The Quincy Rose Show |Nicky | |- |2009 |A Golden Christmas |Michael | |- |2010 |The Portal |Paul | |- |2011 |Hard Love |Rich | |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1993 |Married with Children |Maður í klíku Ray-Rays |Þáttur: Hood in the Boyz |- |1995 |Dave´s World |ónefnt hlutverk |Þáttur: Do the Write Thing |- |2003 |The Pool at Maddy Breaker´s |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd |- |1996-2993 |[[Vampírubaninn Buffy]] |Xander Harris |145 þættir |- |2004 |Buffy the Vampire Slayer: The Animated Series |Xander Harris |Sjónvarpssería <br> Talaði inn á |- |2004 |Celeste in the City |Dana Blodgett/Harrison |Sjónvarpsmynd |- |2005-2006 |Kitchen Confidential |Seth Richman |13 þættir |- |2006 |Relative Chaos |Gil Gilbert |Sjónvarpsmynd |- |2007 |Fire Serpent |Jake Relm |Sjónvarpsmynd |- |2006-2007 |American Dragon: Jake Long |Huntsboy #89 |6 þættir <br> Talaði inn á |- |???? |Turbo Dates |Cameron |Þáttur: Full Disclosure |- |2009 |[[Without a Trace]] |Edger |Þáttur: Undertow |- |2009 |My Neighbor´s Secret |Brent |Sjónvarpsmynd |- |2010-2011 |[[Private Practice]] |Lee McHenry |4 þættir |- |2007-2011 |[[Criminal Minds]] |Kevin Lynch |11 þættir |} == Verðlaun og tilnefningar == '''Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films''' *2000: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki í þemaseríu fyrir ''[[Vampírubaninn Buffy]]''. *1999: Tilnefndur sem besti leikari í þemaseríu fyrir ''[[Vampírubaninn Buffy]]''. *1998: Tilnefndur sem besti leikari í þemaseríu fyrir ''[[Vampírubaninn Buffy]]''. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Nicholas Brendon |mánuðurskoðað = 15. nóvember|árskoðað = 2011}} * {{imdb name|id= 0107183|name=Nicholas Brendon}} * [http://www.nickbrendon.com/ Heimasíða Nicholas Brendons] == Tenglar == * {{imdb name|id= 0107183|name=Nicholas Brendon}} * [http://www.nickbrendon.com/ Heimasíða Nicholas Brendons] * [http://criminalminds.wikia.com/wiki/Nicholas_Brendon Nicholas Brendon á Criminal Minds wikiasíðunni] {{DEFAULTSORT:Brendon, Nicholas}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Brendon, Nicholas]] {{fd|1971|2026}} 82563vh7a950ypnf2irvvsu0mgnxtgs 1958443 1958439 2026-04-01T09:56:01Z TKSnaevarr 53243 /* Kvikmyndir og sjónvarp */ 1958443 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Nicholas Brendon | image = Nicholas Brendon.jpg | imagesize = 250px | caption = Nicholas Brendon | birthdate = {{Fæðingardagur|1971|4|12}} | location = [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2026|3|20|1971|4|12}} | dánarstaður = [[Greencastle (Indiana)|Greencastle]], [[Indiana]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = Nicholas Brendon Schultz | yearsactive = 1993–2025 | notable role = Xander Harris í ''[[Vampírubaninn Buffy]]''<br>Seth Richman í ''[[Kitchen Confidential]]''<br>Kevin Lynch í ''[[Criminal Minds]]'' }} '''Nicholas Brendon''' (fæddur Nicholas Brendon Schultz, 12. apríl 1971 – 20. mars 2026) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í ''[[Vampírubaninn Buffy|Vampírubananum Buffy]]'', ''[[Kitchen Confidential]]'' og ''[[Criminal Minds]]''. == Einkalíf == Brendon er fæddur og uppalinn í [[Los Angeles]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]. Brendon spilaði hafnarbolta og ætlaði sér að verða atvinnumaður fyrir [[L.A. Dodgers]] en þurfti að hætta við þegar hann meiddist á handlegg.<ref>{{cite web |url=http://tv.yahoo.com/nicholas-brendon/contributor/31546/bio;_ylt=AibZPyUq4JWp4sFP4hAIhHi.o9EF |title=Nicholas Brendon - Yahoo! TV |access-date=2011-11-15 |archive-date=2011-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615083518/http://tv.yahoo.com/nicholas-brendon/contributor/31546/bio;_ylt=AibZPyUq4JWp4sFP4hAIhHi.o9EF |url-status=dead }}</ref> Brendon tók upp leiklistina um tvítugt til þess að komast yfir stamið sem hann var með.<ref>{{Cite web |url=http://www.contactmusic.com/new/home.nsf/webpages/buffy2x01x04x04 |title=BUFFY THE VAMPIRE SLAYER - Interview with Nicholas Brendon |access-date=2011-11-15 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606115807/http://www.contactmusic.com/new/home.nsf/webpages/buffy2x01x04x04 |url-status=dead }}</ref> Brendon hætti sem leikari eftir aðeins tvö ár ''því hann þoldi ekki pólitíkina í Hollywood''. Ákvað Brendon að fara í nám og læra læknisfræði, sem gekk ekki upp, prófaði hann síðan hin ýmsu störf á borð við aðstoðarmaður pípara, leikskólakennari, þjónn og sem aðstoðarmaður framleiðslustjóra við ''Dave's World'' sjónvarpsþáttinn.<ref>{{cite web |url=http://www.buddytv.com/articles/buffy-the-vampire-slayer/profile/nicholas-brendon.aspx |title=Nicholas Brendon |access-date=2011-11-15 |archive-date=2012-02-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120229133253/http://www.buddytv.com/articles/buffy-the-vampire-slayer/profile/nicholas-brendon.aspx |url-status=dead }}</ref> Brendon hefur unnið mikið fyrir ''Stuttering Foundation of America'' samtökin og var fyrsta perónan til þess að vera heiðursmaður við ''Stuttering Foundation of America's Stuttering Awareness vikuna'' þrjú ár í röð, frá 2000-2003.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0107183/bio Ævisaga Nicholas Brendon á IMDB síðunni]</ref><ref>{{cite web |url=http://nickbrendon.com/biography/ |title=Ævisaga Nicholas Brendon á heimasíðu hans |access-date=2011-11-15 |archive-date=2012-05-30 |archive-url=https://archive.today/20120530061536/http://nickbrendon.com/biography/ |url-status=dead }}</ref> Brendon á eineggjatvíbura bróður, Kelly Donovan sem einnig er leikari. Brendon giftist leikkonunni Tressa DiFiglia árið 2001 en þau skildu síðan árið 2006. == Ferill == Fyrsta hlutverk Brendons var árið 1993 í ''Married with Children''. Árið 1996 þá var Brendon boðið hlutverk í ''[[Vampírubaninn Buffy]]'' sem Xander Harris, sem hann lék til ársins 2003. Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við [[Without a Trace]], ''[[Private Practice]]'' og ''[[Criminal Minds]]''. Brendon hefur komið fram í kvikmyndum á borð við ''[[Demon Island]]'', ''[[Blood on the Highway]]'' og ''[[The Portal]]''. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |2000 |Psycho Beach Party |Starcat | |- |2002 |Demon Island |Kyle | |- |2007 |Unholy |Lucas | |- |2008 |Blood on the Highway |Chase Sinclair | |- |2009 |The Quincy Rose Show |Nicky | |- |2009 |A Golden Christmas |Michael | |- |2010 |The Portal |Paul | |- |2011 |Hard Love |Rich | |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1993 |Married with Children |Maður í klíku Ray-Rays |Þáttur: Hood in the Boyz |- |1995 |Dave´s World |ónefnt hlutverk |Þáttur: Do the Write Thing |- |2003 |The Pool at Maddy Breaker´s |ónefnt hlutverk |Sjónvarpsmynd |- |1996-2003 |[[Vampírubaninn Buffy]] |Xander Harris |145 þættir |- |2004 |Buffy the Vampire Slayer: The Animated Series |Xander Harris |Sjónvarpssería <br> Talaði inn á |- |2004 |Celeste in the City |Dana Blodgett/Harrison |Sjónvarpsmynd |- |2005-2006 |Kitchen Confidential |Seth Richman |13 þættir |- |2006 |Relative Chaos |Gil Gilbert |Sjónvarpsmynd |- |2007 |Fire Serpent |Jake Relm |Sjónvarpsmynd |- |2006-2007 |American Dragon: Jake Long |Huntsboy #89 |6 þættir <br> Talaði inn á |- |???? |Turbo Dates |Cameron |Þáttur: Full Disclosure |- |2009 |[[Without a Trace]] |Edger |Þáttur: Undertow |- |2009 |My Neighbor´s Secret |Brent |Sjónvarpsmynd |- |2010-2011 |[[Private Practice]] |Lee McHenry |4 þættir |- |2007-2011 |[[Criminal Minds]] |Kevin Lynch |11 þættir |} == Verðlaun og tilnefningar == '''Academy of Science Fiction, Fantasy & Horror Films''' *2000: Tilnefndur sem besti leikari í aukahlutverki í þemaseríu fyrir ''[[Vampírubaninn Buffy]]''. *1999: Tilnefndur sem besti leikari í þemaseríu fyrir ''[[Vampírubaninn Buffy]]''. *1998: Tilnefndur sem besti leikari í þemaseríu fyrir ''[[Vampírubaninn Buffy]]''. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = Nicholas Brendon |mánuðurskoðað = 15. nóvember|árskoðað = 2011}} * {{imdb name|id= 0107183|name=Nicholas Brendon}} * [http://www.nickbrendon.com/ Heimasíða Nicholas Brendons] == Tenglar == * {{imdb name|id= 0107183|name=Nicholas Brendon}} * [http://www.nickbrendon.com/ Heimasíða Nicholas Brendons] * [http://criminalminds.wikia.com/wiki/Nicholas_Brendon Nicholas Brendon á Criminal Minds wikiasíðunni] {{DEFAULTSORT:Brendon, Nicholas}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Brendon, Nicholas]] {{fd|1971|2026}} g7wl91pgh5zvufssovhtw6jjxfrnqxc 0 103606 1958154 1935424 2026-03-31T13:15:21Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958154 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Plesiosaurus2.jpg|thumb|Svaneðla]] [[Mynd:Fossil-Plesiosaurier-Skelett.jpg|thumb|Svaneðlusteingervingur á safni í Stuttgart]] [[Mynd:Plesiosaur on land.jpg|thumb|Teikning af svaneðlu upp á landi eftir Heinrich Harder sem lýsir hvernig menn fyrr á tímum ímynduðu sér svaneðlur. Ekki er talið að svaneðlur hafi getað hreyft sig á landi.]] '''Svaneðlur''' ([[fræðiheiti]] ''Plesiosauria'') voru stór, höfuðsmátt [[sjávarskriðdýr]] með fjögur bægsli. Steingervingasafnarinn [[Mary Anning]] (1799–1847) fann fyrsta steingerving svaneðlu. Árið 1982 fannst mjög stór svaneðla í fylkinu [[Nuevo León]] í [[Mexíkó]], um 15 m að lengd. Árið 2004 fann sjómaður í [[Somerset]] í [[Bretland]]i unga svaneðlu. Sú kenning hefur verið sett fram að minni svaneðlur hafi skriðið upp á ströndina til að verpa eggjum en nú er talið að svaneðlur hafi átt lifandi unga. <ref>O'Keefe, F.R. and Chiappe, L.M. (2011): „Viviparity and K-Selected Life History in a Mesozoic Marine Plesiosaur (Reptilia, Sauropterygia)“. ''[[Science]]'', 333 (6044): 870-873 </ref> Steingervingar svaneðla benda til þess að þær hafi gengið með og fætt einn unga og hafa sennilega annast afkvæmin eins og nútíma hvalir.<ref>[https://www.livescience.com/15517-pregnant-plesiosaur-big-live-young.html „Pregnant Fossil Suggests Ancient 'Sea Monsters' Birthed Live Young“]</ref> Hin fjögur bægsli eða sundhreifar eru ólíkir nútímadýrum (sæskjaldbökur nútímans synda eingöngu með framhreifum) og eru getgátur um hvernig sundtækni svaneðla var háttað. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Tenglar == {{commonscat|Plesiosauria}} * ''[http://www.plesiosaur.com/ The Plesiosaur Site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180104081350/http://www.plesiosaur.com/ |date=2018-01-04 }}''. Richard Forrest. * ''[http://www.plesiosauria.com/ The Plesiosaur Directory]''. Adam Stuart Smith. ** [http://www.plesiosauria.com/plesiosauria.html Plesiosauria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070706014755/http://www.plesiosauria.com/plesiosauria.html |date=2007-07-06 }} technical definition at the Plesiosaur Directory * ''[https://web.archive.org/web/20091027090505/http://geocities.com/CapeCanaveral/Hangar/9020/plesiosaur/ Plesiosaur FAQ's]''. Raymond Thaddeus C. Ancog. * ''[https://www.oceansofkansas.com/plesiosaur.html Oceans of Kansas Paleontology]''. Mike Everhart. * "[http://www.somerset.gov.uk/somerset/culturecommunity/museums/whatsnew/plesiosaurfossil/ Plesiosaur fossil found in Bridgwater Bay] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313002354/http://www.somerset.gov.uk/somerset/culturecommunity/museums/whatsnew/plesiosaurfossil/ |date=2007-03-13 }}". ''Somersert Museums County Service''. (best known fossil) * "[http://www.timesonline.co.uk/printFriendly/0,,1-2-527486,00.html Fossil hunters turn up 50-ton monster of prehistoric deep] {{Webarchive|url=https://archive.today/20110604040628/http://www.timesonline.co.uk/printFriendly/0,,1-2-527486,00.html |date=2011-06-04 }}". Allan Hall and Mark Henderson. ''Times Online'', December 30, 2002. (Monster of Aramberri) * ''[http://www.the-scientist.com/news/20041118/01 Triassic reptiles had live young] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051103184122/http://www.the-scientist.com/news/20041118/01 |date=2005-11-03 }}''. * [http://www.somerset.gov.uk/somerset/culturecommunity/museums/whatsnew/plesiosaurfossil/ Bridgwater Bay juvenile plesiosaur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070313002354/http://www.somerset.gov.uk/somerset/culturecommunity/museums/whatsnew/plesiosaurfossil/ |date=2007-03-13 }} [[Flokkur:Skriðdýr]] dchs9wna4m9ol31dw5n4fs3fmwlmesr 0 105042 1958237 1933265 2026-03-31T14:02:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958237 wikitext text/x-wiki [[Mynd:William Morris age 53.jpg|thumb|William Morris, 53 ára gamall]] [[Mynd:William morris self-portrait 1856.jpg|right|thumb|270px|William Morris sjálfsteikning, 1856.]] '''William Morris''' ([[24. mars]] [[1834]] – [[3. október]] [[1896]]) var [[Bretland|breskur]] textílhönnuður, listamaður, rithöfundur og hugsjónamaður. Hann skrifaði og gaf út ljóð, skáldsögur og þýðingar á fornritum og miðaldatextum. [[Mynd:La Belle Iseult - Willam Morris (1858).jpg|thumb|right|Málverk eftir Morris ''La belle Iseult'' sem einnig hefur verið kallað ''Queen Guinevere''. Þetta verk er núna í Tate listasafninu.]] [[Mynd:Frederick Hollyer Burne-Jones and Morris 1890.jpg|right|thumb|200px|William Morris með listamanninum [[Edward Burne-Jones]] árið 1890.]] Morris lagði áherslu á varðveita umhverfi fyrir áhrifum af mengun frá iðnaði. Hann hafði mikinn áhuga á germönskum og norrænum fræðum og þýddi ásamt [[Eiríkur Magnússon|Eiríki Magnússyni]] margar Íslendingasögur yfir á ensku og endursagði í verkum sínum. Morris hitti Eirík Magnússon árið 1868 og Eiríkur kenndi honum íslensku. Morris gaf út [[Gunnlaugs saga Ormstungu|Gunnlaugs sögu Ormstungu]] og [[Grettis saga|Grettissögu]] út árið 1869 og [[Völsunga saga|Völsungasögu]] út árið 1870. Morris samdi mikið af ævintýrasögum sem höfðu áhrif marga breska ævintýrasagnahöfunda eins og [[Tolkien]], [[C.S. Lewis]] og [[James Joyce]]. [[Mynd:Morris Cabbage and Vine tapestry 1879.jpg|thumb|right|Cabbage and vine tapestry, 1879]] Morris lærði útsaum og þjálfaði konu sína og systur hennar í að sauma út verk sem hann hannaði. [[Mynd:Morris Tulip and Willow design 1873.jpg|thumb|right|Design for „Tulip and Willow“ [[indigo dye|indigo-discharge]] wood-block printed fabric, 1873]] Endurtekið mynstur kemur fyrst fyrir í veggfóðri frá Morris árið 1862 en það var ekki framleitt fyrr en 1864. Árið 1868 hannaði hann fyrstu mynstur sín sérstaklega fyrir efni. Morris hannaði tvær leturgerðir sem byggðar voru á fyrirmyndum frá miðöldum. Safnið [[William Morris Gallery]] í [[Walthamstow]] í England er helgað ævi og verkum og áhrifum Morris. ==Útgefin verk== === Þýðingar á Íslendingasögum === * ''Grettis Saga: The Story of Grettir the Strong'' with Eiríkr Magnússon (1869) * ''The Saga of Gunnlaug the Worm-tongue and Rafn the Skald'' with Eiríkr Magnússon (1869) * ''Völsung Saga: The Story of the Volsungs and Niblungs, with Certain Songs from the Elder Edda'' with Eiríkr Magnússon (1870) (from ''[[Völsunga saga|Volsunga saga]]'') * ''Three Northern Love Stories, and Other Tales'' with Eiríkr Magnússon (1875) *''The Saga Library: Done into English out of the Icelandic'' with Eiríkr Magnússon, 6 vols (London: Quaritch, 1891-1905). == Gallery == === Glerverk hönnuð af Morris og framleidd af fyrirtæki hans Morris & Co. === <gallery> File:David's Charge to Solomon, by Burne-Jones and Morris, Trinity Church, Boston, Massachusetts.JPG|''David's Charge to Solomon'' (1882), a stained-glass window by Edward Burne-Jones and William Morris in [[Trinity Church, Boston]], Massachusetts. File:Boston Trinity Church 04.jpg|Burne-Jones–designed and Morris & Co.-executed [[Nativity of Jesus in art|Nativity]] windows (1882), Trinity Church, Boston File:USA Massachusetts Boston Trinity Nativity-window.jpg[Burne-Jones–designed and Morris & Co.-executed ''The Worship of the [[Magi]]'' window (1882), Trinity Church, Boston. File:USA Massachusetts Boston Trinity-Nativity-detail-2.jpg|Burne-Jones–designed and Morris & Co.-executed ''The Worship of the Shepherds'' window (1882), Trinity Church, Boston. File:USA Massachusetts Boston Trinity Nativity-detail-1.jpg|Detail from ''The Worship of the Shepherds'' window (1882). File:St Cecilia narthex.jpg|Burne-Jones-designed and Morris & Co.-executed ''Saint Cecilia'' window at [[Second Presbyterian Church (Chicago, Illinois)]] </gallery> === Efni frá Morris & Co. === <gallery widths="140px" heights="140px" perrow="4"> File:Morris Acanthus Wallpaper 1875.jpg|''Acanthus'' wallpaper, 1875 File:Morris Snakeshead printed textile 1876 v 2.jpg|''Snakeshead'' printed textile, 1876 File:Morris Peacock and Dragon Fabric 1878 v2.jpg|"Peacock and Dragon" woven wool furnishing fabric, 1878 File:Morris Windrush textile design 1881-83.jpg|Design for ''Windrush'' printed textile, 1881–83 File:Morris Woodpecker tapestry detail.jpg|Detail of ''Woodpecker'' tapestry, 1885 File:Galahad grail.jpg|''The Vision of the Holy Grail'' tapestry, 1890 File:Embroidered Panel Morris and Company.jpg|''Acanthus'' embroidered panel, designed Morris, 1890 File:Strawberrythief.jpg|[[Strawberry Thief (William Morris)|Strawberry Thief]], furnishing fabric, designed Morris, 1883 File:Brooklyn Museum - Wallpaper Sample Book 1 - William Morris and Company - page029.jpg|Wallpaper - Hyacinth, pattern #480 - 1915-17 File:Brooklyn Museum - Wallpaper Sample Book 1 - William Morris and Company - page025.jpg|Wallpaper - Blackberry, pattern #388 - 1915-17 File:Morris Little Flower carpet design detail.jpg|Detail of a watercolour design for the Little Flower [[carpet]] showing a portion of the central medallion, by William Morris </gallery> === Skrautmunir === <gallery> File:Rubaiyat Morris Burne-Jones Manuscript.jpg|The [[Rubaiyat of Omar Khayyam]], text and decoration by Morris with illustrations by Burne-Jones, 1870s File:Morris tiles de Morgan 1876.jpg|Panel of ceramic tiles designed by Morris and produced by [[William De Morgan]], 1876 </gallery> === Prentgripir === <gallery> File:Kelmscott Press Typefaces Detail.jpg|[[Kelmscott Press]] typefaces and colophon, 1897 File:Wmmorris3248.jpg|William Morris, publisher File:Kelmscott Press - The Nature of Gothic by John Ruskin (first page).jpg|''The Nature of Gothic'' by [[John Ruskin]], printed by Kelmscott Press. First page of text, with typical ornamented border File:Kelmscott Troilus.jpg|[[Troilus and Criseyde]], from the Kelmscott ''Chaucer''. Illustration by Burne-Jones and decorations and typefaces by Morris </gallery> == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000515343 William Morris 150 ár.] * [http://www.theguardian.com/artanddesign/2010/mar/27/william-morris-iceland-ian-mcqueen William Morris in Iceland (Guardian 27. mars 2010)] * [https://www.gutenberg.org/browse/authors/m#a107 Works by William Morris] í Project Gutenberg. * [http://www.archive.org/search.php?query=creator%3A(Morris%2C%20William%2C%201834-1896)%20-contributor%3Agutenberg%20AND%20mediatype%3Atexts Works by William Morris] í Internet Archive. Skannaðar bækur, margar myndskreyttar. * [https://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/lookupname?key=Morris%2c%20William%2c%201834%2d1896 Works by William Morris] at [[The Online Books Page]]. * [http://www.sacred-texts.com/neu/morris/index.htm Works by William Morris] at sacred-texts.com, including full text of The Earthly Paradise. * [https://theotherpages.org/poems/poem-mn.html#morris William Morris Index Entry at Poets' Corner] * [http://www.marxists.org/archive/morris/index.htm The William Morris Internet Archive] (marxists.org) * [http://www.morrissociety.org/bio.html Biography by J. W. Mackail (''Dictionary of National Biography'', 1901)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513212748/http://www.morrissociety.org/bio.html |date=2008-05-13 }} * [http://books.google.com/books?id=ioBpbI-sCwUC&pg=PA153 "William Morris"], [[Stephen Gwynn]] in ''Macmillan's Magazine'', Vol. LXXVIII, May to Oct., 1898, pp.&nbsp;153–160 ===Annað=== * [http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/online/morris/ ''William Morris and his Circle''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070307222943/http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/online/morris/ |date=2007-03-07 }} * [http://www.stainedglassphotography.com/Galleries/Morris/Morris1.htm ''William Morris Stained Glass''] * [http://morris.artpassions.net''William Morris at Art Passions''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312025723/http://morris.artpassions.net/ |date=2007-03-12 }} * [https://www.williammorristile.com/morris_arts_and_crafts.html''William Morris - The Soul of Arts and Crafts''] * [http://www1.walthamforest.gov.uk/wmg/home.htm The William Morris Gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060822074838/http://www1.walthamforest.gov.uk/wmg/home.htm |date=2006-08-22 }} (London Borough of Waltham Forest) * [http://www.morrissociety.org/ The William Morris Society] * [http://www.vam.ac.uk/collections/ceramics/object_stories/morris_demorgan_tile_panel/index.html A Morris and De Morgan tile panel at the Victoria and Albert Museum, London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070708155649/http://www.vam.ac.uk/collections/ceramics/object_stories/morris_demorgan_tile_panel/index.html |date=2007-07-08 }} * [http://pre-raphs.bmagonline.org/ The Pre-Raph Pack] Discover more about the artists, the techniques they used and a timeline spanning 100 years. * [http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/web/morris/ William Morris online exhibition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120203083034/http://www.hrc.utexas.edu/exhibitions/web/morris// |date=2012-02-03 }} at the [[Harry Ransom Center]] at [[the University of Texas at Austin]] * [https://www.mccunecollection.org/gems.html Examples of pages from the Kelmscott Chaucer] {{fde|1834|1896|Morris, William}} [[Flokkur:Breskir listamenn|Morris, William]] qsvpd7rfuqv609xum9wgfnxejr9lk3v 0 105490 1958269 1193877 2026-03-31T14:10:26Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958269 wikitext text/x-wiki '''Ræningjatangi''' er tangi á [[Heimaey]] í [[Vestmannaeyjar| Vestmannaeyjum]]. Tanginn er nefndur eftir sjóræningjum sem komu til eyjanna í [[Tyrkjaránið|Tyrkjaráninu]] [[1627]] en talið er að ræningjarnir hafi þar komið á land. Þeir munu ekki hafa siglt inn á höfnina því að þar voru mannaðar [[fallbyssa|fallbyssur]] á [[Skansinn (Vestmannaeyjum)|Skansinum]]. [[Ólafur Egilsson]] segir í ''[[Reisubók Ólafs Egilssonar|Reisubók]]'' sinni að íslenskur maður að nafni Þorsteinn, sem verið hafi á enskri [[Dugga|duggu]] sem ræningjarnir hertóku á leið sinni frá Austfjörðum, hafi vísað þeim til landgöngu á Ræningjatanga. == Heimild == * [https://www.heimaslod.is heimaslóð.is] [[Flokkur:Tyrkjaránið]] [[Flokkur:Vestmannaeyjar]] 4karqhz1r8t1hzqyabkrdso1v0ln4r1 0 105841 1958174 1876984 2026-03-31T13:22:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958174 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarstefna | nafn = Hljóðgervlapopp | bakgrunns-litur = crimson | litur = white | uppruni =[[1971-1980|áttundi áratugurinn]] í [[Bretland]]i og [[Japan]]. | hljóðfæri = [[Hljóðgervill]] – [[Trommuheili]] – [[Rafhljóðfæri]] - [[Hljómborð]] | vinsældir = [[1981-1990|níundi áratugurinn]] | tengdar-stefnur = [[Nýbylgjutónlist]] – [[Raftónlist]] - [[Framsækið rokk]] - [[Diskó]] }} '''Hljóðgervlapopp''' (einnig þekkt sem '''synthpop''') er [[tónlistarstefna]] sem setur [[hljóðgervill|hljóðgervla]] í forgrunn.<ref>{{vefheimild|höfundur=Tímarit.is|titill=Tímarit|url=http://timarit.is/search_init.jsp?lang=is&orderby=score&q=svuntu%FEeysara&searchtype=wordsearch}}</ref><ref>{{vefheimild|höfundur=The Free Dictionary|titill=Synth-pop|url=http://www.thefreedictionary.com/synth-pop}}</ref> Hljóðgervlapopp var ríkjandi á [[1971–1980|áttunda áratugnum]] og er hljóðgervill í raun einkennandi hljóðfæri þess áratugar. Aðrar tónlistarstefnur sem notuðu hljóðgervil voru elektrónískar tónlistarstefnur eins og framsækið rokk og diskó. Þrátt fyrir það þá ná rætur þessarar stefnu til baka til 7. áratugsins. Þar voru hljómsveitir farnar að fikta sig áfram með syntha í lögunum sínum og má þar nefna hljómsveitirnar [[Beach Boys]] og [[The Monkees]]. Hljóðgervlarnir breyttu einkenni fyrrnefndu sveitarinnar ekkert. Fjórða plata The Monkees ''Pisces, Aquarius, Capricorn & Jones Ltd.'' innihélt hinn þekkta [[Moog]] synth á tveimur lögum. Fyrsta platan til að vera spiluð alfarið á hljóðgervil var ''Switched on Bach'' með [[Wendy Carlos]]. Hún innihélt lög [[Bach]], spiluð á Moog hljóðgervil. Japan og Bretland voru fremst í þróun hljóðgervlapopps. Í [[Þýskaland]]i var önnur hljómsveit að fikra sig áfram með hljóðgervla. Það var hljómsveitin Organisation, betur þekkt sem [[Kraftwerk]], en þeir breyttu nafninu árið 1970. Tónlistin þeirra fór að vera taktfastari en áður þekktist og þar af leiðandi hlustendavænni. Annar tónlistarmaður, frakkinn [[Jean-Michel Jarre]], fór að fikta sig áfram og hóf að blanda syntha tónlist saman við [[Ópera|óperu]].<ref>{{vefheimild|höfundur=Synth.nu|titill=The history of synthpop|url=http://www.synt.nu/history/}}</ref> Í enda níunda áratugarins fór hljóðgervlapopp að missa vinsældirnar og gaf undan eftir Indie-raftónlist og elektróclash. == Uppruni == Erfitt er að átta sig á hvað sé hljóðgervlapopp og hvað sé [[Europop]] eða [[Evrópskt diskó]]. Allt er þetta í raun svipað og að flokka þetta endanlega er jafn erfitt og að flokka allt rokk í sérflokk. Evrópska diskóið og hljóðgervlapoppið áttu það sameginilegt að hljóðgervillinn var í forgrunni og er þetta að vissu leyti ein og sama stefnan. Evrópska diskóið er eins og gefur til kynna er evrópsk stefna sem á rætur sínar að rekja til [[Ítalía|Ítalíu]] þrátt fyrir að innblásturinn sé í [[jazz]], [[sálartónlist]] og [[fönk]] sem var ein heitasta stefnan í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Í Ítalíu var þessi stefna því alsráðandi og má helst nefna [[Scotch]] og [[Ken Lazlo]] af þeim ítölsku listamönnum. Í Þýskalandi var þessi stefna einnig nokkuð vinsæl og voru hljómsveitir á borð við [[Modern Talking]] og [[Fancy]] vinsælar þar. Stíllinn var ekki bundinn við [[Suður-Evrópa|Suður-Evrópu]] og var [[Írland]] einnig þekkt fyrir þessa stefnu. == Saga == === Upphaf === Hljóðgervlapopp var eitt helsta einkenni svokallaðrar [[new wave]] sem átti sér stað frá lok 1970 til mið 1980. Fóru hljómsveitir að leitast við að nota syntha í lögunum sínum og litu upp til [[David Bowie]] og [[Roxy Music]] til að nefna einhverja en þeim hafði tekist að þróa hljóðgervlapoppið, úr því tilraunakennda formi Kraftwerk, yfir í mun hlustendavænni tónlist. Fljótlega fóru aðrar hljómsveitir að nýta sér hljóðgervlana. Hljóðgervlapoppið var farið ryðja sér til rúms. Hljómsveitirnar [[Depeche Mode]] og [[The Human League]] voru þar stærstar. Báðar voru þær breskar en þar átti einmitt helsta þróun hljóðgervlapoppsins sér stað. Hljóðgervlar urðu ódýrari og auðveldari í notkun. Við enda áttunda áratugarins var hljóðgervlapopp orðið eitt af aðalhljóðfærum tónlistargerðar hjá mörgum tónlistarmönnum. Sem gerði það að verkum að hljóðgervlapoppið, sem einblíndi aðalega á hljóðgervil, varð til. Það var orðið sérstaklega algengt í Englandi, en þar á meðal þekktra tónlistarmanna má nefna Gary Numan, Human League og [[Ultravox]].<ref name='synthpopUSA'>Niklas Forsberg. [https://web.archive.org/web/20110927071921/http://www.releasemagazine.net/Spotlight/spotlightussynthpop.htm Synthpop in the USA]. ''Spotlight''. Skoðað 11. mars 2012.</ref> === Vinsældir === Á áttunda áratugnum var ein fyrsta meginstraumshljómsveitin sem braust upp á yfirborðið með dansvænni tónlist [[Duran Duran]].<ref name='synthpopUSA' /> Tókst þeim að gera tónlistina mýkri og hlýrri og þar af leiðandi hlustendavænni. Með auknum vinsældum sveitarinnar fóru nýjar hljómsveitir að reyna við slíka tónlist en áttu í raun aldrei meir en eitt vinsælt lag (fyrir utan The Human Leage og [[Eurythmics]]) á meðan að Duran Duran komst á þann stall að vera kallaðir „stjörnur“. Var því „one-hit wonders“ einkennandi fyrir þessa stefnu.<ref>{{vefheimild|höfundur=Webcite|titill=Synthpop|url=https://www.webcitation.org/5x6RaN2Dj}}</ref> Í Japan naut bandið Yellow Magic Orchestra miklar vinsældir og greiddi götu fyrir öðrum hljóðgervlapoppssveitum eins og P-Model, Plastics og Hikashu. Um 1979 fór hljómsveitin Sparks af stað og gerðu garðinn frægan með svuntupopps-plötunni sinni “No. 1 In Heaven”. === Hljómsveitir === Eins og áður var nefnt þá var Kraftwerk ein fyrsta hljómsveitin til að hefja notkun á hljóðgervlum í sínum verkum uppúr 1970. Vinsældirnar jukust hratt en voru flest hljóðgervlapopps bönd stofnuð í kringum 1980. Á meðal hljómsveita frá þessu tímabili voru Eurythmics, [[Tears for Fears]], [[Thompson Twins]], [[New Order]] og [[A-ha]]. Líklegast stærsta og vinsælasta sveit þessarar stefnu er þó líklega sænska ofurgrúbban [[Abba]]. Þau áttu 18 lög sem fóru á evrópska topp tíu listann, í röð. Vinsældir þeirra jukust gífurlega eftir að þau tóku þátt og sigruðu Eurovision árið 1974 með laginu [[Waterloo]].<ref>{{vefheimild|höfundur=Simon Frith Jr.|titill=Europop|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/196550/Europop|publisher=Britannica}}</ref> === Dauði og endurvakning === Upp úr 1984 fór hljóðgervlapoppið að deyja út. Lög Pet Shop Boys og The Commands komust þó á vinsældarlista danstónlistar í Bandaríkjunum. Hljóðgervlar hafa þó ekki horfið úr lögum. Þeir eru enn í mjög mörgum lögum þrátt fyrir að flokkast ekki undir stefnuna „synthpop“. (Webcitation) Hljóðgervillinn lifði samt sem áður góðu lífi og fór hann að færast yfir í aðrar stefnur. [[House-tónlist]]in byrjaði að koma til [[England]]s upp úr 1987. Þar er hljóðgervillinn í forgrunni ásamt dansvænum 4/4 takti.<ref>{{vefheimild|höfundur=JDZ Hype|titill=House music|url=https://www.urbandictionary.com/define.php?term=house%20music}}</ref> Hljóðgervlar urðu einnig vinsælir í popptónlist og raftónlist þó hljóðgervlapoppið hafi dáið út.<ref>Andrew Stout. [http://blogs.sfweekly.com/shookdown/2011/06/yellow_magic_orchestras_ryuich.php Yellow Magic Orchestra on Kraftwerk and how to write a melody during a cultural revolution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903004312/http://blogs.sfweekly.com/shookdown/2011/06/yellow_magic_orchestras_ryuich.php |date=2011-09-03 }}, ''Yellow magic Orchestra'' Skoðað 11. mars 2012.</ref> [[Teknó]] fór að þróast upp úr 1991 og var hvað vinsælast í [[Belgía|Belgíu]] og [[Holland]]i. Er það einnig mikið byggt á hljóðgervlum en er mun harðara og myrkra en house og hljóðgervlapopp. 1992 kom evrópska diskóið svo aftur. Það hafði breyst aðeins og var hefðbundna evrópska diskó hljómvseitin samansett af þýskum eða ítölskum upptökustjóra, svörtum karlmanns rappara og konu að syngja.<ref>{{vefheimild|höfundur=Synth.nu|titill=The history of synthpop|url=http://www.synt.nu/history/}}</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Popptónlist]] cqlmg82h3j1eetgq5l05hidb3ockvzx 0 106073 1958112 1920436 2026-03-31T13:00:40Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958112 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} :''Þessi grein fjallar um kvikmyndina „'''Svartur á leik'''“, en getur einnig átt við [[Svartur á leik (skáldsaga)|samnefnda]] skáldsögu [[Stefán Máni|Stefáns Mána]].'' {{kvikmynd | nafn = Svartur á leik | upprunalegt heiti = Svartur á leik | plagat = Svarturaleikplakat.jpg | stærð = 200 px | caption = Auglýsingaplakat myndarinnar. | leikstjóri = [[Óskar Þór Axelsson]] | framleiðandi = Arnar Knútsson<br/> Skúli Malmquist<br> Þórir Snær Sigurjónsson<br> Chris Briggs <br> Nicolas Winding Refn | handritshöfundur = Óskar Thór Axelsson | byggt á = Svartur á leik eftir Stefán Mána | leikarar = [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]]<br> [[Jóhannes Haukur Jóhannesson]]<br> [[Damon Younger]]<br> [[María Birta]]<br> [[Vignir Rafn Valþórsson]] | tónlist = Frank Hall | útgáfudagur = {{ISL}} [[2. mars]] [[2012]]<br> {{DNK}} [[23. ágúst]] [[2012]] | fyrirtæki = Zik Zak og Filmus | dreifingaraðili = Sena | sýningartími = 100 mín. | aldurstakmark = Bönnuð innan 16 | tungumál = [[íslenska]]<br> [[enska]] | ráðstöfunarfé = 150.000.000 kr.<ref>Freyr Bjarnason (13. mars 2012), [https://www.visir.is/hofdu-ekki-efni-a-ad-auglysa-og-notudu-thvi-samfelagsmidla/article/2012703139907 Höfðu ekki efni á því að auglýsa og notuðu því samfélagsmiðla], [[Fréttablaðið]]</ref> | imdb_id = 1860181 }} '''''Svartur á leik''''' er [[Ísland|íslensk]] [[kvikmynd|glæpamynd]] frá árinu [[2012]] sem [[Óskar Þór Axelsson]] leikstýrði og skrifaði. [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]], [[Damon Younger]] og [[Jóhannes Haukur Jóhannesson]] fara með aðalhlutverkin í myndinni sem er byggð á [[Svartur á leik (skáldsaga)|samnefndri skáldsögu]] eftir [[Stefán Máni|Stefán Mána]]. Myndin fjallar um [[fíkniefni|fíkniefnaverslun]] í [[Reykjavík]] og á sér stað á miðjum [[1991–2000|tíunda áratugnum]]. Margir erlendir aðilar komu að framleiðslu myndarinnar og voru bæði Chris Briggs og Nicolas Winding Refn framleiðendur. Framleiðslufyrirtækin [[Zik Zak]] og Filmus stóðu að gerð myndarinnar.<ref>22. mars 2010, [https://www.visir.is/hostel-framleidandi-vinnur-ad-islenskri-glaepamynd/article/201022847710 Hostel framleiðandi vinnur að íslenskri glæpamynd], [[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]</ref> == Söguþráður == ''Svartur á leik'' gerist á þeim ótryggu tímum þegar undirheimar Reykjavíkur eru að stækka og verða hættulegri á miðjum [[1991–2000|tíunda áratugnum]]. Áhorfendur fylgjast með upprisu og falli í hópi karaktera; Stebba, venjulegum manni sem flækist inn í eiturlyfjaheiminn í gegnum vin sinn frá barnæsku, Tóta. Tóti starfar sem handrukkari fyrir Jóa Faró, stærsta eiturlyfjabarón landsins síðan á 7. áratugnum. Tóti ásamt Bruno yfirtaka rekstur Jóa og breyta eiturlyfjamarkaðinum. Í byrjun myndar stendur Stebbi frammi fyrir því að fá á sig ákæru vegna slagsmála sem hann lenti í þegar hann var drukkinn. Hann rekst á Tóta sem bíður honum besta sakamálalögfræðing landsins ef hann kemur að vinna fyrir sig. Stuttu seinna þegar Bruno kemur frá sjálfskipaðari árs útlegð sinni erlendis, þá sér Stebbi að undir yfirborðinu liggur mikil spenna. Bruno er siðblindur og þrífst á hættu og glæpum. Tóti er hins vegar í tenglum við raunveruleikann og vill einungis reka fyrirtæki með hagnaði. Innrivalda togstreita byrjar og Stebbi er fastur í miðjunni. Sagan er sögð frá sjónarhóli Stebba og fer fyrri helmingur myndarinnar fram og tilbaka á milli Stebba, sem er að læra tökin og verða meðlimur klíkunnar með ágætis framahorfur, og baksögu Tóta og upphafs klíkunnar. Í seinni helmingnum hefur Bruno komið aftur og klíkan byrjuð að brotna niður. Endar það með því að Stebbi finnur sig fastan á milli steins (Tóta) og sleggju (Brúnó).<ref>[http://www.kvikmyndir.is/mynd/?id=7448&tab=upplysingar Söguþráður], [[Kvikmyndir.is]]</ref> == Leikendur == * [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]] sem Stebbi Psycho * [[Jóhannes Haukur Jóhannesson]] sem Tóti * [[Damon Younger]] sem Brúnó * [[María Birta]] sem Dagný * [[Vignir Rafn Valþórsson]] sem Robbi rotta * [[Egill Einarsson]] sem Sævar K * [[Björn Jörundur Friðbjörnsson]] sem Óskar tattoo * [[Ísak Hinriksson]] sem Nóri litli * [[Andri Már Birgisson]] sem Rósi * Þór Jóhannesson sem Eddi Krueger * Rúnar Freyr Gíslason sem Árni Jónsson RLR * Hilmar Jónsson sem Konráð Geirsson RLR * [[Þröstur Leó Gunnarsson]] sem Jói Faraó * [[Steinn Ármann Magnússon]] sem Einar Skakki *[[Sveinn Geirsson]] sem Viktor lögfræðingur == Framleiðsla == Árið [[2005]] festu kvikmyndafyrirtækin [[Zik Zak]] og [[Filmus]] kaup á kvikmyndaréttinum að bókinni og stóð þá fyrst til að fá [[Stefán Máni|Stefán Mána]] til þess að skrifa handritið.<ref>23. apríl 2005, [http://www.mbl.is/folk/frettir/2005/04/23/svartur_a_leik_eftir_stefan_mana_kvikmyndud/ Svartur á leik eftir Stefán Mána kvikmynduð], [[Morgunblaðið]]</ref> Óskar Þór tók þó seinna yfir starf handritshöfunds og var árið [[2008]] valinn leikstjóri kvikmyndarinnar. ''Svartur á leik'' tók rúm sjö ár í framleiðslu og reyndist fjármögnun erfið. Andri Sveinsson og Heiðar Guðjónsson voru aðalfjárfestar myndarinnar en hún hlaut einnig 64 milljón króna styrk frá [[Kvikmyndasjóður Íslands|Kvikmyndasjóði Íslands]]. Í byrjun ársins [[2009]] fór Axel Þór að velja í aðalhlutverk myndarinnar og voru prufur auglýstar nemendum [[Listaháskóli Íslands|Listaháskóla Íslands]].<ref>13. febrúar 2009, [http://www.dv.is/frettir/2009/2/13/manna-undirheima/ Manna undirheima] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214184552/http://www.dv.is/frettir/2009/2/13/manna-undirheima/ |date=2009-02-14 }}, [[DV]]</ref> Í undirbúningi fyrir hlutverk sitt í myndinni fór [[Jóhannes Haukur Jóhannesson]] í heilsuátak og réð sér einkaþjálfara og hóf að stunda líkamsrækt sex sinnum í viku.<ref>14. apríl 2011, [http://www.dv.is/mobile/folk/2011/4/14/johannes-haukur-ordinn-helmassadur/ Jóhannes Haukur orðinn helmassaður] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130702160412/http://www.dv.is/mobile/folk/2011/4/14/johannes-haukur-ordinn-helmassadur/ |date=2013-07-02 }}, [[DV]]</ref> [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]] var valinn í hlutverk Stebba en [[Stefán Máni]], höfundur bókarinnar, sagðist alltaf hafa séð hann fyrir sér sem persónuna.<ref>11. desember 2009, [https://www.visir.is/thorvaldur-er-stebbi-psycho/article/2009864091984 Þorvaldur er Stebbi Psycho], [[Fréttablaðið]]</ref> == Heimildir == <references /> {{stubbur|kvikmynd}} [[Flokkur:Íslenskar kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 2012]] kfpkhz467jtlcmc5c7zc18z2pecd9a7 0 106765 1958240 1493165 2026-03-31T14:04:16Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958240 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Franz Anton Bustelli Liebesgruppe 1756-4.jpg|thumb|300px|Elskendur.Postulínsstytta frá 1760 í rókokóstíl]] '''Rókokó''' er [[listastíll]] sem kom fram í byrjun [[18. öldin|18. aldar]], fyrst í [[Frakkland]]i en breiddist þaðan um Evrópu. Rókokó sækir upptök sín til [[barokk]]stílsins sem var ríkjandi á [[17. öldin|17. öld]]. Barokkstíll kom fram í flestum listgreinum og voru helstu einkenni hans áberandi skreytingar sem voru uppfullar af táknum, útskurður varð algengur og form ýkt, sterkir litir notaðir og andstæður ljóss og skugga. Rókokó svipar til barokkstíls en var mun léttari og einkenndist af sveigðum formum sem líktust S og C. Dýra- og blómamynstur voru algeng og ýmis náttúruform svo sem steinar og skeljar voru áberandi í málverkum og húsgögnum. Rókokóstíll varð vinsæll í Danmörku töluvert seinna en í Frakklandi og vinsældir hans þar náðu hámarki á síðari hluta 18. aldar. Rókokó kom nær eingöngu fram sem skreytistíll í [[innanhússhönnun]], en ekki var mikið um áhrif hans í [[byggingarlist]]. Riddarasalurinn í Moltkehöllinni í [[Amalíuborg]] sem teiknaður er af [[Nicolai Eigtved]] þykir gott dæmi um rókókóstíl. == Heimild == {{commons|rococa|rókokó}} * [http://hdl.handle.net/1946/2420 Rannsókn á skáp - útliti hans og sögu. Rókokó stíll húsgagna á 18. öld í Danmörku og Englandi] * [https://www.denstoredanske.dk/Kunst_og_kultur/Billedkunst/Stilretninger_og_perioder_i_kunsten/rokoko Rokoko] på Den store danske - Gyldendals åbne encyklopædi {{stubbur}} [[Flokkur:Listastefnur]] [[Flokkur:18. öldin]] 26fdvdnylnc4o36b8i617vs3l277avg 0 107083 1958014 1860424 2026-03-31T12:27:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958014 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Kerry King.jpg|thumb|right|250px|Kerry King, 2007]] [[Mynd:14-06-08 RiP Slayer Kerry King 1.JPG|thumb|250px|Kerry King, 2014.]] '''Kerry Ray King''' (fæddur [[1964]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] gítarleikari sem þekktastur er fyrir að hafa verið í hljómsveitinni [[Slayer]]. Hann var stuttan tíma í hljómsveitinni [[Megadeth]] árið 1984. King safnar [[snákur|snákum]] í frístundum sínum.<ref>[https://www.blabbermouth.net/news/slayers-kerry-king-takes-viewers-to-his-snake-farm-video/ SLAYER's KERRY KING Takes Viewers To His Snake Farm] Blabbermouth. Skoðað 8. mars, 2016.</ref> Eftir Slayer samdi King nýja tónlist og stofnaði nýja hljómsveit í ætt við Slayer. Útgáfa og tónleikar töfðust vegna [[COVID-19]]. Paul Bostaph fyrrum trommari Slayer er meðlimur. Einnig fékk hann Phil Demmel (Machine Head) á gítar, Mark Osegueda (Death Angel) með söng og Kyle Sanders (HellYeah) á bassa (bróður Troy Sanders úr [[Mastodon]]). <ref>[https://blabbermouth.net/news/kerry-king-announces-lineup-of-solo-band-shares-first-single-idle-hands Kerry King announces lineup of solo band...] Blabbermouth, 5/2 2024</ref> Platan ''From Hell I Rise'' kom út árið 2024. ==Sólóskífur== * From Hell I Rise (2024) {{fe|1964|King, Kerry}} ==Tilvísanir== [[Flokkur:Bandarískir gítarleikarar|King, Kerry]] [[Flokkur:Slayer]] <references />{{stubbur|æviágrip|tónlist}} 72x7bxxj454uzrdld81c2v6mh2p3z6t 0 107463 1958343 1932461 2026-03-31T18:52:49Z ~2026-20008-44 115056 stafsetningarvillu, og bætt við sýningum 1958343 wikitext text/x-wiki '''Rúrí''' (fullt nafn '''Þuríður Rúrí Fannberg''', fædd 1951) er íslenskur myndlistarmaður, [[Myndlistarmaður|myndlistarkona]] sem er þekkt fyrir ýmis útilistaverk eins og ''Regnbogann'' við flugvöllinn í Keflavík og ''Fyssu'' í [[Grasagarður Reykjavíkur|Grasagarðinum í Reykjavík]]. Hún er einnig þekkt fyrir innsetningar eins og ''Glerregn'' sem sýnt var vorið 2001 í [[Listasafn Íslands|Listasafni Íslands]] og aftur sumarið 2023, og ''PARADÍS? – Hvenær?'' sem sýnt var á Kjarvalsstöðum vorið 1998. Verk hennar eru hugmyndafræðilegs eðlis, en þau eru sett fram með margvíslegri tækni, svo sem skúlptúr, innsetningar, margmiðlunarverk, gjörningar, bókverk, kvikmyndir, myndbönd, hljóðverk, blönduð tækni tölvuvædd og gagnvirk verk. Listaverk hennar hafa verið sýnd á alþjóðlegum vettvangi, m.a. víða í Evrópu, í Ameríku og Asíu. == Menntun == Rúrí er fædd í Reykjavík. Frá 1971-74 var hún í námi við Listaháskólann í Reykjavík. Á árunum 1974-75 nam hún svo málsmíði við Tækniskólann í Reykjavík. Frá 1976-78 lærði hún ný miðlun í De Vrije Academie Psychopolis, Den Haag, Hollandi. == Ferill == Fyrsti opinberi gjörningur Rúrí var ''Gullinn bíll'' sem hún flutti árið 1974 í þeim tilgangi að vekja fólk til umhugsunar um lífsgæðakapphlaupið. Gjörninginn fluttu Rúrí, B. Gylfi Snorrason og óþekktir þátttakendur úr hópi áhorfanda. Hún gekk með sleggju á gullhúðaða bensbifreið í Austurstræti og hrópaði: „þú þræll ég vil ekki þjóna þér“. Aðra gjörninga eftir Rúrí má nefna skúlptúr í Gallerí SÚM í Reykjavík 1975 og Tillögu um breytingu á íslenska þjóðbúningnum til að laga hann að nútíma þjóðfélagsháttum 1. desember 1975. Þá klæddist hún íslenskum kvenbúningi, ísaumuðum bandaríska fánanum, á fjölmennum hátíðarfundi í Háskólabíói. Rúrí hefur hlotið fjölda verðlauna og viðurkenninga fyrir verk sín. Hún hlaut fyrstu verðlaun í keppni um skúlptúr við Flugstöð Leifs Eiríkssonar og einnig fyrir skúlptúr í Grasagarðinum Laugardal. Árið 2003 var Rúrí fulltrúi Íslands á Feneyjartvíæringnum og sýndi þar verk sitt Archive-endangerded waters sem er gagnvirk fjöltækniinnsetning, óður til nátturúnnar og hugleiðing um gildi hennar í nútímanum. Rúrí fékk riddarakross þann 17. júní 2008 fyrir framlag til íslenskrar og alþjóðlegrar myndlistar. == Helstu opinberu verk == * Blik / Reflections, Tetralogi (verk í fjórum þáttum),2011.Reykjavík Hotel Natura * Hlið, minnisvarði, 2003. Gufunesgarður * Ljósstafir, 1998. Árbæjarkirkja * Brynnir, 1995. Grasagarðurinn Laugardal * Stuðlar, 1990. Háskólabíó * Tileinkun til Sigríðar í Brattholti, 2002. Hafnarfjörður, Iðnskóli Hafnarfjarðar * Klakabönd, 2007. Bláa Lónið * Regnbogi, 1991. Flugstöð Leifs Eiríkssonar * Helgun, 2000. Í fjórum eyjum umhverfis Ísland, Skrúði, Hellisey, Flatey á Breiðafirði og Grímsey. * Kuopio, Finnlandi: Kuopio Observatorium,1995. Maria Jotuni Park * Helsinki, Finnlandi: Time Concrete, 1986. Hämeenlinna * Wanås, Knislinge, Svíþjóð: Observatorium, 1992. Wanås Foundation * Munchen, Þýskaland: Aqua – Silence, 2009. Seven Screens,höfuðstöðvar Osram * Ercolano, Ítalíu: Terra Vivax, 2005. útilistasafninu Creator Vesevo, Þjóðgarði Vesuvius == Helstu einkasýningar: == * 1992 Afstæði, Kjarvalsstöðum, Reykjavík * 1998 Paradís? – Hvenær?, Kjarvalsstöðum, Reykjavík * 2003 Archive - Endangered Waters, 50th International Art Exhibition—La Biennale di Venezia, Italy, Laufey Helgadóttir curator * 2006 Tileinkun, gjörningur og innsetning í Almannagjá, Þingvöllum * 2009 AQUA – Silence, Seven Screens, Osram Art Projects, Munchen, Þýskalandi * 2012 Rúrí – Yfirlitssýning, Listasafn Íslands. Reykjavík, Christian Schoen * 2013 Archive- Endangered Waters, Nordic Cool 2013, The Kennedy Center, Washington DC * 2016 Rúrí - Fragile Systems, Nordatlantens Brygge, Kaupmannahöfn, Danmörku * 2023 Rúrí - And Now What / E agora?, International Museum of Contemporary Sculpture – MIEC, Santo Tirso, Portugal * 2025 Rúrí - Future Cartography, Gallery ARKA, Vilnius, Lithuania == Gagnrýni og viðtöl == Eftirfarandi var skrifað í Fréttablaðinu 14. mars 2012 í sambandi við yfirlitssýningu Rúríar í Listasafni Íslands: {{Tilvitnun2|"Hún kallar ekki allt ömmu sína þegar kemur að gjörningalist en vel mætti segja að hún sé okkar Marina Abramovic sem sjálf hefur gert tilkall til ömmu-titilsins. Dirfska Rúríar sem tilraunalistamanns hefur birst í gjörningum sem hafa þótt ganga undrum næst og það er gaman að sjá þessi sniðugu bernskubrek listakonunnar saman komin í smekklegum römmum, uppstækkuð og jafnvel endurgerð í fallegum sölum Listasafns Íslands. [...] Hápunktur sýningarinnar er myndband af tilfinngaþrungnum gerningi í almannagjá sem ber nafnið Tileinkun II, frá árinu 2006. Í honum svamlar listakonan í Drekkingarhyl og finnur fatadruslur kvenna sem fyrr á öldum var drekkt í hylnum fyrir lauslæti. Rúrí hefur sagst vonast til þess að hafa með gjörningnum hreinsað mannorð kvennanna, veitt þeim uppreisn æru. Það virðist hafa tekist og maður heyrir ekki lengur nokkurn mann hallmæla þessum ólánsömu konum í almannagjá og er þó ýmislegt látið flakka á veraldarvefnum þegar kemur að femínistum og klámi. Það væri samt vafasamt að kalla Rúrí femínista þótt vissulega hafi hún daðrað við hann á tímabili, hún er einfaldlega með sterka réttlætiskennd eins og fólk af hennar kynslóð. Í nýlegu viðtali við Fréttablaðið sagði hún „Ofbeldi finnst mér ekki eiga nokkurn rétt á sér, í hvaða mynd sem er.""<ref name="test1">[http://www.visir.is/gjorningar-sem-ganga-undrum-naest/article/2012703149913 Vísir.is - Gjörningar sem ganga undrum næst]</ref>}} Í ávarpi Katrínar Jakobsdóttur við opnun sýningar á verkum Rúríar i Listasafni Íslands, 2. mars 2012, segir meðal annars: {{Tilvitnun2|Rúrí býr til nýja sýn á reynsluheim okkar: landið, söguna, náttúruöflin og það hvernig við Íslendingar mátum okkur inn í heiminn.[...] Verk Rúríar eru oft pólitísk í eðli sínu og það er vel. Landsmenn – og stjórnmálamenn þeirra á meðal – þurfa nefnilega á annars konar sýn á hagsmuni og hreyfiöfl samfélagsins að halda. Fjölmiðlar miðla til okkar sinni útgáfu af veruleikanum en sá veruleiki er séður í gegnum ákveðna linsu, eða fer í gegnum prisma-gler og út kemur ákveðinn regnbogi eða ljósbrot (svo að ég noti „rúrísk“ hugtök). Listamenn sýna okkur annars konar regnboga með sínum glerjum og linsum. Þeirra frelsi til gagnrýni er annað en það sem leyfist í hinu opinbera sviðsljósi fjölmiðlanna."<ref name="test2">[http://www.menntamalaraduneyti.is/radherra/raedur/2012/03/07/nr/6689 Framlag listamanns til samfélagsumræðu - Mennta- og menningarmálaráðuneytið]</ref>}} Í viðtali við Rúrí í Fréttatímanum 2. mars 2012 segir hún: “Vissulega er ég pólitísk en það er pólitík í víðum skilningi, allt sem við kemur mannlegu samfélagi,“[...] „Ég held að það sé hlutverk listarinnar að tendra athyglina.“<ref name="test3">Hlutverk listarinnar er að tendra athyglina - Fréttatíminn</ref> == Tilvísanir == <references /> == Heimildir == * http://ruri.is/is/2130-2/ sótt 11. október 2013 * Fréttatíminn, 3. árgangur, 9. tölublað (02.03.2012) bls.26 * Ásmundur Ásmundsson. Fréttablaðið, 14. mars 2012 * Framlag listamanns til samfélagsumræðu. Mennta- og menningarmálaráðuneytið, 7.3.2012, sótt 11. okt. 2013 af http://www.menntamalaraduneyti.is/radherra/raedur/2012/03/07/nr/6689 == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=361041&pageId=5806980&lang=is&q=R%FAr%ED Hlutverk listarinnar er að tendra athyglina-Fréttatíminn] * [https://ruri.is Vefsíða Rúrí] * [[Flokkur:Íslenskar myndlistarkonur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] {{f|1951}} dqdn60yyxm7m48jiq3hriocorm2muaa 1958344 1958343 2026-03-31T18:54:27Z ~2026-20008-44 115056 Titill listaverks 1958344 wikitext text/x-wiki '''Rúrí''' (fullt nafn '''Þuríður Rúrí Fannberg''', fædd 1951) er íslenskur myndlistarmaður, [[Myndlistarmaður|myndlistarkona]] sem er þekkt fyrir ýmis útilistaverk eins og ''Regnbogann'' við flugvöllinn í Keflavík og ''Fyssu'' í [[Grasagarður Reykjavíkur|Grasagarðinum í Reykjavík]]. Hún er einnig þekkt fyrir innsetningar eins og ''Glerregn'' sem sýnt var vorið 2001 í [[Listasafn Íslands|Listasafni Íslands]] og aftur sumarið 2023, og ''PARADÍS? – Hvenær?'' sem sýnt var á Kjarvalsstöðum vorið 1998. Verk hennar eru hugmyndafræðilegs eðlis, en þau eru sett fram með margvíslegri tækni, svo sem skúlptúr, innsetningar, margmiðlunarverk, gjörningar, bókverk, kvikmyndir, myndbönd, hljóðverk, blönduð tækni tölvuvædd og gagnvirk verk. Listaverk hennar hafa verið sýnd á alþjóðlegum vettvangi, m.a. víða í Evrópu, í Ameríku og Asíu. == Menntun == Rúrí er fædd í Reykjavík. Frá 1971-74 var hún í námi við Listaháskólann í Reykjavík. Á árunum 1974-75 nam hún svo málsmíði við Tækniskólann í Reykjavík. Frá 1976-78 lærði hún ný miðlun í De Vrije Academie Psychopolis, Den Haag, Hollandi. == Ferill == Fyrsti opinberi gjörningur Rúrí var ''Gullinn bíll'' sem hún flutti árið 1974 í þeim tilgangi að vekja fólk til umhugsunar um lífsgæðakapphlaupið. Gjörninginn fluttu Rúrí, B. Gylfi Snorrason og óþekktir þátttakendur úr hópi áhorfanda. Hún gekk með sleggju á gullhúðaða bensbifreið í Austurstræti og hrópaði: „þú þræll ég vil ekki þjóna þér“. Aðra gjörninga eftir Rúrí má nefna skúlptúr í Gallerí SÚM í Reykjavík 1975 og Tillögu um breytingu á íslenska þjóðbúningnum til að laga hann að nútíma þjóðfélagsháttum 1. desember 1975. Þá klæddist hún íslenskum kvenbúningi, ísaumuðum bandaríska fánanum, á fjölmennum hátíðarfundi í Háskólabíói. Rúrí hefur hlotið fjölda verðlauna og viðurkenninga fyrir verk sín. Hún hlaut fyrstu verðlaun í keppni um skúlptúr við Flugstöð Leifs Eiríkssonar og einnig fyrir skúlptúr í Grasagarðinum Laugardal. Árið 2003 var Rúrí fulltrúi Íslands á Feneyjartvíæringnum og sýndi þar verk sitt Archive-endangerded waters sem er gagnvirk fjöltækniinnsetning, óður til nátturúnnar og hugleiðing um gildi hennar í nútímanum. Rúrí fékk riddarakross þann 17. júní 2008 fyrir framlag til íslenskrar og alþjóðlegrar myndlistar. == Helstu opinberu verk == * Blik / Reflections, Tetralogi (verk í fjórum þáttum),2011.Reykjavík Hotel Natura * Hlið, minnisvarði, 2003. Gufunesgarður * Ljósstafir, 1998. Árbæjarkirkja * Fyssa, 1995. Grasagarðurinn Laugardal * Stuðlar, 1990. Háskólabíó * Tileinkun til Sigríðar í Brattholti, 2002. Hafnarfjörður, Iðnskóli Hafnarfjarðar * Klakabönd, 2007. Bláa Lónið * Regnbogi, 1991. Flugstöð Leifs Eiríkssonar * Helgun, 2000. Í fjórum eyjum umhverfis Ísland, Skrúði, Hellisey, Flatey á Breiðafirði og Grímsey. * Kuopio, Finnlandi: Kuopio Observatorium,1995. Maria Jotuni Park * Helsinki, Finnlandi: Time Concrete, 1986. Hämeenlinna * Wanås, Knislinge, Svíþjóð: Observatorium, 1992. Wanås Foundation * Munchen, Þýskaland: Aqua – Silence, 2009. Seven Screens,höfuðstöðvar Osram * Ercolano, Ítalíu: Terra Vivax, 2005. útilistasafninu Creator Vesevo, Þjóðgarði Vesuvius == Helstu einkasýningar: == * 1992 Afstæði, Kjarvalsstöðum, Reykjavík * 1998 Paradís? – Hvenær?, Kjarvalsstöðum, Reykjavík * 2003 Archive - Endangered Waters, 50th International Art Exhibition—La Biennale di Venezia, Italy, Laufey Helgadóttir curator * 2006 Tileinkun, gjörningur og innsetning í Almannagjá, Þingvöllum * 2009 AQUA – Silence, Seven Screens, Osram Art Projects, Munchen, Þýskalandi * 2012 Rúrí – Yfirlitssýning, Listasafn Íslands. Reykjavík, Christian Schoen * 2013 Archive- Endangered Waters, Nordic Cool 2013, The Kennedy Center, Washington DC * 2016 Rúrí - Fragile Systems, Nordatlantens Brygge, Kaupmannahöfn, Danmörku * 2023 Rúrí - And Now What / E agora?, International Museum of Contemporary Sculpture – MIEC, Santo Tirso, Portugal * 2025 Rúrí - Future Cartography, Gallery ARKA, Vilnius, Lithuania == Gagnrýni og viðtöl == Eftirfarandi var skrifað í Fréttablaðinu 14. mars 2012 í sambandi við yfirlitssýningu Rúríar í Listasafni Íslands: {{Tilvitnun2|"Hún kallar ekki allt ömmu sína þegar kemur að gjörningalist en vel mætti segja að hún sé okkar Marina Abramovic sem sjálf hefur gert tilkall til ömmu-titilsins. Dirfska Rúríar sem tilraunalistamanns hefur birst í gjörningum sem hafa þótt ganga undrum næst og það er gaman að sjá þessi sniðugu bernskubrek listakonunnar saman komin í smekklegum römmum, uppstækkuð og jafnvel endurgerð í fallegum sölum Listasafns Íslands. [...] Hápunktur sýningarinnar er myndband af tilfinngaþrungnum gerningi í almannagjá sem ber nafnið Tileinkun II, frá árinu 2006. Í honum svamlar listakonan í Drekkingarhyl og finnur fatadruslur kvenna sem fyrr á öldum var drekkt í hylnum fyrir lauslæti. Rúrí hefur sagst vonast til þess að hafa með gjörningnum hreinsað mannorð kvennanna, veitt þeim uppreisn æru. Það virðist hafa tekist og maður heyrir ekki lengur nokkurn mann hallmæla þessum ólánsömu konum í almannagjá og er þó ýmislegt látið flakka á veraldarvefnum þegar kemur að femínistum og klámi. Það væri samt vafasamt að kalla Rúrí femínista þótt vissulega hafi hún daðrað við hann á tímabili, hún er einfaldlega með sterka réttlætiskennd eins og fólk af hennar kynslóð. Í nýlegu viðtali við Fréttablaðið sagði hún „Ofbeldi finnst mér ekki eiga nokkurn rétt á sér, í hvaða mynd sem er.""<ref name="test1">[http://www.visir.is/gjorningar-sem-ganga-undrum-naest/article/2012703149913 Vísir.is - Gjörningar sem ganga undrum næst]</ref>}} Í ávarpi Katrínar Jakobsdóttur við opnun sýningar á verkum Rúríar i Listasafni Íslands, 2. mars 2012, segir meðal annars: {{Tilvitnun2|Rúrí býr til nýja sýn á reynsluheim okkar: landið, söguna, náttúruöflin og það hvernig við Íslendingar mátum okkur inn í heiminn.[...] Verk Rúríar eru oft pólitísk í eðli sínu og það er vel. Landsmenn – og stjórnmálamenn þeirra á meðal – þurfa nefnilega á annars konar sýn á hagsmuni og hreyfiöfl samfélagsins að halda. Fjölmiðlar miðla til okkar sinni útgáfu af veruleikanum en sá veruleiki er séður í gegnum ákveðna linsu, eða fer í gegnum prisma-gler og út kemur ákveðinn regnbogi eða ljósbrot (svo að ég noti „rúrísk“ hugtök). Listamenn sýna okkur annars konar regnboga með sínum glerjum og linsum. Þeirra frelsi til gagnrýni er annað en það sem leyfist í hinu opinbera sviðsljósi fjölmiðlanna."<ref name="test2">[http://www.menntamalaraduneyti.is/radherra/raedur/2012/03/07/nr/6689 Framlag listamanns til samfélagsumræðu - Mennta- og menningarmálaráðuneytið]</ref>}} Í viðtali við Rúrí í Fréttatímanum 2. mars 2012 segir hún: “Vissulega er ég pólitísk en það er pólitík í víðum skilningi, allt sem við kemur mannlegu samfélagi,“[...] „Ég held að það sé hlutverk listarinnar að tendra athyglina.“<ref name="test3">Hlutverk listarinnar er að tendra athyglina - Fréttatíminn</ref> == Tilvísanir == <references /> == Heimildir == * http://ruri.is/is/2130-2/ sótt 11. október 2013 * Fréttatíminn, 3. árgangur, 9. tölublað (02.03.2012) bls.26 * Ásmundur Ásmundsson. Fréttablaðið, 14. mars 2012 * Framlag listamanns til samfélagsumræðu. Mennta- og menningarmálaráðuneytið, 7.3.2012, sótt 11. okt. 2013 af http://www.menntamalaraduneyti.is/radherra/raedur/2012/03/07/nr/6689 == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=361041&pageId=5806980&lang=is&q=R%FAr%ED Hlutverk listarinnar er að tendra athyglina-Fréttatíminn] * [https://ruri.is Vefsíða Rúrí] * [[Flokkur:Íslenskar myndlistarkonur]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] {{f|1951}} fr62ll09ua5k9o5i6ftg6gomnc23azs 6 107746 1958182 1237323 2026-03-31T13:24:41Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958182 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Mynd |myndlýsing = Upphafsmynd The West Wing |uppruni = https://insidedlf.wordpress.com/2010/02/04/my-visit-to-the-west-wing-not-the-tv-show-2/ |höfundaréttshafi =https://insidedlf.wordpress.com/2010/02/04/my-visit-to-the-west-wing-not-the-tv-show-2/ |leyfisupplýsingar =https://insidedlf.wordpress.com/2010/02/04/my-visit-to-the-west-wing-not-the-tv-show-2/ |útskýring =Upphafsmynd The West Wing |dagsetning = 18. maí 2012 |aðrar_útgáfur = }} == Leyfisupplýsingar: == {{Skjáskot}} j6cg0knhg74cvblfr4fzutk6nzy9wyo 0 108790 1958095 1393242 2026-03-31T12:54:56Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958095 wikitext text/x-wiki '''Haag-samningur um alþjóðlega skráningu hönnunar á sviði iðnaðar''' eða '''Haag-kerfið''' er [[alþjóðasamningur]] um kerfi fyrir alþjóðlega skráningu [[iðnhönnun]]ar með einni umsókn. [[Alþjóða hugverkastofnunin]] hefur yfirumsjón með samningnum. Haag-samningurinn er til í nokkrum gerðum. Þær mikilvægustu eru Haag-gerðin frá 1960 og Genfargerðin frá 1999. Umsækjendur í hverju landi fá aðeins vernd frá landi sem er aðili að sömu gerð Haag-samningsins og þeirra eigið land. Alþjóðleg skráning iðnhönnunar gildir í fimm ár en er hægt að framlengja um önnur fimm ár upp að því hámarki sem kveðið er á um í lögum hvers lands. == Tenglar == * [https://www.wipo.int/hague/en/ Vefur Alþjóða hugverkastofnunarinnar um Haag-samninginn] * [http://www.wipo.int/treaties/en/documents/pdf/hague.pdf Listi yfir samningsaðila] {{Hugverkaréttur}} [[Flokkur:Alþjóða hugverkastofnunin]] [[Flokkur:Iðnhönnun]] [[Flokkur:Hugverkaréttur]] {{s|1934}} a3ynr3rxumhp7397rxeuy0e09lnlpzm 0 110092 1958096 1870102 2026-03-31T12:55:03Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958096 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = James Patrick Stuart | image = James Patrick Stuart 2010 SDCC (cropped).jpg | imagesize = 200px | caption = James Patrick Stuart | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1968|6|16}} | location = [[Encino]], [[Kalifornía|Kaliforníu]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | birthname = | yearsactive = 1980 - | notable role = Will Cortland í [[All My Children]] <br> Private í ''The Penguins of Madagascar'' }} '''James Patrick Stuart''' (fæddur [[16. júní]] [[1968]]) er [[England|ensk]]-[[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] sem er þekktastur fyrir hlutverk sín í [[All My Children]] og fyrir að tala inn á ''The Penguins of Madagascar''. == Einkalíf == Stuart er fæddur í [[Encino]], [[Kalifornía|Kaliforníu]] og er af [[England|enskum]] uppruna. Fjórtán ára gamall þá tók Stuart leiklistarnámskeið við ''Moulten Playhouse'' í [[Kalifornía|Kaliforníu]] .<ref>[http://jamespatrickstuart.com/?page_id=2 Ævisaga James Patrick Stuart á heimasíðu hans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161021084141/http://jamespatrickstuart.com/?page_id=2 |date=2016-10-21 }}.</ref> Stundaði hann nám við ''San Francisco State háskólann'' í leiklistardeildinni en hætti árið 1988 þegar leiklistin dró hann til Hollywood.<ref>[http://jamespatrickstuart.com/?page_id=2 Ævisaga James Patrick Stuart á heimasíðu hans] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161021084141/http://jamespatrickstuart.com/?page_id=2 |date=2016-10-21 }}.</ref> Einnig stundaði hann leiklist við ''Stella Adler´s Conservatory'' í [[New York-borg]] og hjá Arthur Mendoza.<ref>[https://jamespatrickstuart.com/?page_id=39 Ferill James Patrick Stuart á heimasíðu hans].</ref> Stuart hefur verið giftur Jocelyn síðan árið 2000 og saman eiga þau tvö börn. == Ferill == === Leikhús === Stuart hefur komið fram í leikritum á borð við ''The Normal Heart'', ''Just Thinking'', ''Francis & the President'' og ''Wonderland''.<ref>[https://jamespatrickstuart.com/?page_id=39 Leikhúsferill James Patrick Stuart á heimasíðu hans].</ref> === Sjónvarp === Fyrsta sjónvarpshlutverk Stuart var árið 1980 í sjónvarpsþættinum ''Galactica 1980'' þar sem hann lék Dr. Zee. á árunum 1990-1995 lék Stuart í sápuóperunni [[All My Children]] þar sem hann fór með hlutverk Will Cortlandt. Síðan þá hefur hann komið fram sem gestaleikari í þáttum á borð við [[Seinfeld]], [[Frasier]], [[Spin City]], [[JAG]], [[Nip/Tuck]], [[Ghost Whisperer]], [[American Dad]], [[CSI: Miami]] og [[Hot in Cleveland]]. Stuart hefur leikið stór gestahlutverk í þáttum á borð við [[CSI: Crime Scene Investigation]], [[The Closer]], [[Supernatural]], [[90210]] og ''Andy Richter Controls the Universe''. Stuart hefur í mörg ár talað inn á bæði sjónvarpsþætti á borð við ''Wolverine and the X-Men'' og ''The Penguins of Madagascar'' og inn á tölvuleiki á borð við ''Call of Duty'', ''Kingdom Hearts'' og ''Company of Heroes''. === Kvikmyndir === Fyrsta kvikmyndahlutverk Stuart var árið 1990 í [[Pretty Woman]]. Hefur hann síðan þá komið fram í kvikmyndum á borð við [[The Disappearance of Garcia Lorca]], [[Gods and Generals]], [[Cruel World]], [[The Who Came Back]] og [[Imagaine That]]. == Kvikmyndir og sjónvarp == {{Dökkt þema ferill}} {| class="t-ferill"class="wikitable" style="font-size: 90%;" border="2" cellpadding="4" |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Kvikmyndir |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Kvikmynd ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1990 |[[Pretty Woman]] |Starfsmaður hótels |sem Patrick D. Stuart |- |1993 |Gettysburg |Col. E. Porter Alexander |sem Patrick Stuart |- |1994 |Exit to Eden |James | |- |1996 |The Disappearance of Garcia Lorca |Sviðsmaður | |- |1998 |Fix |David | |- |2003 |Gods and Generals |Col. Edward Porter Alexander | |- |2005 |Saddam 17 |Saddam 17 | |- |2005 |Cruel World |Deputy Grady | |- |2008 |Remarkable Power |Fréttaþulur | |- |2008 |The Man Who Came Back |Billy Duke | |- |2008 |Jack Rio |Michael Applebaum | |- |2009 |Imagine That |Mr. Pratt | |- |2009 |It´s Complicated |Dr. Moss | |- |2012 |Something Wicked |Bill | |- |- align="center" ! colspan=4 style="background:#B0C4DE;" | Sjónvarp |- align="center" ! style="background: #CCCCCC;" | Ár ! style="background: #CCCCCC;" | Titill ! style="background: #CCCCCC;" | Hlutverk ! style="background: #CCCCCC;" | Athugasemd |- |1980 |Galactica 1980 |Dr. Zee |7 þættir |- |1990-1995 |All My Children |Will Cortlandt/Justin Carrier |35 þættir |- |1995 |Pig Sty |Ethan |Þáttur: Erin Go Barf |- |1996 |Sliders |Derek Bond |Þáttur: Obsession |- |1996 |[[Seinfeld]] |Brett |Þáttur: The Checks |- |1997 |Pacific Palisades |Hobson Son |Þáttur: Mothers and Other Strangers |- |1997 |Alright Already |Kevin |Þáttur: Again with the Baby |- |1998 |Born Free |Matt Stewart |Þáttur: Picture Perfect |- |1998 |Babylon 5: In the Beginning |Aðstoðarmaður forsetans |Sjónvarpsmynd |- |1998 |[[Frasier]] |Maður |Þáttur: The Ski Lodge |- |1998 |The Simple Life |Greg Champlain |7 þættir |- |1998-1999 |Encore!Encore! |Claude Bertrand |4 þættir |- |1999 |Two Guys, a Girl and a Pizza Plaze |Prestur |Þáttur: Two Guys, a Girl and an Engagement: Part 1 |- |2000 |H.U.D. |Alexander Steele |Sjónvarpsmynd |- |2000 |Spin City |Alex |Þáttur: Mike´s Best Friend´s Boyfriend |- |2000 |Titans |Dr. Bradley Riggs |Þáttur: Desperately Seeking Heather |- |2001 |JAG |Presturinn Harry O´Rourke |2 þættir |- |2001 |The Ellen Show |Maður |Þáttur: Vanity Hair |- |2002 |Judging Amy |Charles Manners |2 þættir |- |2002 |Push, Nevada |Velklæddur maður nr. 3 |2 þættir |- |2003 |The Lyon´s Den |Andrew Dilby |Þáttur: Privileged |- |2003 |Nip/Tuck |Serge |Þáttur: Kurt Dempsey |- |2003 |It´s All Relative |Charlie Carson |Þáttur: Swangate |- |2003 |She Spies |Matthew Starlin |Þáttur: Message from Kassar |- |2004 |In the Game |T.J. |Sjónvarpsmynd |- |2004 |Las Vegas |Dave Hunt |Þáttur: Nevada State |- |2004 |Happy Family |Roger |Þáttur: The Play |- |2002-2004 |Andy Richter Controls the Universe |19 þættir |- |2004-2005 |Second Time Around |Derek |3 þættir |- |2005 |Just Legal |Dick Dietz |Þáttur: The Runner |- |2005 |Duck Dodgers |Chancellor Flippaurelius |Þáttur: Too Close for Combat/Fins of War <br> Talaði inn á |- |2005 |[[Ghost Whisperer]] |Lew Peterson |Þáttur: Lost Boys |- |2003-2005 |[[CSI: Crime Scene Investigation]] |Adam Matthews |8 þættir |- |2005 |Medium |Stephen Garner |Þáttur: Judge, Jury and Executioner |- |2006 |Cuts |Dr. Lee |Þáttur: Black Don´t Crack |- |2004-2006 |Still Standing |Perry |6 þættir |- |2006 |Happy Hour |Tom Carpenter |Þáttur: The Ring and I |- |2007 |Making It Legal |Bob |Sjónvarpsmynd |- |2005-2007 |[[American Dad]] |Barþjónn/Mr. Perkins/Sóknarbarn |2 þættir <br> Talaði inn á |- |2008 |Good Behavior |Skólastjórinn Peters |Sjónvarpsmynd |- |2008 |Back to You |Chad Brackett |Þáttur: Hostage Watch |- |2008 |Emily´s Reasons Why Not |Yfirmaðurinn |Þáttur: Why Not to Date Your Gynocologist |- |2006-2009 |[[The Closer]] |Saksóknarinn Garrnett |5 þættir |- |2008-2009 |Wolverine and the X-Men |Avalanche/Dominic Petros |4 þættir |- |2009 |[[CSI: Miami]] |Steven Corbett |Þáttur: Chip/Tuck |- |2009 |Samantha Who? |Bill Jacobs |Þáttur: The Debt |- |2008-2009 |90210 |Charles Clark |10 þættir |- |2010 |It Takes a Villages |Carl |Sjónvarpsmynd |- |2010 |I´m in the Band |Jack Campbell |Þáttur: Raiders of the Lost Dad |- |2011 |Scoobby-Doo!Mystery Incorporated |Dr. Rick Spartan |Þáttur: Attack of the Headless Horror <br> Talaði inn á |- |2011 |Drop Dead Diva |Lögmaðurinn Thurman |Þáttur: He Said, She Said |- |2012 |A Taste of Romance |Gill Callahan |Sjónvarpsmynd |- |2011-2012 |Hot in Cleveland |Colin |3 þættir |- |2011-2012 |[[Supernatural]] |Dick Roman |6 þættir |- |2008-2012 |The Penguins of Madagascar |Private og aðrar persónur |80 þættir <br> Talaði inn á |} == Leikhús == {{col-begin}} {{col-break}} * ''Wonderland'' (1999) – Dennis (American Place Theater, NYC). * ''As You Like It'' – Oliver (Old Globe, San Diego). * ''Francis & The President'' – Dennis (McCadden Place). * ''In the Boom Boom Room'' – David (Ventura Court Theatre, LA). * ''Just Thinking'' – Kevin (Carousel Theatre, NYC). * ''I Hate Hamlet'' – Andrew (American Heartland, KS). * ''The Normal Heart'' – Bruce (Studio Theatre, San Francisco). {{col-break}} {{col-end}} == Verðlaun og tilnefningar == '''Daytime Emmy-verðlaunin''' * 1992: Tilnefndur sem besti ungi leikari í dramaseríu fyrir [[All My Children]]. == Tilvísanir == {{Reflist}} == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál = en|titill = James Patrick Stuart|mánuðurskoðað = 12. september|árskoðað = 2012}} * {{imdb name|id= 0835722|name=James Patrick Stuart}} * [http://jamespatrickstuart.com/ Heimasíða James Patrick Stuart] == Tenglar == * {{imdb name|id= 0835722|name=James Patrick Stuart}} * [http://jamespatrickstuart.com/ Heimasíða James Patrick Stuart] [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Stuart, James Patrick]] [[Flokkur:Enskir leikarar|Stuart, James Patrick]] {{fe|1968|Stuart, James Patrick}} pbk21058r065xxkhpntdh4bmo314k6r 0 110516 1958347 1295229 2026-03-31T20:01:36Z EmausBot 13659 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Akkamenídaveldið]] 1958347 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Akkamenídaveldið]] fy7i348dlhxgow42yjcn30wi9388v1m 0 110581 1958419 1955711 2026-04-01T06:30:42Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1958419 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Meringues 9027.jpg|thumbnail|Lítil marenskaka með rjóma.]] '''Marens''' eða '''marengs''' er [[kaka]] eða [[Eftirréttur|ábætisréttur]] gerður úr [[Eggjahvíta|eggjahvítum]] sem þeyttar eru með [[Sykur|sykri]] og síðan oft bakaðar í ofni. Stundum er svolitlum [[vínsteinn|vínsteini]] eða [[edik|ediki]] þeytt saman við eggjahvíturnar til að gera marensinn stöðugri og hann er einnig stundum bragðbættur á ýmsan hátt eða litaður. == Marensgerð == Þegar marens er þeyttur er mikilvægt að engin [[fita]] berist í hvíturnar því þá þeytast þær ekki nægilega vel og því þarf að gæta þess að engin [[eggjarauða|rauða]] fylgi með hvítunum þegar [[Egg (matvæli)|eggin]] eru aðskilin. Hvíturnar eru svo þeyttar með sykri þar til froðan myndar stífa toppa sem halda lögun og síðan er marensinn mótaður á ýmsan hátt, stundum með því að sprauta honum úr rjómasprautu eða dreifa honum á hring sem teiknaður hefur verið á bökunarpappír og baka hann síðan. Úr honum eru oft gerðir tertubotnar eða litlar marenskökur og hann er líka oft settur ofan á ávexti, bökufyllingar eða annað sem síðan er bakað og borið fram sem ábætisréttur. Ein frægasti marensrétturinn er [[pavlova]], þar sem svolítilli [[maís|maíssterkju]] og ediki er þeytt saman við marensinn og síðan bökuð kringlótt kaka sem [[Ávöxtur|ávöxtum]] eða berjum er hrúgað á. Til eru mismunandi gerðir af marens. Venjulegur eða franskur marens er þannig að hvíturnar eru einfaldlega þeyttar og sykrinum síðan þeytt saman við smátt og smátt. Svissneskur marens er þeyttur í skál sem höfð ef yfir potti með heitu [[vatn]]<nowiki/>i þar til eggjahvítunar fara að hitna og síðan er skálin tekin af hitanum og þeytt áfram þar til marensinn kólnar og myndar stífa toppa. Ítalskur marens er gerður þannig að sykur og vatn er soðið saman í [[síróp]] sem er svo þeytt saman við eggjahvíturnar þannig að þær „soðna“ í hitanum. Hann er mun stöðugri en hinar tegundirnar og er oft ekki bakaður. Hlutfall eggjahvíta og sykurs er yfirleitt 50 g af sykri á móti hverri eggjahvítu en það fer þó eftir því hvernig á að nota marensinn == Saga == Ekki er víst hvar marens er upprunnin en heitið meringue kemur fyrst fyrir í franskri [[matreiðslubók]] frá 1692. Marenskökur hafa verið þekktar á Íslandi frá því á 19. öld en urðu afar vinsælar á 7. og 8. áratug 20. aldar, þegar framboð á eggjum jókst til muna og þau urðu ekki lengur munaðarvara. == Heimildir == * {{vefheimild|url=https://www.deliaonline.com/how-to-cook/eggs/how-to-make-meringues.html|titill=How to make meringues.}} Delia Online, skoðað 29. september 2012. * {{vefheimild|url=https://whatscookingamerica.net/Eggs/perfectmeringue.htm|titill=Egg White Meringue - How to make perfect meringue.}} www.whatscookingamerica.net, skoðað 29. september 2012. [[Flokkur:Bakstur]] [[Flokkur:Kökur]] h4y26yx82spj83aw0ps4d0tf7cefnnn 6 111097 1958308 1303989 2026-03-31T14:25:16Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958308 wikitext text/x-wiki {{Mynd |myndlýsing = Merki Knattspyrnufélagsins Ægis |uppruni = https://www.hsk.is/img/fretta_myndir/aegir_rgb.jpg |höfundaréttshafi = Knattspyrnufélagið Ægir |leyfisupplýsingar ={{Vörumerki|Knattspyrnufélagið Ægir}} |útskýring = Notað til að bera kennsl á lið Knattspyrnufélagsins Ægis |dagsetning = |aðrar_útgáfur = }} sefp29f4mlyxjiqvze9657akeasl6lv 0 112937 1958218 1841852 2026-03-31T13:58:04Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958218 wikitext text/x-wiki [[Mynd:New York Draft Riots - fighting.jpg|thumbnail|Barátta á milli mótmælenda og hersins]] '''New York Draft Riots''' (13. – 16. júlí [[1863]]) voru uppþot í [[New York-borg]]. Uppþotin voru viðbrögð verkamanna við nýjum lögum um herkvaðningu sem [[bandaríkjaþing]] samþykkti á meðan [[bandaríska borgarastríðið]] stóð yfir. Uppþotin voru stærsta uppreisn borgara í sögu Bandaríkjanna.<ref>Foner, E. (1988). ''Reconstruction: America's Unfinished Revolution, 1863-1877'', The New American Nation series'', bls. 32, New York: Harper & Row</ref> Forsetinn [[Abraham Lincoln]] senti herdeildir til borgarinnar til að yfirtaka borgina. Mótmælendurnir samanstóðu aðalega af vinnumönnum af írskum uppruna.<ref>[https://www.u-s-history.com/pages/h249.html „The Draft in the Civil War”], U-S History, Online Highways LLC</ref><ref>[http://www.nypress.com/article-6235-the-draft-riots-part-ii.html William Bryk, „The Draft Riots, Part II”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180713205631/http://www.nypress.com/article-6235-the-draft-riots-part-ii.html |date=2018-07-13 }}, ''NY Press'', 2. ágúst, 2002, bloggfærsla</ref> Uppþotin sem voru upphaflega ætluð til að mótmæla drögunum urðu að kynþátta óreiðum þar sem hvítir mótmælendur réðust á svarta. 100 svartir íbúar voru drepnir í það minnsta. Aðstæðurnar voru slíkar í borginni að herforinginn John E. Wool sagði „Herlög ættu að vera í gildi, en ég hef ekki næganlegan mannskap til að framfylgja þeim.”<ref name="wool">{{cite web|url=http://www.civilwarhome.com/woolor.htm|title=Maj. Gen. John E. Wool Official Reports for the New York Draft Riots|accessdate=16. ágúst 2006|work=Shotgun's Home of the American Civil War, Blog|archive-date=2008-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081017103209/http://www.civilwarhome.com/woolor.htm|url-status=dead}}</ref> Herinn náði ekki til borgarinnar fyrr en eftir fyrsta dag uppþotana þegar mótmælendur höfðu þegar rænt og eyðilagt fjölda opinberra bygginga. == Heimildir == * {{wpheimild|titill=New York City draft riots|tungumál=en|mánuðurskoðað=12. desember|árskoðað=2012}} == Tilvísanir == <references/> {{stubbur|saga|Bandaríkin}} [[Flokkur:1863]] [[Flokkur:Óeirðir í Bandaríkjunum]] [[Flokkur:Þrælastríðið]] [[Flokkur:Saga New York]] sa5qkonikgzgbjyyq6lg2nrbkxsm7gf 0 113886 1958194 1457686 2026-03-31T13:30:35Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958194 wikitext text/x-wiki [[File:Ward Cunningham - Commons-1.jpg|thumb|Upphafsmaður wika, [[Ward Cunningham]]]] '''Wiki''' er vefsvæði sem leyfir notendum að bæta við, breyta eða eyða innihaldinu í gegnum [[netvafri|netvafra]] með einföldu [[ívafsmál]]i eða [[textaritill|textaritli]].<ref>[http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50293088 Dictionary.oed.com], [[Oxford English Dictionary]] (mars 2007) (þarfnast áskriftar)</ref><ref name="Britannica">{{H-tímarit|titill=wiki|tímarit=[[Encyclopædia Britannica]]|bindi=1|útgefandi=[[Encyclopædia Britannica, Inc.]]|ár=2007|útgáfustaður=London|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1192819/wiki|dags skoðað=10. apríl 2008}}</ref><ref name="urlEasy Wiki Hosting, Scott Hanselmans blog, and Snagging Screens">{{H-vefur|url=https://msdn.microsoft.com/en-us/magazine/cc700339.aspx |titill=Easy Wiki Hosting, Scott Hanselman's blog, and Snagging Screens |dagsetning=Júlí 2008 |nafn=Mitchell| eiginnafn=Scott |útgefandi=MSDN Magazine |dags skoðað=9. mars 2010}}</ref> Wikar eru keyrðir á wiki-hugbúnaði og eru flestir búnir til með samvinnu notenda. Wikar eru notaðir í margvíslegum tilgangi. Þeir geta verið opnir samfélagsvefir á veraldarvefnum eða settir upp sem innri vefir fyrirtækja, stofnana eða samtaka. Ólíkar reglur geta gilt um aðgangsheimildir notenda og um efnistök. [[Ward Cunningham]] þróaði fyrsta wikann, [[WikiWikiWeb]] og lýsti honum sem „einfaldasta mögulega vefgagnagrunninum.“<ref>{{H-vefur|url=http://www.wiki.org/wiki.cgi?WhatIsWiki|titill=What is a Wiki|dags skoðað=10. apríl 2008|útgefandi=WikiWikiWeb|nafn=Cunningham|eiginnafn=Ward|dagsetning=27. júní 2002}}</ref> Orðið „wiki“ er komið úr [[Havaíska|havaísku]] og merkir fljótur eða snöggur.<ref>{{H-vefur|url=http://www.mauimapp.com/moolelo/hwnwdshw.htm|titill=Hawaiian Words; Hawaiian to English|miðill=mauimapp.com|dags skoðað=19. september 2008}}</ref><ref>{{H-bók|nafn=Hasan|eiginnafn=Heather|titill=Wikipedia, 3.5 million articles and counting|ár=2012|útgefandi=Rosen Publishing|isbn=9781448855575|síður=11}}</ref> ==Heimildir== <references/> {{stubbur|tölvur}} [[Flokkur:Vefsíður]] 8mpz5v85nbd6rc9q98a33c7xkavf78g 0 114440 1958131 1923626 2026-03-31T13:05:46Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958131 wikitext text/x-wiki {{Infobox Airport | nafn = Húsavíkurflugvöllur | frummál = | frummál-a = | frummál-r = | mynd = Husavik Airport Terminal.jpg | breidd-myndar = <!-- ef minni en 200 --> | myndlýsing = Flugstöð og flugturn Húsavíkurflugvallar | mynd2 = | breidd-myndar2 = <!-- ef minni en 200 --> | myndlýsing2 = | IATA = HZK | ICAO = BIHU <center>{{Location map|Ísland|width=200|float=center |caption=|mark=Airplane_silhouette.svg|marksize=10 |label=HZK|position=top |lat_dir=N|lat_deg=65|lat_min=57|lat_sec=08 |lon_dir=W|lon_deg=17|lon_min=25|lon_sec=33 }}<small>Staðsetning flugvallarins</small></center> | FAA = | LID = | gerð = Almennur | eigandi-rekstraraðili = | eigandi = [[ISAVIA]] | rekstraraðili = | borg-þjónustuð = [[Húsavík]] | staðsetning = Aðaldalur | hub = </div> | byggður = 1957 | notkun = | stjórnandi = | notendur = | metric-elev = | hæð-f = 48 | hæð-m = 15 | hnit = {{coord|65|57|08|N|017|25|33|W|type:airport}} | heimasíða = [http://www.husavikairport.com/ husavikairport.com] | metric-rwy = y | f1-númer = 03/21 | f1-lengd-f = 5.266 | f1-lengd-m = 1.605 | f1-yfirborð = [[Malbik]] | h1-númer = | h1-lengd-f = | h1-lengd-m = | h1-yfriborð = <!-- upp í h12 --> | töl-ár = | töl1-header = | töl1-data = | töl2-header = | töl2-data = | töl3-header = | töl3-data = | footnotes = }} [[Mynd:2014-05-02 10-45-56 Iceland - Húsavík Norðurþing.jpg|thumb|Húsavíkurflugvöllur]] '''Húsavíkurflugvöllur''' {{Airport codes|HZK|BIHU}} er einnar [[flugbraut|brautar]] [[flugvöllur]] staðsettur í Aðaldalshrauni skammt utan við [[Húsavík]] á [[Ísland]]i. [[Flugfélagið Ernir]] flýgur þaðan til [[Reykjavík]]ur. Framkvæmdir við byggingu vallarins hófust sumarið 1956 og var völlurinn var tekinn í notkun í desember 1957.<ref>[http://www.husavikhotels.com/info/husavik-airport/ husavikhotels.com: Húsavík Airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160404110138/http://www.husavikhotels.com/info/husavik-airport/ |date=2016-04-04 }} 7. febrúar 2013</ref> Árið 1986 var ný flugstöðvarbyggingin á flugvellinum tekin í notkun.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=207369&pageId=2675240&lang=is&q=H%FAsav%EDkurflugv%F6llur timarit.is: Dagur 25. mars 1986] 7. febrúar 2013</ref> == Sjá einnig == * [[Húsavíkurstofa]] * [[Demantshringurinn]] == Tenglar == * [http://www.husavikairport.com/ Húsavík Airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130208035513/http://www.husavikairport.com/ |date=2013-02-08 }} * [https://www.isavia.is/ ISAVIA] * [https://www.ernir.is/ Flugfélagið Ernir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401101409/https://www.ernir.is/ |date=2022-04-01 }} == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist}}</div> [[Flokkur:Húsavík]] [[Flokkur:Flugvellir á Íslandi]] gls9rkds3yd5tpj10kmk3ajnjb81ui7 0 114593 1958044 1727595 2026-03-31T12:35:54Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958044 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Sólflúra | status = | trend = | image = Solea solea 1.jpg | image_width = 240px | image_caption = | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Geisluggar]] (''Actinopterygii'') | ordo = [[Flatfiskar]] (''Pleuronectiformes'') | familia = [[Sólflúruætt]] (''Soleidae'') | genus = ''Solea'' | species = '''''S. solea''''' | binomial = ''Solea solea'' | binomial_authority = ([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]]) }} '''Sólflúru''' ([[fræðiheiti]]: ''Solea solea'') er [[Flatfiskar|flatfiskur]] af [[sólflúruætt]]. == Útbreiðsla == Sólflúran lifir í Austur-[[Atlantshaf]]i frá suðurhluta [[Noregur|Noregs]] suður til [[Senegal]] í [[Afríka|Afríku]]. Í nánast öllu [[Miðjarðarhaf]]i og allt að suðvesturhluta [[Svartahaf]]s. Á veturnar leitar hún í hlýrri sjó í suðurhluta [[Norðursjór|Norðursjávar]]. Hún hefur aldrei fundist á Íslandsmiðum svo vísindilega staðfest sé en erlend skip hafa tilkynnt smá afla. == Útlit == Sólflúran er fremur smár flatfiskur, algeng stærð er 15 til 45 sentimetrar en getur orðið allt að 70 sentimetrar og hrygnan er iðulega stærri en hængurinn. Til eru dæmi um að sólflúra hafi náð 40 ára aldri og hún verður kynþroska fremur seint eða um 3 til 5 ára aldur. Hún er fremur langvaxin rauðbrún á framhlið og hvít á bakhlið. == Lifnaðarhættir == Hún heldur sig í sand og leirbotnum og fyrsta árið heldur hún sig á litlu dýpi, frá sjávarmáli niður á 50 metra dýpi en þegar hún eldist fer hún niður á allt að 300 metra dýpi. Fæðan hennar er að mestu botnhryggleysingjar, til dæmis [[burstaormar]] og smá[[krabbadýr]] og smáfiskar. Hún veiðir sér til matar á næturnar og hálf grefur sig í sandinn/leirinn yfir daginn. Hrygnan hrygnir um það bil 350 þúsund eggjum á 30 metra dýpi nálægt strandlengju. Hrygning og frjóvgun á sér stað í +10 -1 5° selsíus heitum sjó. Eggið klekst út á 7 - 8 dögum eftir frjóvgun. Seiði halda sig nokkurn veginn sér á sama svæði eftir að klak á sér stað. Merkingar á fiskum hafa ýtt undir þá tilgátu að Sólflúran leiti aftur og aftur á sama hrygningarsvæði. == Veiðar == Sólflúran þykir góður matfiskur og er oft á boðstólnum á betri veitingahúsum í Evrópu. Þær þjóðir sem veiða einna mest af Sólflúru eru [[Holland|Hollendingar]] og [[Frakkland|Frakkar]]. Veiðin undanfarin ár hefur verið um 40 þúsund tonn á heimsvísu. Við veiðar á Sólflúru er mest notuð [[botnvarpa]] en eitthvað er um að notast sé við net og þá sérstaklega meðfram strandlengjunni á hrygningartímum en þá leitar fiskurinn á grynnri svæði. == Staða stofnsins == Samkvæmt ráðgjöf ICES frá 2012 varðandi helstu veiðisvæði í Norður-Evrópu en utan Miðjarðarhafs virðist koma fram að veiðin sé í flestum tilvikum komin niður undir mörk sjálfbærni og þar sem hún er ekki kominn niður fyrir mörkin eins og til dæmis í Norðursjó þá er hún aðeins rétt fyrir ofan viðmiðunarmörk en við dönsku innhöfin hefur hún oft farið undir mörk sjálfbærni og því um ofveiði að ræða. Þar sem Sólflúran verður ekki kynþroska fyrr en á aldrinu 3 til 5 ára þá má búast við að ástandið fari ekki batnandi. Varðandi veiðar á sólflúru í Miðjarðarhafi virðist sem fiskveiðistjórnun í Miðjarðarhafinu sé ekki mjög góð og litlar upplýsingar að finna um stöðu stofnsins. Þar sem þar er einnig verið að veiða frekar smáa fiska, bendir það til þess að þar sé stofninn kominn undir mörk sjálfbærni, eins og á öðrum svæðum þar sem Sólflúruna er að finna. Umhverfissamtökin [[Grænfriðungar]] hafa sett Sólflúru á ''The RED LIST'', en þar fara tegundir sem þeir telja að séu í hættu af ofveiði. Samkvæmt þeirra heimildum þá er ástandið betra við Danmörku og vestur Ermasund en mun verra í Norðursjó, austur Ermasund og við írska hafið. Þetta virðist ekki vera í samræmi við þær upplýsingar, sem minnst var á hér að ofan, sem ef til vill tengist mismunandi rannsóknaniðurstöðum og/eða heimildum. Hins vegar er ljóst að ekki er heppilegt að auka veiði á tegundum, sem Grænfriðungar telja vera í útrýmingarhættu vegna ýmissa aðgerða sem þeir geta gripið til varðandi fiskmarkaði. == Heimildir == {{Wikiorðabók|sólflúra}} {{commonscat|Solea solea|Sólflúru}} {{Wikilífverur|Solea solea|Sólflúru}} * [https://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/oceans/seafood/red-list-of-species/ Greenpeace] (sótt 30 janúar, 2013) * [http://www.fao.org/:%20http://www.fao.org/fishery/species/3367/en FAO]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (sótt 30 janúar, 2013) * [http://fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.php?ID=4247&AT=dover+sole# Fishbase] (sótt 30 janúar, 2013) * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/170348/Dover-sole Britannica] (sótt 30 janúar, 2013) * [http://www.ices.dk/committe/acom/comwork/report/asp/advice.asp?titlesearch=&Region=-1&Species=42&Period=316&submit1=Submit+Query&mode=2 ICES]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (sótt 4 febrúar, 2013) * [http://www.ices.dk/marineworld/fishmap/ices/pdf/sole.pdf ICES] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324110316/http://www.ices.dk/marineworld/fishmap/ices/pdf/sole.pdf |date=2012-03-24 }} (sótt 8 febrúar, 2013) * [http://business.highbeam.com/437820/article-1G1-171792320/characterization-local-populations-common-sole-solea Merigot, B., Letourneur, Y., & Lecomte-Finiger, R.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (2007, 1 maí) (sótt 13 febrúar, 2013) * Hreiðar Þór Valtýsson. (2012). Flatfiskar. Akureyri. [[Flokkur:Sólflúruætt]] nvs8si9e975knrkf3cwzp4ki51k0wd9 0 115185 1958011 1947902 2026-03-31T12:27:01Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958011 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarstefna | nafn = Kántrí rokk | bakgrunns-litur = crimson | litur = white | uppruni = Seint í sjöunda áratugnum í suður og vestur Bandaríkjunum | hljóðfæri = [[Gítar]], [[Rafbassi|bassi]], [[Tromma|trommur]], [[Píanó]] | vinsældir = Vinsælast í Kaliforníu en náði góðri dreifni alls staðar í Bandaríkjunum | tengdar-stefnur = [[Kántrí]] – [[Fólks rokk]] - [[Rokk]] }} '''Kántrí rokk ([[enska|e.]] ''Country rock'')''' líka þekkt sem [[þjóðlagarokk]] og [[suðrænt rokk]] <ref name=Country>{{vefheimild|höfundur=Robert Fontenot|titill=Oldies Music Glossary: "Country Rock"|url=http://oldies.about.com/od/countryandwestern/g/countryrock.htm|mánuðurskoðað=10. mars|árskoðað=2013}}</ref> er undirflokkur af [[kántrí]] tónlist sem er samblanda af [[rokk]]i og kántrí. Þegar talað er um kantrí rokk er oftast verið að vísa í tónlistina hjá rokk tónlistarmönnum sem byrjuðu að spila með miklum kántrí áhrifum frá seint í sjöunda áratugnum yfir í miðjan áttunda áratuginn. Þar má nefna [[Neil Young]], [[The Byrds]] og [[Bob Dylan]]. Kántrí rokk var vínsælast á áttunda áratugnum þegar [[The Eagles]] voru upp á sitt besta.<ref name=Rhodes /> == Tónlistarstíll == Hið almenna kántrí rokk lag er auðsjánlega rokk lag en notar að minnsta kosti eitt hljóðfæri sem er vanalega bara í hefðbundnu kántrí eins og til dæmis fiðla, flygill eða mandólín. Oftast er líka flest hljóðfæri órafmögnuð fyrir utan [[Bassi|bassa]]. Það tíðkast oft að radda samhljómar eru í kántrí stílnum.<ref name=Country /> [[Mynd:Bob Dylan Barcelona.jpg|thumbnail|Bob Dylan að spila í Barcelona]] == Saga == === Uppruni === Seint á sjöunda áratugnum þá var rockabilly alveg horfið frá tónlistarsenunni og [[mótkúltúr|mótkúltúrinn]] eða [[Hippi|hippahreyfingin]] var í fullum krafti. Í þessu umhverfi gat kántrí rokk þróast. Platan hans Bob Dylan ''[[Nashville Skyline]]'' hafði mikil áhrif á að kántrí og rokk gátu runnið saman, af því að platan var næstum einungis því kántrí tónlist en þar sem að Bob Dylan var virtur í rokk senunni þá opnaði sú plata kántrí senuna fyrir rokkara.<ref name=Dylan>{{vefheimild|höfundur=Biography.com|titill=Bob Dylan biography|url=https://www.biography.com/people/bob-dylan-9283052?page=3|mánuðurskoðað=10. mars|árskoðað=2013}}</ref><ref name=Country /> === Hápunktur === Kántrí rokk náði hápunkti sínum á áttunda áratugnum. Vinsælust voru [[Doobie brothers]] sem komu með ákveðin [[R&B]] áhrif [[Emmylou Harris]](sem var fyrrverandi baksöngvari fyir Gram Parsons) var kölluð „drottning kántrí rokks" og Pure prarie league varð mjög vinsælt með 5 topp 40 vinsælustu lögin 1972. The Eagles voru örugglega vinsælastir og plöturnar þeirra Desperado (1973) og Hotel California (1976) fóru í sigurför um Bandaríkin og víðar.<ref name="Pure Prairie">{{vefheimild|höfundur=William Ruhlmann|titill=Pure Prairie League Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/pure-prairie-league-mn0000371879|publisher=allmusic.com|mánuðurskoðað=10.Mars|árskoðað=2013}}</ref> <ref name="Emmylou Harris">{{vefheimild|höfundur=Jason Ankeny|titill=Emmylou Harris biography|url=https://www.allmusic.com/artist/emmylou-harris-mn0000159699|publisher=allmusic.com|mánuðurskoðað=10.Mars|árskoðað=2013}}</ref> == Mikilvægar hljómsveitir og tónlistarmenn == === Gram Parsons === [[Gram Parsons]] er oft talinn vera faðir kántrí rokks. Hann var meðlimur í [[The International Submarine Band]], [[the Byrds]] og [[The Flying Burrito Brothers]]. Þessi lagasmiður var frumkvöðull að því að rokkhljómsveitir spiluðukántrí tónlist en sem sóló listamaður fór hann meir og meir í kantrítónlistina. Gram Parsons seldi ekki mikið af plötum en hann hafði mikil áhrif á tónlistarmenn í kringum sig með sínum sérkennilega stíl. Það mætti segja að Gram Parsons hafi haft mestu áhrifin á kántrí rokk en Neil Young er best þekkti kántrí rokk tónlistarmaðurinn. Öll hans verk með [[Buffalo Springfield]], [[Crosby]], [[Stills]], [[Nash & Young]] og líka sólóplöturnar hans hafa verið undir miklum áhrifum frá kántrítónlist og hafa átt mikinn þátt í að skapa kántrí rokk.<ref name=Rhodes>{{vefheimild|höfundur=Paul Rhodes|titill=Country Rock 101|url=http://classicrock.about.com/od/newreleases/a/101_countryrock.htm|mánuðurskoðað=10. mars|árskoðað=2013}}</ref> Gram Parsons sagðist aldrei líka vel við nafnið "Country rock" hann taldi stílinn sinn falla betur undir "Country soul" eða kántrí sálartónlist eða jafnvel "cosmic American music" eða alheims Ameríku tónlist.<ref name="Book of rock">{{bókaheimild|höfundur=Philip Dodd|titill=Book of rock|ár=2001|útgefandi=Pavilion|bls=333}}</ref> === The Byrds === Þegar Gram Parsons gekkst í lið við the Byrds varð til blanda sem átti eftir að skapa tónlistarstefnuna og hafa gífurleg áhrif á marga tónlistarmenn. Þeir höfðu notið vinsælda áður og náðu svipuðum hæðum og [[Bítlarnir]] í Bandaríkjunum á tímapunkti í miðjum sjöunda áratugnum en kántrí áhrif Gram Parsons gerbreytti stefnunni þeirra. Árið 1968 tóku þeir upp sínu fyrsta plötu þessari nýju mynd.<ref name=Byrds /> ''[[Sweetheart of the rodeo]]'' er talin ein mikilvægasta og mest einkennandi platan fyrir kántrí rokk af því að hún var fyrsta platan sem að var almennt kölluð kántrí rokk.<ref name=Byrds>{{vefheimild|höfundur=Richie Unterberger|titill=the Byrds Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/the-byrds-mn0000631774|mánuðurskoðað=10. mars|árskoðað=2013}}</ref> === Neil Young === Eftir að Neil Youg hætti í kántrí rokk hljómsveitinni Buffalo Springfield árið 1968, þá fór hann að hægt og rólega að gera sjálfan sig að áhrifamesta og einstakasta söngvara/lagasmið af sinni kynslóð. Neil young spreytti sig að sífellu að nýjum tónlistarstílum frá [[Rokkabillí|rokkabillí]] og [[blús]] yfir í [[raftónlist]]. Þessir mismunandi stílar fengu sam aðeins meiri dýpt þegar litið er á hans aðalstíl, kántrí rokk sem hann átti oft til að taka með hljómsveitinni [[Crazy Horse (hljómsveit)|Crazy Horse]]. Það voru á hans tíma jafnmargir [[söngvarar/lagasmiðir]] og það voru [[grunge]] eða [[kántrí]] hljómsveitir sem sögðust hafa verið undir áhrifum hans. Neil Young hætti aldrei að endurskapa hljóm sinn og hann er einn af fáum sem að eru jafn mikilvægir fyrir tónlistina í elli sinni og þegar þeir voru ungir.<ref name="Neil Young">{{vefheimild|höfundur=Stephen Thomas Erlewine|titill=Neil Young Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/neil-young-mn0000379125|publisher=Allmusic.com|mánuðurskoðað=10.Mars|árskoðað=2013}}</ref> === The Flying Burrito Brothers === The Flying Burrito Brothers hjálpuðu við að gera tenginguna milli rokk og kántrí, og með þeirra fyrsta plötu árið 1969 ''[[The Gilded Palace of Sin]]'' gerðu þeir stílformið að kántrí rokki. Þótt að hljómsveitin hafi verið vinsæl í stuttan tíma skildu þeir eftir sig plötur sem að áttu eftir að vera gífurlega áhrifamiklar bæði í rokk og kántrí. Þegar Gram Parsons hætti með hljómsveitinni 1970 þá átti hljómsveitin eftir að eiga langan feril sem ein af hinum áhrifamestu hljómsveitunum í kántrí rokki.<ref name="Burrito Brothers">{{vefheimild|höfundur=Stephen Thomas Erlewine|titill=The Flying Burrito Brothers Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/the-flying-burrito-brothers-mn0000194703|publisher=Allmusic.com|mánuðurskoðað=10.Mars|árskoðað=2013}}</ref> [[Mynd:The Eagles in performance, 2008.jpg|thumbnail|The Eagles árið 2008 á Long Road out of Eden túrnum. Frá vinstri til hægri eru: Glenn Frey, Don Henley, Joe Walsh og Timothy B. Schmidt]] === The Eagles === The Eagles sköpuðu Kaliforníu tóninn og voru vinsælustu forsprakkar kántrí rokks. Þeir fínpússuðu stefnuna og gerðu stefnuna afgerandi og viðurkennda. Þeir urðu gífurlega vinsælir með sinni fyrstu plötu ''The Eagles''(1972) platan varð stuttu seinna [[gullplata]].<ref name=Encyclopedia>{{bókaheimild|höfundur=Michael Heatley|titill=The Definitive Illustrated Encyclopedia of Rock|ár=2006|útgefandi=FLAME TREE PUBLISHING|bls=198}}</ref>Lögin þeirra standa enn þann dag í dag sem gífurlega vel unnin og metnaðarfull tónlist og með þeirra framlagi til kántrí rokks hafa þeir gert gert stefnuna ódauðlega. Vinsælustu kántrí rokk lögin þeirra eru '[[Hotel California]]', '[[Take It Easy]]', ‘[[Take It to the Limit]], ‘[[Lyin' Eyes]]’ og ‘[[Best of My Love]]’.<ref name="Eagles Biography">{{vefheimild|höfundur=William Ruhlmann|titill=The Eagles Biography|url=https://www.allmusic.com/artist/eagles-mn0000144847|publisher=Allmusic.com|mánuðurskoðað=10.Mars|árskoðað=2013}}</ref> == Heimildir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Kántrítónlist]] [[Flokkur:Tónlistarstefnur]] t78y456ar49kv6yq9267mk2ik0tzs7i 0 115214 1958219 1402779 2026-03-31T13:58:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958219 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarstefna | nafn = Djass rapp | bakgrunns-litur = crimson | litur = white | uppruni = Seinni hluta níunda áratugarins í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | hljóðfæri = [[Tölvur]] – [[djasshljóðfæri]] | vinsældir = Fyrri hluti tíunda áratugarins | tengdar-stefnur = [[djass]] [[rapp]] }} '''Djassrapp''' er ákveðin tegund [[rapp]]-stefnunar sem er undir áhrifum [[djass]] tónlistar. Tónlistarstefnan á rætur sínar að tekja til seinni hluta [[1981-1990|9. áratugarins]] og til upphafs [[1991-2000|10. áratugarins]]. Textarnir höfða aðallega til pólitískra viðhorfa og bjartsýni samfélagsins. Tónlistin í djassrappi er aðalega fólgin í reglulegum töktum úr [[rapp]]tónlist en bætt er við hljóðum úr [[djass]] tónlist, til dæmis [[trompet]] hljómur, tvöföld bassalína og svo framvegis. Þessir hljómar eru aðalega hljómar úr gömlum og oftast vel þekktu djasslögum. Ungir djass rapparar leituðu í marga klukkutíma af gömlum djassplötum í plötubúðum sem þeir gætu notað til þess að búa til hinn fullkomna taktfasta djass takt. Rímurnar í textunum eru eins og í hefðbundnu rappi og er flæðið mjög svipað. Það sem einkennir textana í djassrappi eru eins og áður sagði pólitísk viðhorf og bjartsýni en einnig er mikið um samtöl rappara hvorn við annan þar sem léttur [[húmor]] er meðal annars notaður. == Áhrifavaldar == Þrátt fyrir að djassrapp varð ekki að sér tónlistarstefnu fyrr en á 9. áratugnum má sjá ýmis dæmi um djassrapp tónlist í gegnum 20. öldina. [[Louis Armstrong]], víðsfrægur [[djass]]tónlistarmaður, gaf út lagið „Heebie Jeebies“ sem oft er talið flokkast undir [[rapptónlist]] en hafði undirspil úr [[djass]]tónlist. Einnig má rekja áhrifin til [[1971-1980|8. áratugarins]] en The Last Poets, Gil Scott-Heron og The Watts Prophets gáfu þá út lög þar sem textarnir voru taktföst [[ljóð]] og djasstónar hljómuðu undir. Þrátt fyrir þessi dæmi úr sögunni, varð djass rapp ekki að sér tónlistarstefnu fyrr en seint á 9. áratugnum. == Upphaf == Það sem markaði upphaf stefnunar var [[djass]]hljómsveitin Cargo, með Mike Carr í fararbroddi. En árið [[1985]] gáfu þeir út lagið Jazz Rap, og var það lag á samnefndri plötu þeirra. Djass rapp fór svo að verða vinsælla árið 1988 þegar rapparinn Gang Starr gaf út sitt fyrsta lag „Words I Manifest“, þar sem hann tók undirspil úr lagi Dizzy Gillespie, „Night in Tunisia“, frá árinu [[1952]] og bjó til taktfastann [[djass]] takt.<ref>[http://www.discogs.com/Cargo-Jazz-Rap-Volume-One/master/260299]</ref> Sama ár gaf Stetsasonic út lagið „Talkin’ All That Jazz“ en hann tók undirspil úr lagi Lonnie Liston Smith og gerði það sama og Gang Starr hafði gert. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * https://www.allmusic.com/style/jazz-rap-ma0000012180 [[Flokkur:Djass]] [[Flokkur:Hip hop]] [[Flokkur:Tónlistarstefnur]] r2ftqz4n1cwiazx99n50xksn5yiwk8s 0 115983 1958139 1865948 2026-03-31T13:10:33Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958139 wikitext text/x-wiki '''Reif-partý''' (oftast kallað '''reif''') ([[enska]]: ''rave'') er tónlistar[[partý]]i, þar sem [[raftónlist]] og flott [[ljós]]a- eða [[leysir|leysi]]sýning spila stórt hlutverk. Í svona partýi dansar fólk og blandar saman geði við danstónlist leikna af [[plötusnúður|plötusnúðum]]. Tegundirnar af raftónlistinni sem spiluð er eru gífurlega margar eins og [[House-tónlist|house]], [[Trans (raftónlist)|trans]], [[teknó]], ''jungle'', ''beakbeat'', ''liquid funk'', [[trommur og bassi]], [[döbbstepp]], [[harðkjarna teknó]], [[eurodance]] og flestar aðrar raftónlistarstefnur og með þessu eru ljósasýningar, ljóma stafir, skjávarpaðar myndir, líkamsmálning og reykvélar ómissandi. Reif (rave) á uppruna sinn að rekja til [[Stóra-Bretland]]s og var það virkilega vinsælt í byrjun [[1991-2000|10. áratugarins]] en þó hafa þau verið haldin í annarri mynd en við þekkjum í dag allt síðan á 6. áratugnum. [[File:RaveOn.jpg|thumb|right|300px|Rave í Vín, árið 2005]] == Skýring == Reif er tegund af teitum þar sem spiluð er hröð tónlist og mikið er dansað. Reifmenningin náði hápunkti á 10. Áratugnum og þá aðallega í Bretlandi. Elektrónísk músik, flottar ljósasýningar og [[eiturlyf]] eru stór þáttur af reifmenningu og vert er að taka fram að þetta er ekki tónlistarstefna. Reiftónlist getur verið af ýmsum toga en er þó hröð, takföst og tölvugerð. == Uppruni == Á seinni hluta [[6. áratugur|6. áratugarins]] var orðtakið „Rave“ notað yfir villt bóhema partý [[bítnikk]]a. Árið [[1958]] tók [[Buddy Holly]] upp slagarann „Rave On“, þar sem hann syngur um gleðina og geggjunina við góða tilfinningu og um löngunina við að láta hana aldrei hverfa. Orðið „Rave“ var seinna notað í mod menningunni og þar náði orðtakið yfir öll villt partý sem haldin voru. Fólk sem voru miklir djammarar var þess vegna lýst sem „reivurum“ (e .Ravers). Þekktir tónlistarmenn eins og [[Steve Marriott]] úr ''[[The Small Faces]]'' og [[Keith Moon]] úr ''[[The Who]]'' voru sjálflýstir „reivarar“. Áður en orðið var tengt við raftónlist á miðjum [[9. áratugur|9. áratugnum]], var algengt að orðið „rave“ væri notað yfir „bílskúrsrokk“ og „[[sýrurokk]]“ á miðjum [[7. áratugur|7. áratugnum]] (þá sérstaklega yfir tónlist The Yardbirds sem gáfu út plötuna ''Having a Rave Up'' í Bandaríkjunum). Á meðal þess að vera notað yfir „bílskúrsrokk“ og almennt yfir villt partý var orðið einnig notað yfir ákveðinn kafla í lögum. Þessi kafli var hápunktur og kom hann yfirleitt þegar var farið að líða undir lok lagsins þegar farið var að spila tónlistina hraðar, þyngri og með meiri ákafa. Seinna meir var orðið hluti af nafni á raftónlistar viðburði sem var haldinn [[28. janúar]] [[1967]] í ''Roundhouse-húsinu'' í [[London]] og hét „Million volt light and sound rave“. [[Tónleikar|Tónleikarnir]] innihéldu meðal annars einu upptöku sem spiluð var fyrir almenning af tilraunakenndum hljóðbút sem [[Bítlarnir|Bítillinn]] [[Paul McCartney]] bjó til fyrir viðburðinn- þetta var hinn goðsagnakennda ''Carnival of Light'' upptaka. Eftir mod-tímabilið (1963-1966) datt orðið „rave“ úr tísku. Við tók annað tímabil og voru hippar í mikilli tísku. Önnur orð komu með [[Hippi|hippunum]] og virtist orðið „reif“ hverfa nánast algjörlega fyrir utan nokkrar undantekningar. Þýðing og notkun orðsins breyttist síðan á seinni hluta [[9. áratugur|9. áratugarins]] og fóru ungmenni þá að nota orðið aftur. Hugsanlegt er að orðið hafi verið notað aftur vegna áhrifa frá [[Jamaíka]]. Á miðjum 9. áratugnum varð elektrónísk danstónlist og þá helst teknótónlist mjög vinsæl á skemmtistöðum, teitum og þá helst í teitum sem haldin voru í yfirgefnum húsum. Þessi teiti voru svipuð þeim sem haldin höfðu verið á 7. áratugnum að því leyti að þau voru haldin í yfirgefnum húsum. Þessi teiti voru fyrst vinsæl í [[Manchester]] en seinna meir urðu þau einnig vinsæl í [[London]]. Þetta átti síðan eftir að vera þekkt sem rave-senan, hún svipaði mjög til annara sena sem höfðu verið í gangi í [[Bretland|Bretlandi]] á 7, 8 og 9. áratugunum. Þegar stefnur [[Margrét Thatcher|Margret Thatcher]] höfðu á 8. áratugnum leitt til þess að texstíl iðnaðurinn í norðvestur Bretlandi leið undir lok. Vegna þess voru margar verksmiðjur og vöruhús yfirgefin og höfðu ungmenni þá hist í yfirgefnum verksmiðjum og vöruhúsum til þess að skemmta sér og hlusta á tónlist. Þar var einnig dansað alla nóttina og var þetta hin mesta skemmtun. Þeir fyrstu til þessa að skipuleggja reif í [[Manchester]] voru meðlimir hljómsveitarinnar [[The Stone Roses]] en þeir nýttu vinsældir sínar til þess að dulbúa reif sem tónleika en í staðinn voru þeir búnir að ráða plötusnúða til þess að spila fyrir áhorfendur. Einnig auglýstu þeir oft rave sem upptökur fyrir tónlistarmyndböndin sín. Þá borguðu ungmennin sem sóttu þá viðburði 5 [[sterlingspund]] og fengu í staðinn 1 penný sem þau límdu á handarbakið sitt og virkaði það eins og miði þeirra á reifin. Þetta penný var einnig þeirra „greiðsla“ fyrir að leika aukahlutverk í gerð tónlistarmyndbandanna. Svona hélt þetta áfram í nokkra mánuði og náðu þeir að halda lögreglunni frá. Á seinni hluta 9. áratugarins varð house-tónlist virkilega vinsæl á skemmtistöðum og í þessum stóru partýum sem haldin voru, reif urðu með þessari nýju tónlistarstefnu vinsælli meðal almennings og þar af leiðandi varð allt stærra. Til dæmis voru 25.000 manns farnir að mæta á þessa stóru viðburði sem höfðu áður hýst í kringum fjögur þúsund manns. Þeir sem sóttu þessi rave voru oft meðlimir í stéttarfélögunum á Bretlandi og oftar en ekki voru þetta sömu hópar og sóttu fótboltaleiki. Það var mjög algengt að gestirnir á reifum voru miklir fótboltaaðdáendur. Reif fóru almennilega að slá í gegn þegar þau urði vinsæl í [[London]] og þá var elektróníska tónlistin komin til að vera. Í kringum 10. áratuginn voru rave farinn að svipa til þess sem við þekkjum í dag en það hefur verið mikil þróun í öllu því sem tengist þessum partýum, allt frá staðsetningu og til tónlistarinnar. == Tónlistin == Öll tónlist sem er spiluð á reifum flokkast undir „rave tónlist“.{{heimild vantar}} Þessi tónlist er nánast einungis elektrónísk tónlist og eru flestir flokkar af elektrónískri tónlist spilaðir á rave-um. Þar ber helst að nefna house, trance, breakbeat, drum & bass, hardcore-techno og industrial techno. Tónlistarstefnurnar eru þó mun fleiri og undirflokkar þeirra gífurlega margir. Vegna allra þessara tónlistarstefna verður rave ekki flokkað sem tónlistarstefna heldur frekar sem menning. Menningin er rave og því fylgir ákveðin tónlist svipað og með Hip-Hop og Rapp. Hip-hop er oft túlkað sem menning og hluti af henni er til dæmis veggmálning, breikdans og rapptónlist. == Staðsetning == Rave eru oftast haldin á stórum svæðum eins og til dæmis í vöruhúsum, á klúbbum, á strönd, í flugskýlum, á ökrum og á flestum stöðum þar sem hægt er að koma fyrir stórum græjum og mikið af fólki. Á gulldögum rave-a sóttu mörg þúsund manns stærstu viðburðina. Þá var staðsetningin leyndarmál og oft var ekki látið vita hvar rave áttu að vera fyrr en nokkrum klukktutímum áður en teitin byrjuðu. Þetta var gert til þess að halda lögreglunni í burtu. Oft voru tónleikahaldarar með auka staðsetningu tilbúna ef lögreglan skyldi mæta, en það var oftar en ekki rauninn. == Eiturlyf == „Reifarar“, eða einstaklingar sem stunda reifpartý mikið, eiga það til að nota eiturlyf. Þessi eiturlyf eru notuð sem „orkugjafi“ og örva þau manneskjuna. Eftir að hafa innbyrt þessi eiturlyf getur einstaklingurinn dansað mun lengur. Menn hafa dansað í margar klukkustundir á ofskynjunarlyfjum og er þetta mjög vinsælt í svona teitum. Þessi eiturlyf hafa þó slæm áhrif á líkamann, eins og flest eiturlyf. Þau valda til dæmis ofskynjun og geta ollið miklum þurrki í líkamanum. Þar sem er reif eru eitulyf og eru þar sum efni vinsælari en önnur og oftar en ekki eru þetta efni sem gerir fólk spennt og veitir þeim aukna orku til þess að geta dansað tímunum saman. Dæmi um slíkt eiturlyf er Methylenedioxymethamphetamine (MDMA). Götuheiti [[MDMA]] getur verið E-tafla, e-pilla, e, alsæla, XTC, Molly, Adam og Elskuhuga hraði. [[FBI|Alríkislögregla Bandaríkjanna (FBI)]] tók saman lista þar sem farið er yfir áhrif MDMA á mannslíkamann og andlegaheilsu:<ref>{{cite web |url=http://www.fbi.gov/scams-safety/clubdrugs |title=Geymd eintak |access-date=2013-04-29 |archive-date=2013-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511035935/http://www.fbi.gov/scams-safety/clubdrugs |url-status=dead }}</ref> * Áhrif endast í 3-6 klukkutíma. * Gerir fólki kleift að dansa tímunum saman. * Eykur líkurnar á ofþornun, ofspennu, hjartastoppi, nýrnabilun og eykur líkamshita, sem getur leitt til dauða. * Langtímaáhrif geta verið svefnleysi, þunglyndi, kvíði og minningstap. Önnur eiturlyf sem notuð eru heita [[Kókaín]], Ketamín, LSD, Rohypnol og [[Smjörsýra (eiturlyf)|GHB]]. En þessi eiturlyf hafa flest, ólíkt við MDMA, sljóvgandi áhrif og eru að mörgu leyti mjög ólík MDMA. == Reif á Íslandi == Iceland-Sensation voru stórir reiftónleikar sem haldnir voru árið [[2006]]. Fyrst átti að halda tónleikana í [[Kaplakriki|Kaplakrika]] í [[Hafnarfjörður|Hafnafirði]] og áttu þetta að vera mikilfenglegir tónleikar. Eitthvað hefur þó farið úrskeiðis í skipulagningu viðburðarins eða miðasala verið mjög dræm vegna þess að hann var að lokum haldin á [[Broadway]], sem tekur mun minni mannfjölda heldur en Kaplakriki. Ísland er þó að mörgu leyti óheppileg staðsetning fyrir reif og er það helst köldu [[veðurfar]]i að kenna. Sumrin eru heldur ekki hentugari, þó veðrið sé talsvert skárra. Dagurinn teygist þá langt fram á nóttina en mörgum finnst mikilvægt að halda rave í miklu myrkri svo ljósasýningar fái að njóta sín. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * http://www.thesite.org/drinkanddrugs/drugculture/drugstrade/thehistoryofrave {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116090614/http://www.thesite.org/drinkanddrugs/drugculture/drugstrade/thehistoryofrave |date=2013-01-16 }} skoðað 5. mars 2013 * https://www.popcenter.org/problems/rave_parties/ skoðað 1. mars 2013 * http://www.visir.is/ExternalData/pdf/sirkus/S060623.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060831143514/http://www.visir.is/ExternalData/pdf/sirkus/S060623.pdf |date=2006-08-31 }} skoðað 27. feb 2013 * http://www.fbi.gov/scams-safety/clubdrugs {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130511035935/http://www.fbi.gov/scams-safety/clubdrugs |date=2013-05-11 }} skoðað 27. feb 2013 * http://www.thefreedictionary.com/rave [[Flokkur:Tónlist]] tp0eoyzkke1y12m76vhbnwovjelogke 0 116294 1958260 1859981 2026-03-31T14:09:16Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958260 wikitext text/x-wiki '''Snjóhengjan''' er óformlegt heiti á [[Íslensk króna|krónueignum]] erlendra aðila sem fastar eru á [[Ísland]]i vegna [[Gjaldeyrishöft|gjaldeyrishafta]] sem hafa verið í gildi frá [[Bankahrunið á Íslandi|bankahruninu 2008]]. Þessar eignir eru taldar nema á bilinu 800 til 1000 milljörðum króna. Eigendur þessara fjármuna eru flestir taldir vera erlendir [[vogunarsjóður|vogunarsjóðir]] og [[banki|bankar]] sem vilji skipta þeim yfir í erlendan gjaldeyri. Óttast er að ef gjaldeyrishöftum yrði aflétt í skyndi þá myndi það þýða snöggt útstreymi gjaldeyris frá Íslandi og verulega gengisrýrnun krónunnar. Önnur lausn sem lögð hefur verið til er að eigendur snjóhengjunnar taki á sig verulega niðurfærslu á eignunum gegn því að fá leyfi til að taka afganginn út í erlendum gjaldeyri. Í fréttum sumarið 2016 kom í ljós að meðal helstu eigenda innistæðna á Íslandi væru fjárfestingarfyrirtækin Eaton Vance og Loomis Sayles & Co.<ref>[https://www.visir.is/byrjad-ad-losa-um-snjohengjuna-i-dag/article/2016160619207]</ref> == Tengt efni == * [[Aflandskrónur]] * [[Jöklabréf]] == Tengill == * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20150306212620/http://snjohengjan.is Snjóhengjan.is], vefur settur upp í kringum [[Alþingiskosningar 2013|Alþingiskosningarnar 2013]] == Heimildir == <references /> {{stubbur|hagfræði}} {{Hrunið}} [[Flokkur:Efnahagur Íslands]] 98ewejbd8rpbnzjpxbygu9yuv8t7946 0 117269 1958207 1920357 2026-03-31T13:53:23Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958207 wikitext text/x-wiki '''Google Maps''' er ókeypis [[kort]]aþjónusta frá [[Google]] sem býður upp á [[götukort]], [[loftmynd]]ir, leiðbeiningar fyrir ýmsa ferðamáta og leitarvél fyrir fyrirtæki. Loftmyndirnar eru ekki sýndar í rauntíma heldur eru þær nokkurra mánuða eða ára gamlar. Notast er við [[Mercator-vörpun]] og þess vegna eru heimskautssvæði frekar skökk á kortinu. Svipuð þjónusta sem heitir [[Google Earth]] er líka í boði en hún gerir notendum kleift að skoða heiminn í [[þrívídd]]. Google Maps fór í loftið [[8. febrúar]] [[2005]] eftir Google keypti ástralska fyrirtækið Where 2 Technologies. Þjónustan var þróuð af dönsku bræðrunum Lars og Jens Rasmussen sem unnu báðir í fyrirtækinu. [[Google Street View]] er tengd þjónusta sem notuð er í gegnum Google Maps en með henni geta notendur skoðað [[víðurmynd]]ir af götum. Google safnar myndum fyrir Street View með því að aka um vegi og götur á sérstökum bíl. Söfnun á Street View-myndum hófst á [[Ísland]]i í júlí [[2013]].<ref>{{fréttaheimild|url=https://www.visir.is/google-streetview-kortleggur-island/article/2013130719244|titill=Google Streetview kortleggur Ísland|útgefandi=[[Visir.is]]|árskoðað=2013|mánuðurskoðað=9. ágúst}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist|2}} {{stubbur}} {{S|2005}} [[Flokkur:Google]] qafxrybzh9p4t0g5apottm63rme3cqj 0 117453 1958363 1849011 2026-03-31T21:41:50Z ~2026-20086-23 115062 1958363 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Astúría | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = Principado de Asturias | tegund_byggðar = Sjálfstjórnarhérað | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of Asturias.svg | fáni_stærð = | fáni_alt = | skjaldarmerki = Escudo de Asturias.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Localización de Asturias.svg | kort_texti = | hnit = | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = Spánn | stofnun_titill = Sjálfstjórn | stofnun_dagsetning = 1981 | leiðtogi_titill = [[Forseti]] | leiðtogi_nafn = Adrián Barbón (FSA-PSOE) | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 10.603 | hæð_m = | mannfjöldi_frá_og_með = 2021 | mannfjöldi_heild = 1.011.792 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = 95 | tímabelti1 = UTC+1 | utc_hliðrun_sumartími = +2 | póstnúmer_gerð = | póstnúmer = | svæðisnúmer = 34 985 }} '''Astúría''' ([[spænska]]: ''Asturias'', [[astúríska]]: ''Asturies'') er [[Sjálfstjórnarsvæði Spánar|sjálfstjórnarsvæði]] á [[Spánn|Spáni]]. {{Spánn}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Spænsk sjálfstjórnarsvæði]] btujjpspfxt6t1yk3qxdaxas83zwysk 0 117461 1958392 1849007 2026-04-01T01:17:29Z ~2026-20086-23 115062 1958392 wikitext text/x-wiki {{Byggð | nafn = Sjálfstjórnarsvæðið Múrsía | nafn_í_eignarfalli = | nafn_á_frummáli = Región de Murcia | tegund_byggðar = Sjálfstjórnarhérað | mynd = | mynd_stærð = | mynd_alt = | mynd_texti = | fáni = Flag of the Region of Murcia.svg | fáni_stærð = | fáni_alt = | skjaldarmerki = Escudo-ca-murcia.svg | viðurnefni = | kjörorð = | kort = Localización de la Región de Murcia.svg | kort_texti = | hnit = | undirskipting_gerð = Land | undirskipting_nafn = Spánn | stofnun_titill = Sjálfstjórn | stofnun_dagsetning = 1982 | leiðtogi_titill = [[Forseti]] | leiðtogi_nafn = Fernando López Miras (PP) | leiðtogi_flokkur = | heild_gerð = | flatarmál_heild_km2 = 11.313 | hæð_m = | mannfjöldi_frá_og_með = 2020 | mannfjöldi_heild = 1.511.251 | mannfjöldi_þéttleiki_km2 = | tímabelti1 = UTC+1 | utc_hliðrun_sumartími = +2 | póstnúmer_gerð = | póstnúmer = | svæðisnúmer = 34 }} '''Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía''' ([[spænska]]: ''Murcia'') er [[Sjálfstjórnarsvæði Spánar|spænskt sjálfstjórnarsvæði]] á [[Spánn|Suðaustur-Spáni]], á milli [[Sjálfstjórnarhéraðið Valensía|Valensíu]] og [[Sjálfstjórnarhéraðið Andalúsía|Andalúsíu]]. Höfuðborg svæðisins ber sama nafn, [[Múrsía]]. Önnur stærsta borgin er [[Cartagena (Spánn)|Cartagena]]. {{Spánn}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Spænsk sjálfstjórnarsvæði]] lagesbpthc612aelvrly0uttxw7f4xg 0 117472 1958314 1898011 2026-03-31T14:26:11Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958314 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Fíll | image = Elephant_side-view_Kruger.jpg | image_width = 250px | image_caption = Afrískur gresjufíll í [[Kruger-þjóðgarðurinn|Kruger-þjóðgarðinum]] í [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]]. | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | subphylum = [[Hryggdýr]] (''Vertebrata'') | classis = [[Spendýr]] (''Mammalia'') | ordo = [[Fílar]] (''Proboscidea'') | superfamilia = ''[[Elephantoidea]]'' | familia = ''[[Elephantidae]]'' | familia_authority = [[John Edward Gray|Gray]], 1821 | subdivision_ranks = [[Undirætt (flokkunarfræði)|Undirættir]] | subdivision = * ''[[Elephantinae]]'' * ''[[Stegodontinae]]'' † * ''[[Lophodontinae]]'' † }} '''Fíll''' er stórt [[spendýr]] af [[fílaætt]] (''Elephantidae''). Þrjár núlifandi [[tegund (líffræði)|tegundir]] heyra til þeirrar ættar: [[gresjufíll]] (''Loxodonta africana''), [[skógarfíll]] (''Loxodonta cyclotis''), sem í daglegu tali kallast Afríkufíll,<ref>Jón Már Halldórsson. „Hvað getið þið sagt mér um afríska fílinn?“. Vísindavefurinn 14.12.2006. https://visindavefur.is/?id=6435. (Skoðað 31.8.2013).</ref> og [[Asíufíll]] (''Elephas maximus'') en þær fyrrnefndu tvær voru áður fyrr taldar ein og sama tegundin.<ref>Jón Már Halldórsson. „Er skógarfíllinn í Afríku sérstök tegund?“. Vísindavefurinn 7.2.2005. https://visindavefur.is/?id=4743. (Skoðað 31.8.2013).</ref> Fílar hafa langan [[rani|rana]] og tvær langar [[skögultönn|skögultennur]] og eru stærstu núlifandi landdýrin og geta vegið allt að fimm tonn. Vegna mikillar líkamsþyngdar sinnar geta fílar ekki hoppað.<ref>Jón Már Halldórsson. „Geta fílar hoppað?“. Vísindavefurinn 21.11.2003. https://visindavefur.is/?id=3882. (Skoðað 31.8.2013).</ref> Í [[fornöld]] voru þeir stundum notaðir í [[Hernaður|hernaði]]. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * Jón Már Halldórsson. „Er skógarfíllinn í Afríku sérstök tegund?“. Vísindavefurinn 7.2.2005. https://visindavefur.is/?id=4743. (Skoðað 31.8.2013). * Jón Már Halldórsson. „Hvað getið þið sagt mér um afríska fílinn?“. Vísindavefurinn 14.12.2006. https://visindavefur.is/?id=6435. (Skoðað 31.8.2013). * Jón Már Halldórsson. „Hvað getið þið sagt mér um indverska fílinn?“. Vísindavefurinn 10.3.2003. https://visindavefur.is/?id=3218. (Skoðað 31.8.2013). * Jón Már Halldórsson. „Til hvers nota fílar ranann?“. Vísindavefurinn 1.7.2003. https://visindavefur.is/?id=3545. (Skoðað 31.8.2013). * MBS. „Af hverju eru fílar með rana?“. Vísindavefurinn 29.2.2008. https://visindavefur.is/?id=7118. (Skoðað 31.8.2013). == Tengt efni == * [[Rani]] == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3279810 „Fíllinn er þarfur þjónn“, ''Lesbók Morgunblaðsins'' 1951] * {{Vísindavefurinn|4743|Er skógarfíllinn í Afríku sérstök tegund?}} * {{Vísindavefurinn|6435|Hvað getið þið sagt mér um afríska fílinn?}} * {{Vísindavefurinn|3218|Hvað getið þið sagt mér um indverska fílinn?}} * {{Vísindavefurinn|2057|Hvað var stærsti fíllinn stór?}} * {{Vísindavefurinn|7118|Af hverju eru fílar með rana?}} * {{Vísindavefurinn|3545|Til hvers nota fílar ranann?}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Fílar| ]] lpgmgfrm9zlnau9vm2duvr1j6ow4b9c 0 117820 1958092 1628007 2026-03-31T12:53:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958092 wikitext text/x-wiki '''LDN''' (skammstöfun á ''Low dose naltrexone'') er það nafn sem notað er yfir [[lyf]]ið [[naltrexón]] þegar það er notað í lágum skömmtum gegn sumum sjúkdómum þrátt fyrir að það sé ekki í samræmi við markaðsleyfi lyfsins. Sumir talsmenn LDN vilja meina að lyfið virki gegn alls kyns sjúkdómum eins og [[MS (sjúkdómur)|MS sjúkdómi]], [[Chrohns sjúkdómur|Chrohns sjúkdómi]], [[vefjagigt]], [[Síþreyta|síþreytu]], [[HIV]], [[krabbamein]]i, og fleirum, þær staðhæfingar eru ósannaðar. Rannsóknir hafa ekki sýnt fram á að LDN virki gegn MS<ref>{{cite web|url=https://www.nationalmssociety.org/Treating-MS/Complementary-Alternative-Medicines/Low-Dose-Naltrexone|title=Low-Dose Naltrexone|publisher=National MS Society|accessdate=12 May 2014}}</ref> eða öðrum.<ref name="Novella20102">{{cite web|url=http://www.sciencebasedmedicine.org/index.php/low-dose-naltrexone-bogus-or-cutting-edge-science/|title=Low Dose Naltrexone – Bogus or Cutting Edge Science?|last=Novella|first=Steven|date=5 May 2010|accessdate=5 July 2011}}</ref><ref name="Blach-Olszewska20182">{{cite journal|last1=Blach-Olszewska|first1=Zofia|last2=Leszek|first2=Jerzy|date=June 2007|title=Mechanisms of over-activated innate immune system regulation in autoimmune and neurodegenerative disorders|journal=Neuropsychiatric Disease and Treatment|volume=3|issue=3|pages=365–372|pmc=2654796|pmid=19300567|accessdate=}}</ref> Naltrexón er vanalega notað við meðferð á [[Ópíöt|opíata]]<nowiki/>fíkn (svo sem [[heróín]]<nowiki/>- og [[morfín]]<nowiki/>fíkn) eða [[áfengissýki]] þar sem það er öflugur ópíataviðtakablokki. Undirbúningsrannsóknir á lágskammtameðferð með naltrexóni hafa gefið ágætar vísbendingar um að hægt væri að nota lyfið gegn sumum langvinnum kvillum eins og langvinnum sársauka, en frekari rannsókna er þörf áður en hægt er að mæla með notkun þess.<ref name="Younger2014">{{cite journal|last1=Younger|first1=J|last2=Parkitny|first2=L|last3=McLain|first3=D|date=April 2014|title=The use of low-dose naltrexone (LDN) as a novel anti-inflammatory treatment for chronic pain.|journal=Clirheumatology|volume=33|issue=4|pages=451–9|doi=10.1007/s10067-014-2517-2|pmc=3962576|pmid=24526250}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Lyf]] q5uxvwr4isc18i6954ih4aucppsyuox 0 118125 1958400 1855041 2026-04-01T01:43:47Z ~2026-20086-23 115062 1958400 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Map of expansion of Caliphate.svg|thumb|305px||Landvinningar Ommejada: {{legend|#a1584e|Landvinningar Múhameðs, 622–632}} {{legend|#ef9070|Landvinningar Rashida, 632–661}} {{legend|#fad07d|Landvinningar Ommejada, 661–750}}]] '''Ommejadar''' ([[arabíska]]: الخلافة الأموية‎, umr. ''Al-Ḫilāfa al-ʾumawiyya''), einnig ritað '''Ómajadar''' eða '''Úmmajadar''', var annað í röð þeirra fjögurra [[Kalífadæmi|kalífadæma]] sem voru stofnuð eftir lát [[Múhameð]]s. Það dregur nafn sitt af ætt Umayya (arabíska: الأمويون‎, ''al-ʾUmawiyyūn'', eða بنو أمية, ''Banū ʾUmayya'', „synir Umayya“) af [[Quraysh-ættbálkurinn|Quraysh-ættbálknum]] frá borginni [[Mekka]]. Fyrsti kalífinn af þessari ætt var [[Uthman ibn Affan]] sem ríkti frá [[644]] til [[655]] en ættarveldið stofnaði [[Muawiya ibn Abi Sufyan]] í kjölfar [[Fyrsta íslamska borgarastyrjöldin|Fyrstu íslömsku borgarastyrjaldarinnar]] árið [[661]]. Hann var landstjóri í [[Sýrland]]i og gerði [[Damaskus]] að höfuðborg kalífadæmisins. Ommejadar héldu [[landvinningar múslima|landvinningum múslima]] áfram og lögðu [[Kákasus]], [[Transoxíana|Transoxíönu]], [[Sindh]], [[Magreb]] og [[Íbería|Íberíu]] undir sig. Á hátindi sínum náði kalífadæmið yfir 15 milljónir ferkílómetra. Það var stærsta [[heimsveldi]] [[mannkynssaga|mannkynssögunnar]] fram að þeim tíma og það fimmta stærsta allra tíma. Eftir lát fyrsta kalífans 680 braust [[Önnur íslamska borgarastyrjöldin]] út. Henni lauk þegar [[Abd al-Malik ibn Marwan]] náði völdum og tókst að sigra alla keppinauta sína eftir tólf ára átök. [[Berbauppreisnin]] 740-743 og [[Þriðja íslamska borgarastyrjöldin]] 744-747 veiktu ríkið og árið [[750]] gerðu [[Abbasídar]] uppreisn og steyptu Ommejödum af stóli. Ein grein ættarinnar flúði til [[al-Andalus|al-Andalús]] í Evrópu þar sem hún stofnaði löngu síðar [[Kalífadæmið í Córdoba]]. {{commonscat|Umayyads|Ommejödum}} {{stubbur}} {{sa|661|750}} [[Flokkur:Kalífadæmi]] [[Flokkur:Heimsveldi]] [[Flokkur:Fyrrum Afríkuríki]] [[Flokkur:Fyrrum Asíuríki]] [[Flokkur:Fyrrum Evrópuríki]] b2s961141vf5b1u0rosicp55ik2kpra 0 118789 1958268 1954285 2026-03-31T14:10:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958268 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Dimmalimm1-gagnsaer.png|thumbnail|Forsíða af Sögunni um Dimmalimm]] '''Sagan af Dimmalimm''' er myndskreytt [[ævintýri]] eftir [[Muggur|Mugg]] (Guðmund Pétursson Thorsteinsson). Hann samdi bókina og teiknaði handa systurdóttur sinni [[Helga Egilson|Helgu Egilson]] árið [[1921]] en hann var þá á leið milli [[Ítalía|Ítalíu]] og [[Ísland]]s með flutningaskipi. Sagan var gefin út og varð vinsæl barnabók. Dimmalimm hefur einnig verið sett upp sem [[leikrit]] og sem [[ballett]]. [[Jóhannes úr Kötlum]] samdi ljóðin Guðsbarnaljóð um Mugg og [[Atli Heimir Sveinsson]] samdi tónlist við leikritið um Dimmalimm. == Efni sögunnar == Í sögubyrjun leikur kóngsdóttirin Dimmalimm sér við vatn í garði við konungshöll. Á vatninu synda fjórir svanir sem hún gefur brauð og góðgæti. Einn daginn fær hún leyfi til að fara út úr garðinum er þá forvitin að sjá hvað er öðruvísi fyrir utan. Hún sér umhverfi þar sem eru engin tré og engin hús en grænar grundir og blá fjöll. Hún kemur að vatni þar sem er stór hvítur svanur sem henni þykir strax afar vænt um. Hún vitjar svansins á hverjum degi og hann kemur úr vatninu og þau sitja saman. Einn daginn finnur hún svaninn dáinn. Dimmalimm syrgir hann og grætur löngum stundum við vatnið. Til hennar kemur kóngssonurinn Pétur og huggar hana og segir henni að hann hafi verið svanurinn og þá í álögum sem galdranorn lagði á hann og sem hann losnaði ekki úr fyrr en hann hitti þæga og góða stúlku sem þótti vænt um hann. Dimmalimm og Pétur giftast og verða kóngur og drottning. == Heimildir == * [http://baekur.is/is/bok/000648034/Sagan_af_Dimmalimm Sagan af Dimmalimm (Baekur.is, skönnuð útgáfa frá 1942)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160630062422/http://baekur.is/is/bok/000648034/Sagan_af_Dimmalimm |date=2016-06-30 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1408534 Sjáðu, sjáðu svanur! Skógurinn er að skemmta sér (Morgunblaðið, 13. tölublað (17.01.1970) Blaðsíða 16)] * [https://bornogtonlist.net/Dimmalimm/ Dimmalimm (Myndband og texti með söng um Dimmalimm] [[Flokkur:Íslenskar barnabækur]] k4oxh53fqh9jfwg5j0o33gv4upgz1tg 0 119910 1957984 1560051 2026-03-31T12:18:45Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957984 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Vatnakarpi | image = Cyprinus carpio.jpeg | image_size = 250px | image_caption = Vatnakarpi | status = VU | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Geisluggar]] (''Actinopterygii'') | ordo = [[Karpfiskar]] (''Cypriniformes'') | familia = [[Karpætt]] (''Cyprinus'') | species = '''''C. carpio''''' | binomial = ''Cyprinus carpio'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] }} '''Vatnakarpi''' ([[fræðiheiti]]: ''Cyprinus carpio'') er ferskvatnsfiskur af [[karpaætt]] sem víða finnst villtur í ám og vötnum. Hann er mjög vinsæll sem [[Fiskeldi|eldisfiskur]] en villti stofninn er flokkaðar sem stofn í hættu og mjög viðkvæmur. Villtur vatnakarpi er yfirleitt mjóslegnari en alinn, lengdin er almennt fjórum sinnum hæðin. Hann hefur rautt hold. Eldisfiskurinn vex helmingi hraðar en villtur og nær ekki sömu lengd og þyngd og eldisfiskurinn, er frá 3,2 til 4,8 sinnum stærri. Vatnakarpi getur orðið allt að 120 cm langur og yfir 40 kg. Villtur vatnakarpi verður um 40-80 cm langur og 2-14 kg. Stærsti vatnakarpi sem hefur verið veiddur var 45,59 kg, hann veiddist 2013 í Frakklandi. Vatnakarpi er botnfiskur og aflar mestallrar sinnar fæðu þar ásamt því að leita alveg upp á yfirborðið eftir fæðu. Vatnakarpinn kom upphaflega frá [[Asía|Asíu]] en hefur verið fluttur út um allan heim nema til [[Miðausturlönd|Miðausturlanda]] og [[Norðurpóllinn|Norður]]- og [[Suðurpóllinn|Suðurpólsins]]. Í [[Evrópa|Evrópu]] er algengt að finna hann í grunnum tjörnum með moldar- eða leirbotni og miklu af botngróðri. Bestu skilyrði fyrir vöxt á vatnakarpa er þegar vatnshitinn er 23°C til 30°C. Fiskurinn er mjög harðgerður og getur lifað við óvistlegar aðstæður eins og í köldu vetrarvatni, við lítið súrefnismagn (0,3-0,5 mg/l) og seltu upp að 5‰. Æskilegt sýrustig vatnsins (pH-gildi) er á bilinu 6,5-9,0. == Útlit == Búkurinn er langur og þéttur. Munnur hefur tvær þykkar varir og 5 koktennur með flötum kórónum. Hann hefur tvo skeggþræði beggja megin við munninn. Bakugginn er stór, langur og inniheldur bein. Undir honum eru tveir eyruggar, einn undir og tveir raufaruggar. Villtur vatnakarpi er brún-grænn á bakinu niður á miðjan búk. Maginn og upp á miðjar hliðar fisksins er gul-gyllt. Uggarnir er með rauðbrúnan blæ. == Fæða == Fæða vatnakarpa er smádýr eins og vatnsskordýr, ormar, lirfur og dýrasvif, en hann á það til að éta plöntur, lauf, fræ og stilka. Þar sem hann lifir þétt eins og í tjörnum er dýrasvif aðalfæðan. == Eldi == Vatnakarpi er mjög vinsæll sem eldisfiskur. Daglegur vöxtur getur verið allt að 2-4% af þyngd fisksins. Þannig getur fiskurinn náð því að verða 0,6-1,0 kg á einu ári við heittemprað loftslag. Hann vex mun hægar í tempruðu loftslagi, en þá nær fiskurinn 1-2 kg þyngd á 2-4 árum, um helmingi lengri tíma en í heitu loftslagi. Hrygning byrjar um það leyti sem vatnið/umhverfið nær 17-18°C. Vatnakarpaeldi var 14% af heildarferskfiskeldi árið 2002, um 4,6 milljón tonn. Frá árinu 1993 til 2002 hefur verið um 10,4% aukning á hverju ári í eldi á vatnakarpa. Sem dæmi var aukning á eldi á tilapiu um 11,8%. [[Kína]] er langstærsti framleiðandinn á vatnakarpa og framleiddi 3,3 milljón tonn eða ca. 70% af heildinni árið 2002. Á sama tíma var framleiðsla í Evrópu um 144 þúsund tonn. Meðalverð fyrir eldisvatnakarpa var USD 0,92/kg árið 2002, verðið var USD 1,43/kg árið 1993, en þessi lækkun er að mestu leyti vegna lækkunar RMB, gjaldmiðils í Kína, sem hefur mesta vægið í meðalverðinu vegnar stærðar miðað við heildarframleiðslu. == Veiðar == Vatnakarpi er ekki veiddur í atvinnuskyni en hann er mjög vinsæll meðal [[Stangveiði|stangveiðimanna]] í Evrópu og einnig eru vinsældir að aukast í Ameríku. == Markaðir == Talið er að framleiðsla á vatnakarpa sé nálægt hámarki, að ekki sé grundvöllur fyrir því að auka framleiðsluna. Vatnakarpi er og verður áfram mjög mikilvæg tegund þar sem hún er framleidd. Mikil hefð er fyrir því að borða vatnakarpa í [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópu]] og þá sérstaklega um [[jól]]in. Árlega er inn- og útflutningur á vatnakarpa innan Evrópu um 24 þúsund tonn (lifandi eða ferskar og frosnar afurðir). Í öllum heiminum fyrir utan Evrópu er inn- og útflutningur 39 þúsund tonn af afurðum. Evrópa er þannig stærsta markaðssvæðið. == Tenglar == {{Wikiorðabók|vatnakarpi}} {{commonscat|Cyprinus carpio|Vatnakarpa}} {{Wikilífverur|Cyprinus carpio|Vatnakarpa}} * [https://www.fishbase.org/summary/1450 Fishbase.org], sótt 30.1.2014. * [https://www.fao.org/fishery/culturedspecies/Cyprinus_carpio/en Fao.org], sótt 30.1.2014 [[Flokkur:Karpætt]] trwmcc7eijm3px3im97620wj7hgu92a 0 120255 1957968 1928033 2026-03-31T12:14:37Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957968 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Mjólkurfiskur | image = Milkfish.jpg | image_width = 240 px | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | subphylum = [[Hryggdýr]] (''Vertebrata'') | infraphylum = [[Kjálkadýr]] (''Gnathostomata'') | superclassis = [[Beinfiskar]] (''Osteichthyes'') | classis = [[Geisluggar]] (''Actinopterygii'') | class = [[Osteichthyes]] | subclass = [[Actinopterygii]] | ordo = [[Gonorynchiformes]] | familia = '''Chanidae''' | genus = '''''Chanos''''' | genus_authority = [[Bernard Germain Étienne de la Ville, Comte de Lacépède|Lacépède]], 1803 | species = '''''C. chanos''''' | binomial = ''Chanos chanos'' | binomial_authority = ([[Peter Forsskål|Forsskål]], 1775) }} '''Mjólkurfiskur''' ([[fræðiheiti]]: ''chanos chanos'') er eina lifandi [[Tegund (líffræði)|tegund]]in af [[Ætt (flokkunarfræði)|ætt]] [[Chanidae]] fiska, af [[Flokkur (flokkunarfræði)|flokki]] [[Geisluggar|geislugga]]. == Útbreiðsla == Mjólkurfiskur lifir nær ströndum og eyjum í hitabeltinu með ströndum Indlands- og Kyrrahafs. Töluvert magn af honum finnst í kringum Filipseyjar og Indonesíu. Einnig er mikið af honum með ströndum Ástralíu, Suður Afríku, Asíu, Hawaii, Kaliforníu og Galapagos eyjum. == Útlit & lifnaðarhættir == Hann er einstaklega aðlaðandi fiskur, grænblár að ofan, silfraður á hliðunum og hvítur að neðan. Hann er með stór augu sem liggja nálægt munninum, sem er lítill og tannlaus. Hann er straumlínulagaður með sterkann hala og syndir hratt sem gerir það að verkum það er erfitt að veiða hann. Hann getur lifað allt uppí 15 ár og hámarkslengd hans getur náð upp í 180 cm en þó er algengasta að þeir séu um 100 cm. Þyngd þeirra getur náð allt upp í 14 kg. Hann lifir í heitum sjó og nálægt kóralarifjum þar sem vatnið er meira en 20°C ásamt því að vera tært og grunnt. == Veiðar, eldi og vinnsla == Mjólkurfiskur er sögð fín fæða þó hann innihaldi mikið af beinum. Eldi á mjólkurfisk má finna í mörgum löndum í Suðaustur-Asíu og hafa þau verið starfandi í allavega 4-6 aldir. Eins og sjá má á línuritinu hér að neðan hefur töluverð aukning verið á sölu í mjólkurfiskseldi undanfarin ár. Á heimsvísu hefur árlegt eldi á mjólkurfisk aukist með ári hverju síðan 1997. Árið 2005 hefur það aukist um tæp 595.000 tonn og virði þeirra um 616 milljón dollara. Filipseyjar eru með mestu framleiðsluna eða um 289.000 tonn árið 2005 en Indonesia með 254.000 tonn. Vinnslan á mjólkurfisk er fjölbreytt og hefðbundnar leiðir hafa verið notaðar eins og þurrkun, reyking og gerjun en nýlega var byrjað á því að niðursjóða og frysta hann og hefur verðmætið á honum verið að aukast síðan 1950. Nýlega var einnig farið að nýta mjólkurfisks seiði sem beitu við túnfiskveiðar. == Markaðurinn == Framleiðendur mjólkurfisks selja hann yfirleitt ekki beint til viðskiptavina heldur selja í gegnum sölumenn, miðlara eða heildsala og almennt er meirihluti fiskafurðana selt í gegnum uppboðsmarkaði. Mikið hefur færst í aukar síðustu ár að fyrirtæki séu að nýta fiskinn betur, þar á meðal fyrirtæki á Filipseyjum sem nýta flest allan þann afskurð sem eftir verður af fisknum eins og kvið, bak, haus og hala og eru svo afurðirnar ýmist seldar frosnar, þurrkaðar, niðursoðnar, reyktar eða marineraðar. == Heimildir == {{Wikiorðabók|mjókurfiskur}} {{commonscat|Chanos chanos|mjólkurfisk}} {{Wikilífverur|Chanos chanos|mjólkurfisk}} {{wpheimild að hluta|tungumál= en|titill= Milkfish|mánuðurskoðað= 17. febrúar|árskoðað= 2014 }} * [http://www.fishbase.ca/summary/Chanos-chanos.html fishbase.ca] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150427181541/http://www.fishbase.ca/summary/Chanos-chanos.html |date=2015-04-27 }} Sótt 18 febrúar * [http://www.bfar.da.gov.ph/images/pdf/commodityroadmap-milkfish.pdf bfar.da.gov.ph] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325223735/http://www.bfar.da.gov.ph/images/pdf/commodityroadmap-milkfish.pdf |date=2012-03-25 }} Sótt 17 febrúar * [https://www.fao.org/docrep/field/003/ac282e/ac282e04.htm fao.org] Sótt 15 febrúar * [http://www.fishbase.ca/Country/CountryList.php?ID=80&GenusName=Chanos&SpeciesName=chanos fishbase.ca]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Sótt 15 febrúar [[Flokkur:Gonorynchiformes]] ij50lykpuukyx4pwnmww5v3st4hxuvy 0 120405 1958408 1937711 2026-04-01T03:09:09Z ~2026-20049-83 115069 /* Bæjarstjórar */ uppfærði bæjarstjóra 1958408 wikitext text/x-wiki '''Bæjarstjórn Mosfellsbæjar''' er lýðræðislegur vettvangur kjörinna fulltrúa íbúa [[Mosfellsbær|Mosfellsbæjar]]. Bæjarstjórn ber ábyrgð því að framfylgja þeim málefnum sem ríkið hefur falið sveitarstjórnum. Núverandi bæjarstjórn var kjörin í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|sveitarstjórnarkosningunum 14. maí 2022]]. ==Bæjarstjórar== {| class="wikitable" |- ! Nafn ! Ár |- | [[Páll Guðjónsson]] | 1987-1994 |- | [[Jóhann Sigurjónsson (f.1957)|Jóhann Sigurjónsson]] | 1994-2002 |- | [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] | 2002-2007 |- | [[Haraldur Sverrisson]] | 2007-2022 |- | [[Regína Ásvaldsdóttir]] | 2022-2026 |- |[[Þóra Margrét Hjaltested]] |2026- |- |} == 2022 == Síðast var kosið til bæjarstjórnar í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|sveitarstjórnarkosningunum 14. maí 2022]]. Bæjarstjórnarfulltrúum var fjölgað úr 9 í 11 vegna fólksfjölgunar í bænum. Sjálfstæðisflokkurinn hélt sínum 4 bæjarfulltrúum en Vinstri hreyfingin - grænt framboð, sem hafði verið í meirihlutasamstarfi við Sjálfstæðisflokkinn, missti sinn fulltrúa og féll því meirihlutinn. Miðflokkurinn sem átt hafði 1 bæjarfulltrúa náði ekki inn manni, Samfylkingin, Viðreisn og Vinir Mosfellsbæjar höfðu átt 1 bæjarfulltrúa hvert á síðasta kjörtímabili og héldu öll sínum fulltrúum. Framsóknarflokkurinn var þó ótvíræður sigurvegari kosninganna í Mosfellsbæ, en Framsókn sem hafði ekki átt bæjarfulltrúa í Mosfellsbæ síðan 2010, jók fylgi sitt um tæp 30 prósentustig frá kosningunum 2018 og fékk 4 bæjarfulltrúa kjörna. Framsóknarflokkurinn náði saman við Samfylkinguna og Viðreisn um myndun meirihluta. Regína Ásvaldsdóttir var í kjölfarið ráðin bæjarstjóri. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! {{LB|B}} | 1811 | 32,20 | ''4'' |- ! align="right" | [[Viðreisn]] ! {{LB|C}} | 444 | 7,98 | ''1'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! {{LB|D}} | 1534 | 27,28 | ''4'' |- ! align="right" | [[Vinir Mosfellsbæjar]] ! {{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#f3f301}} | 731 | 13,0 | ''1'' |- ! align="right" | [[Miðflokkurinn]] ! {{LB|M}} | 278 | 4,94 | ''0'' |- ! align="right" | [[Samfylkingin]] ! {{LB|S}} | 505 | 8,98 | ''1'' |- ! align="right" | [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] ! {{LB|V}} | 321 | 5,71 | ''0'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | 146 | 2,58 | |- ! align="right" | - ! ''-'' | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | 9413 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | 5770 | 61,30 | |} === Skipting bæjarstjórnarfulltrúa í Mosfellsbæ === {| cellpadding="2" cellspacing="0" |- |{{LB|B}} |{{LB|B}} | bgcolor=#FFFFFF | | bgcolor=#000000 | | bgcolor=#FFFFFF | |{{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#f3f301}} |{{LB|D}} |- |{{LB|B}} |{{LB|B}} | bgcolor=#FFFFFF | | bgcolor=#000000 | | bgcolor=#FFFFFF | |{{LB|D}} |{{LB|D}} |- |{{LB|C}} |{{LB|S}} | bgcolor=#FFFFFF | | bgcolor=#000000 | | bgcolor=#FFFFFF | |{{LB|D}} |} Eftirfarandi fulltrúar sitja í bæjarstjórn Mosfellsbæjar á kjörtímabilinu 2022-2026 {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi ! Embætti |- ! rowspan="4" | [[Framsóknarflokkurinn|B]] | Halla Karen Kristjánsdóttir | formaður bæjarráðs |- | Aldís Stefánsdóttir | |- | Sævar Birgisson | |- | Örvar Jóhannsson | forseti bæjarstjórnar(2023- ) |- ! rowspan="4" | [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | Ásgeir Sveinsson | |- | Jana Katrín Knútsdóttir | |- | Rúnar Bragi Guðlaugsson | |- | Helga Jóhannesdóttir | |- ! [[Samfylkingin|S]] | Anna Sigríður Guðnadóttir | forseti bæjarstjórnar(2022-2023) |- !L | Dagný Kristinsdóttir | |- ! [[Viðreisn|C]] | Lovísa Jónsdóttir |} == 2018 == Kosið var til bæjarstjórnar í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|sveitarstjórnarkosningunum 26. maí 2018]]. <br /> {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! {{LB|B}} | 128 | 2,9 | ''0'' |- ! align="right" | [[Viðreisn]] ! {{LB|C}} | 528 | 11,2 | ''1'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! {{LB|D}} | 1841 | 39,2 | ''4'' |- ! align="right" | [[Íbúahreyfingin og Píratar]] !{{LB2|Í|Íbúahreyfingin og Píratar|#00BFFF}} | 369 | 7,9 |''0'' |- ! align="right" | [[Vinir Mosfellsbæjar]] ! {{LB2|L|Vinir Mosfellsbæjar|#f3f301}} | 499 | 10,6 | ''1'' |- ! align="right" | [[Miðflokkurinn]] ! {{LB|M}} | 421 | 9,0 | ''1'' |- ! align="right" | [[Samfylkingin]] ! {{LB|S}} | 448 | 9,5 | ''1'' |- ! align="right" | [[Vinstrihreyfingin - grænt framboð]] ! {{LB|V}} | 452 | 9,6 | ''1'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | 132 | 2,74 | |- ! align="right" | - ! ''-'' | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | 7467 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | 4828 | 64,70 | |} Eftirfarandi fulltrúar sátu í bæjarstjórn Mosfellsbæjar á kjörtímabilinu 2018-2022 {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi ! Embætti |- ! rowspan="4" | [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Haraldur Sverrisson]] | bæjarstjóri |- | Ásgeir Sveinsson | formaður bæjarráðs |- | Kolbrún G. Þorsteinsdóttir | |- | Rúnar Bragi Guðlaugsson | |- ![[Miðflokkurinn (Ísland)|M]] | [[Sveinn Óskar Sigurðsson]] | |- ! [[Samfylkingin|S]] | Anna Sigríður Guðnadóttir | |- ! [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V]] | Bjarki Bjarnason | forseti bæjarstjórnar |- !L | Stefán Ómar Jónsson | |- ! [[Viðreisn|V]] | Valdimar Birgisson |} == 2014 == Síðast var kosið til bæjarstjórnar í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2014|sveitarstjórnarkosningunum 31. maí 2014]]. Bæjarstjórnarfulltrúum var fjölgað í 9 úr 7 vegna fólksfjölgunar í bænum. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! ''B'' | bgcolor = 009900 | | 282 | 7,2 | '''0'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 1905 | 48,7 | ''5'' |- ! align="right" | [[Íbúahreyfingin í Mosfellsbæ]] ! ''M'' | bgcolor = 00BFFF | | 354 | 9,1 | ''1'' |- ! align="right" | [[Samfylkingin]] ! ''S'' | bgcolor = FF8C00 | | 672 | 17,2 | ''2'' |- ! align="right" | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] ! ''V'' | bgcolor = FF0000 | | 464 | 11,9 | ''1'' |- ! align="right" | [[Mosfellslistinn]] ! ''V'' | bgcolor = 800080 | | 231 | 5,9 | ''0'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 153 | 3,8 | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 6440 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 4061 | 63,1 | |} === Skipting bæjarstjórnarfulltrúa í Mosfellsbæ === {| cellpadding="10" cellspacing="2" |- | bgcolor=#FF0000 | | bgcolor=#FF0000 | | bgcolor=#FFFFFF | | bgcolor=#00BFFF | |- | bgcolor=#FF8C00 | | bgcolor=#FFFFFF | | bgcolor=#FFFFFF | | bgcolor=#0000FF | |- | bgcolor=#0000FF | | bgcolor=#FFFFFF | | bgcolor=#FFFFFF | | bgcolor=#0000FF | |- | bgcolor=#FFFFFF | | bgcolor=#0000FF | | bgcolor=#0000FF | | bgcolor=#FFFFFF | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipa bæjarstjórn'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! rowspan="5"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Haraldur Sverrisson]] |- | [[Hafsteinn Pálsson]] |- | [[Bryndís Haraldsdóttir]] |- | [[Kolbrún G. Þorsteinsdóttir]] |- | [[Theodór Kristjánsson]] |- ! [[Íbúahreyfingin í Mosfellsbæ|M]] | [[Sigrún H. Pálsdóttir]] |- ! rowspan="2"| [[Samfylkingin|S]] | [[Anna Sigríður Guðnadóttir]] |- | [[Ólafur Ingi Óskarsson]] |- ! [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V]] | [[Bjarki Bjarnason]] |- |} == 2010 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2010|sveitarstjórnarkosningunum 29. maí 2010]]. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! ''B'' | bgcolor = 009900 | | 410 | 11,2 | ''0'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 1822 | 49,8 | ''4'' |- ! align="right" | [[Íbúahreyfingin í Mosfellsbæ]] ! ''M'' | bgcolor = 00BFFF | | 556 | 15,2 | ''1'' |- ! align="right" | [[Samfylkingin]] ! ''S'' | bgcolor = FF8C00 | | 441 | 12,1 | ''1'' |- ! align="right" | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] ! '''V''' | bgcolor = FF0000 | | 428 | 11,7 | ''1'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 282 | 7,2 | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 5793 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 3939 | 68,0 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! rowspan="4"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Haraldur Sverrisson]] |- | [[Hafsteinn Pálsson]] |- | [[Bryndís Haraldsdóttir]] |- | [[Kolbrún G. Þorsteinsdóttir]] |- ! [[Íbúahreyfingin í Mosfellsbæ|M]] | [[Jón Jósef Bjarnason]] |- ! [[Samfylkingin|S]] | [[Jónas Sigurðsson]] |- ! [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|V]] | [[Karl Tómasson]] |- |} Sjálfstæðisflokkkurinn og Vinstrihreyfingin - grænt framboð mynduðu meirihluta og hélt Haraldur Sverrisson áfram sem bæjarstjóri. Karl Tómasson var kjörin forseti sveitarstjórnar. == 2006 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2006|sveitarstjórnarkosningunum 27. maí 2006]]. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! ''B'' | bgcolor = 009900 | | 605 | 15,7 | ''1'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 1776 | 46,2 | ''3'' |- ! align="right" | [[Samfylkingin]] ! ''S'' | bgcolor = FF8C00 | | 906 | 23,9 | ''2'' |- ! align="right" | [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] ! ''V'' | bgcolor = FF0000 | | 454 | 11,8 | ''1'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 101 | 2,6 | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 5005 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 3842 | 77,0 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! [[Framsóknarflokkurinn|B]] | [[Marteinn Magnússon]] |- ! rowspan="3"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] |- | [[Haraldur Sverrisson]] |- | [[Herdís Sigurjónsdóttir]] |- ! rowspan="2"| [[Samfylkingin|S]] | [[Jónas Sigurðsson]] |- | [[Hanna Bjartmars Arnardóttir]] |- ! [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|G]] | [[Karl Tómasson]] |- |} == 2002 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2002|sveitarstjórnarkosningunum 25. maí 2002]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1824099|titill=Morgunblaðið 28. maí 2002, B blað, bls 7}}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! ''B'' | bgcolor = 009900 | | 827 | 24,3 | ''2'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 1787 | 52,5 | ''4'' |- ! align="right" | [[Samfylkingin]] og [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] ! ''G'' | bgcolor = FF8C00 | | 792 | 23,3 | ''1''' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 75 | | |- ! align="right" | - ! '''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 4327 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 3481 | 80,4 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! rowspan="2"| [[Framsóknarflokkurinn|B]] | [[Þröstur Karlsson]] |- | [[Bryndís Bjarnarson]] |- ! rowspan="4"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Ragnheiður Ríkharðsdóttir]] |- | [[Haraldur Sverrisson]] |- | [[Herdís Sigurjónsdóttir]] |- | [[Hafsteinn Pálsson]] |- ! [[Samfylkingin og Vinstrihreyfingin – grænt framboð|G]] | [[Jónas Sigurðsson]] |- |} == 1998 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1998|sveitarstjórnarkosningunum 23. maí 1998]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1824099|titill=Morgunblaðið 26. maí 1998, B blað, bls 5}}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! ''B'' | bgcolor = 009900 | | 730 | 26,6 | ''2'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 1064 | 38,8 | ''3'' |- ! align="right" | [[Alþýðubandalagið]],[[Alþýðuflokkurinn]] og [[Kvennalistinn]] ! ''G'' | bgcolor = FF8C00 | | 664 | 24,2 | ''2'' |- ! align="right" | [[Mosfellslistinn]] ! ''M'' | bgcolor = FFFFFF | | 284 | 10,4 | ''0'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 5 | | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 3559 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 2747 | 77,2 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! rowspan="2"| [[Framsóknarflokkurinn|B]] | [[Þröstur Karlsson]] |- | [[Helga Thoroddsen]] |- ! rowspan="3"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Hákon Björnsson]] |- | [[Ásta Björg Björnsdóttir]] |- | [[Herdís Sigurjónsdóttir]] |- ! rowspan="2"| [[Alþýðubandalagið, Alþýðuflokkurinn og Kvennalistinn|G]] | [[Jónas Sigurðsson]] |- | [[Guðný Halldórsdóttir]] |- |} == 1994 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1994|sveitarstjórnarkosningunum 28. maí 1994]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1824099|titill=Morgunblaðið 28. maí 1994, B blað, bls 1}}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Alþýðuflokkurinn]] ! ''A'' | bgcolor = FF8C00 | | 222 | 9,1 | ''0'' |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! ''B'' | bgcolor = 009900 | | 638 | 26,2 | ''2'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 1039 | 42,6 | ''3'' |- ! align="right" | [[Alþýðubandalagið]] ! ''G'' | bgcolor = FF0000 | | 538 | 22,1 | '''2''' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 88 | | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 3136 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 2525 | 80,5 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! rowspan="2"| [[Framsóknarflokkurinn|B]] | [[Þröstur Karlsson]] |- | [[Helga Thoroddsen]] |- ! rowspan="3"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Róbert B. Agnarsson]] |- | [[Helga A. Richter]] |- | [[Valgerður Sigurðardóttir]] |- ! rowspan="2"| [[Alþýðubandalagið|G]] | [[Jónas Sigurðsson]] |- | [[Guðný Halldórsdóttir]] |- |} == 1990 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1990|sveitarstjórnarkosningunum 26. maí 1990]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=123268&lang=is&requestedFileType=Web%20display|titill=Morgunblaðið 29. maí 1990, C blað, bls 2}}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 1347 | 63,7 | ''5'' |- ! align="right" | [[Eining (GABV)]] ! ''E'' | bgcolor = FFFFFF | | 768 | 36,3 | ''2'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 14 | | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 2680 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 2218 | 82,8 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu bæjarstjórn'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! rowspan="5"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Magnús Sigsteinsson]] |- | [[Helga A. Richter]] |- | [[Hilmar Sigurðsson]] |- | [[Þengill Oddsson]] |- | [[Guðbjörg Pétursdóttir]] |- ! rowspan="2"| [[Eining|E]] | [[Halla Jörundardóttir]] |- | [[Oddur Gústafsson]] |- |} == 1986 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1986|sveitarstjórnarkosningunum 31. maí 1986]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=120657&pageId=1634272&lang=is&q=Mosfellshreppur|titill=Morgunblaðið 3. júní 1986, bls 46}}</ref>. Mosfellshreppur hlaut kaupstaðarréttindi 9. ágúst 1987 og var nafninu breytt í [[Mosfellsbær]] {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Alþýðuflokkurinn]] ! ''A'' | bgcolor = FF8C00 | | 240 | 13,4 | ''1'' |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! ''B'' | bgcolor = 009900 | | 194 | 10,8 | ''0'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 979 | 54,6 | ''5'' |- ! align="right" | [[Alþýðubandalagið]] ! ''G'' | bgcolor = FF0000 | | 357 | 19,9 | ''1'' |- ! align="right" | [[Flokkur mannsins]] ! ''L'' | bgcolor = FFFFFF | | 22 | 1,2 | ''0'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 0 | | |- ! align="right" | - ! ''-''' | | '''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 2274 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 1877 | 82,5 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! [[Alþýðuflokkurinn|A]] | [[Oddur Gústafsson]] |- ! rowspan="5"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Magnús Sigsteinsson]] |- | [[Helga A. Richter]] |- | [[Óskar Kjartansson]] |- | [[Þórdís Sigurðardóttir]] |- | [[Þengill Oddsson]] |- ! [[Alþýðubandalag|G]] | [[Aðalheiður Magnúsdóttir]] |- |} == 1982 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1982|sveitarstjórnarkosningunum 22. maí 1982]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=118668&pageId=1556980&lang=is&q=Mosfellshreppur|titill=Morgunblaðið 25. maí 1982, bls 17}}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Alþýðuflokkurinn]] ! ''A'' | bgcolor = FF8C00 | | 212 | 14,2 | ''1'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 797 | 53,3 | ''4'' |- ! align="right" | [[Alþýðubandalagið]] og [[Framsóknarflokkurinn]] ! ''M'' | bgcolor = FF0000 | | 487 | 32,6 | ''2'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 54 | | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 1753 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 1464 | 83,5 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! [[Alþýðuflokkurinn|A]] | [[Gréta Aðalsteinsdóttir]] |- ! rowspan="4"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Magnús Sigsteinsson]] |- | [[Helga A. Richter]] |- | [[Bernharð Linn]] |- | [[Hilmar Sigurðsson]] |- ! rowspan="2"| [[Alþýðubandalagið og Framsóknarflokkurinn|M]] | [[Sturlaugur Tómasson]] |- | [[Pétur Bjarnason]] |- |} == 1978 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1978|sveitarstjórnarkosningunum 27. maí 1978]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=117136&pageId=1499770&lang=is&q=Mosfellshreppur|titill=Morgunblaðið 30. maí 1978, bls 32}}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Alþýðuflokkurinn]] ! ''A'' | bgcolor = FF8C00 | | 195 | | ''1'' |- ! align="right" | [[Framsóknarflokkurinn]] ! ''B'' | bgcolor = 009900 | | 196 | | ''1'' |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 500 | | ''4'' |- ! align="right" | [[Alþýðubandalagið]] og aðrir vinstri menn ! ''H'' | bgcolor = FF0000 | | 210 | | ''1'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | 25 | | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | '''-''' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 1288 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 1126 | 87,4 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! [[Alþýðuflokkurinn|A]] | [[Guðmundur Sigþórsson]] |- ! [[Framsóknarflokkurinn|B]] | [[Haukur Níelsson]] |- ! rowspan="4"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Salóme Þorkelsdóttir]] |- | [[Jón M. Guðmundsson]] |- | [[Bernharð Linn]] |- | [[Magnús Sigsteinsson]] |- ! [[Alþýðubandalagið og aðrir vinstrimenn|H]] | [[Úlfur Ragnarsson]] |- |} == 1974 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1974|sveitarstjórnarkosningunum 25. maí 1974]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=115868&pageId=1452783&lang=is&q=Mosfellshreppur|titill=Morgunblaðið 28. maí 1974, bls 13}}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 307 | | ''4'' |- ! align="right" | Vinstri menn og óháðir ! ''H'' | bgcolor = FF0000 | | 300 | | ''3'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | | | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 671 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | | 94,0 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! rowspan="4"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Salóme Þorkelsdóttir]] |- | [[Gunnlaugur Jóhannsson]] |- | [[Sæberg Þórðarson]] |- | [[Jón M. Guðmundsson]] |- ! rowspan="3"|[[Vinstrimenn og óháðir|H]] | [[Haukur Níelsson]] |- | [[Úlfur Ragnarsson]] |- | [[Anna Sigríður Gunnarsdóttir]] |- |} == 1970 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1970|sveitarstjórnarkosningunum 27. júní 1970]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262744&pageId=3684000&lang=is&q=Mosfellshreppur|titill=Tíminn 30. júní 1970, bls 13}}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | [[Sjálfstæðisflokkurinn]] ! ''D'' | bgcolor = 0000FF | | 162 | | ''2'' |- ! align="right" | Óháðir ! ''H'' | bgcolor = FF0000 | | 222 | | ''2'' |- ! align="right" | Framfarasinnaðir kjósendur ! ''J'' | bgcolor = FFFFFF | | 76 | | ''1'' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | | | |- ! align="right" | - ! ''-'' | | ''-'' | ''-'' | ''-'' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | 484 | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | 468 | 97,0 | |} ''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd'': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! rowspan="2"| [[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] | [[Jón M. Guðmundsson]] |- | [[Salóme Þorkelsdóttir]] |- ! rowspan="2"|[[Óháðir|H]] | [[Haukur Níelsson]] |- | [[Tómas Sturlaugsson]] |- ! [[Framfarasinnaðir kjósendur|J]] | [[Axel Aspelund]] |- |} Hreppstjóri var [[Hrólfur Ingólfsson]] <ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=119686&pageId=1594363&lang=is&q=Hreinn|titill=Morgunblaðið 8. júní 1984, bls 26}}</ref> == 1962 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|sveitarstjórnarkosningunum 23. júní 1962]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=111946&pageId=1343988&lang=is&q=Mosfellshreppur|titill=Tíminn 26. júní 1962, bls 23}}</ref>. {| class="wikitable" |- ! Flokkur ! Listi | ! Atkvæði ! % ! Menn |- ! align="right" | Óháðir ! ''H'' | bgcolor = FF0000 | | | 94 | ''1'' |- ! align="right" | Framfarasinnaðir kjósendur ! ''J'' | bgcolor = FFFFFF | | | 167 | '''3''' |- ! align="right" | . ! '''K''' | bgcolor = FFFFFF | | | 62 | '''1''' |- ! align="right" | Auðir og ógildir ! | | | | |- ! align="right" | - ! '''-''' | | '''-''' | '''-''' | '''-''' |- ! align="right" | Á kjörskrá ! | | | | |- ! align="right" | Greidd atkvæði ! | | | 91,0 | |} '''Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd''': {| class="wikitable" |- ! Listi ! Sveitarstjórnarfulltrúi |- ! [[Óháðir|H]] | [[Guðmundur Magnússon]] |- ! rowspan="3"|[[Framfarasinnaðir kjósendur|J]] | [[Jón M. Guðmundsson]] |- | [[Ólafur Pétursson]] |- | [[Höskuldur Ágústsson]] |- ! [[K]] | [[Ásbjörn Sigurjónsson]] |- |} ==Heimildir== <references/> [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi]] [[Flokkur:Mosfellsbær]] dprcjtg3ecoppcj034z71nx7c25mb3v 0 120428 1958079 1917904 2026-03-31T12:50:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958079 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Sung Jae-ki | búseta = | mynd = Sungjaegi2013.png | myndastærð = | myndatexti = | fæðingarnafn = Sung Jae-ki | fæðingardagur = [[8. ágúst]] [[1967]] | fæðingarstaður = [[Daegu]], [[Suður-Kórea]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|2013|7|26|1967|8|8}} | dauðastaður = [[Seoul]], [[Suður-Kórea]] | orsök_dauða = [[Sjálfsmorð]] | þekktur_fyrir = mannréttindum og borgaraleg aktívisti, frjálslyndi heimspekingar | starf = | titill = | laun = | trú = | maki = Park Eun-kyong | börn = | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = }} '''Sung Jae-ki''' eða '''Sung Jae-gi''' ([[kóreska]]:성재기; hanja:成在基; [[8. ágúst]] [[1967]] – [[26. júlí]] [[2013]]) var [[Suður-Kórea|suðurkóreskur]] mannréttindafrömuður og frjálslyndur hugsuður. Viðurnefni hans var '''Simheon'''(심헌;審軒). Árið 2013 svipti hann sig lífi.<ref>[http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 ''Suicide performance and journalist ethics] News Dongah'' (English) </ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Tenglar == * [http://english.donga.com/srv/service.php3?biid=2013072913348 ''Suicide performance and journalist ethics] News Dongah'' (English) * [http://english.yonhapnews.co.kr/news/2013/07/27/0200000000AEN20130727001300320.html Police continue search for missing men's rights activist] yonhapnews (English) * [https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20130729000881 Body of Sung Jae-gi found in Han River] Koreaherald 2013.07.29 (English) * [http://stream.aljazeera.com/story/201307292238-0022943 ''South Korean channel films suicide''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130801233640/http://stream.aljazeera.com/story/201307292238-0022943 |date=2013-08-01 }} (English) * [https://marcianosmx.com/grabacion-suicidio-corea-del-sur/ ''Grabación de un suicidio en Corea del Sur abre el debate sobre la ética de los medios de comunicación''] (Espranol) * [https://www.elgonzi.com/2013/08/activista-sung-jae-ki-se-suicido-frente.html ''Activista Sung Jae-ki se suicidó frente a las cámaras de televisión''] (Espranol) {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} [[Flokkur:Suður-Kóreumenn|Sung, Jae-ki]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða|Sung, Jae-ki]] [[Flokkur:Frjálshyggjumenn]] {{fde|1967|2013|Sung, Jae-ki}} qqv9y21t50llklti74cpdoy2evdusit 0 121694 1958349 1452811 2026-03-31T20:01:56Z EmausBot 13659 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Akkamenídaveldið]] 1958349 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Akkamenídaveldið]] fy7i348dlhxgow42yjcn30wi9388v1m 0 121822 1958351 1453362 2026-03-31T20:02:16Z EmausBot 13659 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Akkamenídaveldið]] 1958351 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Akkamenídaveldið]] fy7i348dlhxgow42yjcn30wi9388v1m 0 121823 1958352 1453363 2026-03-31T20:02:26Z EmausBot 13659 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Akkamenídaveldið]] 1958352 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Akkamenídaveldið]] fy7i348dlhxgow42yjcn30wi9388v1m 0 122968 1958257 1733941 2026-03-31T14:08:30Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958257 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Gemini_IAU.svg|thumb|280px|right|Stjörnukort sem sýnir Tvíburamerkið]] [[File:Sidney Hall - Urania's Mirror - Gemini.jpg|thumb|280px|Tvíburarnir úr ''[[Urania's Mirror]]'', sem er röð stjörnukorta sem gefin voru út í Lundúnum um 1825.]] [[File:Grupo de San Ildefonso (Museo del Prado) 03.jpg|thumb|280px|Kastor og Pollúx]] [[File:Gemini.svg|18px]] '''Tvíburarnir''' ([[latína]]: ''Gemini'') er eitt af [[stjörnumerki|stjörnumerkjum]] [[dýrahringurinn|dýrahringsins]]. Tvíburarnir er stórt og áberandi stjörnumerki á milli [[Nautið (stjörnumerki)|Nautsins]] í vestri og [[Fiskarnir (stjörnumerki)|Fiskanna]] í austri. Björtustu stjörnur merkisins eru [[Kastor]] og [[Pollúx]]. Um það bil 85 stjörnur sjást með berum augum í Tvíburamerkinu á dimmum næturhimni fjarri [[ljósmengun]] bæja og borga. Kastor (α Geminorum) er næst bjartasta stjarnan í Tvíburunum (birtustig 1,58). Í stjörnusjónauka sést að Kastor er þrjár stjörnur, tvær bjartar með sýndarbirtustig 1,9 (Kastor A) og 2,9 (Kastor B) og ein til viðbótar, miklu daufari af 9. birtustigi (Kastor C). Nánari rannsóknir hafa hins vegar leitt í ljós að Kastor er sexstirni, samsett úr þremur tvístirnum. Í tvístirninu Kastor A eru tvær stjörnur sem eru báðar um tvöfalt massameiri en sólin. Kastor er í um 50 ljósára fjarlægð frá jörðinni. Pollux (β Geminorum) er bjartasta stjarnan í Tvíburamerkinu og ein bjartasta stjarna næturhiminsins (birtustig 1,16). Hún er appelsínugul risastjarna af gerðinni K0 og í um 34 ljósára fjarlægð frá jörðinni, tvisvar sinnum massameiri en sólin og 43 sinnum bjartari. == Goðsögur == Tvíburarnir eru meðal elstu stjörnumerkja himins en merkið er [[Babýlónía|babýlónískt]] að uppruna. Samkvæmt grískum goðsögum voru Kastor og Pollux (Pólýdevkes) tvíburabræður. Þeir voru synir [[Leda|Ledu]] Spörtudrottningar en áttu þó hvor sinn föðurinn. Leda hafði átt ástarfund með [[Seifur|Seifi]] sem kom til hennar í svanslíki og tældi hana til lags við sig en sömu nótt sængaði hún hjá bónda sínum, Tyndareifi konungi. Þetta hafði þær afleiðingar að seinna ól Leda fjögur börn: Pollux og [[Helena fagra|Helenu fögru]], sem voru börn Seifs og því ódauðleg og Kastor og [[Klýtæmnestra|Klýtæmnestru]], sem voru börn Tyndareifs og þar af leiðandi dauðleg. Kastor og Pollux voru afar samrýmdir. Þeim varð aldrei sundurorða og voru sammála um alla hluti. Kastor var afburða knapi og stríðsmaður en Pollux var mikill hnefaleikakappi. Tvíburarnir fóru í leiðangur með Jasoni og Argóarförunum í leit að gullna reyfinu. Eitt sinn, er skipverjarnir tóku land, komu hnefaleikahæfileikar Pollux sér vel. Á landinu ríkti Amykus, sonur [[Póseidon]]s, hinn mesti harðstjórisem leyfði engum að yfirgefa landið fyrr en einhver hafði barist við hann og hann gekk jafnan af andstæðingum sínum dauðum. Nú skoraði hann Argóarfara á hólm. Pollux bauð sig fram fyrir þeirra hönd og felldi Amykus með einu hnefahöggi sem höfuðkúpubraut hann. Síðar deildu Kastor og Pollux við aðra tvíbura, Ídas og Lynkeif. Þeir voru trúlofaðir Föbe og Hilaríu sem báðar voru undurfríðar en Kastor og Pollux heilluðu þær upp úr skónum. Því kunnu Ídas og Lynkeifur illa og börðust við Kastor og Pollux um hylli þeirra. Lynkeifur rak sverð í gegnum Kastor en Pollux hefndi fyrir dauða bróður síns með því að drepa Lynkeif. Ídas réðst til atlögu gegn Polluxi en hafði ekki erindi sem erfiði því Seifur laust hann eldingu. Pollux harmaði bróður sinn og bað Seif um að þeir gætu deilt ódauðleikanum. Seifur kom þeim báðum fyrir á himninum sem stjörnumerkið Tvíburarnir þar sem þeir halda utan um hvor annan, að eilífu óaðskiljanlegir. == Augu Þjasa == Stjörnurnar Kastor og Pollux eru taldar koma fyrir í [[Snorra-Edda|Snorra-Eddu]] undir nafninu ''Augu Þjasa''. Sagt er frá því þegar [[Þjasi]] jötunn nær valdi á [[Loki Laufeyjarson|Loka]] sem lofar honum [[Iðunn (norræn goðafræði)|Iðunn]]i og æskueplum hennar til að losna. Loki stendur við sitt og Þjasi nær Iðunni til sín. Æsir komast að þessu og Loka er gert að endurheimta Iðunni og eplin. Honum tekst það en í hita leiksins drepa æsir Þjasa. Dóttir hans, [[Skaði]], kemur í [[Ásgarður|Ásgarð]] og vill hefna föður síns. Æsir bjóða henni föðurbætur en hluti þeirra fólst í því að [[Óðinn]] setti augu föður hennar upp á himininn þar sem þau skína sem stjörnur. == Stjörnuspeki == Samkvæmt [[stjörnuspeki]]nni eða stjörnuspáfræðinni spannar Tvíburamerkið tímabilið 21. maí til 20 júní. Táknmynd þess er ♊. Sá sem fæddur er á þessu tímabili er því tvíburi og honum eru ætlaðir ákveðnir eðlis- eða skapgerðareiginleikar. Þeir ráðast meðal annars af því að tvíburinn þarf fjölbreytni til að viðhalda lífsorku sinni. Best líður honum þegar mikið er um að vera og þess er þörf að hann sinni mörgum verkefnum á samtímis. Honum leiðist rútína og hann þreytist ef hann þarf að fást of lengi við það sama. Fjölbreytni og hreyfing eru honum nauðsyn. Hann þarf að skipta reglulega um umhverfi, enda er helsta viðkvæði hans: "Ég þarf aðeins að skreppa." Oft virðist sem Tvíburinn geymi tvo persónuleika innra með sér enda er gjarnan talað um tvíeðli þeirra sem eru í þessu stjörnumerki. Þetta birtist í fjölhæfni og þörf fyrir fjölbreytni, en einnig í óútreiknanlegu eðli eða því að hann getur sýnt tvö andlit, eftir umhverfi og aðstæðum. == Tenglar == * [https://www.stjornufraedi.is/stjornuskodun/stjornumerkin/tviburarnir Stjörnufræðivefurinn: Tvíburarnir] * [http://stjornuspeki.is/show.pl?id=SIGN,03: Stjörnuspekivegur Gunnlaugs Guðmundssonar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304235336/http://stjornuspeki.is/show.pl?id=SIGN,03: |date=2016-03-04 }} {{stjörnumerkin}} [[Flokkur:Stjörnumerki]] [[Flokkur:Stjörnufræði]] [[Flokkur:Stjörnuspeki]] dhjhthj0kvj5s3l3ku7zl8h6yw11bvo 0 123144 1958364 1929940 2026-03-31T21:59:17Z Berserkur 10188 1958364 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður | mynd = [[File:ISL-HRV_(21).jpg|250px]] | nafn = Gylfi Þór Sigurðsson | fullt nafn = Gylfi Þór Sigurðsson | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1989|9|8}} | fæðingarbær = Reykjavík | fæðingarland = Ísland | hæð = 1,85m | staða = Framsækinn miðjumaður | núverandi lið = Víkingur | númer = 10 | ár í yngri flokkum = | yngriflokkalið = [[FH]] , [[Breiðablik]] og [[Reading F.C.]] | ár1 = 2008-2010 | ár2 = 2008 | ár3 = 2009 | ár4 = 2010-2012 | ár5 = 2012 | ár6 = 2012-2014 | ár7 = 2014-2017 | ár8 = 2017-2022 | ár9 = 2023-2024 | ár10 = 2024-2025 | ár11 = 2025- | lið1 = [[Reading F.C.]] | lið2 = →[[Shrewsbury Town]] (lán) | lið3 = →[[Crewe Alexandra F.C.]] (lán) | lið4 = [[TSG 1899 Hoffenheim]] | lið5 = →[[Swansea City]] (lán) | lið6 = [[Tottenham Hotspur]] | lið7 = [[Swansea City]] | lið8 = [[Everton]] | lið9 = [[Lyngby Boldklub]] | lið10 = [[Valur]] | lið11 = [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] | leikir (mörk)1 = 42 (18) | leikir (mörk)2 = 5 (1) | leikir (mörk)3 = 15 (3) | leikir (mörk)4 = 36 (9) | leikir (mörk)5 = 18 (7) | leikir (mörk)6 = 58 (8) | leikir (mörk)7 = 106 (27) | leikir (mörk)8 = 133 (25) | leikir (mörk)9 = 2 (0) | leikir (mörk)10 = 19 (11) | leikir (mörk)11 = 24 (6) | landsliðsár = 2005<br>2000-2007<br>2007-2011<br>2010- | landslið = Ísland U17<br> Ísland U19<br>Ísland U21<br>[[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] | landsliðsleikir (mörk) = 3 (2)<br>15 (8)<br>14 (6)<br>85 (28) | mfuppfært = 1.4. 2026 | lluppfært = 1.4 2026 }} [[Mynd:ISL-HRV (18).jpg|thumb|Gylfi með vítaspyrnu á HM (2018).]] '''Gylfi Þór Sigurðsson''' (f. [[8. september]] [[1989]]) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður með Víkingi. Gylfi Sigurðsson er fyrst og fremst þekktur fyrir frábæra spyrnugetu, hvort sem það séu sendingar, langskot eða föst leikatriði. Gylfi býr yfir miklum leikskilningi, er nánast jafnfættur og getur spilað á miðjunni, sem sóknarmiðjumaður eða vinstri kant/framherji sem kemur inn á völlinn og ógnar með sínum hættulegri, hægri fæti. Gylfi hefur spilað með landsliðinu síðan 2010, skorað og varð markahæsti leikmaður liðsins árið 2023. Hann var valinn [[íþróttamaður ársins]] árið 2013 og árið 2016. Gylfi er markahæsti Íslendingur í ensku úrvalsdeildinni með tæp 70 mörk og einnig með flestar stoðsendingar eða 50 talsins. Árið 2020 var hann 7. stoðsendingahæsti spilandi leikmaður úrvalsdeildarinnar (á eftir [[Kevin De Bruyne]], [[David Silva]], [[Christian Eriksen]], [[Mesut Özil]], [[Eden Hazard]] og [[Raheem Sterling]]). ==Ungmennaferill== {{Heimildir vantar}} Gylfi Sigurðsson ólst upp í Setberginu í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] og byrjaði knattspyrnuæfingar hjá [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|Fimleikafélagi Hafnarfjarðar]] 1994, þegar Gylfi var aðeins 4 ára og 9 mánaða gamall. Þrátt fyrir 6 ára aldurstakmark fékk hann undanþágu til að æfa i Knattspyrnuskóla F.H. undir stjórn [[Leifur Sigfinnur Garðarsson|Leifs Sigfinns Garðarsonar]]. Gylfi fæddist inn í mikla F.H.-fjölskyldu þar sem faðir hans; Sigurður Aðalsteinsson studdi félagið frá ungum aldri og eldri bróðir Gylfa; Ólafur Már Sigurðsson æfði með félaginu alla yngri flokka ásamt því að vera sigursæll kylfingur. Höfðu þeir mikil áhrif á þróun ferils Gylfa með daglegum, þrotlausum æfingum þar sem einblínt var á tækni-og skotæfingar, á sama tíma og Gylfi æfði með yngri flokkum F.H. við góðan árangur. Á fjórtánda ári, þegar flestir krakkar kynnast fyrst sumarvinnu með unglingavinnunni, fékk Gylfi leyfi frá foreldrum sínum að sleppa henni alfarið og einbeita sér í staðinn einungis að fótboltanum. Eftir mikið æfingaálag byrjaði Gylfi að kenna sér meins í hnjánum eftir stífar æfingar á sandgervigrasi F.H. í [[Kaplakriki|Kaplakrika]]. Á þeim tíma var [[Breiðablik]] með besta gervigras landsins. Til að laga hnévanda sinn gekk Gylfi þvi árið 2003 til liðs við Kópavogsfélagið i 3. flokki. Þar æfði hann með framtíðarlandsliðsfélögum á borð við [[Alfreð Finnbogason|Alfreð Finnbogasyni]] og [[Jóhann Berg Guðmundsson|Jóhanni Berg Guðmundssyni]]. Eftir æfingaferðir til Englands til að kynna sér aðstæður hjá [[Everton F.C.|Everton]] og [[Preston North End F.C.|Preston North End]] fékk Gylfi loks almennilegt tækifæri þegar [[Reading F.C.]] býður Blikunum Viktori Unnari Illugasyni og Gylfa Sigurðssyni (báðir 16 ára) að kynntu sér aðstæður. Þeir enduðu báðir á að fá samning og æfðu í byrjun hjá unglingaliðum Reading. ==Atvinnumannaferill== ===Reading=== Gylfi hafði verið, á reynslu hjá [[Preston North End F.C.|Preston North End]] en endaði á að skrifa undir samning hjá akademíu [[Reading F.C.]] (með námsstyrk) þann 1. október 2005.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.readingfc.co.uk/academy/graduates/gylfi-sigurdsson/|title=14. Gylfi Sigurdsson|last=FC|first=Reading|website=Reading FC|access-date=2025-04-16}}</ref> Út af sífellt betri frammistöðu færðist Gylfi fljótt frá því að spila með unglingaliðum Reading, yfir í að vera lykilmaður varaliðsins næstu þrjú ár og 2008, eftir meðmæli varaliðsþjálfarans Frank Lampard Sr. ( föður [[Frank Lampard]] ) fengu hann og fimm aðrir ungir leikmenn atvinnumannasamninga.<ref name=":0" /> ==== 2008–09 ==== Fyrir tímabilið 2008–09 var Gylfa úthlutað treyjunúmerinu 34 hjá Reading. Hann sat á bekknum í 2–1 útisigri félagsins gegn [[Dagenham & Redbridge]] í fyrstu umferð enska deildarbikarsins þann 12. ágúst.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2008206608961/reading-komst-afram|title=Reading komst áfram - Vísir|last=Magnússon|first=Elvar Geir|date=2008-12-08|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref><ref name=":1">{{Bókaheimild|titill=Atvinnumaðurinn Gylfi Sigurðsson|útgefandi=Sena|höfundur=Ólafur Þór Jóelsson|höfundur2=Viðar Brink|ár=2015}}</ref> Tveimur vikum síðar lék hann sinn fyrsta leik í næstu umferð gegn [[Luton Town]] þegar hann kom inn á sem varamaður fyrir [[James Harper]] á 59. mínútu í 5–1 sigri á [[Madejski-leikvangurinn|Madejski-leikvanginum]].<ref name=":1" /> Hann skoraði í vítaspyrnukeppni í útitapi Reading gegn [[Stoke City]] í þriðju umferð eftir að hafa komið inn á sem varamaður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20081869661d/brynjar-lek-i-tapi-reading|title=Brynjar lék í tapi Reading - Vísir|last=Magnússon|first=Elvar Geir|date=2008-09-23|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Til að öðlast frekari reynslu í byrjunarliði skrifaði Gylfi undir eins mánaðar lánssamning við [[Shrewsbury Town]] þann [[16. október]].<ref name=":1" /><ref>{{Timarit|4009361|Ætla mér að grípa tækifærið þegar það gefst|útgáfudagsetning=26.10.2008|blaðsíða=33|blað=Fréttablaðið}}</ref> Tveimur dögum síðar skoraði hann í fraumraun sinni í ensku úrvalsdeildinni gegn [[A.F.C. Bournemouth|AFC Bournemouth]] í 4–1 sigri á útivelli.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/enski/2008/10/18/gylfi_skoradi_strax_fyrir_shrewsbury/|title=Gylfi skoraði strax fyrir Shrewsbury|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Hann lék alls sex leiki með Shrewsbury og skoraði eitt mark. Hann sneri aftur til heimafélagsins og lék með Reading í 2–0 tapi gegn [[Cardiff City]] í þriðju umferð FA-bikarsins þann [[3. janúar]] [[2009]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2009258398640/jafntefli-hja-gudjoni|title=Jafntefli hjá Guðjóni - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2009-03-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Þann [[27. febrúar]] gekk hann til liðs við [[Crewe Alexandra F.C.|Crewe Alexandra]] en þjálfari liðsins var [[Guðjón Þórðarson|Guðjón Þórðarsson]], fyrrum landsliðsþjálfari. Var Gylfi því áhugasamur og fór á neyðarláni til liðsins .<ref>{{Cite news |date=2009-02-27 |title=Sigurdsson makes Crewe loan move |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/crewe_alexandra/7915489.stm |access-date=2025-04-16 |language=en-GB}}</ref> Tveimur dögum síðar lék hann fyrsta leik sinn gegn [[Brighton & Hove Albion|Brighton]] á útivelli og skoraði á 89. mínútu í 4–0 sigri.<ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/fullStory.php?id=73138|title=England: Gylfi skoraði í fyrsta leik sínum fyrir Crewe er liðið sigraði|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Þann [[24. mars]] var lánssamningur hans framlengdur til loka tímabilsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20091628626d/gylfi-med-crewe-til-loka-leiktidar|title=Gylfi með Crewe til loka leiktíðar - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2009-03-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20091628626d/gylfi-med-crewe-til-loka-leiktidar|title=Gylfi með Crewe til loka leiktíðar - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2009-03-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Hann skoraði tvö mörk til viðbótar fyrir Crewe gegn [[Milton Keynes Dons]] og [[Cheltenham Town]] en tókst ekki að fyrirbyggja fall félagsins niður í [[Enska önnur deildin|ensku aðra deildina]].<ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/fullStory.php?id=75373|title=Crewe féll eftir tap gegn Leicester|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> ===1899 Hoffenheim=== Árin 2010-2011 fór Gylfi til Hoffenheim í Þýskalandi. Gylfi var ekki í náðinni hjá nýjum þjálfara í byrjun leiktímabils 2011-2012 en hins vegar mjög vinsæll hjá stuðningsmönnum liðsins. Gylfi leitaði á endanum á önnur mið. ===Swansea og Tottenham=== Gylfi var lánaður til Swansea árið 2012 og spilaði 12 leiki með þeim. Hann var valin leikmaður mánaðarins í mars 2012, fyrstur Íslendinga. Sumarið 2012 fór hann til Tottenham Hotspur og var þar til 2014. ===Swansea City=== Sumarið 2014 náði Tottenham samningi við Swansea City um skipti á Gylfa og Ben Davies vinstri bakverði Swansea. Gylfi lagði upp mark og skoraði sigurmarkið í opnunarleik Swansea á móti Manchester United en það var í fyrst skipti síðan 1972 sem United hafði tapað opnunarleik. Tímabilið 2016-2017 skoraði Gylfi 9 mörk og átti 13 stoðsendingar og átti lykilþátt í að Swansea bjargaði sér frá falli í ensku úrvalsdeildinni. Gylfi hljóp mesta vegalengd allra leikmanna á tímabilinu; 433 kílómetra. Gylfi er markahæsti leikmaður Swansea í úrvalsdeildinni með 34 mörk. ===Everton=== ====2017-2018==== [[Mynd:Everton 0 Chelsea 0 (39219021042).jpg|thumb|Gylfi í leik Everton og Chelsea.]] Árið 2017 var Gylfi seldur frá Swansea City til Everton fyrir 45 milljón punda. <ref>[http://www.bbc.com/sport/football/40848343 Gylfi Sigurdsson: Everton agree £45m deal for Swansea midfielder] BBC. Skoðað 16. ágúst, 2017.</ref> Samningurinn var til 5 ára. Gylfi skoraði sitt fyrsta mark fyrir Everton á móti Hajduk Split, í fyrsta leik sínum í byrjunarliðinu (25. ágúst). Markið var af meira en 45 metra færi með viðstöðulausu skoti, 13 sekúndum eftir að flautað var til seinni hálfleiks. Ronald Koeman, þjálfari Everton, sagði að markið væri eitt af mörkum tímabilsins. <ref>[http://www.bbc.com/sport/football/40970672 Hajduk Split 1-1 Everton] BBC. Skoðað 25 ágúst, 2017</ref> Í mars 2018 meiddist Gylfi á hné í leik á móti Brighton og var frá í 6-8 vikur. Leiktíðina 2017-2018 spilaði Gylfi 33 leiki og skoraði 6 mörk. <ref>[https://www.mbl.is/sport/enski/2018/05/14/allardyce_rekinn_i_vikunni/ All­ar­dyce rek­inn í vik­unni] Mbl.is. Skoðað 15. maí, 2018.</ref> ====2018-2019==== Gylfi hóf leiktíðina 2018-2019 mun betur en á fyrri leiktíð og var markahæsti maður liðsins (fyrir jól) á eftir Brasilíumanninum [[Richarlison]]. Hann skoraði meðal annars tvö mörk gegn [[Fulham FC]] og [[Cardiff City]] og sigurmark gegn [[Leicester City]] af 23 metra færi. Gylfi komst upp fyrir [[Eiður Smári Guðjohnsen|Eið Smára Guðjohnsen]] (55 mörk) sem markahæsti Íslendingurinn í ensku úrvalsdeildinni í febrúar með 56 mörk. <ref>[https://www.visir.is/g/2019190229077/sogulegt-mark-gylfa-i-wales Sögulegt mark Gylfa í Wales] Vísir, skoðað 19. mars, 2019</ref> Gylfi kláraði tímabilið með 13 mörk í deildinni og 6 stoðsendingar. Hann var markahæstur ásamt Richarlison. ====2019-2020==== Tímabilið 2019-2020 var gengi Everton ekki gott í byrjun tímabils og þjálfarinn Marco Silva var rekinn. Með nýjum þjálfara, Carlo Ancelotti, færðist Gylfi aftar á miðjuna. Gylfa hafði ekki gengið vel að skapa mörk og hlaut gagnrýni. Íþróttafréttamenn orðuðu hann frá félaginu eftir tímabilið. ====2020-2021==== Gylfi hóf tímabilið á bekknum eftir að nýir miðjumenn komu til Everton; [[James Rodríguez]], Allan og Abdoulaye Doucouré. Hann byrjaði þó í bikarleikjum og skoraði sitt 100. mark í enskri knattspyrnu gegn Salford City í september. Gylfi skoraði sigurmarkið úr víti gegn Chelsea í desember, í 1-0 sigri. Hann skoraði einnig úr víti í fyrsta sigurleik Everton á [[Liverpool FC]] á Anfield í 22 ár. Hann skoraði tvívegis á móti Tottenham í 2-2 jafntefli í apríl. ===Lyngby=== Sumarið 2023 hélt Gylfi til Lyngby. Hann spilaði sinn fyrsta leik fyrir liðið í lok september þegar hann kom inn á sem varamaður. Gylfi meiddist og spilaði ekki sem skyldi með liðinu. ===Valur=== Í byrjun árs 2024 spurðist út að Gylfi hyggðist ganga til liðs við Val. Í miðjum mars bárust fregnir þess efnis að hann hafði skrifað undir.<ref>[https://m.fotbolti.net/news/13-03-2024/gylfi-buinn-ad-skrifa-undir-hja-val Gylfi búinn að skrifa undir hjá Val] Fótbolti.net, sótt 13/3 2024 </ref> Hann gerði 2 ára samning við félagið.<ref>[https://m.fotbolti.net/news/14-03-2024/gylfi-i-val-stadfest-gerdi-tveggja-ara-samning Gylfi í Val, staðfest...] Fótbolti.net, sótt 14/3 2024</ref> Margir F.H.-ingar voru hissa á vali Gylfa þar sem hann hefði ætíð titlað sig sem F.H.-ing og oftar en einu sinni rætt í viðtali um draum sinn að enda ferilinn með uppeldisliði sínu. Gylfi skoraði mark í sínum fyrsta leik fyrir Val en átti erfitt með að fóta sig fyrstu mánuðina líkt og algengt er með íslenska atvinnumenn sem koma heim til að ljúka ferlinum í íslensku deildinni. Meiðsli settu sitt strik í reikningin auk þess sem erfiðleikar undanfarna ára virtust plaga enn huga hans. 2024 var á endanum vonbrigða tímabil í Val. Gylfi lék ekki vel og Valsarar enduðu í 3. sæti. Evrópukeppnin var þeim erfið, þar sem þeir mættu [[St Mirren|St. Mirren]] og fjölmörgum skoskum stuðningsmönnum þeirra. Gylfi þurfti að þola ljóta níðsöngva tengda fortíð sinni frá háværu Skotunum sem komu á Hlíðarenda. Svo mikið var áreitið að Gylfi tók þá erfiðu ákvörðun að spila ekki seinni leikinn í Skotlandi, þrátt fyrir að Valur margreyndi að sannfæra hann um að skipta um skoðun þar sem þeir áttu enn möguleika á að komast áfram og miklir peningar í húfi. Þetta og eitrað andrúmsloft í klefa Vals vegna fjölda gæðaleikmanna með háa prófíla sem þurftu að verma bekkinn varð til þess að Gylfa og [[Srdjan Tufegdzic|Srdjan Tufegdzic, öðru nafni Túfa]], þjálfara liðsins lenti saman og neitaði Gylfa að spila mikilvæga leiki á komandi undirbúningstímabili Vals. <ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/18-02-2025/sakar-gylfa-um-mikla-vanvirdingu-gagnvart-lidsfelogum-og-val|title=Fótbolti.net|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-08-25}}</ref> === Víkingur Reykjavík === Víkingur vissi vel hversu óánægður Gylfi væri hjá Val og að hann vildi komast sem fyrst í burtu. Víkingur gerði kauptilboð sem Valur hafnaði sem gerði ósætti Gylfa og Vals enn meira. Eftir opinberustu og dramatískustu kauptilraunir í knattspyrnusögu Íslands, þar sem móðganir gengu á milli liðanna, gáfu Valsmenn að endingu eftir og seldu Gylfa til keppinauta sinna í Víking og var hann kynntur sem nýr leikmaður þeirra í febrúar 2025.<ref>https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-02-18-gylfi-thor-i-viking-reykjavik-436523</ref> Kaupverðið var talið 20 milljónir króna. Gylfi þreytti frumraun sína í Víkingstreyjunni þann [[7. apríl]] en honum tókst ekki að klára leikinn þar sem hann hlaut annað rauða spjaldið á ferli sínum fyrir grófa tæklingu.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-04-07-annad-rauda-spjald-gylfa-a-ferlinum-kom-ekki-ad-sok-441018|title=Annað rauða spjald Gylfa á ferlinum kom ekki að sök - RÚV.is|last=Birgisson|first=Gunnar|date=2025-04-07|website=RÚV|access-date=2025-04-16}}</ref> ==Einkalíf== Í júní 2019 kvæntist Gylfi [[Alexandra Ívarsdóttir|Alexöndru Ívarsdóttur]], sem hafði verið valin [[Ungfrú Ísland]] árið 2008, en þau höfðu verið saman frá árinu 2010.<ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/13-06-2019/myndir-gylfi-og-alexandra-a-leid-i-brudkaupsveisluna|title=Fótbolti.net|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2024-07-17}}</ref> Eiga þau eitt barn saman í dag. Í júlí 2021 spurðist út að Gylfi Þór hefði verið handtekinn og settur í leyfi frá Everton vegna rannsóknar lögreglunnar í Manchester á meintu kynferðisbroti hans gegn barni.<ref>{{Vefheimild|titill=Gylfi sakaður um brot gegn barni|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/07/20/gylfi_sakadur_um_brot_gegn_barni/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=20. júlí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. júlí}}</ref> Knattspyrnusamfélagið var mjög brugðið því fyrir var ímynd Gylfa hrein og nafn hans mjög mikið notað til að auglýsa vörur. Á meðan rannsókn málsins fór fram neyddist Gylfi til að gera hlé á ferli sínum og var frystur hjá Everton. Á meðan þessu stóð var Gylfi í farbanni sem hafði slæm áhrif á fjölskyldulíf hans þar sem eiginkona hans og barn voru flutt heim til Íslands. Samningur hans við Everton rann að lokum út og eftir margra mánaða rannsókn með tilheyrandi óvissu og bið sem kostaði hann landsliðssæti gaf lögreglan loks út yfirlýsingu að hún myndi ekki hafa bolmagn til að gefa út ákæru og Gylfi slapp loksins í apríl árið 2023.<ref>{{Vefheimild|titill=Gylfi laus allra mála|url=https://www.visir.is/g/20232402155d/gylfi-laus-allra-mala|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=14. apríl 2023|skoðað=14. apríl 2023|höfundur=Sindri Sverrisson}}</ref> Eftir úrskurðinn var óvissa meðal fjölmiðla hvort Gylfi færi í mál við lögregluyfirvöld þarlenda en ákvað hins vegar að forðast öll eftirmál og flaug strax heim til Íslands. ==Viðurkenningar== *Leikmaður mánaðarins, enska úrvalsdeildin, mars 2012. *Leikmaður mánaðarins, enska meistaradeildin, mars 2010. *Leikmaður tímabilsins, Reading FC: 2009–10. *Leikmaður tímabilsins, Hoffenheim: 2010–11. *Knattspyrnukarl ársins, Ísland: 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 *Íþróttamaður ársins: 2013 og 2016. *Leikmaður tímabilsins, Swansea City: 2015–16 og 2016–17. ==Tilvísanir== <references/>{{Íþróttamaður ársins}} {{stubbur|æviágrip|ísland}} [[Flokkur:Íslenskir knattspyrnumenn]] {{f|1989}} 13c4iysfb9cic7pn0z76gmvmzm9fn4y 1958365 1958364 2026-03-31T22:00:01Z Berserkur 10188 1958365 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður | mynd = [[File:ISL-HRV_(21).jpg|250px]] | nafn = Gylfi Þór Sigurðsson | fullt nafn = Gylfi Þór Sigurðsson | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1989|9|8}} | fæðingarbær = Reykjavík | fæðingarland = Ísland | hæð = 1,85m | staða = Framsækinn miðjumaður | núverandi lið = Víkingur | númer = 10 | ár í yngri flokkum = | yngriflokkalið = [[FH]] , [[Breiðablik]] og [[Reading F.C.]] | ár1 = 2008-2010 | ár2 = 2008 | ár3 = 2009 | ár4 = 2010-2012 | ár5 = 2012 | ár6 = 2012-2014 | ár7 = 2014-2017 | ár8 = 2017-2022 | ár9 = 2023-2024 | ár10 = 2024-2025 | ár11 = 2025- | lið1 = [[Reading F.C.]] | lið2 = →[[Shrewsbury Town]] (lán) | lið3 = →[[Crewe Alexandra F.C.]] (lán) | lið4 = [[TSG 1899 Hoffenheim]] | lið5 = →[[Swansea City]] (lán) | lið6 = [[Tottenham Hotspur]] | lið7 = [[Swansea City]] | lið8 = [[Everton]] | lið9 = [[Lyngby Boldklub]] | lið10 = [[Valur]] | lið11 = [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] | leikir (mörk)1 = 42 (18) | leikir (mörk)2 = 5 (1) | leikir (mörk)3 = 15 (3) | leikir (mörk)4 = 36 (9) | leikir (mörk)5 = 18 (7) | leikir (mörk)6 = 58 (8) | leikir (mörk)7 = 106 (27) | leikir (mörk)8 = 133 (25) | leikir (mörk)9 = 2 (0) | leikir (mörk)10 = 19 (11) | leikir (mörk)11 = 24 (6) | landsliðsár = 2005<br>2000-2007<br>2007-2011<br>2010- | landslið = Ísland U17<br> Ísland U19<br>Ísland U21<br>[[Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ísland]] | landsliðsleikir (mörk) = 3 (2)<br>15 (8)<br>14 (6)<br>85 (28) | mfuppfært = 1. apríl 2026 | lluppfært = 1. apríl 2026 }} [[Mynd:ISL-HRV (18).jpg|thumb|Gylfi með vítaspyrnu á HM (2018).]] '''Gylfi Þór Sigurðsson''' (f. [[8. september]] [[1989]]) er íslenskur knattspyrnumaður sem spilar sem miðjumaður með Víkingi. Gylfi Sigurðsson er fyrst og fremst þekktur fyrir frábæra spyrnugetu, hvort sem það séu sendingar, langskot eða föst leikatriði. Gylfi býr yfir miklum leikskilningi, er nánast jafnfættur og getur spilað á miðjunni, sem sóknarmiðjumaður eða vinstri kant/framherji sem kemur inn á völlinn og ógnar með sínum hættulegri, hægri fæti. Gylfi hefur spilað með landsliðinu síðan 2010, skorað og varð markahæsti leikmaður liðsins árið 2023. Hann var valinn [[íþróttamaður ársins]] árið 2013 og árið 2016. Gylfi er markahæsti Íslendingur í ensku úrvalsdeildinni með tæp 70 mörk og einnig með flestar stoðsendingar eða 50 talsins. Árið 2020 var hann 7. stoðsendingahæsti spilandi leikmaður úrvalsdeildarinnar (á eftir [[Kevin De Bruyne]], [[David Silva]], [[Christian Eriksen]], [[Mesut Özil]], [[Eden Hazard]] og [[Raheem Sterling]]). ==Ungmennaferill== {{Heimildir vantar}} Gylfi Sigurðsson ólst upp í Setberginu í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] og byrjaði knattspyrnuæfingar hjá [[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|Fimleikafélagi Hafnarfjarðar]] 1994, þegar Gylfi var aðeins 4 ára og 9 mánaða gamall. Þrátt fyrir 6 ára aldurstakmark fékk hann undanþágu til að æfa i Knattspyrnuskóla F.H. undir stjórn [[Leifur Sigfinnur Garðarsson|Leifs Sigfinns Garðarsonar]]. Gylfi fæddist inn í mikla F.H.-fjölskyldu þar sem faðir hans; Sigurður Aðalsteinsson studdi félagið frá ungum aldri og eldri bróðir Gylfa; Ólafur Már Sigurðsson æfði með félaginu alla yngri flokka ásamt því að vera sigursæll kylfingur. Höfðu þeir mikil áhrif á þróun ferils Gylfa með daglegum, þrotlausum æfingum þar sem einblínt var á tækni-og skotæfingar, á sama tíma og Gylfi æfði með yngri flokkum F.H. við góðan árangur. Á fjórtánda ári, þegar flestir krakkar kynnast fyrst sumarvinnu með unglingavinnunni, fékk Gylfi leyfi frá foreldrum sínum að sleppa henni alfarið og einbeita sér í staðinn einungis að fótboltanum. Eftir mikið æfingaálag byrjaði Gylfi að kenna sér meins í hnjánum eftir stífar æfingar á sandgervigrasi F.H. í [[Kaplakriki|Kaplakrika]]. Á þeim tíma var [[Breiðablik]] með besta gervigras landsins. Til að laga hnévanda sinn gekk Gylfi þvi árið 2003 til liðs við Kópavogsfélagið i 3. flokki. Þar æfði hann með framtíðarlandsliðsfélögum á borð við [[Alfreð Finnbogason|Alfreð Finnbogasyni]] og [[Jóhann Berg Guðmundsson|Jóhanni Berg Guðmundssyni]]. Eftir æfingaferðir til Englands til að kynna sér aðstæður hjá [[Everton F.C.|Everton]] og [[Preston North End F.C.|Preston North End]] fékk Gylfi loks almennilegt tækifæri þegar [[Reading F.C.]] býður Blikunum Viktori Unnari Illugasyni og Gylfa Sigurðssyni (báðir 16 ára) að kynntu sér aðstæður. Þeir enduðu báðir á að fá samning og æfðu í byrjun hjá unglingaliðum Reading. ==Atvinnumannaferill== ===Reading=== Gylfi hafði verið, á reynslu hjá [[Preston North End F.C.|Preston North End]] en endaði á að skrifa undir samning hjá akademíu [[Reading F.C.]] (með námsstyrk) þann 1. október 2005.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.readingfc.co.uk/academy/graduates/gylfi-sigurdsson/|title=14. Gylfi Sigurdsson|last=FC|first=Reading|website=Reading FC|access-date=2025-04-16}}</ref> Út af sífellt betri frammistöðu færðist Gylfi fljótt frá því að spila með unglingaliðum Reading, yfir í að vera lykilmaður varaliðsins næstu þrjú ár og 2008, eftir meðmæli varaliðsþjálfarans Frank Lampard Sr. ( föður [[Frank Lampard]] ) fengu hann og fimm aðrir ungir leikmenn atvinnumannasamninga.<ref name=":0" /> ==== 2008–09 ==== Fyrir tímabilið 2008–09 var Gylfa úthlutað treyjunúmerinu 34 hjá Reading. Hann sat á bekknum í 2–1 útisigri félagsins gegn [[Dagenham & Redbridge]] í fyrstu umferð enska deildarbikarsins þann 12. ágúst.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2008206608961/reading-komst-afram|title=Reading komst áfram - Vísir|last=Magnússon|first=Elvar Geir|date=2008-12-08|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref><ref name=":1">{{Bókaheimild|titill=Atvinnumaðurinn Gylfi Sigurðsson|útgefandi=Sena|höfundur=Ólafur Þór Jóelsson|höfundur2=Viðar Brink|ár=2015}}</ref> Tveimur vikum síðar lék hann sinn fyrsta leik í næstu umferð gegn [[Luton Town]] þegar hann kom inn á sem varamaður fyrir [[James Harper]] á 59. mínútu í 5–1 sigri á [[Madejski-leikvangurinn|Madejski-leikvanginum]].<ref name=":1" /> Hann skoraði í vítaspyrnukeppni í útitapi Reading gegn [[Stoke City]] í þriðju umferð eftir að hafa komið inn á sem varamaður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20081869661d/brynjar-lek-i-tapi-reading|title=Brynjar lék í tapi Reading - Vísir|last=Magnússon|first=Elvar Geir|date=2008-09-23|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Til að öðlast frekari reynslu í byrjunarliði skrifaði Gylfi undir eins mánaðar lánssamning við [[Shrewsbury Town]] þann [[16. október]].<ref name=":1" /><ref>{{Timarit|4009361|Ætla mér að grípa tækifærið þegar það gefst|útgáfudagsetning=26.10.2008|blaðsíða=33|blað=Fréttablaðið}}</ref> Tveimur dögum síðar skoraði hann í fraumraun sinni í ensku úrvalsdeildinni gegn [[A.F.C. Bournemouth|AFC Bournemouth]] í 4–1 sigri á útivelli.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/enski/2008/10/18/gylfi_skoradi_strax_fyrir_shrewsbury/|title=Gylfi skoraði strax fyrir Shrewsbury|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Hann lék alls sex leiki með Shrewsbury og skoraði eitt mark. Hann sneri aftur til heimafélagsins og lék með Reading í 2–0 tapi gegn [[Cardiff City]] í þriðju umferð FA-bikarsins þann [[3. janúar]] [[2009]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2009258398640/jafntefli-hja-gudjoni|title=Jafntefli hjá Guðjóni - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2009-03-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Þann [[27. febrúar]] gekk hann til liðs við [[Crewe Alexandra F.C.|Crewe Alexandra]] en þjálfari liðsins var [[Guðjón Þórðarson|Guðjón Þórðarsson]], fyrrum landsliðsþjálfari. Var Gylfi því áhugasamur og fór á neyðarláni til liðsins .<ref>{{Cite news |date=2009-02-27 |title=Sigurdsson makes Crewe loan move |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/c/crewe_alexandra/7915489.stm |access-date=2025-04-16 |language=en-GB}}</ref> Tveimur dögum síðar lék hann fyrsta leik sinn gegn [[Brighton & Hove Albion|Brighton]] á útivelli og skoraði á 89. mínútu í 4–0 sigri.<ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/fullStory.php?id=73138|title=England: Gylfi skoraði í fyrsta leik sínum fyrir Crewe er liðið sigraði|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Þann [[24. mars]] var lánssamningur hans framlengdur til loka tímabilsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20091628626d/gylfi-med-crewe-til-loka-leiktidar|title=Gylfi með Crewe til loka leiktíðar - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2009-03-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20091628626d/gylfi-med-crewe-til-loka-leiktidar|title=Gylfi með Crewe til loka leiktíðar - Vísir|last=Ásgeirsson|first=Eiríkur Stefán|date=2009-03-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> Hann skoraði tvö mörk til viðbótar fyrir Crewe gegn [[Milton Keynes Dons]] og [[Cheltenham Town]] en tókst ekki að fyrirbyggja fall félagsins niður í [[Enska önnur deildin|ensku aðra deildina]].<ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/fullStory.php?id=75373|title=Crewe féll eftir tap gegn Leicester|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-04-16}}</ref> ===1899 Hoffenheim=== Árin 2010-2011 fór Gylfi til Hoffenheim í Þýskalandi. Gylfi var ekki í náðinni hjá nýjum þjálfara í byrjun leiktímabils 2011-2012 en hins vegar mjög vinsæll hjá stuðningsmönnum liðsins. Gylfi leitaði á endanum á önnur mið. ===Swansea og Tottenham=== Gylfi var lánaður til Swansea árið 2012 og spilaði 12 leiki með þeim. Hann var valin leikmaður mánaðarins í mars 2012, fyrstur Íslendinga. Sumarið 2012 fór hann til Tottenham Hotspur og var þar til 2014. ===Swansea City=== Sumarið 2014 náði Tottenham samningi við Swansea City um skipti á Gylfa og Ben Davies vinstri bakverði Swansea. Gylfi lagði upp mark og skoraði sigurmarkið í opnunarleik Swansea á móti Manchester United en það var í fyrst skipti síðan 1972 sem United hafði tapað opnunarleik. Tímabilið 2016-2017 skoraði Gylfi 9 mörk og átti 13 stoðsendingar og átti lykilþátt í að Swansea bjargaði sér frá falli í ensku úrvalsdeildinni. Gylfi hljóp mesta vegalengd allra leikmanna á tímabilinu; 433 kílómetra. Gylfi er markahæsti leikmaður Swansea í úrvalsdeildinni með 34 mörk. ===Everton=== ====2017-2018==== [[Mynd:Everton 0 Chelsea 0 (39219021042).jpg|thumb|Gylfi í leik Everton og Chelsea.]] Árið 2017 var Gylfi seldur frá Swansea City til Everton fyrir 45 milljón punda. <ref>[http://www.bbc.com/sport/football/40848343 Gylfi Sigurdsson: Everton agree £45m deal for Swansea midfielder] BBC. Skoðað 16. ágúst, 2017.</ref> Samningurinn var til 5 ára. Gylfi skoraði sitt fyrsta mark fyrir Everton á móti Hajduk Split, í fyrsta leik sínum í byrjunarliðinu (25. ágúst). Markið var af meira en 45 metra færi með viðstöðulausu skoti, 13 sekúndum eftir að flautað var til seinni hálfleiks. Ronald Koeman, þjálfari Everton, sagði að markið væri eitt af mörkum tímabilsins. <ref>[http://www.bbc.com/sport/football/40970672 Hajduk Split 1-1 Everton] BBC. Skoðað 25 ágúst, 2017</ref> Í mars 2018 meiddist Gylfi á hné í leik á móti Brighton og var frá í 6-8 vikur. Leiktíðina 2017-2018 spilaði Gylfi 33 leiki og skoraði 6 mörk. <ref>[https://www.mbl.is/sport/enski/2018/05/14/allardyce_rekinn_i_vikunni/ All­ar­dyce rek­inn í vik­unni] Mbl.is. Skoðað 15. maí, 2018.</ref> ====2018-2019==== Gylfi hóf leiktíðina 2018-2019 mun betur en á fyrri leiktíð og var markahæsti maður liðsins (fyrir jól) á eftir Brasilíumanninum [[Richarlison]]. Hann skoraði meðal annars tvö mörk gegn [[Fulham FC]] og [[Cardiff City]] og sigurmark gegn [[Leicester City]] af 23 metra færi. Gylfi komst upp fyrir [[Eiður Smári Guðjohnsen|Eið Smára Guðjohnsen]] (55 mörk) sem markahæsti Íslendingurinn í ensku úrvalsdeildinni í febrúar með 56 mörk. <ref>[https://www.visir.is/g/2019190229077/sogulegt-mark-gylfa-i-wales Sögulegt mark Gylfa í Wales] Vísir, skoðað 19. mars, 2019</ref> Gylfi kláraði tímabilið með 13 mörk í deildinni og 6 stoðsendingar. Hann var markahæstur ásamt Richarlison. ====2019-2020==== Tímabilið 2019-2020 var gengi Everton ekki gott í byrjun tímabils og þjálfarinn Marco Silva var rekinn. Með nýjum þjálfara, Carlo Ancelotti, færðist Gylfi aftar á miðjuna. Gylfa hafði ekki gengið vel að skapa mörk og hlaut gagnrýni. Íþróttafréttamenn orðuðu hann frá félaginu eftir tímabilið. ====2020-2021==== Gylfi hóf tímabilið á bekknum eftir að nýir miðjumenn komu til Everton; [[James Rodríguez]], Allan og Abdoulaye Doucouré. Hann byrjaði þó í bikarleikjum og skoraði sitt 100. mark í enskri knattspyrnu gegn Salford City í september. Gylfi skoraði sigurmarkið úr víti gegn Chelsea í desember, í 1-0 sigri. Hann skoraði einnig úr víti í fyrsta sigurleik Everton á [[Liverpool FC]] á Anfield í 22 ár. Hann skoraði tvívegis á móti Tottenham í 2-2 jafntefli í apríl. ===Lyngby=== Sumarið 2023 hélt Gylfi til Lyngby. Hann spilaði sinn fyrsta leik fyrir liðið í lok september þegar hann kom inn á sem varamaður. Gylfi meiddist og spilaði ekki sem skyldi með liðinu. ===Valur=== Í byrjun árs 2024 spurðist út að Gylfi hyggðist ganga til liðs við Val. Í miðjum mars bárust fregnir þess efnis að hann hafði skrifað undir.<ref>[https://m.fotbolti.net/news/13-03-2024/gylfi-buinn-ad-skrifa-undir-hja-val Gylfi búinn að skrifa undir hjá Val] Fótbolti.net, sótt 13/3 2024 </ref> Hann gerði 2 ára samning við félagið.<ref>[https://m.fotbolti.net/news/14-03-2024/gylfi-i-val-stadfest-gerdi-tveggja-ara-samning Gylfi í Val, staðfest...] Fótbolti.net, sótt 14/3 2024</ref> Margir F.H.-ingar voru hissa á vali Gylfa þar sem hann hefði ætíð titlað sig sem F.H.-ing og oftar en einu sinni rætt í viðtali um draum sinn að enda ferilinn með uppeldisliði sínu. Gylfi skoraði mark í sínum fyrsta leik fyrir Val en átti erfitt með að fóta sig fyrstu mánuðina líkt og algengt er með íslenska atvinnumenn sem koma heim til að ljúka ferlinum í íslensku deildinni. Meiðsli settu sitt strik í reikningin auk þess sem erfiðleikar undanfarna ára virtust plaga enn huga hans. 2024 var á endanum vonbrigða tímabil í Val. Gylfi lék ekki vel og Valsarar enduðu í 3. sæti. Evrópukeppnin var þeim erfið, þar sem þeir mættu [[St Mirren|St. Mirren]] og fjölmörgum skoskum stuðningsmönnum þeirra. Gylfi þurfti að þola ljóta níðsöngva tengda fortíð sinni frá háværu Skotunum sem komu á Hlíðarenda. Svo mikið var áreitið að Gylfi tók þá erfiðu ákvörðun að spila ekki seinni leikinn í Skotlandi, þrátt fyrir að Valur margreyndi að sannfæra hann um að skipta um skoðun þar sem þeir áttu enn möguleika á að komast áfram og miklir peningar í húfi. Þetta og eitrað andrúmsloft í klefa Vals vegna fjölda gæðaleikmanna með háa prófíla sem þurftu að verma bekkinn varð til þess að Gylfa og [[Srdjan Tufegdzic|Srdjan Tufegdzic, öðru nafni Túfa]], þjálfara liðsins lenti saman og neitaði Gylfa að spila mikilvæga leiki á komandi undirbúningstímabili Vals. <ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/18-02-2025/sakar-gylfa-um-mikla-vanvirdingu-gagnvart-lidsfelogum-og-val|title=Fótbolti.net|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2025-08-25}}</ref> === Víkingur Reykjavík === Víkingur vissi vel hversu óánægður Gylfi væri hjá Val og að hann vildi komast sem fyrst í burtu. Víkingur gerði kauptilboð sem Valur hafnaði sem gerði ósætti Gylfa og Vals enn meira. Eftir opinberustu og dramatískustu kauptilraunir í knattspyrnusögu Íslands, þar sem móðganir gengu á milli liðanna, gáfu Valsmenn að endingu eftir og seldu Gylfa til keppinauta sinna í Víking og var hann kynntur sem nýr leikmaður þeirra í febrúar 2025.<ref>https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-02-18-gylfi-thor-i-viking-reykjavik-436523</ref> Kaupverðið var talið 20 milljónir króna. Gylfi þreytti frumraun sína í Víkingstreyjunni þann [[7. apríl]] en honum tókst ekki að klára leikinn þar sem hann hlaut annað rauða spjaldið á ferli sínum fyrir grófa tæklingu.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-04-07-annad-rauda-spjald-gylfa-a-ferlinum-kom-ekki-ad-sok-441018|title=Annað rauða spjald Gylfa á ferlinum kom ekki að sök - RÚV.is|last=Birgisson|first=Gunnar|date=2025-04-07|website=RÚV|access-date=2025-04-16}}</ref> ==Einkalíf== Í júní 2019 kvæntist Gylfi [[Alexandra Ívarsdóttir|Alexöndru Ívarsdóttur]], sem hafði verið valin [[Ungfrú Ísland]] árið 2008, en þau höfðu verið saman frá árinu 2010.<ref>{{Cite web|url=https://fotbolti.net/news/13-06-2019/myndir-gylfi-og-alexandra-a-leid-i-brudkaupsveisluna|title=Fótbolti.net|website=fotbolti.net|language=is|access-date=2024-07-17}}</ref> Eiga þau eitt barn saman í dag. Í júlí 2021 spurðist út að Gylfi Þór hefði verið handtekinn og settur í leyfi frá Everton vegna rannsóknar lögreglunnar í Manchester á meintu kynferðisbroti hans gegn barni.<ref>{{Vefheimild|titill=Gylfi sakaður um brot gegn barni|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2021/07/20/gylfi_sakadur_um_brot_gegn_barni/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=20. júlí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. júlí}}</ref> Knattspyrnusamfélagið var mjög brugðið því fyrir var ímynd Gylfa hrein og nafn hans mjög mikið notað til að auglýsa vörur. Á meðan rannsókn málsins fór fram neyddist Gylfi til að gera hlé á ferli sínum og var frystur hjá Everton. Á meðan þessu stóð var Gylfi í farbanni sem hafði slæm áhrif á fjölskyldulíf hans þar sem eiginkona hans og barn voru flutt heim til Íslands. Samningur hans við Everton rann að lokum út og eftir margra mánaða rannsókn með tilheyrandi óvissu og bið sem kostaði hann landsliðssæti gaf lögreglan loks út yfirlýsingu að hún myndi ekki hafa bolmagn til að gefa út ákæru og Gylfi slapp loksins í apríl árið 2023.<ref>{{Vefheimild|titill=Gylfi laus allra mála|url=https://www.visir.is/g/20232402155d/gylfi-laus-allra-mala|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=14. apríl 2023|skoðað=14. apríl 2023|höfundur=Sindri Sverrisson}}</ref> Eftir úrskurðinn var óvissa meðal fjölmiðla hvort Gylfi færi í mál við lögregluyfirvöld þarlenda en ákvað hins vegar að forðast öll eftirmál og flaug strax heim til Íslands. ==Viðurkenningar== *Leikmaður mánaðarins, enska úrvalsdeildin, mars 2012. *Leikmaður mánaðarins, enska meistaradeildin, mars 2010. *Leikmaður tímabilsins, Reading FC: 2009–10. *Leikmaður tímabilsins, Hoffenheim: 2010–11. *Knattspyrnukarl ársins, Ísland: 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 *Íþróttamaður ársins: 2013 og 2016. *Leikmaður tímabilsins, Swansea City: 2015–16 og 2016–17. ==Tilvísanir== <references/>{{Íþróttamaður ársins}} {{stubbur|æviágrip|ísland}} [[Flokkur:Íslenskir knattspyrnumenn]] {{f|1989}} 26hv8akeai6bcyzdh3bi78xrxxo352n 0 124781 1958348 1466468 2026-03-31T20:01:46Z EmausBot 13659 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Akkamenídaveldið]] 1958348 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Akkamenídaveldið]] fy7i348dlhxgow42yjcn30wi9388v1m 0 124818 1958254 1867971 2026-03-31T14:08:24Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958254 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Dýrafjarðargöng 2020.jpg|thumb|Dýrafjarðargöng árið 2020]] '''Dýrafjarðargöng''' eru [[jarðgöng]] á milli [[Arnarfjörður|Arnarfjarðar]] og [[Dýrafjörður|Dýrafjarðar]] á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] sem opnuð voru 2020.<ref>{{Cite web |url=http://www.vegagerdin.is/framkvaemdir/umhverfismat/frummatsskyrsla/nr/3708 |title=Geymd eintak |access-date=2014-08-21 |archive-date=2021-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210411120831/https://www.vegagerdin.is/framkvaemdir/umhverfismat/frummatsskyrsla/nr/3708 |url-status=dead }}</ref> Göngin eru frá Mjólká í Arnarfirði að [[Dýrafjarðarbrú]] og eru 5,6 km löng. Sú leið mun stytta [[Vestfjarðavegur|Vestfjarðaveg]] um 27,4 km.<ref>https://www.althingi.is/altext/136/s/0876.html</ref> Einnig er þessum jarðgöngum ætlað að leysa af veginn um [[Hrafnseyrarheiði]]. Göngin munu liggja frá Dröngum í Dýrafirði að Rauðsstöðum í [[Borgarfjörður (Arnarfirði)|Borgarfirði (Arnarfirði)]]. Opnað var fyrir tilboð í göngin 24. janúar 2017<ref>https://ruv.is/frett/fimm-tilbod-barust-i-dyrafjardargong</ref> og skrifað var undir samning um þremur mánuðum síðar þann 20. apríl.<ref>https://www.innanrikisraduneyti.is/frettir-irr/skrifad-undir-samning-um-dyrafjardargong</ref> Fyrsta skóflustunga var síðan tekin um miðjan maí 2017<ref>http://www.bb.is/2017/05/radherra-tekur-fyrstu-skoflustungu-ad-dyrafjardargongum/</ref> og var fyrsta jarðgangasprenging gerð 14. september sama ár.<ref>https://www.bb.is/2017/09/fjolmenni-vid-hatidarsprengingu-dyrafjardarganga/</ref> Göngin voru formlega opnuð 25. október 2020<ref>{{Cite web|url=http://www.vegagerdin.is/upplysingar-og-utgafa/frettir/gongin-opin-fyrir-umferd|title=Göngin opin fyrir umferð|website=Vegagerðin|language=is|access-date=2020-10-28|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029111418/http://www.vegagerdin.is/upplysingar-og-utgafa/frettir/gongin-opin-fyrir-umferd|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir== {{reflist}} == Tengt efni == * [[Jarðgöng á Íslandi]] == Tenglar == * [http://www.vegagerdin.is/Verkefnavefir/Dyrafjardargong.nsf Vegagerðin - Verkefnavefur Dýrafjarðarganga] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161228034439/http://www.vegagerdin.is/Verkefnavefir/Dyrafjardargong.nsf |date=2016-12-28 }} * [http://www.vegagerdin.is/media/framkvaemdir-og-vidhald//pix740/Dyrafjardargong.jpg Vegagerðin - Kort sem sýnir Dýrafjarðargöng] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305181318/http://www.vegagerdin.is/media/framkvaemdir-og-vidhald//pix740/Dyrafjardargong.jpg |date=2016-03-05 }} [[Flokkur:Íslensk jarðgöng]] [[Flokkur:Ísafjarðarbær]] 10km51l012we10kinnkrnr8kx4436lm 0 125365 1958301 1881982 2026-03-31T14:24:31Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958301 wikitext text/x-wiki {{Coord|49|54|44.12|N|97|08|2.93|W|display=title}} [[File:Tin Can Cathedral.jpg|thumb|Seraphim og Dósakirkjan]] '''Dósakirkjan''' ([[úkraínska]]: Бляшана Катедра, [[enska]]: Tin Can Cathedral) var fyrsta sjálfstæða [[úkraínska]] kirkjan í [[Norður-Ameríka|Norður-Ameríku]]. Söfnuðurinn var kjarni serafímítakirkjunnar sem varð til í [[Winnipeg]] og hafði engin tengsl við nokkra kirkju í [[Evrópa|Evrópu]]. Fyrstu innflytjendurnir frá Úkraínu komu til [[Kanada]] [[1891]], flestir frá héruðum í [[Austurrísk-ungverska keisaradæmið|Austurrísk-ungverska keisaradæminu]], [[Búkóvína|Búkóvínu]] og [[Galisía (Austur-Evrópa)|Galisíu]]. Þeir sem komu frá Búkóvínu voru í [[rétttrúnaðarkirkjan|rétttrúnaðarkirkjunni]] en þeir sem komu frá Galisíu voru í [[kaþólsku austurkirkjan|kaþólsku austurkirkjunni]]. Í báðum hópum var fólk vant [[býsanskur siður|býsönskum sið]]. Um 1903 var voru komnir það margir innflytjendur frá Úkraínu til vesturhluta Kanada að það var farið að huga að trúarleiðtoga, stjórnmálmönnum og skólamönnum til að sjá um menntun fólksins. == Forystumenn == [[File:Cyril Genik.jpg|thumb|upright|[[Cyril Genik]] (1857–1925)]] Aðalmaðurinn í hópi innflytjendanna frá Úkraínu var á þessum tíma [[Cyril Genik]] (1857-1925). Hann kom frá Galisíu, hafði útskrifast frá [[Akademíski menntaskólinn í Lviv|Akademíska menntaskólanum]] í [[Lviv]] og stundað laganám stuttan tíma í [[Chernivtsi-háskóli|Chernivtsi-háskóla]].<ref name="Martynowych, Orest T 1924. page 170">Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991, page 170.</ref> Genik var vinur úkraínska rithöfundarins [[Ivan Franko]] sem skrifaði Лис Микита („refurinn Mykyta“) og var tilnefndur til [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Nóbelsverðlaunanna í bókmenntum]]. Beitt ádeila Ivan Franko á klerkastéttina og sósíalískar skoðanir voru sennilega samhljóða hugmyndum Geniks sem var góðvinur skáldsins og svaramaður í brúðkaupi hans. Frelsun almennings undan valdi klerkastéttarinnar, ásamt hugmyndum um breytta skipan eignarhalds á landi, var að þeirra mati leiðin til að frelsa smábændur undan ægivaldi landeigenda sem aldrei komu á landareignina en héldu yfirráðunum með leynimakki klerkanna og annarra valdamikilla kirkjunnar manna. Þegar Genik kom til Kanada var hann fyrsti Úkraínumaðurinn sem kanadíska stjórnin réði til að vera umboðsmaður innflytjenda, finna þeim heimili og koma þeim þangað sem þeir áttu að setjast að. Náfrændi Geniks, Ivan Bodrug (1874-1952), og vinur Bodrugs, Negrich (1875-1946), komu einnig frá þorpinu Bereziv í héraðinu [[Kolomyia]] og voru barnakennarar í Galisíu. <ref name="Martynowych, Orest T 1924. page 170"/> Þessir þrír menn mynduðu kjarna menningarelítunnar í úkraínska samfélaginu í Kanada og voru þekktir sem þríeykið frá Beriziv (Березівська Трійця). Genik, sá elsti þeirra, var sá eini sem var giftur á þessum tíma. Kona hans var Pauline (fædd Tsurkowsky), vel menntuð prestsdóttir og áttu þau þrjá syni og þrjár dætur.<ref>Hryniuk, Stella. Dictionary of Canadian Biography Online, www.biographi.ca/EN/009004-119.01-e.php?id_nbr=8154</ref> Annar leiðandi maður í samfélaginu var Seraphim [[biskup]] en nafn hans var upprunalega [[Stefan Ustvolsky]]. Ustvolsky var á endanum gerður brottrækur úr [[prestastefna rússnesku rétttrúnaðarkirkjunnar|prestastefnu rússnesku rétttrúnaðarkirkjunnar]] í [[Sankti Pétursborg]]. Saga hans hófst þannig að hann, af persónulegum ástæðum, ferðaðist til [[Aþos]]fjalls þar sem hinn helgi [[Anþimos 7.]] krafðist þess að vígja hann til biskups (samkvæmt því sem hann sagði þegar hann kom til Nýja heimsins).<ref name="ukr">Mitchell, Nick. Ukrainian-Canadian History as Theatre in The Ukrainian Experience in Canada: Reflections 1994, Editors: Gerus, Oleh W.; Gerus-Tarnawecka, Iraida; Jarmus, Stephan, The Ukrainian Academy of Arts and Sciences in Canada, Winnipeg, s. 226.</ref> Eftir vígslu Seraphims ferðaðist hann til Norður-Ameríku með stuttri viðkomu hjá úkraínskum presti í [[Fíladelfía|Fíladelfíu]]. Þegar hann kom til Winnipeg hafði hann engin tengsl við rússnesku rétttrúnaðarkirkjuna eða nokkra aðra kirkjudeild. Úkraínumennirnir á sléttunni litu á hann sem helgan ferðalang, sem er gömul hefð allt frá upphafi kristninnar.<ref>Mitchell, Nick. The Mythology of Exile in Jewish, Mennonite and Ukrainian Canadian Writing in A Sharing of Diversities, Proceedings of the Jewish Mennonite Ukrainian Conference, “Building Bridges”, General Editor: Stambrook, Fred, Canadian Plains Research Center, University of Regina, 1999, page 188.</ref> Annar lykilmaður í þeirri atburðarás sem leiddi til stofnunar Dósakirkjunnar var aðstoðarmaður Seraphims sem hét Makarii Marchenco. Marchenko var meðhjálpari eða forsöngvari, var vel kunnugur siðum og hefðum og aðstoðaði Seraphim við að veita kirkjulega þjónustu. Hann kom með Seraphim frá Bandaríkjunum. [[Adélard Langevin]] erkibiskup við [[Kirkja heilags Bónifasíusar|Kirkju heilags Bónifasíusar]], var höfuð biskupsdæmis [[rómversk-kaþólska|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] í Vestur-Kanada og hafði beint samband við [[Páfi|páfann]] í [[Vatíkanið|Róm]]. Hann var ósáttur við stofnun nýrrar kirkjudeildar og sagði að það væru nógu margir prestar í hans kirkju til að þjóna þeim Úkraínumönnum sem komnir voru.<ref>Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991, page 184.</ref> Dr. William Patrick, skólastjóri [[Manitóbaháskóli|Manitoba College]] átti einnig þátt í stofnun Dósakirkjunnar en Manitoba College var skóli öldungakirkjunnar í [[Manitoba]], [[Kanadíski frjálslyndi flokkurinn|frjálslynda flokksins]] í Manitóba og trúboðs rússnesku rétttrúnaðarkirkjunnar. == Atburðarás == Ef hægt er að segja að einstakur atburður hafi hrundið stofnun kirkjunnar af stað má segja að það hafi verið þegar [[Joseph Bernier]] sem sat á löggjafarþinginu í [[Manitóba]] lagði fram tillögu árið 1902 um að eignir grískra rúþena (Úkraínumenn voru líka kallaðir [[rúþenar]]) og stjórn kirkjustarfsins yrði fært til kaþólsku kirkjunnar.<ref>Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991, page 189.</ref> Langevin erkibiskup tilkynnti opinberlega „...að rúþenasöfnuðurinn yrði að sanna að hann væri kaþólskur með því að afhenda [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Rómarkirkjunni]] eignirnar, en mætti ekki gera eins og [[Mótmælendatrú|mótmælendur]] þar sem leikmenn stjórna kirkjustarfinu sjálfir án þess að þurfa að ræða við prestinn eða biskup.“<ref>Winnipeg Tribune 25 February 1903.</ref> Meirihluti úkraínska safnaðarins hafði sýnt áhuga á að taka þátt í safnaðarstarfi rússnesku rétttrúnaðarkirkjunnar. Á þessum tíma eyddi rússneska rétttrúnaðarkirkjan $100.000 á ári í trúboðsstarf í Norður-Ameríku.<ref name="ukr" /> Einnig hafði öldungakirkjan boðið ungum mönnum úr samfélagi Úkraínumanna að stunda nám við Manitoba College (sem í dag er [[Háskólinn í Winnipeg]]) þar sem var skipulagt sérstakt nám fyrir unga Úkraínumenn sem vildu verða kennarar (og seinna prestar óháðu [[gríska kirkjan|grísku kirkjunnar]]).<ref>Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991, page 192</ref> Skólastjóri Manitoba College, Dr. King, var [[Þýska|þýskumælandi]] og gat því tekið viðtöl við þá Bodrug og Negrich sem vildu komast í skólann. Þeir urðu fyrstu úkraínsku námsmennirnir til að stunda háskólanám í Norður-Ameríku en á þessum tíma var Manitoba College hluti af Manitóbaháskóla. Genik, Bodrug og Negrich höfðu hraðar hendur til að tryggja stöðu safnaðarins.<ref name="yere">Yereniuk, Roman, A Short Historical Outline of the Ukrainian Orthodox Church of Canada, www.uocc.ca/pdf, page 9</ref> Þeir fengu Seraphim með sér. Hann kom til Winnipeg í apríl 1903<ref>Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991, page 190</ref> til að koma á fót kirkju sem væri algjörlega sjálfstæð og óháð kirkjum í Evrópu. Þeir vildu ekki eiga samstarf við neina af þeim kirkjudeildum sem fyrir voru í Winnipeg og reyndu það sem þær gátu til að ná innflytjendum frá Úkraínu inn í sína söfnuði. Þeim til mikillar ánægju setti Seraphim upp kirkju sem var kölluð „Orthodox Russian Church“ (ekki „Russian Orthodox“) þar sem hann gerði sig sjálfan að æðsta yfirmanni. Til að friða Úkraínumennina var kirkjan kölluð „Seraphimite Church“ eða serafímítakirkjan. Hann fékk þá innflytjendur sem voru vanir [[austrænn siður|austrænum sið]], skipaði djákna og söngstjóra og þann 13. desember 1903 vígði hann til helgihalds litla byggingu á austurhluta MacGregor Street, milli Manitóba og Pritchard Avenue, sem stundum var kölluð kirkja heilags anda.<ref>Martynowych, Orest T., The Seraphimite, Independent Greek, Presbyterian and United Churches, umanitoba.ca/...canadian.../05_The_Seraphimite_Independent_Greek_Presbyterian_and_United_Churches.pdf -, page 1</ref> Í nóvember 1904 lét hann hefja byggingu hinnar þekktu „dósakirkju“ á horni King Street og Stella Avenue.<ref>Martynowych, Orest T., The Seraphimite, Independent Greek, Presbyterian and United Churches, umanitoba.ca/...canadian.../05_The_Seraphimite_Independent_Greek_Presbyterian_and_United_Churches.pdf -, page 2</ref> „Hinn heillandi Seraphim“ skipaði 50 presta og nokkra [[Djákni|djákna]], sem margir voru lítið menntaðir, og sinntu þeir skyldum presta út tímabilið, predikuðu óháðan rétttrúnað og eignarhald söfnuðarins á eigum kirkjunnar. Á innan við tveimur árum voru meðlimir safnaðarins orðnir 60.000 talsins.<ref name=" Bodrug, Ivan. page xiii">Bodrug, Ivan. Independent Orthodox Church: Memoirs Pertaining to the History of a Ukrainian Canadian Church in the Years 1903-1913, translators: Bodrug, Edward; Biddle, Lydia, Toronto, Ukrainian Research Foundation, 1982, page xiii</ref> Óviðeigandi framkoma og vandamál tengd áfengisneyslu<ref name="yere" /> urðu til þess að Seraphim missti traust þess fólks sem hafði beðið hann að koma til Winnipeg og við tók leikflétta til að losna við hann án þess að missa það sem hann hafði byggt upp. Seraphim fór til Sankti Pétursborgar til að reyna að fá viðurkenningu og meira fjármagn frá rússneska prestaþinginu til að reka serafímítakirkjuna. Á meðan hann var fjarverandi fóru Ivan Bodrug og Ivan Nerich, sem voru báðir nemendur í guðfræði við Manitoba Collage, ásamt prestum serafímítakirkjunnar og gerðu samning við mótmælendakirkjuna um fjármagn til handa kirkjunni á þeim forsendum að hún yrði gerð að öldungakirkju með tímanum. Seint um haustið 1904 kom Seraphim heim frá Rússlandi en hafði ekki náð neinu fjármagni.<ref>Bodrug, Ivan. ''Independent Orthodox Church: Memoirs Pertaining to the History of a Ukrainian Canadian Church in the Years 1903-1913'', translators: Bodrug, Edward; Biddle, Lydia, Toronto, Ukrainian Research Foundation, 1982, page 81</ref> Við heimkomuna uppgötvaði hann svikin og [[Bannfæring|bannfærði]] strax alla presta sem tóku þátt í uppreisninni. Hann lét birta myndir af þeim í öllum staðarblöðunum með nöfnum þeirra á brjóstkassanum eins og þeir væru glæpamenn.<ref name="winnipeg">Mitchell, Nick. Ukrainian-Canadian History as Theatre in The Ukrainian Experience in Canada: Reflections 1994, Editors: Gerus, Oleh W.; Gerus-Tarnawecka, Iraida; Jarmus, Stephan, The Ukrainian Academy of Arts and Sciences in Canada, Winnipeg, page 229</ref> Hefnd hans varð skammvinn þegar hann fékk þau skilaboð að hann hefði sjálfur verið bannfærður af rússneska prestaþinginu: „... þegar prestaþingið bannfærði Seraphim og alla hans presta, yfirgaf hann Winnipeg og kom aldrei aftur“.<ref name=" Bodrug, Ivan. page xiii"/> == Eftirmálar == Í kjölfar þessara trúarlegu og félagslegu átaka varð til samfélag úkraínskra Kanadamanna. Ivan Bodrug, einn af byltingarmönnum í serafímítakirkjunni varð leiðtogi nýrrar sjálfstæðrar kirkju. Hann þótti góður leiðtogi að eðlisfari og predikaði evangelíska kristni vegna áhrifa frá mótmælendakirkjunni. Hann lést um 1950. Óháða kirkjan var á horni Pritchard Avenue og McGregor Street og þrátt fyrir að kirkjan sem fyrst var byggð og Seraphim notaði sem sína fyrstu kirkju hafi verið rifin, þá stendur enn sú sem næst var byggð þar af öldungakirkjusöfnuðinum, beint á móti [[Ukrainian Labour Temple]] í norðurhluta Winnipeg.<ref>Martynowych, Orest T. Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991, photograph 47.</ref> Langevin erkibiskup nýtti sér völd sín til að reyna að sameina söfnuð Úkraínumanna kaþólsku kirkjunni. Hann stofnaði [[Basilian Church of St. Nicholas]] með belgískum presti, föður [[Achille Delaere]] og fleirum. Þar messuðu þeir á [[fornkirkjuslavneska|fornkirkjuslavnesku]] og predikuðu á [[pólska|pólsku]], klæddir samkvæmt grískum sið. Þessi kirkja var á McGregors Street í norðurhluta Winnipeg, beint á móti kirkju úkraínska kaþólska safnaðarins, dómkirkju sem tileinkuð var heilögum Valdimar og Olgu. Þessi samkeppni varð til þess að úkraínsk-kanadísk börn fengu fleiri tækifæri til að tala úkraínsku en ella hefði verið.<ref name="winnipeg" /> Frjálslyndi flokkurinn, sem vissi að Úkraínumenn fylgdu ekki lengur Langevin erkibiskupi og að þeir sem voru kaþólskir hölluðu sér frekar að [[Kanadíski íhaldsflokkurinn|íhaldsflokknum]], tók sig til og stofnaði fyrsta dagblaðið í Kanada sem gefið var út á úkraínsku, ''Kanadiskyi Farmer'', en fyrsti ritstjóri þess var áðurnefndur Ivan Negrich. Seraphim hvarf 1908 en slóð hans mátti rekja í ''Ukrainskyi Holos'' (dagblaði sem enn er gefið út í Winnipeg) þar sem hann seldi Biblíur til verkamanna sem unnu við lagningu járnbrautar í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] alveg til 1913. Önnur saga segir að hann hafi farið til baka til Rússlands. Cyril Genik flutti með elstu dóttur sinni og syni til Bandaríkjanna. Þau bjuggu einhvern tíma í [[Norður-Dakóta]] en síðan snéri Genik til baka og lést 1925. Makarii Marchenko, sem var fylgismaður Seraphims, útnefndi sjálfan sig ekki aðeins sem biskup yfir serafímítakirkjunni heldur líka erki[[patríarki|patríarka]], erki[[páfi|páfa]], erki[[höfuðsmaður|höfuðsmann]] og erki[[fursti|fursta]]. Og til að eiga enga hættu á að missa völdin bannfærði hann bæði páfann í Róm og rússnesku prestastefnuna.<ref name=" Bodrug, Ivan. page xiii"/> Til eru skrár yfir ferðalög hans um sveitahéruðin þar sem hann predikaði yfir Úkraínumönnum sem þráðu mjög á þessum tíma, og allt fram undir 1940 að finna rætur sínar og upplifa austræna kirkjusiði. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Tengt efni == * [[Gimli]] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=151589&pageId=2150575&lang=is&q=Genik Heimskringla] == Ritaskrá == * Bodrug, Ivan. ''Independent Orthodox Church: Memoirs Pertaining to the History of a Ukrainian Canadian Church in the Years 1903-1913'', translators: Bodrug, Edward; Biddle, Lydia, Toronto, Ukrainian Research Foundation, 1982. * Hryniuk, Stella, GENYK, CYRIL - Dictionary of Canadian Biography Online, www.biographi.ca/EN/009004-119.01-e.php?id_nbr=8154 * ''Manitoba Free Press'', issues of 10 October 1904, 20 January 1905, 28 December 1905. * Martynowych, Orest T., The Seraphimite, Independent Greek, Presbyterian and United Churches, umanitoba.ca/...canadian.../05_The_Seraphimite_Independent_Greek_Presbyterian_and_United_Churches.pdf - * Martynowych, Orest T. ''Ukrainians in Canada: The Formative Period, 1891-1924''. Canadian Institute of Ukrainian Studies Press, University of Alberta, Edmonton, 1991. * Maruschak, M. ''The Ukrainian Canadians: A History'', 2nd ed., Winnipeg: The Ukrainian Academy of Arts and Sciences in Canada, 1982. * Mitchell, Nick. ''The Mythology of Exile in Jewish, Mennonite and Ukrainian Canadian Writing'' in ''A Sharing of Diversities'', Proceedings of the Jewish Mennonite Ukrainian Conference, "Building Bridges", General Editor: Stambrook, Fred, Canadian Plains Research Center, University of Regina, 1999. * Mitchell, Nick. ''Ukrainian-Canadian History as Theatre'' in ''The Ukrainian Experience in Canada: Reflections 1994'', Editors: Gerus, Oleh W.; Gerus-Tarnawecka, Iraida; Jarmus, Stephan, The Ukrainian Academy of Arts and Sciences in Canada, Winnipeg. * ''Winnipeg Tribune'', issue of 25 February 1903. * Yereniuk, Roman, ''A Short Historical Outline of the Ukrainian Orthodox Church of Canada''. == Ytri tenglar == * [http://www.hierarchy.religare.ru/h-orthod-sepafim.html Православная Церковь Всероссийского Патриаршества] * [http://fivedoorfilms.com/documentary.html Five Door Films, Romance of the Far Fur Country] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151218214617/http://fivedoorfilms.com/documentary.html |date=2015-12-18 }} * {{cite web | url =http://www.biographi.ca/009004-119.01-e.php?&id_nbr=8154 | title =Cyril Genik | author =[[Stella Hryniuk|Hryniuk, Stella]] | date = | work = | publisher =[[Dictionary of Canadian Biography]]}} * {{cite web | url =http://www.biographi.ca/009004-119.01-e.php?&id_nbr=7112 | title =Bishop Seraphim | author =[[Stella Hryniuk|Hryniuk, Stella]] | date = | work = | publisher =[[Dictionary of Canadian Biography]]}} * [http://umanitoba.ca/faculties/arts/departments/ukrainian_canadian_studies/media/05_The_Seraphimite_Independent_Greek_Presbyterian_and_United_Churches.pdf Martynowych, Orest T., The Seraphimite, Independent Greek, Presbyterian and United Churches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140410035757/http://umanitoba.ca/faculties/arts/departments/ukrainian_canadian_studies/media/05_The_Seraphimite_Independent_Greek_Presbyterian_and_United_Churches.pdf |date=2014-04-10 }} * [https://mbplays.ca/plays/tin-can-cathedral Tin Can Cathedral by Nick Mitchell] * {{cite web | url = http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/019819.shtml | title = Our Christmas: nothing's really changed | author = [[Orysia Paszczak Tracz]] | year = 1998 | work = | publisher = [[The Ukrainian Weekly]] | access-date = 2014-10-22 | archive-date = 2013-02-17 | archive-url = https://www.webcitation.org/6EUiuQXXQ?url=http://www.ukrweekly.com/old/archive/1998/019819.shtml |url-status=dead }} * [http://wbi.lib.umanitoba.ca/WinnipegBuildings/browseNames.jsp?letter=T&offset=0/ University of Manitoba Libraries: Winnipeg Building Index. Tin Can Cathedral Selkirk Avenue 1904] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131109012917/http://wbi.lib.umanitoba.ca/WinnipegBuildings/browseNames.jsp?letter=T&offset=0%2F |date=2013-11-09 }} * [http://www.uocc.ca/pdf/publications/Short%20History%20of%20the%20UOCC.pdf Yereniuk, Roman, A Short Historical Outline of the Ukrainian Orthodox Church of Canada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141023035707/http://www.uocc.ca/pdf/publications/Short%20History%20of%20the%20UOCC.pdf |date=2014-10-23 }} [[Flokkur:Kirkjur í Winnipeg]] [[Flokkur:Winnipeg]] [[Flokkur:Saga Kanada]] 8j7y1mjrf7kduzdgvfw14hah0aiz5i4 0 125584 1958185 1875588 2026-03-31T13:25:07Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958185 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Champagne_vent_white_smokers.jpg|thumb|250px|Neðansjávarhverir í [[Maríanadjúpáll|Maríanadjúpálnum]] gefa frá sér [[koltvísýringur|koltvísýring]] í fljótandi formi.]] '''Neðansjávarhver''' er [[hver]] á [[sjávarbotn]]i sem heitt [[vatn]] rennur úr. Á miðjum neðansjávarhryggum eru margir sprungóttir neðansjávardalir og oft mjög stutt niður á mikinn hita. Sjór leitar niður sprungurnar og hitnar undir jarðskorpunni og leysir þar upp ýmis efni sem síðan losna út þegar sjórinn leitar aftur upp. Þegar hann síðan kólnar aftur myndast neðansjávarhverastrýtur.<ref>Hreiðar Þór Valtýsson. ,,Sjávarlíffræði kafli 2 - hafsbotninn''. Kennsluvefur. http://staff.unak.is/hreidar/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922212359/http://staff.unak.is/hreidar/ |date=2020-09-22 }} (skoðað 3.11.2014).</ref> Neðansjávarhveri er oftast að finna við [[hryggur|hryggi]] í sjávarbotninum þar sem tveir [[flekakenningin|jarðskorpuflekar]] skiljast og ný [[jarðskorpa]] myndast. == Neðansjávarhverir og strýtur == [[Mynd:Sulfurbubbles, Brimstone Pit (NW Rota-1), 2006.jpg|left|thumb|Neðansjávarhver hjá Galapa eyjum árið 1977 að losa koltvíoxið og vetnissúlfíð]]Neðansjávarhverastrýtur fundust fyrst árið [[1977]] nærri [[Galapagoseyjar| Galapagoseyjum]] á um 2500 metra dýpi. Verið var að kanna botngerð á svæðinu með fjarstýrðum kafbát og kom það mjög á óvart þegar auðugt vistkefi fannst tengt jarðhitavirkninni. En hverirnir mynda miklar útfellingar þannig að strýtur eða storpmar verða til. Hverina er að finna mjög víða og með mismunandi lífkerfi. Hitastig þeirra er mismunandi og getur verið aðeins hærri en sjórinn í kring og upp í 350 °C. Framleiðni þessara svæða byggir á því að hverirnir gefi frá sér [[vetnissúlfíð]] (H₂S), sem er eitur fyrir flestar lífverur en er hinsvegar mjög orkuríkt.<ref> Sigurður Steinþórsson. „Hvað eru svartstrompar eða svartar hverastrýtur?“. Vísindavefurinn 25.6.2009. https://visindavefur.is/?id=52662. (Skoðað 3.11.2014). </ref> == Vistkerfi == Lífverurnar sem fundust voru gjörólíkar öðrum lífverum og jafnframt var að finna margar tegundir sem ekki höfðu fundist áður. Vistkerfið í djúpsjónum er einstakt að því leyti það er óháð [[sólarljós|sólarljósi]] um orku og byggja í staðinn á örverum sem efnatillífa orkurík efnasambönd úr hverunum. Nokkar tegundir [[gerill|gerla]] geta brotið vetnissúlfíðið niður og nýtt sér orkuna til að binda [[koltvísýringur|koltvísýring]] í [[lífrænt efnasamband|lífræn efnasambönd]] en gerlar þessir eru í miklu magni í kringum neðansjávarhverina í sjónum og sem skán á botninum. Ýmsar stærri lífverur svo sem ormar, samlokur og rækjur lifa þarna í miklu magni og éta þá annaðhvort gerlaskánir eða eru í sambýli við örverurnar. Flestar þessara stærri lífvera eru háðar þessu vistkerfi og hafa því ekki fundist annars staðar. Einnig er að finna svokallaða kalda neðansjávarhveri þar sem sjávarhiti er svipaður og ýmis efni berast frá þeim sem gerlar geta nýtt sér. Kaldir neðasjávarhverir eru skammlífir.<ref>Hreiðar Þór Valtýsson. ,,Neðansjávarhverir''. Vistey. http://vistey.is/is/hverastryturnar/nedansjavarhverir{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (skoðað 3.11.2014).</ref> == Neðansjávarhverir við Ísland == Við [[Ísland]] er jarðhita víða að finna í fjörum og hverasvæði er einnig að finna á dýpri sjó við landið. Fyrsti þekkti neðansjávarhver við Ísland var á um 100 metra dýpi við [[Kolbeinsey]]. Nú eru einnig þekkt svæði á um 350 metra dýpi á Steinhól við [[Reykjaneshryggur|Reykjaneshrygg]] og á um 400 metra dýpi rétt austan [[Grímsey|Grímseyjar]]. Tilvist hverastrýta í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]] var svo fyrst staðfest árið 1990 á dýptarmælum rannsóknarskipsins Bjarna Sæmundssonar og var það í fyrsta skipti í heiminum sem hverastrýtur fundust á grunnslóð. Af þessum svæðum eru hverastrýturnar í Eyjafirði einstakar vegna þess hve aðgengilegar þær eru, en í dag eru þær kallaðar Ystuvíkustrýturnar. Stríturnar eru þrjár og milli Hjalteyrar og víkurskarðs. Botndýpi við strýturnar er í kringum 65 metra og stæðsta strýtan nær upp um 50 metra frá botni. Í dag eru strýturnar friðaðar sem náttúruvætti og eru þær fyrst friðland við sjó hér á landi. <ref>Hreiðar Þór Valtýsson. ,,Sjávarlíffræði kafli 2 - hafsbotninn''. Kennsluvefur. http://staff.unak.is/hreidar/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922212359/http://staff.unak.is/hreidar/ |date=2020-09-22 }} (skoðað 3.11.2014).</ref><ref> Sigurður Steinþórsson. „Hvað eru svartstrompar eða svartar hverastrýtur?“. Vísindavefurinn 25.6.2009. https://visindavefur.is/?id=52662. (Skoðað 3.11.2014).</ref> == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == {{Commonscat|Hydrothermal vents|Neðansjávarhverum}} * [https://www.youtube.com/watch?v=kXe9un7faKQ Myndir af strýtunum undan Ystuvíkurhólum sem fyrst var kafað að 1997] [[Flokkur:Jarðhiti]] [[Flokkur:Haffræði]] 8jor3nkq6r8ulnbruogr0g5xcn4zlom 0 125627 1958005 1888406 2026-03-31T12:25:57Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958005 wikitext text/x-wiki [[File:Fenix.JPG|thumb|right|Phoenicopterus roseus í garðinum]] '''Le Cornelle''' er [[dýragarður]] og [[tívolí]] í bænum [[Valbrembo]] í [[Ítalía|Ítalíu]] sem stofnaður var af Angelo Ferruccio Benedetti árið [[1981]]. Hann nær yfir 100 þúsund fermetra svæði. == Tengill == * [https://www.lecornelle.it/ Opinber vefsíða] [[Flokkur:Dýragarðar á Ítalíu]] 1kwxb5f6h3cn03gd4x0dzwr8vpeluw7 0 126074 1958055 1939099 2026-03-31T12:41:53Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958055 wikitext text/x-wiki '''Sokkatré''' er fótlaga fjalir sem notaðar voru til að þæfa [[sokkar|sokka]] og mæla stærð sokka. == Heimildir == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000587594 Þófasokkar Hlín, 1. Tölublað (01.01.1938), Blaðsíða 86] * [http://www.sarpur.is/Adfang.aspx?AdfangID=342192 Sokkatré] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310031356/http://www.sarpur.is/Adfang.aspx?AdfangID=342192 |date=2016-03-10 }} == Tenglar == * [https://diddledumpling.blogspot.is/2011/11/tutorial-diy-vintage-sock-stretchers.html Sock Stretchers] * [https://www.homethingspast.com/stocking-stretchers-sock-blockers/ Sock stretchers, stocking airers, and sock blockers] itypbxl810vembqf9ea447dz9e13dxp 6 126076 1958250 1544076 2026-03-31T14:06:12Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958250 wikitext text/x-wiki {{Mynd |myndlýsing = Andlitsmynd af Matthíasi Á Mathiesen, fyrrverandi ráðherra og þingmanni. |uppruni = https://www.althingi.is/myndir/mynd/thingmenn/431/org/mynd.jpg |höfundaréttshafi = Alþingi |útskýring = Nauðsynleg myndskreyting fyrir greinar um íslensk stjórnmál og stjórnsýsluna. }} {{Sanngjörn notkun}} 0zvbelyneher8j276l04m58si5wqo06 0 126233 1958275 1845502 2026-03-31T14:16:55Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958275 wikitext text/x-wiki '''Þorbjörg Sveinsdóttir''' ([[1827]] – [[1903]]) var íslensk ljósmóðir og baráttukona fyrir [[kvenréttindi|kvenréttindum]] og rétti kvenna til menntunar. Hún var menntuð í [[ljósmóðir|ljósmóðurfræðum]] í [[Kaupmannahöfn]] og lét til sín taka í mörgum þjóðmálum svo sem [[Háskólamálið|háskólamálinu]], [[Elliðaármálið|Elliðaármálinu]] og stofnun [[Hið íslenska kvenfélag|Hins íslenska kvenfélags]]. Þorbjörg var fædd að Sandfelli í [[Öræfi|Öræfum]] og var faðir hennar prestur á Sandfelli en síðar á [[Þykkvabæjarklaustur|Þykkvabæjarklaustri]] en síðar [[Mýrar|Mýrum]] í [[Álftaver]]i en þar ólst Þorbjörg upp til ársins [[1853]] en þá flutti hún með móður sinni norður í [[Skagafjörður|Skagafjörð]]. Þorbjörg var ein átta systkina. Einn bræðra hennar var [[Benedikt Sveinsson]] faðir [[Einar Benediktsson|Einars Benediktssonar.]] Árið [[1855]] fór Þorbjörg til Kaupmannahafnar og lærði ljósmóðurfræði og útskrifaðist [[30. apríl]] [[1856]] og flutti þá til [[Ísland]]s og starfaði um hríð í Skagafirði en flutti svo til [[Reykjavík]]ur. Hún starfaði í átta ár sem ljósmóðir í Reykjavík en var þá skipuð embættisljósmóðir í Reykjavík ásamt annarri konu og gengdi því starfi til [[1902]]. Samfara því sá hún um kennslu nema í ljósmæðrafræðum og bjuggu nemarnir oft heima hjá Þorbjörgu og yfirleitt nokkrir samtímis. Þorbjörg var ógift og barnlaus en tók að sér systurdóttur sína [[Ólafía Jóhannsdóttir|Ólafíu Jóhannsdóttur]] þegar Ólafía var fimm ára. Móðir Þorbjargar bjó hjá henni til dánardags og feðgarnir Benedikt Sveinsson og Einar Benediktsson bjuggu hjá henni um tíma. Þorbjörg bjó í steinbæ á Skólavörðustíg 11. Þorbjörg tók virkan þátt í þjóðmálaumræðu og var vel máli farin. Hún var fylgismaður [[Jón Sigurðsson|Jóns Sigurðssonar]]. Hún barðist fyrir stofnun háskóla hér á landi en árið [[1893]] hafði [[Alþingi]] samþykkt lagafrumvarp Benedikts Sveinssonar um stofnun háskóla en konungur neitaði að staðfesta það. Þann [[26. janúar]] [[1894]] voru að frumkvæði Þorbjargar stofnuð samtök kvenna sem höfðu að markmiði að knýja á um að háskóli yrði settur upp á Íslandi. Haldinn var fundur þar sem um 200 konur komu og stofnuð nefnd kvenna sem skyldi vinna að fjársöfnun fyrir háskóla. Þetta var upphaf Hins íslenska kvenfélags og fyrsta fjöldahreyfing kvenna á Íslandi. Árið [[1897]] tók Þorbjörg við formennsku félagsins og gengdi starfinu til dauðadags. Þorbjörg stofnaði ásamt Ólafíu og fleiri konum [[Hvítabandið]] árið [[1895]] en það var kristilegt [[bindindisfélag]] að erlendri fyrirmynd sem vann að ýmsum velferðarmálum. Ólafía varð formaður og Þorbjörg meðstjórnandi. ==Heimildir== * [https://baekur.is/bok/000428657/0/29/THorbjorg_Sveinsdottir Þorbjörg Sveinsdóttir minningarrit, Hið íslenska Kvenfélag 1908]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://borgarsogusafn.is/sites/borgarsogusafn.is/files/atoms/files/tobbukot.pdf Tobbukot (Borgarsögusafn)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127225324/https://borgarsogusafn.is/sites/borgarsogusafn.is/files/atoms/files/tobbukot.pdf |date=2021-01-27 }} [[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi]] [[Flokkur:Íslenskar kvenréttindakonur]] [[Flokkur:Íslenskar konur á 19. öld]] [[Flokkur:Íslendingar á 19. öld]] [[Flokkur:Íslenskar ljósmæður]] {{fd|1827|1903}} im2c1ns51mvkdu0tcrgxhh7dwij4idy 0 126267 1958173 1941351 2026-03-31T13:22:43Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958173 wikitext text/x-wiki {{Hljómsveit | heiti = AC/DC | mynd = AC DC Black Ice Tour 2009 Buenos Aires 4 de Diciembre (4238680962).jpg | myndatexti = AC/DC í Buenos Aires | uppruni = Sydney | land = {{AUS}} Ástralía | ár = 1973- | stefna = [[harðrokk]], [[blúsrokk]], [[rokk]], [[þungarokk]] | útgefandi = Albert, Atlantic, ATCO, East West, Elektra, Epic, Columbia | dreifing = | meðlimir = Angus Young, Phil Rudd, Cliff Williams, Brian Johnson, Stevie Young | fyrri_meðlimir = Bon Scott, Malcolm Young, Chris Slade, Simon Wright o.fl. | vefsíða = https://acdc.com/ | sveit = já |}} [[Mynd:Logo ACDC.svg|thumb|Einkennismerki sveitarinnar.]] [[Mynd:ACDC_In_Tacoma_2009.jpg|thumb|right|AC/DC á tónleikum árið 2009]] [[Mynd:ACDC in St. Paul, November 2008.jpg|thumb|Brian Johnson og Angus Young (2008).]] [[Mynd:AngusYoung.JPG|thumb|Angus Young er þekktur fyrir að koma fram á tónleikum í breskum skólabúningi. (2008).]] [[Mynd:Brian Johnson.jpg|thumb|Brian Johnson (2008).]] [[Mynd:Cliff Williams Tacoma.jpg|thumb|Cliff Williams (2008).]] [[Mynd:Malcolm Young Tacoma.jpg|thumb|Malcolm Young (2008).]] [[Mynd:Grenoble79 01.jpg|thumb|Bon Scott (1979).]] '''AC/DC''' er [[ástralía|áströlsk]] [[harðrokk]]s- eða [[þungarokk]]hljómsveit sem bræðurnir [[Angus Young|Angus]] og [[Malcolm Young]] stofnuðu í [[Sydney]] í nóvember [[1973]]. Árið eftir tók [[Bon Scott]] við sem söngvari og 1975 kom fyrsta breiðskífa hljómsveitarinnar, ''[[High Voltage]]'', út. Í kjölfarið fylgdu plötur á borð við ''[[T.N.T.]]'' (1975), ''[[Dirty Deeds Done Dirt Cheap]]'' (1976) og ''[[Highway to Hell]]'' (1979). Sú síðastnefnda náði miklum vinsældum. Bon Scott lést árið [[1980]] vegna ofneyslu áfengis. Hljómsveitin var fljót að finna nýjan söngvara, [[Brian Johnson]] og tók upp nýja plötu ''[[Back in Black]]'' sem varð stærsta plata sveitarinnar. ''[[For Those About to Rock We Salute You]]'' kom út árið eftir og fór á toppinn í Bandaríkjunum <ref>[https://www.allmusic.com/artist/ac-dc-mn0000574772#biography AC/DC Biography] Allmusic.com</ref>. Seinni plötur hljómsveitarinnar nutu ekki nærri eins mikillar hylli og vinsældir hennar dalaði þar til ''[[The Razor's Edge]]'' kom út 1990 með lögunum „Thunderstruck“ og „Moneytalks“. Eftir 1990 hefur lengra liðið milli stúdíóplata hljómsveitarinnar en á sama tíma hafa komið út hljómleikaplötur og safnplötur. Árið 2014 varð Malcolm Young að hætta vegna [[heilabilun]]ar. Stevie Young, frændi Malcolm og Angusar tók við sem gítarleikari. Sama ár var trommarinn Phil Rudd ákærður fyrir tilraun til morðs og fíkniefnabrot. Hann lýsti sig sekan fyrir dómi á Nýja Sjálandi fyrir að hafa hótað að myrða mann sem vann hjá sér og að eiga fíkniefni. <ref>[https://www.visir.is/phil-rudd-lysti-sig-sekan/article/2015150429849 Phil Rudd lýsti sig sekan] Vísir. Skoðað 17. apríl, 2016.</ref> Trommarinn Chris Slade sem áður hafði spilað með bandinu tók við af Rudd. Árið 2016 gat Brian Johnson ekki tekið þátt í tónleikum sveitarinnar vegna heyrnarskaða og eftir að hafa íhugað að fá nýjan söngvara ákvað sveitin að láta [[Axl Rose]], söngvara [[Guns N' Roses]] klára Rock or Bust tónleikaferðalagið. <ref>[https://www.ruv.is/frett/axl-rose-til-lids-vid-acdc Axl Rose til liðs við AC/DC] Rúv. Skoðað 17. apríl, 2016.</ref> Cliff Williams, bassaleikari, hætti eftir Rock and Bust túrinn og var framtíð hljómsveitarinnar í óvissu. Malcolm Young lést árið 2017, 64 ára að aldri. Hljómsveitin fór í hlé eftir tónleikaferðalagið með Axl Rose. Árið 2018 sást hljómsveitin í hljóðveri með Brian Johnson og árið 2020 var staðfest að hann og Phil Rudd væru komnir aftur í hljómsveitina. Ný plata, ''Power Up'', var gefin út í nóvember. Í október 2023 spilaði hljómsveitin á sínum fyrstu tónleikum í 7 ár. ==Meðlimir== * [[Angus Young]]: Gítar, bakraddir (1973–) * [[Phil Rudd]]: Trommur (1975–1983, 1994–2015, 2020–) * [[Cliff Williams]]: Bassi & bakraddir (1977–2016, 2020–) * [[Brian Johnson]]: Söngur (1980–2016, 2020–) * [[Stevie Young]]: Gítar, bakraddir (2014–, tónleikameðlimur 1988) === Fyrrum meðlimir=== * [[Malcolm Young]]: Gítar, bakraddir (1973–2014; dó 2017) * [[Dave Evans]]: Söngur (1973–1974) * [[Bon Scott]]: Söngur (1974–1980; dó 1980) * [[Mark Evans]]: Bassi (1975–1977) * [[Simon Wright]]: Trommur (1983–1989) * [[Chris Slade]]: Trommur (1989–1994, 2015–2020) ===Tónleikameðlimir=== * [[Axl Rose]]: Söngur (2016) == Breiðskífur == *High Voltage (1975/1976) *Dirty Deeds Done Dirt Cheap (1976) *Let There Be Rock (1977) *Powerage (1978) *Highway to Hell (1979) *Back in Black (1980) *For Those About to Rock We Salute You (1981) *Flick of the Switch (1983) *Fly on the Wall (1985) *Blow Up Your Video (1988) *The Razors Edge (1990) *Ballbreaker (1995) *Stiff Upper Lip (2000) *Black Ice (2008) *Rock or Bust (2014) *Power Up (2020) ==Tenglar== *[https://halifaxcollect.blogspot.com/2020/11/allar-plotur-acdc-yfirfer.html?m=1 Umfjöllun um plötur AC/DC - Smári Tarfur á Halifax Collect] == Tilvísanir == <references /> {{stubbur}} [[Flokkur:Ástralskar þungarokkshljómsveitir]] [[Flokkur:rokkhljómsveitir]] {{s|1973}} n42er0rkbmgnfpxcyqb0y1nx9iuzk5y 0 126695 1957960 1563882 2026-03-31T12:10:43Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957960 wikitext text/x-wiki '''Eurocard''' var [[greiðslukort]]aþjónusta sem var stofnuð af [[Skandinaviska Banken]] árið [[1964]] og átti að veita [[American Express]] samkeppni. Árið eftir var stofnað alþjóðlegt fyrirtæki, Eurocard International N.V., með höfuðstöðvar í [[Brussel]]. Árið 1968 tók Eurocard upp samstarf við hið bandaríska [[MasterCard]] sem þýddi að Eurocard-kort voru samþykkt um allan heim og MasterCard-kort í Evrópu. Árið 2002 sameinuðust Eurocard og MasterCard undir nafni þess síðarnefnda. Eurocard var fyrsta greiðslukortaþjónustan á Íslandi. Kreditkort hf. var stofnað 1980 af athafnamanninum [[Ástþór Magnússon|Ástþóri Magnússyni]] og þjónustan hófst 1. júní sama ár. Árið 1997 hóf Kreditkort hf. útgáfu MasterCard-korta. == Tenglar == * [https://www.eurocardinternational.com Eurocard International website] {{stubbur}} [[Flokkur:Fjármálafyrirtæki]] {{sa|1964|2002}} 8x76qmsepkvn8x7z5fmusf6zybg1mzu 0 127029 1958153 1555197 2026-03-31T13:15:09Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958153 wikitext text/x-wiki Þann [[14. febrúar]] [[2015]] var '''skotárás í Kaupmannahöfn''' í [[Danmörk]]u við menningarhúsið Krudttønden í hverfinu [[Austurbrú]]. Þar var verið að halda umræðu um ''List, guðlast og tjáningarfrelsi''. Sænski skopmyndateiknarinn [[Lars Vilks]] var á staðnum, en talið er að áætlað hafi verið að drepa hann vegna mynda sem han teiknaði af [[Múhameð]] árið 2007. Honum var komið af staðnum ómeiddum af dönsku lögreglunni. Danski þingmaðurinn Jette Plesner Dali hjá [[Danski fólksflokkurinn|Danska fólksflokknum]] og sendiherra Frakklands í Danmörku François Zimeray voru líka við atburðinn.<ref>{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/skotaras-i-kaupmannahofn-myndskeid|titill=Skotárás í Kaupmannahöfn|dagsetningskoðað=15. febrúar 2015}}</ref> Einn var drepinn í árásinni en þrír særðust.<ref name="ruv2">{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/tveir-fellu-i-skotarasum-i-kaupmannahofn|titill=Tveir féllu í skotárásum í Kaupmannahöfn|dagsetningskoðað=15. febrúar 2015}}</ref> Nokkrum tímum síðar var einn skotinn í höfuðið og lést við samkomuhús [[gyðingdómur|gyðinga]]. Tveir lögreglumenn meiddust í árásinni.<ref name="ruv2"/> Um morguninn [[15. febrúar]] skutu lögreglumenn grunaðan árásamann við lestarstöðina í [[Norðurbrú]] en talið er að hann hafi framið báðar árásirnar.<ref>{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/felldu-grunadan-arasarmann-a-nordurbru|titill= Felldu grunaðan árásarmann á Norðurbrú|dagsetningskoðað=15. febrúar 2015}}</ref> == Heimildir == {{commonscat|2015 Copenhagen attacks}}{{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Hryðjuverk]] [[Flokkur:Kaupmannahöfn]] 4xdpm88m4n0m1qkiktximbs99h8nyiy 0 127123 1958013 1952427 2026-03-31T12:27:41Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958013 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Kvinnostrejk i Reykjavik (2).jpg|thumb|right|Þáttakendur í [[Kvennafrídagurinn|Kvennafrídeginum]] í Reykjavík árið 2005.]] '''Kvenréttindi á Íslandi''' hafa verið breytileg í gegnum [[saga Íslands|sögu landsins]]. Í dag er staða kvenna á Íslandi nokkuð góð samanborið við mörg önnur ríki. Konum á Íslandi eru tryggð lagaleg réttindi til jafns við karla. Hins vegar hallar á konur hvað varðar launamál og kynbundið ofbeldi gegn konum þrífst enn. Íslendingar hafa verið framarlega í kvenfrelsisbaráttu í alþjóðlegu tilliti. Til marks um það var Ísland eitt af fyrstu löndunum til þess að veita konum kosningarétt til [[Alþingi]]s árið 1915, kosning [[Vigdís Finnbogadóttir|Vigdísar Finnbogadóttur]] til [[forseti Íslands|forseta Íslands]] árið 1980 var fyrsta skiptið sem kona var kosinn [[þjóðhöfðingi]] og ágætur árangur náðist hjá framboði [[Kvennalistinn|Kvennalistans]] til [[Alþingiskosningar 1983|Alþingiskosninganna 1983]]. == Kynjaskipting == Hið svonefnda nátttúrulega [[kynjahlutfall mannsins]] er um það bil 1 : 1 sem þýðir að að öðru óbreyttu er fjöldi karla og kvenna jafn. Árið 2015 voru karlar á Íslandi ívið fleiri en konur eða um 50,2% landsmanna. Þessi sama skipting endurspeglast ekki alls staðar í samfélaginu sem leiðir því að þeirri kenningu að kynjunum séu mótuð viss hlutverk. Þannig voru 75% frambjóðenda til fyrsta sætis fyrir [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2010|sveitarstjórnarkosningarnar 2010]] karlkyns. Hlutfall kvenna af kosnum fulltrúum var 40% og hafði aldrei verið hærra. Eftir [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|sveitarstjórnarkosningarnar 2018]] hækkaði hlutfall kvenkyns sveitarstjóra úr 22% í 36%.<ref>[https://www.ruv.is/frett/fleiri-konur-styra-sveitarfelogum-en-adur Fleiri konur stýra sveitarfélögum en áður]</ref> Í frétt frá árinu 2003 kom fram að um 7% stjórnarmanna íslenskra fyrirtækja væru kvenkyns árið 2003 og að hlutfallið væri hærra í Mexíkó.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3473500 Hallar á konur í viðskiptalífinu], Morgunblaðið 19. júní 2003</ref> Árið 2011 var einungis 20% framkvæmdastjóra fyrirtækja kvenkyns.<ref>{{vefheimild|url=http://jafnretti.is/D10/_Files/2013_tolur_og_hlutfall_Jafnrettisstofa.pdf|titill=Tölulegar upplýsingar : hlutföll og fjöldi karla og kvenna á ýmsum sviðum samfélags|útgefandi=Jafnréttisstofa|ár=2013}}</ref> Samkvæmt fræðigrein frá 2017 var hlut­fall kvenna í efsta stjórn­un­ar­stigi fyr­ir­tækja ein­ungis 21,9% árið 2015.<ref>[http://www.efnahagsmal.is/article/view/2612 ...hvað segið þið strákar? Upplifun kvenmillistjórnenda af stöðu sinni, möguleikum og hindrunum í starfi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191002155801/http://www.efnahagsmal.is/article/view/2612 |date=2019-10-02 }}, grein í Tímarit um viðskipti og efnahagsmál eftir Unni Dóru Einarsdóttur, Erlu S. Kristjánsdóttur, Þóru H. Christiansen</ref> Í lok nóvember 2018 leiddi athugun í ljós að af hundrað stærstu fyrirtækjunum væru konur framkvæmdastjórar rúmlega 20% þeirra.<ref>[https://www.frettabladid.is/frettir/segir-island-kannski-skast-i-jafnrettismalum-en-ekki-best Segir Ísland kannski skást í jafnréttismálum en ekki best]</ref> Í byrjun árs 2018 sýndi athugun Capacent að konur væru 11 prósent forstjóra en karlar 89 prósent, 27 prósent framkvæmdastjóra íslenskra fyrirtækja en karlar 73 prósent.<ref>[https://www.ruv.is/frett/konur-adeins-11-forstjora Konur aðeins 11% forstjóra]</ref> Í frétt frá febrúar 2019 kom fram að engin kona hefði verið ráðinn forstjóri fyrirtækis skráð í [[Kauphöll Íslands]] frá árinu 2011.<ref>[https://www.ruv.is/frett/karlpeningurinn-heldur-fastast-i-glerthakid „Karlpeningurinn heldur fastast í glerþakið”]</ref><ref>[https://kjarninn.is/skyring/2019-02-28-karlar-halda-thettingsfast-um-veskid-i-islensku-efnahagslifi/ Karlar halda þéttingsfast um veskið í íslensku efnahagslífi]</ref><ref>[https://mannlif.is/heimurinn/innlent/thar-sem-peningar-og-vold-eru-til-stadar-er-konum-ekki-hleypt-ad/ Þar sem peningar og völd eru er konum ekki hleypt að]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Til samanburðar voru 29% sveitarstjórnarmanna í Skotlandi kvenkyns snemma árið 2019 samanborið við 49% á Íslandi.<ref>[https://www.scotsman.com/news/opinion/was-feminism-just-a-myth-edinburgh-starting-to-feel-like-it-susan-dalgety-1-4890113 Was feminism just a myth? Edinburgh starting to feel like it – Susan Dalgety]</ref><ref>[https://www.jafnretti.is/is/um-jafnrettisstofu/frettir/konur-og-karlar-a-islandi-2019 Konur og karlar á Íslandi 2019]</ref> Í júní 2019 kom fram að af 10 nýlegum forstjóraráðningum á Íslandi hefði aðeins 1 kona verið ráðin.<ref>[https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2019/06/14/adeins_ein_kona_radin_i_tiu_nylegum_forstjoraradnin/ Aðeins ein kona ráðin í tíu ný­leg­um for­stjór­aráðning­um]</ref> == Saga == [[Mynd:Hallveig fróðadóttir fyrsti dieseltogari Íslendinga.JPG|thumb|right|Fyrsti íslenski díseltogarinn var nefndur eftir Hallveigu Fróðadóttur.]] Konur hafa búið á Íslandi að minnsta kosti frá [[landnámsöld|landnámi]]. Samkvæmt [[Landnámabók]] er [[Hallveig Fróðadóttir]] fyrsta konan sem talið er að hafi búið á Íslandi. Samantekt [[Jón Steffensen|Jóns Steffensens]] sýndi að 383 landnámsmenn og 54 landnámskonur eru nefndar í [[Landnámabók]].<ref>{{vísindavefur|1590|Er hægt með rannsóknum á Y-litningum Íslendinga að finna út hve landnámsmenn voru margir?}}</ref> Meðal landnámskvenna má nefna [[Arndís auðga Steinólfsdóttir|Arndísi auðgu Steinólfsdóttur]], [[Auður djúpúðga Ketilsdóttir|Auði djúpúðgu]], [[Ásgerður Asksdóttir|Ásgerði Asksdóttur]], [[Geirríður (landnámskona)|Geirríði]], [[Ljót]]u, [[Steinunn gamla|Steinunni gömlu]], [[Þorbjörg stöng|Þorbjörgu stöng]], [[Þorgerður (landnámskona)|Þorgerði]], [[Þórunn (landnámskona í Borgarfirði)|Þórunni í Borgarfirði]], [[Þórunn (landnámskona á Rangárvöllum)|Þórunni á Rangárvöllum]], [[Þuríður spákona|Þuríði spákonu]] og [[Þuríður sundafyllir|Þuríði sundafylli]]. Í Hauksbókarhluta [[Landnáma|Landnámu]] kemur fram að [[Haraldur hárfagri]] hafi gefið mismunandi fyrirmæli fyrir kynin um það hvernig þau mættu nema land. Karlar máttu nema það land sem þeir gætu ferðast yfir með eld á einum degi. Konur hins vegar máttu nema það land sem þær gátu ferðast yfir teymandi tveggja vetra „kvígu vorlangan dag sólsetra í millum, hálfstalið naut og haft vel.“<ref>[http://skemman.is/stream/get/1946/12399/29213/1/-_HEILDARSKJAL_-_ENDANLEGAENDANLEGT_14.05.2012._L%C3%86ST..pdf Jafnræði og samræmi í sönnunarkröfum Hæstaréttar í þjóðlendumálum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þetta hefur væntanlega þýtt að konur þurftu að fara hægar. <!--{{tilvitnun2|Samkvæmt siðfræði [[Íslendingasögur|Íslendingasagna]] er bannað að leggja hendur á konur nema þá að þær séu göldróttar, og eru seiðkonur og fjölkunnugar konur réttdræpar í því samfélagi sem sögurnar lýsa.|[https://notendur.hi.is/~helga/%C3%93%C3%BEarfar%20unnustur.pdf Óþarfar unnustur : um samband fjölkynngi, kvennafars og karlmennsku í Íslendingasögum]}}--> Ein af þekktari konum úr sögu Íslands er [[Guðríður Þorbjarnardóttir]] sem ferðaðist mjög víða. Hún er talin hafa eignast barn fyrst evrópskra kvenna í Norður-Ameríku. Ekki hefur verið fjallað jafn mikið um konur í íslenskum sögubókum og karla og endurspeglar það ef til vill minni áherslu sem lögð var á samfélagslegt hlutverk kvenna áður fyrr. Athugun á 11 námsbókum í Íslandssögu á grunnskólastigi leiddi í ljós að aðeins 12% nafngreindra einstaklinga væru konur en 93% höfunda bókanna voru karlkyns.<ref>{{vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/kvenmannslausar-sogubaekur|titill=Kvenmannslausar sögubækur|höfundur=RÚV|ár=2011|mánuður=2. september|árskoðað=2011|mánuðurskoðað=2. september}}</ref> === Þjóðveldisöld === [[Mynd:Gaimard12.jpg|thumb|right|Íslensk kona í [[faldbúningur|faldbúningi]]. Koparstunga frá [[1835]].]] Á [[þjóðveldisöld]] ákvarðaði lagabálkurinn [[Grágás]] réttindi kvenna og karla. Samkvæmt Grágás var konum mismunað að ýmsu leiti; synir gengu fyrir þegar kom að því að erfa frá föður sínum. Konur fengu [[heimanfylgja|heimanfylgju]] en þó ekki að meira andvirði en synir fengju að erfðum nema með samþykki sonarins. Konur fengu arf sextán ára og urðu fjárráða tvítugar. Konur máttu ekki velja sjálfar maka heldur féll það í skaut föður, annars bróður og að lokum móður. <!-- Mótsagnakennt: "Væri kona ósátt við val á maka fyrr hana var eini aðri valkostur hennar að gerast [[nunna]]. Ekkjur máttu hins vegar velja sér maka eða konur sem höfðu tvisvar hafnað maka." --> Í [[hjónaband]]i máttu konur ráða á heimilinu, „innan stokks”. Konur máttu ráðstafa fé heimilisins í umboði karlsins. Stæli maður frá konu sinni og hlypist á brott frá henni gat hún lögsótt hann en aðeins karlar gátu lagt fram lögsókn. Skilnaðir voru mjög fátíðir. Þeir þurftu leyfi [[biskup Íslands|biskups Íslands]] sem veitti hann aðeins ef í ljós komu náin ættfræðileg tengsl milli hjóna eða sérstakar aðstæður. [[Legorðsbrot]] nefndust þau brot þegar kona og karl höfðu [[samræði]] utan hjónabands. Refsingin við legorðsbroti fór eftir félagslegri stöðu konunnar; ef hún var ógift eða ''göngukona'' hafði brotið engin áhrif nema af barn fæddist og þá bar föðurnum að borga framfærslu þess, öðrum kosti, ef konan var gift, þurfti hún að greiða sekt og hirtu karlkyns aðstandendur konunnar sektarféð. [[Nauðgun|Nauðganir]] vörðuðu [[skóggangur|skóggang]] fyrir karlmenn.<ref>{{bókaheimild|titill=Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna|höfundur=Erla Huld Halldórsdóttir og Guðrún Dís Jónatansdóttir|ár=1998|útgefandi=Kvennasögusafn Íslands|bls=136-138}}</ref> Með [[Kristinréttur hinn nýi|kristnirétti hinum nýja]] [[1275]] var bannað að gifta konur gegn vilja þeirra. Árið [[1281]] var [[Jónsbók]] lögfest. Þá fengu konur [[erfðaréttur|erfðarétt]], þriðjung á móti bróður en sú skipting átti eftir að haldast óbreytt til ársins 1850. Ógiftar konur urðu nú fjárráða tvítugar en misstu þann rétt við giftingu. Konur máttu ekki gifta sig nema í samráði við foreldra, forráðamenn eða frændur. === Síðmiðaldir === Fólksfjöldi á Íslandi á [[miðaldir|miðöldum]] hefur verið áætlaður á bilinu 40-80.000 manns og hafa konur verið um helmingur þess.<ref>{{vefheimild|url=http://landfraedi.is/landabrefid/2007/Landabrefid_2007_HH_RO.pdf|titill=Sögulegur fólksfjöldi á Íslandi – Ný nálgun með tilliti til burðargetu lands|ár=2007}}</ref> Meðal kvenna sem vöktu athygli á þessum tíma má nefna [[Guðríður Símonardóttir|Guðríði Símonardóttur]] (Tyrkja-Guddu) sem var rænt árið 1627 í [[Tyrkjaránið|Tyrkjaráninu]] og komst aftur heim og kvæntist [[Hallgrímur Pétursson|Hallgrími Péturssyni]]. [[Ragnheiður Jónsdóttir]] var mikilvirk hannyrðakona og var valin til þess að prýða íslenska 5000 krónu seðilinn. [[Þuríður formaður]] var þekkt á [[19. öld]] fyrir formennsku sína á sjó og fyrir að koma upp um [[Kambsránið]]. === Nútíminn === [[Mynd:Briet Bjarnhedinsdottir.jpg|thumb|Bríet Bjarnhéðinsdóttir á yngri árum]] Undir lok 19. aldar fór að bera á kröfum um aukin réttindi kvenna. [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] var stofnaður árið [[1874]] af [[Þóra Melsteð|Þóru Melsteð]] og eiginmanni hennar [[Páll Melsteð|Páli Melsteð]], með fjárstuðningi íslenskra og erlendra aðila. Skólinn var fyrsta menntastofnunin sem bauð konum upp á formlega menntun. Fleiri kvennaskólar voru stofnaðir næstu árin. Byrjað var að skrifa í blöðin bæði af körlum og konum um þau réttindi kvenna að mega [[menntun|mennta sig]].<ref>{{vefheimild|url=https://heimspeki.hi.is/?p=3973|titill=Heimspeki úr glatkistunni: Konur og kvenréttindi 1876-1885 : Umræða 19. aldar skoðuð út frá fimm greinum í Skírni og Fjallkonunni|ár=2013}}</ref> Bríet Bjarnhéðinsdóttir birti greinarnar „''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''“ í tímaritinu [[Fjallkonan]] í tveimur hlutum, 5. júní og 22. júní 1885.<ref>[http://www.timarit.is/?issueID=304291&pageSelected=1&lang=0 ''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''; 1. grein í Fjallkonunni (5. júní 1885)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927201008/http://www.timarit.is/?issueID=304291&pageSelected=1&lang=0 |date=2007-09-27 }} [http://www.timarit.is/?issueID=304292&pageSelected=0&lang=0 ''Nokkur orð um menntun og rjettindi kvenna''; 2. grein í Fjallkonunni (22. júní 1885)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930165322/http://www.timarit.is/?issueID=304292&pageSelected=0&lang=0 |date=2007-09-30 }}</ref> Þann [[30. desember]] [[1887]] hélt Bríet „''Fyrirlestur um hagi og rjettindi kvenna''“ í [[Góðtemplarahús Reykjavíkur|Góðtemplarahúsinu]]. Sá fyrirlestur kom stuttu síðar út á prenti með undirfyrirsögninni „''Fyrsti fyrirlestur kvennmanns á Íslandi''“.<ref>{{Cite web |url=http://baekur.is/bok/000054511/Fyrirlestur_um_hagi_og |title=Fyrirlestur um hagi og réttindi kvenna |access-date=2015-06-17 |archive-date=2016-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160312074526/http://baekur.is/bok/000054511/Fyrirlestur_um_hagi_og |url-status=dead }}</ref> Starfsemi góðgerðarfélaga fyrir tilstuðlan kvenna hófst með stofnun [[Thorvaldsensfélagið|Thorvaldsensfélagsins]] árið [[1875]] og [[Hvítabandið|Hvítabandsins]] [[1895]]. Árið 1894 var [[Hið íslenska kvenfélag]] stofnað og ári seinna hóf [[Bríet Bjarnhéðinsdóttir]] útgáfu [[Kvennablaðið|Kvennablaðsins]]. Árið [[1850]] fengu dætur jafnan [[erfðaréttur|erfðarétt]] á við syni og árið 1861 tóku gildi ný lög um myndugleika kvenna. Lögin veittu ógiftum konum 25 ára og eldri fjárræði en áður höfðu konur þurft að hafa sérstakan tilsjónarmann sem hafði eftirlit með fjárreiðum þeirra. Giftar konur voru ómyndugar. Eiginmenn höfðu einir ráðstöfunarrétt á eigum búsins. Fjárræði giftra kvenna var mjög til umræðu í blöðum og á Alþingi síðustu tvo áratugi 19. aldar en ný lög urðu ekki að veruleika fyrr en árið 1900. Með þeim fengu konur heimild til séreignar og ráðstöfunar eigin eigna og tekna. Eiginmaðurinn hafði þó eftir sem áður yfirráð yfir eigum búsins.<ref>{{vefheimild|url=http://www.heimastjorn.is/heimastjornartiminn/kvenrettindi/|titill=Heimastjórn í 100 ár: kvenréttindi}}</ref> Árið [[1882]] fengu ekkjur og ógiftar konur, 25 ára eða eldri, sem stóðu fyrir búi eða áttu með sig sjálfar, kosningarétt til sveitarstjórna og safnaðarnefnda. [[Vilhelmína Lever]], verslunarkona á [[Akureyri]] kaus þó í sveitarstjórnarkosningunum á Akureyri árið 1863 og 1866 þar sem ''mænd'' úr dönsku reglugerðinni um kosningarétt var þýtt sem ''menn'' en ekki ''karlmenn'' og hún uppfyllti önnur skilyrði um fullmynduga menn („''alle fuldmyndige Mænd''“), sem ekki voru hjú, höfðu verið búfastir í bænum síðasta árið og borguðu a.m.k. 2 ríkisdali í bæjargjöld mættu kjósa.<ref>{{vefheimild|url=https://www.skjaladagur.is/2005/603_03.html|titill=Frumkvöðlar : Fyrsta konan sem kaus til sveitarstjórnar á Íslandi var Maddama Vilhelmína Lever}}</ref> Ekkjur og ógiftar konur, 25 ára eða eldri, sem stóðu fyrir búi eða áttu með sig sjálfar, fengu þó ekki kjörgengi fyrr en 1902. Árið 1908 fengu giftar konur í Reykjavík og Hafnarfirði í fyrsta sinn kosningarétt og kjörgengi. Hjú og vinnufólk fékk ekki kosningarétt og kjörgengi í bæjarstjórnarkosningum fyrr en á árunum 1917 – 1926, þegar samræmd löggjöf var sett um allt land. === 20. öld === [[Mynd:Reykjavik Briet Knutsdottir.jpg|thumb|right|Fyrsti valtarinn sem kom til landsins var nefndur „Bríet Knútsdóttir” í höfuðið á [[Bríet Bjarnhéðinsdóttir|Bríeti Bjarnhéðinsdóttur]] bæjarfulltrúa og [[Knud Zimsen]] borgarstjóra. Hér er hann staddur í [[Pósthússtræti]] haustið 1917.]] Í byrjun 20. aldar varð konum á Íslandi nokkuð ágengt í réttindabaráttu sinni. [[Kvenréttindafélag Íslands]] var stofnað árið [[1907]] í heima hjá Bríeti í Reykjavík og var hún formaður þess næstu 20 árin. [[Kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916|Kvennaframboðið til bæjarstjórnarkosninganna í Reykjavík 1908]] gekk mjög vel. Framboðið fékk flest atkvæði af öllum listum sem í framboði voru, 345 eða 21,8% greiddra atkvæða og fjóra fulltrúa af þeim 15 sem um var kosið. Sá listi sem næstur var að atkvæðatölu fékk 235 atkvæði. Því tóku [[Katrín Magnússon]], formaður Hins íslenska kvenfélags, [[Þórunn Jónassen]], formaður Thorvaldsensfélagsins, Bríet Bjarnhéðinsdóttir, formaður Kvenréttindafélags Íslands og [[Guðrún Björnsdóttir]], félagi í Kvenréttindafélagi Íslands, sæti í [[bæjarstjórn Reykjavíkur]] það ár. Lög um menntun kvenna og rétt til embætta var samþykkt á Alþingi árið 1911 þá fengu konur fullan rétt til menntunar og embætta. Þann [[19. júní]] [[1915]] undirritaði Danakonungur nýja stjórnarskrá sem veitti konum kosningarétt og [[7. júlí]] fögnuðu konur kosningaréttinum sínum með hátíðarfundi á Austurvelli. Sama dag stofnuðu þær [[Landspítalasjóður Íslands|Landspítalasjóð Íslands]]. Fyrsta konan sem bauð sig fram til Alþingis var [[Bríet Bjarnhéðinsdóttir]] árið 1916 en hún náði ekki kjöri. Árið 1922 buðu konur fram sérstakan kvennalista og var [[Ingibjörg H. Bjarnason]] skólastýra Kvennaskólans kosin fyrst kvenna til þings. Árið 1930 var [[Guðrún Lárusdóttir]] kosin á þing fyrir [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokkinn]] og árið 1946 var [[Katrín Thoroddsen]] læknir kosin á þing fyrir [[Sósíalistaflokkur Íslands|Sósíalistaflokkinn]]. [[Mynd:Sidleysi-althbladid 11 mai 1940 bls4.png|thumb|right|„Það er óþolandi, ef nokkrar siðlausar stúlkur verða til þess að gefa hermönnunum ranga hugmynd um íslenzkar konur.” sagði í [[Alþýðublaðið|Alþýðublaðinu]] degi eftir að breskir hermenn hernámu Ísland.]] Tímabil seinni heimstyrjaldarinnar einkenndist af [[Ísland í seinni heimsstyrjöldinni|örum breytingum og í raun nútímavæðingu Íslands]], ''Bretavinnan'' bauðst íslensku vinnuafli og árin 1941-2 var atvinnuleysið orðið ekkert. Tók fljótlega að bera á togstreitu milli hermannanna og íslenskra karlmanna, í umfjöllunum fékk þetta málefni heitið ''[[Ástandið]]''. Degi eftir að Bretar hernámu Ísland birtist málsgrein í Alþýðublaðinu þar sem varað var við [[siðleysi]], breskir hermenn sóttu í að fá þvott þveginn hjá íslenskum húsmæðrum og þóttu slík samskipti einnig óviðeigandi. Ári seinna tóku Bandaríkjamenn við af Bretum. Í bréfi [[Vilmundur Jónsson|Vilmundar Jónssonar]] landlæknis til dómsmálaráðuneytisins sagði að lögreglan teldi að stúlkubörn á aldrinum 12-16 ára væru farin að stunda [[vændi]]. Í kjölfarið var stofnuð nefnd til þess að rannsaka málið, hún var kölluð ''Ástandsnefndin'' og var skipuð þremur karlmönnum. Í skýrslu nefndarinnar kom fram að lögreglan væri með lista yfir 500 konur á aldrinum 12-61 árs, sem hún teldi að hefðu mjög náin samskipti við setuliðið. Af þeim væru um 150 17 ára og yngri. Af þessum 500 konum væru að minnsta kosti 129 orðnar mæður og væri barnafjöldinn ekki minni en 255 börn. Kynni íslenskra stúlkna og hermanna leiddu stundum af sér þunganir. Þegar svo bar undir áttu stúlkurnar rétt á meðlögum frá hermönnunum. En oftar en ekki gátu hermennirnir komið sér undan þeirri ábyrgð og þurftu þá stúlkurnar að þiggja styrki frá hinu opinbera. En einnig kom fyrir að pör giftu sig og voru hermannabrúðkaup 332 talsins hér á landi. Árið 1949 voru [[Kristín L. Sigurðardóttir]] og [[Rannveig Þorsteinsdóttir]] kosnar á þing og var það í fyrsta sinn sem tvær konur sátu á Alþingi. [[Hulda Dóra Jakobsdóttir]] varð fyrst íslenskra kvenna til þess að verða bæjarstjóri en hún var bæjarstjóri [[Kópavogur|Kópavogs]] frá 1957-62. [[Auður Auðuns]] gegndi embætti [[borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóra Reykjavíkur]] frá 1959 til 1960 og var fyrst kvenna til þess. Hún var einnig fyrst kvenna til þess að verða ráðherra þegar hún sat sem [[Dóms- og kirkjumálaráðherra Íslands|dóms- og kirkjumálaráðherra]] 1970-71. [[Mynd:Vigdis Finnbogadottir (1985).jpg|thumb|right|[[Vigdís Finnbogadóttir]] var fyrst kvenna kjörin forseti í lýðræðislegum kosningum árið 1980. Hér er hún á mynd sem var tekin 1985.]] [[Rauðsokkahreyfingin]] var íslensk grasrótarhreyfing, stofnuð [[4. október]] [[1970]], sem barðist fyrir auknum kvenréttindum með fundum og ályktunum. Á hinu alþjóðlega [[Kvennaár]]i, [[1975]], voru fjölmargar ráðstefnur og fundir haldnir um stöðu og kjör kvenna. Þessi vinna náði hápunkti á [[Kvennafrídagurinn|Kvennafrídeginum]] [[24. október]] en þá lögðu konur niður vinnu og fjölmenntu í [[miðborg Reykjavíkur]] - um þrjátíu þúsund manns fylltu Lækjartorg og nærliggjandi svæði. Árið 1976 voru fyrst sett lög um jafnrétti kvenna og karla.<ref name="jafnrettislog">[https://www.althingi.is/lagas/nuna/2008010.html Lög um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla], nr. 10/2008</ref> Vigdís Finnbogadóttir var fyrst kvenna kjörin forseti í [[Forsetakosningar á Íslandi 1980|lýðræðislegum kosningum árið 1980]]. [[Kvennalistinn]] bauð fram til Alþingis í þremur [[Kjördæmi Íslands|kjördæmum]] vorið 1983. Listinn hlaut 5,5% atkvæða og þrjár konur voru kjörnar á þing fyrir Kvennalistann, [[Sigríður Dúna Kristmundsdóttir]], [[Guðrún Agnarsdóttir]] og [[Kristín Halldórsdóttir]]. Árið [[1999]] var [[Félag kvenna í atvinnulífinu]] stofnað af um 300 konum. Árið [[2000]] vann [[Vala Flosadóttir]] til bronsverðlauna í [[frjálsar íþróttir|frjálsum íþróttum]] á [[Sumarólympíuleikarnir 2000|Sumarólympíuleikunum]]. Hún varð fyrst íslenskra kvenna til að vinna Ólympíuverðlaun og var kosin [[Íþróttamaður ársins]] sama ár. === 21. öld === [[Femínistafélag Íslands]] var stofnað árið [[2003]]. [[Jóhanna Sigurðardóttir]] varð forsætisráðherra árið 2009, fyrst íslenskra kvenna í [[Ríkisstjórnir Samfylkingarinnar og Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs 2009-2013|ríkisstjórn]] sem var skipuð jafnmörgum konum og körlum. [[Samtök kvenna af erlendum uppruna á Íslandi]] var stofnað á [[Kvennafrídagurinn|Kvennafrídeginum]], þann 24. október 2003 í [[Hallveigarstaðir|Hallveigarstöðum]] í Reykjavík, þar sem félagið ásamt fleiri kvennasamtökum var sett. Markmið samtakanna er að vinna að jafnrétti og jafnri stöðu kvenna af erlendum uppruna á öllum sviðum þjóðlífsins. Félagið er aðildarfélag [[Kvenréttindafélag Íslands|Kvenréttindafélags Íslands]]. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/10/25/samtok_kvenna_af_erlendum_uppruna_stofnud/|title=Samtök kvenna af erlendum uppruna stofnuð|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2025-04-07}}</ref> Fyrsta [[drusluganga]]n var haldin í Reykjavík sumarið 2011 og hefur hún verið haldin árlega eftir það. Markmið göngunnar „er að uppræta þá fordóma sem endurspeglast í áherslu á klæðaburð og ástand brotaþola í umræðu um kynferðisofbeldi“.<ref>{{vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2011110608956/drusluganga-i-reykjavik|titill=Drusluganga í Reykjavík}}</ref> Vorið 2015 barst hin svokallaða #freethenipple hreyfing til Íslands. Markmið hennar var að vinna gegn þeirri samfélagslegu ímynd að [[geirvarta|geirvörtur]] kvenna séu kynferðisleg tákn.<ref>{{vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/malefni/geirvartan_frelsud/|titill=Geirvartan frelsuð}}</ref> Hin svonefnda [[Me too-hreyfingin|metoo-bylting]] hófst í kjölfar ásakana á hendur bandaríska kvikmyndaframleiðandanum [[Harvey Weinstein]] undir lok árs 2017 en þá steig fjöldi kvenna fram á samfélagsmiðlum og greindi frá því að hafa orðið fyrir kynferðislegu áreitni eða kynferðislegu ofbeldi. Mikið fór fyrir umræðu um stöðu kynjanna í kjölfarið<ref>[https://www.visir.is/g/2018180308953/konur-sem-hafa-ordid-fyrir-ofbeldi-i-nanum-sambondum-eda-innan-fjolskyldu-stiga-fram Konur sem hafa orðið fyrir ofbeldi í nánum samböndum eða innan fjölskyldu stíga fram]</ref><ref>[https://www.visir.is/g/2018180609099/helmingur-manndrapa-a-islandi-tengist-heimilisofbeldi Helmingur manndrápa á Íslandi tengist heimilisofbeldi]</ref> og í könnunum tæpu ári seinna sagðist meirihluti vera þeirrar skoðunar að umræðan hefði verið til góða.<ref>[https://www.visir.is/g/2018180819621/studningsmenn-midflokksins-neikvaedastir-i-gard-metoo Stuðningsmenn Miðflokksins neikvæðastir í garð #MeToo], Vísir.is 13. ágúst 2018</ref> Haustið 2018 komst [[Orka náttúrunnar]] sem er dótturfyrirtæki [[Orkuveita Reykjavíkur|Orkuveitu Reykjavíkur]] þar sem framkvæmdastjóra þess var vikið úr starfi vegna ósæmilegrar hegðunar gagnvart starfsfólki.<ref>{{vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2018180919403|titill=Bjarni rekinn frá ON eftir "óviðeigandi hegðun“}}</ref> Um svipað leyti var einnig fjallað um kynferðislega áreitni af hálfu skemmtikraftsins [[Björn Bragi Arnarsson|Björns Braga Arnarssonar]], hann sagði sig frá þáttastjórn [[Gettu betur]] í kjölfarið.<ref>[https://www.visir.is/g/2018181039914 Björn Bragi segir sig frá Gettu betur]</ref><ref>[https://www.ruv.is/frett/bjorn-bragi-bidst-afsokunar-a-hegdun-sinni Björn Bragi biðst afsökunar á hegðun sinni]</ref> Í lok nóvember 2018 fluttu tveir íslenskir fjölmiðlar, [[Stundin]] og [[DV]] fréttir byggðar á [[Klaustursupptökurnar|upptökum af samtölum sex þingmanna]]; [[Bergþór Ólason|Bergþórs Ólasonar]], [[Gunnar Bragi Sveinsson|Gunnars Braga Sveinssonar]], [[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson|Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar]], [[Anna Kolbrún Árnadóttir|Önnu Kolbrúnar Árnadóttur]] úr [[Miðflokkurinn|Miðflokknum]] og [[Ólafur Ísleifsson|Ólafs Ísleifssonar]] og [[Karl Gauti Hjaltason|Karls Gauta Hjaltasonar]] úr [[Flokkur fólksins|Flokk fólksins]].<ref>[https://www.visir.is/t/1306/Uppt%C3%B6kur%20%C3%A1%20Klaustur%20bar Yfirlit frétta á Vísi.is]</ref> Í samtölunum komu fram sjónarmið sem sögð voru einkennast af [[kvenfyrirlitning]]u og heyrðust kröfur um að þingmennirnir þyrftu að segja af sér.<ref>[http://kvenrettindafelag.is/2018/yfirlysing-fra-kvenrettindafelagi-islands/ Yfirlýsing frá Kvenréttindafélagi Íslands] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181206001905/http://kvenrettindafelag.is/2018/yfirlysing-fra-kvenrettindafelagi-islands/ |date=2018-12-06 }}, 30. nóvember 2018</ref> Umræða skapaðist á margvíslegum vettvöngum um stöðu kvenna. Sérstaklega var fjallað um svonefndar ''tvígreindar konur'' í íslenska heilbrigðiskerfinu og berskjaldaða stöðu þeirra.<ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2012/06/02/thorf_a_heimili_fyrir_tvigreindar_konur Þörf á heim­ili fyr­ir tvígreind­ar kon­ur]</ref><ref>[https://stundin.is/grein/8223/ Útburðir samtímans]</ref> <ref>[https://www.visir.is/g/2019190109153/setja-200-milljonir-i-urraedi-fyrir-folk-med-tvigreindan-vanda Setja 200 milljónir í úrræði fyrir fólk með tvígreindan vanda]</ref> Dóttir [[Jón Baldvin Hannibalsson|Jóns Baldvins Hannibalssonar]], Aldís Schram, kom fram í fjölmiðlum í byrjun árs 2019, í annað sinn eftir að hafa borið föður sinni þungum sökum um kynferðislegt ofbeldi, og í þetta sinn stigu fleiri konur fram og lýstu óviðeigandi háttsemi eða áreiti af hans hálfu.<ref>[https://www.ruv.is/frett/bok-um-jon-baldvin-slegid-a-frest Bók um Jón Baldvin slegið á frest]</ref> <ref>[http://www.ruv.is/frett/matti-ekki-nota-brefsefni-sendirads-ne-titil Mátti ekki nota bréfsefni sendiráðs né titil]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> [[Atli Rafn Sigurðarson]] sem hafði verið sagt upp hjá Borgarleikhúsinu vegna kynferðislegrar áreitni af hans hálfu stefndi Borgarleikhúsinu.<ref>[https://www.visir.is/g/2019190119451 Atli Rafn krefst 13 milljóna frá Borgarleikhúsinu]</ref> Loks sagði Sigrún Helga Lund upp stöðu sinni sem prófessor við Háskóla Íslands vegna meintrar kynferðislegrar áreitni í starfi. <ref>[https://www.visir.is/g/2018181218679 Segir upp prófessorsstöðu við HÍ í kjölfar meintrar áreitni yfirmanns]</ref> == Lög og alþjóðasáttmálar == Lagaleg staða íslenskra kvenna er ákvörðuð annars vegar af íslenskum lögum settum af [[Alþingi]], og er [[Stjórnarskrá Lýðveldisins Íslands|íslenska stjórnarskráin]] þar veigamest, og hins vegar af alþjóðlegum samningum sem Ísland hefur gerst aðili að. Í 65. gr íslensku stjórnarskrárinnar segir að „Allir skulu vera jafnir fyrir lögum og njóta mannréttinda án tillits til kynferðis, trúarbragða, skoðana, þjóðernisuppruna, kynþáttar, litarháttar, efnahags, ætternis og stöðu að öðru leyti.”. Sérstaklega er áréttað í 2.mgr. að „Konur og karlar skulu njóta jafns réttar í hvívetna.” Lög um menntun kvenna og rétt til embætta var samþykkt á Alþingi árið 1911 þá fengu konur fullan rétt til menntunar og embætta. Árið 1976 voru sett lög um jafnrétti karla og kvenna.<ref name="jafnrettislog"/> Í gildi eru lög um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla nr. 10/2008. Meðal fleiri laga sem tryggja eiga jafnrétti kynjanna eru ákvæði í lögum um fæðingar- og foreldraorlof, bann við nektarsýningum í lögum um veitingastaði, gistihald og skemmtanahald, kynjakvóti í stjórnum hlutafélaga og einkahlutafélaga af tiltekinni stærð og að lokum er í lögum um opinber fjárlög grein um að gerð skuli kynjuð fjárlög til hliðsjónar.<ref>[https://www.jafnretti.is/is/um-jafnrettisstofu/log-um-jafnretti-kynja Lög um jafnrétti kynja], samantekt á vef Jafnréttisstofu</ref> Árið 1977 gerðist Íslandi aðili að samningi Sameinuðu þjóðanna um ríkisborgararétt giftra kvenna en þannig var að áður fyrr misstu konur ríkisborgararétt sinn við að giftast erlendum manni.<ref>[https://treaties.un.org/PAGES/ViewDetailsIII.aspx?src=TREATY&mtdsg_no=XVI-2&chapter=16&Temp=mtdsg3&clang=_en Vefur SÞ um sáttmálann]</ref> [[Ingibjörg H. Bjarnason]] tók þetta mál upp hér á Íslandi og fékk það samþykkt að íslenskar konur héldu sínum ríkisborgararétti þó þær giftust erlendum mönnum.<ref name="cedaw">[https://www.jafnretti.is/is/um-jafnrettisstofu/greinar/kvennasattmali-sameinudu-thjodanna-30-ara Kvennasáttmáli Sameinuðu þjóðanna 30 ára], eftir Kristínu Ástgeirsdóttur</ref> Ísland er aðili að [[Samningur um afnám allrar mismununar gegn konum|Samningi Sameinuðu þjóðanna um afnám allrar mismununar gegn konum]] (CEDAW) frá árinu 1985<ref>[https://www.althingi.is/lagas/140b/1985005.html Samningur um afnám allrar mismununar gagnvart konum]</ref> og [[Samningur um verndun mannréttinda og mannfrelsis|Mannréttindasáttmála Evrópu]] (ECHR). == Tilvitnanir == {{reflist|2}} == Heimildir == * ''Kvennaslóðir : rit til heiðurs Sigríði Th. Erlendsdóttur sagnfræðingi''. Kvennasögusafn Íslands, 2001. * [http://baekur.is/bok/000021526/Artol_og_afangar_i_sogu Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna] í ritstjórn Erlu Huldu Halldórsdóttur og Guðrúnar Dísar Jónatansdóttur á vefnum Bækur.is == Tenglar == {{commonscat|Women's rights in Iceland|réttindum kvenna á Íslandi}} {{wikibækur|Saga kvenna|Sögu kvenna}} * [http://baekur.is/bok/000021526/Artol_og_afangar_i_sogu Ártöl og áfangar í sögu íslenskra kvenna] í ritstjórn Erlu Huldu Halldórsdóttur og Guðrúnar Dísar Jónatansdóttur á vefnum Bækur.is * [https://www.althingi.is/lagas/nuna/2008010.html Lög um jafna stöðu og jafnan rétt kvenna og karla], nr. 10/2008 * [http://kvennasogusafn.is/index.php?page=artoel-og-afangar Ártöl og áfangar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151016132016/http://kvennasogusafn.is/index.php?page=artoel-og-afangar |date=2015-10-16 }} á vef Kvennasögusafns * [http://hdl.handle.net/2027/uc1.b4097671 Máttugar meyjar: íslensk fornbókmenntasaga], eftir Helgu Kress * [http://hornafjardarsofn.is/wp-content/uploads/2015/01/Vala-grein-um-isl.konur_.pdf Íslenskar konur í fortíð og nútíð ... og eflaust í framtíð] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304231042/http://hornafjardarsofn.is/wp-content/uploads/2015/01/Vala-grein-um-isl.konur_.pdf |date=2016-03-04 }} grein eftur Völu Garðarsdóttur * [http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015051284498;view=1up;seq=7 Doing and becoming : women's movements and women's personhood in Iceland 1870-1990] Sigríður Dúna Kristmundsdóttir. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000506111 Uppruni íslenzkrar skáldmenntar], Barði Guðmundsson * [http://hugras.is/2018/11/ad-ganga-ut-fyrir-sitt-golf-ordraeda-um-konur/ Að ganga út fyrir sitt gólf. Orðræða um konur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181210161546/http://hugras.is/2018/11/ad-ganga-ut-fyrir-sitt-golf-ordraeda-um-konur/ |date=2018-12-10 }}, grein eftir Erlu Huldu Halldórsdóttur [[Flokkur:Kvenréttindi á Íslandi|Kvenréttindi á Íslandi]] b1swrgudfk3adgen3f69bd0us6lf6vu 0 127271 1958172 1809466 2026-03-31T13:22:31Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958172 wikitext text/x-wiki {{Alþjóðasamtök |fáni = Mynd:Flag_of_the_Eurasian_Economic_Union.svg |fánatexti = Fáni Evrasíska efnahagssambandsins |staðsetning = [[Mynd:Eurasian Economic Union (orthographic projection) - Crimea disputed - no borders.svg|250px]] |aðildarríki = {{ARM}} [[Armenía]]<br />{{BLR}} [[Hvíta-Rússland]]<br />{{KAZ}} [[Kasakstan]]<br />{{RUS}} [[Rússland]]<br />{{KGZ}} [[Kirgistan]] |höfuðstöðvar = [[Almaty]] <small>(Framkvæmdabanki)</small><br />[[Minsk]] <small>(Réttur)</small><br />[[Moskva]] <small>(Framkvæmdastjórn)</small> |leiðtogar_1 = &nbsp;- Formaður Framkvæmdastjórnar Evrasíska efnahagssambandsins |leiðtogar_2 = [[Míkhaíl Mjasníkovítsj]] |flatarmál = 20.087.480 |fólksfjöldi_1 = &nbsp;- 2014<br /> |fólksfjöldi_2 = 176.742.770 (þar með [[Krímskagi]] og [[Sevastópol]]) |þéttleiki = 9,01 |vlf_1 = &nbsp;- 2013 samtals |vlf_2 = $4,064·10 |stofnun_atburðir_1 = &nbsp;- Lagt fram<br />&nbsp;- Stofnun samþykkt<br />&nbsp;- Sáttmáli undirritaður<br />&nbsp;- Stofnað |stofnun_dagsetningar_1 = 1994<br />18. nóvember 2011<br />29. maí 2014<br /><br />1. janúar 2015 |gjaldmiðill = [[Armenskt dram]]<br />[[Hvítrússnesk rúbla]]<br />[[Kasakstönsk tenga]]<br />[[Rússnesk rúbla]] |tímabelti = [[UTC]] +2 til +12 |lén = .am<br />.by<br />.kz<br />.ru }} '''Evrasíska efnahagssambandið''' ('''EVES''' eða '''Evrasíusambandið''') er efnahagsleg alþjóðasamtök ríkja sem eru staðsett að mestu í Norður-[[Evrasía|Evrasíu]]. Sáttmáli vegna stofnunar Evrasíusambandsins var undirritaður þann 29. maí 2014 af [[Hvíta-Rússland]]i, [[Kasakstan]] og [[Rússland]]i en samstarf hófst formlega 1. janúar 2015. Sáttmálar um inngöngu [[Armenía|Armeníu]] og [[Kirgistan]] voru undirritaðir þann 9. október 2014 og 23. desember sama ár. Inngöngu Armeníu var lokið 2. janúar 2015. Inngöngusáttmáli Kirgistans tók gildi í maí 2015 en það tók þátt í sambandinu frá stofnunardeginum sem aðildarríki. Íbúar aðildaríkjanna eru 176 milljónir en þar af er 130 milljónir Rússar.<ref>{{fréttaheimild|url=https://kjarninn.is/2015/01/evrasiusambandid-russland-gegn-evropusambandinu/|titill=Evrasíusambandið – Rússland gegn Evrópusambandinu?|útgefandi=Kjarninn|dagsetningskoðað=1. mars 2015}}</ref> Innan sambandsins eru frjáls för varnings, fjármagns, þjónustu og fólks tryggð. Gert er ráð fyrir sameiginlegar stefnur um samgöngur, landbúnað og orku. Stefnt er á því að sameiginlegur [[gjaldmiðill]] verði tekinn í notkun í framtíðinni og að samstarf verði nánara. Aðgerðir sambandsins eru framkvæmdar af nokkrum milliríkjastofnunum. [[Framkvæmdastjórn Evrasíska efnahagssambandsins]] er framkvæmdavaldið, [[Réttur Evrasíska efnahagssambandsins]] er dómsvaldið og svo er [[Framkvæmdabanki Evrasíu]]. == Saga == === Aðdragandi === Eftir lok [[Kalda stríðið|Kalda stríðsins]] og upplausn [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] voru Rússland og hin miðasísku lýðveldi í lélegri efnahagsstöðu og mikið dró úr hagfræðilegum vexti. Í þessum ríkjum voru umfangsmiklar [[efnahagsumbót|efnahagsumbætur]] og [[einkavæðing]]. Ferlið að samstarfi milli evrasískra landa hófst strax eftir fall Sovétríkjanna, með björgun efnahagstengsla milli þessara nýstofnuðu ríkja að markmiði. Forsetar Hvíta-Rússlands, Kasakstans og Rússlands stofnuðu [[Samveldi sjálfstæðra ríkja]] þann 8. desember 1991. Árið 1994 lagði [[Núrsultan Nasarbajev]] fram hugmynd um að stofna viðskiptablokk til þess að komast inn í evrópska og asíska markaði, sem voru þá í mikilli grósku. Litið var á hugmyndina sem leið til að ýta undir verslun, efla fjárfestingar á svæðinu og vinna á móti vestrænum efnahagssamböndum. === Stofnunarsáttmálar (tíundi áratugur) === Á tíunda áratugnum gekk evrasíska samstarfsferlið hægt og rólegt, hugsanlega vegna efnahagskreppu eftir upplausn Sovétríkjanna og stærðar þeirra ríkja sem hún snerti (Rússland, Hvíta-Rússland og Kasakstan nær yfir um 20 milljón km²). Í kjölfar þess voru ýmsir sáttmálar undirritaðir sem leiddi smám saman til stofnunar verslunarblokkar. Árið 1995 skrifuðu Hvíta-Rússland, Kasakstan og Rússland, og svo síðar Kirgistan og [[Tadsjikistan]], undir fyrstu sáttmálana vegna stofnunar [[tollsamband]]s. Tilgangur hans var sá að ryðja brautina að opnum landamærum án vegabréfaskoðunar milli aðildarríkja. Árið 1996 skrifuðu Hvíta-Rússland, Kasakstan, Kirgistan og Rússland undir sáttmála um aukið samstarf á sviðum efnahagsfræði og mannúðar til að koma efnahaglegri samvinnu í gang milli ríkja, sem gerði ráð fyrir myndun [[sameiginlegur markaður|sameiginlegs markaðs]] fyrir varning, þjónustu, fjármagn og vinnuafl og þróun náinna samgöngu-, orku- og upplýsingakerfa. Árið 1999 skrifuðu Hvíta-Rússland, Kasakstan, Kirgistan, Rússland og Tadsjikistan undir sáttmála um tollsambandið og [[Einstaka efnahagssvæðið]] og skýrðu frá þeim markmiðum og stefnum sem ríkin myndu taka á við myndun þess og [[Evrasíska tollsambandið|Evrasíska tollsambandsins]]. === Efnahagsbandalag Evrasíu (2000) === Til að efla nánari efnahahslega sameiningu og samstarf stofnuðu Hvíta-Rússland, Kasakstan, Kirgistan, Rússland og Tadsjikistan [[Efnahagsbandalag Evrasíu]] árið 2000. Árið 2006 varð Úsbekistan aðildarríki að því. Stofnunarsáttmáli bandalagsins gerði ráð fyrir sameiginlegan markað fyrir aðildarríkin. Bandalagið var byggt á [[Evrópubandalagið|Efnahagsbandalagi Evrópu]]. Fólksfjöldar bandalaganna voru svipaðir, eða um 171 og 169 milljónir. Svo var annar sáttmáli árið 2003 um Einstaka efnahagssvæðið sem Hvíta-Rússland, Kasakstan og Rússland skrifuðu undir með það markmið að skapa yfirgripsmeiri og nánari sameiginlegan markað. Tilraunir þessara landa héltu áfrám árið 2006 þegar undirbúningsvinna á Evrasíska tollsambandinu hófst. === Tollsamband og sameiginlegur markaður (2010–2012) === [[Tollsambandið milli Hvíta-Rússlands, Kasakstans og Rússlands]] varð formlega til 1. janúar 2010. Sambandið lagði áherslu á að útrýma [[tollur|tolla]] milli aðildarríkja, að skapa sameiginlega stefnu um tolla við önnur lönd, og að leggja niður aðrar hindranir ekki tengdar tollum. Því var hleypt af stokkunum sem fyrsta skrefið að yfirgripsmeiri sameiginlegum markaði byggðum á [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]], en ekki með pólitíska sameiningu að markmiði (eins og [[Bandalag Suður-Ameríkuþjóða]], [[Fríverslunarsamningur Norður-Ameríku]] eða [[Samband Suðaustur-Asíuríkja]]). Stefnt var að því að byggja upp bandalag milli fyrrverandi Sovétríkja. Aðildaríkin ætluðu að halda áfram með efnahagslega sameiningu og hyggðust sleppa öllum tollum sín á milli í júlí 2011. Árið 2011 stakk þáverandi forsætisráðherra Rússlands [[Vladímír Pútín]] upp á að stofna Evrasískt efnahagssamband byggt á hugmynd Núrsultans Nasarbajevs. Þann 18. nóvember 2011 skrifuðu forsetar Hvíta-Rússlands, Kasakstans og Rússlands undir sáttmála vegna stofnunar sambandsins fyrir árið 2015. Aðildarríkin settu saman nefnd um að fóstra nánari efnahagstengsl. Þann 1. janúar 2012 stofnuðu ríkin þrjú Einstaka efnahagssvæðið sem tryggði framkvæmd sameiginlegs markaðs fyrir varning, þjónustur, fjármagn og vinnuafl, og settu fram samhangandi stefnur í sambandi við samgöngur, orku og landbúnað. Samningurinn fólst í sér tímaáætlun um nánari sameiningu og setti [[Framkvæmdastjórn Evrasíska efnahagssambandsins]] á laggirnar (byggða á [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins]]). === Evrasíska efnahagssambandið === Þann 29. maí 2014 skrifuðu forsetar Hvíta-Rússlands, Kasakstans og Rússlands undir stofnunarsáttmála Evrasíska efnahagssambandsins sem tók gildi 1. janúar 2015. Forsetar [[Armenía|Armeníu]] og Kirgistans voru líka til staðar við undirskriftina. Vladímír Pútín, þá forseti Rússlands, sagði, „Í dag höfum við skapað kraftmikla, aðlaðandi miðstöð fyrir efnahagslega þróun, stóran svæðismarkað sem sameinir yfir 170 milljón manns.“ Kasakstanskir stjórnmálamenn lögðu áherslu á því að sambandið væri ekki stjórnmálablokk, frekar efnahagssamband. Bakytsjan Sagintajev aðstoðarforsætisráðherra Kasakstans og helsti samningsmaður sagði, „Við sköpum ekki stjórnmálasamtök; við myndum hreinlega efnahagssamband.“ Svo hélt hann áfram, „þetta er gagnleg leið til að annast ávinninga. Við blöndum okkur ekki í því sem Rússland gerir pólitískt, og þeir geta ekki sagt okkur hver utanríkisstefna okkar eigi að vera.“ Fyrir október hafði sáttmálinn verið samþykktur í öllum þremur þingunum. Þann 9. október sama ár var sambandið stækkað við undirritun sáttmála um aðild Armeníu. Kirgistan skrifaði undir sáttmála 23. desember 2014 og varð fullkomið aðildarríki sambandsins 1. maí 2015. == Heimildir == {{reflist}} {{stubbur|stjórnmál}} [[Flokkur:Evrasíska efnahagssambandið]] [[Flokkur:Alþjóðastofnanir]] s2u36c54zf7s5p67f6qvyuwes0mukfv 0 129345 1958161 1618156 2026-03-31T13:17:34Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958161 wikitext text/x-wiki '''Auðlindabölvun''' (e. ''resource curse'') er [[hagfræði|hagfræðikenning]] sem snýr að þeim löndum sem eru rík af [[náttúruauðlind|náttúruauðlindum]] en geta lent í ákveðnum vandræðum þegar vinnsla og sala á afurðum þessarra auðlinda hefst, og festast í ákveðnu fari sem erfitt er að komast upp úr. Þetta vandamál hrjáir stóran hluta heimsins.<ref name="Hellenska">{{H-vefur | url = https://www.sedlabanki.is/uploads/files/ft00_23-37.pdf | titill = Hollenska veikin | nafn = Gylfi Zoëga, Marta Skúladóttir og Tryggvi Þór Herbertsson | dagsetning = 2000 | útgefandi = Seðlabanki Íslands | dags skoðað = 1. apríl 2015}}</ref> Kenningin segir að lönd sem eru rík af náttúruauðlindum á borð við [[Olía|olíu]] og [[jarðgas|gas]], eða aðrar óendurnýjanlegar auðlindir, búi við minni [[Hagvöxtur|hagvöxt]] en þau sem fátækari eru af slíku. Fyrir þessu geta verið ýmsar ástæður á borð við að þær stofnanir sem halda utan um vinnslu þessarra auðlinda og eru annaðhvort veikburða og áhrifalausar, eða að [[spilling]] innan þeirra eigi þar hlut að máli, auk þess sem slæmir stjórnarhættir yfirvalda geta haft áhrif. Einnig er hugsanlegt að samkeppnishæfi annars [[iðnaður|iðnaðar]] bíði verulega hnekki, oft vegna þeirra gengisáhrifa sem tekjur af vinnslu auðlindanna geta haft, en slíkt tekjuflæði getur styrkt viðkomandi gjaldmiðil verulega og gert fyrirtæki [[samkeppnishæfi|ósamkeppnishæf]] við erlenda keppinauta og hækkað vöruverð nægilega til að [[útflutningur]] minnki. Þá getur óstöðugleiki á mörkuðum fyrir afurðirnar haft neikvæð áhrif þar sem verulegur munur getur verið á því verði sem fæst fyrir þær á hverjum tímapunkti.<ref name="harvard">{{H-vefur | url = https://www.hks.harvard.edu/m-rcbg/heep/papers/FrankelHEEPDP21.pdf | titill = The Natural Resource Curse: A Survey | nafn = Jeffrey Frankel | dagsetning = 2010 | útgefandi = Harvard Kennedy School, Harvard University | dags skoðað = 1. apríl 2015}}</ref> == Holland og Noregur == Auðlindabölvunin er ekki algild regla. Þó bölvunin láti á sér kræla víða eru líka til dæmi þess að hennar verði ekki vart. Dæmi um þessa tvo póla eru Holland og Noregur. === Hollenska veikin === Hægt er að rekja hugtakið, auðlindabölvun, allt til sjötta áratugar síðustu aldar, og á það upptök sín í Evrópu, þó að vandamálið sé eflaust talsvert eldra. Árið 1959 uppgötvuðu Hollendingar nýja náttúruauðlind sem var [[gas]]. Þó þetta hafi vissulega verið happafengur fyrir hollenska ríkið voru aukaverkanirnar síður en svo ánægjulegar fyrir hollenskt hagkerfi. Tekjurnar af gasinu keyrðu gengi hollenska gyllinisins upp úr öllu valdi og þar með urðu aðrar útflutningsgreinar ósamkeppnishæfar. Í kjölfarið hækkuðu laun í landinu vegna aukinnar eftirspurnar og [[verðbólga]] jókst. Þetta var nefnt Hollenska veikin (e. ''Dutch disease'') sem er í raun nákvæmlega það sem einkennir auðlindabölvun. Lönd sem búa yfir gnótt auðlinda eru oft með lægri hagvöxt og því í raun fátækari en önnur lönd þar sem þau eru ekki samkeppnishæf á öðrum sviðum.<ref name="Hellenska" /> === Norska þversögnin === Norska þversögnin vísar til þess að þrátt fyrir mikil auðæfi í formi óendurnýjanlegra auðlinda, þá hefur auðlindabölvunarinnar ekki orðið vart þar í landi. Þvert á móti hefur efnahagur landsins styrkst verulega og er verg landsframleiðsla á hvern íbúa ein sú mesta í heiminum og stendur norska efnahagskerfið styrkari fótum en í nágrannalöndunum, [[Svíþjóð]] og [[Danmörk|Danmörku]]. Að hluta til má rekja þennan árangur til þess hve vel undirbúnir Norðmenn voru þegar vinnsla og sala olíu og tengdra afurða hófst, og eins þess hve sterkar norskar stofnanir eru.<ref name="oecd">{{H-vefur | url = http://www.oecd.org/dev/41281577.pdf | titill = To Benefit from Plenty: Lessons from Chile and Norway | nafn = Gøril Havro og Javier Santiso | dagsetning = 2008 | útgefandi = OECD Development Centre | dags skoðað = 1. apríl 2015}}</ref> === Gagnrýni === Skiptar skoðanir eru um auðlindabölvunina og hefur kenningin verið töluvert gagnrýnd. Gagnrýnin hefur meðal annars beinst að þeirri skilgreiningu að útflutningur og hagnaður af náttúruauðlindum, séu ástæðan fyrir minni [[hagvöxtur|hagvexti]] og [[Pólitík|pólitískum]] óstöðugleika. Til eru rannsóknir sem sýna að þessu er þveröfugt farið. Mikill óstöðugleiki, ágreiningur og slæmir stjórnarhættir yfirvalda gera það að verkum að erlendir fjárfestar fælast frá og innlendir frumkvöðlar og fjárfestar leit tækifæra í öðrum löndum, þar af leiðandi verða yfirvöld háð hagnaði af nýtingu náttúruauðlindanna. Þessi mynd skekkir hagkerfið með þeim afleiðingum að verksmiðjur loka og fyrirtæki fara.<ref name="RTOC">{{H-vefur | url = http://tierneylab.blogs.nytimes.com/2008/05/05/rethinking-the-oil-curse/?_r=0 | titill = Rethinking the Oil Curse | nafn = John Tierney | dagsetning = 5. maí 2008 | útgefandi = New York Times | dags skoðað = 1. apríl 2015}}</ref> Það fylgir því ákveðið vandamál að greina hvort auðlindabölvun á sér stað eða ekki. Mælikvarðarnir sem stuðst er við eru af ýmsum toga og engin þeirra virðist kjörin til verksins. Skilgreiningar á náttúruauðlindum eru mismunandi sem leiðir af ólíkar niðurstöður. Það á reyndar einnig við þar sem skilgreiningar á náttúruauði eru af sama meiði. Vandamálið virðist liggja í því að ekki er tekið tillit til ólíkra þátta í hverju landi fyrir sig. Félagslegir, [[Stofnanir á Íslandi|stofnanalegir]] og sögulegir þættir móta efnahagslíf landanna og hafa þar með sitt að segja um afdrif þess. Það gæti skýrt að einhverju leiti mismuninn á auðlindabölvuninni í [[Holland|Hollandi]] og [[Noregur|Noregi]].<ref name="Rosser">{{H-vefur | url = https://www.ids.ac.uk/files/WP268.pdf | titill = The Political Economy of the Resource Curse: A Literature Survey. Working Paper 268. | nafn = Andrew Rosser | dagsetning = 2006 | útgefandi = Institute of Development Studies (IDS) | dags skoðað = 1. apríl 2015}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildir == *Frankel, J. (2010). ''The Natural Resource Curse: A Survey''. Cambridge: Harvard Kennedy School, Harvard University. *Gylfi Zöega, Marta Skúladóttir og Tryggvi Þór Herbertsson. (2000). ''Hollenska veikin''. Reykjavík: Seðlabanki Íslands. *Havro, G.; Santiso, J. (2008). ''To Benefit from Plenty: Lessons from Chile and Norway''. OECD Development Centre. *Rosser, A. (2006). ''The political Economy of the Resource Curse: A Litature Survey.'' Brighton: Institute of Development studies. *Tierney, J. (2008, 5. maí). Rethinking the Oil Curse. ''The New York Times''. [rafræn grein]. [[Flokkur:Hagvísindi]] [[Flokkur:Hagfræði]] sd6ca5rhrff20oxmy9cmh7210mq6kmu 0 130466 1958033 1835548 2026-03-31T12:31:00Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958033 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = | status = | image = Picea abies.jpg | image_width = 240px | image_caption = [[Rauðgreni]] (''Picea abies'') | regnum = [[Jurtaríki]] ''(Plantae)'' | divisio = [[Berfrævingar]] ''(Pinophyta)'' | classis = [[Barrtré]] ''(Pinopsida)'' | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Þallarætt]] (Pinaceae) | subfamilia = '''Piceoideae''' | genus = '''''Picea''''' | genus_authority = [[Philip Miller|Mill.]] | subdivision_ranks = Species | subdivision = Um 35; sjá texta. }} [[Mynd:Forests in Alberschwende 3.JPG|thumb|Rauðgreni í Alberschwende, Austurríki]] '''Greni''' (''Picea'') er [[ættkvísl]] trjáa af [[Þallarætt]] (Pinaceae). Í kringum 35 tegundir finnast. Grenitré eru stór tré; verða fullvaxin um 20-60 metrar og hæst yfir 90 metra. Stórvaxnast verður sitkagreni. Grenitegundir vaxa aðallega í norðanverðu [[Temprað belti|tempraða beltinu]] og [[barrskógabelti]]nu. Greni greinast á þann hátt að greinarnar eru í hvirfingu og að könglarnir eru keilulaga. Barrnálarnar (laufin) eru fest stök í spíral á greinarnar, hver nál fest á litlum nabbi á greininni. Barrið fellur af eftir 4 til 10 ár, og eru greinarnar hrjúfar af eftirstandandi nöbbunum, sem gerir það auðgreinanlegt frá skyldum ættkvíslum sem eru með tiltölulega sléttar greinar. Greni er [[Listi af Lepidoptera sem nærast á greni|fóðurjurt]] lirfa sumra tegunda af [[Lepidoptera]]. Þau eru einnig fæða lirfna af (''[[Adelges]]'' tegundum). Í fjöllum Svíþjóðar hafa vísindamenn fundið [[Rauðgreni|rauðgrenitré]], nefnd [[Old Tjikko]]<ref name="umu.se">[http://www.umu.se/sok/nyhet/.cid107746 World’s oldest living tree discovered in Sweden]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> og [[Old Rasmus]]<ref>{{cite web |url=http://op.se/harjedalen/1.1441448-old-rasmus-varldens-aldsta-trad |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-30 |archive-date=2010-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815072945/http://op.se/harjedalen/1.1441448-old-rasmus-varldens-aldsta-trad |url-status=dead }}</ref>, sem með rótskeytingu greina hefur náð 9550 ára aldri og hefur verið lýst heimsins elsta þekkta núlifandi tré.<ref>{{cite web |url=http://www.sciam.com/podcast/episode.cfm?id=2AA00080-0AD4-55E1-EA50BC7A36A218C4& |title=Swedish Spruce Is World's Oldest Tree: Scientific American Podcast |date=27 May 2008 |accessdate=21 August 2016}}</ref> == Orðsifjar == [[File:Kuhmo.vaakuna.svg|thumb|upright=0.86|''Picea'' notað í skjaldarmerki [[Kuhmo]], Finnlandi]] Orðið "spruce" á ensku kom úr [[Pólska|pólsku]] ''Prusy'', eftir landinu [[Prússland]]i (svæði sem er nú hluti af [[Pólland]]i og [[Kaliningrad Oblast]]). Það breyttist í ''z Prus'' ("frá [[Prússland]]i") og hljómaði sem "spruce" hjá enskumælandi fólki og var almennt heiti yfir vörur til [[England|Englands]] fluttar af [[Hansakaupmenn|Hansakaupmönnum]] og vegna þess að tréð var talið hafa komið frá ríkinu [[Prússland|Prússlandi]].<ref>{{cite web |author=Harper, Douglas |url=https://www.etymonline.com/index.php?term=spruce |title=spruce |publisher=Online Etymology Dictionary |accessdate=21 August 2016}}</ref><ref>Norman Davies, ''God’s Playground: A History of Poland. Vol. 1: The Origins to 1795'' (New York: Columbia University Press: 1984), 29.</ref> == Á Íslandi == Grenitré sem aðallega ræktuð hafa verið á Íslandi eru meðal annars [[sitkagreni]], [[sitkabastarður]], [[blágreni]], [[rauðgreni]] og [[hvítgreni]]. Sitkagreni og sitkabastarður hafa þó verið mest notuð.<ref>[http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/grenitegundir/ Grenitegundir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150620143115/http://www.skogur.is/utgafa-og-fraedsla/trjategundir/barrtre/grenitegundir/ |date=2015-06-20 }} Skógrækt ríkisins. Skoðað 31. jan, 2017.</ref>. Aðrar tegundir hafa verið reyndar eins og [[broddgreni]], [[svartgreni]], [[skrápgreni]], [[asíugreni]], [[kínagreni]] og [[kákasusgreni]]. ==Tegundir== Þrjátíu og fimm tegundir eru viðurkenndar í heiminum. [[The Plant List]] hefur 59 viðurkenndar tegundir.<ref>{{Cite web |url=http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=Picea |title=Geymd eintak |access-date=2017-01-30 |archive-date=2019-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015922/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/search?q=picea |url-status=dead }}</ref> [[File:Picea glauca sapling Kluane NP.jpg|thumb|upright|''P. glauca'' smáplanta í Kluane National Park, Kanada]] [[File:Picea mariana cones Ontario.jpg|thumb|upright|Óþroskaðir könglar á ''P. mariana'', [[Ouimet Canyon]], Ontario, Kanada]] [[File:Picea pungens2.jpg|thumb|upright|''P. pungens'' köngull og barr]] Grunntegundir: * ''[[Picea breweriana]]'' – Klamath-fjöll, norðvestur-[[Norður-Ameríka|Norður Ameríku]]; staðbundið * ''[[Picea sitchensis]]'' – [[Sitkagreni]], Kyrrahafsströnd Norður-Ameríku; stærsta tegundin (að 95 metra há); mikilvæg í [[skógrækt]] * Clade I (Norður og vestur [[Norður-Ameríka]], í barrskógabelti eða hátt í fjöllum) ** ''[[Picea engelmannii]]'' – [[Blágreni]], mikilvæg í skógrækt ** ''[[Picea glauca]]'' – [[Hvítgreni]], mikilvæg í skógrækt * Clade II (um [[Asía|Asíu]], fáir einangraðir hópar (populations) í fjallasvæðum [[Mexíkó]], mestmegnis á fjallasvæðum) ** ''[[Picea brachytyla]]'' – suðvestur-[[Kína]] ** ''[[Picea chihuahuana]]'' – norðvestur-[[Mexíkó]] (sjaldgæf) ** ''[[Picea farreri]]'' – norðaustur-[[Búrma]], suðvestur-[[Kína]] (fjöll) ** ''[[Picea likiangensis]]'' – suðvestur-[[Kína]] ** ''[[Picea martinezii]]'' – norðaustur-[[Mexíkó]] (sjaldgæft, í hættu) ** ''[[Picea maximowiczii]]'' – [[Japan]] (sjaldgæf, fjöllum) ** ''[[Picea morrisonicola]]'' – [[Taívangreni]], [[Taívan]] háfjöllum ** ''[[Picea neoveitchii]]'' – norðvestur-[[Kína]] (sjaldgæft, í hættu) ** ''[[Picea orientalis]]'' – [[Kákasusgreni]] , [[Kákasus]], norðaustur-[[Tyrkland]] ** ''[[Picea purpurea]]'' – [[Purpuragreni]], vestur-[[Kína]] ** ''[[Picea schrenkiana]]'' – [[Asíugreni]], fjöll [[Mið-Asía|Mið-Asíu]] ** ''[[Picea smithiana]]'' – [[Himalajagreni]], vestur-[[Himalajafjöll|Himalaja]], austur-[[Afghanistan]], norður- og norðvestur-[[Indland]] ** ''[[Picea spinulosa]]'' – norðaustur-[[Indland]] ([[Sikkim]]), austur-[[Himalajafjöll|Himalaja]] ** ''[[Picea torano]]'' – [[Japan]] ** ''[[Picea wilsonii]]'' – [[Wilsongreni]], vestur-[[Kína]] * Clade III ([[Evrópa]], [[Asía]], og [[Norður-Ameríka]], mestmegnis í barrskógum og fjalllendi. ** ''[[Picea abies]]'' – [[Rauðgreni]], [[Evrópa]]; mikilvægt í skógrækt. ** ''[[Picea alcoquiana]]'' – (''P. bicolor'') [[Keilugreni]], mið [[Japan]] ** ''[[Picea alpestris]]'' – Alparauðgreni; sjaldgæft, oft talið sem afbrigði af ''[[Rauðgreni|P. abies]]'' (og blandast oft við það), en er með einkennandi köngla ** ''[[Picea asperata]]'' – [[Skrápgreni]], vestur-[[Kína]]; nokkur afbrigði ** ''[[Picea crassifolia]]'' – [[Munkagreni]], [[Kína]] ** ''[[Picea glehnii]]'' – [[Glitgreni]], norður-[[Japan]], [[Sakhalin]] ** ''[[Picea jezoensis]]'' – [[Japansgreni]], norðaustur-[[Asía]], [[Kamsjatka]] suður til [[Japan]] ** ''[[Picea koraiensis]]'' – [[Kóreugreni]], [[Kórea]], norðaustur-[[Kína]] ** ''[[Picea koyamae]]'' – [[Burstagreni]], [[Japan]] (fjöllum) ** ''[[Picea mariana]]'' – [[Svartgreni]], norður-[[Norður-Ameríka]] ** ''[[Picea meyeri]]'' – norður-[[Kína]] (frá [[Innri-Mongólía|Mongólíu]] til [[Gansu]]) ** ''[[Picea obovata]]'' – [[Síberíugreni]], norður-[[Skandinavía]], [[Síbería]]; oft talið sem afbrigði af ''[[Rauðgreni|P. abies]]'' (og blandast oft við það), en er með einkennandi köngla ** ''[[Picea omorika]]'' – [[Serbíugreni]], [[Serbía]] og [[Bosnía]]; staðbundið; mikilvægt í ræktun ** ''[[Picea pungens]]'' – [[Broddgreni]], [[Klettafjöll]], [[Norður-Ameríka]]; mikilvægt í ræktun ** ''[[Picea retroflexa]]'' – [[Kína]] ** ''[[Picea rubens]]'' – [[Brúngreni]], norðaustur [[Norður-Ameríka]]; mikilvægt í skógrækt, þekkt sem "Adirondack" í hljóðfæragerð ==Tenglar== *[https://www.kjarnaskogur.is/post/serstadagrenis Hvað er svona merkilegt við greni? Kjarnaskógur.is] == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> [[Flokkur:Greni]] cd7a0px84s7uokzqhapyglcudxeg2v3 0 130640 1958189 1858616 2026-03-31T13:25:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958189 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Bergþóra Árnadóttir | mynd = Berg%C3%BE%C3%B3ra_%C3%81rnad%C3%B3ttir-06.jpg | stærð = | myndatexti = Bergþóra Árnadóttir | nafn = Bergþóra Árnadóttir | nefni = | fæðing = 1948 | dauði = 2007 | uppruni = | hljóðfæri = Rödd og gítar | gerð = | rödd = | stefna = | titill = Söngvaskáld | ár = | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Bergþóra Árnadóttir''' (f. 15. febrúar 1948; d. 8. mars 2007) var söngvaskáld og einn af frumkvöðlum vísnatónlistar á Íslandi. == Æviágrip == Bergþóra ólst upp í [[Hveragerði]] með systkinum sínum Bergi Sverrissyni og Margréti Sverrisdóttur en foreldrar hennar eru [[Árni Jónsson]] trésmiður, frá [[Ísafjörður|Ísafirði]] (f.20.6. 1923, d. 26.8. 1993) og [[Aðalbjörg Margrét Jóhannsdóttir]], fædd á Reykjum á Reykjaströnd (f.5.3. 1922). Foreldrar Bergþóru voru bæði unnendur tónlistar og spiluðu á hljóðfæri, Aðalbjörg á gítar og munnhörpu og Árni á gítar. [[Mynd:Berg%C3%BE%C3%B3ra_%C3%81rnad%C3%B3ttir_unglingur_%C3%A1_t%C3%A1slum.jpg|thumb|Nokkru áður en Bergþóra skellti sér í hæfileikakeppnina hjá Ólafi Gauk.]] [[Mynd:Alla_Magga_amma_Birgittu%2C_Berg%C3%BE%C3%B3ra_%C3%81rnad%C3%B3ttir_og_....jpg|thumb|Bergþóra með foreldrum sínum á tónleikum í Norræna húsinu 1986.]] [[Mynd:Berg%C3%BE%C3%B3ra_%C3%81rnad%C3%B3ttir-05.jpg|thumb|Vísnavinir: Bergþóra Árnadóttir, Gísli Helgason og Aðalsteinn Ásberg Sigurðsson.]] [[Mynd:Berg%C3%BE%C3%B3ra_%C3%81rnad%C3%B3ttir-07.jpg|thumb|Fjölskyldan; Bergþóra, Jón Tryggvi, Birgitta og Jón.]] Bergþóra var þrígift. Með fyrsta manni sínum [[Karl Lárus Valdimarsson|Karli Lárusi Valdimarssyni]], (f. [[22. febrúar]] [[1941]], d. [[13. febrúar]] [[2001]]), eignaðist hún dótturina, [[Birgitta Jónsdóttir|Birgittu]], f. [[17. apríl]] [[1967]]. Þau skildu. Árið 1971 gekk Bergþóra að eiga [[Jón Ólafsson]] skipsstjóra, (f. [[8. júlí]] [[1940]], d. [[24. desember]] [[1987]]). Þau eignuðust eitt barn, [[Jón Tryggvi Jónsson|Jón Tryggva]], f. [[1. apríl]] [[1972]]. Jón ættleiddi Birgittu þegar hún var sex ára. Þau skildu 1982. Árið eftir giftist Bergþóra [[Þorvaldur Ingi Jónsson|Þorvaldi Inga Jónssyni]], f. [[3. mars]] [[1958]], þau skildu 1988. Sambýlismaður Bergþóru til 17 ára var daninn [[Peter Sørensen]], f. [[22. mars]] 1941. == Ferill == Árið 1968 kom Bergþóra fyrst fram á opinberum vettvangi. Það var í hæfileikakeppni sem Ólafur Gaukur stóð fyrir í Tónabæ. Árið 1975 koma svo fyrstu lög hennar út á hljómplötu. Það var á safnplötunni [[Hrif 2]] sem [[Ámundi Ámundason]] gaf út en [[Jakob Frímann Magnússon]] stjórnaði upptökum á. Lögin eru „''Þrá''“ við texta [[Björn Bragi|Björns Braga]] og „''Ég elska''“ við ljóð [[Páll J. Árdal|Páls J. Árdal]]. == Eintak == Fyrsta sólóplata Bergþóru; Eintak kom út árið 1977 í beinu framhaldi af þátttöku hennar á safnplötunni Hrif2. Platan var tekin upp í hinu nýja og fullkomna hljóðveri [[Hljóðriti|Hljóðrita]] í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] og var þar valinn maður í hverju rúmi. Á plötunni eru 12 lög eftir Bergþóru við ljóð og texta ýmissa skálda, þar á meðal „''Verkamaður''“ eftir [[Steinn Steinarr|Stein Steinarr]] en það átti eftir að verða kennimark Bergþóru og það laga hennar sem farið hefur hvað víðast. Platan fékk dræmar undirtektir og seldist illa. == Vísnavinir == Félagsskapurinn [[Vísnavinir]] var stofnaður 1976 af áhugafólki um þjóðlega íslenska tónlist og vísnasöng. Þessi tegund tónlistar átti þá undir högg að sækja frá breskri Bítlamenningu sem tröllreið öllu. Vísnavinafélaginu óx fljótlega fiskur um hrygg sem leiddi til fastra reglulegra vísnakvölda á [[Hótel Borg]]. Þar var öllum frjálst að taka þátt og brátt mynduðust kjarnar eða hópar sem fluttu íslensk þjóðlög. Einn þeirra var hópurinn Vísnavinir sem Bergþóra tengdist. Þau gáfu út plötuna Heyrðu 1981 þar sem Bergþóra á tvö lög. Þessi hópur Vísnavina breytti svo fljótlega um gír og úr varð sönghópurinn Hálft í hvoru sem gaf út plötuna „Almannarómur“ 1982. == Bergmál == Önnur sólóplata Bergþóru sem nefndist Bergmál kom út 1982. Á þeirri plötu er 15 lög eftir Bergþóru við ljóð skálda líkt og á fyrri plötu hennar en eitt ljóð er eftir Bergþóru. Það er textinn; „Einu sinni þú“ sem hún samdi í júlí 1981 og tileinkaði þáverandi sambýlismanni sínum og útgefanda plötunnar, Þorvaldi Inga Jónssyni. Platan fékk ágæta dóma og seldist vel. Á sama tíma og Bergmál kom út var haldin [[Íslensk Iðnsýning]] (Heimilið) í [[Laugardalshöll]]. Bergþóra ásamt Þorvaldi Inga og samstarfsfólki í [[SATT]], [[MFA]], [[Galleri Lækjartorg]] ([[Jóhann G. Jóhannsson]]) og [[ÞOR]] opnuðu bás á sýningunni og kynntu íslenska menningu. Í Morgunblaðinu [[27. ágúst]] [[1982]] er viðtal við Bergþóru í tilefni af útkomu plötunnar og líkir hún tilfinningunni við útkomu Bergmáls eins og því að fæða velskapað barn. Eins og áður segir fékk platan ágæta dóma og var útkoma hennar viss sigur fyrir Bergþóru og íslenska þjóðlega tónlist. Jafnvel harðir naglar eins og pop skríbent [[Helgarpósturinn|Helgarpóstsins]] gat ekki látið hjá líða að fjalla um plötuna þrátt fyrir yfirlýst áhugaleysi á vísnatónlist. == Afturhvarf == Þriðja plata Bergþóru Árnadóttur kom út síðsumars 1983. Á henni eru 13 lög við ljóð ýmissa skálda og rithöfunda eins og; Steins Steinarr, [[Sigurður Á. Friðþjófsson|Sigurðar Á. Friðþjófssonar]], [[Jóhannes úr Kötlum|Jóhannesar úr Kötlum]], Páls J. Árdal, [[Benedikt Gröndal|Benedikts Gröndal]], Tómasar Guðmundssonar og [[Páll Ólafsson|Páls Ólafssonar]]. Sérfræðingur Morgunblaðsins um tónlist var á þessum tíma Sigurður Sverrisson. Hann gerði plötunni skil í blaðinu þar sem þetta kom meðal annars fram. == Í seinna lagi == Það liðu ein fjögur ár þar til næsta sólóplata kom út og sem reyndist síðasta plata Bergþóru. Haustið 1987 kom platan „Í seinna lagi“ í verslanir. Platan inniheldur 19 lög og er sérstök fyrir þær sakir að hún var tekin upp „Live“ á fimm tímum í [[Stúdíó Stemma|Stúdíó Stemmu]] sem [[Sigurður Rúnar Jónsson]] rak þá úti á Seltjarnarnesi. Að auki kom Sjónvarpið ([[RÚV]]) að málum og tók upp „hljómleikana“ sem voru síðar sýndir í Sjónvarpinu. Tónlistarfólkið sem vann plötuna með Bergþóru og spilaði með henni á sviðinu í Stemmu voru: [[Abdou]] á slagverk; Eyjólfur Kristjánsson á gítar; [[Hjörtur Howser]] á hljómborð; [[Kristinn Svavarsson]] á saxófón; [[Pálmi Gunnarsson]] á bassa; [[Sigurður Reynisson]] á trommur og [[Tryggvi Hübner]] á gítar. : == Útgefið efni == <gallery> Mynd:Bergthora_Arnadottir-Eintak-1977-A-.jpg|Plötuumslagið um Eintak 1977 Mynd:Heimavarnarlidid-Eitt_verd_eg_at_segja_ther-1979-A-.jpg|Bergþóra var með Heimavarnarliðinu 1979 Mynd:V%C3%ADsnavinir_-_Heyr%C3%B0u_-_1981_-_A_-72p.jpg|Platan "Heyrðu" með Vísnavinum kom út 1981 Mynd:Berg%C3%BE%C3%B3ra_%C3%81rnad%C3%B3ttir-J%C3%B3lasteinn-A.jpg| Lítil jólaplata kom út 1981 Mynd:Berg%C3%BE%C3%B3ra_%C3%81rnad%C3%B3ttir_-_Bergm%C3%A1l_-_1982_-_A_-72p.jpg|Bergmál kom út 1982 Mynd:H%C3%A1lft_%C3%AD_hvoru_-_Almannar%C3%B3mur_-_1982_-_A_-72p.jpg|Platan Almannarómur með Vísnavinunum "Hálft í hvoru" kom út 1982 Mynd:Berg%C3%BE%C3%B3ra_%C3%81rnad%C3%B3ttir_-_Afturhvarf_-_1983_-_A_-72p.jpg|Afturhvarf 1983 Mynd:Bergthora_Arnadottir-Thad_vorar-1985-A-.jpg|Platan "Það vorar" með Bergþóru og [[Graham Smith]] kom út 1985 Mynd:V%C3%ADsnavinir_-_A%C3%B0_v%C3%ADsu_-_1986_-_A_-72p.jpg| Plata Vísnavina "Að vísu" kom út 1986 Mynd:Berg%C3%BE%C3%B3ra_%C3%81rnad%C3%B3ttir_-_%C3%8D_seinna_lagi_-_1987_-_A_-72p.jpg|Síðasta sólóplatan kom út í seinna lagi árið 1987 </gallery> === Sólóplötur === LP * [[FM 008]] - Eintak – Fálkinn - 1977 * [[ÞOR 001]] - Bergmál – ÞOR -1982 * [[ÞOR 002]] - Afturhvarf – ÞOR – 1983 * [[ÞOR 008]] - Skólaljóð – ÞOR - 1986 * [[SLP 003]] - Í seinna lagi – Skífan - 1987 === Söngflokkar === LP * [[VV 001]] - Heyrðu – Vísnavinir – Vísnavinir - 1981 * [[MFA 001]] - Almannarómur - Hálft í hvoru – Menningar og friðarsamtök alþýðu - 1982 * [[VV 004]] - Að vísu – Vísnavinir – Vísnavinir - 1986 === Safnplötur === LP * [[ÁÁ 028]] - Hrif 2 - 1976 * [[SHA2]] - Eitt verð ég að segja þér - Heimavarnarliðið 1979 * [[SHA]] - Hvað tefur þig bróðir – Heimavarnarliðið – 1982 CD *Lífsbókin (Safndiskur) – 1998 * Baráttusöngvar fyrir friði og þjóðfrelsi – Ýmsir - 1999 *Skref fyrir skref (Safndiskur) - 1985 – 2005 *Bezt - 2011 Snældur * ÞOR – Ævintýri úr Nykurtjörn (Snælda og bók) - 1984 * Á felgunni – bílasnælda – 1984 * Skólaljóð – snælda - 1986 Annað * [[ÞOR 006]] – Það vorar – Bergþóra Árnadóttir & Graham Smith – ÞOR - 1985 * Ævintýri úr Nykurtjörn Litlar plötur 45 snúninga * [[EBA 001]] – Jólasteinn – Bergþóra Árnadóttir – EBA - 1981 == Tilvísanir == {{Reflist}} == Tenglar == * [http://bergthora.blog.is/blog/bergthora/entry/417093/ - Heildarútgáfa] * [https://www.ruv.is/sarpurinn/islendingar/03082014-0 - Íslendingar á RÚV]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://www.youtube.com/watch?v=ZPK2iGJhy60 - Lífsbókin] * - [https://glatkistan.com/2018/07/05/bergthora-arnadottir/ Glatkistan] [[Flokkur:Íslenskar söngkonur]] [[Flokkur:Íslensk kventónskáld]] [[Flokkur:Íslenskir kvenhljóðfæraleikarar]] {{fd|1948|2007}} 3hisvitlytim2z8i13lt0srzc1e154x 0 130816 1958300 1718833 2026-03-31T14:24:22Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958300 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ''Fritillaria micrantha'' |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |classis = [[Einkímblöðungar]] |ordo = [[Liljubálkur]] (''Liliales'') |familia = [[Liljuætt]] (''Liliaceae'') |subfamilia = [[Lilioideae]] |genus = ''[[Fritillaria]]'' |species = '''''F. micrantha''''' |binomial = ''Fritillaria micrantha'' |binomial_authority = [[Amos Arthur Heller|A.Heller]] |synonyms_ref=<ref>[http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=306764 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref><ref>[http://www.ipni.org/ipni/advPlantNameSearch.do?find_genus=Fritillaria&find_species=parviflora&find_rankToReturn=spec The International Plant Names Index]</ref> |synonyms= *''Fritillaria parviflora'' <small>Torr. 1857, illegitimate homonym not Mart. 1838</small> |}} '''''Fritillaria micrantha''''', er N-Amerísk laukplanta af [[liljuætt]], og var fyrst lýst af Amos Arthur Heller.<ref name=jazzmine/> A.Heller, 1910 In: Muhlenbergia 6: 83/> ==Lýsing== ''Fritillaria micrantha'' hefur uppréttan stöngul sem verður milli 0,5 - 1 m á hæð. Hin löngu, beinu, örmjóu blöð vaxa í hvirvingum á neðri hluta stöngulsins og stök nær toppnum. Stöngullinn er með eitt eða fleiri lútandi blóm í hverri blaðöxl. Blómið er með sex grönn krónublöð, hvert 1-2 sm á lengd. Þau eru breytileg í útliti en eru yfirleittfjólulituð til grængul og oft dröfnótt eða með jaðarinn með öðrum lit. Fræið er vængjað.<ref name=jazzmine>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242101624 Flora of North America; ''Fritillaria micrantha'']</ref> ==Útbreiðsla== Þessi tegund vex frá [[Sierra Nevada]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]], þar sem það er algengt í þurrum fjallshlíðum. Hún hefur einnig fundist í [[Diablo Range]] í [[San Benito County]].<ref>[https://www.calflora.org/cgi-bin/species_query.cgi?where-calrecnum=3637 Calflora taxon report, ''Fritillaria micrantha'' A.A. Heller brown bells, brown fritillary ]</ref> ==Heimildir== {{reflist}} ==Ytri tenglar== *[http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?8349,8560,8574 Jepson Manual Treatment - ''Fritillaria micrantha''] *[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FRMI United States Department of Agriculture Plants Profile; ''Fritillaria micrantha''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121106215225/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=FRMI |date=2012-11-06 }} *[http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=photos_index&where-taxon=Fritillaria+micrantha ''Fritillaria micrantha'' - Calphotos, University of California @ Berkeley, Photo gallery] [[Flokkur:Liljuætt]] {{Stubbur|líffræði}} kv5ov5i7j5kuyxoxueqedfqx7fzad3k 0 131020 1958047 1833922 2026-03-31T12:36:20Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958047 wikitext text/x-wiki {{Á | á = Skaftá | mynd = 2014-05-08 14-19-42 Iceland - Kirkjubæjarklaustri Kirkjubæjarklaustur 6h 157°.JPG | myndatexti = Skaftá og [[Eldhraun]] | uppspretta = [[Skaftárjökull]] | árós = sunnan við [[Kirkjubæjarklaustur]] | lengd = 115 km | rennsli = | vatnasvið = }} [[Mynd:Landbrot 01.jpg|thumb|Ósar Skaftár.]] '''Skaftá''' er [[jökulá]] í [[Vestur-Skaftafellssýsla|Vestur-Skaftafellssýslu]] á suðurhluta Íslands. Lengd hennar frá upptökum til ósa eru um 115 kílómetrar. Skaftá er blönduð á, jökulá með [[lindá|lindaráhrifum]] <ref>http://www.katlageopark.is/skoda/skafta/{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref>. Upptök hennar eru í tveimur kötlum í [[Skaftárjökull|Skaftárjökli]], svokölluðum [[Skaftárkatlar|Skaftárkötlum]] en þar eru jarðhitasvæði undir jökulísnum. Skaftá liðast um hálendið sunnan við [[Langisjór|Langasjó]] og niður á milli hinna miklu eldstöðva [[Laki|Lakagíga]] og Eldgjár. Eftir Skaftárdalnum hlykkjast áin niður á láglendið og rennur sunnan við þorpið [[Kirkjubæjarklaustur]] á leið sinni til sjávar. [[Jökulhlaup]] eru tíð í Skaftá en þau eiga upptök sín í Skaftárkötlum.<ref>http://www.visitklaustur.is/is/skoda-og-sja/natturu-undur/skafta</ref>. Skaftá og Skaftáreldahraun þóttu miklir farartálmar á árum áður. Samgöngur í þessum sveitum breyttust lítið frá því á [[landnámsöld]] allt fram á þriðja tug síðustu aldar á meðan hestar voru einu farartæki á landi. Meðan engar ár voru brúaðar varð að treysta á hestinn. Árið 1903 var Skaftá brúuð við Kirkjubæjarklaustur og stuttu síðar yfir Ása-Eldvatn. Haustið 2015 varð mesta Skaftárhlaup síðan mælingar hófust. <ref>https://www.ruv.is/frett/mesta-skaftarhlaup-sidan-maelingar-hofust</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Jökulár á Íslandi]] 8vreupd91gk9amk29fotud46fzj7pfl 0 131138 1958447 1952719 2026-04-01T11:11:47Z Berserkur 10188 1958447 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Iliana Iotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rumen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Sri Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== * [[12. apríl]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Ungverjaland|i]]. ===Maí=== * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]]. ===Júní=== * [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] tdt4jonyafz3h83qkn9yron78eo60iv 0 131730 1958292 1905244 2026-03-31T14:23:06Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958292 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Parisattacks.png|thumbnail|Kort af árásarstöðunum.]] Að kvöldi [[13. nóvember]] [[2015]] hófst röð [[hryðjuverk]]a í [[París]] og [[Saint-Denis]] í [[Frakkland]]i. Meðal annarra árása voru sex skotaárásir og þrjár sprengjuárásir samtímis. Sprengjur sprungu við íþróttavöllinn [[Stade de France]] í Norður-París kl. 21:16 þar sem fram fór vináttulandsleikur á milli Þýskalands og Frakklands. Meðal áhorfenda á leiknum var [[forseti Frakklands]] [[François Hollande]] og fluttu öryggisverðir hann strax á öruggan stað. Í hverfum 10 og 11 létust margir í skotaárásum. Mannskæðasta árásin var í [[Bataclan-leikhús]]inu þar sem skotið var á áhorfendur á tónleikum þegar bandaríska hljómsveitin [[Eagles of Death Metal]] kom fram. Nokkrum áhorfendum var haldið í gíslingu þangað til pattstaða við lögreglumenn sem stóð yfir í hálftíma leystist skömmu eftir miðnætti þann [[14. nóvember]].<ref name="mbl1">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/11/14/helstu_stadreyndir_um_arasirnar/|titill=Helstu staðreynd­ir um árás­irn­ar|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> 130 manns létust og hundruðir særðust í ódæðinu.<ref name="mbl1" /><ref name="rúv2">{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/rannsokn-a-hrydjuverkunum-a-frumstigi|titill=Rannsókn á hryðjuverkunum á frumstigi|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Um það bil 80 meiddust lífshættulega.<ref name="mbl1" /> Minnst 82 létust í árásinni í Bataclan-leikhúsinu.<ref name="mbl1" /> Auk fórnarlamba dóu átta árásamenn, en fjórir þeirra sprengdu sjálfa sig upp.<ref name="mbl2">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/11/14/atta_hrydjuverkamenn_letu_lifid_2/|titill=Átta hryðjuverkamenn létu lífið|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Forseti Frakklands, François Hollande, lýsti yfir neyðarástand í Frakklandi og þriggja daga [[þjóðarsorg]], lokaði landamærunum tímabundið og setti á útgöngubann.<ref name="mbl3">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/11/14/stridsyfirlysing_fra_riki_islams/|titill=„Stríðsyf­ir­lýs­ing frá Ríki íslams“|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref><ref name="rúv8" /> Mörgum opinberum stöðum og ferðamannastöðum var líka lokað.<ref name="mbl3" /> Tafir urðu á flugi og lestaferðum til og frá landinu vegna herts öryggiseftirlits við landamærin.<ref name="mbl6">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/11/14/tafir_a_flugi_icelandair_fra_paris/|titill=Taf­ir á flugi Icelanda­ir frá Par­ís|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Þjóðarleiðtogarar víða um heiminn fordæmdu árásirnar og lýstu yfir samstöðu sinni.<ref name="mbl4">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/11/14/arasirnar_fordaemdar_um_allan_heim_4/|titill=Árás­irn­ar for­dæmd­ar um all­an heim|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Þann 14. nóvember lýsti [[Íslamska ríkið]] yfir ábyrgð á árásunum og sagði að skotmörkin hefðu verið „vandlega valin“.<ref name="mbl5">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/11/14/riki_islam_lysir_yfir_abyrgd/|titill=Ríki íslam lýs­ir yfir ábyrgð|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref><ref name="kjarninn1">{{fréttaheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/2015-11-14-islamska-rikid-lysir-yfir-abyrgd-arasunum-i-paris/|titill=Íslamska ríkið lýsir yfir ábyrgð á árásunum í París|útgefandi=[[Kjarninn]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Í yfirlýsingunni segir að árásirnar hafi verið viðbrögð við aðgerðum Frakka í Miðausturlöndum og vanvirðingu þeirra við [[Múhameð]].<ref name="kjarninn1"/> Árásirnar voru þær mannskæðustu í París frá [[seinni heimsstyrjöldin]]ni og þær mannskæðustu í Evrópu frá [[sprengjuárásirnar í Madrid 2004|sprengjuárásunum í Madrid 2004]].<ref name="mbl5" /> Árásirnar komu í kjölfar [[skotárásin á Charlie Hebdo|skotárásarinnar á ''Charlie Hebdo'']] í janúar sama ár. == Árásirnar == [[Mynd:Bataclan, 50 boulevard Voltaire, Paris 18 July 2015 - panoramio 1.jpg|thumb|250px|Bataclan-leikhúsið árið 2015]] Sjö hryðjuverkamenn gerðu sex árásir næstum samtímis. Fimm árásanna áttu sér stað í miðborg Parísar, á vinsælum skemmtistöðum. Sjötta árásin var við þjóðarleikvang í norðurhluta borgarinnar.<ref name="rúv8">{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/arasirnar-i-paris-timalina|titill=Árásirnar í París - tímalína|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetningskoðað=15. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Þrjár sjálfsmorðssprengjur sprungu við íþróttavöllinn [[Stade de France]] kl. 21:25 að frönskum staðartíma, þar sem vináttuleikur fótboltalandsliða Frakklands og Þýskalands fór fram.<ref name="rúv8" /> Meðal áhorfenda var forseti Frakklands, François Hollande.<ref name="rúv8" /> Hann var fluttur á öruggan stað eftir aðra sprengjuna sprakk.<ref name="rúv8" /> Leikurinn hélt áfram, þó að sprengingarnar hefðu heyrst vel á vellinum.<ref name="rúv8" /> Einungis ódæðismennirnir þrír dóu í þessari árás.<ref name="rúv8" /> Skömmu eftir atburðina í Stade de France, kl. 21:25 að staðartíma, var skotið á gesti á veitingastað og kaffihúsi í tíunda hverfi borgarinnar.<ref name="rúv8" /> Tilræðismaður með [[hríðskotabyssa|hríðskotabyssu]] hóf skothríð á kaffihúsinu Le Carillon og hélt svo yfir götuna og byrjaði að skjóta á fólk á veitingastaðnum Le Petit Cambodge.<ref name="rúv8" /> Tólf manns létu lífið í þessum árásum.<ref name="rúv8" /> Nokkrum mínútum síðar, kl. 21:29, hófst önnur skotárás á veitingastaðnum La Casa Nostra, þar sem samkvæmt vitni dóu minnst fimm.<ref name="rúv8" /> Tveir skotárásarmenn skutu á gesti á verönd veitingarstaðarins La Belle Equipe í ellefta hverfi Parísar kl. 21:38.<ref name="rúv8" /> Minnst 19 manns létust eftir að þeir hóf skothríð og keyrðu svo burt.<ref name="rúv8" /> Mannskæðasta árásin var í Bataclan-leikhúsinu kl. 23:49, þar sem tónleikar með bandaríska hljómsveitinni [[Eagles of Death Metal]] fóru fram.<ref name="rúv8" /> Um 1.500 manns voru á tónleikunum.<ref name="rúv8" /> Samkvæmt vitni gengu fjórir menn inn í tónleikasalinn og hófu skothríð, einn þeirra frá svölunum yfir á salinn.<ref name="rúv8" /> 90 manns fórust.<ref name="rúv8" /> Eftir skotárásina héldu mennirnir minnst hundrað manns í gíslingu.<ref name="rúv8" /> Um leið og lögreglumenn réðust inn í húsið sprungu þrjár sjálfsmorðssprengjum sem árásarmennirnir höfðu fest við sig.<ref name="rúv8" /> Önnur sjálfsmorðssprengja sprakk í götunni Boulevard Voltaire skammt frá leikhúsinu.<ref name="rúv8" /> == Ódæðismenn == Ódæðismennirnir sem frömdu árásirnar unnu í þrem hópum, að sögn Francois Molins ríkisrannsóknara Frakklands. Hann sagði að rannsókninni yrði beint að því finna út hvaðan mennirnir væru og hvernig þeir fjármögnuðu hryðjuverkin.<ref name="rúv2" /> Einn árásarmannanna var Omar Ismaïl Mostefai.<ref name="mbl10">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/11/15/thad_er_brjalad_klikkad_4/|titill=Bróðir árás­ar­manns: „Það er brjálað, klikkað.“|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=15. nóvember 2015|dagsetning=15. nóvember 2015}}</ref> Hann var franskur ríkisborgari á þrítugsaldri af [[alsír]]skum uppruna frá úthverfinu [[Courcouronnes]] í París.<ref name="mbl10" /> <ref name="rúv2" /> Fyrir árásirnar var vitað að hann hafði verið öfgasinnaður, en hann hafði aldrei verið tengdur við hryðjuverkastarfsemi.<ref name="rúv2" /><ref name="mbl10" /> Mostefai var skotinn í aðgerðum lögreglunnar í Bataclan-leikhúsinu ásamt sjö öðrum árásarmönnum, sem voru allir búnir sprengjubeltum um miðjuna. Kennsl voru borin á Omar með [[fingrafar]]i sem fannst í leikhúsinu.<ref name="mbl10" /> Sex ættingjar Omars, þar á meðal bróðir, faðir og mágkona hans,<ref name="rúv4">{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/sex-handteknir-i-frakklandi|titill=Sex handteknir í Frakklandi|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetningskoðað=15. nóvember 2015|dagsetning=15. nóvember 2015}}</ref> voru handtekin þann 14. nóvember og leitað á heimilum þeirra<ref name="mbl10" /> eftir að bróðirinn hafði samband við lögregluna.<ref name="rúv2" /><ref name="mbl10" /> Bróðirinn sagðist halda að Omar hefði verið á leiðinni til Alsír með fjölskyldu sinni. Þrír menn sem eru taldir tengjast árásunum voru handteknir á landamærunum við [[Belgía|Belgíu]] 14. nóvember. Húsleitir voru framkvæmdar í [[Brussel]] í tengslum við rannsókn um þessa menn.<ref name="rúv3">{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/fadir-og-brodir-arasarmanns-handteknir|titill=Faðir og bróðir árásarmanns handteknir|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Abdelhamid Abaaoud, Belgi af marokkóskum uppruna, er talinn hafa verið höfuðpaurinn að baki ódæðinu. <ref>[https://www.ruv.is/frett/frakkar-gjalda-fortidar-sinnar-0 Frakkar gjalda fortíðar sinnar] Skoðað 18. nóvember.</ref>. Hann lést í áhlaupi franskra her- og lögreglumanna á íbúð í Saint-Denis árla morguns 18. nóvember. <ref>[http://www.bbc.com/news/world-europe-34867615 Paris attacks: 'Ringleader' Abdelhamid Abaaoud killed in raid]Skoðað 18. nóvember.</ref> == Fórnarlömb == {| class="wikitable" |- style="background:#ccf;" !| Þjóðerni ||| Fjöldi |- valign=top |{{FRA}} [[Frakkland]] || 102 |- valign=top |{{DZA}} [[Alsír]] || 3 |- valign=top |{{BEL}} [[Belgía]] || 3 |- valign=top | {{CHL}} [[Chile]]|| 3 |- valign=to | {{ROU}} [[Rúmenía]] || 2 |- valign=top |- valign=to | {{GER}} [[Þýskaland]] || 2 |- valign=top |- valign=to | {{EGY}} [[Egyptaland]] || 2 |- valign=top | {{TUN}} [[Túnis]] || 2 |- valign=top | {{MEX}} [[Mexíkó]] || 2 |- valign=top | {{PRT}} [[Portúgal]] || 2 |- valign=top | {{SEN}} [[Senegal]] || 2 |- valign=top | {{USA}} [[Bandaríkin]] || 1 |- valign=top | {{GBR}} [[Bretland]] || 1 |- valign=top |- valign=top | {{ITA}} [[Ítalía]] || 1 |- valign=top | {{ESP}} [[Spánn]] || 1 |- valign=top | {{SWE}} [[Svíþjóð]] || 1 |- valign=top | {{RUS}} [[Rússland]] || 1 |- valign=top | {{MAR}} [[Marokkó]] || 1 |- valign=top | {{TUR}} [[Tyrkland]] || 1 |- valign=top | {{VEN}} [[Venezuela]] || 1 |- valign=top |'''Samtals'''||'''130'''<ref name="lefigaro1">{{fréttaheimild|url=https://www.lefigaro.fr/actualites/2015/11/13/01001-20151113LIVWWW00406-fusillade-paris-explosions-stade-de-france.php#212547|útgefandi=[[Le Figaro]]| dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015|titill=Plus d'une dizaine de victimes étrangères}}</ref> |} == Viðbrögð == === Yfirlýsingar franskra stjórnvalda === [[Mynd:V.Dombrovskis_tiekas_ar_Francijas_prezidentu_(8662380787).jpg|thumb|left|210px|[[François Hollande]] var á þjóðarleikvangnum [[Stade de France]] meðan á árásunum stóð.]] Forseti Frakklands [[François Hollande]] sagði [[Íslamska ríkið]] bera ábyrgð á árásunum, nokkrum klukkustundum áður en yfirlýsing þess kom út.<ref name="kjarninn2">{{fréttaheimild|url=https://kjarninn.is/frettir/2015-11-14-hollande-segir-islamska-rikid-abyrgt-fyrir-arasunum/|titill=Hollande segir Íslamska ríkið ábyrgt fyrir árásunum|útgefandi=[[Kjarninn]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Hann kallaði árásirnar „huglausar“ og „stríðsaðgerð“, og túlkaði þær sem stríðsyfirlýsingu frá Íslamska ríkinu.<ref name="kjarninn2"/> Hann lofaði áframhaldandi þátttöku Frakka í aðgerðum gegnum Íslamska ríkinu.<ref name="mbl3" /> [[Forsætisráðherra Frakklands]] [[Manuel Valls]] sagði Frakkland „í stríði við Íslamska ríkið“ í Evrópu, [[Írak]] og [[Sýrland]]i. Hann sagði að aðgerðum yrði beitt að þeim sem stóðu á bak við árásirnar og sagði að Frakkar myndu „vinna þetta stríð“. Einnig sagði hann að loftárásum gegn Íslamska ríkinu yrði haldið áfram.<ref name="rúv6">{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/segir-frakka-i-stridi-vid-islamska-rikid|titill=Segir Frakka í stríði við Íslamska ríkið|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetningskoðað=15. nóvember 2015|dagsetning=15. nóvember 2015}}</ref> === Viðbrögð alþjóðlegra leiðtoga === Þjóðarleiðtogarar margra landa lýsti yfir samstöðu og fordæmdu árásirnar, meðal annars [[forseti Bandaríkjanna]] [[Barack Obama]], sem sagði: „Við mun­um kosta öllu til þess að vinna með frönsku þjóðinni og öll­um þjóðum um heim all­an að því að þess­ir hryðju­verka­menn fái mak­leg mála­gjöld og ráðast gegn hverju þeim hryðju­verka­sam­tök­um sem ráðast á fólkið okk­ar.“<ref name="mbl8">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/11/14/arasirnar_fordaemdar_um_allan_heim_4/|titill=Árás­irn­ar for­dæmd­ar um all­an heim|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Forsætisráðherrar [[Bretland]]s, [[Spánn|Spánar]] og [[Indland]]s voru meðal þeirra fyrstu til að tjá fordæmingu sína.<ref name="mbl8"/> Einnig fordæmdu þýski kanslarinn [[Angela Merkel]], forseti Írans [[Hass­an Rou­hani]] árásirnar, forseti Kína [[Xi Jinping]] og stjórnvöld í [[Pakistan]], [[Sádi Arabía|Sádi Arabíu]] og á [[Filippseyjar|Filippseyjum]] árásirnar.<ref name="mbl8"/> Forseti Tyrklands [[Recep Tayyip Erdoğan]], forsætisráðherra Ísraels [[Benjamin Netanyahu]] og forseti Rússlands [[Vladímír Pútín]] og utanríkisráðherra Rússlands [[Dímítrí Medvedev]] tjáðu samstöðu sína.<ref name="mbl8"/> Utanríkisráðherrar Hollands [[Bert Koenders]] og Ástralíu [[Ju­lie Bis­hop]] sendu líka samúðarkveðjur.<ref name="mbl8"/> [[Gunnar Bragi Sveinsson]] [[utanríkisráðherra Íslands]] sagði að hug­ur­inn væri hjá frönsku þjóðinni á kvöldinu þegar árásirnar áttu sér stað.<ref name="mbl9">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/11/14/hugurinn_hja_fronsku_thjodinni/|titill=Hug­ur­inn hjá frönsku þjóðinni|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> [[Dagur B. Eggertsson]] [[borgarstjóri Reykjavíkur]] sagði: „Hugur okkar allra er hjá frönsku þjóðinni, íbúum Parísarborgar, fórnarlömbum árásarinnar, ættingjum þeirra og vinum.“<ref name="rúv1">{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/vottar-fronsku-thjodinni-samud-borgarbua|titill=Vottar frönsku þjóðinni samúð borgarbúa|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> [[Konrad Szym­anski]], verðandi Evrópuráðherra [[Pólland]]s, lýsti yfir því að pólska ríkið ætlaði ekki að taka við flóttamönnum í kjölfar árásanna.<ref name="mbl11">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/11/14/neita_ad_taka_vid_flottamonnum/|titill=Neita að taka við flótta­mönn­um|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=15. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> Yfirlýsingin var víða mótmælt í landinu.<ref name="mbl11" /> [[Jean-Claude Juncker]], forseti [[framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins]], sagði að væri ekki þörf til að breyta stefnu Evrópusambandsins um [[evrópski flóttamannavandinn|flóttamannavandann]] í ljósi árásanna.<ref name="rúv7">{{fréttaheimild|url=http://www.ruv.is/frett/segir-ekki-thorf-a-stefnubreytingu|titill=Segir ekki þörf á stefnubreytingu|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetningskoðað=15. nóvember 2015|dagsetning=15. nóvember 2015}}</ref> === Samfélagsmiðlar og almenn viðbrögð === Á tímunum eftir árásirnar notuðu margir [[kassamerki]]ð #PorteOuverte („#OpnarDyr“) á [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]] til að bjóða þolendum árásanna skýli. [[Friðartákn]] með [[Eiffel-turninn|Eiffel-turninum]] teiknað af franska grafíska hönnuðinum Jean Jullien (sjá myndina til hægri) dreifðist víða um ýmsa samfélagsmiðla með kassamerkjunum #PrayForParis, #PeaceForParis og #JeSuisParis. Í kjölfar árásanna klæddust mörg kennileiti og opinberar byggingar litum [[fáni Frakklands|franska fánans]]: rauðum, hvítum og blám. Meðal upplýstu kennileitana eru tónlistarhúsið [[Harpa (tónlistarhús)|Harpa]], [[flugstöð Leifs Eiríkssonar]], ráðhúsið og [[óperuhúsið í Sydney|óperuhúsið]] í [[Sydney]], [[KL-turninn]] í [[Kúala Lúmpúr]], [[Oriental Pe­arl TV Tower]] í [[Sjanghæ]], [[The High Roller]] í [[Las Vegas]], [[Taipei 101]] í [[Taípei]] og [[One World Trade Center]] í [[New York]].<ref name="mbl7">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/11/14/harpa_og_leifstod_i_fanalitum_frakklands/|titill=Harpa og Leifs­stöð í fána­lit­um Frakk­lands|útgefandi=[[mbl.is]]|dagsetningskoðað=14. nóvember 2015|dagsetning=14. nóvember 2015}}</ref> ==Eftirmálar== Franskar og rússneskar herþotur gerðu árásir á stöðvar Íslamska ríkisins í borginni [[Raqqa]], Sýrlandi. Tugir vígamanna féllu. <ref>https://www.ruv.is/frett/tugir-fallid-i-arasum-frakka-og-russa</ref> Snemma morguns 18. nóvember var gert áhlaup á íbúð í Saint-Denis. Minnst tveir grunaðir hryðjuverkamenn létust í árás hers og lögreglu á íbúðina. Til skotbardaga kom og umsátursástand myndaðist. Karlmaður var skotinn til bana (sem síðar var staðfest að væri Abdelhamid Abaaoud, talinn höfuðpaur hryðjuverkanna), en svo virtist að kona íklædd sprengjuvesti hafi sprengt sig sjálfa. Síðar kom í ljós að þriðji maðurinn hefði látið lífið í árásinni.<ref>[http://www.bbc.com/news/world-europe-34877800 Paris attacks: Third body found in flat raided by police], Skoðað 20 nóvember 2015.</ref> og dregið var til baka að konan hefði sprengt sig heldur umræddur maður.<ref>[http://www.bbc.com/news/world-europe-34885606 Paris attacks: Woman 'was not suicide bomber' in raid], Skoðað 20. nóvember 2015.</ref> Þrír lögreglumenn særðust og lögregluhundur lést. Fimm voru handteknir, þrír þeirra voru í íbúðinni með konunni. <ref>https://www.ruv.is/frett/minnst-tveir-fellu-i-aras-logreglu-i-paris</ref> Hæsta viðbúnaðarstig var á götum [[Brussel]] eftir árásina og hermenn á fjölförnum stöðum. Skólar og neðanjarðarlestir lokuðu. 16 voru handteknir í viðamiklum lögregluaðgerðum í belgísku borgunum Brussel, [[Charleroi]] og [[Liege]]. Leitað var að Saleh Abdeslam sem fullvíst er að hafi tekið þátt í árásunum. <ref>[https://www.ruv.is/frett/16-handteknir-i-belgiu 16 handteknir í Belgíu] Skoðað 23. nóvember 2015.</ref> Hann fannst 18. mars í Brussel eftir lögregluáhlaup og skotbardaga og særðist á fæti<ref>[https://www.ruv.is/frett/abdeslam-handtekinn-i-brussel Abdeslam handtekinn í Brussel] Rúv. Skoðað 18. mars, 2016.</ref>. == Heimildir == {{reflist}} {{stubbur|Frakkland}} [[Flokkur:Hryðjuverkaárásir Íslamska ríkisins]] [[Flokkur:Hryðjuverk í Frakklandi]] [[Flokkur:2015]] kbz6oymbpvrbfrh5xlnptdjqj6a2hr6 0 132204 1958176 1780062 2026-03-31T13:23:30Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958176 wikitext text/x-wiki '''Emlyon Business School''' er evrópskur verslunarskóli með skólalóðir í [[París]], [[Lyon]], [[Saint-Étienne]], [[Casablanca]]<ref>{{cite web |url=http://www.aujourdhui.ma/emploi/maroc-formation/em-lyon-s-installe-a-casablanca-121045 |title=EM Lyon s’installe à Casablanca |access-date=2016-01-04 |archive-date=2016-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102101814/http://www.aujourdhui.ma/emploi/maroc-formation/em-lyon-s-installe-a-casablanca-121045 |url-status=dead }}</ref> og [[Sjanghæ]]. Hann er stofnaður 1872. Emlyon var í 14. sæti meðal evrópskra verslunarskóla árið 2014 samkvæmt The Finanical Times<ref>{{cite web |url=http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/european-business-school-rankings-2014 |title=European Business School Rankings 2014 |access-date=2016-01-04 |archive-date=2015-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151128072805/http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/european-business-school-rankings-2014 |url-status=dead }}</ref>. Árið 2015, var meistaranám hans í stjórnun (Master in Management program) í 30. sæti á heimsvísu skv<ref>{{cite web |url=http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/masters-in-management-2015 |title=Masters in Management 2015 |access-date=2016-01-04 |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016093256/http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/masters-in-management-2015 |url-status=dead }}</ref>. The Financial Times. Hann er einnig í 68. sæti á heimsvísu fyrir MBA nám hans á Framkvæmdasviði (Executive MBA)<ref>[http://www.lenouveleconomiste.fr/lesdossiers/executive-mba-le-chant-des-sirenes-13038/ Executive MBA - Le chant des sirènes]</ref>. MEB nám skólans (meistaragráða í evrópskrum viðskiptum), svipar til fulltíðar MBA náms, en með fjölmenningarlegri nálgun. Emlyon býður einnig upp á doktorsnám (PhD nám), sem og ýmis meistaranám (Master programmes) í sérhæfðum stjórnsviðum, svo sem: markaðssetningu, fjármálasvið, eða frumkvöðlastarfsemi. Nám hans eru þrí-faggild af hinum alþjóðlegu samtökum AMBA, EQUIS, and AACSB (evrópskar og norður amerískar faggildingarnefndir (samtök) fyrir MBA gráður)<ref>[https://www.letudiant.fr/educpros/entretiens/bernard-belletante-directeur-general-d-em-lyon-seules-3-ou-4-ecoles-francaises-seront-capables-de-jouer-au-niveau-mondial.html Bernard Belletante (EM Lyon) : "Toutes les écoles de management n'arriveront pas à survivre au niveau mondial dans les 10 ans à venir"]</ref>. Skólinn á yfir 26 000 hollvini (alumni) í verslun og stjórnmálum, svo sem: Jean-Pascal Tricoire (Framkv.stj. (CEO) Schneider Electric), Stéphane Bern (blaðamaður) og Gwendal Peizerat (Ís skautahlaupari). ==Tilvísanir== <references /> ==Ytri tenglar== * [https://www.em-lyon.com Opinber vefsíða] {{S|1872}} [[Flokkur:Háskólar í Frakklandi]] azp1viifj9x2lyqskixbmv2tcmsa6sc 0 132264 1958309 1942401 2026-03-31T14:25:26Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958309 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Faltskarn_vinj.jpg|thumb|right|Titilsíða útgáfu frá 1899 með myndskreytingu eftir Carl Larsson og Albert Edelfelt.]] '''''Sögur herlæknisins''''' ([[sænska]]: ''Fältskärns berättelser'') er [[söguleg skáldsaga]] eftir finnska rithöfundinn [[Zacharias Topelius]]. Sagan kom fyrst út sem [[framhaldssaga]] í dagblaðinu ''[[Helsingfors Tidningar]]'' 1851-1866 og síðan í bókarformi í fimm bindum 1853-1867. Verkið er safn af samtengdum sögum sem byggja á atburðum í sögu [[Svíþjóð]]ar frá [[Stórveldistími Svíþjóðar|stórveldistímanum]] og síðar á [[17. öldin|17.]] og [[18. öldin|18. öld]]. Sögurnar skiptast í 15 frásagnir sem hver skiptist í nokkra kafla. [[Sögutími]] nær yfir ríkisár [[Gústaf 2. Adolf|Gústafs 2. Adolfs]], [[Kristín Svíadrottning|Kristínar Svíadrottningar]], [[Karl 10. Gústaf|Karls 10. Gústafs]], [[Karl 11.|Karls 11.]], [[Karl 12.|Karls 12.]], [[Úlrika Elenóra Svíadrottning|Úlriku Elenóru]], [[Friðrik 1. Svíakonungur|Friðriks 1.]], [[Adolf Friðrik Svíakonungur|Adolfs Friðriks]] og [[Gústaf 3.|Gústafs 3.]] ==Þýðingar== [[Matthías Jochumsson]] þýddi sögurnar á íslensku. Sjöunda frásagan, „Blástakkar“, kom út 1898 í ritröðinni Bókasafn alþýðu sem [[Oddur Björnsson]] prentari stóð fyrir í Kaupmannahöfn. Frásagnirnar komu síðan allar út á prenti í sex bindum á Ísafirði 1904-1909 sem hvert heitir eftir þeim Svíakonungi sem ríkti á sögutímanum. Þær voru endurútgefnar 1955 í þremur bindum. Hljóðbókaútgáfan [[Hlusta.is]] hóf að gefa þýðinguna út sem [[hljóðbók]] árið 2010 og [[Rafbókavefurinn]] hóf að gefa þýðinguna út á [[rafbók]]arformi 2014. ==Tenglar== * [https://rafbokavefur.is/tag/sogur-herlaeknisins/ Sögur herlæknisins á Rafbókavefnum] [[Flokkur:Finnskar bókmenntir]] [[Flokkur:Sænskar bókmenntir]] [[Flokkur:Sögulegar skáldsögur]] 8ny0sk1t5go7zief2vn6jq1knhbrcty 0 132588 1958076 1876315 2026-03-31T12:47:40Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958076 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Juniperus'' | image = Juniperus osteosperma 1.jpg | image_caption = ''[[Juniperus osteosperma]]'' í Nevada, Bandaríkjunum | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Einisætt]] (''Cupressaceae'') | genus = '''''Juniperus''''' | genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Tegundir | subdivision = Sjá texta }} {{aðgreiningartengill1|Einir| barrtréð [[Einir]] (Juniperus communis) af þessari ættkvísl}} '''Einir''' ('''Juniperus''') er ættkvísl [[barrtré|barrtrjáa]]. <ref>''Sunset Western Garden Book,'' 1995:606–607</ref> af Einisætt [[Cupressaceae]]. Á milli 50 til 67 tegundir eru taldar til ættkvíslinnar sem vex víða á norðurhveli, frá norðurheimskauti suður að frumskógum [[Afríka|Afríku]] í Gamla heiminum, og til fjalla í [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]] og [[Ziarat]] í [[Pakistan]]. Sá einiskógur sem vex hæst til fjalla er í 4,900 metrum í suðaustur [[Tíbet]] og norður [[Himalajafjöll|Himalajafjöllum]], og myndar eina hæstu [[trjálína|trjálínu]] jarðar.<ref>{{cite journal|last1=Hampe|first1=Hampe|last2=Petit|first2=Re´my J.|title=Cryptic forest refugia on the ‘Roof of the World’|journal=New Phytologist|date=2010|issue=1|pages=5–7|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1469-8137.2009.03108.x/pdf|accessdate=2 September 2015|doi=10.1111/j.1469-8137.2009.03108.x|volume=185}}</ref> == Lýsing == [[Image:Jun com cones.jpg|left|thumb|Könglar(ber) og nálar á ''[[Juniperus communis]]'']] Einitegundir eru breytilegar í stærð og lögun; frá stórum trjám 20–40m háum, til súlulaga eða jarðlægum runnum. Þær eru sígrænar með nállaga og/eða hreisturkennd blöð. Þær geta verið með einbýli eða tvíbýli. Köngulhreistrin eru samvaxin og kjötkennd. Slíkt aldin nefnist berköngull. Köngullinn/berið er 4–27mm langt, með 1–12 óvængjuð fræ. Á sumum tegundum eru þessi ber rauðbrún eða appelsínugul en á flestum eru þau blá; þau eru oft ilmrík og geta verið notuð sem krydd. Þroski fræsins er breytilegur eftir tegundum, frá 6 til 18 mánuðum eftir frjóvgun. Karlkyns könglarnir líkjast öðrum af Einisætt (Cupressaceae), með 6–20 hreisturflögur. [[Image:Jun chin close.jpg|left|thumb|''[[Juniperus chinensis]]'' sprotar, með æskustigs (nállaga) blöð (vinstri), og fullorðins blöð og óþroskaða köngla (hægri)]] Margar einitegundir (t.d. ''J. chinensis'', ''J. virginiana'') hafa tvær gerðir blaða: smáplöntur og sumar greinar eldri trjáa hafa nállaga blöð 5–25mm langar; og blöðin á fullvöxnum plöntum eru (oftast) smá 2–4mm, hreisturlaga. Á nokkrum tegundum (t.d. ''J. communis'', ''J. squamata''), öll blöðin eru af ungplöntu nálarformi, með engum hreisturlaga blöðum. Nálarblöð einis eru hörð og beitt, sem gerir hann óþægilegan í meðförum. Þetta getur verið mikilvægt til greiningar á smáplöntum sem líkjast annars lífviði (''[[Cupressus]], [[Chamaecyparis]]'') og öðrum skyldum tegundum. ==Flokkun== [[Image:Juniper needles.jpg|right|thumb|Eininálar, stækkaðar. vinstri, ''[[Juniperus communis]]'' (''Juniperus'' sect. ''Juniperus'' nálar með liðamót við grunn). hægri, ''[[Juniperus chinensis]]'' (''Juniperus'' sect. ''Sabina''; ath. nálarnar renna mjúklega við stofn, ekki liður).]] [[Image:El Hierro Sabinar.JPG|thumb|right|''[[Juniperus phoenicea]]'' á [[El Hierro]], [[Kanaríeyjar]]]] [[Image:Juniper berries q.jpg|right|thumb| [[Juniperus virginiana]] í október með fullþroskuð ber.]] [[Image:Juniperseeds.jpg|right|thumb|Ber og fræ.]] [[Image:JuniperRockCreek.JPG|thumb|''Juniperus occidentalis'' var. ''australis'', Sierra Nevada, Rock Creek Canyon, Kaliforníu.]] [[Image:Juniper wood pieces and 1 cent coin.jpg|thumb|''Juniperus communis'' viðarbútar með [[U.S. penny]] til samanburðar, sýnir mjóa árhringina.]] Fjöldi tegunda er umdeildur, með tvær nýlegar rannsóknir sem gefa upp mismunandi heildartölu, Farjon (2001) viðurkennir 52 tegundir, og Adams (2004) 67 tegundir. Einiættkvíslinni er skift í nokkrar undirættkvíslir, þó (sérstaklega meðal hreisturlaufs tegundum) hvaða tegund telst til hvaða undirættkvíslar er enn óvíst, með rannsóknir enn í gangi. Undirættkvíslin ''Juniperus'' er augljós [[monophyletic]] hópur samt.{{Heimild vantar}} *'''''Juniperus'' sect. ''Juniperus'':''' Nálar laufs - einir. Fullorðinslaufin eru nálarlaga, þrjú saman, með liðamót neðst (sjá að neðan). **''Juniperus'' sect. ''Juniperus'' subsect. ''Juniperus'': Könglar með 3 aðskildum fræjum; nálar með einni varaops gróp. ***''[[Juniperus communis]]'' - [[Einir]] ****''Juniperus communis'' subsp. ''alpina'' - Einir ***''[[Juniperus conferta]]'' - (syn. ''J. rigida'' var. ''conferta'') ***''[[Juniperus rigida]]'' - [[Nálaeinir]] **''Juniperus'' sect. ''Juniperus'' subsect. ''Oxycedrus'': Könglar með 3 aðskildum fræjum; nálar með tvemur varaops grópum. ***''[[Juniperus brevifolia]]'' - Azoreyja-einir ***''[[Juniperus cedrus]]'' - Kanaríeyja-einir ***''[[Juniperus oxycedrus|Juniperus deltoides]]'' - (syn. J. oxycedrus subsp. deltoides) ***''[[Juniperus formosana]]'' - ***''[[Juniperus lutchuensis]]'' - ***''[[Juniperus oxycedrus|Juniperus navicularis]]'' - (syn. J. oxycedrus subsp. transtagana) ***''[[Juniperus oxycedrus]]'' - ***''[[Juniperus macrocarpa]]'' (''J. oxycedrus'' subsp. ''macrocarpa'') - **''Juniperus'' sect. ''Juniperus'' subsect. ''Caryocedrus'': Könglar með 3 fræ samrunnin; nálar með tvemur varaops grópum. ***''[[Juniperus drupacea]]'' - *'''''Juniperus'' sect. ''Sabina'':''' Hreisturlaufs einir. Fullorðinslauf að mestu hreisturlaga, lík þeim hjá ''[[Cupressus]]'' tegundum, í gagnstæðum pörum eða þrjú í hvirfingu, og ungstigsblöð eru nállaga og ekki með liðamótum við grunn (meðtaldar nokkrar sem hafa eingöngu nálarlaga lauf; sjá að neðan til hægri). Til bráðabirgða eru allar aðrar einitegundir meðtaldar hér, þó þær myndi [[paraphyletic]] hóp. **'''Gamla heims tegundir ***''[[Juniperus chinensis]]'' - [[Kínaeinir]] ****''Juniperus chinensis'' var. ''sargentii'' - (japanska 深山柏槇) ****''Juniperus chinensis'' L. var. ''tsukusiensis Masummune'' (kínverska 清水圓柏) ****''Juniperus chinensis'' ''Kaizuka'' (japanska 貝塚伊吹) ****''Juniperus chinensis'' var. ''Procumbens'' (japanska 這柏槇) ****''Juniperus chinensis'' ''Globosa'' (japanska 玉伊吹) ****''Juniperus chinensis'' ''Aurea''' (japanska 金伊吹) ***''[[Juniperus convallium]]'' - ***''[[Juniperus excelsa]]'' - [[Grikkjaeinir]] ****''Juniperus excelsa polycarpos'' - ***''[[Juniperus foetidissima]]'' - ***''[[Juniperus indica]]'' - ***''[[Juniperus komarovii]]'' - ***''[[Juniperus phoenicea]]'' - ***''[[Juniperus pingii]]'' - ****''Juniperus pingii'' var. ''chengii'' ****''Juniperus pingii'' var. ''miehei'' ****Juniperus pingii var. ''wilsonii'' ***''[[Juniperus procera]]'' - ***''[[Juniperus procumbens]]'' - ***''[[Juniperus pseudosabina]]'' - ***''[[Juniperus recurva]]'' - ****''Juniperus recurva'' var. ''butanica'' ****''Juniperus recurva'' var. ''coxii'' - ***''[[Juniperus sabina]]'' - [[Sabínueinir]] ****''Juniperus sabina'' var. ''davurica'' - ***''[[Juniperus saltuaria]]'' - ***''[[Juniperus semiglobosa]]'' - [[Tíguleinir]] ***''[[Juniperus squamata]]'' - [[Himalajaeinir]] ***''[[Juniperus thurifera]]'' - [[Spánareinir]] ***''[[Juniperus tibetica]]'' - [[Tíbeteinir]] ***''[[Juniperus wallichiana]]'' - **'''Nýja heims tegundir ***''[[Juniperus angosturana]]'' - ***''[[Juniperus ashei]]'' - ***''[[Juniperus arizonica]]'' - Samheiti: Juniperus coahuilensis var. arizonica eða Juniperus erythrocarpa var. coahuilensis. ***''[[Juniperus barbadensis]]'' - ***''[[Juniperus bermudiana]]'' - [[Bermúdaeinir]] ***''[[Juniperus blancoi]]'' - ***''[[Juniperus californica]]'' - ***''[[Juniperus coahuilensis]]'' - ***''[[Juniperus comitana]]'' - ***''[[Juniperus deppeana]]'' - ***''[[Juniperus durangensis]]'' - ***''[[Juniperus flaccida]]'' - ***''[[Juniperus gamboana]]'' - ***''[[Juniperus grandis]]'' - Samheiti: ''Juniperus occidentalis'' subsp. ''australis'' ***''[[Juniperus horizontalis]]'' - [[Skriðeinir]] ***''[[Juniperus jaliscana]]'' - ***''[[Juniperus monosperma]]'' - ***''[[Juniperus monticola]]'' - ***''[[Juniperus occidentalis]]'' - ***''[[Juniperus osteosperma]]'' - ***''[[Juniperus pinchotii]]'' - ***''[[Juniperus saltillensis]]'' - ***''[[Juniperus scopulorum]]'' - [[Klettaeinir]] ***''[[Juniperus standleyi]]'' - ***''[[Juniperus virginiana]]'' - [[Blýantseinir]] ****''Juniperus virginiana'' subsp. ''silicicola'' - ***''[[Juniperus zanonii]]'' (lagt til)<ref name="Phytologia">{{cite web|last=Adams|first=Robert|title=Phytologia (April 2010) 92(1)|url=http://www.juniperus.org/AdamsPapersPDFFiles/238-92%281%29105-117AdamsJzanoniiCerroPotosiandFcompataIxta.pdf|access-date=2016-02-01|archive-date=2011-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20110721172241/http://www.juniperus.org/AdamsPapersPDFFiles/238-92(1)105-117AdamsJzanoniiCerroPotosiandFcompataIxta.pdf|url-status=dead}}</ref> - Samheiti: [[Juniperus monticola]] ==Ræktun og nytjar== Einiber eru krydd sem er notað í mikinn fjölda rétta og er best þekkt sem aðal bragðefnið í [[gin]]i (og ábyrg fyrir nafni drykksins, sem er stytting á hollenska nafninu á eini, ''genever''). Einiber eru einnig aðalbragðefnið á líkjörnum Jenever og sahti-stíl af bjór. Einiberjasósa er einnig vinsæl erlendis til að bragðbæta villibráð. ==Heimildir== {{reflist}} ==Tilvísanir== *Adams, R. P. (2004). ''Junipers of the World: The genus Juniperus''. Victoria: Trafford. ISBN 1-4120-4250-X *Farjon, A. (2001). ''World Checklist and Bibliography of Conifers''. Kew. ISBN 1-84246-025-0 *Farjon, A. (2005). ''Monograph of Cupressaceae and Sciadopitys''. Royal Botanic Gardens, Kew. ISBN 1-84246-068-4 *{{cite journal | last1 = Mao | first1 = K. | last2 = Hao | first2 = G. | last3 = Liu | first3 = J. | last4 = Adams | first4 = R. P. | last5 = Milne | first5 = | year = 2010 | title = Diversification and biogeography of ''Juniperus'' (Cupressaceae): variable diversification rates and multiple intercontinental dispersals | url = | journal = New Phytologist | volume = 188 | issue = 1| pages = 254–272 | doi=10.1111/j.1469-8137.2010.03351.x | pmid=20561210}} ==Ytri tenglar== * [http://www.juniperus.org/ Junipers of the world] * [https://www.conifers.org/cu/ju/index.htm Gymnosperm Database - ''Juniperus''] * [http://www.pinetum.org/cones/JUcones.htm Arboretum de Villardebelle] Myndir af könglum og barri af völdum tegundum. {{Commons|Juniperus}} {{Wikilífverur|Juniperus}} [[Flokkur:Barrtré]] o3a54i2vgyvrs22v7f5m7ddzk5xyzz0 0 132623 1957999 1523050 2026-03-31T12:24:43Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957999 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name=Spætulilja |image=Fritillaria_involucrata_16052003.JPG |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |classis = [[Einkímblöðungar]] |ordo = [[Liljubálkur]] (''Liliales'') |familia = [[Liljuætt]] (''Liliaceae'') |subfamilia = [[Lilioideae]] |genus = ''[[Fritillaria]]'' |species = '''''F. involucrata''''' |binomial = ''Fritillaria involucrata'' |binomial_authority =[[All.]] |synonyms= * ''Fritillaria involucrata'' var. ''versicolor'' <small>Baker</small> * ''Fritillaria involucrata'' subsp. ''versicolor'' <small>(Baker) K.Richt.</small> |synonyms_ref=<ref>[http://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=306678 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> |}} '''''Fritillaria involucrata''''' er tegund jurta af liljuætt , upprunnin frá Ölpunum í suðaustur Frakklandi og norðvestur Ítalíu.<ref>Allioni, Carlo. 1789. Auctuarium ad Floram Pedemontanam 34</ref><ref>[https://luirig.altervista.org/flora/taxa/floraspecie.php?genere=Fritillaria Altervista Flora Italiana, genere ''Fritillaria'']</ref> ==Heimildir== {{reflist}} ==Ytri tenglar== *[http://www.sharnoffphotos.com/nature/flowers_provence/fritillaria_involucrata.html Sharnoff Photos, Flowers of Provence, ''Fritillaria involucrata'' ] *[https://www.iris-bulbeuses.org/liliaceae/Fritillaria-involucrata.htm Société Françoise des Iris et des Plantes bulbeuses, ''Fritillaria involucrata'' All. Sur la Montagne de la Sainte-Victoire] á frönsku með ljósmyndum *[https://www.iris-bulbeuses.org/liliaceae/Fritillaria-involucrata.htm Free Nature Images, Fritillaria involucrata] [[Flokkur:Liljuætt]] {{Stubbur|líffræði}} ajy4ksng6viv28ayalgq7ah6oahqfsd 0 132628 1958226 1930993 2026-03-31T13:58:52Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958226 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name= Hegralilja |image = Fritillaria_lusitanica_c1.JPG |image2=Fritillaria_lusitanica_Wikstrom.jpg |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |classis = [[Einkímblöðungar]] |ordo = [[Liljubálkur]] (''Liliales'') |familia = [[Liljuætt]] (''Liliaceae'') |subfamilia = [[Lilioideae]] |genus = ''[[Fritillaria]]'' |species = '''''F. lusitanica''''' |binomial = ''Fritillaria lusitanica'' |binomial_authority = [[Johan Emanuel Wikström|Wikstr.]] |synonyms_ref=<ref name=empresswu>[https://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=306721 Kew World Checklist of Selected Plant Families]</ref> |synonyms= {{collapsible list|bullets = true |title=<small>Synonymy</small> |''Fritillaria messanensis'' <small>Boiss. 1842, illegitimate homonym not Raf. 1814</small> |''Fritillaria hispanica'' <small>Boiss. & Reut.</small> |''Fritillaria maria'' <small>Sennen</small> |''Fritillaria stenophylla'' <small>Boiss. & Reut. (syn of subsp. ''stenophylla)''</small> }} |}} '''''Hegralilja''''' er Evrópsk jurt af [[liljuætt]], upprunnin frá Spáni og Portúgal. Hún er fjölær laukplanta. Blómin eru lútandi, fjólublá, stundum með grænni rönd eftir endilöngum krónublöðunum.<ref>Wikström, Johan Emanuel 1821. Kongliga Vetenskaps Academiens Handlingar 352</ref> ;Undirtegundir * ''Fritillaria lusitanica'' subsp. ''lusitanica'' * ''Fritillaria lusitanica'' subsp. ''stenophylla'' <small>(Boiss. & Reut.) K.Richt</small> ;Áður meðtaldar<ref>https://apps.kew.org/wcsp/synonomy.do?name_id=306721</ref> Nokkur önnur nöfn hafa verið skráð sem afbrigði eða undirtegundir ''Fritillaria lusitanica'' en eru nú talin eiga frekar heima undir öðrum nöfnum. * ''Fritillaria lusitanica'' var. ''algeriensis'', nú nefnd ''[[Fritillaria oranensis]]'' * ''Fritillaria lusitanica'' subsp. ''macrocarpa'', nú nefnd ''[[Fritillaria macrocarpa]]'' * ''Fritillaria lusitanica'' var. ''neglecta'', nú nefnd ''[[Fritillaria messanensis]]'' subsp. ''neglecta'' * ''Fritillaria lusitanica'' subsp. ''neglecta'', nú nefnd ''[[Fritillaria messanensis]]'' subsp. ''neglecta'' * ''Fritillaria lusitanica'' subsp. ''oranensis'', nú nefnd ''[[Fritillaria oranensis]]'' == Heimildir== {{reflist}} ==Ytri tenglar== *[https://floressilvestresdelmediterraneo.blogspot.com/2014/01/liliaceae-fritillaria-lusitanica.html Flores Silvestres del Mediterraneo] nokkrar myndir texti á spænsku *[http://www.redaragon.com/turismo/naturaleza/flores/1623_guia.asp Redaragon, Espacios Naturales de Aragón] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161103040225/http://www.redaragon.com/turismo/naturaleza/flores/1623_guia.asp |date=2016-11-03 }} á spænsku, með mynd *[http://www.flora-on.pt/index.php#/1Fritillaria+lusitanica Flora-on] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150918001316/http://flora-on.pt/index.php#/1Fritillaria+lusitanica |date=2015-09-18 }} á portúgölsku, með mörgum myndum ásamt portúgölsku útbreiðslukorti [[Flokkur:Liljuætt]] {{Stubbur|líffræði}} nz78zjtlg3ak3ovgtn2a0mohepisqph 0 132938 1958071 1854058 2026-03-31T12:46:52Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958071 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = Bamboo_shoot-phyllostachys_parvifolia-jx1241c.jpg | name = ''Phyllostachys parvifolia'' <br> 安吉金竹 | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Einkímblöðungar]] (''Liliopsida'') | ordo = [[Grasættbálkur]] (''Poales'') | familia = [[Grasaætt]] (''Poaceae'') | subfamilia = ''[[Bambusoideae]]'' | supertribus = ''[[Bambusodae]]'' | tribus = '''Bambuseae''' | subtribus = [[Shibataeinae]] | genus = ''[[Phyllostachys]]'' | species = '''''P. parvifolia''''' | binomial = ''Phyllostachys parvifolia'' }} '''''Phyllostachys parvifolia''''' er skriðull bambus með gildum stönglum sem verða frekar háir miðað við flesta kuldaþolna bambusa. <ref name=whittaker>{{cite book | title= Hardy Bamboos: Taming the Dragon | url= https://archive.org/details/hardybamboostami0000whit | author= Paul Whittaker | year= 2005 | page= [https://archive.org/details/hardybamboostami0000whit/page/167 167] | publisher= Timber Press, Inc. | isbn= 978-0-88192-685-9 }}</ref> ==Lýsing== Mögulega risi , jafnvel á svölum svæðum, getur þessi bambus orðið 7 - 12m. hár eða jafnvel meira, með hámarks ummáli stöngla 10 sm. <ref name=whittaker/> <ref name=garden>{{cite web | url= https://www.bamboogarden.com/Phyllostachys%20parvifolia.htm | title= Phyllostachys parvifolia | accessdate= 2009-07-02 }}</ref> Nýir stönglar eru dökk grænir og lýsast með aldri, <ref name=whittaker/> með hvítan hring undir hverjum lið. <ref name=garden/> Greinarnar eru stuttar og blöðin eru smá fyrir bambus af ættkvíslinni [[Phyllostachys]]. <ref name=whittaker/> Blaðhlífar sprotanna eru fjólu-rauðar eða röndóttar í ljósum litum til gulhvítar í endann. <ref name=efloras>{{cite web | url= http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200025929 | title= Phyllostachys parvifolia in Flora of China | accessdate= 2009-07-02 | archive-date= 2012-10-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20121014004510/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200025929 | url-status= dead }}</ref> Eins og vatnsbambus ([[P. heteroclada]]), hefur hann loftæðar í rót og rótarstönglum sem gerir honum kleift að vaxa í vatnsmettuðum jarðvegi. <ref name=garden/> [[File:Bamboo shoot-phyllostachys parvifolia-jxc109c.jpg|thumb|''Phyllostachys parvifolia'']] [[File:Bamboo-new culm tip-phyllostachys parvifolia-jx1256.jpg|thumb|''Phyllostachys parvifolia'']] ==Útbreiðsla== Þessi bambus vex á svæðum frá [[heittemprað belti]] til [[temprað belti]] og þolir vetrarhita niður að -21 til -26°C <ref name=garden/> verandi vetrarþolinn bambus. <ref>{{cite web | url= http://www.needmorebamboo.com/hardiness.html | title= hardiness ratings | accessdate= 2009-07-02 | archive-date= 2012-06-19 | archive-url= https://web.archive.org/web/20120619041642/http://www.needmorebamboo.com/hardiness.html |url-status=dead }}</ref> Náttúruleg útbreiðsla í Kína er aðallega í [[Zhejiang]] héraði <ref name=whittaker/> þar sem hann er ræktaður. <ref name=efloras/> Vegna erfiðleika í fjölgun er takmarkað framboð af honum. <ref name=whittaker/> ==Orðsifjar== Fræðiheitið "parvifolia" þýðir "smáblöðóttur" á latínu. <ref>{{cite book | title= CRC World Dictionary of Grasses | url= https://archive.org/details/crcworlddictiona02quat | author= Umberto Quattrocchi | year= 2006 | page= [https://archive.org/details/crcworlddictiona02quat/page/n1732 1716] | publisher= CRC | isbn= 978-0-8493-1303-5 }}</ref> ==Nytjar== Tegundin er aðallega ræktuð vegna ætra sprotanna, meðan stönglarnir eru nýttir til smíða eins og annar bambus. <ref name=efloras/> Harvested moderately early, the shoots are of excellent flavor. <ref name=garden/> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commonscat|Phyllostachys parvifolia}} {{Wikilífverur|Phyllostachys parvifolia}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Bambus]] [[Flokkur:Phyllostachys]] cne5sgf4y9bj4zvvux848vfazcuz61x 0 133845 1958290 1948735 2026-03-31T14:21:41Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958290 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Smári | image = Trifolium April 2010-2.jpg | image_caption = ''Trifolium'' sp. (smári) | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Belgjurtabálkur]] (''Fabales'') | familia = [[Ertublómaætt]] (''Fabaceae'') | subfamilia = ''[[Faboideae]]'' | tribus = [[Trifolieae]] | genus = '''''Trifolium''''' | genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | range_map = Trifolium_Distribution.png | range_map_caption = Útbreiðslusvæði smára | subdivision_ranks = Undirættkvíslir og deildir<ref name="species">{{cite web|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?12357|accessdate=2010-08-04|title=Species Nomenclature in GRIN|archive-date=2008-10-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20081014190106/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?12357|url-status=dead}}</ref> | subdivision = subg. ''[[Chronosemium]]''<br> subg. ''[[Trifolium (subgenus)|Trifolium]]''<br> :sect. ''[[Glycyrrhizum]]'' :sect. ''[[Involucrarium]]'' :sect. ''[[Lupinaster]]'' :sect. ''[[Paramesus]]'' :sect. ''[[Trichocephalum]]'' :sect. ''[[Trifoliastrum]]'' :sect. ''[[Trifolium (section)|Trifolium]]'' :sect. ''[[Vesicastrum]]'' | synonyms = ''Amoria'' <small>C. Presl</small><ref name="Genera">{{cite web|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/gnlist.pl?1558|accessdate=2010-07-09|title=Genus Nomenclature in GRIN}}</ref><br> ''Bobrovia'' <small>A. P. Khokhr.</small><ref name="Genera" /><br> ''Chrysaspis'' <small>Desv.</small><ref name="Genera" /><br> ''Lupinaster'' <small>Fabr.</small><ref name="Genera" /><br> ''Ursia'' <small>Vassilcz.</small><ref name="Genera" /><br> ''Xerosphaera'' <small>Soják</small><ref name="Genera" /> }} '''Smárar''' er samheitið yfir tegundirnar í smáraættkvísl ('''''Trifolium''''' á Latínu er ''tres'' "þrír" + ''folium'' "blað"), sem samanstendur af um 300 [[tegund]]um jurta í [[Ertublómaætt]] ([[Fabaceae]]). Ættkvíslin hefur heimsútbreiðslu; mesti fjölbreitileiki hennar er í tempruðum svæðum [[norðurhvel]]s, en margar tegundir finnast einnig í Suður-Ameríku og Afríku, oft á hálendi á hitabeltissvæðum. Þeir eru smávaxnir einæringar, tvíæringar, eða fjölæringar. Smárar geta verið sígrænir. Blöðin eru þrískift, sjaldar 4-, 5- eða 6-skift, og blómin eru mörg saman í stórum, egglaga eða hnöttóttum kolli; rauð, bleik, hvít eða gul. Fræin eru í belgjum, 1 til 4 í hverjum. Aðrar skyldar ættkvíslir sem einnig eru nefndar smárar eru ''[[Melilotus]]'' (Steinsmári) og ''[[Medicago]]'' (Refasmárar). [[File:Clovers & Zrebar.jpg|thumb|vinstri|Litskrúðug blóm smára, nálægt [[Zarivar]]vatni í [[Íran]]]] ==Ræktun== Nokkrar tegundir smára eru mikið ræktaðar sem fóðurplöntur. Þar sem smárar eru í sambýli við niturbindandi gerla eru þeir einkar æskilegir í ræktun á beitilöndum og ökrum. Eru gerlarnir einkum af ættkvíslunum [[Rhizobium]] og [[Bradyrhizobium]]. Helstu smárar á Íslandi eru; [[Hvítsmári]] (''Trifolium repens'') og [[Rauðsmári]] (''Trifolium pratense''). Hvítsmári er vinsæll fyrir nokkra hluti; hann sprettur aftur eftir endurtekinn slátt, hann er næringarríkur fyrir búfénað, hann vex vel í mismunandi jarðvegi og bætir hann með hjálp [[Niturbinding|niturbindandi baktería]] í rótum. Býflugnabændur njóta góðs af smára þar sem hann er ein af betri uppsprettum blómasafa (nektar) fyrir [[Alibýfluga|alibýflugur]]. ''[[Trifolium repens]]'', hvítsmári, er fjölær tegund sem er algeng á vallendi og túnum á láglendi. Blómin eru hvít eða bleikleit og verða brúnleit og niðursveigð við þroska. [[Túnsmári]] ''(Trifolium hybridum)'', er fjölæringur sem var tekinn til ræktunar snemma á 19 öld og hefur ílenst víða um heim. Blómin eru hvít eða rauðleit. ''(Trifolium medium)'', [[Skógarsmári]], er skriðull fjölæringur með hlykkjóttum stönglum og rauðleitum blómum. Það er verið að kanna möguleika á kynblöndun hans og [[Rauðsmári|rauðsmára]] ''(T. pratense)'' til að mynda langlífa ræktunarjurt.<ref>{{cite journal |author=Isobe, S.; Sawai, A.; Yamaguchi, H.; Gau, M.; Uchiyama, K. |year=2002 |title=Breeding potential of the backcross progenies of a hybrid between ''Trifolium medium'' × ''T. pratense'' to ''T. pratense'' |url=https://archive.org/details/sim_canadian-journal-of-plant-science_2002-04_82_2/page/395 |journal=Canadian Journal of Plant Science |volume=82 |issue=2 |pages=395-399 |doi=10.4141/P01-034 }}</ref> <gallery widths="200px" heights="200px"> File:4-leaf clover.JPG|Fjögurra blaða hvítsmári (''[[Trifolium repens]]'') File:Five-leaf Clover, Megan McCarty128.jpg|Fimmblaða rauðsmári (''[[Trifolium pratense]]'') </gallery> ==Valdar tegundir== Ættkvíslin ''Trifolium'' hefur nú 245 viðurkenndar tegundir:<ref name="species" /> {{Col-begin|3}} {{col-break}} * ''[[Trifolium acaule]]'' <small>A. Rich.</small> * ''[[Trifolium affine]]'' <small>C. Presl</small> * ''[[Trifolium africanum]]'' <small>Ser.</small> * ''[[Trifolium aintabense]]'' <small>Boiss. & Hausskn.</small> * ''[[Trifolium albopurpureum]]'' <small>Torr. & A. Gray</small> * ''[[Trifolium alexandrinum]]'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Trifolium alpestre]]'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small> - [[Fellasmári]] * ''[[Trifolium alpinum]]'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small> – [[Alpasmári]] * ''[[Trifolium amabile]]'' <small>Kunth</small> * ''[[Trifolium ambiguum]]'' <small>M. Bieb.</small> * ''[[Trifolium amoenum]]'' <small>[[Edward Lee Greene|Greene]]</small> * ''[[Trifolium andersonii]]'' <small>A. Gray</small> * ''[[Trifolium andinum]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Trifolium andricum]]'' <small>Lassen</small> * ''[[Trifolium angulatum]]'' <small>Waldst. & Kit.</small> * ''[[Trifolium angustifolium]]'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small> * ''[[Trifolium apertum]]'' <small>Bobrov</small> * ''[[Trifolium argutum]]'' <small>Banks & Sol.</small> * ''[[Trifolium arvense]]'' <small>[[Carl Linnaeus|L.]]</small> – [[Hérasmári]] * ''[[Trifolium attenuatum]]'' <small>[[Edward Lee Greene|Greene]]</small> * ''[[Trifolium aureum]]'' <small>Pollich</small> - [[Gullsmári]] * ''[[Trifolium baccarinii]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Trifolium badium]]'' <small>Schreb.</small> - [[Kastaníusmári]] * ''[[Trifolium barbeyi]]'' <small>Gibelli & Belli</small> * ''[[Trifolium barbigerum]]'' <small>Torr.</small> * ''[[Trifolium barnebyi]]'' <small>(Isely) Dorn & Lichvar</small> * ''[[Trifolium batmanicum]]'' <small>Katzn.</small> * ''[[Trifolium beckwithii]]'' <small>W. H. Brewer ''ex'' S. Watson</small> * ''[[Trifolium bejariense]]'' <small>Moric.</small> * ''[[Trifolium berytheum]]'' <small>Boiss. & Blanche</small> * ''[[Trifolium bifidum]]'' <small>A. Gray</small> – * ''[[Trifolium bilineatum]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Trifolium billardierei]]'' <small>Spreng.</small> * ''[[Trifolium bivonae]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Trifolium blancheanum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium bocconei]]'' <small>Savi</small> - [[Tvíburasmári]] * ''[[Trifolium boissieri]]'' <small>Guss. ''ex'' Soy.-Will. & Godr.</small> * ''[[Trifolium bolanderi]]'' <small>A. Gray</small> * ''[[Trifolium brandegeei]]'' <small>S. Watson</small> * ''[[Trifolium breweri]]'' <small>S. Watson</small> * ''[[Trifolium brutium]]'' <small>Ten.</small> * ''[[Trifolium buckwestiorum]]'' <small>Isely</small> * ''[[Trifolium bullatum]]'' <small>Boiss. & Hausskn.</small> * ''[[Trifolium burchellianum]]'' <small>Ser.</small> * ''[[Trifolium calcaricum]]'' <small>J. L. Collins & Wieboldt</small> * ''[[Trifolium calocephalum]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Trifolium campestre]]'' <small>[[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreb.]]</small> - [[Engjasmári]] * ''[[Trifolium canescens]]'' <small>Willd.</small> - [[Grásmári]] * ''[[Trifolium carolinianum]]'' <small>Michx.</small> * ''[[Trifolium caucasicum]]'' <small>Tausch</small> * ''[[Trifolium caudatum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium cernuum]]'' <small>Brot.</small> * ''[[Trifolium cheranganiense]]'' <small>J. B. Gillett</small> * ''[[Trifolium cherleri]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium chilaloense]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Trifolium chilense]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Trifolium chlorotrichum]]'' <small>Boiss. & Balansa</small> * ''[[Trifolium ciliolatum]]'' <small>Benth.</small> * ''[[Trifolium cinctum]]'' <small>DC.</small> * ''[[Trifolium clusii]]'' <small>Godr. & Gren.</small> * ''[[Trifolium clypeatum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium congestum]]'' <small>Guss.</small> * ''[[Trifolium constantinopolitanum]]'' <small>Ser.</small> * ''[[Trifolium cryptopodium]]'' <small>Steud. ''ex'' A. Rich.</small> * ''[[Trifolium cyathiferum]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Trifolium dalmaticum]]'' <small>Vis.</small> * ''[[Trifolium dasyphyllum]]'' <small>Torr. & A. Gray</small> - [[Fagursmári]] * ''[[Trifolium dasyurum]]'' <small>C. Presl</small> * ''[[Trifolium davisii]]'' <small>M. Hossain</small> * ''[[Trifolium decorum]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Trifolium depauperatum]]'' <small>Desv.</small> * ''[[Trifolium dichotomum]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Trifolium dichroanthoides]]'' <small>Rech. f.</small> * ''[[Trifolium dichroanthum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium diffusum]]'' <small>Ehrh.</small> * ''[[Trifolium dolopium]]'' <small>Heldr. & Hausskn. ''ex'' Gibelli & Belli</small> * ''[[Trifolium douglasii]]'' <small>House</small> * ''[[Trifolium dubium]]'' <small>[[John Sibthorp|Sibth.]]</small> - [[Músasmári]] * ''[[Trifolium echinatum]]'' <small>M. Bieb.</small> * ''[[Trifolium elgonense]]'' <small>J. B. Gillett</small> * ''[[Trifolium eriocephalum]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Trifolium eriosphaerum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium erubescens]]'' <small>Fenzl</small> * ''[[Trifolium euxinum]]'' <small>Zohary</small> * ''[[Trifolium eximium]]'' <small>Stephan ''ex'' Ser.</small> * ''[[Trifolium fragiferum]]'' <small>L.</small> - [[Strandsmári]] * ''[[Trifolium friscanum]]'' <small>(S.L. Welsh) S.L. Welsh</small> * ''[[Trifolium fucatum]]'' <small>Lindl.</small> {{col-break}} * ''[[Trifolium gemellum]]'' <small>Pourr. ''ex'' Willd.</small> * ''[[Trifolium gillettianum]]'' <small>Jacq.-Fél.</small> * ''[[Trifolium glanduliferum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium globosum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium glomeratum]]'' <small>L.</small> - [[Skúfsmári]] * ''[[Trifolium gordejevii]]'' <small>(Kom.) Z. Wei</small> * ''[[Trifolium gracilentum]]'' <small>Torr. & A. Gray</small> * ''[[Trifolium grandiflorum]]'' <small>Schreb.</small> * ''[[Trifolium gymnocarpon]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Trifolium haussknechtii]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium haydenii]]'' <small>Porter</small> * ''[[Trifolium heldreichianum]]'' <small>(Gibelli & Belli) Hausskn.</small> * ''[[Trifolium hirtum]]'' <small>All.</small> * ''[[Trifolium howellii]]'' <small>S. Watson</small> * ''[[Trifolium hybridum]]'' <small>L.</small> – [[Túnsmári]], [[Alsikusmári]] * ''[[Trifolium incarnatum]]'' <small>L.</small> - [[Logasmári]] (T.i. ssp. molinerii - Toppsmári) * ''[[Trifolium israeliticum]]'' <small>Zohary & Katzn.</small> * ''[[Trifolium isthmocarpum]]'' <small>Brot.</small> * ''[[Trifolium jokerstii]]'' <small>Vincent & Rand. Morgan</small> * ''[[Trifolium juliani]]'' <small>Batt.</small> * ''[[Trifolium kingii]]'' <small>S. Watson</small> * ''[[Trifolium lanceolatum]]'' <small>(J. B. Gillett) J. B. Gillett</small> * ''[[Trifolium lappaceum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium latifolium]]'' <small>(Hook.) Greene</small> * ''[[Trifolium latinum]]'' <small>Sebast.</small> * ''[[Trifolium leibergii]]'' <small>A. Nelson & J. F. Macbr.</small> * ''[[Trifolium lemmonii]]'' <small>S. Watson</small> * ''[[Trifolium leucanthum]]'' <small>M. Bieb.</small> * ''[[Trifolium ligusticum]]'' <small>Balb. ''ex'' Loisel.</small> * ''[[Trifolium longidentatum]]'' <small>Nábelek</small> * ''[[Trifolium longipes]]'' <small>Nutt.</small> * ''[[Trifolium lucanicum]]'' <small>Gasp. ''ex'' Guss.</small> * ''[[Trifolium lugardii]]'' <small>Bullock</small> * ''[[Trifolium lupinaster]]'' <small>L.</small> - [[Vargasmári]] * ''[[Trifolium macilentum]]'' <small>Greene</small> * ''[[Trifolium macraei]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Trifolium macrocephalum]]'' <small>(Pursh) Poir.</small> * ''[[Trifolium masaiense]]'' <small>J. B. Gillett</small> * ''[[Trifolium mattirolianum]]'' <small>Chiov.</small> * ''[[Trifolium mazanderanicum]]'' <small>Rech. f.</small> * ''[[Trifolium medium]]'' <small>L.</small> – [[Skógarsmári]] * ''[[Trifolium meduseum]]'' <small>Blanche ''ex'' Boiss.</small> * ''[[Trifolium meironense]]'' <small>Zohary & Lerner</small> * ''[[Trifolium michelianum]]'' <small>Savi.</small> - [[Vætusmári]] * ''[[Trifolium micranthum]]'' <small>Viv.</small> - [[Angasmári]] * ''[[Trifolium microcephalum]]'' <small>Pursh</small> -[[Smákollasmári]] * ''[[Trifolium microdon]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Trifolium miegeanum]]'' <small>Maire</small> * ''[[Trifolium monanthum]]'' <small>A. Gray</small> * ''[[Trifolium montanum]]'' <small>L.</small> - [[Bergsmári]] * ''[[Trifolium mucronatum]]'' <small>Willd. ''ex'' Spreng.</small> * ''[[Trifolium multinerve]]'' <small>A. Rich.</small> * ''[[Trifolium mutabile]]'' <small>Port.</small> * ''[[Trifolium nanum]]'' <small>Torr.</small> - [[Dvergsmári]] * ''[[Trifolium neurophyllum]]'' <small>Greene</small> * ''[[Trifolium nigrescens]]'' <small>[[Domenico Viviani|Viv.]]</small> * ''[[Trifolium noricum]]'' <small>Wulfen</small> * ''[[Trifolium obscurum]]'' <small>Savi</small> * ''[[Trifolium obtusiflorum]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Trifolium ochroleucum]]'' <small>Huds.</small> - [[Skuggasmári]] * ''[[Trifolium oliganthum]]'' <small>Steud.</small> * ''[[Trifolium ornithopodioides]]'' <small>L.</small> - [[Fuglasmári]] * ''[[Trifolium owyheense]]'' <small>Gilkey</small> * ''[[Trifolium pachycalyx]]'' <small>Zohary</small> * ''[[Trifolium palaestinum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium pallescens]]'' <small>Schreb.</small> - [[Ilmsmári]] * ''[[Trifolium pallidum]]'' <small>Waldst. & Kit.</small> * ''[[Trifolium pannonicum]]'' <small>Jacq.</small> – [[Steppusmári]] * ''[[Trifolium parnassi]]'' <small>Boiss. & Spruner</small> * ''[[Trifolium parryi]]'' <small>A. Gray</small> - [[Klettasmári]] * ''[[Trifolium patens]]'' <small>Schreb.</small><!-- BiolConserv137:248. --> * ''[[Trifolium patulum]]'' <small>Tausch</small> * ''[[Trifolium pauciflorum]]'' <small>d'Urv.</small> * ''[[Trifolium petitianum]]'' <small>A. Rich.</small> * ''[[Trifolium philistaeum]]'' <small>Zohary</small> * ''[[Trifolium phitosianum]]'' <small>N. Böhling et al.</small> * ''[[Trifolium phleoides]]'' <small>Pourr. ''ex'' Willd.</small> * ''[[Trifolium physanthum]]'' <small>Hook. & Arn.</small> * ''[[Trifolium physodes]]'' <small>Steven ''ex'' M. Bieb.</small> * ''[[Trifolium pichisermollii]]'' <small>J. B. Gillett</small> * ''[[Trifolium pignantii]]'' <small>Brongn. & Bory</small> * ''[[Trifolium pilczii]]'' <small>Adamović</small> * ''[[Trifolium pilulare]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium pinetorum]]'' <small>Greene</small> * ''[[Trifolium plebeium]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium plumosum]]'' <small>Douglas</small> * ''[[Trifolium polymorphum]]'' <small>Poir.</small> * ''[[Trifolium polyodon]]'' <small>Greene</small> {{col-break}} * ''[[Trifolium polyphyllum]]'' <small>C. A. Mey.</small> - [[Kákasussmári]] * ''[[Trifolium polystachyum]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Trifolium praetermissum]]'' <small>Greuter et al.</small> * ''[[Trifolium pratense]]'' <small>L.</small> – [[Rauðsmári]]<ref>{{cite web |url=http://naturalon.com/top-10-best-teas-for-detox-and-cleansing/view-all/ |title=Detox and Cleansing |accessdate=March 12, 2016 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6fxeGYkg1?url=http://naturalon.com/top-10-best-teas-for-detox-and-cleansing/view-all/ |archivedate=mars 12, 2016 }}</ref> * ''[[Trifolium prophetarum]]'' <small>M. Hossain</small> * ''[[Trifolium pseudostriatum]]'' <small>Baker f.</small> * ''[[Trifolium purpureum]]'' <small> Loisel.</small> * ''[[Trifolium purseglovei]]'' <small>J. B. Gillett</small> * ''[[Trifolium quartinianum]]'' <small>A. Rich.</small> * ''[[Trifolium radicosum]]'' <small>Boiss. & Hohen.</small> * ''[[Trifolium reflexum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium repens]]'' <small>L.</small> – [[Hvítsmári]] * ''[[Trifolium resupinatum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium retusum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium riograndense]]'' <small>Burkart</small> * ''[[Trifolium roussaeanum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium rubens]]'' <small>L.</small> - [[Purpurasmári]] * ''[[Trifolium rueppellianum]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Trifolium salmoneum]]'' <small>Mouterde</small> * ''[[Trifolium saxatile]]'' <small>All.</small> * ''[[Trifolium scabrum]]'' <small>L.</small> - [[Loðsmári]] * ''[[Trifolium schimperi]]'' <small>A. Rich.</small> * ''[[Trifolium scutatum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium sebastianii]]'' <small>Savi</small> * ''[[Trifolium semipilosum]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Trifolium setiferum]]'' <small>Boiss.</small> * ''[[Trifolium simense]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Trifolium sintenisii]]'' <small>Freyn</small> * ''[[Trifolium siskiyouense]]'' <small>J. M. Gillett</small> * ''[[Trifolium somalense]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Trifolium spadiceum]]'' <small>L.</small> - [[Brúnsmári]] * ''[[Trifolium spananthum]]'' <small>Thulin</small> * ''[[Trifolium spumosum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium squamosum]]'' (eða ''maritimum'') <small>L.</small> - [[Fjörusmári]] * ''[[Trifolium squarrosum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium stellatum]]'' <small>L.</small> - [[Stjörnusmári]] * ''[[Trifolium steudneri]]'' <small>Schweinf.</small> * ''[[Trifolium stipulaceum]]'' <small>Thunb.</small> * ''[[Trifolium stoloniferum]]'' <small>Muhl. ''ex'' A. Eaton</small> * ''[[Trifolium stolzii]]'' <small>Harms</small> * ''[[Trifolium striatum]]'' <small>L.</small> - [[Hnútasmári]] * ''[[Trifolium strictum]]'' <small>L.</small> - [[Bleiksmári]] * ''[[Trifolium subterraneum]]'' <small>L.</small> - [[Jarðsmári]] * ''[[Trifolium suffocatum]]'' <small>L.</small> - [[Melasmári]] * ''[[Trifolium sylvaticum]]'' <small>Gérard ''ex'' Loisel.</small> * ''[[Trifolium tembense]]'' <small>Fresen.</small> * ''[[Trifolium thalii]]'' <small>Vill.</small> - [[Rifjasmári]] * ''[[Trifolium thompsonii]]'' <small>C. V. Morton</small> * ''[[Trifolium tomentosum]]'' <small>L.</small> - [[Hærusmári]] * ''[[Trifolium triaristatum]]'' <small>Bertero ''ex'' Colla</small> * ''[[Trifolium trichocalyx]]'' <small>A. Heller</small> * ''[[Trifolium trichocephalum]]'' <small>M. Bieb.</small> - [[Rússasmári]] * ''[[Trifolium trichopterum]]'' <small>Pančić</small> * ''[[Trifolium tumens]]'' <small>Steven ''ex'' M. Bieb.</small> * ''[[Trifolium ukingense]]'' <small>Harms</small> * ''[[Trifolium uniflorum]]'' <small>L.</small> * ''[[Trifolium usambarense]]'' <small>Taub.</small> * ''[[Trifolium variegatum]]'' <small>Nutt.</small> - [[Broddsmári]] * ''[[Trifolium vavilovii]]'' <small>Eig</small> * ''[[Trifolium velebiticum]]'' <small>Degen</small> * ''[[Trifolium velenovskyi]]'' <small>Vandas</small> * ''[[Trifolium vernum]]'' <small>Phil.</small> * ''[[Trifolium vesiculosum]]'' <small>Savi</small> * ''[[Trifolium vestitum]]'' <small>D. Heller & Zohary</small> * ''[[Trifolium virginicum]]'' <small>Small</small> * ''[[Trifolium wentzelianum]]'' <small>Harms</small> * ''[[Trifolium wettsteinii]]'' <small>Dörfl. & Hayek</small> * ''[[Trifolium wigginsii]]'' <small>J. M. Gillett</small> * ''[[Trifolium willdenovii]]'' <small>[[Curt Polycarp Joachim Sprengel|Spreng.]]</small> * ''[[Trifolium wormskioldii]]'' <small>[[Johann Georg Christian Lehmann|Lehm.]]</small> - [[Fölvasmári]] {{col-end}} ==Sjá einnig== * [[Beitarjurtir]] * [[Niturbinding|Niturbindandi plöntur]] ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Tenglar== *[https://www.quattrofolium.com/ Quattrofolium] *[https://www.northernbushcraft.com/plants/clover/notes.htm Edibility of clover]: Ætir hlutar og greining á villtum smára. *[http://msucares.com/news/print/agnews/an04/040311.html Nitrogen fixation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150128114717/http://msucares.com/news/print/agnews/an04/040311.html |date=2015-01-28 }} {{Commons|Trifolium}} {{Wikilífverur|Trifolium}} [[Flokkur:Smárar]] [[Flokkur:Niturbindandi plöntur]] bhzv7xjfmqptk3v2xvubzvo4zbxir3s 0 134505 1958113 1711582 2026-03-31T13:00:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958113 wikitext text/x-wiki '''Verkfræðingafélag Íslands''' eða '''VFÍ''' er [[Almenn félagasamtök|félag]] verkfræðinga sem vinna að því að efla þekkingu en einnig á sviði kjaramála. Í lögum félagsins segir, Markmið félagsins er að: * Vera öflugur málsvari verkfræðinga, fylgjast með og taka þátt í umræðu um verkfræðileg málefni. * Gæta hagsmuna og réttinda félagsmanna og stuðla að gæðum í kjörum og starfsumhverfi. * Standa vörð um starfsheitið og gæði verkfræðimenntunar. * Stuðla að tækniþróun með samfélagslega ábyrgð, hagsmuni almennings og umhverfis að leiðarljósi. * Vera vettvangur samskipta félagsmanna inn á við og talsmaður þeirra út á við. Verkfræðingafélags Íslands sameinaðist Stéttarfélagi verkfræðinga þann 1. júlí 2011 undir heiti VFÍ. ==Tengill== * [https://www.vfi.is Heimasíða Verkfræðingafélagsins] {{stubbur}} [[Flokkur:Íslensk stéttarfélög]] {{S|1912}} 679g847fudg940bgoig0nzy9jocr4wm 0 134617 1958042 1924899 2026-03-31T12:35:40Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958042 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Ribes_divaricatum_5391.JPG | image_caption = ''[[Ribes divaricatum]]'' (Skógarber) | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = [[Eudicots]] | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Steinbrjótsbálkur]] (''Saxifragales'') | familia = Garðaberjaætt '''Grossulariaceae''' | familia_authority = [[Augustin Pyramus de Candolle|DC.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1046/j.1095-8339.2003.t01-1-00158.x/pdf | format= PDF |accessdate=2013-07-06 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x }}</ref> | genus = '''''Ribes''''' | genus_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | subdivision_ranks = Species | subdivision = Sjá texta. | range_map = Grossulariaceae Distribution.svg | range_map_caption = Útbreiðsla ''Ribes'' |synonyms_ref=<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=128544 Flora of North America, ''Ribes'' Linnaeus, 1753; Currant, gooseberry ]</ref><ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=128544 Flora of China, ''Ribes'' Linnaeus, 1753. <big>茶藨子属</big> cha biao zi shu ]</ref> |synonyms= *''[[Grossularia]]'' <small>Miller</small> *''[[Ribesium]]'' <small>Medikus</small> }} '''''Ribes''''' er [[ættkvísl]] um 150 þekktra tegunda<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{cite journal |author1=Christenhusz, M. J. M. |author2=Byng, J. W. |name-list-style = amp | year = 2016 | title = The number of known plants species in the world and its annual increase | journal = Phytotaxa | volume = 261 | pages = 201–217 | url = http://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598 | doi = 10.11646/phytotaxa.261.3.1 | issue = 3 | publisher = Magnolia Press }}</ref> [[Angiosperm|blómstrandi plantna]] sem vaxa á tempruðum svæðum [[Norðurhvel]]s. Sjö [[undirætt|undirættir]] eru viðurkenndar. ==Ræktun== Í ættkvíslinni eru meðal annars berjategundirnar ([[sólber]], [[rauðrifs]], [[stikilsber]]), [[hélurifs]] auk blendinga. Sólberjadrykkurinn [[Ribena]] dregur nafn sitt af ættkvíslinni. ===Lyf=== Blackfoot-frumbyggjar notuðu rót ''([[Ribes hudsonianum]])'' við nýrnasjúkdómum og við vandamál vegna blæðinga. Cree-frumbyggjar notuðu ber ''[[Ribes glandulosum]]'' sem frjósemisaukandi fyrir konur. ==Valdar tegundir== [[File:Redcurrant, berries.jpg|thumb|Rifsber]] *''[[Ribes acerifolium]]'' <small>T.J Howell</small> *''[[Ribes achurjani]]'' <small>Mulk.</small> *''[[Ribes aciculare]]'' <small>Sm.</small><br /><small>Burstastikill</small> *''[[Ribes acidum]]'' <small>Turcz. ex Pojark.</small><br /><small>Súrrifs</small> *''[[Ribes acuminatum]]'' <small>Wall. ex G.Don</small> *''[[Ribes affine]]'' <small>Kunth</small> *''[[Ribes albifolium]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> *''[[Ribes albinervium]]'' <small>Michx.</small> *''[[Ribes alpestre]]'' <small>Wall. ex Decne.</small><br /><small>Klappastikill</small> *''[[Ribes alpestris]]'' <small>(Decne) A.Berger</small> *''[[Ribes alpinum]]'' <small>L.</small><br /><small>Fjallarifs</small> *''[[Ribes altamirani]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes altissimum]]'' <small>Turcz. ex Pojark.</small> *''[[Ribes amarum]]'' <small>McClatchie</small> *''[[Ribes ambiguum]]'' <small>Maxim.</small> *''[[Ribes americanum]]'' <small>Mill.</small><br /><small>Mjallarsólber</small> *''[[Ribes amictum]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes andicola]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes aridum]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes armenum]]'' <small>Pojark.</small> *''[[Ribes ascendens]]'' <small>Eastw.</small> *''[[Ribes atropurpureum]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Ribes aucheziense]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes aureum]]'' <small>Pursh</small><br /><small>Gullrifs</small> *''[[Ribes austroecuadorense]]'' <small>Freire-Fierro</small> Ecuador *''[[Ribes bethmontii]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes binominatum]]'' <small>A.Heller</small> *''[[Ribes bracteosum]]'' <small>Douglas ex Hook.</small><br /><small>Blárifs</small> *''[[Ribes burejense]]'' <small>F.Schmidt</small><br /><small>Ígulstikill</small> *''[[Ribes californicum]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Ribes canthariforme]]'' <small>Wiggins</small> *''[[Ribes cereum]]'' <small>Douglas</small><br /><small>Vaxrifs</small> *''[[Ribes ceriferum]]'' *''[[Ribes ciliatum]]'' <small>Humb. & Bonpl.</small> *''[[Ribes colandina]]'' <small>Weigend</small> *''[[Ribes coloradense]]'' <small>Cov.</small> *''[[Ribes cruentum]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes cucullatum]]'' <small>Greene</small><br /><small>Hetturifs</small> *''[[Ribes curvatum]]'' <small>Small</small> *''[[Ribes cynosbati]]'' <small>L.</small><br /><small>Rakkastikill</small> *''[[Ribes diacanthum]]'' <small>Pall.</small><br /><small>Mongólarifs</small> *''[[Ribes dikuscha]]'' <small>Fisch. ex Turcz.</small><br /><small>Sortusólber</small> *''[[Ribes distans]]'' <small>Jancz.</small><br /> *''[[Ribes divaricatum]]'' <small>Douglas</small><br /><small>Skógarstikill<ref>{{cite web |title=''Ribes divaricatum'' |work=RHS Plants |publisher=[[Royal Horticultural Society]] |url=https://www.rhs.org.uk/Plants/113051/i-Ribes-divaricatum-i/Details |accessdate=2014-11-04 }}</ref></small> *''[[Ribes echinellum]]'' <small>(Cov.) Rehder</small> *''[[Ribes emodense]]'' <small>Rehder</small> *''[[Ribes erectum]]'' <small>Freire-Fierro</small> - [[Columbía]], [[Ecuador]] *''[[Ribes erythrocarpum]]'' <small>Coville & Leiberg</small> *''[[Ribes fasciculatum]]'' <small>Siebold & Zucc.</small> *''[[Ribes floridum]]'' <small>L'Hér..</small> *''[[Ribes fragrans]]'' <small>Pall.</small><br /><small>Sætusólber</small> *''[[Ribes fuscescens]]'' <small>(Jancz.) Jancz.</small> *''[[Ribes futurum]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes gardonianum]]'' <small>Lem.</small> *''[[Ribes gayanum]]'' (Spach) <small>Steud.</small> *''[[Ribes giraldii]]'' <small>Jancz.</small><br /><small>Sporarifs</small> *''Ribes glabellum'' <small>Jancz.</small><br /><small>Súrrifs</small> *''[[Ribes glabricalycinum]]'' <small>L.T.Lu</small> *''[[Ribes glabrifolium]]'' <small>L.T.Lu</small> *''[[Ribes glaciale]]'' <small>Wallich</small><br /><small>Hnjúkarifs</small> *''[[Ribes glanduliferum]]'' <small>A.Heller</small> *''[[Ribes glandulosum]]'' <small>Grauer ex Weber</small><br /><small>Kirtilrifs</small> *''[[Ribes glaucescens]]'' <small>Eastw.</small> *''[[Ribes glutinosum]]'' <small>Benth.</small> *''[[Ribes gongshanense]]'' <small>T.C.Ku</small> *''[[Ribes goodingii]]'' <small>M.E.Peck</small> *''[[Ribes gracile]]'' <small>Michx.</small> *''[[Ribes grande]]'' <small>Rose</small> *''[[Ribes grantii]]'' <small>A.Heller</small> *''[[Ribes graveolens]]'' <small>Bunge.</small> *''[[Ribes greeneianum]]'' <small>A.Heller</small> *''[[Ribes griffithii]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''Ribes grossularia'' <small>L.</small><br /><small>[ Samheiti af ''R.uva-crispa'' ]</small> *''[[Ribes grossularioides]]'' <small>Maxim.</small> *''[[Ribes guangxiense]]'' <small>C.Z.Gao</small> *''[[Ribes hallii]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes haoi]]'' <small>C.Y.Yang & Han</small> *''[[Ribes hartwegianum]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes hendersonii]]'' <small>C.L.Hitchc.</small> *''[[Ribes henryi]]'' <small>Franch.</small> *''[[Ribes hesperium]]'' <small>McClatchie</small> *''[[Ribes heterotrichum]]'' <small>C.A.Mey.</small> *''[[Ribes himalense]]'' <small>Royle ex Decne.</small> *''[[Ribes hirtellum]]'' <small>Michx.</small> *''[[Ribes hirticaule]]'' <small>J.F.Macbr.</small> *''[[Ribes hirtum]]'' <small>Willd. ex Roem. & Schult.</small> *''[[Ribes hispidulum]]'' <small>(Jancz.) Pojark.</small> *''[[Ribes hittellianum]]'' <small>Eastw.</small> *''[[Ribes holocericeum]]'' <small>Otto & A.Dietr.</small> *''[[Ribes horridum]]'' <small>Rupr.</small><br /> *''[[Ribes houghtonianum]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes howellii]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes hudsonianum]]'' <small>Richards</small><br /><small>Mýrasólber</small> *''[[Ribes humile]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes hunanense]]'' <small>Chang Y.Yang & C.J.Qi</small> *''[[Ribes huronense]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Ribes hysterix]]'' <small>Eastw.</small> *''[[Ribes incarnatum]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Ribes incertum]]'' <small>J.F.Macbr.</small> *''[[Ribes indecorum]]'' <small>Eastw.</small> *''[[Ribes inebrians]]'' <small>Lindl.</small> *''[[Ribes inerme]]'' <small>Rydb.</small> *''[[Ribes integrifolium]]'' <small>Phil.</small> *''[[Ribes intermedium]]'' <small>Tausch</small> *''[[Ribes irriguum]]'' <small>Douglas</small> *''[[Ribes janczewskii]]'' <small>Pojark.</small><br /><small>Giljasólber</small> *''[[Ribes japonicum]]'' <small>Maxim.</small> *''[[Ribes jessoniae]]'' <small>Stapf.</small> *''[[Ribes jorullense]]'' <small>Kunth</small> *''[[Ribes kansuense]]'' <small>K.S.Hao</small> *''[[Ribes kialanum]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes koehneanum]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes kolymense]]'' <small>(Trautv.) Kom.</small> *''[[Ribes komarovii]]'' <small>Pojark.</small><br /><small>Kóreurifs</small> *''[[Ribes kunthii]]'' <small>Berland.</small> *''[[Ribes laciniatum]]'' <small>Hook.f. & Thomson</small> *''[[Ribes lacustre]]'' <small>(Pers.) Poir.</small><br /><small>Vætustikill</small> *''[[Ribes lasianthum]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes latifolium]]'' <small>Jancz.</small><br /><small>Blöðkurifs</small> *''[[Ribes laurifolium]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes laxiflorum]]'' <small>Pursh</small><br /><small>Hélurifs</small> *''[[Ribes lehmannii]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes leiobotrys]]'' <small>Koehne</small> *''[[Ribes lentum]]'' <small>(M.E.Jones) Coville & Rose</small> *''[[Ribes leptanthum]]'' <small>A.Gray</small><br /><small>Broddstikill</small> *''[[Ribes leptosma]]'' <small>(Coville) Fedde</small> *''[[Ribes leptosmum]]'' <small>(Coville) Standl.</small> *''[[Ribes leucoderme]]'' <small>A.Heller</small> *''[[Ribes lindeni]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes liouanum]]'' <small>Kitag.</small> *''[[Ribes lioui]]'' <small>C.Wang & Chang Y.Yang</small> *''[[Ribes lobbii]]'' <small>A.Gray</small><br /><small>Indíánastikill</small> *''[[Ribes longeracemosum]]'' <small>Franch.</small> *''[[Ribes longiflorum]]'' <small>Nutt.</small> *''[[Ribes lucarense]]'' <small>Phil.</small> *''[[Ribes luridum]]'' <small>Hook. & Thoms.</small> *''[[Ribes luteynii]]'' <small>Weigend</small> *''[[Ribes macrobotrys]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> *''[[Ribes macrocalyx]]'' <small>Hance</small> *''[[Ribes macrostachyum]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes magellanicum]]'' <small>Poir.</small><br /><small>Eldlandsrifs</small> *''[[Ribes malvaceum]]'' <small>Sm.</small> *''[[Ribes malvifolium]]'' <small>Pojark.</small> *''[[Ribes mandschuricum]]'' <small>(Maxim.) Komarov</small><br /><small>Mansjúríurifs</small> *''[[Ribes mariposanum]]'' <small>Congdon</small> *''[[Ribes marshallii]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes maximowiczianum]]'' <small>Kom.</small> *''[[Ribes maximowiczii]]'' <small>Batal.</small><br /><small>Fellarifs</small> *''[[Ribes melananthum]]'' <small>Boiss. & Hohen.</small> *''[[Ribes melancholicum]]'' <small>Siev. ex Pall.</small> *''[[Ribes menziesii]]'' <small>Pursh</small> *''[[Ribes mescalerium]]'' <small>Coville</small> *''[[Ribes mexicanum]]'' <small>Spreng.</small> *''[[Ribes meyeri]]'' <small>Maxim.</small><br /><small>Klapparifs</small> *''[[Ribes micranthum]]'' <small>Phil.</small> *''[[Ribes microphyllum]]'' <small>Kunth</small> *''[[Ribes migratorium]]'' <small>Suksd.</small> *''[[Ribes missouriense]]'' <small>Nutt.</small> *''[[Ribes mogollonicum]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes molle]]'' <small>(A.Gray) Howell</small> *''[[Ribes montanum]]'' <small>Howell</small> *''[[Ribes monticola]]'' <small>K.Koch</small> *''[[Ribes montigenum]]'' <small>McClat.</small><br /><small>Bergstikill</small> *''[[Ribes moupinense]]'' <small>Franch.</small> *''[[Ribes multiflorum]]'' <small>Kit.</small> *''[[Ribes nanophyllum]]'' <small>Freire-Fierro & L.Endara</small> *''[[Ribes neglectum]]'' <small>Rose</small> *''[[Ribes nelsonii]]'' <small>Coville & Rose</small> *''[[Ribes nemorosum]]'' <small>Phil.</small> *''[[Ribes nevadense]]'' <small>Kellogg</small> *[[Sólber|''Ribes nigrum'']] <small>L.</small><br /><small>Sólber</small> *''[[Ribes nitidissima]]'' <small>Neger.</small> *''[[Ribes niveum]]'' <small>Lindl.</small><br /><small>Snæstikill</small> *''[[Ribes non-scriptum]]'' <small>(A.Berger) Standl.</small> *''[[Ribes occidentale]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Ribes odoratissimum]]'' <small>M.McMahon ex True</small> *''Ribes odoratum'' <small>H.L.Wendl.</small><br /><small>[ Samheiti af ''R.aureum var. villosum''. ]</small><br /><small>Ilmrifs</small> *''[[Ribes oligacanthum]]'' <small>Eastw.</small> *''[[Ribes orientale]]'' <small>Desf.</small><br /><small>Límrifs</small> *''[[Ribes orizabae]]'' <small>Rose</small> *''[[Ribes ovalifolium]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes oxyacanthoides]]'' <small>L.</small><br /><small>Fjallastikill</small> *''[[Ribes oxyacanthoides ssp. irriguum]]'' <small>L.</small><br /><small>Lindastikill</small> *''[[Ribes oxyacanthoides ssp. setosum]]'' <small>L.</small><br /><small>Lindastikill</small> *''[[Ribes pachyadenium]]'' <small>Hand.-Mazz.</small> *''[[Ribes pachysandroides]]'' <small>Oliv.</small> *''[[Ribes palczewskii]]'' <small>(Jancz.) Pojark.</small> *''[[Ribes pallidiflorum]]'' <small>Pojark.</small> *''[[Ribes palmeri]]'' <small>Vasey & Rose</small> *''[[Ribes panctatum]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> *''[[Ribes parviflorum]]'' <small>Wedd.</small> *''[[Ribes parvifolium]]'' <small>Phil.</small> *''[[Ribes parvulum]]'' <small>(A.Gray) Rydb.</small> *''[[Ribes pauciflorum]]'' <small>Turcz. ex Pojark.</small> *''[[Ribes pensylvanicum]]'' <small>Lam.</small> *''[[Ribes pentlandii]]'' <small>Britton</small> *''[[Ribes peruvianum]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes petiolare]]'' <small>Fisch.</small> *''[[Ribes petraeum]]'' <small>Wulf.</small><br /><small>Steinrifs</small> *''[[Ribes pinetorum]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes polyanthum]]'' <small>Phil.</small> *''[[Ribes polystachyum]]'' <small>A.Berger</small> *''[[Ribes praecox]]'' <small>J.F.Macbr.</small> *''[[Ribes pringlei]]'' <small>Rose</small> *''[[Ribes procumbens]]'' <small>Pall.</small><br /><small>Dvergasólber</small> *''[[Ribes propinquum]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Ribes pseudofasciculatum]]'' <small>K.S.Hao</small> *''[[Ribes pulchellum]]'' <small>Turcz.</small> *''[[Ribes purpurascens]]'' <small>A.Heller</small> *''[[Ribes purpusii]]'' <small>Koehne ex Blank.</small> *''[[Ribes quercetorum]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes reclinatum]]'' <small>L.</small> *''[[Ribes recurvatum]]'' <small>Michx.</small> *''[[Ribes reniforme]]'' <small>Nutt.</small> *''[[Ribes repens]]'' <small>A.I.Baranov</small> *''[[Ribes roezlii]]'' <small>Reg.</small> *''[[Ribes rosthornii]]'' <small>Diels</small> *''[[Ribes rotundifolium]]'' <small>Michx.</small> *''[[Ribes rubrisepalum]]'' <small>L.T.Lu</small> *[[Rauðberjarifs|''Ribes rubrum'']] <small>L.</small><br /><small>Rauðrifs</small> *''[[Ribes rugosum]]'' <small>Coville & Rose</small> *''[[Ribes ruizii]]'' <small>Rehder.</small> *''[[Ribes sachalinense]]'' <small>(F.Schmidt) Nakai</small><br /><small>Svarðrifs</small> *''[[Ribes sanguineum]]'' <small>Pursh</small><br /><small>Blóðrifs</small> *''[[Ribes sardoum]]'' <small>Martelli</small> *''Ribes sativum'' <small>Syme</small><br /><small>[ Samnefni af ''R.silvestre'' ]</small> *''[[Ribes saxatile]]'' <small>Pall.</small><br /><small>Klettarifs</small> *''[[Ribes saximontanum]]'' <small>E.E.Nelson</small> *''[[Ribes saxosum]]'' <small>Hook.</small> *''[[Ribes scandicum]]'' <small>Hedl.</small> *''[[Ribes scuphamii]]'' <small>Eastw.</small> *''[[Ribes senile]]'' <small>(Coville) Standl.</small> *''[[Ribes sericeum]]'' <small>Eastw.</small> *''[[Ribes setchuense]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes setosum]]'' <small>Lindl.</small> *''[[Ribes silvestre]]'' <small>(Lam.) Mert. & Koch</small> *''[[Ribes sinanense]]'' <small>F.Maek.</small> *''[[Ribes soulieanum]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes spathianum]]'' <small>Koehne</small> *''[[Ribes speciosum]]'' <small>Pursh</small> *''[[Ribes spicatum]]'' <small>Robson</small><br /><small>Garðarifs</small> *''[[Ribes spicatum ssp. hispidulum]]'' <small>Robson</small><br /><small>Hærurifs</small> *''[[Ribes stanfordii]]'' <small>Elmer</small> *''[[Ribes steinbachiorum]]'' <small>Weigend & Binder</small> *''[[Ribes stenocarpum]]'' <small>Maxim.</small><br /><small>Gerðastikill</small> *''[[Ribes subvestitum]]'' <small>Hook. & Arn.</small> *''[[Ribes sucheziense]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes suksdorfii]]'' <small>A.Heller</small> *''[[Ribes takare]]'' <small>D.Don</small> *''[[Ribes tenue]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes tenuiflorum]]'' <small>Lindl.</small> *''[[Ribes texense]]'' <small>(Coville & A.Berger) Standl.</small> *''[[Ribes thacherianum]]'' <small>(Jeps.) Munz</small> *''[[Ribes tianquanense]]'' <small>S.H.Yu & J.M.Xu</small> *''[[Ribes tolimense]]'' <small>Cuatrec.</small> *''[[Ribes tortuosum]]'' <small>Benth.</small> *''[[Ribes tricuspe]]'' <small>Nakai</small> *''[[Ribes trifidum]]'' <small>Michx.</small> *''[[Ribes trilobum]]'' <small>Meyen.</small> *''[[Ribes tripartitum]]'' <small>Batalin</small> *''[[Ribes triste]]'' <small>Pall.</small><br /><small>Mýrarifs</small> *''[[Ribes tularense]]'' <small>(Coville) Fedde.</small> *''[[Ribes turbinatum]]'' <small>Pojark.</small> *''[[Ribes uniflorum]]'' <small>T.C.Ku</small> *''[[Ribes urceolatum]]'' <small>Tausch</small> *''[[Ribes ussuriense]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes utile]]'' <small>Jancz.</small> *[[Gooseberry|''Ribes uva-crispa'']] <small>L.</small><br /><small>Stikilsber</small> *''[[Ribes valdivianum]]'' <small>Phil.</small> *''[[Ribes valicola]]'' <small>Greene ex Rydb.</small> *''[[Ribes van-fleetianum]]'' <small>(A.Berger) Standl.</small> *''[[Ribes velutinum]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes viburnifolium]]'' <small>A.Gray</small> *''[[Ribes victoris]]'' <small>Greene</small> *''[[Ribes vilmorinii]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes villosum]]'' <small>Wall. ex Roxb.</small> *''[[Ribes viscosissimum]]'' <small>Pursh</small><br /><small>Kvoðurifs</small> *''[[Ribes viscosum]]'' <small>Ruiz & Pav.</small> *''[[Ribes vitifolium]]'' <small>Host</small> *''[[Ribes vulgare]]'' <small>Lam.</small> *''[[Ribes warszewiczii]]'' <small>Jancz.</small><br /><small>Síberíurifs</small> *''[[Ribes watkinsii]]'' <small>Eastw.</small> *''[[Ribes watsonianum]]'' <small>Koehne</small><br /><small>Gljúfrastikill</small> *''[[Ribes weberbaueri]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes weddellianum]]'' <small>Jancz.</small> *''[[Ribes wolfii]]'' <small>Rothr.</small> *''[[Ribes xizangense]]'' <small>L.T.Lu</small> *''[[Ribes x holosericeum]]'' <small>Koehne</small><br /><small>Brúnrifs</small> *''[[Ribes x magdalenae]]'' <small>Koehne</small><br /><small>Blöndustikill</small> *''[[Ribes x nidigrolaria]]'' <small>Koehne</small><br /><small>Jostarifs</small> *''[[Ribes x rusticum]]'' <small>Koehne</small><br /><small>Fjallastikilsber</small> == Tilvísanir == {{reflist}} ==Ytri tenglar== *[http://www.uga.edu/fruit/ribes.html Entry on ''Ribes'' at Mark Rieger's UGa fruit crops site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528160644/http://www.uga.edu/fruit/ribes.html |date=2010-05-28 }} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Garðaberjaætt| ]] 7pz0qkgjx0mh5domg5xtddn0adzgwpn 0 134651 1958067 1954995 2026-03-31T12:46:18Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958067 wikitext text/x-wiki '''Óskar Halldórsson''' ([[17. júní]] [[1893]] - [[15. janúar]] [[1953]]) var íslenskur útgerðarmaður og [[síldarspekúlant]]. Foreldrar Óskars voru Halldór Guðbjarnarson formaður á [[Akranes]]i og Guðný Jónsdóttir Ottesen ættuð úr [[Rúfeyjar|Rúfeyjum]]. Óskar fluttist með foreldrum sínum til [[Reykjavík]]ur árið 1903. Hann varð búfræðingur frá [[Hvanneyri]] árið [[1910]] og dvaldi í [[Danmörk]]u við garðyrkjustörf og á [[lýðháskóli|lýðháskóla]] árið [[1911]]-[[1913]]. Árin [[1913]] til [[1914]] var hann við garðyrkjustörf á Reykjum í[[ Mosfellssveit]] og var þá sá fyrsti á Íslandi til að rækta tómata við hverahita. Árið [[1915]] fór hann um [[Suðurland]] og keypti hross til útflutnings. Árið [[1916]] hóf hann [[lifrarbræðsla|lifrarbræðslu]] í [[Herdísarvík]] en fór víðar með lifrarbræðsluáhöld sín. Árið [[1917]] kom hann til [[Siglufjörður|Siglufjarðar]], keypti þar lóð og setti upp lýsisbræðslu. Hann hóf svo [[síldarsöltun]] í stórum stíl árið 1919. Óskar var einn aðalhvatamaður að stofnuð var [[Síldarverksmiðja Ríkisins]]. Hann var umsvifamikill í síldarsöltun og útgerð, komst fjórum sinnum í greiðsluþrot en byggði upp rekstur aftur. Óskar keypti að lokinni heimsstyrjöldinni síðari 14 stór [[steinker]] sem notuð voru við [[innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] og voru þau mörg notuð til [[hafnargerð]]ar á Íslandi svo sem í [[Keflavík]], [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]] og á [[Skagaströnd]]. Hann var kvæntur Guðrúnu Ólafsdóttur og voru börn þeirra Guðný (1916-1922), Theódór Óskar (1918-1941), Þóra (1919-2001), Guðný (1921 -1993),Ólafur, (1922-1995), Erna (1924-2006), Halldóra (1925-1993), Guðrún (Hamelý) (1930-2006). Önnur börn Óskars voru Harald E. Gunnarsson og Erna Halldórsdóttir. Guðrún kona Óskars lést árið 1939. Óskar kvæntist árið 1946 Ebbu Sophie Kruuse listmálara en hún lést eftir skamma sambúð. Óskar og börn hans gáfu íslenska ríkinu [[Vaxmyndasafnið]] til minningar um son Óskars Theódór Óskar. Vaxmyndasafnið er varðveitt í [[Þjóðminjasafnið|Þjóðminjasafninu]] en er ekki haft til sýnis. == Heimildir == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3543473 Baslið og erfiðleikarnir þroska mann, Vísir Sunnudagsblað, 29. blað (06.09.1942), Blaðsíða 1 ] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5367815 Óskar Halldórsson minningarorð, Siglfirðingur, 1. tölublað (14.02.1953), Bls. 1-2] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4864504 Óskar Halldórsson, Ægir, 1. Tölublað (01.01.1953), Blaðsíða 12] * [http://baekur.is/bok/000306940/6/383/Islenzkar_aeviskrar_fra_Bindi_6_Bls_383 Óskar Halldórsson, Íslenzkar æviskrár frá landnámstímum til ársloka 1940]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * Óskars saga Halldórssonr - Íslandsbersi, höfundur Ásgeir Jakobsson, 1994. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000538047 Ásgeir Jakobsson. Óskars saga Halldórssonar, Íslandsbersi. – Saga, 1. tölublað (01.01.1995), Bls. 272-276 ] * [https://www.siglo.is/is/frettir/oskar_halldorsson Gamla myndin: Óskar Halldórsson] [[Flokkur:Íslenskir útgerðarmenn]] ck0jy1aspoli4k67ivxha5chfqs96re 0 134900 1958313 1923953 2026-03-31T14:25:55Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958313 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | name = ''Geranium macrorrhizum'' | image = Geranium macrorrhizum flowers.jpg | image_width = 250px | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Blágresisbálkur]] (''Geraniales'') | familia = [[Blágresisætt]] (''Geraniaceae'') | genus = ''[[Geranium]]'' | species = '''''G. macrorrhizum''''' | binomial = ''Geranium macrorrhizum'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | range_map = | range_map_caption = Útbreiðslusvæði | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Geranium macrorrhizum'' var.'' typicum'' <small>S*erb.</small><br>''Geranium macrorrhizum'' var.'' rotundilobum'' <small>S*erb.</small><br>''Geranium macrorrhizum'' var.'' paucidentatum'' <small>S*erb.</small><br>''Geranium macrorrhizum'' var.'' parvifolium'' <small>S*erb.</small><br>''Geranium macrorrhizum'' f.'' longidentatum'' <small>S*erb.</small><br>''Geranium macrorrhizum'' var.'' kellereri'' <small>Stef. & Jordanov</small><br>''Geranium macrorrhizum'' var.'' hirsutum'' <small>S*erb.</small><br>''Geranium macrorrhizum'' subsp.'' eu-macrorrhizum'' <small>[[August von Hayek|Hayek]]</small><br>''Geranium macrorrhizum'' f.'' brachidentatum'' <small>S*erb.</small><br>''Geranium macrorrhizum'' var.'' angustilobum'' <small>S*erb.</small><br>''Geranium macrorrhizum'' f.'' acutilobum'' <small>S*erb.</small><br>''Geranium lugubre'' <small>[[Richard Anthony Salisbury|Salisb.]]</small><br>''Geranium kikianum'' <small>Kit Tan & G. Vold</small><br>''Geranium balkanum'' <small>N. Taylor in L.H. Bailey</small> }} '''''Geranium macrorrhizum''''' Ilmblágresi/ Ilmgresi er harðger [[tegund]] blómstrandi [[fjölæringur|fjölæringa]] í blágresisætt. Litningatala þess er 2n = 46.<ref name="Oberdorfer2001">[[Erich Oberdorfer]]: ''Pflanzensoziologische Exkursionsflora für Deutschland und angrenzende Gebiete''. 8. Auflage. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart 2001, ISBN 3-8001-3131-5. Seite 627-628.</ref> == Útbreiðsla og búsvæði == Ilmblágresi er upprunnið úr suðaustur hluta Alpafjalla, Karpatafjöllum, Balkanskaga og Appennínafjöllum<ref>{{cite book|title=RHS A-Z encyclopedia of garden plants|url=https://archive.org/details/azencyclopediaof0000unse|year=2008|publisher=Dorling Kindersley|location=United Kingdom|isbn=1405332964|pages=1136}}</ref> í 200 til 1700 m.y. sjávarmáli í kalkríkum jarðvegi. == Lýsing == Ilmblágresi er 30 til 50 sm hátt með gildum jarðstönglum. Ilmandi blöðin eru djúpflipótt eða sepótt, ljósgræn og þéttsett kirtilhárum. Blómin eru smá (11mm), fölbleik. Einnig finnast afbrigði með hvít eða yfir í hárauð blóm. [[File:Geranium macrorhiza blad.jpg|250px|thumb|vinstri|Blað]] == Ræktun og nytjar== Ilmblágresi er ræktað sem blómstrandi þekjuplanta. Ræktunarafbrigðin eru yfirleitt valin fyrir blómlit.<ref>{{cite web|title=RHS Plant Selector - ''Geranium macrorrhizum'' 'Ingwersen's Variety'|url=http://apps.rhs.org.uk/plantselector/plant?plantid=862|accessdate=17 July 2013}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Það þolir vel skugga og misjafnan jarðveg. Það er notað í jurtalækningum þar sem það hefur mikla [[örverueyðandi]] <ref>[https://www.mendeley.com/research/geranium-macrorrhizum-l-geraniaceae-essential-oil-potent-agent-against-bacillus-subtilis/ Niko S Radulović, Milan S Dekić, Zorica Z Stojanović-Radić, Suad K Zoranić. Geranium macrorrhizum L. (Geraniaceae) essential oil: a potent agent against Bacillus subtilis. Chemistry biodiversity (2010). Volume: 7, Issue: 11, Pages: 2783-2800]</ref> eiginleika. [[Ilmolía]] er gerð úr því fyrir [[aromatherapy]]. Til viðbótar við ilmolíur, inniheldur það [[flavonoids]], [[sesquiterpenes]], [[phenolic acids]], litarefni, vítamín, og steinsölt. Stór (eða mikilvægur) hluti ilmolíanna er sesquiterpene ketone [[germacrone]]. Á [[Búlgarska|búlgörsku]] heita blágresi ([[Geranium]]) 'zdravec', sem einnig þýðir "heilsa". Plantan hefur verið nýtt í árhundruð til lækninga og í Balkanlöndunum haft orðspor fyrir að vera frygðaraukandi. Tinktúra með alkóhóli gefur olíu, sem kallast 'zdravec-olía'. Hún er notuð í ilmatnsframleiðslu sem burðarefni.<ref>[http://aromatherapytoday.co.uk/zdravetz-geranium-macrorrhizum-available-in-5-ml-10-ml-glass-bottle Aromatherapy Today: ''Zdravetz''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160419135815/http://aromatherapytoday.co.uk/zdravetz-geranium-macrorrhizum-available-in-5-ml-10-ml-glass-bottle |date=2016-04-19 }} á ensku</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} ==Ytri tenglar== *[http://www.paghat.com/cranesbillingwersen.html Paghat's Garden: Ingwersen's Bigroot Geranium] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160511161825/http://www.paghat.com/cranesbillingwersen.html |date=2016-05-11 }} * [http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=684 Lystigarður Akureyrar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211024061702/http://www.lystigardur.akureyri.is/default.aspx?modID=16&pId=684 |date=2021-10-24 }} {{Commons|Geranium macrorrhizum}} {{Wikilífverur|Geranium macrorrhizum}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Blágresisætt]] [[Flokkur:Lækningajurtir]] f4cn95xk63i1mabqhm2p8ievv9wm1h2 0 135516 1958152 1762762 2026-03-31T13:15:06Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958152 wikitext text/x-wiki '''10-11''' er verslunarkeðja á Íslandi sem rekur svokallaðar klukkubúðir sem eru opnar allan sólarhringinn. Fyrsta búðin var opnuð 10. nóvember (10.11) 1991 í Engihjalla í Kópavogi klukkan 10:11.<ref>{{vefheimild|url=https://www.visir.is/10-11-i-25-ar/article/2016161108842|titill=10-11 í 25 ár|mánuðurskoðað=september|árskoðað=2016}}</ref> Fyrirtækið var hluti af [[Hagar|Högum]] til 2011. 10-11 er í eigu [[Skeljungur|Skeljungs]] í gegnum [[Basko|Basko]]. == 10-11 sem sólarhringsverslun == '''10-11''' opnaði sína fyrstu [[sólarhringsverslun|sólarhringsverslun]] í Lágmúla 7 þann 28. ágúst 2000, <ref>{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1976811?iabr=on#page/n21/|titill=10-11 opnar 24 tíma verslun í Reykjavík|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2020}}</ref> og var það fyrsta sólarhringsverslunin sem opnaði á Íslandi. Þann 24. Nóvember árið 2000 opnaði '''10-11''' aðra [[sólarhringsverslun|sólarhringsverslun]] í Setbergi í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]<ref>{{vefheimild|url=https://timarit.is/page/1985437?iabr=on#page/n31/|titill=Önnur sólarhringsverslunin|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2020}}</ref> og fjölgaði svo [[sólarhringsverslun|sólarhringsverslunum]] þeirra svo flestar þeirra urðu að [[sólarhringsverslun|sólarhringsverslunum]]. <ref>{{vefheimild|url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20071210115733/http://www.10-11.is/?expand=111&i=111|titill=Dæmi um opnunartíma 10-11|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2020}} Hægt er að sjá að flestar en ekki allar verslanirnar voru opnar allan sólarhringinn á þessum tíma.</ref> == Fækkun verslana 10-11 == Árið 2018 seldi Basko, móðurfélag 10-11 fjórtán 10-11 verslanir til [[Samkaup|Samkaupa]].<ref>[https://www.ruv.is/frett/samkaup-kaupa-fjortan-10-11-verslanir| Samkaup kaupa fjórtán 10-11 verslanir]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Þá hefur öllum 10-11 verslunum hjá bensínstöðvum verið breytt í [[Kvikk|Kvikk On The Go]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.vb.is/frettir/kvikk-leysir-10-11-af-holmi/150506/?q=10-11|titill=Kvikk leysir 10-11 af hólmi|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2020}}</ref> Árið 2016 voru verslanir 10-11 alls 35 talsins en árið 2019 aðeins fjórar. Árið 2021 voru aðeins þrjár eftir. == Kaup Skeljungs á 10-11 == '''10-11''' er núna í eigu [[Skeljungur|Skeljungs]] í gegnum [[Basko|Basko]] eftir að [[Skeljungur|Skeljungur]] keypti allt hlutafé [[Basko|Basko]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.mbl.is/vidskipti/frettir/2019/09/17/skeljungur_kaupir_allt_hlutafe_basko/|titill=Skeljungur kaupir allt hlutafé Basko|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2020}}</ref> == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Íslenskar matvöruverslanir]] atvvhggscu9c20o1d80rntjrgh73ypk 0 136189 1958319 1953850 2026-03-31T15:10:19Z AnRo0002 15490 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Chhoti elaichi flower & fruit in Goa W IMG 2466.jpg]] → [[File:Elettaria cardamomum flower & fruit in Goa W IMG 2466.jpg]] 1958319 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = Engiferætt |image = Tropical plant hilo5.jpg |image_caption = ''[[Etlingera elatior]]'' |regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') |divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') |classis = [[Einkímblöðungar]] (''Liliopsida'') |subclassis = [[Zingiberidae]] |ordo = [[Engifersbálkur]] (''Zingiberales'') |familia = '''Engifersætt''' (''Zingiberaceae'') |familia_authority = [[Ivan Martinov|Martinov]]<ref name=APGIII2009>{{cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |url=http://www3.interscience.wiley.com/journal/122630309/abstract |format=PDF |accessdate=2013-07-06 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |archive-date=2017-05-25 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20170525104318/http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x/abstract |url-status = dead }}</ref> |type_genus = ''[[Zingiber]]'' |type_genus_authority = Boehm. |subdivision_ranks = |subdivision = }} [[File:Curcuma longa (Haldi) Im IMG 2441.jpg|thumb|190px|''[[Túrmerik|Curcuma longa]]'' ]] [[File:Elettaria cardamomum flower & fruit in Goa W IMG 2466.jpg|thumb|190px|''[[Kardimomma]] (''Elettaria cardamomum'')]] [[Image:Globba flowers.jpg|thumb|right|190px|''[[Globba]]'' blóm.]] [[Image:Zingiber Beehive.jpg|thumb|190px|''[[Zingiber spectabile]]'' cv. Beehive]] '''Zingiberaceae''' eða '''engiferætt '''er ætt blómstrandi plantna með um 50 ættkvíslum með um 1600 þekktum [[tegund]]um<ref name="Christenhusz-Byng2016">{{cite journal |author1=Christenhusz, M. J. M. |author2=Byng, J. W. |name-list-style = amp | year = 2016 | title = The number of known plants species in the world and its annual increase | journal = Phytotaxa | volume = 261 | pages = 201–217 | url = https://biotaxa.org/Phytotaxa/article/download/phytotaxa.261.3.1/20598 | doi = 10.11646/phytotaxa.261.3.1 | issue = 3 | publisher = Magnolia Press }}</ref> ilmríkra [[fjölær|fjölærra]] jurtkenndra plantna með skriðulum jarðstönglum eða hnýðum. Margar tegundir ættarinnar eru mikilvægar skrautplöntur, krydd, eða lyfjaplöntur. Meðal skrautplantna ættarinnar eru ''[[Alpinia]]'', ''[[Curcuma alismatifolia]]'', ''[[Globba]]'', ''[[Hedychium]]'', ''[[Kaempferia]]'', ''[[Etlingera elatior]]'', ''[[Renealmia]]'', og engifertegundir (''[[Zingiber]]''). Kryddjurtir eru meðal annars; [[engifer]] (''[[Zingiber]]''), [[galangal]] ''[[Alpinia galanga]]'' , ''[[Aframomum melegueta]]'', ''Zingiber mioga'', ''Aframomum corrorima'', [[túrmerik]] (''[[Curcuma]]''), og [[Kardimomma]] (''[[Amomum]]'', ''[[Elettaria]]''). ==Einkenni== Meðlimir ættarinnar eru smáar til stórar jurtkenndar plöntur með tvíraða laufum með grunnstæðum slíðrum sem skarast til að mynda stöngul ("pseudostem"). Plönturnar eru ýmist sjálfberandi eða ásetar. Blómin eru tvíkynja, yfirleitt aðeins hægt að skifta í tvo eins hluta ("strongly zygomorphic"), blómskipunin er kvíslskúfur, afmarkast af áberandi, spírallaga raðað háblöðum. Blómhlífin samanstendur af tvemur hvirfingum, samvöxnum pípulaga bikar og pípulaga krónu með einn flipa stærri en hina tvo. Blómin yfirleitt með tvo gervifræfla samvaxna til að mynda krónublaðslega vör, og eru aðeins með einn frjóan frævil. Egglegið er undirsætið og fyrir ofan eru tveir hunangskirtlar, frænið er trektlaga. Sumar ættkvíslir gefa af sér ilmolíur ("essential oil") sem eru notaðar í ilmvatnsframleiðslu (''[[Alpinia]]'', ''[[Hedychium]]''). ==Útbreiðsla== Engiferætt vex í hitabeltissvæðum [[Afríka|Afríku]], [[Asía|Asíu]] og [[Ameríka|Ameríku]], með mesta fjölbreytni í [[Suðaustur-Asía|Suðaustur Asíu]]. ==Flokkunarfræði== *Subfamily [[Siphonochiloideae]] **Tribe [[Siphonochileae]] ***''[[Aulotandra]]'' ***''[[Siphonochilus]]'' *Subfamily [[Tamijioideae]] **Tribe [[Tamijieae]] ***''[[Tamijia]]'' *Subfamily [[Alpinioideae]] **Tribe [[Alpinieae]] ***''[[Aframomum]]'' - ***''[[Alpinia]]'' - Galangal ***''[[Amomum]]'' ***''[[Cyphostigma]]'' ***''[[Elettaria]]'' - Kardimomma ***''[[Elettariopsis]]'' ***''[[Etlingera]]'' ***''[[Geocharis (planta)|Geocharis]]'' ***''[[Geostachys]]'' ***''[[Hornstedtia]]'' ***''[[Leptosolena]]'' ***''[[Paramomum]]'' ***''[[Plagiostachys]]'' ***''[[Renealmia]]'' ***''[[Siliquamomum]]'' (''incertae sedis'') ***''[[Vanoverberghia]]'' ***×''Alpingera'' F. Luc-Cayol (''Alpinia'' × ''Etlingera'') - ættkvíslablendingurd **Tribe [[Riedelieae]] ***''[[Burbidgea]]'' ***''[[Pleuranthodium]]'' ***''[[Riedelia (planta)|Riedelia]]'' ***''[[Siamanthus]]'' *Subfamily [[Zingiberoideae]] **Tribe [[Zingibereae]] ***''[[Boesenbergia]]'' ***''[[Camptandra]]'' ***''[[Caulokaempferia]]'' (''incertae sedis'') ***''[[Cautleya]]'' ***''[[Cornukaempferia]]'' ***''[[Curcuma]]'' - [[Túrmerik|Kúrkúma]] ***''[[Curcumorpha]]'' ***''[[Distichochlamys]]'' ***''[[Haniffia]]'' ***''[[Haplochorema]]'' ***''[[Hedychium]]'' ***''[[Hitchenia]]'' ***''[[Kaempferia]]'' ***''[[Laosanthus]]'' ***''[[Nanochilus]]'' ***''[[Paracautleya]]'' ***''[[Parakaempferia]]'' ***''[[Pommereschea]]'' ***''[[Pyrgophyllum]]'' ***''[[Rhynchanthus]]'' ***''[[Roscoea]]'' ***''[[Scaphochlamys]]'' ***''[[Smithatris]]'' ***''[[Stadiochilus]]'' ***''[[Stahlianthus]]'' ***''[[Zingiber]]'' - [[Engifer]] **Tribe [[Globbeae]] ***''[[Gagnepainia]]'' ***''[[Globba]]'' ***''[[Hemiorchis]]'' ==Tilvísanir== {{Reflist}} *[http://www.amjbot.org/cgi/content/abstract/89/10/1682 ''The phylogeny and a new classification of the gingers (Zingiberaceae): evidence from molecular data''] *[https://web.archive.org/web/20071015115653/http://curcuma.net/interests/Proceedings-Symposium-Family-Zingiberaceae.html ''Abstracts from the Symposia on the Family Zingiberaceae''] *[https://web.archive.org/web/20070928165056/http://www.gingersrus.com/Symposium/presentations/NewClassification.htm ''A New Classification of the Zingiberaceae'' from the Third Symposium on Zingiberaceae] *Zomlefer, W.B. ''Flowering Plant Families''. The University of North Carolina Press. 1994. ==Ytri tenglar== *[https://www.biodiversityofindia.org/index.php?title=List_of_Indian_medicinal_plants List of Indian medicinal plants] frá ''[http://www.biodiversityofindia.org Biodiversity of India]'' {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Grasafræði| ]] sunx88u81y0fjn52exbqlstuottbpfw 0 136260 1958278 1908252 2026-03-31T14:18:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958278 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Abies_alba_Wisła_1.jpg | image_caption = ''Abies alba'' í Silesian Beskids, Póllandi | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn| url = https://www.iucnredlist.org/species/42270/83978869| title = ''Abies alba''| author = Farjon, A.| year = 2014| access-date = 28 August 2014}}</ref> | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Þallarætt]] (''Pinaceae'') | genus = ''[[Þinur]]'' ''([[Abies]])'' | species = '''''A. alba''''' | binomial = ''Abies alba'' | binomial_authority = [[Philip Miller|Mill.]]<ref name = "C134">Mill., 1768 ''In: Gard. Dict., ed. 8: Abies No. 1.''</ref> | range_map = Abies alba range.svg | range_map_caption = Útbreiðsla | synonyms = * ''Abies argentea'' ''Chambray'' * ''Abies baldensis'' ''(Zuccagni) Zucc. ''ex'' Nyman'' * ''Abies candicans'' ''Fisch. ''ex'' Endl.'' * ''Abies chlorocarpa'' ''Purk. ''ex'' Nyman'' * ''Abies duplex'' ''Hormuz. ''ex'' Beissn.'' * ''Abies metensis'' ''Gordon'' * ''Abies miniata'' ''Knight ''ex'' Gordon'' * ''Abies minor'' ''Gilib.'' * ''Abies nobilis'' ''A.Dietr.'' * ''Abies pardei'' ''Gaussen'' * ''Abies rinzii'' ''K.Koch'' * ''Abies taxifolia'' ''Duhamel'' * ''Abies taxifolia'' ''Desf.'' * ''Abies taxifolia'' ''Raf.'' * ''Abies tenuirifolia'' ''Beissn.'' * ''Abies vulgaris'' ''Poir.'' * ''Peuce abies'' ''Rich.'' * ''Picea kukunaria'' ''Wender.'' * ''Picea metensis'' ''Gordon'' * ''Picea pectinata'' ''(Lam.) Loudon'' * ''Picea pyramidalis'' ''Gordon'' * ''Picea rinzi'' ''Gordon'' * ''Picea tenuifolia'' ''Beissn.'' * ''Pinus baldensis'' ''Zuccagni'' * ''Pinus heterophylla'' ''K.Koch'' * ''Pinus lucida'' ''Salisb.'' * ''Pinus pectinata'' ''Lam.'' * ''Pinus picea'' ''Linné|L.'' | synonyms_ref = <ref name=TPL/> }} '''''Abies alba''''', eða '''Evrópuþinur''',<ref name="S&S">{{cite book|title=Simon & Schuster's Guide to Herbs and Spices |url=https://archive.org/details/simonschustersgu0000simo |editor=Stanley Schuler|isbn=0-671-73489-X|author=Gualtiero Simonetti|year=1990 |publisher=[[Simon & Schuster]], Inc.}}</ref> er þintegund ættuð úr [[fjall|fjöll]]um [[Evrópa|Evrópu]], frá [[Pýreneafjöll]]um norður til [[Normandí]], austur að [[Alpafjöll|Ölpunum]] og [[Karpatafjöll|Karpatafjöllum]], [[Slóvenía|Slóveníu]], [[Króatía|Króatíu]], [[Bosnía og Hersegóvína|Bosníu og Hersegóvínu]], [[Serbía|Serbíu]] og suður til [[Ítalía|Ítalíu]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] og norður [[Grikkland|Grikklandi]].<ref name=iucn /> [[File:Abies alba P26.jpg|200px|thumb|right|[[Köngull|Könglar]] á toppi ''Abies alba'']] [[File:Illustration Abies alba0.jpg|200px|thumb|right|Skýringarteikning af nokkrum hlutum ''Abies alba'']] [[File:Abies alba MHNT.BOT.2007.40.127.jpg|200px|thumb|right|Köngull og fræ af ''Abies alba'']] ==Lýsing== ''Abies alba'' er stórt sígrænt barrtré sem verður 40 til 50 metra (í undantekningartilvikum að 60 metra) hár og yfirleitt með stofnþvermál að 1.5 m. Hæsta mælda tréð var 68 metra hátt og 3.8 metra. Hann vex í 300 til 1700 metra (aðallega yfir 500m) hæð yfir sjávarmáli, á fjöllum með úrkomu yfir 1000mm á ári. Barrið er nálarlaga, flatt, 1.8 til 3 sm langt og 2 mm breitt og 0.5mm þykkt, gljáandi dökkgrænt að ofan, og með tvær grænhvítar rendur af loftaugarákum að neðan. Oddurinn á barrinu er yfirleitt aðeins sýldur í endann. [[Köngull|Könglarnir]] eru 9 til 17 sm langir og 3 til 4 sm breiðir, með um 150 til 200 hreisturblöð, hvert með tvemur vængjuðum [[fræ]]jum. Könglarnir sundrast við þroska og losa fræin. Viðurinn er hvítur sem hefur gefið tegundinni heitið "alba".<ref name="S&S"/> Hann myndar skóga með öðrum þinum og beyki.<ref name="S&S"/> Hann er náskyldur [[Búlgaríuþinur|Búlgaríuþin]] (''[[Abies borisii-regis]]'') sem er lengra í suðaustur á Balkanskaga, [[Spánarþinur|Spánarþini]] (''[[Abies pinsapo]]'') á Spáni og Marokkó, og [[Sikileyjarþinur|Sikileyjarþini]] (''[[Abies nebrodensis]]'') á [[Sikiley]], frábrugðinn þeim og öðrum skyldum Evrópu-Miðjarðrarhafs þinum í gisnara barri, með barrið útbreitt til hvorrar hliðar á sprotanum, sem gerir sprotann greiðlega sýnilega að ofan. Sumir grasafræðingar telja Búlgaríuþin og Sikileyjarþin sem afbrigði af Evrópuþin; sem ''A. alba'' var. ''acutifolia'' og ''A. alba'' var. ''nebrodensis''.{{Heimild vantar|date=August 2011}} ==Vistfræði== Evrópuþinur er mikilvægur hluti "Dinaric calcareous Silver Fir forest" í vestur [[Balkanskagi|Balkanskaga]]. Köngulskeljarnar eru étnar af lirfum ''[[Cydia illutana]]'', meðan ''[[Cydia duplicana|C. duplicana]]'' nærist á berki í kring um skemmdir eða átu (canker). ==Efnafræði== Börkur og viður Evrópuþins er ríkur af andoxunar polyphenólum.<ref>Vasincu A, Creţu E, Geangalău I, Amalinei RL, Miron A. Polyphenolic content and antioxidant activity of an extractive fraction from Abies alba bark.Rev Med Chir Soc Med Nat Iasi. 2013 Apr-Jun;117(2):545-50.</ref> Sex phenólsýrur(phenolic acid) voru greindar (gallic, homovanillic, protocatehuic, p-hydroxybenzoic, vanillic og p-coumaric), þrir flavóníðar (catechin, epicatechin og catechin tetramethyl eter) og fjögur lignan (taxiresinol, 7-(2-methyl-3,4-dihydroxytetrahydropyran-5-yloxy)-taxiresinol, secoisolariciresinol og laricinresinol).<ref>{{cite journal | last1 = Tavčar Benković | first1 = Eva | last2 = Grohar | first2 = Tina | last3 = Žigon | first3 = Dušan | last4 = Švajger | first4 = Urban | last5 = Janeš | first5 = Damjan | last6 = Kreft | first6 = Samo | last7 = Štrukelj | first7 = Borut | year = 2014 | title = Chemical composition of the silver fir (Abies alba) bark extract Abigenol® and its antioxidant activity | url = | journal = Industrial Crops and Products | volume = 52 | issue = | pages = 23–28 | doi = 10.1016/j.indcrop.2013.10.005 }}</ref> ==Nytjar== Hægt er að vinna úr honum kvoðukennda [[ilmkjarnaolía|ilmkjarnaolíu]]. Þessi furu-ilmandi olía hefur róandi eiginleika, og er notuð í smyrsl, baðvörur og úða-innöndunarlyf.<ref name="S&S"/> Greinarnar (með barri, berki og viði) voru notaðar í framleiðslu á grenibjór(spruce beer).<ref>London Medical Gazette, September 23, 1837, page 935: https://books.google.si/books?id=TPQaAQAAMAAJ</ref> Sýnt hefur verið fram á að útdráttur (extrect) hamli [[æðakölkun]] (í naggrísum)<ref>{{cite journal | last1 = Drevenšek | first1 = Gorazd | last2 = Lunder | first2 = Mojca | last3 = Tavčar Benković | first3 = Eva | last4 = Mikelj | first4 = Ana | last5 = Štrukelj | first5 = Borut | last6 = Kreft | first6 = Samo | year = | title = Silver fir (Abies alba) trunk extract protects guinea pig arteries from impaired functional responses and morphology due to an atherogenic diet | url = | journal = Phytomedicine | volume = 22| issue = | pages = 856–861| doi = 10.1016/j.phymed.2015.06.004 }}</ref> og að hafa [[Hjartaverndun|hjartaverndandi]] áhrif.<ref>Drevenšek G, Lunder M, Benković ET, Štrukelj B, Kreft S. Cardioprotective effects of silver fir (''Abies alba'') extract in ischemic-reperfused isolated rat hearts. Food Nutr Res. 2016 Oct 17;60:29623. doi: 10.3402/fnr.v60.29623.</ref> Þykkni(extract) úr Evrópuþini hefur minnkað sykursvörun eftir máltíð (styrkur sykurs í blóðinu eftir máltíð).<ref>Debeljak, J.; Ferk, P.; Čokolič, M.; Zavratnik, A.; Tavč Benković, E.; Kreft, S.; Štrukelj, B.: Randomised, double blind, cross-over, placebo and active controlled human pharmacodynamic study on the influence of silver fir wood extract (Belinal) on post-prandial glycemic response. Die Pharmazie - An International Journal of Pharmaceutical Sciences, Volume 71, Number 10, October 2016, pp. 566-569(4)</ref> Evrópuþinur er sú tegund sem fyrst var notuð sem [[Jólatré]], en hefur að mestu verið skift út fyrir [[Nordmannsþinur|Nordmannsþin]] (sem hefur þéttara, meira aðlaðandi barr), [[Rauðgreni]] (sem er ódýrara að rækta), og fleiri tegundir. [[Viður]]inn er sterkur, léttur, ljós, fínkornaður, með jafna áferð og með langar trefjar. Timbrið er aðallega notað sem mótatimbur, krossviður, timburmassa og í pappírsframleiðslu.<ref>{{cite journal|last1=Wolf|first1=Heino|title=Silver fir - Abies alba|journal=[[EUFORGEN]] Technical guidelines for genetic conservation and use|url=http://www.euforgen.org/fileadmin/templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/925_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_for_silver_fir__Abies_alba_.pdf|access-date=2017-01-13|archive-date=2017-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20170123035636/http://www.euforgen.org/fileadmin/templates/euforgen.org/upload/Publications/Technical_guidelines/925_Technical_guidelines_for_genetic_conservation_and_use_for_for_silver_fir__Abies_alba_.pdf|url-status=dead}}</ref> ==Tilvísanir== {{Reflist}} * {{cite book |first1=Alp |last1=Kunkar |first2=Ennio |last2=Kunkar |title=Le piante officinali della Calabria |publisher=Laruffa Editore |isbn=88-7221-140-9 |language=it}} ==Ytri tenglar== *[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2609691 theplantlist.org: ''Abies alba'' Mill.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180408113601/http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2609691 |date=2018-04-08 }} *[http://www.iucnredlist.org/details/42270/0 iucnredlist.org: ''Abies alba''] *[http://www.conifers.org/pi/Abies_alba.php conifers.org: ''Abies alba''] *[https://botany.cz/en/abies-alba/ botany.cz: ''Abies alba'' Mill] *[http://www.photomazza.com/?Abies-alba-3933 photomazza.com: ''Abies alba''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402111042/http://www.photomazza.com/?Abies-alba-3933 |date=2015-04-02 }} *[http://conifersaroundtheworld.com/blog/abies_alba_european_white_fir conifersaroundtheworld.com: Abies alba - Evrópuþinur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402093330/http://conifersaroundtheworld.com/blog/abies_alba_european_white_fir |date=2015-04-02 }}. *[http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Abies+alba pfaf.org: ''Abies alba'' Mill.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170712220846/http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Abies+alba |date=2017-07-12 }} *[http://www.monumentaltrees.com/en/trees/europeansilverfir/records/ monumentaltrees.com: The thickest, tallest, and oldest European silver fir trees (''Abies alba'')] *[http://www.baumkunde.de/Abies_alba/ baumkunde.de: Weiß-Tanne (''Abies alba'')] | [[Þýska|Á þýsku]] *[https://www.euforgen.org/species/abies-alba/ EUFORGEN species page on ''Abies alba''] Útbreiðsla og aðrar upplýsingar {{commonscat|Abies alba}} {{wikilífverur|Abies alba}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Þallarætt]] 4pf1tv9maraofwbsoffsrgpn6kl1cbq 0 136755 1958061 1866185 2026-03-31T12:43:34Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958061 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |image = General Grant Tree in Kings Canyon National Park.jpg |image_upright = 0.8 |image_caption = [[General Grant (tré)|General Grant]] tréð í [[Kings Canyon National Park]] | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Einisætt]] (''Cupressaceae'') |subfamilia = [[Sequoioideae]] |genus = '''''Sequoiadendron''''' |genus_authority = [[J.Buchholz]] |subdivision_ranks = Tegundir |subdivision = * ''[[Sequoiadendron giganteum]]'' (Lindl.) J.Buchholz * † ''[[Sequoiadendron chaneyi]]'' |synonyms_ref = <ref name=n/> |synonyms = *''[[Steinhauera]]'' <small>C.Presl</small> *''Wellingtonia'' <small>Lindl. 1853, ógilt homonym, ekki Meisn. 1840 ([[Sabiaceae]])</small> *''Americus'' <small>Hanford, rejected name</small> *''Washingtonia'' <small>Winslow</small> <small>1854, nafni hafnað, ekki H. Wendl. 1879 ([[Arecaceae]]), ekki Raf. ex J.M. Coult. & Rose 1900 ([[Apiaceae]])</small> }} '''''Sequoiadendron''''' er ættkvísl sígrænna tegunda, með tveimur tegundum, þar af er aðeins önnur enn til:<ref name=n>{{Cite web |url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=381300 |title=Kew World Checklist of Selected Plant Families |access-date=2017-02-12 |archive-date=2012-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121029060509/http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=381300 |url-status=dead }}</ref> * ''[[Sequoiadendron giganteum]]'', lifandi tegund, vex villt í [[Sierra Nevada]] í [[Kalifornía|Kaliforníu]]<ref>[https://bonap.net/MapGallery/County/Sequoiadendron%20giganteum.png Biota of North America 2013 county distribution map]</ref> * † ''[[Sequoiadendron chaneyi]]'', [[Útdauði|útdauð tegund]], fyrirrennari ''Sequoiadendron giganteum'', finnst mestmegnis í [[Nevada]] hluta af [[Tertíertímabilið|Tertíer]] til síð-[[Míósen]] jarðlögum á [[Colorado]]-hásléttunni.<ref>Daniel L. Axelrod, 1959. [http://www.jstor.org/pss/2405942 Late Cenozoic evolution of the Sierran Bigtree forest]. ''Evolution'' 13(1): 9–23.</ref> ==Steingervingar== ''Sequoiadendron'' [[frjókorn]] hafa fundist í jarðlögum fyrri hluta [[Plíósen]] fram að [[Günz-jökulskeiðinu]] á [[Pleistósen]] í vestur [[Georgía|Georgíu]] í [[Kákasus]].<ref>The History of the Flora and Vegetation of Georgia by Irina Shatilova, Nino Mchedlishvili, Luara Rukhadze, Eliso Kvavadze, [[Georgian National Museum]] Institute of Paleobiology, [[Tbilisi]] 2011, ISBN 978-9941-9105-3-1</ref> == Tilvísun == {{reflist}} {{commonscat|Sequoiadendron}} {{Wikilífverur|Sequoiadendron}} {{stubbur|tré}} [[Flokkur:Barrtré]] 2tjxvk7pxj2cmtq26v6bqv1ysrt0mql 0 137025 1958023 1888744 2026-03-31T12:29:51Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958023 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image= Glacier d'Aletsch avec fleurs.jpg | image_width = 240px | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Belgjurtabálkur]] (''Fabales'') | familia = [[Ertublómaætt]] (''Fabaceae'') | subfamilia = ''[[Faboideae]]'' | genus = [[Smárar]] (''Trifolium'') | species = '''''T. alpinum''''' | binomial = ''Trifolium alpinum'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} '''''Trifolium alpinum'''''<ref>{{PLANTS|id=TRAL11|taxon=Trifolium alpinum|accessdate=15 December 2015}} "Trifolium alpinum". Natural Resources Conservation Service PLANTS Database. USDA.</ref> er tegund blómstrandi plantna [[Fabaceae|ertublómaætt]] sem heitir á íslensku '''alpasmári'''. Hann er ættaður úr [[Alpar|Ölpunum]] og [[Pýreneafjöll]]um.<ref name=fao>[https://www.fao.org/docrep/007/y5576e/y5576e0q.htm Site specific grasses and herbs: ''Trifolium alpinum''.] FAO.</ref><ref name = "C132">Zohary,M. & Heller,D., 1984 ''The Genus Trifolium. Jerusalem.''</ref> <ref name = "C133">Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 ''Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.''</ref> <ref name = "C134">Greuter,W. et al. (Eds.), 1989 ''Med-Checklist Vol.4 (published)''</ref> <ref name = "C135">Linnaeus,C.von, 1753 ''Sp.Pl.''</ref> <ref name = "source">[https://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes]</ref> Hann er fjölær með langa [[stólparót]] sem getur verið 1 meters löng og 1 sentimeters breið. Stuttir stönglarnir bera þrískift smáblöð að 5 sm löng. Ilmandi blómin eru bleik til ljósrauð, með purpurablæ.<ref name=fao/> Alpasmári vex á milli 1700 og 2500 m,<ref name=fao/> stundum upp að 2800 m,<ref name=cod>Codignola, A., et al. (1985). [http://aob.oxfordjournals.org/content/55/4/509 Preliminary studies on the photosynthetic structures of ''Trifolium alpinum'' L. as related to productivity.] ''Ann Bot'' 55(4) 509-23.</ref> í [[subalpine]] og [[alpine climate]]. Hann vex yfirleitt í súrum jarðvegi.<ref name=fao/> Á fjallasvæðum er þetta mikilvæg beitarplanta fyrir búfénað.<ref name=lauga>Lauga, B., et al. (2009). [http://www.cabdirect.org/abstracts/20093316170.html;jsessionid=0F9B7496704B6A991088C6B15E75F9F1 Two lineages of ''Trifolium alpinum'' (Fabaceae) in the Pyrenees: evidence from random amplified polymorphic DNA (RAPD) markers.] {{Webarchive|url=https://archive.today/20130414090359/http://www.cabdirect.org/abstracts/20093316170.html;jsessionid=0F9B7496704B6A991088C6B15E75F9F1 |date=2013-04-14 }} ''Acta Botanica Gallica'' 156(3) 317-30.</ref> Hann er einnig góður til að verja gegn jarðvegseyðingu á hálendi.<ref name=pera>Peratoner, G., et al. (2007). [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0925857407001000 Growth of ''Trifolium alpinum'': Effects of soil properties, symbionts and pathogens.] ''Ecological Engineering'' 30(4) 349–355.</ref> ==Myndir== <gallery> Trifolium alpinum fleur.jpg Trifolium alpinum.jpg Trifolium alpinum03.jpg Trifolium alpinum 01.JPG Trifolium alpinum 02.JPG Trifolium alpinum3.JPG </gallery> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{wikilífverur|Trifolium alpinum}} {{Commons|Trifolium alpinum}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Smárar]] [[Flokkur:Niturbindandi plöntur]] s8asxkjp8r4wyzu385iddyo1yajdi46 0 137131 1958086 1855410 2026-03-31T12:51:30Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958086 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Atranorin.png|thumb|hægri|Atranórin.]] '''Atranórin''' er [[fylgiumbrotsefni]] sem finnst í sumum tegundum [[flétta|fléttna]].<ref Name=Barreto2013>Barreto, R. S. S.; Albuquerque-Júnior, R. L. C.; Pereira-Filho, R. N.; Quintans, J. S. S.; Barreto, A. S.; DeSantana, J. M.; Santana-Filho, V. J.; Santos, M. R. V.; Bonjardim, L. R.; Araújo, A. A. S. & Quintans-Júnior, L. J. (2013). [https://www.scielo.br/pdf/rbfar/v23n2/aop00613.pdf Evaluation of wound healing activity of atranorin, a lichen secondary metabolite, on rodents]. ''Brazilian Journal of Pharmacognosy 23''(2): 310-319.</ref> Atranórin finnst meðal annars í íslensku fléttunum [[hraunbreyskja|hraunbreyskju]], [[vikurbreyskja|vikurbreyskju]], [[dílbreyskja|dílbreyskju]], [[hæðakirna|hæðakirnu]], [[barmþekja|barmþekju]], [[digurkrókar|digurkrókum]], [[grákrókar|grákrókum]] og mörgum öðrum tegundum.<ref>Hörður Kristinsson (2016). ''Íslenskar fléttur''. Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag. ISBN 978-9979-66-347-8</ref> ==Læknisfræði== Tilraunir með atranórin hafa sýnt að atranórinkrem flýtir græðslu sára í rottum.<ref Name=Barreto2013 /> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Frekari lestur== * Edwards, H. G. M., Newton, E. M. & Wynn-Williams, D. D. (2003). [http://ac.els-cdn.com/S0022286002006269/1-s2.0-S0022286002006269-main.pdf?_tid=150c8ef8-05af-11e7-95db-00000aacb35e&acdnat=1489163699_bcf817b0e390f3524e2aa3f16fa28c73 Molecular structural studies of lichen substances II: atranorin, gyrophoric acid, fumarprotocetraric acid, rhizocarpic acid, calycin, pulvinic dilactone and usnic acid]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}. ''Journal of Molecular Structure 651-653'': 27-37. doi: 10.1016/S0022-2860(02)00626-9 * Nguyen, K. H., Chollet-Krugler, M., Gouault, N. & Tomasi, S. (2013). UV-protectant metabolites from lichens and their symbiotic partners. ''Natural product reports 30''(12): 1490-1508. doi: 10.1039/c3np70064j {{stubbur|efnafræði}} [[Flokkur:Fléttuefni]] f840dnsre0t86wxpvcuoyps98pcbdvq 0 137425 1958280 1839182 2026-03-31T14:18:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958280 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Melasmári | status = | image = Suffocated_Clover_Trifolium_suffocatum_(6210974266).jpg | image_caption = Trifolium suffocatum. | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Belgjurtabálkur]] (''Fabales'') | familia = [[Ertublómaætt]] (''Fabaceae'') | subfamilia = ''[[Faboideae]]'' | genus = [[Smárar]] (''Trifolium'') | species = '''T. suffocatum''' | binomial = Trifolium suffocatum | binomial_authority = [[Carl von Linné|Linné]] | range_map = | range_map_caption = Útbreiðslusvæði | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Micrantheum suffocatum'' <small>([[Carl von Linné|Linné]])[[Karel Presl|C.Presl]]</small><br>''Amoria suffocata'' <small>([[Carl von Linné|Linné]])Sojak</small> }} '''Melasmári''' (''Trifolium suffocatum'')<ref name = "C133">Zohary,M. & Heller,D., 1984 ''The Genus Trifolium. Jerusalem.''</ref> <ref name = "C134">Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 ''Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.''</ref> <ref name = "C135">Roskov Yu.R., 2005 ''Editorial scrutiny: Northern Eurasia data Import (unpubl.)''</ref> <ref name = "C136">Bobrov, E.G., 1941 ''In:Flora URSS, Vol.11. Mosqua, Leningrad. (Rus)''</ref> <ref name = "C137">Webb,C.J. et al., 1988 ''Flora of New Zealand Vol IV''</ref> <ref name = "C138">Linnaeus,C.von, 1771 ''Mantissa Alt.''</ref> er einær smári sem var lýst af [[Carl von Linné]]. Samkvæmt [[Catalogue of Life]]<ref name = "COL"/><ref name = "source">[https://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes]</ref> og [[Dyntaxa]]<ref name = "dyn"/> er hann í [[ættkvísl]]inni ''[[Trifolium|smárar]]'' og [[ertublómaætt]]. Tegundin er slæðingur í [[Svíþjóð]], en fjölgar sér ekki.<ref name = "dyn">[http://www.dyntaxa.se/taxon/info/221349?changeRoot=True Dyntaxa Trifolium suffocatum]</ref> Engar undirtegundir eru skráðar í [[Catalogue of Life]].<ref name = "COL">{{vefheimild |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/11471979|titill= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|sótt= 26 May 2014 |höfundar= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|dags= 2014|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> Litningatalan er 2n = 16. == Útbreiðsla == Útbreiðslusvæði melasmára er Vestur-Evrópa, Miðjarðarhafssvæðið, Kanaríeyjum, Madeira og Azoreyjar. Hann er nú einnig að finna um nánast alla Ástralíu, Tasmaníu og Nýja Sjáland. == Tilvísun == {{reflist}} {{wikilífverur|Trifolium suffocatum}} {{Commons|Trifolium suffocatum}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Smárar]] [[Flokkur:Niturbindandi plöntur]] 228u0z5n52g3k4s3ahuft4m89gsw60d 0 137481 1958234 1826922 2026-03-31T14:00:42Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958234 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Purpurasmári | status = | image = Trifolium rubens 3.jpg | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Belgjurtabálkur]] (''Fabales'') | familia = [[Ertublómaætt]] (''Fabaceae'') | subfamilia = ''[[Faboideae]]'' | genus = [[Smárar]] (''Trifolium'') | species = '''T. rubens''' | binomial = Trifolium rubens | binomial_authority = [[Carl von Linné|Linné]] | range_map = | range_map_caption = Útbreiðslusvæði | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''Purpurasmári''' eða '''Blóðsmári''' (''Trifolium rubens'')<ref name = "C133">Zohary,M. & Heller,D., 1984 ''The Genus Trifolium. Jerusalem.''</ref> <ref name = "C134">Heywood,V.H. & Ball,P.W., 1968 ''Leguminosae.In:Flora Europaea Vol.2.ed.Tutin,T.G.et al.''</ref> <ref name = "C135">Linnaeus,C.von, 1753 ''Sp.Pl.''</ref> <ref name = "C136">Yakovlev G, Sytin A & Roskov Y, 1996 ''Legumes of Northern Eurasia. Royal Botanic Gardens, Kew.''</ref> <ref name = "C137">Bobrov, E.G., 1941 ''In:Flora URSS, Vol.11. Mosqua, Leningrad. (Rus)''</ref> <ref name = "C138">Roskov,Yu.R., 1990 ''Revis.of the g.Trifolium in fl.USSR.Cand.thes.Leningrad(Rus)''</ref> <ref name = "C139">Bobrov,E.G., 1987 ''In: Flora Partis Europaeae URSS Vol. 6. Leningrad. (Rus.)''</ref> <ref name = "C1310">Coombe, D.E., 1968 ''In:Flora Europaea, Vol.2. Cambridge.''</ref> er smári sem var lýst af [[Carl von Linné]]. Samkvæmt [[Catalogue of Life]]<ref name = "COL"/><ref name = "source">[https://www.ildis.org ILDIS World Database of Legumes]</ref> og [[Dyntaxa]]<ref name = "dyn"/> er hann í [[ertublómaætt]]. Hann er slæðingur í Svíþjóð en fjölgar sér ekki.<ref name = "dyn">[http://www.dyntaxa.se/taxon/info/221341?changeRoot=True Dyntaxa Trifolium rubens]</ref> Engar undirtegundir eru skráðar í [[Catalogue of Life]].<ref name = "COL">{{vefheimild |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/11472298|titill= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|sótt= 26 May 2014 |höfundar= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|dags= 2014|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> == Lýsing == Purpurasmári er meðalhár (50 - 70 sm) með purpurarauð blóm í aflöngum kollum. Ljósblágræn blöð, sagtennt, lítið eitt hærð. Hann er ættaður frá [[Alpafjöll|Alpafjöllum]] en hefur ekki reynst sérstaklega harðger hér á landi, en getur verið ágætur á suðurlandi.<ref>{{Bókaheimild|höfundur=Sigurður Arnarson|höfundur2=Auður I. Ottesen (ábyrgðarmaður)|titill=Belgjurtabókin|útgefandi=Sumarhúsið og garðurinn|ár=2014|bls=164|ISBN=978-9935-9201-1-9|Flokkur=Við ræktum (7)}}</ref><ref>{{Bókaheimild|höfundur=Hólmfríður A. Sigurðardóttir|titill=Garðblómabókin|útgefandi=Skrudda|ár=2005|bls=188|ISBN=9979-772-44-1}}</ref> == Myndir == <gallery> Fleur 3 - VTdJ.JPG Trifolium rubens5.jpg Trifolium rubens prg 1.jpg Trifolium rubens2.jpg Trifolium rubens 1.jpg </gallery> == Tilvísun == {{reflist}} {{wikilífverur|Trifolium rubens}} {{Commons|Trifolium rubens}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Smárar]] [[Flokkur:Niturbindandi plöntur]] ngmmtidy665ds4ghphvxfmwe4yxqoh8 0 137968 1958128 1866808 2026-03-31T13:05:15Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958128 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = Crocus nudiflorus4.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Einkímblöðungar]] (''Liliopsida'') | ordo = [[Laukabálkur]] (''Asparagales'') | familia = [[Sverðliljuætt]] (''Iridaceae'') | genus = [[Krókus]] (''Crocus'') | species = '''''C. nudiflorus''''' | binomial = ''Crocus nudiflorus'' | binomial_authority = Smith. 1798 |}} '''''Crocus nudiflorus''''' er tegund af blómstrandi plöntum í sverðliljuætt, sem vex frá suðvestur Frakklandi til Spánar.<ref>{{Cite web|url=https://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=327378|title=World Checklist of Selected Plant Families: Royal Botanic Gardens, Kew|website=apps.kew.org|access-date=2016-08-12}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Stubbur|líffræði}} {{commonscat|Crocus nudiflorus}} {{wikilífverur|Crocus nudiflorus}} [[Flokkur:Laukar]] [[Flokkur:Sverðliljuætt]] ox4b0o3obfz8uev4dvj5q7splb69tu3 0 138278 1958140 1896592 2026-03-31T13:10:41Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958140 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Hiroshi Nanami |mynd= |fullt nafn=Hiroshi Nanami |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1972|11|28}} |fæðingarbær=[[Shizuoka-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1995-2008 |ár2=1999-2000 |ár3=2006 |ár4=2007 |lið1=[[Júbilo Iwata]] |lið2=→[[Venezia FC|Venezia]] |lið3=→[[Cerezo Osaka]] |lið4=→[[Tokyo Verdy]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1995-2001 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=67 (9) }} '''Hiroshi Nanami''' (fæddur [[28. nóvember]] [[1972]]) er [[japan]]skur fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 67 leiki og skoraði 9 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1995||2||2 |- |1996||13||1 |- |1997||21||3 |- |1998||11||0 |- |1999||6||0 |- |2000||12||3 |- |2001||2||0 |- !Heild||67||9 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/10751/Hiroshi_Nanami.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/nanami_hiroshi.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Nanami, Hiroshi }} {{f|1972}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] 9clpvx7c4wwqcdl401vs6w3hioltlto 0 138300 1958303 1814802 2026-03-31T14:24:46Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958303 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Tsuneyasu Miyamoto |mynd= |fullt nafn=Tsuneyasu Miyamoto |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1977|2|7}} |fæðingarbær=[[Osaka-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1995-2006 |ár2=2007-2008 |ár3=2009-2011 |lið1=[[Gamba Osaka]] |lið2=[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] |lið3=[[Vissel Kobe]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=2000-2006 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=71 (3) }} '''Tsuneyasu Miyamoto''' (fæddur [[7. febrúar]] [[1977]]) er [[japan]]skur fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 71 leik og skoraði 3 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2000||2||0 |- |2001||3||0 |- |2002||11||0 |- |2003||10||0 |- |2004||19||2 |- |2005||15||1 |- |2006||11||0 |- !Heild||71||3 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/3454/Tsuneyasu_Miyamoto.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/miyamoto_tsuneyasu.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Miyamoto, Tsuneyasu }} {{fe|1977}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] e2vwsxl14t528sculx3brqp19ajw67z 0 138335 1958087 1917937 2026-03-31T12:51:49Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958087 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Uichiro Hatta |mynd= |fullt nafn=Uichiro Hatta |fæðingardagur={{fæðingardagur|1903|9|10}} |fæðingarbær=[[Osaka-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |dánardagur={{Dánardagur og aldur|1989|4|21|1903|9|10}} |dánarbær=[[Kanagawa-hérað]] |dánarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár= |lið=[[Osaka SC]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1925 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=2 (0) }} '''Uichiro Hatta''' ([[10. september]] [[1903]] - [[21. apríl]] [[1989]]) var [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1925||2||0 |- !Heild||2||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/50020/Uichiro_Hatta.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players_unknown/14.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Hatta, Uichiro}} {{fd|1903|1989}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] h1tqt5ezo3mroenjm37q43rm04r3sf1 0 138342 1958220 1762689 2026-03-31T13:58:21Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958220 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Kiyonosuke Marutani |mynd= |fullt nafn=Kiyonosuke Marutani |fæðingardagur= |fæðingarbær= |fæðingarland=[[Japan]] |dánardagur= |dánarbær= |dánarland= |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár= |lið=[[Osaka SC]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1925 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=1 (0) }} '''Kiyonosuke Marutani''' var [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1925||1||0 |- !Heild||1||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/50062/Kiyonosuke_Marutani.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players_unknown/21.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] 3iosinlfya6xgcy1wz9xmvpydnufdyb 0 138343 1958104 1762688 2026-03-31T12:56:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958104 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Kinjiro Shimizu |mynd= |fullt nafn=Kinjiro Shimizu |fæðingardagur= |fæðingarbær= |fæðingarland=[[Japan]] |dánardagur= |dánarbær= |dánarland= |hæð= |staða=[[Framherji]] |núverandi lið= |númer= |ár= |lið= |leikir (mörk)= |landsliðsár=1925 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=1 (0) }} '''Kinjiro Shimizu''' var [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1925||1||0 |- !Heild||1||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/50113/Kinjiro_Shimizu.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players_unknown/22.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] 582vc181rz3067kzi8idlbcyn5mxe0x 0 138376 1957952 1814803 2026-03-31T12:03:00Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957952 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Takeshi Natori |mynd= |fullt nafn=Takeshi Natori |fæðingardagur= |fæðingarbær= |fæðingarland=[[Japan]] |dánardagur= |dánarbær= |dánarland= |hæð= |staða=[[Framherji]] |núverandi lið= |númer= |ár= |lið= |leikir (mörk)= |landsliðsár=1934 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=1 (1) }} '''Takeshi Natori''' var [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 1 leik og skoraði 1 mark með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1934||1||1 |- !Heild||1||1 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/50085/Takeshi_Natori.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players_unknown/41.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] lq4lek7duqltbvixieo0z4yhdumohyk 0 138501 1958012 1938344 2026-03-31T12:27:17Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958012 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Kazumi Takada |mynd= |fullt nafn=Kazumi Takada |fæðingardagur={{fæðingardagur|1951|6|28}} |fæðingarbær=[[Shizuoka-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |dánardagur={{Dánardagur og aldur|2009|10|1|1951|6|28}} |dánarbær= |dánarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Framherji]] |núverandi lið= |númer= |ár=1971-1979 |lið=[[Urawa Reds|Mitsubishi Motors]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1970-1975 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=16 (0) }} '''Kazumi Takada''' ([[28. júní]] [[1951]] - [[1. október]] [[2009]]) var [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 16 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1970||4||0 |- |1971||0||0 |- |1972||5||0 |- |1973||3||0 |- |1974||0||0 |- |1975||4||0 |- !Heild||16||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/43789/Kazumi_Takada.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/takada_kazumi.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Takada, Kazumi}} {{fd|1951|2009}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] qfuny13vj5bw9jqj24o0ltwtpj142wg 0 138505 1958262 1922048 2026-03-31T14:09:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958262 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Daishiro Yoshimura |mynd= |fullt nafn=Daishiro Yoshimura |fæðingardagur={{fæðingardagur|1947|8|16}} |fæðingarbær=[[São Paulo]] |fæðingarland=[[Brasilía]] |dánardagur={{Dánardagur og aldur|2003|11|1|1947|8|16}} |dánarbær=[[Hyogo-hérað]] |dánarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár=1967-1980 |lið=[[Cerezo Osaka|Yanmar Diesel]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1970-1976 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=46 (7) }} '''Daishiro Yoshimura''' ([[16. ágúst]] [[1947]] - [[1. nóvember]] [[2003]]) var [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 46 leiki og skoraði 7 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1970||4||1 |- |1971||6||2 |- |1972||8||1 |- |1973||3||0 |- |1974||7||2 |- |1975||6||1 |- |1976||12||0 |- !Heild||46||7 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/20486/Daishiro_Yoshimura.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/yoshimura_daishiro.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{fd|1947|2003}} {{DEFAULTSORT:Yoshimura, Daishiro}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] co348hrg6brri2p3cfxsmqbd9db75fm 0 138521 1958203 1778034 2026-03-31T13:52:44Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958203 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Choei Sato |mynd= |fullt nafn=Choei Sato |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1951|4|15}} |fæðingarbær=[[Yamagata-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Markmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár=1974-1988 |lið=[[JEF United Chiba|Furukawa Electric]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1978 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=1 (0) }} '''Choei Sato''' (fæddur [[15. apríl]] [[1951]]) er [[japan]]skur fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1978||1||0 |- !Heild||1||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/36691/Choei_Sato.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/sato_choei.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Sato, Choei }} {{fe|1951}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] 5dv3pxiuh5us5zyqniro8nko1zkgzxh 0 138534 1958008 1778091 2026-03-31T12:26:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958008 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Eijun Kiyokumo |mynd= |fullt nafn=Eijun Kiyokumo |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1950|9|11}} |fæðingarbær=[[Yamanashi-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár=1973-1982 |lið=[[JEF United Chiba|Furukawa Electric]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1974-1980 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=42 (0) }} '''Eijun Kiyokumo''' (fæddur [[11. september]] [[1950]]) er [[japan]]skur fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 42 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1974||1||0 |- |1975||13||0 |- |1976||9||0 |- |1977||5||0 |- |1978||0||0 |- |1979||9||0 |- |1980||5||0 |- !Heild||42||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/20846/Eijun_Kiyokumo.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/kiyokumo_eijun.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Kiyokumo, Eijun }} {{fe|1950}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] 7d5ciqwpou82ygrzawmuv8rq9et1ja8 0 138608 1958229 1912934 2026-03-31T13:59:35Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958229 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Toru Sano |mynd= |fullt nafn=Toru Sano |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1963|11|15}} |fæðingarbær=[[Shizuoka-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár=1986-1992 |lið=[[Yokohama F. Marinos|Yokohama Marinos]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1988-1990 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=9 (0) }} '''Toru Sano''' (fæddur [[15. nóvember]] [[1963]]) er [[japan]]skur fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 9 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1988||5||0 |- |1989||1||0 |- |1990||3||0 |- !Heild||9||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/33541/Toru_Sano.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/sano_toru.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Sano, Toru }} {{f|1963}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] ftzmmh4etkwnfgjfxus6993dhyryptd 0 138610 1958036 1893686 2026-03-31T12:31:30Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958036 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Shiro Kikuhara |mynd= |fullt nafn=Shiro Kikuhara |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1969|7|7}} |fæðingarbær=[[Kanagawa-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1985-1996 |ár2=1994-1995 |lið1=[[Tokyo Verdy|Verdy Kawasaki]] |lið2=→[[Urawa Reds]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1990 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=5 (0) }} '''Shiro Kikuhara''' (fæddur [[7. júlí]] [[1969]]) er [[japan]]skur fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 5 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1990||5||0 |- !Heild||5||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/33539/Shiro_Kikuhara.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/kikuhara_shiro.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Kikuhara, Shiro }} {{f|1969}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] sy3bgnlwx1lcih9pe1dl4eoins3stl4 0 138650 1958048 1793164 2026-03-31T12:36:35Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958048 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Masaharu Suzuki |mynd= |fullt nafn=Masaharu Suzuki |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1970|8|3}} |fæðingarbær=[[Shizuoka-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1989-1997 |ár2=1997-1998 |lið1=[[Yokohama F. Marinos|Yokohama Marinos]] |lið2=[[Nagoya Grampus|Nagoya Grampus Eight]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=1995-1996 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=2 (0) }} '''Masaharu Suzuki''' (fæddur [[3. ágúst]] [[1970]]) er [[japan]]skur fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1995||1||0 |- |1996||1||0 |- !Heild||2||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/10738/Masaharu_Suzuki.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/suzuki_masaharu.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Suzuki, Masaharu }} {{fe|1970}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] dtneg3fn3o0r023hkn6ey4bj4ize1iy 0 138719 1958243 1814531 2026-03-31T14:04:38Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958243 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Yuzo Tashiro |mynd= |fullt nafn=Yuzo Tashiro |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1982|7|22}} |fæðingarbær=[[Fukuoka-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Framherji]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2003 |ár2=2004 |ár3=2005-2011 |ár4=2010 |ár5=2012-2014 |ár6=2015-2016 |lið1=[[Oita Trinita]] |lið2=[[Sagan Tosu]] |lið3=[[Kashima Antlers]] |lið4=→[[Montedio Yamagata]] |lið5=[[Vissel Kobe]] |lið6=[[Cerezo Osaka]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=2008 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=3 (0) }} '''Yuzo Tashiro''' (fæddur [[22. júlí]] [[1982]]) er [[japan]]skur fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2008||3||0 |- !Heild||3||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/25335/Yuzo_Tashiro.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/tashiro_yuzo.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Tashiro, Yuzo }} {{fe|1982}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] ewklbi3s3o2jl736xh10fogcd5z0v8m 0 138733 1958285 1814538 2026-03-31T14:20:05Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958285 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Naoya Kikuchi |mynd= |fullt nafn=Naoya Kikuchi |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1984|11|24}} |fæðingarbær=[[Shizuoka-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2003-2007 |ár2=2005 |ár3=2008-2009 |ár4=2009-2010 |ár5=2011-2013 |ár6=2013-2016 |ár7=2016- |lið1=[[Júbilo Iwata]] |lið2=→[[Albirex Niigata]] |lið3=[[FC Carl Zeiss Jena|Carl Zeiss Jena]] |lið4=[[Oita Trinita]] |lið5=[[Albirex Niigata]] |lið6=[[Sagan Tosu]] |lið7=[[Hokkaido Consadole Sapporo]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=2010 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=1 (0) }} '''Naoya Kikuchi''' (fæddur [[24. nóvember]] [[1984]]) er [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2010||1||0 |- !Heild||1||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/35298/Naoya_Kikuchi.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/kikuchi_naoya.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Kikuchi, Naoya }} {{fe|1984}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] a1uqgbbw42s9mvjhw5tt24rcw48dhos 0 138764 1958052 1882238 2026-03-31T12:37:04Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958052 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Takahiro Ogihara |mynd= |fullt nafn=Takahiro Ogihara |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1991|10|5}} |fæðingarbær=[[Osaka-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2010-2016 |ár2=2016 |ár3=2017- |lið1=[[Cerezo Osaka]] |lið2=[[Nagoya Grampus]] |lið3=[[Yokohama F. Marinos]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=2013 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=1 (0) }} '''Takahiro Ogihara''' (fæddur [[5. október]] [[1991]]) er [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2013||1||0 |- !Heild||1||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/53117/Takahiro_Ogihara.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/ogihara_takahiro.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Ogihara, Takahiro }} {{f|1991}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] jxz2b6x1b5wg0olufs9806mjvmy4j3v 0 138770 1957976 1886540 2026-03-31T12:16:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957976 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Daisuke Suzuki |mynd= |fullt nafn=Daisuke Suzuki |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1990|1|29}} |fæðingarbær=[[Tokyo]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2008-2012 |ár2=2013-2015 |ár3=2016- |lið1=[[Albirex Niigata]] |lið2=[[Kashiwa Reysol]] |lið3=[[Gimnàstic Tarragona]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=2013-2014 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=2 (0) }} '''Daisuke Suzuki''' (fæddur [[29. janúar]] [[1990]]) er [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 2 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2013||1||0 |- |2014||1||0 |- !Heild||2||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/53119/Daisuke_Suzuki.html National Football Teams] *[http://www.japannationalfootballteam.com/en/players/suzuki_daisuke.html Japan National Football Team Database] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Suzuki, Daisuke }} {{f|1990}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] fybmoaixutqp0bbbzl8f5kltxxnxanr 0 138781 1958183 1793212 2026-03-31T13:24:45Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958183 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Shuichi Gonda |mynd= |fullt nafn=Shuichi Gonda |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1989|3|3}} |fæðingarbær=[[Tokyo]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Markmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2007-2015 |ár2=2016 |ár3=2017- |lið1=[[FC Tokyo]] |lið2=[[SV Horn|Horn]] |lið3=[[Sagan Tosu]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=2010-2015 |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=3 (0) }} '''Shuichi Gonda''' (fæddur [[3. mars]] [[1989]]) er [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2010||1||0 |- |2011||0||0 |- |2012||0||0 |- |2013||1||0 |- |2014||0||0 |- |2015||1||0 |- !Heild||3||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/35300/Shuichi_Gonda.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Gonda, Shuichi }} {{fe|1989}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] jcwtw05dz4if18fpk52nikzm02rhz67 0 138800 1958179 1897717 2026-03-31T13:24:04Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958179 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Yoshinori Muto |mynd= |fullt nafn=Yoshinori Muto |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1992|7|15}} |fæðingarbær=[[Tokyo]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Framherji]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2013-2015 |ár2=2015-2018 |ár3=2018 |ár13=-<br/>2020- |lið1=[[FC Tokyo]] |lið2=[[1. FSV Mainz 05|Mainz]] |lið3=[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] |lið4=[[SD Eibar]](Láni) |leikir (mörk)1= |landsliðsár=2014- |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=18 (2) }} '''Yoshinori Muto''' (fæddur [[15. júlí]] [[1992]]) er [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 18 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2014||6||1 |- |2015||12||1 |- |2016||1||0 |- !Heild||18||2 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/56862/Yoshinori_Muto.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Muto, Yoshinori }} {{f|1992}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] kq04qy3zb0rkhi7dmq3bt4er1j79pd8 0 138821 1958051 1886542 2026-03-31T12:36:48Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958051 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Hotaru Yamaguchi |mynd= |fullt nafn=Hotaru Yamaguchi |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1990|10|6}} |fæðingarbær=[[Mie-hérað]] |fæðingarland=[[Japan]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2009-2015 |ár2=2016 |ár3=2016- |lið1=[[Cerezo Osaka]] |lið2=[[Hannover 96|Hannover]] |lið3=[[Cerezo Osaka]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=2013- |landslið=[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |landsliðsleikir (mörk)=30 (2) }} '''Hotaru Yamaguchi''' (fæddur [[6. október]] [[1990]]) er [[japan]]skur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 30 leiki og skoraði 2 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2013||8||0 |- |2014||7||0 |- |2015||9||1 |- |2016||6||1 |- !Heild||30||2 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/53086/Hotaru_Yamaguchi.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Yamaguchi, Hotaru }} {{f|1990}} [[Flokkur:Japanskir knattspyrnumenn]] 17l1ai8glisxsctfsevn581g2vadibe 0 138846 1958276 1927783 2026-03-31T14:17:01Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958276 wikitext text/x-wiki {{Körfuknattleiksmaður |nafn=Tryggvi Hlinason |mynd=[[File:Tryggvi Hlinason 51 Valencia Basket 20171102 (cropped).jpg|260px]] |fullt nafn=Tryggvi Snær Hlinason |fæðingardagur={{Fæðingardagur og aldur|1997|10|28}} |fæðingarbær= |fæðingarland=[[Ísland]] |dánardagur= |dánarbær= |dánarland= |hæð=216 cm |þyngd= |staða=[[Miðherji]] |núverandi lið=Surne Bilbao |númer=32 |ár í háskóla= |háskóli= |ár=2014–2017<br>2017–2018<br>2018-2019<br>2019-2023<br>2023- |lið= [[Þór Akureyri]]<br>Valencia BC<br>Obradorio CAB<br>Zaragoza<br>Surne Bilbao |landsliðsár=2015-2016<br>2016-2017<br>2016- |landslið=Ísland U-18<br>Ísland U-20<br>Ísland |landsliðsleikir=9<br>14<br>41 |þjálfaraár= |þjálfað lið= |mfuppfært=1. sept 2025 |lluppfært=1. sept 2025 }} '''Tryggvi Snær Hlinason''' (fæddur 28. október, 1997) er íslenskur atvinnumaður í [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og meðlimur íslenska landsliðsins.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.641.is/tryggvi-snaer-valin-i-lokaaefingahop-a-landslidsins-i-korfubolta/|titill=Tryggvi Snær valin í lokaæfingahóp A-landsliðsins í körfubolta}}</ref> Í júní 2017 samdi Tryggvi við þáverandi Spánarmeistara Valencia BC og byrjaði atvinnumanna feril sinn.<ref>[https://www.visir.is/g/2017170619038/tryggvi-til-spaensku-meistaranna Tryggvi til spænsku meistaranna]</ref><ref>[http://www.eurobasket.com/Spain/news/493022/Tryggvi-Hlinason-(ex-Thor-AK)-is-a-newcomer-at-Valencia Tryggvi Hlinason (ex Thor AK) is a newcomer at Valencia]</ref> Tryggvi leikur fyrir Surne Bilbao í spænsku A-deildinni. == Íslenska landsliðið == Tryggvi var fyrst valinn í landslið karla árið 2016 og tók þátt í FIBA EuroBasket 2017. Hann lék einnig með U-20 landsliðinu sem tók þátt í Evrópumóti U-20 liða árið 2017.<ref>{{Cite web |url=http://karfan.is/read/2017-06-14/u20-hopurinn-klar-i-staersta-sumarid-fra-upphafi-/ |title=U20 hópurinn klár í stærsta sumarið frá upphafi |access-date=2017-06-18 |archive-date=2017-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170617012806/http://karfan.is/read/2017-06-14/u20-hopurinn-klar-i-staersta-sumarid-fra-upphafi- |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.visir.is/g/2017170519504/tryggvi-semur-vid-thorsara-til-thriggja-ara-en-spilar-liklega-ekki-med-theim-naesta-vetur Tryggvi semur við Þórsara til þriggja ára en spilar líklega ekki með þeim næsta vetur]</ref> ==Tilvísanir== == Ytri tenglar == * [http://kki.is/motamal/leikir-og-urslit/motayfirlit/Leikmadur?league_id=190&season_id=93703&player_id=4967037 Úrvalsdeild] * [http://www.fiba.com/eurobasket/2017/qualifiers/Tryggvi-Hlinason Eurobasket 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170604213708/http://www.fiba.com/eurobasket/2017/qualifiers/Tryggvi-Hlinason |date=2017-06-04 }} {{stubbur|æviágrip|körfubolti}} {{f|1997}} [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik]] 8iljxrtvjguomdb4ktty536aw9jip27 0 138850 1958208 1892870 2026-03-31T13:53:25Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958208 wikitext text/x-wiki '''Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra''' er [[ráðherra]] [[Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneyti Íslands|samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneytis Íslands]]. == Atvinnu- og samgöngumálaráðherra (1917–1947) == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" | colspan="2" |'''Ráðherra<ref name=":0">[http://www.stjornarradid.is/default.aspx?PageID=d1f529e6-6471-11e6-80c7-005056bc217f& | Ríkisstjórnatal frá stofnun lýðveldis]</ref>''' |'''Frá''' |'''Til''' |'''Flokkur''' |'''Ráðuneyti''' |'''Annað''' |- | |[[Sigurður Jónsson í Ystafelli|Sigurður Jónsson]] |[[4. janúar]] [[1917]] |[[25. febrúar]] [[1920]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Jóns Magnússonar]] |Atvinnumálaráðherra. |- | |[[Pétur Jónsson]] |[[25. febrúar]] [[1920]] |[[20. janúar]] [[1922]] |[[Heimastjórnarflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Annað ráðuneyti Jóns Magnússonar]] |Atvinnumálaráðherra. Lést 20. janúar 1922. |- | |[[Magnús Guðmundsson]] |[[20. janúar]] [[1922]] |[[7. mars]] [[1922]] |Utan flokka |Atvinnumálaráðherra. |- | |[[Klemens Jónsson]] |[[7. mars]] [[1922]] |[[22. mars]] [[1924]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Sigurðar Eggerz]] |Atvinnumálaráðherra. Líka fjármálaráðherra eftir afsögn Magnúsar Jónssonar. |- | rowspan="2" | | rowspan="2" |[[Magnús Guðmundsson]] |[[22. mars]] [[1924]] |[[8. júlí]] [[1926]] |[[Íhaldsflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Jóns Magnússonar]] |Atvinnumálaráðherra. Gengdi störfum forsætisráðherra frá andláti Jóns Magnússonar 1926. |- |[[8. júlí]] [[1926]] |[[28. ágúst]] [[1927]] | |[[Ráðuneyti Jóns Þorlákssonar]] |Atvinnu- og dómsmálaráðherra. |- | |[[Tryggvi Þórhallsson]] |[[28. ágúst]] [[1927]] |[[20. apríl]] [[1931]] | rowspan="3" |[[Framsóknarflokkurinn]] | rowspan="3" |[[Ráðuneyti Tryggva Þórhallssonar]] |Forsætisráðherra og atvinnu- og samgöngumálaráðherra. |- | |[[Sigurður Kristinsson]] |[[20. apríl]] [[1931]] |[[20. ágúst]] [[1931]] |Atvinnu- og samgöngumálaráðherra. |- | |[[Tryggvi Þórhallsson]] |[[20. ágúst]] [[1931]] |3. júní 1932 |Forsætisráðherra og atvinnu- og samgöngumálaráðherra aftur. |- | |[[Þorsteinn Briem]] |[[3. júní]] [[1932]] |[[28. júlí]] [[1934]] |[[Bændaflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Ásgeirs Ásgeirssonar]] |Atvinnumálaráðherra. Fór líka með kirkju- og kennslumál. |- | |[[Haraldur Guðmundsson]] |[[28. júlí]] [[1934]] |[[27. mars|20. mars]] [[1938]] |[[Alþýðuflokkurinn]] | rowspan="2" |[[Fyrsta ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] |Atvinnumálaráðherra. Fór líka með utanríkis-, heilbrigðis-, og kennslumál. |- |[[Mynd:Hermann Jonasson.jpg|60x60dp]] |[[Hermann Jónasson]] |[[27. mars|20. mars]] [[1938]] |[[20. mars]] [[1938]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |Forsætisráðherra og atvinnumálaráðherra. |- | |[[Skúli Guðmundsson]] |[[20. mars]] [[1938]] |[[17. apríl]] [[1939]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] |Atvinnumálaráðherra. Fór líka með heilbrigðismál. |- | |[[Ólafur Thors]] |[[17. apríl]] [[1939]] |[[16. maí]] [[1942]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] [[Fjórða ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] |Atvinnu- og samgöngumálaráðherra. Fór einnig með utanríkisráðuneytið frá 17. janúar 1942. |- | |[[Magnús Jónsson (dósent)|Magnús Jónsson]] |[[16. maí]] [[1942]] |[[16. desember]] [[1942]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Thors]] |Atvinnu- og viðskiptamálaráðherra. Fór líka með kirkju- og kennslumál. |- | |[[Vilhjálmur Þór]] |[[16. desember]] [[1942]] |[[21. október]] [[1944]] |''utan flokka'' |[[Ráðuneyti Björns Þórðarsonar]] |Utanríkis- og atvinnumálaráðherra. |- | |[[Áki Jakobsson]], atvinnumálaráðherra ''([[Sameiningarflokkur alþýðu - Sósíalistaflokkurinn|Sameiningarflokkur alþýðu – Sósíalistaflokkurinn]]).'' [[Emil Jónsson]], samgöngumálaráðherra ''([[Alþýðuflokkurinn]]).'' |[[21. október]] [[1944]] |[[4. febrúar]] [[1947]] | |[[Annað ráðuneyti Ólafs Thors]] (1944-1947) | |} == Samgönguráðherra (1947–2009) == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" | colspan="2" |'''Ráðherra<ref name=":0" />''' |'''Frá''' |'''Til''' |'''Flokkur''' |'''Ráðuneyti''' |'''Annað''' |- | |[[Emil Jónsson]] |[[4. febrúar]] [[1947]] |[[6. desember]] [[1949]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Stefáns Jóhanns Stefánssonar]] |Samgönguráðherra og iðnaðar- og viðskiptamálaráðherra. |- | | colspan="5" style="text-align: center;" |Enginn samgönguráðherra á milli 6. desember 1949 og 14. mars 1950 | |- |[[Mynd:Hermann Jonasson.jpg|60x60dp]] |[[Hermann Jónasson]] |[[14. mars]] [[1950]] |[[11. september]] [[1953]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Steingríms Steinþórssonar]] |Landbúnaðar- og samgöngumálaráðherra. Fór einnig með kirkju- og orkumál. |- | |[[Kristinn Guðmundsson]] |[[11. september]] [[1953]] |[[24. júlí]] [[1956]] | |[[Fjórða ráðuneyti Ólafs Thors]] |Utanríkis- og samgöngumálaráðherra. |- | |[[Eysteinn Jónsson]] |[[24. júlí]] [[1956]] |[[23. desember]] [[1958]] | |[[Fimmta ráðuneyti Hermanns Jónassonar]] |Fjármála- og samgöngumálaráðherra. |- | |[[Emil Jónsson]] |[[23. desember]] [[1958]] |[[20. nóvember]] [[1959]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Emils Jónssonar]] |Forsætisráðherra. Fór líka með samgöngumálaráðuneytið, sjávarútvegsmál og orkumál. |- |[[Mynd:Ingolfurjonsson.JPG|63x63dp]] |[[Ingólfur Jónsson]] |[[20. nóvember]] [[1959]] |[[14. júlí]] [[1971]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fimmta ráðuneyti Ólafs Thors]] [[Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] [[Ráðuneyti Jóhanns Hafstein]] |Landbúnaðar- og samgöngumálaráðherra. Fór líka með orkumál. |- | |[[Hannibal Valdimarsson]] |[[14. júlí]] [[1971]] |[[16. júlí]] [[1973]] | rowspan="3" |[[Samtök frjálslyndra og vinstrimanna]] | rowspan="3" |[[Fyrsta ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]] |Félagsmála- og samgönguráðherra. |- | |[[Björn Jónsson (f. 1916)|Björn Jónsson]] |[[16. júlí]] [[1973]] |[[6. maí]] [[1974]] |Félagsmála- og samgönguráðherra. |- | |[[Magnús Torfi Ólafsson]] |[[6. maí]] [[1974]] |[[28. ágúst]] [[1974]] |Menntamálaráðherra og félagsmála- og samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Halldorsigurdsson.jpg|69x69dp]] |[[Halldór E. Sigurðsson]] |[[28. ágúst]] [[1974]] |[[1. september]] [[1978]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Geirs Hallgrímssonar]] |Landbúnaðar- og samgönguráðherra. |- | |[[Ragnar Arnalds]] |[[1. september]] [[1978]] |[[15. október]] [[1979]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Annað ráðuneyti Ólafs Jóhannessonar]] |Menntamála- og samgönguráðherra. |- | |[[Magnús H. Magnússon]] |[[15. október]] [[1979]] |[[8. febrúar]] [[1980]] |[[Alþýðuflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Benedikts Gröndals]] |Félagsmála-, heilbrigðis- og tryggingamála- og samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Steingrimurhermannsson.jpg|69x69dp]] |[[Steingrímur Hermannsson]] |[[8. febrúar]] [[1980]] |[[26. maí]] [[1983]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Gunnars Thoroddsens]] |Sjávarútvegs- og samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Matthiasbjarnason.jpg|63x63dp]] |[[Matthías Bjarnason]] |[[26. maí]] [[1983]] |[[8. júlí]] [[1987]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]] |Heilbrigðis- og tryggingamálaráðherra og samgönguráðherra. Varð samgöngu- og viðskiptaráðherra eftir 16. október 1985. |- |[[Mynd:Matthiasmathiesen.JPG|63x63dp]] |[[Matthías Á. Mathiesen]] |[[8. júlí]] [[1987]] |[[28. september]] [[1988]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Ráðuneyti Þorsteins Pálssonar]] |Samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Steingrímur_J._Sigfússon.jpg|75x75dp]] |[[Steingrímur J. Sigfússon]] |[[28. september]] [[1988]] |[[30. apríl]] [[1991]] |[[Alþýðubandalagið]] |[[Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]] [[Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar]] |Landbúnaðar- og samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Halldorblöndal.jpg|75x75dp]] |[[Halldór Blöndal]] |[[30. apríl]] [[1991]] |[[28. maí]] [[1999]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Davíðs Oddssonar]] [[Annað ráðuneyti Davíðs Oddssonar]] |Landbúnaðar- og samgönguráðherra. |- | |[[Sturla Böðvarsson]] |[[28. maí]] [[1999]] |[[24. maí]] [[2007]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Þriðja ráðuneyti Davíðs Oddssonar]] [[Fjórða ráðuneyti Davíðs Oddssonar]] [[Ráðuneyti Halldórs Ásgrímssonar]] [[Fyrsta ráðuneyti Geirs H. Haarde]] |Samgönguráðherra. |- |[[Mynd:Jól_-_Kristján_L._Möller_samgönguráðherra.jpg|50x50dp]] |[[Kristján L. Möller]] |[[24. maí]] [[2007]] |[[30. september]] [[2009]] |[[Samfylkingin]] |[[Annað ráðuneyti Geirs H. Haarde]] [[Fyrsta ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]] [[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]] |Samgönguráðherra. |} == Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðherra (2009–2010) == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! colspan="3" |Ráðherra<ref name=":1" /> !Frá !Til !Flokkur !Ráðuneyti !Annað |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Samfylking}}"| |[[Mynd:Jól - Kristján L. Möller samgönguráðherra.jpg|50px]] |[[Kristján L. Möller]] |[[1. október]] [[2009]] |[[2. september]] [[2010]] |[[Samfylkingin]] |[[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]] |Samgönguráðherra. Samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra frá 1. október 2009 |- | style="background-color:{{Flokkslitur|VG}}"| | |[[Ögmundur Jónasson]] |[[2. september]] [[2010]] |[[31. desember]] [[2010]] |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] |[[Annað ráðuneyti Jóhönnu Sigurðardóttur]] |Dómsmála- og mannréttindaráðherra og samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra |} == Innanríkisráðherra (2011–2017) == [[Innanríkisráðuneyti Íslands|Innanríkisráðuneytið]] tók yfir málefni samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneytisins þegar það sameinaðist [[Dóms­mála- og mannréttindaráðuneyti Íslands|dómsmála- og mannréttindaráðuneytinu]] árið 2011. Innanríkisráðuneytið var síðan aftur klofið í [[Dómsmálaráðuneyti Íslands|dómsmálaráðuneytið]] og [[Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðuneyti Íslands|samgöngu- og sveitarstjórnarráðuneytið]] árið 2017. == Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðherra (2017–2021) == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! colspan="3" |Ráðherra<ref name=":1">[https://www.stjornarrad.is/rikisstjornartal/ | Ríkisstjórnatal frá stofnun lýðveldis]</ref> !Frá !Til !Flokkur !Ráðuneyti !Annað |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Sjálfstæðis}}"| | |[[Jón Gunnarsson]] |[[11. janúar]] [[2017]] |[[30. nóvember]] [[2017]] |[[Sjálfstæðisflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|Fyrsta Ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] |Hluti af [[Innanríkisráðuneyti Íslands|Innanríkisráðuneyti]] fram að [[30. apríl]] [[2017]] |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsókn}}"| |[[Mynd:Sigurður_Ingi_Jóhannsson_2016_(cropped).png|50px]] |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] |[[30. nóvember]] [[2017]] |[[28. nóvember]] [[2021]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|Ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] | |} == Innviðaráðherra (2021-2024) == {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |Ráðherra<ref name=":1" /> !Frá !Til !Flokkur !Ráðuneyti !Annað |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsókn}}" | |[[Mynd:Sigurður_Ingi_Jóhannsson_2016_(cropped).png|50px]] |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] |[[28. nóvember]] [[2021]] |[[10. apríl]] [[2024]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|VG}}" | |[[Mynd:Islands miljominister Svandis Svavarsdottir vid Nordiska Radets session pa Island 2010-11-04 (cropped).jpg|frameless|69x69dp]] |[[Svandís Svavarsdóttir]] |[[10. apríl]] [[2024]] |[[17. október]] [[2024]] |[[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] |[[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] | |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Framsókn}}" | |[[Mynd:Sigurður_Ingi_Jóhannsson_2016_(cropped).png|50px]] |[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] |[[17. október]] [[2024]] |[[21. desember]] [[2024]] |[[Framsóknarflokkurinn]] |[[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] | |} == Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðherra (2024–) == {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |Ráðherra<ref name=":1" /> !Frá !Til !Flokkur !Ráðuneyti !Annað |- | style="background-color:{{Flokkslitur|Flokkur fólksins}}" | |[[Mynd:Eyjólfur Ármannsson 2021.jpg |50px]] |[[Eyjólfur Ármannsson]] |[[21. desember]] [[2024]] | |[[Flokkur fólksins]] |[[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]] | |} == Heimildir == <references/> {{Íslensk stjórnmál}} [[Flokkur:Samgöngu- og sveitar­stjórnar­ráðherra Íslands| ]] [[Flokkur:Listar tengdir íslenskum stjórnmálum]] [[Flokkur:Ráðherraembætti Íslands]] 5cbz7y36yl0tn356shkise2gho20x4f 0 138863 1958298 1928385 2026-03-31T14:23:58Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958298 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = David Lloyd George | mynd = David Lloyd George.jpg | myndatexti1 = Lloyd George í kringum 1919. | titill= [[Forsætisráðherra Bretlands]] | stjórnartíð_start = [[6. desember]] [[1916]] | stjórnartíð_end = [[19. október]] [[1922]] | einvaldur = [[Georg 5.]] | forveri = [[H. H. Asquith]] | eftirmaður = [[Bonar Law]] | fæðingarnafn = David Lloyd George | fæddur = [[17. janúar]] [[1863]] | fæðingarstaður = [[Chorlton-on-Medlock]], [[Manchester]], [[England]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1945|3|26|1863|1|17}} | dánarstaður = [[Tŷ Newydd]], [[Caernarfonshire]], [[Wales]] | orsök_dauða = | stjórnmálaflokkur = [[Frjálslyndi flokkurinn (Bretland)|Frjálslyndi flokkurinn]] | þekktur_fyrir = Að vera forsætisráðherra [[Bretland]]s í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldinni]] | starf = Stjórnmálamaður | laun = | trú = | maki = {{gifting|[[Margaret Lloyd George|Margaret Owen]]|1888|1941|orsök=dó}}<br>{{gifting|[[Frances Stevenson]]|1943}} | börn = Richard Lloyd George, Mair Eluned Lloyd George, Gwilym Lloyd George, Lady Olwen Evans, Megan Lloyd George | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = |undirskrift = David Lloyd George Signature.svg }} '''David Lloyd George, 1. jarlinn Lloyd-George af Dwyfor''' (17. janúar 1863 – 26. mars 1945) var breskur stjórnmálamaður úr [[Frjálslyndi flokkurinn (Bretland)|Frjálslynda flokknum]]. Sem fjármálaráðherra Bretlands á árunum 1908 – 1915 bar Lloyd George ábyrgð á ýmsum umbótum sem renndu stoðum undir uppbyggingu bresks velferðarríkis. Mikilvægasta hlutverk hans var þó sem [[forsætisráðherra Bretlands]] í samsteypustjórn á árunum 1916 – 1922 í og eftir [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldina]]. Hann gegndi lykilhlutverki á [[Friðarráðstefnan í París 1919-1920|friðarráðstefnunni í París]] árið 1919 þar sem Evrópa var endurskipulögð eftir ósigur [[Miðveldin|Miðveldanna]]. Sem forsætisráðherra samsteypustjórnar eftir kosningarnar árið 1918 gaf Lloyd George [[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|Íhaldsmönnum]] flest ráðuneyti svo að Frjálslyndi flokkurinn sem hann var sjálfur hluti af varð í minnihluta. Hann varð formaður flokksins seint á þriðja áratugnum en á þeim tíma mátti flokkurinn líða fylgishrun eftir því sem ágreiningur jókst innan hans. Þegar kom á fjórða áratug var Lloyd George valdalítill og rúinn trausti, sérstaklega þegar [[seinni heimsstyrjöldin]] byrjaði og hann var vændur um að hafa meiri samúð með Þýskalandi en með bandamönnunum. Lloyd George er eini forsætisráðherra Bretlands sem hefur verið [[Wales|velskur]] og talað [[Velska|velsku]] að móðurmáli.<ref>Harnden, Toby (2011-10-27), ''Dead Men Risen: The Welsh Guards and the Real Story of Britain's War in Afghanistan'', bls. 11.</ref> ==Æviágrip== David Lloyd George fæddist þann 17. janúar 1863 í Chorlton-on-Medlock í [[Manchester]]. Faðir hans lést þegar hann var þriggja ára og velskættuð móðir hans flutti með börn sín í hús bróður síns í Norður-Wales, þar sem þau ólust upp. Sem ungur maður stundaði David Lloyd George laganám og rak eigin lögfræðistofu sem málaflutningsmaður. Hann gerðist mikill stuðningsmaður velskra þjóðernissinna sem kröfðust jafnra réttinda fyrir Wales innan breska alríkisins. Árið 1890 var Lloyd George kjörinn á breska þingið fyrir Carnarvon-kjördæmi í Wales. Á þingi vakti hann athygli þjóðarinnar með því að mótmæla [[Seinna Búastríðið|seinna Búastríðinu]] og gagnrýna meðferð Breta á Indverjum.<ref>Roy Hattersley. ''David Lloyd George: The Great Outsider'' (2010) bls. 119-44</ref> Þegar Frjálslyndi flokkurinn komst til valda árið 1905 varð Lloyd George viðskipta- og verslunarráðherra í ríkisstjórn [[Henry Campbell-Bannerman]] forsætisráðherra. Þegar Campell-Bannermann lést tók Lloyd George við fjármálaráðuneytinu í stað [[Herbert Henry Asquith|Herberts Henry Asquith]], sem gerðist forsætisráðherra. Sem fjármálaráðherra stórjók Lloyd George fjárframlög til flotans, hersins og til ellilífeyrisþega.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4717355 „David Lloyd-George“]. ''Iðunn : nýr flokkur'', 4. Tölublað (01.04.1917), bls. 303.</ref> Hann hækkaði auk þess lágmarkslaun landbúnaðarverkamanna<ref>Alin Howkins and Nicola Verdon. "The state and the farm worker: the evolution of the minimum wage in agriculture in England and Wales, 1909–24." ''Agricultural history review'' 57.2 (2009): 257-274. [https://www.bahs.org.uk/AGHR/ARTICLES/57_205HowkinsandVerdon.pdf online]</ref> Til þess að fjármagna aukin útgjöld voru ýmsir nýir skattar lagðir, þar á meðal nýr tekjuskattur á þá sem áttu hærri árstekjur en 5000 pund og innflutningstollar á tóbak og áfengi. Íhaldsmenn og breskir landeigendur voru öskureiðir Lloyd George fyrir þessa verknaði, bæði vegna nýju skattanna en einnig vegna þess að hann neitaði að setja á nýja verndartolla sem þeir aðhylltust til að fjármagna útgjöldin.<ref>Ramsden, John (1998-10-05), ''An Appetite for Power: A New History of the Conservative Party'', HarperCollins.</ref> Litið er á þessar umbætur í fjármálaráðherratíð Lloyd George sem byrjun breska velferðarríkisins, þar sem ríkið hafði ekki áður að neinu ráði veitt fjárstyrk til veikra og óstarfhæfra Breta.<ref>Gilbert, Bentley Brinkerhoff (December 1976), "David Lloyd George: Land, The Budget, and Social Reform", ''The American Historical Review'', 81 (5): bls. 1058–1066.</ref> ===Forsætisráðherra í fyrri heimsstyrjöldinni=== Í fyrri heimsstyrjöldinni (1914 - 1918) var Lloyd George í fyrstu birgðaráðherra hersins en varð gerður að stríðsmálaráðherra eftir að forveri hans í því starfi, [[Kitchener lávarður]], lést ásamt skipi sínu þegar það rakst á þýska sprengju. Lloyd George naut mikilla vinsælda í því embætti, m.a. með því að auka vægi breskra kvenna í hergagnaframleiðslunni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4717355 „David Lloyd-George“]. ''Iðunn : nýr flokkur'', 4. Tölublað (01.04.1917), bls. 311.</ref> Hins vegar jókst brátt óánægja almennings með Asquith forsætisráðherra og svo fór að Lloyd George tók við embætti hans þann 6. desember 1916. Lloyd George myndaði stríðsstjórn í bandalagi við Íhaldsmenn og Verkamenn. Sem forsætisráðherra vildi Lloyd George m.a. stefna að gersigri á [[Tyrkjaveldi]] og ýtti á eftir því að Bretar hertækju [[Jerúsalem]] frá Tyrkjum.<ref>Woodward, David R. (1998), ''Field Marshal Sir William Robertson: Chief of the Imperial General Staff in the Great War'', Westport, Connecticut: Praeger, bls. 119 - 120.</ref> Hann átti einnig hlut að máli í [[Balfour-yfirlýsingin|Balfour-yfirlýsingunni]] þar sem Bretar studdu rétt [[Gyðingar|gyðinga]] til að setjast að í [[Palestína|Palestínu]]. Lloyd George gladdist yfir því þegar [[Rússneska byltingin 1917|Rússakeisara var steypt af stóli]] í byltingu árið 1917 því það gerði [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamönnum]] kleift að útmála stríðið sem baráttu á milli frjálslyndra lýðræðisríkja og einveldisstjórna [[Miðveldin|Miðveldanna]].<ref>Grigg, John, ''Lloyd George: From Peace to War, 1912–1916'' (1985), bls. 58-59.</ref> Hann vonaðist að líkt og Frakkland í kjölfar [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]] myndi Rússland eflast á vígvellinum vegna byltingarandans fremur en að veikjast. Lloyd George studdi það að [[Nikulás 2.|keisaranum]] og fjölskyldu hans yrði veitt hæli í Bretlandi en dró stuðning sinn til baka vegna þrýstings frá [[Georg 5.]] konungi Bretlands. Í voráhlaupi Þjóðverja gegn bandamönnum árið 1918 sendi Lloyd George um hálfa milljón nýrra breskra hermanna á víglínurnar í Frakklandi og biðlaði til [[Woodrow Wilson]] Bandaríkjaforseta um tafarlausan liðsauka, auk þess sem hann féllst á að franski marskálkurinn [[Ferdinand Foch]] yrði gerður að yfirhershöfðingja alls bandamannahersins. Sumaráhlaupinu var hrundið og fullnaðarsigur gegn Þjóðverjum var unninn þann 11. nóvember 1918. ===Parísarráðstefnan=== [[File:ClemenceauLloydGeorgeYOrlando.jpg| thumb|right | 250px | Georges Clemenceau, David Lloyd George og Vittorio Orlando í Versölum]] Lloyd George mætti fyrir hönd Breta á [[Friðarráðstefnan í París 1919-1920|friðarráðstefnuna í París]] eftir stríðið. Hann var einn af hinum „fjórum stóru“, leiðtogum bandamannaþjóðanna sigursælu, ásamt Wilson Bandaríkjaforseta, [[Georges Clemenceau]] forsætisráðherra Frakklands og [[Vittorio Orlando]] forsætisráðherra Ítalíu. Ólíkt Clemenceau og Orlando mælti Lloyd George með því að komið væri fram af miskunnsemi gagnvart Þjóðverjum. Hann vildi ekki gera út af við efnahag og stjórnarkerfi Þýskalands líkt og Clemenceau vildi gera með því að krefja þá um stórtækar stríðsskaðabætur. Aðspurður hvernig honum hefði gengið á friðarráðstefnunni sagði Lloyd George: „Ég held að mér hafi gengið eins vel og búast mátti við, í ljósi þess að ég sat á milli [[Jesús frá Nasaret|Jesú Krists]] [Wilson] og [[Napóleon Bónaparte|Napóleons Bónaparte]] [Clemenceau].“<ref>Cashman, Sean (1988), ''America in the Age of the Titans: The Progressive Era and World War I'', New York University Press, bls. 526.</ref> ===Síðari ár=== Lloyd George var á hátindi vinsælda sinna í kjölfar stríðsins og [[Andrew Bonar Law]] lét jafnvel þau orð falla að „hann gæti gerst einræðisherra til lífstíðar ef honum sýnist“.<ref>{{cite web | url=http://www.newstatesman.com/uk-politics/2011/01/coalition-liberal-conservative | title=The coalition is held together by fear | last=Bogdanor | first=Vernon | authorlink= Vernon Bogdanor | date=2011-01-20 | work=[[New Statesman]] | accessdate=29 August 2014}}</ref> Bandalag Frjálslyndra og Íhaldsmanna undir stjórn Lloyd George vann stórsigur í kosningum árið 1918 en samstarf þeirra entist ekki til lengdar. Árið 1922 drógu Íhaldsmenn (einkum að undirlagi [[Stanley Baldwin]]) stuðning sinn við samstarfið til baka og þar með lauk forsætisráðherratíð Davids Lloyd George. Lloyd George var áfram áberandi í breskum stjórnmálum næstu árin og margir bjuggust við því að hann myndi einn daginn snúa aftur til valda. Frjálslyndir buðu hins vegar afhroð í þingkosningum árið 1924 og glötuðu smám saman áhrifastöðu sinni á stjórnmálasviði Bretlands. David Lloyd George heimsótti Þýskaland árið 1936 og hreifst mjög af [[Adolf Hitler]], sem tók á móti honum í heimsókninni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1101544 „Galdrakarlinn frá Wales“], ''[[Alþýðublaðið]]'', 42. tölublað (20.02.1955), bls. 7.</ref> Hitler sagðist vera heiðraður af því að hitta „manninn sem vann stríðið“ og Lloyd George kallaði Hitler „hinn þýska [[George Washington]]“.<ref>Jones, Thomas (1951), ''Lloyd George'', Harvard University Press, bls. 248.</ref> Lloyd George studdi þó Bretland til sigurs þegar seinni heimsstyrjöldin braust út.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5232167 „Vér munum sigra“], ''Stundin'', 2. tölublað (01.09.1940), bls. 10.</ref> ==Einkalíf== Lloyd George var alræmdur fyrir það að vera mjög kvensamur og eiga stöðugt í fjölmörgum ástarsamböndum á meðan hann var kvæntur.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2789946 „Flagarinn faðir minn“], ''Þjóðviljinn'', 241. tölublað (26.10.1960), bls. 5.</ref> Hann eignaðist nokkur börn í lausaleik og hermenn í fyrri heimsstyrjöldinni göntuðust um kvensemi forsætisráðherrans með því að syngja söngva með textanum „Lloyd George þekkti föður minn,“ og gáfu þar í skyn að Lloyd George væri sjálfur faðir þeirra.<ref name=LGS>{{cite web |url=http://lloydgeorgesociety.org.uk/en/article/2009/130391/lloyd-george-knew-my-father-but-what-s-the-origin-of-the-famous-song |title=Lloyd George knew my father....but what's the origin of the famous song? |author= |date=January 31, 2009 |work=[[Lloyd George Society]] |accessdate=April 3, 2011 |archive-date=febrúar 1, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110201082521/http://lloydgeorgesociety.org.uk/en/article/2009/130391/lloyd-george-knew-my-father-but-what-s-the-origin-of-the-famous-song |url-status=dead }}</ref> == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = David Lloyd George | mánuðurskoðað = 20. júní | árskoðað = 2017}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forsætisráðherra Bretlands]] | frá = 1916| til = 1922| fyrir = [[H. H. Asquith]] | eftir = [[Andrew Bonar Law]] | }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Bretlands}} {{DEFAULTSORT:Lloyd George, David}} {{fde|1863|1945|Lloyd George, David}} [[Flokkur:Breskir jarlar]] [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Bretlands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Bretlands]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í fyrri heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Velskir stjórnmálamenn]] p8vmtlzhob3trk2yxltlo1qk6ngitc7 0 138894 1958246 1814592 2026-03-31T14:05:03Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958246 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Daniel da Silva |mynd= |fullt nafn=Daniel da Silva |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1973|5|27}} |fæðingarbær=[[São Paulo]] |fæðingarland=[[Brasilía]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1995 |ár2=1996-1998 |ár3=1998 |ár4=1999-2003 |ár5=2004-2006 |ár6=2007 |lið1=[[União São João EC|União São João]] |lið2=[[Santos FC|Santos]] |lið3=[[Tokyo Verdy|Verdy Kawasaki]] |lið4=[[AD São Caetano|São Caetano]] |lið5=[[SE Palmeiras|Palmeiras]] |lið6=[[AD São Caetano|São Caetano]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=2002 |landslið=[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |landsliðsleikir (mörk)=1 (0) }} '''Daniel da Silva''' (fæddur [[27. maí]] [[1973]]) er [[Brasilía|brasilískur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 1 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilíska karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2002||1||0 |- !Heild||1||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/16558/Daniel.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Silva, Daniel da }} {{fe|1973}} [[Flokkur:brasilískir knattspyrnumenn]] e1fxax151vsyomhqwyha192m6jt2req 0 138950 1958231 1882219 2026-03-31T13:59:51Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958231 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Paulo César Tinga |mynd=[[file:Tinga2.jpg|200px]] |fullt nafn=Paulo César Fonseca do Nascimento |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1978|1|13}} |fæðingarbær=[[Porto Alegre]] |fæðingarland=[[Brasilía]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1996-2003 |ár2=1999 |ár3=2000 |ár4=2004 |ár5=2005-2006 |ár6=2006-2010 |ár7=2010-2012 |ár8=2012-2014 |lið1=[[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] |lið2=→[[Kawasaki Frontale]] |lið3=→[[Botafogo FR|Botafogo]] |lið4=[[Sporting Clube de Portugal|Sporting Portugal]] |lið5=[[SC Internacional|Internacional]] |lið6=[[Borussia Dortmund]] |lið7=[[SC Internacional|Internacional]] |lið8=[[Cruzeiro EC|Cruzeiro]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=2001-2007 |landslið=[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |landsliðsleikir (mörk)=4 (0) }} '''Paulo César Tinga''' (fæddur [[13. janúar]] [[1978]]) er [[Brasilía|brasilískur]] fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 4 leiki með brasilíska landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilíska karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2001||2||0 |- |2002||0||0 |- |2003||0||0 |- |2004||0||0 |- |2005||0||0 |- |2006||1||0 |- |2007||1||0 |- !Heild||4||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/10138/Paulo_Cesar_Tinga.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Tinga, Paulo César}} {{f|1978}} [[Flokkur:brasilískir knattspyrnumenn]] azvfdspudo8ry1qqi2vf8duoqs11yk9 0 138955 1958279 1893672 2026-03-31T14:18:35Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958279 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Antônio Carlos Zago |mynd=[[file:Antônio Carlos Zago (2010).JPG|200px]] |fullt nafn=Antônio Carlos Zago |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1969|5|18}} |fæðingarbær=[[Presidente Prudente]] |fæðingarland=[[Brasilía]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1990-1992 |ár2=1993 |ár3=1993-1995 |ár4=1996-1997 |ár5=1997 |ár6=1997-2002 |ár7=2002-2004 |ár8=2004 |ár9=2005-2006 |ár10=2007 |lið1=[[São Paulo FC|São Paulo]] |lið2=[[Albacete Balompié]] |lið3=[[SE Palmeiras|Palmeiras]] |lið4=[[Kashiwa Reysol]] |lið5=[[SC Corinthians Paulista|Corinthians Paulista]] |lið6=[[AS Roma|Roma]] |lið7=[[Beşiktaş JK|Beşiktaş]] |lið8=[[Santos FC|Santos]] |lið9=[[EC Juventude|Juventude]] |lið10=[[Santos FC|Santos]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=1991-2001 |landslið=[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |landsliðsleikir (mörk)=37 (3) }} '''Antônio Carlos Zago''' (fæddur [[18. maí]] [[1969]]) er [[Brasilía|brasilískur]] fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 37 leiki og skoraði 3 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilíska karlalandsliðið]] |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1991||2||0 |- |1992||3||1 |- |1993||6||0 |- |1994||0||0 |- |1995||0||0 |- |1996||0||0 |- |1997||0||0 |- |1998||3||0 |- |1999||12||0 |- |2000||10||2 |- |2001||1||0 |- !Heild||37||3 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/10149/Antonio_Carlos_Zago.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Zago, Antonio Carlos}} {{f|1969}} [[Flokkur:brasilískir knattspyrnumenn]] 1w5uv64fpuhj7pdupingzwee38wevev 0 138961 1958282 1835577 2026-03-31T14:19:07Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958282 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Rudi Vata |mynd= |fullt nafn=Rudi Vata |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1970|2|13}} |fæðingarbær=[[Shkodër]] |fæðingarland=[[Albanía]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1988-1990 |ár2=1990-1991 |ár3=1991 |ár4=1992 |ár5=1992 |ár6=1992-1996 |ár7=1996-1998 |ár8=1998-2001 |ár9=2002 |ár10=2002 |ár11=2003 |ár12=2004 |lið1=[[KF Vllaznia Shkodër|Vllaznia Shkodër]] |lið2=[[KS Dinamo Tirana|Dinamo Tirana]] |lið3=[[Le Mans FC|Le Mans]] |lið4=[[Tours FC|Tours]] |lið5=[[KS Dinamo Tirana|Dinamo Tirana]] |lið6=[[Glasgow Celtic]] |lið7=[[Apollon Limassol]] |lið8=[[FC Energie Cottbus|Energie Cottbus]] |lið9=[[Rot Weiss Ahlen|LR Ahlen]] |lið10=[[SK Tirana|Tirana]] |lið11=[[Yokohama FC]] |lið12=[[St. Johnstone FC|St. Johnstone]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=1990-2001 |landslið=[[Albanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Albanía]] |landsliðsleikir (mörk)=59 (5) }} '''Rudi Vata''' (fæddur [[13. febrúar]] [[1970]]) er [[Albanía|albanskur]] fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 59 leiki og skoraði 5 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Albanía |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1990||1||0 |- |1991||1||0 |- |1992||5||0 |- |1993||6||0 |- |1994||3||0 |- |1995||5||1 |- |1996||4||0 |- |1997||7||1 |- |1998||8||0 |- |1999||8||1 |- |2000||7||2 |- |2001||4||0 |- !Heild||59||5 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/507/Rudi_Vata.html National Football Teams] *[http://www.rsssf.com/miscellaneous/vata-intl.html RSSSF] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Vata, Rudi}} {{f|1970}} [[Flokkur:Albanskir knattspyrnumenn]] ds9e0ml4l24poa667wdwsgpij3a0p7r 0 138974 1958107 1814900 2026-03-31T12:58:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958107 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Alvin Ceccoli |mynd= |fullt nafn=Alvin Warren Ceccoli |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1974|8|5}} |fæðingarbær=[[Sydney]] |fæðingarland=[[Ástralía]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1995-1998 |ár2=1999 |ár3=1999-2002 |ár4=2002-2004 |ár5=2004 |ár6=2005-2006 |ár7=2007 |ár8=2008 |lið1=[[South Coast Wolves FC|Wollongong Wolves]] |lið2=[[AEK Atenas FC|AEK Atenas]] |lið3=[[South Coast Wolves FC|Wollongong Wolves]] |lið4=[[Parramatta Power]] |lið5=[[South Coast Wolves FC|Wollongong Wolves]] |lið6=[[Sydney FC|Sydney]] |lið7=[[Avispa Fukuoka]] |lið8=[[Central Coast Mariners FC|Central Coast Mariners]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=1998-2006 |landslið=Ástralía |landsliðsleikir (mörk)=6 (1) }} '''Alvin Ceccoli''' (fæddur [[5. ágúst]] [[1974]]) er [[Ástralía|ástralskur]] fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 6 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Ástralía |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1998||4||1 |- |1999||0||0 |- |2000||0||0 |- |2001||0||0 |- |2002||0||0 |- |2003||0||0 |- |2004||0||0 |- |2005||0||0 |- |2006||2||0 |- !Heild||6||1 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/12253/Alvin_Ceccoli.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Ceccoli, Alvin }} {{fe|1974}} [[Flokkur:Ástralskir knattspyrnumenn]] jfp31iis1wmlaq1tmfaa431oqxwu37p 0 138983 1958265 1882215 2026-03-31T14:09:48Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958265 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Lucas Neill |mynd=[[file:Lucas Neill.jpg|200px]] |fullt nafn=Lucas Neill |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1978|3|9}} |fæðingarbær=[[Sydney]] |fæðingarland=[[Ástralía]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1995-2001 |ár2=2001-2006 |ár3=2007-2009 |ár4=2009 |ár5=2010-2011 |ár6=2011-2012 |ár7=2012 |ár8=2013 |ár9=2013 |ár10=2014 |ár11=2014 |lið1=[[Millwall FC|Millwall]] |lið2=[[Blackburn Rovers FC|Blackburn Rovers]] |lið3=[[West Ham United FC|West Ham United]] |lið4=[[Everton FC|Everton]] |lið5=[[Galatasaray SK|Galatasaray]] |lið6=[[Al-Jazira]] |lið7=[[Al-Wasl]] |lið8=[[Sydney FC|Sydney]] |lið9=[[Omiya Ardija]] |lið10=[[Watford FC|Watford]] |lið11=[[Doncaster Rovers FC|Doncaster Rovers]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=1996-2013 |landslið=[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |landsliðsleikir (mörk)=95 (1) }} '''Lucas Neill''' (fæddur [[9. mars]] [[1978]]) er [[Ástralía|ástralskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 95 leiki og skoraði 1 mark með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Ástralía |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1996||1||0 |- |1997||0||0 |- |1998||1||0 |- |1999||0||0 |- |2000||0||0 |- |2001||0||0 |- |2002||0||0 |- |2003||3||0 |- |2004||5||0 |- |2005||11||0 |- |2006||9||0 |- |2007||8||0 |- |2008||7||0 |- |2009||7||0 |- |2010||10||0 |- |2011||16||0 |- |2012||9||0 |- |2013||8||1 |- !Heild||95||1 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/445/Lucas_Neill.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Neill, Lucas }} {{f|1978}} [[Flokkur:Ástralskir knattspyrnumenn]] ha26fi9bzbdqmqnoqwbgxul8vxu5ii8 0 138984 1958039 1814630 2026-03-31T12:34:54Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958039 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Mitch Nichols |mynd=[[file:Mitchell Nichols.jpg|200px]] |fullt nafn=Mitchell Ian Nichols |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1989|5|1}} |fæðingarbær=[[Southport]] |fæðingarland=[[Ástralía]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2008-2012 |ár2=2013-2014 |ár3=2014 |ár4=2014-2015 |ár5=2015- |lið1=[[Brisbane Roar]] |lið2=[[Melbourne Victory]] |lið3=[[Cerezo Osaka]] |lið4=[[Perth Glory]] |lið5=[[Western Sydney Wanderers]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=2009-2014 |landslið=Ástralía |landsliðsleikir (mörk)=5 (0) }} '''Mitch Nichols''' (fæddur [[1. maí]] [[1989]]) er [[Ástralía|ástralskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 5 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Ástralía |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2009||1||0 |- |2010||0||0 |- |2011||0||0 |- |2012||0||0 |- |2013||3||0 |- |2014||1||0 |- !Heild||5||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/30199/Mitch_Nichols.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Nichols, Mitch }} {{fe|1989}} [[Flokkur:Ástralskir knattspyrnumenn]] krx2txfinzvdeex3ov8kjbma7z0cls8 0 138994 1958041 1814816 2026-03-31T12:35:18Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958041 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Sergei Aleinikov |mynd= |fullt nafn=Sergei Aleinikov |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1961|11|7}} |fæðingarbær=[[Minsk]] |fæðingarland=[[Hvíta-Rússland]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1981-1989 |ár2=1989-1990 |ár3=1990-1992 |ár4=1993-1995 |ár5=1996 |ár6=1997 |ár7=1998 |lið1=[[FC Dinamo Minsk|Dinamo Minsk]] |lið2=[[Juventus FC|Juventus]] |lið3=[[US Lecce|Lecce]] |lið4=[[Gamba Osaka]] |lið5=[[IK Oddevold|Oddevold]] |lið6=[[AS Città di Anagni Calcio|Città di Anagni]] |lið7=[[USC Corigliano Calcio|Corigliano]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=1984-1992<br/>1992-1994 |landslið=Sovétríkin<br/>[[Hvít-Rússneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Hvíta-Rússland]] |landsliðsleikir (mörk)=77 (6)<br/>4 (0) }} '''Sergei Aleinikov''' (fæddur [[7. nóvember]] [[1961]]) er [[Hvíta-Rússland|hvíta-rússneskur]] fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 81 leik og skoraði 6 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Sovétríkin |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1984||6||0 |- |1985||14||1 |- |1986||10||1 |- |1987||8||1 |- |1988||15||2 |- |1989||7||0 |- |1990||5||0 |- |1991||8||1 |- |1992||4||0 |- !Heild||77||6 |- !colspan=3|Hvíta-Rússland |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1992||1||0 |- |1993||2||0 |- |1994||1||0 |- !Heild||4||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/19045/Syarhey_Aleynikaw.html National Football Teams] *[http://www.rsssf.com/miscellaneous/aleinikov-intl.html RSSSF] {{stubbur|knattspyrna}} {{f|1961}} {{DEFAULTSORT:Aleinikov, Sergei}} [[Flokkur:Hvítrússneskir knattspyrnumenn]] akih7qmqb3gd8fastp30ik0oynb48ie 0 139041 1958293 1814689 2026-03-31T14:23:19Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958293 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Julio Salinas |mynd=[[file:Julio Salinas 2.jpg|200px]] |fullt nafn=Julio Salinas |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1962|9|11}} |fæðingarbær=[[Bilbao]] |fæðingarland=[[Spánn]] |hæð= |staða=[[Framherji]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1982-1986 |ár2=1986-1988 |ár3=1988-1994 |ár4=1994-1995 |ár5=1995-1996 |ár6=1997-1998 |ár7=1998-2000 |lið1=[[Athletic Bilbao]] |lið2=[[Atlético Madrid]] |lið3=[[FC Barcelona|Barcelona]] |lið4=[[Deportivo La Coruña]] |lið5=[[Sporting de Gijón|Sporting Gijón]] |lið6=[[Yokohama F. Marinos|Yokohama Marinos]] |lið7=[[Deportivo Alavés]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=1986-1996 |landslið=[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |landsliðsleikir (mörk)=56 (22) }} '''Julio Salinas''' (fæddur [[11. september]] [[1962]]) er [[Spánn|spænskur]] fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 56 leiki og skoraði 22 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {|class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Spánn |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1986||10||5 |- |1987||2||0 |- |1988||8||1 |- |1989||4||1 |- |1990||5||1 |- |1991||0||0 |- |1992||1||0 |- |1993||8||7 |- |1994||12||7 |- |1995||4||0 |- |1996||2||0 |- !Heild||56||22 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/14109/Julio_Salinas.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Salinas, Julio }} {{fe|1962}} [[Flokkur:Spænskir knattspyrnumenn]] 05pd2ofejkdhyehl7sdrgeyj1ltdsta 0 139080 1958211 1793109 2026-03-31T13:53:51Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958211 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Dejan Jakovic |mynd= |fullt nafn=Dejan Jakovic |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1985|7|16}} |fæðingarbær=[[Karlovac]] |fæðingarland=[[Júgóslavía]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2008-2009 |ár2=2009-2013 |ár3=2014- |lið1=[[Rauða stjarnan Belgrad]] |lið2=[[DC United]] |lið3=[[Shimizu S-Pulse]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=2009- |landslið=[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |landsliðsleikir (mörk)=32 (0) }} '''Dejan Jakovic''' (fæddur [[16. júlí]] [[1985]]) er [[Kanada|kanadískur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 32 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {|class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Kanada |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2009||5||0 |- |2010||3||0 |- |2011||2||0 |- |2012||1||0 |- |2013||5||0 |- |2014||1||0 |- |2015||9||0 |- |2016||6||0 |- !Heild||32||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/27469/Dejan_Jakovic.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Jakovic, Dejan }} {{fe|1985}} [[Flokkur:Kanadískir knattspyrnumenn]] 4yvugbvr3fugaxhhay6lrvcrotidxxd 0 139094 1958045 1814719 2026-03-31T12:36:03Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958045 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Mato Neretljak |mynd=[[file:Mato Neretljak-2011.jpg|200px]] |fullt nafn=Mato Neretljak |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1979|6|3}} |fæðingarbær=[[Orašje]] |fæðingarland=[[Júgóslavía]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1999-2000 |ár2=2000-2002 |ár3=2002-2005 |ár4=2005-2008 |ár5=2008-2010 |ár6=2011 |ár7=2012 |ár8=2012-2013 |ár9=2013-2014 |lið1=[[HNK Orašje|Orašje]] |lið2=[[NK Osijek|Osijek]] |lið3=[[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]] |lið4=[[Suwon Samsung Bluewings]] |lið5=[[Omiya Ardija]] |lið6=[[Suwon Samsung Bluewings]] |lið7=[[HNK Hajduk Split|Hajduk Split]] |lið8=[[HNK Rijeka|Rijeka]] |lið9=[[NK Zadar|Zadar]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=2001-2006 |landslið=[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |landsliðsleikir (mörk)=10 (1) }} '''Mato Neretljak''' (fæddur [[3. júní]] [[1979]]) er [[Króatía|króatískur]] fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 10 leiki og skoraði 1 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {|class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Króatía |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2001||1||0 |- |2002||0||0 |- |2003||1||0 |- |2004||5||1 |- |2005||1||0 |- |2006||2||0 |- !Heild||10||1 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/1707/Mato_Neretljak.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Neretljak, Mato }} {{fe|1979}} [[Flokkur:Króatískir knattspyrnumenn]] 2sar809niwdoqsu2gwi1oyta5yt53te 0 139128 1958307 1936836 2026-03-31T14:25:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958307 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Dušan Petković |mynd= |fullt nafn=Dušan Petković |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1974|6|13}} |fæðingarbær=[[Belgrad]] |fæðingarland=[[Serbía]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1992-1995 |ár2=1995-1996 |ár3=1996 |ár4=1996-1997 |ár5=1997-1998 |ár6=1999-2001 |ár7=2001-2003 |ár8=2002-2003 |ár9=2004 |ár10=2005 |ár11=2006-2007 |lið1=[[OFK Beograd]] |lið2=[[RCD Mallorca|Mallorca]] |lið3=→[[Écija Balompié]] |lið4=[[OFK Beograd]] |lið5=[[Yokohama F. Marinos|Yokohama Marinos]] |lið6=[[OFK Beograd]] |lið7=[[VfL Wolfsburg|Wolfsburg]] |lið8=→[[1. FC Nuremberg|Nuremberg]] |lið9=[[FC Spartak Mosku|Spartak Mosku]] |lið10=[[OFK Beograd]] |lið11=[[FC Saturn Moscow Oblast|Saturn Moscow Oblast]] |leikir (mörk)= |landsliðsár=2000-2004 |landslið=[[Serbneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Serbía]] |landsliðsleikir (mörk)=7 (0) }} '''Dušan Petković''' (fæddur [[13. júní]] [[1974]]) er [[Serbía|serbneskur]] fyrrverandi [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 7 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {|class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Serbía |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2000||1||0 |- |2001||2||0 |- |2002||0||0 |- |2003||0||0 |- |2004||4||0 |- !Heild||7||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/8271/Dusan_Petkovic.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Petković, Dušan}} {{f|1974}} [[Flokkur:Serbneskir knattspyrnumenn]] f5bgohfeomihsxwf88rq2yem0f5dvlr 0 139156 1958162 1816317 2026-03-31T13:17:37Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958162 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Michael Fitzgerald |mynd= |fullt nafn=Michael Fitzgerald |fæðingardagur={{fæðingardagur og aldur|1988|9|17}} |fæðingarbær=[[Tokoroa]] |fæðingarland=[[Nýja-Sjáland]] |hæð= |staða=[[Varnarmaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=2008- |ár2=2009 |ár3=2010-2011 |ár4=2012-2013 |lið1=[[Albirex Niigata]] |lið2=→[[Japan Soccer College]] |lið3=→[[Zweigen Kanazawa]] |lið4=→[[V-Varen Nagasaki]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=2011 |landslið=Nýja-Sjáland |landsliðsleikir (mörk)=3 (0) }} '''Michael Fitzgerald''' (fæddur [[17. september]] [[1988]]) er [[Nýja-Sjáland|nýsjálenskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 3 leiki með landsliðinu. ==Tölfræði== {|class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Nýja-Sjáland |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |2011||3||0 |- !Heild||3||0 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/42753/Michael_Fitzgerald.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{DEFAULTSORT:Fitzgerald, Michael }} {{fe|1988}} [[Flokkur:Nýsjálenskir knattspyrnumenn]] tsyj6gsrxawro6m1np389fcut5x6ecn 0 139570 1958325 1948522 2026-03-31T16:29:15Z TKSnaevarr 53243 1958325 wikitext text/x-wiki {{Forseti | forskeyti = | nafn = Urho Kekkonen | mynd = Urho-Kekkonen-1977-c.jpg | titill= [[Forseti Finnlands]] | stjórnartíð_start = [[1. mars]] [[1956]] | stjórnartíð_end = [[27. janúar]] [[1982]] | forsætisráðherra = {{Collapsible list|title = Listi|1=[[Karl-August Fagerholm]]<br /><!-- -->[[Vieno Johannes Sukselainen|V. J. Sukselainen]]<br /><!-- -->[[Rainer von Fieandt]]<br /><!-- -->[[Reino Kuuskoski]]<br /><!-- -->[[Martti Miettunen]]<br /><!-- -->[[Ahti Karjalainen]]<br /><!-- -->[[Johannes Virolainen]]<br /><!-- -->[[Rafael Paasio]]<br /><!-- -->[[Mauno Koivisto]]<br /><!-- -->[[Teuvo Aura]]<br /><!-- -->[[Kalevi Sorsa]]<br /><!-- -->[[Keijo Liinamaa]]}} | forveri =[[Juho Kusti Paasikivi]] | eftirmaður = [[Mauno Koivisto]] | titill2= [[Forsætisráðherra Finnlands]] | stjórnartíð_start3 = [[17. mars]] [[1950]] | stjórnartíð_end3 = [[17. nóvember]] [[1953]] | forseti3 = [[Juho Kusti Paasikivi]] | forveri3 = [[Karl-August Fagerholm]] | eftirmaður3 = [[Sakari Tuomioja]] | stjórnartíð_start2 = [[20. október]] [[1954]] | stjórnartíð_end2 = [[3. mars]] [[1956]] | forseti2 = [[Juho Kusti Paasikivi]] | forveri2 = [[Ralf Törngren]] | eftirmaður2 = [[Karl-August Fagerholm]] | myndatexti1 = Kekkonen árið 1977. | fæddur = [[3. september]] [[1900]] | fæðingarstaður = [[Pielavesi]], [[Stórfurstadæmið Finnland|stórfurstadæminu Finnland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1986|8|31|1900|9|3}} | dánarstaður = [[Helsinki]], [[Finnland]]i | þjóderni = [[Finnland|Finnskur]] | maki = Sylvi Salome Uino | stjórnmálaflokkur = [[Miðflokkurinn (Finnland)|Miðflokkurinn]] | börn = Matti, Taneli | háskóli = [[Háskólinn í Helsinki]] | starf = Stjórnmálamaður |undirskrift = KekkonenUrhoSignature.png }} '''Urho Kaleva Kekkonen''' ([[3. september]] [[1900]] – [[31. ágúst]] [[1986]]) var [[Finnland|finnskur]] stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Finnlands á árunum 1950–1953 og 1954–1956 og síðar áttundi forseti Finnlands (1956–1982).<ref>{{Vefheimild |url=http://www.valtioneuvosto.fi/hakemisto/ministerikortisto/ministeritiedot.asp?nro=154 |titill=Ministerikortisto |útgefandi=Valtioneuvosto|tungumál= finnska}}</ref> Hann var þaulsetnasti forseti í sögu Finnlands. Kekkonen viðhélt „virkri hlutleysisstefnu“ forvera síns, [[Juho Kusti Paasikivi]], en sú stefna varð síðar þekkt sem „Paasikivi–Kekkonen-línan“.<ref>{{Tímarit.is|1414248|Kekkonen sjötugur|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=3. september 1970|blaðsíða=14}}</ref><ref>{{Tímarit.is|2880836|Urho Kekkonen: Áhrifamesti þjóðhöfðingi síns tíma á Norðurlöndum|blað=[[Þjóðviljinn]]|útgáfudagsetning=24. febrúar 1982|blaðsíða=7|höfundur=Borgþór S. Kjærnested}}</ref> Samkvæmt henni viðhélt Finnland sjálfstæði sínu í sama mund og ríkið átti í stórtækri verslun við meðlimi bæði [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]] og [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]]. ==Æviágrip== ===Æska og menntun=== Urho Kekkonen fæddist í [[Pielavesi]] í [[Mið-Finnland]]i og var elstur þriggja systkina. Foreldrar hans voru finnskir þjóðernissinnar og Urho gekk í samskóla í [[Kajaani]].{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=345}} Urho Kekkonen barðist með her [[Finnskir hvítliðar|hvítliða]] í [[Finnska borgarastyrjöldin|finnsku borgarastyrjöldinni]] árið 1918 og var meðal annars falið að stjórna [[Aftaka|aftöku]] níu óbreyttra borgara úr röðum [[Finnskir rauðliðar|rauðliða]] nóttina 25. og 26. maí.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=346}} Kekkonen tók [[lögfræði]]próf við [[Háskólinn í Helsinki|Háskólann í Helsinki]] þegar hann var 28 ára gamall og hlaut doktorsnafnbót árið 1936. Hann var kunnur íþróttaunnandi og var um skeið Finnlandsmeistari í hástökki. Árið 1932 varð hann forseti finnska íþróttasambandsins.<ref name=mbl86/> ===Stjórnmálaferill=== Frá byrjun þriðja áratugarins vann Kekkonen fyrir finnsku leyniþjónustuna og fékkst við að elta uppi [[Kommúnismi|kommúnista]] sem komu til Finnlands yfir landamærin frá [[Sovétlýðveldið Rússland|Rússlandi]].{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=346}} Kekkonen var innanríkisráðherra í ríkisstjórn finnska [[Miðflokkurinn (Finnland)|Bændaflokksins]] (Miðflokksins) á árunum 1936 til 1937 og barðist á þeim tíma gegn uppgangi [[Fasismi|fasisma]] í Finnlandi.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=347}} Á tíma [[Vetrarstríðið|vetrarstríðsins]] milli Finnlands og [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] varð Kekkonen andstæðingur allrar viðleitni til samningagerðar milli ríkjanna. Kekkonen fagnaði [[Innrásin í Sovétríkin|innrás Þýskalands í Sovétríkin]] í júní 1941 og taldi hana í upphafi fela í sér mikil tækifæri fyrir Finnland. Finnar gengu á þessum tíma í lið með Þjóðverjum og háðu hið svokallaða [[Framhaldsstríðið|framhaldsstríð]] gegn Sovétmönnum. Haustið 1943 varð Kekkonen hins vegar ljóst að Þjóðverjar myndu tapa stríðinu gegn Sovétríkjunum og því gekk hann til liðs við þá sem vildu ljúka þátttöku Finna í stríðinu með samningum.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=347}} Þegar [[Carl Gustaf Emil Mannerheim]] varð forseti Finnlands í ágúst 1944 var Kekkonen gerður dóms- og innanríkisráðherra í ríkisstjórn [[Juho Kusti Paasikivi]] forsætisráðherra. Í því embætti hafði Kekkonen umsjón með saksóknum gegn finnskum ráðamönnum sem taldir voru bera ábyrgð á þátttöku Finnlands í stríðinu.<ref>{{Tímarit.is|5063955|Kekkonen forseti Finnlands|blað=[[Samtíðin]]|útgáfudagsetning=1. október 1956|blaðsíða=11–14}}</ref> Þegar Mannerheim sagði af sér og Paasikivi varð forseti varð Kekkonen forsætisráðherra Finnlands frá 1950 til 1956 til skiptis við [[Karl-August Fagerholm]].{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=347}} ===Forsetatíð (1956–1982)=== Kekkonen bauð sig fram til forseta Finnlands þegar Paasikivi lét af störfum árið 1956. Engum frambjóðanda tókst að ná meirihluta kjörmanna í fyrstu kosningaumferðinni en í þriðju umferð bauðst [[Alþýðufylkingin (Finnland)|Alþýðufylking kommúnista og sósíalista]] til að styðja framboð Kekkonens með því skilyrði að flokkurinn yrði tekinn inn í ríkisstjórn eftir sigur hans. Sovéski utanríkisráðherrann [[Vjatsjeslav Molotov]] sendi jafnframt tvo [[KGB]]-liða til Finnlands til þess að tryggja kosningu Kekkonens.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=350}} Kekkonen var að endingu kjörinn forseti í þriðju umferð með 151 atkvæði gegn 149 atkvæðum sem Karl-August Fagerholm hlaut.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=351}} Kjöri Kekkonens á forsetastól var ákaft fagnað í Sovétríkjunum vegna fyrirheita hans um að hann myndi halda fast í [[Hlutleysisstefna|hlutleysisstefnuna]] sem Finnland hafði tekið upp í stjórnartíð Paasikivi.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=352}} Sem forseti þótti Kekkonen harður í horn að taka og hann varð því töluvert umdeildur meðal Finna á fyrsta kjörtímabili sínu. Þar sem tvísýnt þótti um horfur Kekkonens til endurkjörs árið 1961 greip hann til þess að rjúfa þing til þess að geta att andstæðingum sínum úr röðum sósíalista og íhaldsmanna hverjum gegn öðrum. Kekkonen fékk átyllu til þess að rjúfa þing eftir að sovéski utanríkisráðherrann [[Andrej Gromyko]] sendi finnska sendiráðinu í [[Moskva|Moskvu]] orðsendingu um nauðsyn þess að hefja viðræður um öryggismál milli ríkjanna.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=353}} Kekkonen rauf í kjölfarið þing og vísaði til þess að almenningur yrði að fá úr um það skorið hvort vinsamlegri utanríkisstefnu gagnvart Sovétríkjunum yrði viðhaldið eða ekki. Bandalag andstæðinga Kekkonens hrundi í kjölfarið og hann vann auðveldlega endurkjör á forsetastól.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=354}} [[Mynd:Kekkonen ja Khrushchev.jpeg|thumb|right|Kekkonen með Sovétleiðtoganum [[Níkíta Khrústsjov]], í sextíu ára afmælisveislu Kekkonens árið 1960.]] Árið 1961 leiddi stjórn Kekkonens Finnland inn í [[Fríverslunarsamtök Evrópu]]. Til að ná þessu fram varð Kekkonen að eiga viðræður við sovéska leiðtogann [[Níkíta Khrústsjov]], sem hann átti í góðum samskiptum við, og undirrita tollasamning við Sovétríkin.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=354}} Kosningabandalag Kekkonens, sem samanstóð af Miðflokknum, jafnaðarmönnum, kommúnistum og vinstrisósíalistum, Sænska þjóðarflokknum og fólki utan flokka, vann afgerandi sigur í forsetakosningum árið 1968. Þetta sama ár varð Finnland fyrir áfalli þegar aðildarríki [[Varsjárbandalagið|Varsjárbandalagsins]] gerðu [[Innrás Varsjárbandalagsins í Tékkóslóvakíu|innrás í Tékkóslóvakíu]] til að binda endi á [[vorið í Prag]].{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=355}} Kekkonen kallaði sovéska sendiherrann í Helsinki, Andrej Koljakov, á sinn fund en vísaði honum á dyr og sakaði hann um að ljúga að sér þegar hann tjáði honum að innrásin hefði verið gerð að beiðni ríkisstjórnar Tékkóslóvakíu.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=356}} [[Mynd:Tage Erlander and Urho Kekkonen 1967.jpg|thumb|right|Kekkonen á árabáti við [[Harpsund]] með sænska forsætisráðherranum [[Tage Erlander]] árið 1967.]] Stefna Kekkonens leiddi til gagnrýni í fjölmiðlum og á Vesturlöndum um að hann sýndi Sovétríkjunum fylgispekt. Hugtakið „[[Finnlandísering]]“ var fundið upp til að lýsa undirgefni Finna við stórveldið í austri. Kekkonen og stuðningsmönnum hans gramdist þessi gagnrýni og færðu rök fyrir því að utanríkisstefna Finna byggðist á raunsæi og staðreyndum.<ref name=mbl86>{{Tímarit.is|1639364|Urho Kekkonen: Réð lögum og lofum í aldarfjórðung|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=2. september 1986|blaðsíða=26–29}}</ref> Með því að taka tillit til hagsmuna Sovétríkjanna á alþjóðavettvangi hefði Finnum tekist að viðhalda [[fullveldi]] sínu og forðast að verða kommúnískt [[leppríki]] Sovétmanna á sama hátt og flest ríki [[Austurblokkin|Austurblokkarinnar]] í kalda stríðinu.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=364}} Stjórn Kekkonens, sér í lagi erindrekinn [[Ralph Enckell]], áttu frumkvæði að því að skipuleggja öryggismálaráðstefnu í Helsinki árið 1975, sem leiddi til þess að 35 ríki, þar á meðal Sovétríkin, undirrituðu [[Helsinkisáttmálinn|Helsinkisáttmálann]] svokallaða þann 1. ágúst þetta ár. Sáttmálinn fól í sér kröfu um frið og óhagganleg landamæri ásamt skyldur til að virða mannréttindi og lýðræðisleg vinnubrögð.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=373}} Kekkonen var endurkjörinn forseti árið 1978 með fylgi allra helstu stjórnmálaflokka Finnlands og án veruegrar mótstöðu. Á þessum tíma var heilsu Kekkonens þó farið að hraka og því farið að gæta aukinnar andstöðu gegn honum meðal finnskra stjórnmálamanna. Árið 1981, á tíma kreppu á vinnumarkaðinum, krafðist Kekkonen þess að forsætisráðherrann [[Mauno Koivisto]] bæðist lausnar. Venja var fyrir því að finnska ríkisstjórnin segði af sér ef forsetinn óskaði þess en Koivisto leitaði hins vegar ráða lagakanslara og svaraði því í kjölfarið að hann myndi ekki segja af sér, enda væri ríkisstjórnin samkvæmt stjórnarskrá aðeins ábyrg gagnvart þinginu en ekki forsetanum.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=374}} Með þessu kom Koivisto alvarlegu höggi á forsetavald Kekkonens og hvatti fjölmiðla til gagnrýnni umfjöllunar um forsetann en tíðkast hafði á undanförnum árum.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=375}} ===Starfslok og andlát=== Kekkonen fór í veikindafrí í september árið 1981 og Koivisto tók því við forsetaembættinu til bráðabirgða. Vinsældir Koivistos jukust mjög á þessum tíma og æ fleiri Finnar sögðust vilja að hann tæki við Kekkonen á forsetastól. Forsetakosningar voru að endingu haldnar í janúar 1982 þar sem Koivisto vann afgerandi sigur.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=375}} Kekkonen hvarf því frá völdum eftir rúman aldarfjórðung og settist að á [[Eikaroddi|Eikarodda]]. Hann lést aðfaranóttina 31. ágúst árið 1986, þremur dögum fyrir 86 ára afmælisdaginn sinn.{{sfn|Borgþór Kjærnested|2017|p=378}} ==Heimildir== * {{cite book|title=Milli steins og sleggju: Saga Finnlands|author=Borgþór Kjærnested|year=2017|publisher=Skrudda|isbn=9789935458728|place=Reykjavík}} ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Finnlands]] | frá=[[17. mars]] [[1950]]| til=[[17. nóvember]] [[1953]]| fyrir=[[Karl-August Fagerholm]]| eftir=[[Sakari Tuomioja]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Finnlands]] | frá=[[20. október]] [[1954]]| til=[[3. mars]] [[1956]]| fyrir=[[Ralf Törngren]]| eftir=[[Karl-August Fagerholm]]| }} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Finnlands]] | frá=[[1. mars]] [[1956]]| til=[[27. janúar]] [[1982]]| fyrir=[[Juho Kusti Paasikivi]]| eftir=[[Mauno Koivisto]]| }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Finnlands}} {{Forsætisráðherrar Finnlands}} {{DEFAULTSORT:Kekkonen, Urho}} {{fd|1900|1986}} [[Flokkur:Forsetar Finnlands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Finnlands]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] sk1j6qh5p8108xc0tfgpwla44ilnghk 0 139878 1957988 1912956 2026-03-31T12:22:41Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957988 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Yngvi Gunnlaugsson | image = | alt = | number = | team = | position = Þjálfari | league = | birth_date = {{Fæðingardagur og aldur|1978|4|21}} | birth_place = | height_ft = | height_in = | weight_lb = | career_start = | years1 = 1997–1998 | team1 = Skallagrímur | years2 = 1999–2001 | team2 = Skallagrímur | years3 = 2015–2016 | team3 = KV | years4 = 2016–2017 | team4 = [[Körfuknattleiksdeild Vestra|Vestri]] | cyears1 = 2003-2006 | cteam1 = Haukar (kvk, aðst.þj.) | cyears2 = 2006–2007 | cteam2 = Breiðablik (kvk) | cyears3 = 2007–2009 | cteam3 = Haukar (kvk) | cyears4 = 2009–2011 | cteam4 = Valur (kk) | cyears5 = 2010–2011 | cteam5 = Valur (kvk) | cyears6 = 2013–2014 | cteam6 = KR (kvk) | cyears7 = 2015–2016 | cteam7 = [[Knattspyrnufélag Vesturbæjar|KV]] | cyears8 = 2016–2019 | cteam8 = [[Körfuknattleiksdeild Vestra|Vestri]] (kk) | cyears9 = 2019–2020 | cteam9 = Njarðvík (kk, aðst.þj.) | cyears10 = 2022 | cteam10 = Breiðablik (kvk) | highlights = *[[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|Íslandsmeistari kvenna]] (2009) }} '''Yngvi Páll Gunnlaugsson''' (f. [[21. apríl]] [[1978]]) er íslenskur körfuknattleiksþjálfari. Yngvi var aðstoðarþjálfari kvennaliðs Hauka frá 2003 til 2006. Í desember 2006 tók hann við Breiðablik í Úrvalsdeild kvenna. Hann þjálfaði meistaraflokk kvenna hjá Haukum frá 2007 til 2009 og varð Íslandsmeistari með þeim seinna tímabilið.<ref>{{cite news|title=Yngvi Gunn­laugs­son: Þessi er sá sæt­asti|url=http://www.mbl.is/sport/korfubolti/2009/04/01/yngvi_gunnlaugsson_thessi_er_sa_saetasti/|accessdate=24 September 2017|work=[[Morgunblaðið]]|date=April 1, 2009|language=Icelandic}}</ref> Yngvi stýrði meistaraflokki karla hjá Val á árunum 2009<ref>{{cite news|title=Yngvi og Ari ráðnir þjálfarar Vals|url=https://www.visir.is/g/2009422111257|accessdate=24 September 2017|work=[[Vísir.is]]|date=April 24, 2009|language=Icelandic|first=Eiríkur Stefán|last= Ásgeirsson}}</ref> til 2011<ref>{{cite news|title=Yngvi rekinn frá Val - Ágústi boðið starfið|url=https://www.visir.is/g/2011110819023/yngvi-rekinn-fra-val-agusti-bodid-starfid|accessdate=24 September 2017|work=[[Vísir.is]]|date=August 18, 2011|first=Óskar Ófeigur|last=Jónsson|language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news|title=Stjórnin á að skammast sín!|url=http://www.karfan.is/read/2011-08-18/stjornin_a_ad_skammast_sin!/|accessdate=24 September 2017|work=Karfan.is|date=August 18, 2011|language=Icelandic}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> og meistaraflokki kvenna tímabilið 2010–2011. Árið 2011 kom hann báðum meistaraflokkum félagsins upp í Úrvalsdeild.<ref>{{cite news|title=Valur upp í úrvalsdeildina|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=340912&pageId=5362090&lang=is|accessdate=24 September 2017|work=[[Morgunblaðið]]|date=March 23, 2011|language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news|title=Valur í úrvalsdeildina|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=340915&pageId=5362131|accessdate=24 September 2017|work=[[Morgunblaðið]]|date=March 24, 2011|first=Einar |last=Sigtryggsson|language=Icelandic}}</ref> ==Titlar== *[[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|Íslandsmeistari kvenna]]: 2009 ==Heimildir== {{Reflist|30em}} ==Tenglar== *[https://gamli.kki.is/tolfraedi_ferill_leikmanns.asp?Felaganumer=36612 Ferill í úrvalsdeild] {{stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksþjálfarar]] [[Flokkur:Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik]] {{f|1978}} mx89ctxq0q1ww3cdhygv5ibl9ot8gfq 0 140158 1958311 1780818 2026-03-31T14:25:37Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958311 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name=''Alnus japonica'' |image=Alnus japonica2.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'') | familia = [[Birkiætt]] (''Betulaceae'') | genus = [[Elri]] (''Alnus'') | subgenus = ''Alnus'' | species = '''''A. japonica''''' | binomial = ''Alnus japonica'' | binomial_authority = | synonyms = ''Betula japonica'' <small>[[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]</small><br>''Alnus reginosa'' <small>[[Takenoshin Nakai|Nakai]]</small><br>''Alnus maritima'' var.'' japonica'' <small></small><br>''Alnus maritima'' var.'' arguta'' <small></small><br>''Alnus japonica'' var.'' villosa'' <small></small><br>''Alnus japonica'' var.'' rufinervis'' <small></small><br>''Alnus japonica'' var.'' reginosa'' <small></small><br>''Alnus japonica'' var.'' minor'' <small></small><br>''Alnus japonica'' var.'' latifolia'' <small></small><br>''Alnus japonica'' var.'' koreana'' <small></small><br>''Alnus japonica'' f.'' koreana'' <small></small><br>''Alnus japonica'' var.'' genuina'' <small></small><br>''Alnus japonica'' var.'' arguta'' <small></small><br>''Alnus japonica'' f.'' arguta'' <small></small><br>''Alnus harinoki'' <small>[[Philipp Franz von Siebold|Siebold]]</small> }} '''''Mýraölur''''' (Alnus japonica)<ref>{{cite book|url=http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf |title=English Names for Korean Native Plants |publisher=[[Korea National Arboretum]] |year=2015 |isbn=978-89-97450-98-5 |location=Pocheon |pages=348 |access-date=4 January 2017 |via=[[Korea Forest Service]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525105020/http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf |archivedate=25 May 2017 }}</ref><ref name = "COL">{{vefheimild|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9806090|titill= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|sótt= 26 May 2014 |höfundar= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|dags= 2014|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> er [[Elri|elritegund]] sem vex í [[Japan]], [[Kórea|Kóreu]], [[Taívan]], austur-[[Kína]] til Rússlands.<ref>{{cite web|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006127|title= Alnus japonica in eflora China}}</ref><ref name = "C132">Steud., 1840 ''In: Nomencl. Bot. , ed. 2, 1: 55''</ref><ref name = "source">[https://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> == Myndir == <gallery> Alnus japonica3.jpg </gallery> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{wikilífverur|Alnus japonica}} {{commons|Category:Alnus japonica}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Birkiætt]] [[Flokkur:Elri]] [[Flokkur:Niturbindandi tré og runnar]] oxrp5dvi4ef65t7iex29sjplmcarqv8 0 140174 1958287 1924418 2026-03-31T14:20:38Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958287 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Fjallölur | image = Alnus-maximoviczii-shoot.JPG | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Beykibálkur]] (''Fagales'') | familia = [[Birkiætt]] (''Betulaceae'') | genus = [[Elri]] ''(Alnus)'' | species = '''''A. maximowiczii ''''' | binomial = ''Alnus maximowiczii '' | binomial_authority = Callier | synonyms_ref=<ref name=lkllklklklklklklk/> | synonyms=*''Alnus crispa'' subsp. ''maximowiczii'' <small>(Callier) Hultén</small> *''Alnaster crispus'' subsp. ''maximowiczii'' <small>(Callier) Murai</small> *''Alnaster crispus'' var. ''maximowiczii'' <small>(Callier) Murai</small> *''Duschekia maximowiczii'' <small>(Callier) Pouzar</small> *''Alnaster maximowiczii'' <small>(Callier) Czerep.</small> *''Alnus viridis'' subsp. ''maximowiczii'' <small>(Callier) D.Löve</small> *''Alnus fruticosa'' var. ''sachalinensis'' <small>Koidz.</small> *''Alnus alnobetula'' subvar. ''sachalinensis'' <small>(Koidz.) Makino & Nemoto</small> *''Alnus maximowiczii'' var. ''sachalinensis'' <small>(Koidz.) Nemoto</small> *''Alnus crispa'' var. ''sachalinensis'' <small>(Koidz.) H.Hara</small> *''Alnaster crispus'' var. ''sachalinensis'' <small>(Koidz.) Murai</small> |}} '''''Fjallölur''''', '''fjallelri''' eða '''japanselri''' <ref>[https://grodrarstod.is/vara/japanselri-fjallelri-alnus-maximowiczii/ fjallelri] Þöll</ref> (, fræðiheiti '''Alnus maximowiczii'''),<ref name = "C132">C.K.Schneider, 1904 ''In: Ill. Handb. Laubholzk. 1: 122''</ref><ref name = "source">[https://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref><ref>{{cite book|url=http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf |title=English Names for Korean Native Plants |publisher=[[Korea National Arboretum]] |year=2015 |isbn=978-89-97450-98-5 |location=Pocheon |pages=349 |access-date=25 January 2016 |via=[[Korea Forest Service]] |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170525105020/http://www.forest.go.kr/kna/special/download/English_Names_for_Korean_Native_Plants.pdf |archivedate=25 May 2017 }}</ref> er elritegund ættuð frá [[Japan]], [[Kórea|Kóreu]], og austast í Rússlandi ([[Sakhalin]], [[Primorye]], [[Khabarovsk]], [[Kúrileyjar]]).<ref name=lkllklklklklklklk>[https://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=6518 Kew World Checklist of Selected Plant Families]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>Bailey, L.H. & E.Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York</ref><ref name = "COL">{{vefheimild|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9806333|titill= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|sótt= 26 May 2014 |höfundar= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|dags= 2014|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> == Útbreiðsla og búsvæði == Útbreiðslusvæði tegundarinnar er austast í Rússlandi; Sakhalin, Primorye, Shantar-eyjar, Kúrileyjar (Shikotan, Kunashir, Iturup, Simushir)<ref>{{книга|автор=Воробьёв Д. П., Ворошилов В. Н., Гурзенков Н. Н., Доронина Ю. А., Егорова Е. М., Нечаева Т. И., Пробатова Н. С., Толмачёв А. И., Черняева А. М.|заглавие= Определитель высших растений Сахалина и Курильских островов|место=Л.|издательство=Наука|год=1974|ответственный=Ответ. ред. Толмачёв А. И.|страницы=143|страниц=372}}</ref>, [[Japan]]<ref name="ареал">{{книга|автор=Соколов С. Я., Связева О. А., Кубли В. А.|заглавие=Ареалы деревьев и кустарников СССР|часть=Том 1. Тиссовые — Кирказоновые|ссылка=http://herba.msu.ru/shipunov/school/book/|area_der_kust_sssr_1977_1_bez_kart.djvu|место=Л.|издательство=Наука|год=1977|страницы=105—106|страниц=164}}</ref> og Kóreuskaga<ref name="GRIN">По данным сайта [[Germplasm Resources Information Network|GRIN]] (см. карточку растения).</ref>. Hann vex á bökkum áa og lækja, nálægt sjó. Austast í Rússlandi er hann frá Kievka-á til vatnasvæðis Uda-ár. Hann vex ýmist stakur eða í þykknum í rökum jarðvegi. Hann vex helst upp í hálendi þar sem hann er í skjóli dala. Stundum vex hann með runnafuru á fjallatoppum þar sem hann verður jarðlægur. Á Kúrileyjum er hann undirgróður í [[steinbjörk|steinbjarkar]]skógum, í lægðum og hlíðum. == Lýsing == Runni eða tré að 10m. hæð. Börkurinn er grár, með nær kringlóttum loftaugum; ungar greinar eru ljósbrúnar með fjölda mjög mjórra loftauga. Brumin eru 1-1.3 cm löng. Blöðin eru breiðegglaga, 7-10 sm löng, 7-8 sm breið, með breiðum oft hjartalaga grunni, fíntennt. Könglarnir eru 1,5-2 sm langir, á stuttum stilk. Fræin eru með vængjum. Blómstrar í maí - júní. <gallery> Alnus-maximoviczii-habit.JPG Avalanche path 7271.JPG Alnus-maximoviczii-foliage.JPG </gallery> ==Ytri tenglar== *[http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Alnus+maximowiczii Plants for a Future] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170820085049/http://www.pfaf.org/user/Plant.aspx?LatinName=Alnus+maximowiczii |date=2017-08-20 }} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{wikilífverur|Alnus maximowiczii}} {{commons|Category:Alnus maximowiczii}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Birkiætt]] [[Flokkur:Elri]] [[Flokkur:Niturbindandi tré og runnar]] 40k8to3vg8kkopqj1t5otkpnss3o6bq 0 140252 1958336 1953436 2026-03-31T18:44:27Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1958336 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Wesselburenkraut_19.06.2012_18-35-26.jpg|thumb|Þýskt súrkál]] '''Súrkál''' er fínt skorið [[hvítkál]] sem hefur verið [[Gerjun|gerjað]] með ýmsum mjólkursýrumyndandi bakteríum.<ref name="farnworth1">{{cite book|title=Handbook of Fermented Functional Foods|last=Farnworth|first=Edward R.|publisher=CRC|year=2003|isbn=0-8493-1372-4|url=https://books.google.com/?id=gpcXqE-j6gEC&pg=395#v=onepage&q&f=false}}</ref><ref name="fao1">{{cite web|title=Fermented Fruits and Vegetables - A Global SO Perspective|publisher=United Nations FAO|year=1998|url=https://www.fao.org/docrep/x0560e/x0560e10.htm|accessdate=2007-06-10}}</ref> Súrkál hefur langt geymsluþol og einkennandi súrt bragð, en þessi tvö atriði koma til vegna [[Mjólkursýra|mjólkursýru]] sem myndast þegar bakteríurnar gerja sykurinn í hvítkálinu.<ref name="GilMarks">Gil Marks. [https://books.google.com/books?id=gFK_yx7Ps7cC&pg=PT1052 Encyclopedia of Jewish Food]. p. 1052.</ref><ref name="Mercola">Joseph Mercola, Brian Vaszily, Kendra Pearsall, Nancy Lee Bentley. [https://books.google.com/books?id=8Mj6PlyYFkcC&pg=PA227 Dr. Mercola's Total Health Cookbook & Program]. p. 227.</ref> == Yfirlit == [[Mynd:Kiszona_kapusta.JPG|vinstri|thumb|Pólskt ''kiszona kapusta'']] Gerjaður [[matur]] á sér langa sögu í mörgum menningarheimum, en súrkál er þekktasta og hefðbundnasta meðlætið sem samanstendur af gerjuðu hvítkáli.<ref name="Brown2011">{{cite book|author=Wendy Brown|title=Surviving the Apocalypse in the Suburbs: The Thrivalist's Guide to Life Without Oil|url=https://books.google.com/books?id=TRbEaDKC4rAC&pg=PT60|accessdate=11 July 2013|year=2011|publisher=New Society Publishers|isbn=978-1-55092-471-8|page=60}}</ref> Rómversku rithöfundarnir [[Cato eldri|Cato]] (í ''De Agri Cultura'') og Columella (í ''De re Rustica'') minnast báðir á geymslu hvítkáls og rófna með salti. Súrkál náði fótfestu í Mið- og Austur-Evrópskri [[matargerð]], en einnig í öðrum löndum eins og Hollandi, þar sem það er þekkt sem ''zuurkool'', og í  Frakklandi, þar sem það kallast ''choucroute''.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.canada.com/montrealgazette/news/travel/story.html?id=944c7e71-11ec-419d-9fb1-50d0c9065e0d|titill=Sauerkraut rises above its humble origins|vefsíða=canada.com|safnslóð=https://web.archive.org/web/20150924042043/http://www.canada.com/montrealgazette/news/travel/story.html?id=944c7e71-11ec-419d-9fb1-50d0c9065e0d|safndags=2015-09-24}}</ref> Enska heitið er tekið úr þýsku og þýðir bókstaflega "súr jurt" eða "súrt hvítkál".<ref>The German for cabbage is ''Kohl'', while ''{{ill|Kraut|en|Kraut}}'' means "herb". However the latter also means cabbage in such words as ''Sauerkraut'', ''Weißkraut'' (white cabbage) etc.</ref> Slavnesk og önnur Mið- og Austur-Evrópsk heiti á súrkáli hafa svipaða merkingu og það [[þýska]]: "gerjað hvítkál" eða "súrt hvítkál".<ref name="EEF">{{vefheimild |titill=Sauerkraut Packs a Punch in Many Eastern European Recipes |url=http://easteuropeanfood.about.com/od/vegetables/a/sauerkraut.htm |ritverk=The Spruce Eats |tungumál=en}}</ref> Áður en [[Fryst matvæli|frosinn mat]]<nowiki/>ur og ódýr flutningur frá hlýrri svæðum varð aðgengilegur í [[Norður-Evrópa|Norður-]], [[Mið-Evrópa|Mið-]] og [[Austur-Evrópa|Austur-Evrópu]] var súrkál, eins og önnur niðurlögð matvæli, uppspretta [[Næringarefni|næringarefna]] á veturna. [[James Cook]] tók alltaf birgðir af súrkáli með í sjóferðir sínar, en reynslan hafði kennt honum að það kæmi í veg fyrir [[Skyrbjúgur|skyrbjúg]].<ref>see http://www.mariner.org/exploration/index.php?type=webpage&id=55 / ''<u>What did they eat?</u>'' which begins "One of Cook's most important discoveries..." and http://www.vitamindeficiency.info/?page_id=9 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130501142833/http://www.vitamindeficiency.info/?page_id=9 |date=2013-05-01 }} which additionally mentions "... citrus fruit such as lemons and lime. James Cook ..."</ref><ref>{{cite journal |author=Saloheimo, P. |title=[Captain Cook used sauerkraut to prevent scurvy] |language=á finnsku |journal=Duodecim |volume=121 |issue=9 |pages=1014–5 |year=2005 |pmid=15991750 |doi= |url=}}</ref> Orðið "Kraut", sem tekið er af orðinu "sauerkraut", var sérstaklega á tímum heimstyrjalda niðrandi enskt orð fyrir Þjóðverja.<ref>''[[Oxford English Dictionary]]''. Second edition, 1989. "'''1.''' = SAUERKRAUT, SOURCROUT. Also attrib. and Comb. '''2.''' (Often with capital initial.) A German, esp. a German soldier. Also attrib. and Comb. Derogatory."</ref> Í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimstyrjöldinni]] merktu amerískir súrkálsgerðarmenn vörurnar sínar sem "Liberty cabbage" á meðan á stríðinu stóð vegna hræðslu um að almenningur myndi ekki kaupa vöru merkta þýsku nafni.<ref name="[[New York Times]] Article">{{cite news|url=https://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=F2081FFA3B55157A93C7AB178FD85F4C8185F9|title=Sauerkraut may be 'Liberty Cabbage'|accessdate=2011-01-16|date=1918-04-25|work=The New York Times|archive-date=2014-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20140212235952/http://query.nytimes.com/mem/archive-free/pdf?res=F2081FFA3B55157A93C7AB178FD85F4C8185F9|url-status=dead}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist|30em}} {{stubbur|matur}} [[Flokkur:Matur]] of5ekizro779pole36phylevnx0ehr1 0 140691 1958245 1890711 2026-03-31T14:05:01Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958245 wikitext text/x-wiki [[Mynd:BISHOP egidio miragoli 02.jpg|right|thumb|Egidio Miragoli biskup (2017).]] [[Mynd:Coat of arms of Egidio Miragoli.svg|thumb|Skjaldarmerki Miragolis biskups.]] '''Egidio Miragoli''' (f. [[20. júlí]], [[1955]]) er [[biskup]] [[Kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólsku kirkjunnar]] í [[Mondovì]] á [[Ítalía|Ítalíu]]. Hann var skírður í [[Kirkja heilagrar þrenningar og Bassianusar|Kirkju heilagrar þrenningar og Bassianusar]] í Gradella. Hann var skipaður prestur árið 1979 og frá 1994 til 2017 starfaði hann sem sóknarprestur í kirkjunni Santa Francesca Cabrini i [[Lodi]]. Þann [[29. september]] [[2017]] var hann síðan settur biskup í Mondovì, og tók við af [[Luciano Pacomio]].<ref>[https://press.vatican.va/content/salastampa/it/bollettino/pubblico/2017/09/29/0641/01421.html#mondovi Rinunce e nomine: Rinuncia del Vescovo di Mondovì (Italia) e nomina del successore]</ref><ref>[https://www.lastampa.it/2017/10/07/edizioni/cuneo/il-nuovo-vescovo-di-mondov-sar-ordinato-a-lodi-l-novembre-lj5UnPWz01OnbdJzR40IyM/pagina.html Il nuovo vescovo di Mondovì sarà ordinato a Lodi l'11 novembre]</ref> == Bækur == * ''Il sacramento della penitenza. Il ministero del confessore: indicazioni canoniche e pastorali'', ritstjóri. Mílanó, Àncora Editrice, 1999, ISBN 88-7610-764-9 * ''Il Consiglio pastorale diocesano secondo il Concilio e la sua attuazione nelle diocesi lombarde'', lokaritgerð, Róm, Pontificia università gregoriana, 2000, ISBN 88-7652-855-5 == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.diocesimondovi.it/mondovi/s2magazine/index1.jsp?idPagina=4891 Biskupsdæmið í Mondovì] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100122153838/http://www.diocesimondovi.it/mondovi/s2magazine/index1.jsp?idPagina=4891 |date=2010-01-22 }} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Biskup kaþólsku kirkjunnar á [[Mondovì]] | frá = 2017 | til = | fyrir = [[Luciano Pacomio]] | eftir = Í embætti }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Miragoli, Egidio}} {{fe|1955}} [[Flokkur:Ítalskir biskupar]] [[Flokkur:Kaþólskir biskupar]] a44ttlvacstzbv7pkrv89tgj1i6u2ew 0 140783 1958006 1932544 2026-03-31T12:26:02Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958006 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | titill = [[Félags- og vinnumarkaðsráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start = [[28. nóvember]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[17. október]] [[2024]] | forsætisráðherra = [[Katrín Jakobsdóttir]]<br>[[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | forveri = [[Ásmundur Einar Daðason]] | eftirmaður = [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]] | titill2 = [[Samstarfsráðherra Norðurlanda]] | stjórnartíð_start2 = [[28. nóvember]] [[2021]] | stjórnartíð_end2 = [[17. október]] [[2024]] | forveri2 = [[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | titill3 = [[Umhverfis- og auðlindaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start3 = [[30. nóvember]] [[2017]] | stjórnartíð_end3 = [[27. nóvember]] [[2021]] | forsætisráðherra3 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | forveri3 = [[Björt Ólafsdóttir]] | eftirmaður3 = [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] | titill4 = Formaður [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs]] | stjórnartíð_start4 = [[5. apríl]] [[2024]] | stjórnartíð_end4 = [[5. október]] [[2024]] | forveri4 = [[Katrín Jakobsdóttir]] | eftirmaður4 = [[Svandís Svavarsdóttir]] | stjórnmálaflokkur = [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð]] | skammstöfun = GuðmG | AÞ_CV = 1335 | AÞ_frá1 = 2021 | AÞ_til1 = 2024 | AÞ_kjördæmi1 = [[Suðvesturkjördæmi|Suðvestur]] | AÞ_flokkur1 = Vinstrihreyfingin – grænt framboð | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1977|3|28}} | fæðingarstaður = Brúarland á [[Mýrar|Mýrum]] | menntun = Líffræði<br>Umhverfisfræði | háskóli = [[Háskóli Íslands]]<br>[[Yale-háskóli]] | stjórnartíð_end1 = [[17. október]] [[2024]] }} '''Guðmundur Ingi Guðbrandsson''' (f. [[28. mars]] [[1977]]) er [[Ísland|íslenskur]] stjórnmálamaður sem var þingmaður og oddviti [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]] í [[Suðvesturkjördæmi]] frá [[2021]] til [[2024]]. Guðmundur var varaformaður [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]] frá [[2019]] til [[2024]] og aftur frá [[2024]]. Guðmundur Ingi gegndi formennsku í [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|VG]] í hálft ár árið [[2024]]. Hann var [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|umhverfis- og auðlindaráðherra]] frá [[2017]] til [[2021]] utan þings og [[Félags- og vinnumarkaðsráðherra Íslands|félags- og vinnumarkaðsráðherra]] frá [[2021]] til [[2024]]. Sem [[Umhverfis- og auðlindaráðherra Íslands|umhverfis- og auðlindaráðherra]] var hann utan þings en gaf síðan kost á sér í forvali [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]] í Suðvesturkjördæmi fyrir [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningarnar 2021]]. Hann ásamt öllum þingmönnum Vinstri grænna datt út af þingi í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]]. Hann var framkvæmdastjóri [[Landvernd]]ar frá [[2011]] til [[2017]].<ref>{{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/sex-karlar-og-fimm-konur|titill=Sex karlar og fimm konur|útgefandi=[[RÚV]]|dagsetning=30. nóvember 2017}}</ref> Guðmundur Ingi er fyrsti samkynhneigði karlmaður á [[Ísland|Íslandi]] til þess að vera ráðherra. == Starfsferill == Guðmundur Ingi er með BSc-próf í [[líffræði]] frá [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og meistarapróf í [[umhverfisfræði]] frá [[Yale-háskóli|Yale-háskóla]]. Hann hefur unnið við rannsóknir í [[vistfræði]] og umhverfisfræði við Háskóla Íslands og hjá [[Landgræðslan|Landgræðslu ríkisins]]. Síðan starfaði hann á [[Veiðimála­stofn­un]] á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum í Hjartadal]]. Frá [[2006]] til [[2017]] var hann stundakennari við Háskóla Íslands, [[Landbúnaðarháskóli Íslands|Landbúnaðarháskóla Íslands]] og [[Háskólasetur Vestfjarða]]. Einnig starfaði hann sem landvörður í [[Þingvellir|Þingvallaþjóðgarði]] og [[Vatnajökulsþjóðgarður|Vatnajökulsþjóðgarði]].<ref name="mbl">{{fréttaheimild|url=http://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/11/30/skiptir_miklu_mali_ad_vera_fyrstur/|titill=Skipt­ir miklu máli að vera fyrst­ur|útgefandi=[[Morgunblaðið]]|dagsetning=30. nóvember 2017}}</ref> Hann var einn af stofnendum [[Félag umhverfisfræðinga á Íslandi|Félags umhverfisfræðinga á Íslandi]] og var formaður þess frá [[2007]] til [[2010]].<ref name="mbl" /><ref>{{vefheimild|url=http://landvernd.is/Sidur/Gudmundur-Ingi-Gudbrandsson|titill=Guðmundir Ingi Guðbrandsson > Landvernd > Síður|árskoðað=2017|mánuðurskoðað=30. nóvember}}</ref> Guðmundur var sjálfkjörinn í embætti varaformanns [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]] á flokksþingi þeirra þann [[19. október]] [[2019]].<ref>{{Vefheimild|titill=Guðmundur Ingi stefnir á framboð til Alþingis|url=https://www.ruv.is/frett/gudmundur-ingi-stefnir-a-frambod-til-althingis|útgefandi=RÚV|ár=2019|mánuður=19. október|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=19. október}}</ref> Stærsta verkefni Guðmundar í [[Umhverfis- og auðlindaráðuneyti Íslands|umhverfis- og auðlindaráðuneytinu]] var frumvarp um [[miðhálendið|hálendisþjóðgarð]] en það varð ekki að lögum á kjörtímabilinu.<ref>[https://www.ruv.is/frett/skiludu-radherra-skyrslu-um-midhalendisthjodgard Skiluðu ráðherra skýrslu um miðhálendisþjóðgarð] Rúv, skoðað 29. jan. 2020.</ref> Guðmundur Ingi varð [[Félags- og vinnumarkaðsráðherra Íslands|félags- og vinnumarkaðsráðherra]] í [[Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur|annarri ríkisstjórn Katrínar Jakobsdóttur]] eftir [[Alþingiskosningar 2021|alþingiskosningarnar 2021]]. Þann [[5. apríl]] [[2024]] eftir brotthvarf [[Katrín Jakobsdóttir|Katrínar Jakobsdóttur]] varð Guðmundur Ingi, sem að var varaformaður flokksins að formanni [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]]. Í [[september]] [[2024]] tilkynnti hann að hann myndi ekki sækjast eftir því að verða áfram formaður flokksins og lýsti yfir stuðningi við [[Svandís Svavarsdóttir|Svandísi Svavarsdóttur]] sem formanni.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242625128d/gud-mundur-ingi-bydur-sig-ekki-fram-til-for-manns|title=Býður sig ekki fram til for­manns og styður Svan­dísi - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2024-09-23|website=visir.is|language=is|access-date=2024-09-23}}</ref> Guðmundur Ingi var í kjölfarið endurkjörinn varaformaður flokksins. == Heimildir == {{reflist}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Björt Ólafsdóttir]] | titill=[[umhverfis- og auðlindaráðherra Íslands|Umhverfis- og auðlindaráðherra]] | frá=[[2017]] | til=[[2021]]| eftir=[[Guðlaugur Þór Þórðarson]]}} {{Töfluendir}} {{Fyrsta ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur}} {{Annað ráðuneyti Katrínar Jakobsdóttur}} {{Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar}} {{stubbur|æviágrip}} {{f|1977}} [[Flokkur:Umhverfisráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Þingmenn Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs]] [[Flokkur:Íslenskir líffræðingar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] ir7expqlc17ua123bc49y0ttfp5tgme 0 141024 1958114 1575227 2026-03-31T13:01:09Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958114 wikitext text/x-wiki '''Smith–Magenis-heilkenni''' er heilkenni sem stafar af því að hluti af [[litningur|litningi]] 17 starfar ekki eðlilega. Einkenni heilkennisins koma meðal annars í [[miðtaugakerfi]] og í þroska og hegðun en einnig eru oft til staðar útlitssérkenni, missmíðar á líffærum og svefntruflanir. == Heimildir == * [https://www.greining.is/is/fraedsla-og-namskeid/fraedsluefni/smith-magenis-heilkenni Smith-Magenis heilkenni (Greiningar- og ráðgjafarstöð Ríkisins)] * [https://www.smsforeningen.dk Smith-Magenis foreningen (Danskur upplýsingavefur um Smit h-Magenis heilkenni)] {{stubbur}} [[Flokkur:Heilkenni]] ibt139k8rsqd8w79f0z0fulfg2yr5np 0 141124 1958025 1814766 2026-03-31T12:29:57Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958025 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn=Pedro Rocha |mynd= |fullt nafn=Pedro Virgilio Rocha Franchetti |fæðingardagur={{fæðingardagur|1942|12|3}} |fæðingarbær=[[Salto]] |fæðingarland=[[Úrúgvæ]] |hæð= |staða=[[Miðjumaður]] |núverandi lið= |númer= |ár1=1959-1970 |ár2=1970-1977 |ár3=1978 |ár4=1979 |ár5=1979 |ár6=1979-1980 |ár7=1980 |lið1=[[CA Peñarol|Peñarol]] |lið2=[[São Paulo FC|São Paulo]] |lið3=[[SE Palmeiras|Palmeiras]] |lið4=[[Coritiba FC|Coritiba]] |lið5=[[Bangu AC|Bangu]] |lið6=[[Deportivo Neza]] |lið7=[[CF Monterrey|Monterrey]] |leikir (mörk)1= |landsliðsár=1961-1974 |landslið=[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |landsliðsleikir (mörk)=54 (17) }} '''Pedro Rocha''' (fæddur [[3. desember]] [[1942]], dáinn [[2. desember]] [[2013]]) var úrúgvæskur [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði 54 leiki og skoraði 17 mörk með landsliðinu. ==Tölfræði== {| class="wikitable" style="text-align:center" !colspan=3|Úrúgvæ |- !Ár!!Leikir!!Mörk |- |1961||1||0 |- |1962||6||0 |- |1963||2||0 |- |1964||0||0 |- |1965||9||5 |- |1966||7||1 |- |1967||10||8 |- |1968||8||1 |- |1969||5||1 |- |1970||3||1 |- |1971||0||0 |- |1972||0||0 |- |1973||0||0 |- |1974||3||0 |- !Heild||54||17 |} ==Tenglar== *[https://www.national-football-teams.com/player/33619/Pedro_Rocha.html National Football Teams] {{stubbur|knattspyrna}} {{fde|1942|2013|Rocha, Pedro}} [[Flokkur:Úrúgvæskir knattspyrnumenn]] jikkxpkpkrgvox2gowusxo95s6qmkqe 0 141303 1958031 1948517 2026-03-31T12:30:52Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958031 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Edward Heath | mynd = Edward Heath 8 Allan Warren.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Bretlands]] | stjórnartíð_start = [[19. júní]] [[1970]] | stjórnartíð_end = [[4. mars]] [[1974]] | einvaldur = [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] | forveri = [[Harold Wilson]] | eftirmaður = [[Harold Wilson]] | fæddur = [[9. júlí]] [[1916]] | fæðingarstaður = [[Broadstairs]], [[Kent]], [[England]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2005|7|17|1916|7|9}} | dánarstaður = [[Salisbury]], [[Wiltshire]], [[England]]i | þjóderni = [[Bretland|Breti]] | stjórnmálaflokkur = [[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|Íhaldsflokkurinn]] | háskóli = [[Balliol-háskóli í Oxford]] }} '''Sir Edward Richard George Heath''' ([[9. júlí]] [[1916]] – [[17. júlí]] [[2005]]), oft kallaður '''Ted Heath''', var breskur stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra Bretlands frá 1970 til 1974 og leiðtogi [[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|Íhaldsflokksins]] frá 1965 til 1975. Hann var mikill stuðningsmaður [[Evrópubandalagið|evrópska efnahagsbandalagsins]] (EC) og eftir að hafa unnið atkvæðagreiðslu í neðri deild breska þingsins með afgerandi hætti fór hann fyrir inngöngu Bretlands í bandalagið árið 1973. Gjarnan er talað um þetta sem helsta stjórnmálasigur Heath.<ref>John Campbell, ''Edward Heath'' (1993) bls. 404-5.</ref> Heath hafði ætlað að beita sér fyrir nýsköpun sem forsætisráðherra en ríkisstjórn hans varð að glíma við ýmiss konar efnahagsörðugleika, þar á meðal verðbólgu og verkföll. Hann varð síðar svarinn andstæðingur [[Margaret Thatcher|Margaretar Thatcher]], sem tók við honum sem flokksformaður árið 1975. ==Æviágrip== Heath var óvenjulegur meðal leiðtoga Íhaldsflokksins þar sem hann var kominn úr lágmillistéttarfjölskyldu fremur en að vera af ríkum ættum. Hann var leiðtogi í stúdentastjórnmálum í [[Oxford-háskóli|Oxford-háskóla]] og var liðsforingi í fallbyssusveit í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Hann vann í stuttan tíma í breskri stjórnsýslu<ref>{{Cite news|url=http://www.bbc.com/news/uk-politics-33772016|title=Edward Heath: A profile of the former UK Prime Minister|date=4 August 2015|work=BBC News|access-date=2 April 2017|language=en-GB}}</ref> en sagði af sér til þess að bjóða sig fram á breska þingið og náði kjöri í Bexley árið 1950. Hann varð atvinnumálaráðherra árið 1959 og varð síðar forseti viðskiptaráðsins. Heath varð formaður Íhaldsflokksins árið 1965 og hélt því embætti þrátt fyrir að tapa þingkosningunum árið 1966. Heath varð forsætisráðherra eftir að hafa unnið þingkosningar árið 1970. Hann sá fyrir því að númeragerð breskra mynta var endurskipulögð árið 1971 og árið 1972 breytti hann héraðsstjórnum Bretlands og skapaði ýmsar nýjar sýslur. Mikilvægasti verknaður hans á ráðherrastóli var að leiða Bretland inn í evrópska efnahagsbandalagið (síðar Evrópusambandið) árið 1973. Ráðherratíð Heath spannaði einnig hápunkt [[Átökin á Norður-Írlandi|átakanna á Norður-Írlandi]] og leiddi til þess að [[Norður-Írland]] var svipt heimastjórn. Hann reyndi árið 1971 að setja lög til að hafa hemil á stéttarfélögum og vonaðist til þess að létta á efnahagseftirliti og koma á óbeinni skattlagningu í stað beinnar skattlagningar. Tvö verkföll námuverkamanna árin 1972 og 1974 urðu ríkisstjórn hans til miska og sú síðari leiddi til þess að komið var á þriggja daga orkuviku til að spara orku. Heath kallaði til kosninga í febrúar 1974 til þess að styrkja stöðu sína gagnvart kröfum námuverkamannanna en kosningarnar leiddu þess í stað til stjórnarkreppu þar sem Verkamannaflokkurinn hlaut fjögur fleiri þingsæti en Íhaldsflokkurinn þrátt fyrir að hafa hlotið færri atkvæði. Heath sagði af sér sem forsætisráðherra eftir að hafa reynt án árangurs að mynda stjórnarsamstarf með [[Frjálslyndi flokkurinn (Bretland)|Frjálslynda flokknum]]. Þrátt fyrir að tapa síðan aftur kosningum síðar þetta ár sór Heath þess eið að hann myndi sitja áfram sem leiðtogi Íhaldsflokksins en í febrúar 1975 bauð [[Margaret Thatcher]] sig fram á móti honum í formannskjöri og sigraði hann. Heath settist nú í aftursætin í breskum stjórnmálum en gerðist hávær gagnrýnandi Thatchers og forystu hennar. Hann var áfram á þingi þar til hann settist í helgan stein árið 2001. Síðustu níu ár sín á þingi var hann aldursforseti þingsins. Utan stjórnmálalífsins var Heath kunnur fyrir að vera mikill siglingamaður og góður tónlistarmaður. Hann dó árið 2005. Hann var einn af fjórum forsætisráðherrum Bretlands sem giftist aldrei. Árið 2015 var tilkynnt að lögreglan væri að rannsaka ásakanir um barnaníð á hendur Heath. Rannsókninni var lokað árið 2017 þar sem engin sönnunargögn gegn Heath höfðu fundist.<ref>{{Cite news|url=https://www.visir.is/g/2017171009432|title=Fyrrverandi forsætisráðherra Bretlands sakaður um að hafa nauðgað 11 ára dreng|date=5. október 2017|work=Vísir|access-date=8. janúar 2018|language=is}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Bretlands]] | frá=[[19. júní]] [[1970]]| til=[[4. mars]] [[1974]]| fyrir=[[Harold Wilson]]| eftir=[[Harold Wilson]]| }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Bretlands}} {{DEFAULTSORT:Heath, Edward}} {{fde|1916|2005|Heath, Edward}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Bretlands]] [[Flokkur:Leiðtogar breska Íhaldsflokksins]] 57afie2hhvvpn9uemmti5ubc602ba00 0 141531 1958167 1579334 2026-03-31T13:18:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958167 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Nuno felted jacket by Eve Anders Fashion.jpg|thumb|Nútímajakki unninn með nanó þæfingaraðferð hefur svipað yfirbragð og rökkvarfeldir frá miðöldum.]] '''Röggvarfeldur''' er flík og ábreiða gerð úr [[ull]] með [[flosvefnaður|flosvefnaði]] með fremur gisnum endum (röggvum). Flíkin líkist þannig skinnfeldi. Röggvafeldir voru mikilvæg útflutningsvara frá Íslandi fyrr á tímum. == Heimild == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000516926 Elsa Guðjónsen, Forn röggvarvefnaður. – Árbók Hins íslenzka fornleifafélags, (01.01.1962), p. 12-71 ] == Tenglar == * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1416178/ Röggvarfeldur í fortíð og nútíð] * [https://www.harpahreins.com/blogg/tag/roggvarfeldur/ Röggvarfeldur (Harpa Hreinsdóttir)] [[Flokkur:Ull]] [[Flokkur:Fatnaður]] {{Stubbur}} 6cjmuylrqefnbhzgo0dqwqk84eg6fi9 0 142060 1958227 1582673 2026-03-31T13:59:00Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958227 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = pink | name = Svartþorskur | image = Anoplopoma_fimbria.png | image_width = 250px | image_caption = Svartþorsku (''Anoplopoma fimbria'') | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordata'') | classis = [[Geisluggar]] (''Actinopterygii'') | ordo = [[Brynvangar]] (''Scorpaeniformes'') | familia = [[Drungaætt]] (''Anoplopomatidae'') | genus = '''''Anoplopoma''''' | species = '''''A. fimbria'''''| binomial = ''Anoplopoma fimbria'' | [[synonyms]] = * ''Parathunnus mebachi'' <small>([[Kishinouye]], 1915)</small> * ''Thynnus obesus'' <small>Lowe, 1839</small> | synonyms_ref = <ref>{{ITIS |id=172428 |taxon=''Thunnus obesus'' |accessdate=9 December 2012}}</ref> }} '''Svartþorskur''' einnig nefndur '''Drungi''' ([[fræðiheiti]]: ''Anoplopoma fimbria'') er [[botnfiskur]] af [[drungaætt]] en hún inniheldur aðeins eina aðra tegund, ''Erilepis zonifer''. Jafnfram er hann eina tegundin af ættkvíslinn ''anoplopoma''. Svartþorskar eru sérstaklega góðir til matreiðslu vegna mikillar fitu og eru hátt verðlagðir út af mjög ríku og mjúku bragði og einstakri silkimjúkri áferð. == Lýsing == Svartþorskurinn er ílangur, dökkgrár að lit með hvítann maga, hold þeirra er perluhvítt og roðið dökkt. Hann er með tvo bakugga og tvo kviðugga, getur orðið allt að 115 cm að lengd og vegið 25 kíló. Meðalstærð svartþorsksins er þó um 70 cm og 3,7 kíló<ref>https://www.adfg.alaska.gov/index.cfm?adfg=sablefish.main</ref>. Svarþorskar eru langlífir en þeir geta orðið allt að 90 ára gamlir. Þegar þeir hafa náð kynþroska hrygna þeir árlega. Þeir leggja um 110 egg á hvert gramm, svo að meðalstór svartþorskur leggur um 407.000 egg. Hrygning fer fram í djúpsjó á um 300-500 metra dýpi, í köldum sjó og fer því hrygningartíminn eftir staðsetningu, en oftast er hann þó í janúar-febrúar eða í apríl<ref> https://anglingunlimited.com/2015/02/14/black-cod/</ref>. Eggin þeirra eru slétt og um það bil 2 mm í þvermál. Þau þróast hratt á dýpi sjávar en seiðin má finna á yfirborðinu, oft fljótandi þar um, eða í landi en þar liggja þau þangað til þau ná um 30-40 cm stærð. Um tveggja til þriggja ára aldur vegur ungur svartþorskur nálægt 1,4 kílóum og þá byrja þeir að flytja sig í dýpri sjó. 5 ára eru þeir síðan orðnir um 60 cm langir og karlmennirnir þroskaðir. Hrygnan verður svo fullþroskuð 6 og hálfs árs. Um það bil sem svartþorskarnir þroskast verða þeir færir um æxlun. == Lifnaðarhættir == [[File:800x598-Carte-Alaska-R.jpg|thumb|right]] Svartþorskar finnast við strendur Norðaustur-[[Kyrrahaf]]s allt frá [[Baja]] í [[Mexíkó]] og til [[Alaska]]. Í Norðvestur-Kyrrahafinu finnast þeir frá [[Síbería|Síberíu]] í [[Beringshaf]]i og til [[Komandorskíje-eyjar|Komandorskíje-eyja]] í [[Rússland]]i. Fullorðnir svartþorskar eru botnfiskar og halda sig á [[Sjávarbotn|sjávarbotni]]. Þeir finnast á 150 til 1500 metra dýpi, meðfram landgrunnshlíð í [[Dalur|dölum]] eða [[Fjörður|fjörðum]]. == Fæða == Svartþorskar ferðast mikið um, en rannsóknir hafa sýnt flutninga allt yfir 4000 kílómetra á 6-7 ára tímabili. Vegna þess þarf svartþorskurinn oft að aðlagast nýjum aðstæðum og borðar hann því nánast allt sem í boði er. Fæða hans fer mikið eftir staðsetningu, aldri og árstíma. Hún samanstendur af minni fiskum, [[Smokkfiskar|smokkfiskum]], [[Kolkrabbar|kolkröbbum]], [[Krabbadýr|krabbadýrum]] og ormum. Svartþorskarnir eru einnig étnir af öðrum dýrum og eru yngri fiskarnir oftast étnir af öðrum stærri fiskum en stærri svartþorskarnir étnir af [[Búrhvalur|búrhvölum]] <ref>https://www.adfg.alaska.gov/index.cfm?adfg=sablefish.main</ref>. == Veiði á svartþorski == Veiðum á svartþorski hefur verið stjórnað vel og er hann ekki ofveiddur. Nóg er af honum á Kyrrahafssvæðinu við Alaska og Kanada. Svartþoskurinn sem veiddur er við Alaska og Bresku Kólumbíu er álitinn besti kosturinn fyrir neytendur <ref>https://sciencing.com/difference-between-cod-black-cod-8120237.html</ref>. Svartþorskur er veiddur í djúpsjó út af strönd kyrrahafs. Hann er aðallega veiddur í línu, gildru eða net <ref>https://www.brownetrading.com/species-spotlight/sablefish/</ref>. Afli Bandaríkjamanna árið 2012 var um 40 milljón pund, þar af 31 milljónir punda frá Alaska og restin frá Washington, Oregon og Kaliforníu. Verðið var að mestu frá 4-7 $ á hvert pund eftir stærð fisksins <ref>https://anglingunlimited.com/2015/02/14/black-cod/</ref>. == Fiskeldi == Frá og með árinu 2010 er svartþorskur ekki hafður í [[Fiskeldi|fiskeldi]] í Bandaríkjunum. Hins vegar er hafið eldi á svartþorski í bresku Kólumbíu. Eldi á svartþorski vekur áhyggjur vegna hugsanlegra neikvæðra áhrifa, svo sem sjúkdómum, sníkjudýrum eða erfðafræðilegum ógnum við villtra stofna, eyðilegging umhverfis, heilsufarsáhætta fyrir neytendur og efnahagsleg áhrif á fiskiðnaðinn <ref>https://www.adfg.alaska.gov/index.cfm?adfg=sablefish.main</ref>. == Markaðir, menning og afurðir == [[File:Sashimi.jpg|thumb|right|Sashimi]] Svartþoskur er verðmætur vegna af mjög ríku og mjúku bragði og einstakri, silkimjúkri áferð. Há fituprósenta veldur ríku bragði og einstarki áferð sem gerir fiskinn fullkominn til reykingar. Svartþorskur er stundum nefndur smjörfiskur vegna mikils smjörbragðs, en hann er mjög vinsæll um allan heim og hefur því mörg mismunandi nöfn. Svartþorskurinn er mikill eðalfiskur og finnst því á fínustu sjávaréttaveitingastöðum um allan heim. Mikið af svartþorskinum sem veiddur er í Bandaríkjunum og Kanada er seldur til Japan, þar sem hann er eftirsóttur og seldur háu verði í [[Sushi|sushigerð]]<ref>https://www.brownetrading.com/species-spotlight/sablefish/</ref>. Vegna þess hversu langlífur svartþorskurinn getur orðið í djúpum og köldum sjó, inniheldur hann mikið af fitu í formi omega-3 sem gerir hann að mjög hollum fisk. Af öllum hvítum fiskum, hefur svartþorskurinn hæsta omega-3 hlutfallið, jafnvel hærra en margar tegundir laxa <ref>https://www.senasea.com/blogs/news/124121091-what-is-black-cod</ref>. == Tilvísanir == {{reflist}} == Heimildaskrá == * Alaska Department of Fish and Game. (e.d.). Sablefish (Anoplopoma fimbria). Sótt af https://www.adfg.alaska.gov/index.cfm?adfg=sablefish.main * Alley, R. (2017, 25. apríl). The Difference Between Cod & Black Cod. Sótt af https://sciencing.com/difference-between-cod-black-cod-8120237.html * Browne Trading Company. (e.d.). SABLEFISH/BLACK COD. Sótt af https://www.brownetrading.com/species-spotlight/sablefish/ * Captain Tom Ohaus. (2015, 14. febrúar). What is a Black Cod? Sótt af https://anglingunlimited.com/2015/02/14/black-cod/ * Wheeler, S. (2016, 9. maí). What is Black Cod? [bloggfærsla]. Sótt af https://www.senasea.com/blogs/news/124121091-what-is-black-cod [[Flokkur:Drungaætt]] 2fzppp31gbi1w0j9h74kndozwy8nukw 0 142186 1958100 1929128 2026-03-31T12:55:39Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958100 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = T chinensis.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Stokkrósabálkur]] (''Malvales'') | familia = [[Stokkrósaætt]] (''Malvaceae'') | subfamilia = [[Tilioideae]] | genus = [[Tilia]] | species = T. chinensis | binomial = Tilia chinensis | binomial_authority = [[Carl Maximowicz|Maxim.]] | synonyms = ''Tilia yunnanensis'' <small>[[Hu Hsien-Hsu|Hu]]</small><br>''Tilia laetevirens'' <small>[[Alfred Rehder|Rehder]] &amp; E.H. Wilson</small> }} '''''Tilia chinensis''''' (á kínversku = 椴树 ) er trjátegund sem var lýst af [[Carl Maximowicz]].<ref name = "C132">Maxim., 1890 ''In: Trudy Imp. S.-Peterburgsk. Bot. Sada 11(1): 83-84''</ref> <ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2018-02-20 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Hún er [[einlend]] í [[Kína]]. Hún er meðal annars ræktuð vegna hunangs. Sérstaklega þekkt er lindihunang frá Changbai-fjalli.<ref>[https://baike.baidu.com/view/266817.htm Tilia chinensis (Baidu Encyclopedia)] (á kínversku)</ref><ref>[http://www.hudong.com/wiki/%E6%A4%B4%E6%A0%91&prd=so_auto_doc_list Tilia chinensis (Hudong Encyclopedia)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250410001829/https://www.hudong.com/wiki/%E6%A4%B4%E6%A0%91%26prd%3Dso_auto_doc_list |date=2025-04-10 }} (á kínversku)</ref> ==Útbreiðsla== Tilia chinensis vex í 1800-3100(-3900) metra hæð yfir sjávarmáli í Kína (Gansu, Henan, Hubei, Shaanxi, Sichuan, Xizang og Yunnan).<ref>[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200013621 Flora of China] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160623143356/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200013621 |date=2016-06-23 }} (á ensku)</ref> ==Undirtegundir== Hún skiftist í eftirfarandi undirtegundir:<ref name = "COL">{{vefheimild|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16849491|titill= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|sótt= 26 May 2014 |höfundar= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|dags= 2014|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> * ''T. c. intonsa'' * ''T. c. investita'' ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Tilia chinensis}} {{wikilífverur|Tilia chinensis}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Stokkrósaætt]] p6qipem4xq93c9vonfxmepc5171ai0r 0 142484 1958021 1938422 2026-03-31T12:29:40Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958021 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Haukur Hilmarsson | búseta = | mynd = | myndastærð = | myndatexti = | alt = | fæðingarnafn = | fæðingardagur = {{Fæðingardagur|1986|7|22}} | fæðingarstaður = [[Ísland]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|2018|2|24|1986|7|22}} | dauðastaður = [[Afrin|Afrin]], [[Sýrland]] | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = | þekkt_fyrir = | starf = Aðgerðarsinni | titill = | laun = | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = }} [[File:W05 Buags flag 8282.JPG|thumb|260px|Bónusfáninn sem Haukur dró að húni á Alþingishúsinu.]] '''Haukur Hilmarsson''' (f. 22. júlí 1986, saknað 24. febrúar 2018) var íslenskur [[Aðgerðastefna|aðgerðarsinni]].<ref>{{cite news|author1=Alma Ómarsdóttir|title=Aktífisti og baráttumaður fyrir hælisleitendur|url=https://www.ruv.is/frett/aktifisti-og-barattumadur-fyrir-haelisleitendur-0|accessdate=8 March 2018|work=[[RÚV]]|date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news|title=Íslendingur sagður hafa verið myrtur af tyrkneska hernum í Sýrlandi|url=https://stundin.is/grein/6354/islendingur-sagdur-drepinn-af-tyrkneska-hernum-i-syrlandi/|accessdate=8 March 2018|work=[[Stundin]]|date=7 March 2018}}</ref> Hann komst í landsfjölmiðlana í [[Mótmælin á Íslandi í kjölfar efnahagskreppunnar 2008|Búsáhaldbyltingunni]] eftir að hann klifraði upp á þak [[Alþingishúsið|Alþingishússins]] og flaggaði fána [[Bónus (verslun)|Bónus verslunarkeðjunnar]] á flaggstöng hússins.<ref>{{cite news|author1=Steindór Grétar Jónsson|title=Baráttumaður fyrir landamæralausum heimi|url=https://stundin.is/grein/6372/barattumadur-fyrir-landamaeralausum-heimi/|accessdate=9 March 2018|work=[[Stundin]]|date=9 March 2018}}</ref><ref>{{cite news|title=Bónusfánamaður handtekinn|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2008/11/22/bonusfanamadur_handtekinn/|accessdate=8 March 2018|work=[[Morgunblaðið]]|date=22 November 2008}}</ref> Handtaka hans tveimur vikum seinna<ref>{{cite news|title=Var ekki handtekinn til að koma í veg fyrir þátttöku í mótmælum|url=https://www.visir.is/g/2008567413001/var-ekki-handtekinn-til-ad-koma-i-veg-fyrir-thatttoku-i-motmaelum|accessdate=8 March 2018|work=[[Vísir.is]]|date=23 November 2008}}</ref><ref>{{cite news|title=Boðuð mótmæli höfðu ekki áhrif á handtöku Hauks|url=https://www.visir.is/g/2008814936799/bodud-motmaeli-hofdu-ekki-ahrif-a-handtoku-hauks|accessdate=8 March 2018|work=[[Vísir.is]]|date=23 November 2008}}</ref> leiddi til [[Áhlaup á lögreglustöðina við Hverfisgötu 22. nóvember 2008|áhlaupsins á lögreglustöðina við Hverfisgötu]] þar sem Haukur var í haldi.<ref>{{cite news|title=Mótmælendur réðust inn í lögreglustöðina|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=278483|accessdate=8 March 2018|work=[[Fréttablaðið]]|date=23 November 2008|pages=1, 6}}</ref><ref>{{cite news|title=Frjáls fánamaður krefst byltingar|url=http://www.dv.is/frettir/2008/11/22/logreglan-sleppti-motmaelandanum/|accessdate=8 March 2018|work=[[Dagblaðið Vísir]]|date=22 November 2008|archive-date=9 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309182645/http://www.dv.is/frettir/2008/11/22/logreglan-sleppti-motmaelandanum/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|author1=Önundur Páll Ragnarsson|title=Reyndu að frelsa mann úr varðhaldi|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4204658|accessdate=8 March 2018|work=[[Morgunblaðið]]|date=23 November 2008}}</ref> Haukur var anarkisti og umhverfissinni, hann starfaði með [[Saving Iceland]] frá árinu 2005, vann með hreyfingu sjálfboðaliða í Palestínu 2007 og var helsti hvatamaður að stofnun [[No Borders á Íslandi]] 2009, svo nokkuð sé nefnt. ==Mannshvarf== Haukur ferðaðist til [[Sýrland|Sýrlands]] árið 2017 og gekk til liðs við alþjóðadeild hersveita Kúrda undir stjórn [[YPG]]. Hann tók þátt í orrustunni um [[Al-Raqqah]] það sama ár.<ref>{{cite news|title=Móðir Hauks óskar eftir upplýsingum um hann|url=https://stundin.is/grein/6366/modir-hauks-oskar-eftir-upplysingum-um-hann/|accessdate=8 March 2018|work=[[Stundin]]|date=7 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309054625/https://stundin.is/grein/6366/modir-hauks-oskar-eftir-upplysingum-um-hann/|archive-date=9 mars 2018|url-status=bot: unknown}}</ref> Í mars 2018 var tilkynnt að Haukur hefði fallið í [[Tyrknesk hernaðaríhlutun í Afrin|loftárás tyrkneska hersins í Afrin]] í Sýrlandi 24. febrúar það sama ár.<ref>{{cite news|author1=Birgir Olgeirsson|author2=Kolbeinn Tumi Daðason|author3=Samúel Karl Ólason|title=Íslendingur sagður hafa fallið í stríðsátökum í Sýrlandi|url=http://www.visir.is/g/2018180309241/islendingur-sagdur-hafa-fallid-i-stridsatokum-i-syrlandi|accessdate=8 March 2018|work=[[Vísir.is]]|date=7 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307100038/http://www.visir.is/g/2018180309241/islendingur-sagdur-hafa-fallid-i-stridsatokum-i-syrlandi|archive-date=7 mars 2018|url-status=bot: unknown}}</ref><ref>{{cite news|author1=Etkin Haber Ajansı|title=EÖT savaşçısı İzlandalı Haukur Hilmarsson şehit düştü|url=http://www.etha.com.tr/Haber/2018/03/06/guncel/eot-savascisi-izlandali-haukur-hilmarsson-sehit-du/|accessdate=8 March 2018|work=etha.com|date=6 March 2018|language=Turkish|archive-date=6 mars 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180306145728/http://www.etha.com.tr/Haber/2018/03/06/guncel/eot-savascisi-izlandali-haukur-hilmarsson-sehit-du/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|last1=Spencer|first1=Richard|title=Veteran Icelandic activist Haukur Hilmarsson killed fighting for Kurds in Syria|url=https://www.thetimes.co.uk/article/veteran-icelandic-activist-haukur-hilmarsson-killed-fighting-for-kurds-jtq3kcw97|accessdate=9 March 2018|work=[[The Times]]|date=9 March 2018}}</ref> Engin staðfesting hefur fengist á andláti hans{{Heimild vantar|date=November 2025}}, og líkið hans hefur ekki fundist.<ref>{{cite news |author1=Júlía Margrét Einarsdóttir |author2=Sigmar Guðmundsson |title=Hann væri búinn að hafa samband |url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/09/hann-vaeri-buinn-ad-hafa-samband |access-date=24. nóvember 2025 |work=[[RÚV]] |date=9. febrúar 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211216173519/https://www.ruv.is/frett/2021/02/09/hann-vaeri-buinn-ad-hafa-samband |archive-date=2021-12-16 |url-status=bot: unknown }}</ref> Tyrkneskir fjölmiðlar fullyrtu að Tyrkir myndu senda lík hans heim en tyrknesk stjórnvöld hafa ekki fengist til að staðfesta að þau viti hvar líkamsleifar hans sé að finna eða hvernig þau geti fullyrt að hann sé látinn. Samkvæmt heimildamönnum á svæðinu var Hauks saknað nokkrum vikum fyrr en samkvæmt opinberu útgáfunni. ==Fjölskylda== Haukur var sonur [[Eva Hauksdóttir|Evu Hauksdóttur]], aðgerðarsinna, lögfræðings og rithöfundar.<ref>{{cite news|title=Eva norn gefur út bók um ýlandi dræsur|url=https://www.visir.is/g/201083619108|accessdate=9 March 2018|work=[[Vísir.is]]|date=25 March 2010}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|30em}} {{fde|1986|2018|Hilmarsson, Haukur}} [[Flokkur:Fólk tengt sýrlensku borgarastyrjöldinni]] [[Flokkur:Íslenskir aðgerðasinnar]] kdj2ktd0k18pb7kxqjfykiyecvy4rzw 0 143078 1958186 1952312 2026-03-31T13:25:17Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958186 wikitext text/x-wiki '''Jón Pétursson''' ([[1733]]-[[1801]]) var íslenskur [[læknir]]. Hann var handlæknir í Norðlendingafjórðungi og skrifaði merk rit um læknisfræði. Jón fæddist árið [[1733]] á Hofsá í [[Svarfaðardalur|Svarfaðardal]]. Foreldrar hans voru Pétur Jónsson frá Hnjúki í Svarfaðardal og Margrét Illugadóttir frá Nesi í [[Höfðahverfi]] í [[Grýtubakkahreppur|Grýtubakkahreppi]]. Jón stundaði nám í [[Hólaskóli (1106–1802)|Hólaskóla]] og lauk prófi þaðan [[14. maí]] [[1759]]. Árið [[1760]] varð hann [[djákni]] á [[Munkaþverá]] á Staðarbyggð í [[Eyjafjörður|Eyjafirði]]. [[Bjarni Pálsson]] fyrsti [[landlæknir]] á [[Ísland|Íslandi]] ritaði [[Gísli Magnússon (biskup)|Gísla Magnússyni]] [[Hólabiskup|Hólabiskupi]] og bað hann að útvega sér lærisvein úr [[Norðurland|Norðurlandi]] og réðst Jón árið [[1762]] til vistar í [[Nes við Seltjörn|Nesi við Seltjörn]]. Jón stundaði læknisfræðinám þar í tvo vetur. Árið [[1764]] kom til Íslands Johan Gerald König sem verið hafði nemandi [[Svíþjóð|sænska]] [[grasafræðingur|grasafræðingsins]] [[Carl Linné|Carls von Linné]]. Erindi hans var að safna grösum fyrir nýja útgáfu af [[Flora Danica]] sem var fræðirit af öllum villtum plöntum í danska ríkinu. Með König var teiknarinn Sören Johannes Helt. Sumrin [[1764]]-[[1765]] voru þeir í grasasöfnun og var Jón Pétursson sennilega leiðsögumaður þeirra. Jón Pétursson fer til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] [[1765]] með König og er skráður í [[Hafnarháskóli|Hafnarháskóla]]. Jón skrifar árið [[1769]] ritgerð um [[Skyrbjúgur|skyrbjúg]] á Íslandi en ritgerð hans virðist fjalla um [[holdsveiki]]. Jón mun hafa verið herlæknir í [[sjóher]] [[Danmörk|Dana]] á árunum [[1770]]-[[1771]] og farið til [[Spánn|Spánar]], [[Alsír]] og [[Egyptaland|Egyptalands]]. Jón lauk ekki læknaprófi frá Hafnarháskóla en hann kann að hafa lokið handlæknanámi frá öðrum skóla sem var miðaður við þarfir hersins og flotans. Jón fór aftur til Íslands [[1772]] og var til [[1775]] í Nesi við Seltjörn sem aðstoðarmaður landlæknis og fyrsta [[lyfsali|lyfsalans]] [[Björn Jónsson (lyfsali)|Björns Jónssonar]] sem kom til starfa [[1772]]. Árið [[1775]] varð Jón handlæknir í Norlendingafjórðungi og sat í [[Viðvík]] í [[Skagafjörður|Skagafirði]]. Árið [[1782]] sendir Jón frá sér bók um [[iktsýki]] en hann var sjálfur ills haldinn af liðagigt. Í þeirri bók setur Jón fyrstur manna fram lýsingu á iktsýki sem á við sjúkdóminn [[arthiritis rheumatoides]]. Jón samdi einnig Lækningabók fyrir almúga. ==Heimildir== * [https://www.laeknabladid.is/media/tolublod/1529/PDF/f04.pdf Örn Bjarnason, Jón Pétursson læknir og ritverk hans II, Læknablaðið 2011, 97: 245-7] * [https://www.laeknabladid.is/tolublod/2011/04/nr/4174 Örn Bjarnason, Jón Pétursson læknir og ritverk hans I, Læknablaðið 4. tbl. 97. árg. 2011] * [http://baekur.is/is/bok/000208774/Laekningabok_fyrir Jón Pétursson, Lækningabók fyrir almúga, útg.1834]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://baekur.is/is/bok/000208779/Stutt_agrip_um_iktsyki_eda Jón Pétursson, Stutt ágrip um Iktsýki útg. 1782]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Íslenskir læknar]] [[Flokkur:Upplýsingin]] {{fd|1733|1801}} dnqev952ctjdfjbdf8cimp4gtbf9owj 0 143370 1958420 1955100 2026-04-01T06:31:18Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1958420 wikitext text/x-wiki [[Mynd:GoutTophiElbow.JPG|thumb|Þvagsýrugigtarhnútur á olnboga manns með langvinna þvagsýrugigt]] '''Þvagsýrugigtarhnútur''' eru útfelling með uppsöfnuðum þvagsýrukristöllum sem eru einkennandi í langvinnri [[þvagsýrugigt]]. Hnútarnir myndast sem bólgusvar við MSÚ-kristöllum sem krefst aðkomu [[Ónæmiskerfi|ónæmiskerfisins]]. Liðskemmdir í þvagsýrugigt verða þegar hnútarnir vaxa í [[bein]] og valda það beineyðingu. Hnútar á brjóskyfirborði liða geta valdið brjóskeyðingu. Í blóði sjúklinga með há gildi þvagsýru myndast litlir hringlaga UMA (urate microaggregates). Átfrumur ónæmiskerfisins hreinsa UMA úr blóðinu og færa til lifrar og [[milta]]. Ef ónæmiskerfið er ekki nógu virkt (þ.e. átfrumuvirknin er ekki sem skyldi) geta UMA myndað MSÚ-kristalla.<ref>[https://www.laeknabladid.is/tolublod/2018/04/nr/6692 Þvagsýrugigt, læknanleg liðbólga, Læknablaðið 4 tbl. 104 árg. 2018]</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|heilsa}} [[Flokkur:Þvagsýrugigt]] nh81vbum8m8tnd2wg6uurkxxk9a7ip4 0 143952 1958215 1769461 2026-03-31T13:56:27Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958215 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = Fursti af Mónakó | skjaldarmerki = Great coat of arms of the house of Grimaldi.svg | ætt = [[Grimaldi-ætt]] | nafn = Albert 2. | mynd = Prince Albert II 2016.jpg | skírnarnafn = Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1958|3|14}} | fæðingarstaður = Furstahöllin í Mónakó | ríkisár = [[6. apríl]] [[2005]] – | faðir = [[Rainier 3.]] | móðir = [[Grace Kelly]] | maki = [[Charlene Wittstock]] | titill_maka = Eiginkona | börn = Jazmin Grace Grimaldi, Alexandre Grimaldi-Coste, Gabríella prinsessa, Jakob krónprins | undirskrift = Signature of Albert II, Prince of Monaco.png }} '''Albert II''' (''Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi''; f. 14 mars 1958) er fursti [[Mónakó]]. Hann er sonur [[Rainier III]] og bandarísku leikkonunar [[Grace Kelly]]. Systur hans eru [[Caroline prinsessa af Mónakó|Caroline]] og [[Stéphanie prinsessa af Mónakó|Stéphanie]]. Í júlí 2011 kvæntist hann suður-afrísku sundkonunni [[Charlene Wittstock]].<ref>{{cite news |url=https://www.cnn.com/2012/12/07/world/europe/prince-albert-of-monaco---fast-facts/index.html |work=CNN |title=Prince Albert of Monaco – Fast Facts |date=20 March 2014}}</ref> Hann er einn af ríkustu meðlimum konungsfjölskyldna í heiminum. Heildareignir hans nema um einum milljarði Bandaríkjadollara.<ref>{{cite news |url=https://www.forbes.com/sites/investopedia/2011/04/29/the-worlds-richest-royals/2/ |work=Forbes |title=The World's Richest Royals – Forbes |date=29 April 2011}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{töflubyrjun}} {{erfðatafla | titill = Fursti af Mónakó | frá = [[6. apríl]] [[2005]] | til = | fyrir = [[Rainier 3.]] | eftir = Enn í embætti }} {{töfluendir}} {{fe|1958|Albert 2.}} [[Flokkur:Furstar Mónakó]] 5czfuqp6b5ahchqtwephffaofahgfgb 0 144587 1958056 1826870 2026-03-31T12:42:08Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958056 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = Brandegee's onion (Allium brandegeei syn. Allium brandegei).jpg | name = Gljúfralaukur | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Angiosperms'') | classis = [[Einkímblöðungur]] (''Monocots'') | ordo = [[Laukabálkur]] (''Asparagales'') | familia = [[Laukætt]] (''Alliaceae'') | genus = ''[[Laukar]]'' (''Allium'') | species = A. brandegeei | binomial = Allium brandegeei | binomial_authority = [[Sereno Watson|S.Wats.]] | synonyms = *''Allium diehlii'' <small>(M.E. Jones) M.E. Jones</small> *''Allium minimum'' <small>M.E. Jones</small> *''Allium tribracteatum'' var. ''diehlii'' <small>M.E. Jones</small> | synonyms_ref = <ref>[http://www.tropicos.org/Name/18401636?tab=synonyms Tropicos]</ref><ref>[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-295172 The Plant List]</ref> }} '''Gljúfralaukur''' ([[fræðiheiti]]: ''Allium brandegeei'')<ref name = "C132">S.Watson, 1882 ''In: Proc. Amer. Acad. Arts 17: 380''</ref> er tegund af laukplöntum ættuð frá vesturhluta Bandaríkjanna. Hann hefur fundist í [[Colorado]], [[Utah]], [[Idaho]], austur [[Oregon]] [[Montana]] (Park County), og [[Nevada]] (Elko County), .<ref name="lkldsfk80wryq0whiwaf0248t">[http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242101337 Flora of North America v 26 p 266, ''Allium brandegeei'']</ref><ref>[https://bonap.net/MapGallery/County/Allium%20brandegeei.png BONAP (Biota of North America Program) floristic synthesis, ''Allium brandegeei'']</ref> ''Allium brandegeei'' vex í sendnum, eða grýttum jarðvegi í 1200 - 3300 metra hæð. Hver planta myndar 1 til 5 kringlótta eða egglaga lauka, allt að 1,5 mm í þvermál. Blómin eru bjöllulaga, að 8mm löng, í gisinni blómskipun; krónublöðin eru hvít með grænni eða purpuralitri miðæð.<ref name="lkldsfk80wryq0whiwaf0248t"/><ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/page/8781086#page/476/mode/1up Watson, Sereno. 1882. Proceedings of the American Academy of Arts and Sciences 17: 380.].</ref><ref>Cronquist, A.J., A. H. Holmgren, N. H. Holmgren & Reveal. 1977. Vascular Plants of the Intermountain West, U.S.A. 6: 1–584. In A.J. Cronquist, A. H. Holmgren, N. H. Holmgren, J. L. Reveal & P. K. Holmgren (eds.) Intermountain Flora. Hafner Pub. Co., New York.</ref><ref>Hitchcock, C. H., A.J. Cronquist, F. M. Ownbey & J. W. Thompson. 1969. Vascular Cryptogams, Gymnosperms, and Monocotyledons. 1: 1–914. In C. L. Hitchcock Vascular Plants of the Pacific Northwest. University of Washington Press, Seattle.</ref> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Allium brandegeei}} {{wikilífverur|Allium brandegeei}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Laukar|Laukar]] n9afwd3gyk9q8afbkmop6261mnwpzz7 0 144836 1958248 1952093 2026-03-31T14:06:02Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958248 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Listi yfir ''Capsicum'' afbrigði}} [[File:Madame Jeanette and other chillies.jpg|thumb|[[Bird's eye chili|Bird's eye]] (grænn), '[[Madame Jeanette]]' (gulur), og [[cayenne]] (rauður)]] Þetta er listi yfir ræktunarafbrigði af ''Capsicum'', sem tilheyra fimm megintegundunum (genus ''[[Capsicum]]''): ''[[Capsicum annuum|C. annuum]], [[Capsicum chinense|C. chinense]], [[Capsicum baccatum|C. baccatum]], [[Capsicum frutescens|C. frutescens]], og [[Capsicum pubescens|C. pubescens]].'' Vegna mikils (og stækkandi) fjölda ræktunarafbrigða, og breitileika á nafngjöf þeirra eftir svæðum, sýnir þessi listi bara brot af þeim 50,000 (áætlað) afbrigðum sem eru til. == ''Capsicum'' tegundir == Það eru kannski fimmtíu þúsund ''Capsicum'' [[afbrigði]] ræktuð á heimsvísu.<ref>{{cite web|title=introducing the capsicum to the world|url=http://www.worldofchillies.com/Chilli-plant-varieties/growing-chilli-plants.html|website=World Of Chillies|accessdate=7 February 2015|archive-date=21 janúar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150121011748/http://www.worldofchillies.com/Chilli-plant-varieties/growing-chilli-plants.html|url-status=dead}}</ref> Fræsafn [[National Plant Germplasm System|USDA-ARS GRIN]] inniheldur eitt og sér um 6,200 ''[[Capsicum]]'' afbrigði, af þeim eru 4000 ''[[Capsicum annuum]]''. Aðrar ''Capsicum'' tegundir í [[United States Department of Agriculture|USDA]] [[germplasm]] [[Gene bank|repository]] eru: ''[[Capsicum chinense|C. chinense]], [[Capsicum baccatum|C. baccatum]], [[Capsicum frutescens|C. frutescens]], [[Capsicum pubescens|C. pubescens]], [[Capsicum cardenasii|C. cardenasii]], [[Capsicum chacoense|C. chacoense]], C. flexuosum, [[Capsicum eximium|C. eximium]], [[Capsicum rhomboideum|C. rhomboideum]], C. galapagoense,'' og ''C. tovarii.'' <ref>USDA-ARS GRIN pepper seed collection, Experiment, Georgia</ref> Það eru um fimm megintegundir af ''[[Capsicum]]'', ''[[Capsicum annuum|C. annuum]], [[Capsicum chinense|C. chinense]], [[Capsicum baccatum|C. baccatum]], [[Capsicum frutescens|C. frutescens]] og [[Capsicum pubescens|C. pubescens]]''. <ref>{{Cite journal|last=Jarret|first=Robert L.|title=DNA Barcoding in a Crop Genebank: The Capsicum annuum Species Complex|url=https://www.researchgate.net/publication/228375272_DNA_Barcoding_in_a_Crop_Genebank_The_Capsicum_annuum_Species_Complex|journal=The Open Biology Journal|volume=1|issue=1|pages=35–42|doi=10.2174/1874196700801010035}}</ref> This includes the ''Capsicum annuum complex,'' which consists of ''C. annuum, C. frutescens,'' and ''C. chinense''. Major species and their taxonomic varieties:<ref>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=Capsicum|title=The Plant List|access-date=2018-06-26|archive-date=2013-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604204026/http://www.theplantlist.org/tpl/search?q=capsicum|url-status=dead}}</ref> *''[[Capsicum annuum]]'', sem eru paprikur og sætur eldpipar, serrano, cayenne og jalapeños *''[[Capsicum baccatum]]'', sem telur Suður Amerísk afbrigði, svo sem ají amarillo, ají limon og criolla sella *''[[Capsicum chinense]]'', sem telur alla Habaneróa,<ref>{{citation |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=8910 |title=USDA GRIN Taxonomy, Taxon: ''Capsicum chinense'' Jacq. |accessdate=6 January 2017 |archive-date=5 júlí 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180705033232/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=8910 |url-status=dead }}</ref> Scotch Bonnets, Trinidad Scorpions, Bhut Jolokia og Carolina Reaper. *''[[Capsicum frutescens]],'' sem telur Tabascos og mörg afbrigði sem eru ræktuð í Indlandi;<ref>{{citation |url=https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=8913 |title=USDA GRIN Taxonomy, Taxon: ''Capsicum frutescens'' Jacq. |accessdate=6 January 2017 |archive-date=7 janúar 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170107003842/https://npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomydetail.aspx?id=8913 |url-status=dead }}</ref> stundum ekki talin aðskiin tegund frá ''C. annuum''.<ref name="DeWitt">{{cite book|title=The Complete Chile Pepper Book: A Gardener's Guide to Choosing, Growing, Preserving, and Cooking|url=https://archive.org/details/completechilepep0000dewi|publisher=Timber Press|author=Dave DeWitt and Paul W. Bosland|isbn=978-0881929201|year=2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.tropicos.org/Name/29602638?tab=acceptednames |title=''Capsicum frutescens'' L. |website=Tropicos.org |publisher=Missouri Botanical Garden |accessdate=19 Jul 2015}}</ref> *''[[Capsicum pubescens]]'', sem telja Rocoto og Manzano pepper, og eru einkennandi með að hafa fjólublá blóm, svört fræ og hærð dökkgræn blöð, og að vaxa sem margstofna klifurplanta, að 5 m há. === ''Capsicum'' gerðir === [[File:Arrangement of jalapeño, banana, cayenne, chili, and habanero peppers.jpg|thumb| [[Jalapeño]], [[banana pepper|banana]], [[Cayenne pipar]], [[chili pepper|chili]], og [[habanero]] ]] == Afbrigði== ===''Capsicum annuum''=== {| class="wikitable sortable" style="width:100%; height:auto;" |+ ''Capsicum annuum'' ! style="width:8%;" class="unsortable"| Mynd ! style="width:12%;"| Nafn ! style="width:6%;" | Gerð ! style="width:12%;"| Uppruni ! style="width:12%;"| Styrkur ! style="width:12%;"| Belgstærð ! style="width:38%;" class="unsortable"| Lýsing |- | | Aci Sivri<ref name="Cornell University Vegetable Varieties">{{cite web|title=Vegetable Varieties for Gardeners|url=http://vegvariety.cce.cornell.edu/main/showVarieties.php?searchCriteria=&searchIn=0&crop_id=41&sub1=0&sortBy=variety&order=ASC&sideSearch=Search|website=Vegetable Varieties for Gardeners|publisher=Cornell University|accessdate=21 May 2015}}</ref> | | Tyrkland | | {{convert|15|-|20|cm|abbr=on}} | |- | | Afghan Short | | Afghanistan | 5,000–30,000 Scoville | {{convert|5|-|8|cm|abbr=on}} | Ræktaður í Afghanistan. |- | | Albino Bullnose<ref name="Cornell University Vegetable Varieties" /> | Sætur | | | | |- | [[File:Aleppopepper.jpg|120px]] | [[Aleppo pepper|Aleppo]] | | Sýrland og Tyrkland | 15,000 Scoville | | Ræktaður í Sýrlandi og Tyrklandi og notaður grófmalaður og þurrkaður. |- | | Alma Paprika<ref name="Cornell University Vegetable Varieties" /> | | Ungverjaland | 10,000 Scoville | | Ungversk paprika oft þurrkuð og möluð |- | [[File:Anaheim Chili Peppers.jpg|120px]] | [[Anaheim pepper|Anaheim]]<ref name="Cornell University Vegetable Varieties" /> | Anaheim | Bandaríkin | 500–2,500 Scoville | 15 sm | A mild variety of [[New Mexico chile]]. It was later brought to [[California]] from [[New Mexico]] by Emilio Ortega in the 1900s. Often it is used for ''[[chile relleno]]''. When mature, it takes on a red color and is referred to as a ''colorado''. |- | | Ancient Sweet | | | 0 Scoville | {{convert|10|-|12|in|cm|abbr=on|order=flip}} long by {{convert|1.5|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} wide | Medium tall plant produce heavy loads of extra sweet red in color fruits, plant have white flowers & thin flesh. This variety sets the record for the sweetest pepper with 1.5 times the sweetness of a ripe red bell pepper. |- | [[File:Banana peppers.jpg|120px]] | [[Banana pepper|Banana]] | Waxy | | 0–500 Scoville | {{convert|15|cm|abbr=on}} | Often it is pickled and used as an ingredient in sandwiches; its piquancy is not very hot. Its shape and color resemble a banana. |- | | Barkers Hot | | | | | |- | [[File:C annuum beaver dam fruit.jpg|120px]] | Beaver Dam<ref name="Cornell University Vegetable Varieties" /> | | Bandaríkin | | | |- | [[File:Thai peppers.jpg|120px]] | [[Bird's eye chili|Bird's Eye]] | Small hot | Suðaustur Asía | 50,000–100,000<ref>{{cite web|title=Bird's Eye Chili Peppers|url=https://www.chilipeppermadness.com/chili-pepper-types/medium-hot-chili-peppers/bird-s-eye-chili-peppers|website=Chili Pepper Madness|accessdate=7 February 2015}}</ref> Scoville | {{convert|4|cm|abbr=on}} | A Southeast Asian cultivar known by many local names, but generally it is called Thai chili in the United States. It has thin fruit with a pointed tip. |- | | Black Cuban<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | | | | |- | [[File:C annuum black hungarian fruits.jpg|120px]] | Black Hungarian<ref>{{cite web|url=https://www.pepperscale.com/black-hungarian-pepper/|title=Black Hungarian Pepper|last=|first=|date=|website=PepperScale|archive-url=|archive-date=|access-date=24 April 2018}}</ref> |Skraut/ Til matar | Ungverjaland | 5,000–10,000 Scoville | 5–7&nbsp;cm (≈ 2–3 in) | Grows in a conical shape with a slight curve near the tip. Starting from green, they ripen first to a slightly shiny deep purple to black which is only skin deep; when you slice one open, the thick flesh of the interior is green. As it continues to ripen, it morphs to red. |- | | Black Pearl | Skraut | Bandaríkin | | | Ornamental plant. Winner of the All-America Selections (AAS) Flower Award in 2006.<ref>{{cite web|title=New Ornamental Pepper Wins Prestigious Award|url=http://www.usna.usda.gov/Research/BlackPearl.html|website=The United States National Arboretum|accessdate=5 February 2015|archive-date=18 mars 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318011504/http://www.usna.usda.gov/Research/BlackPearl.html|url-status=dead}}</ref> Dark leaves with berry-shaped fruit. |- | [[File:20171014 - Capsicum nigrum Willd. 'Black Prince'.jpg|120px]] | Black Prince | Skraut | | | | Skraut. |- | | Brigadier | Blocky | Evrópa | 0 Scoville | {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Large, red, blocky hybrid variety with good texture that has disease resistance to [[Bacterial leaf spot|Bacterial Leaf Spot]] and [[Potato virus Y|Potato Virus Y]]. It is adapted to cooler, wetter climates. |- | | Bulgarian Carrot | | Búlgaria | 12,000 Scoville | {{convert|3|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Bulgarian Ratund | | | 0 Scoville | {{convert|2.5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Bullnose | Long Sweet | Bandaríkin | 0 Scoville | | |- | | California Wonder<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Blocky | Bandaríkin | 0 Scoville | | |- | [[File:Yellow Bell Pepper group store.jpg|120px]] | Canary Bell | Blocky | Bandaríkin | 0 Scoville | | |- | [[File:Cascabelchilipeppersdried.jpg|120px]] | [[Cascabel chili|Cascabel]] | | Mexico | 3,000 Scoville | {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}} | The small, round fruit are usually dried, and have a distinct, nutty flavor. The name, Spanish for "rattle" or "jingle bell", derives from the rattling noise made by the seeds inside the dried pod. |- | [[File:Large Cayenne.jpg|120px]] | [[Cayenne pipar|Cayenne]] (Red)<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Cayenne | Franska Guiana | 30,000–50,000 Scoville | {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | This long, thin fruit was transported by the Portuguese to China and India, where it is used widely. Often it is dried and ground into powder. |- | | Charleston Belle | Bell | Bandaríkin | | | The first nematode-resistant bell pepper. Created in Charleston, South Carolina by the USDA.<ref>{{cite web|title=Charleston Belle Pepper|url=http://www.rareseeds.com/charleston-belle-pepper/?F_Keyword=pepper|website=Baker Creek Heirloom Seeds|accessdate=6 February 2015|archive-date=6 febrúar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150206175429/http://www.rareseeds.com/charleston-belle-pepper/?F_Keyword=pepper|url-status=dead}}</ref> |- | [[File:Cherrypeppers.jpg|120px]] | [[Pimento|Cherry]] | Pimiento | | 3,500 Scoville | {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Named for the fruit it resembles, this cultivar's fruit is small, red, and round. It is typically used fresh, or pickled and jarred, and is often used to stuff green olives. It is also called '''pimento'''. |- | | Chervena Chuska | | Búlgaría | 0 Scoville | {{convert|6|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Einnig stafað "Chushka". Mjög sæt. |- | [[File:청양고추3.jpg|120px]] | [[Cheongyang]] | langur, sterkur | Kórea | 10,000 Scoville | | a medium-sized chilli cultivar, named after [[Cheongsong County|Cheongsong]] and [[Yeongyang County|Yeongyang Counties]] when developed by Dr Yoo Il-Woong(유일웅), by hybridizing local [[Jejudo]] chilli with [[Bird's eye chili|Bird's eye chilli]]. |- | [[File:Pasillachiles.jpg|120px]] | [[Pasilla|Chilaca]] | Pasilla | | 1,000–2,000 Scoville | {{convert|15|cm|abbr=on}} | Popular in Mexican cuisine, it is almost always encountered dried; in this state, it is referred to as a '''pasilla'''. The pasilla has a dark brown color and a smoky flavor. |- | | Chile Rama | | Nicaragua | | | |- | [[Mynd:Capsicum annuum chiltepin dried.jpg|120x120dp]] | [[Chiltepin]]<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Chiltepin | | 50,000–100,000 Scoville | {{convert|0.5|cm|abbr=on}} | This small, hot fruit is often eaten by birds. The plant is thought to be the ancestor of the cultivated ''C. annuum'' peppers. Evidence indicates it has been consumed by humans as far back as 7,500 BC.<ref>Gil-Jurado, A. T., ''Il senso del chile e del piccante: dalla traduzione culturale alla rappresentazione visiva'' in (G. Manetti, ed.), ''Semiofood: Communication and Culture of Meal, Centro Scientifico Editore, Torino, Italy, 2006:34–58''</ref> |- | | [[Chimayo]] | | Bandaríkin | 4,000–6,000 Scoville | | |- | | Chinese Five-Color | | | 5,000–30,000 Scoville | {{convert|3.5|cm|abbr=on}} | The fruit starts out purple, then changes to white, yellow, orange, and red. Similar to [[Bolivian rainbow pepper]] and '[[NuMex Twilight]]' pepper, it is also called Chinese multicolor pepper. |- | | Chiltoma Grande de Ometepe | | Nicaragua | | | |- | | Chocolate Beauty | Blocky | | 0 Scoville | | |- | | Ciliegia Piccante | | Italy | | | |- | | Coban Red Pimiento | Pimiento | Guatemala | | | |- | | Corne De Chevre | Italian | Spain | | | |- | | Corno di Toro Giallo | Italian | Italy | 0 Scoville | | |- | | Corno di Toro Rosso | Italian | Italy | | | |- | | Costeno Amarillo<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | | | | |- | | Cowhorn | Italian | | 0–500 Scoville | {{convert|8|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Plant produces good yields of {{convert|8|in|cm|abbr=on|order=flip}} long, sweet pepper. Pepper are very sweet and flavorful. Peppers turn from green to red when mature. One of the largest non-bell stuffing peppers. |- | | Criolla De Cocina Pepper | | Nicaragua | | | |- | [[File:Cubanelle Peppers.jpg|120px]] | [[Cubanelle]] | | | 1–1,000 Scoville | {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Medium in thickness, the tapered fruit is green when unripe, but turns red when mature. Often it is fried in Italian cooking. |- | [[File:Dangjo chili peppers.jpg|frameless|120x120px]] | [[Dangjo chili pepper|Dangjo]]<ref name="Park">{{Cite journal|last1=Park|first1=Mi-Sung|last2=Zhu|first2=Ya Xin|last3=Pae|first3=Hyun-Ock|last4=Park|first4=Seong Hoon|title=In Vitro and In Vivo α-Glucosidase and α-Amylase Inhibitory Effects of the Water Extract of Leaves of Pepper (Capcicum Annuum L. Cultivar Dangjo) and the Active Constituent Luteolin 7-O-Glucoside|journal=[[Journal of Food Biochemistry]]|date=9 March 2016|volume=40|issue=5|pages=696–703|doi=10.1111/jfbc.12252|url=http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jfbc.12252/full|accessdate=3 February 2018}}</ref> | | Kórea | | | Light green or bright yellow chili peppers with mild heat. |- | [[File:Chilesdearbol.jpg|120px]] | [[De árbol]]<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | Mexico | 15,000–30,000 Scoville | {{convert|8|cm|abbr=on}} | This slender-fruited cultivar is grown primarily in Mexico, its name is Spanish for "from a tree". |- | | Doux D'Espagne | Lamuyo | | 0 Scoville | | Einnig þekktur sem Spanish Mammoth Pepper. |- | [[File:Immature jalapeno capsicum annuum var annuum.jpeg|120px]] | Early Jalapeño<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Jalapeño | Bandaríkin | 1,000–3,000 Scoville | {{convert|6|cm|abbr=on}} | This variety is one of the most popular home-gardening varieties. It matures faster than many jalapeños, and although it may have small peppers, it produces high yields. |- | | Elephant Trunk | | | 5,000–10,000 Scoville | {{convert|6|to|10|in|cm|abbr=on|order=flip}} long by {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}} wide | Plant produces good yields of 6–10 inch long by 1 inch wide tapered and wrinkled hot peppers. Pepper resemble an elephant's trunk. They are mild and turn from green to red when mature. Plant has green stems, green leaves, and white flowers. Can be used green or red. A variety from India. Plant Height: 50" tall |- | | Emerald Giant | | | 0 Scoville | | |- | | Espanola Improved<ref name="New Mexico State University List">{{cite web|title=The Chile Cultivars of New Mexico State University|url=http://www.chilepepperinstitute.org/content/files/chilecultof-nmsu.pdf|website=The Chile Pepper Institute|publisher=New Mexico State University|accessdate=21 May 2015|archive-date=23 september 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923202817/http://www.chilepepperinstitute.org/content/files/chilecultof-nmsu.pdf|url-status=dead}}</ref> | | Bandaríkin | 2,000–4,000 Scoville | | |- | | Estaceno | | Bandaríkin | | {{convert|10|in|cm|abbr=on|order=flip}} | New Mexican-style chili pepper. |- | | Ethiopian Brown | | | | | |- | | Etuida | | Pólland | | | |- | [[File:Facing heaven chili.jpg|120px|]] | Facing Heaven | Pimiento | Kína | | 30,000-50,000 Scoville | | |- | | Filius Blue | Skraut | | | | Skrautleg með marglitum ávöxtum. |- | [[File:Fishpepper.jpeg|120px]] | Fish | | | 5,000–30,000 Scoville | | |- | | Floral Gem<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | | | | |- | [[File:Illustration Capsicum annuum0.jpg|120px]] | Fresno | Fresno | Bandaríkin | 2,500–10,000 Scoville | {{convert|9|cm|abbr=on}} | Similar to the jalapeño, but with thinner walls, it is generally used ripe, and has a higher vitamin content. Frequently it is used in ceviche, and is one of the most frequently used chilis in salsa. |- | | Friariello di Napoli | | Ítalía | 0 Scoville | | |- | [[File:Pickled friggitelli.jpg|120px]] | [[Friggitelli]] (''Peperoncini'') | Waxy | Ítalía | 100–500 Scoville | {{convert|8|cm|abbr=on}} | Sweet-tasting and mild, used extensively in Italian and Greek cuisine, very frequently pickled. |- | | Fushimi | | Japan | 0 Scoville | {{convert|6|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Gambo | | | | | |- | | Georgescu Chocolate | | Rúmenía | 0 Scoville | {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Goat Horn | Lamuyo | | | | |- | | Golden Cal Wonder | Blocky | | 0 Scoville | | |- | [[File:Madame Jeanette and other chillies.jpg|120px]] | Golden Cayenne | Cayenne | | | {{convert|4|-|6|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Golden Marconi | | Ítalía | 0 Scoville | {{convert|7|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Golden Treasures | | Ítalía | 0 Scoville | | |- | [[File:Andhra Chillies.jpg|120px]] | [[Guntur Sannam]] | | | 35,000–40,000 Scoville | | It is well known as a commercial crop used as a condiment, culinary supplement, or vegetable. |- | | Hinkelhatz | | Bandaríkin | | {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Einnig þekktur sem Hinkel Hatz eða Hinklehatz. |- | | Hole Mole | | Bandaríkin | 700 Scoville | {{convert|7|-|9|in|cm|abbr=on|order=flip}} | 2007 All-America Selection. |- | | Hontaka<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | | | | Asian heirloom. |- | | Horizon Bell | Blocky | | 0 Scoville | | Medium green to orange-yellow at maturity. |- | [[File:Hungarianwaxpeppers.jpg|120px]] | [[Hungarian Wax]] | Waxy | | 2,500–8,000 Scoville | | This wide, medium-hot variety is used in Hungarian cuisine, frequently pickled. Also it is commonly dried, ground, and presented as "[[paprika]]". |- | [[File:Italian sweet peppers.jpg|120px]] | Italian Sweet | Langur, sætur | Ítalía | | | Used in Spanish cuisine |- | [[File:Jalapenyo.jpg|120px]] | [[Jalapeño]] | Jalapeño | Mexíkó | 2,500–8,000 Scoville | {{convert|9|cm|abbr=on}} | Very popular, especially in the United States, it is often pickled or canned. A smoke-dried ripe jalapeño is referred to as a '''[[chipotle]]'''. |- | | Japones | | | 15,000–35,000 Scoville | | Yfirleitt þurrkaður. Flatari og þykkari en arbol chili. |- | | Jigsaw<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | | | | Skraut. |- | | Jimmy Nardello Italian | | Ítalía | 0 Scoville | | |- | | Joe's Long Cayenne | Cayenne | | | {{convert|8|-|10|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Jupiter<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Blocky | | 0 Scoville | | |- | | Jwala | | Indland | 20,000–30,000 Scoville | {{convert|4|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Einnig þekktur sem Pusa Jwala. |- | | King of the North | Blocky | | 0 Scoville | {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Works well for short-season growers. Productive in northern climates. |- | | Korean Dark Green | Small Hot | | | {{convert|3|-|4|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Krimzon Lee | | | | {{convert|8|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Large Red Antigua | | Guatemala | 0 Scoville | | Also known as the Large Sweet Antigua. |- | | Leutschauer Paprika | | Ungverjaland | | | |- | | Lilac Bell | | | 0 Scoville | | |- | | Lipstick | Lamuyo | | 0 Scoville | {{convert|4|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Lumbre | | Bandaríkin | } 9,000–10,000 Scoville | {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Macho | | Mexíkó | | | |- | | Mammi Huber's Stuffing | | Bandaríkin | 0 Scoville | | |- | | Marta Polka | | Poland | 0 Scoville | | |- | | Maule's Red Hot | | Bandaríkin | | {{convert|10|-|12|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | [[File:Piment fort.jpg|120px]] | [[Medusa pepper|Medusa]] | Skraut | | | | It is a sweet, ornamental chili pepper which grows upright and has brightly colored fruit. |- | | Melrose | Lamuyo | Ítalía | 0 Scoville | {{convert|4|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Midnight Dreams Bell | Blocky | | 0 Scoville | | Black ebony-colored bell pepper. |- | [[File:Miniature bell peppers.jpg|120px]] | Miniature Bell | Blocky | Bandaríkin | 0 Scoville | | |- | [[File:Guajillos.jpg|120px]] | Mirasol | | Mexíkó | 2,000–5,000<ref>{{cite web|title=Mirasol Chili Peppers|url=https://www.chilipeppermadness.com/chili-pepper-types/sweet-mild-chili-peppers/mirasol-chili-peppers|website=Chili Pepper Madness|accessdate=5 February 2015}}</ref> Scoville | | Its dried form is called [[Guajillo chili|guajillo]],<ref name="NMSU Catalog 2013" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com.au/books?id=_fUh4YXWPikC|title=The Peppers Cookbook: 200 Recipes from the Pepper Lady's Kitchen|author=Jean Andrews|page=14|year=2005|publisher=University of North Texas Press|isbn=9781574411935}}</ref> and is used to make a red sauce used for [[tamale]]s. |- | [[File:20171014 - Capsicum annuum var minimum - close-up.jpg|120px]] | Minimum | | | | {{convert|0.5-1|cm|abbr=on|}} | |- | | Mora | | | | {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}} long by {{convert|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} wide | A small, purple chili, it is always used dry. It is extremely spicy, and is used as a substitute for chipotle when more powerful spice is needed. |- | | Morita | | | | | Morita: A variety of the chipotle style of chiles (dried smoked jalapeños). Not actually a cultivar, a Morita is certain type of jalapeño {{clarify|date=January 2018|reason=What cultivar(s)?}} at the fully ripened, purplish color (hence the name – ''mora'' = 'berry'), and dried when they are leathery but still shiny. Also called mora chile and {{lang|es|chipotle colorado}} (literally 'colored chipotle' but implies 'ruddy', 'rosy', or 'blushing'). Usually smaller – about {{convert|3|-|4|cm|abbr=on}} – after drying.{{clarify|date=January 2018|reason=Why say this? All chiles, etc., are smaller after desiccation.}} Usually spicier than the typical chipotle. |- | [[File:Mulato chile pods (dried).JPG|120px]] | [[Mulato pepper|Mulato]]<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Poblano | Mexíkó | 2,500–3,000 Scoville | {{convert|10|cm|abbr=on}} | Grown in Mexico, the mulato is a mild to medium chili pepper, closely related to the poblano (ancho), and usually sold dried. |- | | Moshi | | Tanzanía | | {{convert|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Naschzipfel rot'.jpg|120px]] | Naschzipfel | | | | | mildur, sætur |- | | New Mexico No. 6<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | New Mexico 6-4<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | New Mexico No. 9<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | Nippon Taka | | Japan | | | |- | | NuMex April Fool's Day<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with long, thin pods, fruits mature from purple to red. |- | | NuMex Bailey Piquin<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | 97,000 Scoville | | |- | | NuMex Barker's X-Hot | | Bandaríkin | 9,000–15,000 Scoville | {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | [[File:C annuum big jim fruits.jpg|120px]] | NuMex Big Jim<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | 2,000–4,000 Scoville | | |- | [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Nu Mex Centennial'.jpg|120px]] | NuMex Centennial<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from purple to yellow, orange and finally red. |- | | NuMex Chinese New Year<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Skraut | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with bullet-shaped fruits that grow in clusters. Fruits mature from light green to red. |- | | NuMex Christmas<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | United States | | | Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from green to bright red. |- | | NuMex Cinco de Mayo<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Ornamental | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with long, thin pods; fruits mature from yellow to red. |- | | NuMex Conquistador<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Earth Day | | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Easter<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Skraut | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods, fruits turning purple–white–red while ripening. |- | | NuMex Eclipse<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Garnet<ref name="New Mexico State University List" /> | Anaheim | Bandaríkin | 0 Scoville | | |- | [[File:Numex Halloween.JPG|120px]] | NuMex Halloween<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | 20,000–30,000 Scoville | {{convert|2|-|3|cm|abbr=on}} | Ornamental chili plant with small, upright, bullet-shaped black pods, fruits turning orange while ripening. |- | | NuMex Heritage 6-4<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | 3,000–5,000 Scoville | | |- | | NuMex Jalmundo<ref name="NMSU Catalog 2013">{{cite web|title=The Chile Pepper Institute Merchandise Catalog|url=http://www.chilepepperinstitute.org/content/files/2013%20Catalog%5B1%5D.pdf|website=The Chile Pepper Institute|publisher=New Mexico State University|accessdate=21 May 2015|archive-date=23 september 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923202755/http://www.chilepepperinstitute.org/content/files/2013%20Catalog%5B1%5D.pdf|url-status=dead}}</ref> | Jalapeño | Bandaríkin | 17,000 Scoville | {{convert|5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | NuMex Joe E. Parker<ref name="New Mexico State University List" /> | Anaheim | Bandaríkin | 2,000–4,000 Scoville | | |- | | NuMex Las Cruces Cayenne | Cayenne | Bandaríkin | | | A well yield cayenne cultivar with virus resistance to [[Beet curly top virus]]. |- | | NuMex Memorial Day<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with small, upright, bullet-shaped pods; colour transitions from pale ivory to yellow. |- | | NuMex Mirasol<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | Used for cooking in a ground powder and as an ornamental on wreaths. |- | | NuMex Nematador<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Piñata<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Primavera<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | NuMex R. Naky<ref name="New Mexico State University List" /> | Anaheim | Bandaríkin | 260 Scoville | | A great mild paprika cultivar. |- | | NuMex Sandia Hot | | Bandaríkin | 7,000–9,000 Scoville | {{convert|7|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | [http://newscenter.nmsu.edu/Photos/get/6435/full/NuMex.jpg Picture of NuMex Sandia Select] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304142324/http://newscenter.nmsu.edu/Photos/get/6435/full/NuMex.jpg |date=2016-03-04 }} <ref>{{cite web |url=http://newscenter.nmsu.edu/Articles/view/9970/nmsus-chile-pepper-institute-goes-from-red-to-green-with-latest-variety-numex |title=Geymd eintak |access-date=2018-06-26 |archive-date=2017-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702091308/http://newscenter.nmsu.edu/Articles/view/9970/nmsus-chile-pepper-institute-goes-from-red-to-green-with-latest-variety-numex |url-status=dead }}</ref> | NuMex Sandia Select<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | NuMex St. Patrick's Day<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from green to orange. |- | | NuMex Sunburst<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Sunflare<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Sunglo<ref name="New Mexico State University List" /> | Ornamental | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Sunrise<ref name="New Mexico State University List" /> | Ornamental | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Sunset<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Sweet<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | 0 Scoville | | |- | | NuMex Thanksgiving<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from pale ivory to orange. |- | [[File:Capsicum annuum Twilight.jpg|120px]] | [[NuMex Twilight]]<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | 30,000–50,000 Scoville | | Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from purple to yellow, orange, and finally red. |- | | NuMex Valentine's Day<ref name="New Mexico State University List" /> | Skraut | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped pods. Colour transitions from pale ivory to red. |- | | NuMex Vaquero<ref name="New Mexico State University List" /> | Jalapeño | Bandaríkin | | | |- | | NuMex Veteran's Day | | Bandaríkin | | | Ornamental chili plant with upright, bullet-shaped fruits that grow in clusters. Fruits turn from dark violet to dark orange while ripening. |- | | Oda | | | 0 Scoville | | |- | | Onza<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Pasilla | Mexíkó | | | Usually dried for sauces and soups. |- | | Orange Bell Pepper | Blocky | | 0 Scoville | | |- | | Ostra-Cyklon | | Pólland | | {{convert|4.5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Ozark Giant | | | 0 Scoville | | |- | | Padrón | Pasilla | Spánn | 0 Scoville | {{convert|1|-|1.5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | An heirloom variety usually dried and used as spcices in traditional Spanish dishes. |- | | Paradicsom Alaku Sarga Szentes | | Ungverjaland | | | Pumpkin-shaped fruit. |- | [[File:Pasilla.jpg|120px]] | Pasilla Bajio | Pasilla | Mexíkó | 1,000–2,000 Scoville | | |- | | Peperone di Cuneo | | Ítalía | 0 Scoville | | |- | | Peruvian Purple | | Perú | | {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | [[Mynd:Peter pepper,Capsicum annuum var. annuum.jpg|120x120dp]] | [[Peter pepper|Peter Pepper]] | Ornamental | Bandaríkin og Mexíkó | 5,000–30,000 Scoville | {{convert|8|–|10|cm|abbr=on}} | Rare, [[heirloom plant|heirloom]]-type hot pepper cultivated for its unique shape. |- | [[File:Capsicum -Chili - Peperoncino - Il Viagra Calabrese - Calabria - Italy - July 17th 2013 - 02.jpg|120px]] | [[Peperoncino]] | Cayenne | Ítalía | 15,000–30,000 Scoville] | | Generic Italian name for hot chili peppers, specifically the cultivars of the species ''Capsicum annuum'' and ''Capsicum frutescens''. |- | [[File:Piquinbush.jpg|120px]] | [[Pequin pepper|Pequin]] | Small Hot | Bandaríkin og Mexíkó | 100,000–140,000 Scoville | | Einnig stafað '''piquín''' |- | [[File:Saint Jean Pied de Port Piments.jpg|120px]] | [[Piment d'Espelette]]<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Pimiento | Baskaland (Frakklandsmegin) | 1,500 - 2,500 Scoville | | Fresh fruits, plants and seeds are known as "Gorria", dried fruits are called "Piment d'Espelette". "Gorria" is the Basque word for "red". Grown in Espelette since ca. 1650. |- | [[File:Pementos de Padron.jpg|120px]] | [[Padrón peppers|Pimiento De Padrón]] | Pimiento | Spánn | | | |- | [[File:Poblano Pepper.jpg|120px]] | [[Poblano]]<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Poblano | Mexico | 1,000–2,000 Scoville | {{convert|13|cm|abbr=on}} | The large, heart-shaped, dark green fruit is extremely popular in Mexico, often to make ''[[chile relleno]]''. When dried, it is referred to as an '''ancho''' or '''mulato'''. |- | | Polostra-Rokita Pepper | | | 30,000–50,000 Scoville | | |- | [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Prairie fire'.jpg|120px]] | Prairie Fire | Ornamental | Bandaríkin | 70,000 Scoville | | |- | [[File:Thai peppers.jpg|120px]] | [[Prik Kee Nu]] | Small Hot | Taíland | 50,000–100,000 Scoville | {{convert|3|cm|abbr=on}} | One of many cultivars called Thai pepper, it has very short fruit, and is very hot.<ref name="DeWitt" /> {{lang-th|พริกขี้หนู}}, {{RTGS|''phrik khi nu''}}, {{IPA-th|pʰrík kʰîː nǔː|IPA}}, [[Literal meaning|literal]]: Mouse/rat dropping chili. |- | [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Purple flash'.jpg|120px]] | Purple Flash | Skraut | | | | Skraut |- | | Purple Jalapeño | Jalapeño | | | | Jalapeño-like pepper that turns purple before ripening and becoming red. |- | | Puya | | Mexíkó | 5,000 Scoville<ref>{{cite web|url=https://wiw.org/~corey/chile/scoville.html |title=The Scoville Heat Measurement Chart |publisher=Wiw.org |date= |accessdate=2012-02-29}}</ref> | | ''Capsicum annuum'' L.,<ref>{{cite web|url=http://www.oocities.org/wstarron/capsaicinarticle12.htm |title=Selective Enzyme-Mediated Extraction of Capsaicinoids and Carotenoids from Chili Guajillo Puya (Capsicum annuum L.) Using Ethanol as Solvent |publisher=Oocities.org |date= |accessdate=2012-02-29}}</ref> hot, medium-size, green to red, and tapered<ref>{{cite web |url=http://cubits.org/salsagarden/db/pepperdatabase/view/3171/ |title=Salsa Garden cubit: Salsa Garden Pepper Database: Puya, Capsicum annuum (Hot Pepper) |publisher=Cubits.org |date=2010-05-12 |accessdate=2012-02-29 |archive-date=2012-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120318085737/http://cubits.org/salsagarden/db/pepperdatabase/view/3171/ |url-status=dead }}</ref> Also known as a 'Pulla'. |- | | Purple Beauty | Blocky | Bandaríkin | 0 Scoville | | |- | | Quadrato d'Asti Rosso | Blocky | Ítalía | 0 Scoville | | |- | | Ram Horn Fireboy | Lamuyo | Ungverjaland | 35,000 Scoville | {{convert|7|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Red Belgian | | Belgía | | {{convert|3.5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Red Cheese | Long sweet | | 0 Scoville | | |- | | Red Marconi | Long Sweet | Ítalía | 0 Scoville | {{convert|7|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Red Mini Bell | Blocky | | | {{convert|1.5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Rezha Macedonian | | Makedónía | | | |- | | Ring of Fire | | | 50,000 Scoville | | |- | | Rio Grande 21<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | Rooster Spur | | | | {{convert|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Santa Fe Grande<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Fresno | | | | The Santa Fe Grande is a very prolific variety used in the Southwestern United States. The conical, blunt fruits ripen from greenish-yellow, to orange-yellow to red. The peppers grow upright on 24-in plants. Santa Fe Grande has a slightly sweet taste and is fairly mild in pungency. |- | | Sandia<ref name="New Mexico State University List" /> | | Bandaríkin | | | |- | | Santaka<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | | | | Heirloom Asian chili. |- | [[File:Serranochilis.jpg|120px]] | Serrano<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Serrano | Mexíkó | 10,000–23,000 Scoville | {{convert|5|cm|abbr=on}} | The thin, tapered fruit turns red when mature. Due to its thin skin, it does not need to be peeled before use. |- | | Serrano Tampiqueño | Serrano | Bandaríkin | 15,000–25,000 Scoville | {{convert|2.25|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Sheepnose Pimento | Pimiento | Bandaríkin | 0 Scoville | | |- | | [[Shishito]] | | Japan | | | |- | | Sigaretta di Bergamo | | Ítalía | 0 Scoville | | |- | | [[Siling mahaba|Siling Mahaba]] | | [[Filippseyjar]] | | | A chili pepper grown in the Philippines, and a popular ingredient in [[Filipino Cuisine]] |- | | Spanish Piquillo<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | Spánn | | | |- | | <span id="sportPepper">Sport Pepper</span> | | Bandaríkin | 300–500 Scoville | 4 sm | Superficially resembling both Tabasco and serrano peppers, the sport pepper is its own distinct cultivar<ref>{{cite web |url=http://www.fiery-foods.com/ask-dave-faq/118-chile-varieties/1619-AskDave |title=What Are Sport Peppers? |publisher=Fireyfoods.com |date= |accessdate=2013-08-12 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130802133613/http://www.fiery-foods.com/ask-dave-faq/118-chile-varieties/1619-AskDave |archivedate=2013-08-02 |df= }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.tomatogrowers.com/SPORT/productinfo/9044/ |title=SPORT |publisher=Tomato Growers Supply Company |date= |accessdate=2013-08-12 |archive-date=2014-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140310023155/http://www.tomatogrowers.com/SPORT/productinfo/9044/ |url-status=dead }}</ref> that is much milder than either of those. It is commonly pickled and used in [[Southern cooking]] and on [[Chicago-style hot dog]]s. |- | | Super Chili<ref>{{cite web|title=Super Chili Chili Peppers|url=https://www.chilipeppermadness.com/chili-pepper-types/medium-hot-chili-peppers/super-chili-chili-peppers|website=Chili Pepper Madness|accessdate=7 February 2015}}</ref> | | | 40,000–50,000 Scoville | | Long and thin. Grows from green to red. |- | | Sweet Chocolate | | | 0 Scoville | | |- | | Sweet Red Stuffing Pepper | Long Sweet | Bandaríkin | 0 Scoville | {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Sweet Yellow Stuffing Pepper | Long Sweet | Bandaríkin | 0 Scoville | {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Syrian Goat Horn | | | | {{convert|7|-|8|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Syrian Three Sided | | Syria | | {{convert|6|-|8|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Takanotsume<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | | | | |- | | Tangerine Dream | | | | {{convert|3|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Tam Jalapeño | Jalapneo | | 1,000–1,500 Scoville | | Similar to a jalapeño, but with significantly less heat. |- | | Tequila | | | 0 Scoville | | Purple bell variety, not to be confused with the Tequila Sunrise, which is yellow. |- | | Tequila Sunrise Pepper | | | 1000–5000 Scoville | {{convert|6|-|6.5|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Pastel orange in color. |- | | Tiburon Pepper | | | 2,000 Scoville | | Hybrid improvement of the poblano pepper. Resistant to bacterial spot and tobacco mosaic virus. |- | | Topepo Rosso | | | 0 Scoville | | |- | | Thai Yellow Chili | Small, hot | | | | Golden yellow version of the Bird's Eye (Thai) chili. |- | [[File:20171014 - Capsicum annuum 'Thunder Mountain Longhorn' - 2.jpg|120px]] | Thunder Mountain Longhorn | Complex flavor with very mild heat | Kína | | {{convert|12|-|15|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Tochiigi Santaka - 栃木三鷹 | Lítill, sterkur | Japan | 40,000–50,000 Scoville | {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Mjög algengur í japanskri matseld. |- | | Tunisian Baklouti | | Túnis | | | |- | | Tien Tsin | | Kína | 50,000–75,000 Scoville | | |- | [[File:Phrik khi nu.jpg|120px]] | Thai Bird | Lítill, sterkur | Taíland | 3,000- 7,000 Scoville | | Open-pollinated variety with long, thin erect fruit that mature to red. Used especially in thai dishes. Can be used fresh or dried. Exceptional flavor and spiciness. |- | | Violet Sparkle | | | 0 Scoville | | |- | [[File:Bell peppers.JPG|120px]] | White Cloud | Blocky | Bandaríkin | 0 Scoville | | An heirloom ivory colored bell pepper when immature, that matures to red-orange. It has a sweet, mild flavor that bears fruit on an upright, compact plant. |- | | White Lakes Pepper | | Rússland | 0 Scoville | | |- | | Yellow Monster | Blocky | | | {{convert|8|in|cm|abbr=on|order=flip}} | |- | | Yolo Wonder | Blocky | | | | |} ===''Capsicum baccatum''=== Þessir hefa einkennandi ávaxtabragð, og eru oft malaðir í skrautlegt duft í matseld. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; height:auto;" |+ ''Capsicum baccatum'' ! style="width:8%;" class="unsortable"| Mynd ! style="width:12%;"| Nafn ! style="width:12%;"| Uppruni ! style="width:12%;"| Styrkur ! style="width:12%;"| Stærð belgs ! style="width:44%;" class="unsortable"| Lýsing |- | | Ají Amarillo | | | | |- | | Ají Brazilian Red Pumpkin | | | | |- | | Ají Criolla Sella | Bolivia | 30,000 - 40,000 Scoville | {{convert|2|-|3|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Thin yellow fruits. |- | | Ají Crystal | Chile | | {{convert|2.5|-|9|cm|abbr=on}} | |- | | Ají Omnicolor<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | 50,000 Scoville | | This multi-colored plant produces orange, red, purple and ivory chilis. |- | | Ají Pineapple | | | | |- | | Atomic Starfish | | | | |- | [[Image:Pimiento campanilla.jpg|120px]] | [[Bishop's Crown]] | | 10,000–30,000 Scoville | 6 sm | ''C. baccatum'' strain from Barbados. Medium hot pods have a unique shape which resembles the hat of a Bishop. Sturdy plants, can be grown as perennials. Also known as bishops hat, orchid, ají flor, monks hat. |- | | Christmas Bell<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | | | |- | [[File:C baccatum lemon drop fruit.jpg|120px]] | [[Lemon drop]] | | 30,000–50,000 Scoville | {{convert|4|cm|abbr=on}} | Very productive ''C. baccatum'' variety. Pods are thin walled and have a fruity taste with medium heat. |- | [[File:Peppadew.jpg|120px]] | [[Peppadew|Piquanté]] | | 1,000–2,000 Scoville | 2 sm | Mild, sweet and tangy flavour, usable in many dishes |- | [[File:20171014 - Capsicum baccatum var. praetermissum - 3.jpg|120px]] | Praetermissum | Brazil | | {{convert|0.5-1|cm|abbr=on}} | Nowadays regarded as wild form on its own, not as Capsicum baccatum |- | [[File:20171014 - Capsicum baccatum 'Rainforest'.jpg|120px]] | Rain Forest | Brazil | | {{convert|0.5-0.6|cm|abbr=on}} | |- | | Sugar Rush Peach | | | | |- |} ===''Capsicum chinense''=== ''Capsicum chinense'' er í raun rangnefni þar sem allar ''Capsicum'' tegundir eru upprunnar frá [[Ameríka|Ameríku]]. [[Nikolaus Joseph von Jacquin]] (1727–1817), Hollenskur grasafræðingur, nefndi tegundina þannig 1776 vegna þess að hann hélt að hún væri upprunnin í [[Kína]]. {| class="wikitable sortable" style="width:100%; height:auto;" |+ ''Capsicum chinense'' ! style="width:8%;" class="unsortable"| Mynd ! style="width:12%;"| Nafn ! style="width:12%;"| Uppruni ! style="width:12%;"| Styrkur ! style="width:12%;"| Belgstærð ! style="width:44%;" class="unsortable"| Lýsing |- | | 7 Pod | Trinidad | 1,000,000 Scoville | | |- | | 7 Pot Douglah | Trinidad | 923,000–1,853,396 Scoville | | |- | | 7 Pot Jonah | Trinidad | | | Breytist úr grænum í rautt við þroska. |- | | 7 Pot Jonah Yellow | Trinidad | | | Yellow color and a more fruity flavor than the normal 7 Pot Jonah. |- | | 7 Pot Long | | | | Lengri og stærri en aðrir 7 Pot peppers. |- | | 7 Pot Primo Yellow | Australia | | | Verður gulur. |- | [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. '7 Pot White' - 2.jpg|120px]] | 7 Pot White | Trinidad | | | Þroskast úr grænum í hvítt. |- | [[File:Adjoema chili.jpg|120px]] | [[Adjuma]] | | 100,000–500,000 Scoville | | Mjög sterkur, upphaflega ræktaður í [[Surínam]] |- | [[File:Aji Dulce.jpg|120px]] | [[Ají dulce|Ají Dulce]] | | 0–50 Scoville | | |- | | Aribibi Gusano | Bolivia | 10,000 - 30,000 Scoville | {{convert|4|-|5|cm|abbr=on}} | Smá, krumpuð aldin, liturinn breytist frá ljósgrænum í beinhvítan eða fölgulan við þroska. Mikið ávaxtabragð. Einnig þekktur sem Arivivi Gusano eða Caterpillar Pepper. |- | | Bahamian Goat Pepper | Bahamas | | | |- | [[Mynd:Yellow Bhut Jolokia Ghost Pepper.jpg|120x120dp]] | [[Bhut Jolokia chili pepper|Bhut Jolokia]]<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | 1,500,000 (allt að) Scoville | 6 sm} | This cultivar originated in [[Northeast India]], and was once confirmed by [[Guinness World Records]] to be the hottest pepper. Þetta er tegundablendingur, aðallega ''C. chinense'' með ''C. frutescens'' gen. Einnig þekktur sem ''naga jolokia'' og ghost pepper. |- | | [[Cachucha]] | | | | |- | | Cajamarca | | | | |- | [[File:Caribbean Red Pepper.jpg|120px]] | Caribbean Red<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | Mexíkó | 445,000 Scoville | | |- | [[File:Carolina Reaper pepper pods.jpg|120px]] | [[Carolina Reaper]] | United States | 1,569,300–2,200,000 <ref>{{cite web|last1=Hallock|first1=Betty|title=World's hottest pepper hits 2.2 million Scoville heat units|url=https://www.latimes.com/food/dailydish/la-dd-worlds-hottest-pepper-scoville-heat-units-20131226-story.html|website=Los Angeles Times|publisher=Los Angeles Times|accessdate=11 July 2014}}</ref> Scoville | | Einstaklega sterkur sílípipar, <!--currently the Guinness book of world records holder as of August 7, 2013.--><ref>{{cite web|title=Hottest chili|url=https://www.guinnessworldrecords.com/world-records/1/hottest-chili|website=Guinness World Records|accessdate=11 July 2014}}</ref> |- | | Chocolate Habanero | | 300,000–425,000 Scoville | | Brúnt afbrigði af hefðbundnum Habanero, en mun sterkari. |- | [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. 'Dorset Naga Orange'.jpg|120px]] | Chupetinha | | | | |- | [[File:Datil.jpg|120px]] | [[Datil]]<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | 100,000–300,000 Scoville | | A very hot chili; primarily grown in Florida |- | | Devil's Tongue Red | | 250,000–500,000 Scoville | | |- | | Devil's Tongue Yellow | United States | 125,000–325,000 Scoville | | |- | | Dorset Naga | England | 1,000,000–1,500,000 Scoville | | |- | [[File:Fatalii.jpg|120px]] | [[Fatalii]] | | 125,000–325,000 Scoville | 6 sm | Grown in central and southern Africa, it is very similar in appearance to and often confused with the devil's tongue habanero. |- | [[File:Habanero.jpg|120px]] | [[Habanero]]<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | 100,000–350,000 Scoville | 5 sm | Once considered to be the hottest chili pepper, the habanero has been surpassed by other hot varieties, but it is nonetheless hotter than most commonly available cultivars. The habanero has a subtle, fruity flavour and a floral aroma. It is closely related to many of the other very hot peppers, including the [[bhut jolokia]] from India, and the [[Scotch bonnet]], [[Trinidad Scorpion Butch T]], and [[Trinidad Moruga Scorpion]] peppers from the Caribbean. Disseminated to China over 500 years ago by Spanish and Portuguese explorers, it became so much a part of Chinese cuisine, botanists who found it in China thought it was native to the area and thus named this species ''Capsicum chinense'', based on the habaneros from China. |- | [[File:Capsicum chinense - Hainan Yellow Lantern Chili - 02.jpg|120px]] | [[Hainan yellow lantern]] | | 300,000 Scoville | {{convert|5|x|3|cm|abbr=on}} | Also known as the yellow emperor chili, it grows only in [[Hainan]], China. |- | [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. 'Halloween Ghost'.jpg|120px]] | Halloween Ghost | | | |- | | [[Infinity chili]] | | 1,176,182 Scoville {{refn |group=note |name=PopSci |Contested as being the result of testing a single specimen and thus not establishing a consistent result for a cultivar.<ref>{{cite magazine |author=Paul Adams |title=FYI: What is the Hottest Pepper in the World? |url=https://www.popsci.com/science/article/2011-06/fyi-what-hottest-pepper-world |magazine=[[Popular Science]] |date=7 July 2011 |accessdate=12 October 2016}}</ref>}} | | |- | | Lemon Yellow Habanero | | | | |- | [[File:Madame Jeanette chili.jpg|120px]] | [[Madame Jeanette]] | | 100,000–350,000 Scoville | | Originally cultivated in Suriname |- | | Mustard Habanero | Bandaríkin | | | Habanero variety, the colour is mustard yellow. |- | | [[Naga Morich]] | Bangladesh og Indland | 1,000,000 Scoville | | |- | [[File:Naga Viper 486 orig.jpg|120px]] | [[Naga Viper]] | England | 1,382,118 Scoville | | |- | [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. 'Habanero NuMex Suave Orange'.jpg|120px]] | NuMex Suave Orange<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | United States | 800 Scoville | | Very little heat, yet with a habanero taste. |- | | NuMex Suave Red<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | United States | 800 Scoville | | Similar to a habanero in taste, yet with very little heat. |- | [[File:20171014 - Capsicum chinense Jacq. 'Pimenta da Neyde' - close-up.jpg|120px]] | Pimenta da Neyde | Brasil | 150,000–250,000 Scoville | | |- | | Peach Habanero | | | | Peach coloured variety of the classic habanero. |- | | [[Red Savina]] | Bandaríkin | 200,000–580,000 Scoville | | |- | [[File:Scotch-bonnet.jpg|120px]] | [[Scotch Bonnet]] | | 150,000–325,000 Scoville | {{convert|5|cm|abbr=on}} | Named because of its resemblance to a [[Tam o' Shanter (cap)|Tam o' Shanter]], this fruit is closely related to the habanero and is similarly hot. Due to its heat and distinct flavour, it is often used in Caribbean cuisine. |- | [[File:Trinidad Moruga Scorpion.jpg|120px]] | [[Trinidad Moruga Scorpion]]<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | 2,000,000 Scoville (allt að) | | former World-record holder for hottest chili as of 2012 |- | | Trinidad Scorpion<ref name="NMSU Catalog 2013" /> | | | | |- | [[File:Pots of Trinidad Scorpion.jpg|120px]] | [[Trinidad Scorpion Butch T pepper|Trinidad Scorpion 'Butch T']] | | 1,400,000 Scoville (allt að) | | Former world-record hottest chili. |- | | White Habanero | | | {{convert|1|-|2|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Also known as the Peruvian White Habanero Pepper. |- | | Yucatán White Habanero | Mexico | 200,000–500,000 Scoville | | |} ===''Capsicum frutescens''=== Stundum talinn sama tegund og ''C. annuum'' {| class="wikitable sortable" style="width:100%; height:auto;" |+ ''Capsicum frutescens'' ! style="width:8%;" class="unsortable"| Mynd ! style="width:12%;"| Nafn ! style="width:12%;"| Uppruni ! style="width:12%;"| Styrkur ! style="width:12%;"| Stærð belgs ! style="width:44%;" class="unsortable"| Lýsing |- | [[File:African red devil peppers.jpg|120px]] | [[Piri piri|African Birdseye]] | | 50,000–175,000 Scoville | {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}} | Also known as ''piri piri'', it is common in [[Portuguese cuisine|Portuguese]], Mozambican, and Angolan cuisines. |- | [[File:Kambuzi Chili Pepper.jpg|120px]] | [[Kambuzi]] | Malawi | | | Kambuzi is a small, round chili pepper cultivar that is found in central region of Malawi, a landlocked country in southeast Africa. |- | [[File:Capsicum 'Siling Labuyo' (Mindanao, Philippines) 2.jpg|120px]] | [[Siling labuyo|Siling Labuyo]] | | 80,000–100,000 Scoville | {{convert|1|in|cm|abbr=on|order=flip}} | A small, cone-shaped cultivar grown in the Philippines. |- | [[File:Tabasco peppers.JPG|120px]] | [[Tabasco]] | | 30,000–50,000 Scoville | {{convert|4|cm|abbr=on}} | Used in [[Tabasco sauce]]. The fruit is only used when it is a particular red color measured with “le petit bâton rouge”.<ref>{{Cite web|url=https://www.tabasco.com/tabasco-products/how-its-made/making-original-tabasco-sauce/|title=How We Make Original Red Sauce {{!}} TABASCO® Products {{!}} TABASCO.com|website=TABASCO.com|access-date=2016-04-01}}</ref> |} ===''Capsicum pubescens''=== ''Capsicum pubescens'' er ein elsta ræktaða Capsicum tegundin, og er með amk 5000 ár ræktunarsögu.{{heimild vantar|date=August 2012}} Hann er líklega náskyldur villtum tegundum í [[Suður-Ameríka|Suður Ameríku]] (''C. cardenasii'', ''C. eximium'', og öðrum). {| class="wikitable sortable" style="width:100%; height:auto;" |+ ''Capsicum pubescens'' ! style="width:8%;" class="unsortable"| Mynd ! style="width:12%;"| Nafn ! style="width:12%;"| Uppruni ! style="width:12%;"| Styrkur ! style="width:12%;"| Stærð belgs ! style="width:44%;" class="unsortable"| Lýsing |- | | Canário | Peru | 30,000–50,000 Scoville | 6,5 sm | Canário is a medium hot ''C. pubescens'' variety. Thick walled pods are dark yellow, when fully ripe and have the size of a small apple. This South American strain trives well under cool growing conditions and can be grown as a perennial. |- | [[File:Capsicum pubescens (Rocoto).JPG|120px]] | Rocoto | Peru, Bolivia | 30,000–100,000<ref>{{cite web|title=Which Chile Peppers are Which?|url=http://phoenix.about.com/od/foodanddrink/ss/chilepepper_7.htm|website=About Travel|accessdate=5 February 2015|archive-date=5 febrúar 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205204438/http://phoenix.about.com/od/foodanddrink/ss/chilepepper_7.htm|url-status=dead}}</ref> Scoville | | Also known as a Manzano pepper,<ref>{{cite web|title=Rocoto Chili Peppers|url=https://www.chilipeppermadness.com/chili-pepper-types/medium-hot-chili-peppers/rocoto-chili-peppers|website=Chile Pepper Madness|accessdate=7 February 2015}}</ref> although there are a lot of other Rocoto varieties. Rocoto Manzano is only one of them. "Manzano" is the Spanish word for "apple", it describes the fruits' shape. Sometimes Rocoto is known as 'Locoto'. |} == Sjá einnig == * ''[[Capsicum]]'' * [[International Code of Nomenclature for Cultivated Plants]] * [[National Plant Germplasm System|USDA National Plant Germplasm System]] * [[Chile Pepper Institute|New Mexico State University: Chile Pepper Insititute]] ==Athugasemdir== {{reflist|group=note}} ==Tilvísanir== {{Reflist|30em}} ==Viðbótarlesning== *[https://web.archive.org/web/20031010151200/http://www.g6csy.net/chile/database.html G6CSY chile database]: Used as source for information on various cultivars in this article. *[https://web.archive.org/web/20120825200213/http://www.chillisgalore.co.uk/pages/chilli_varieties.html chillisgalore database]: More can be found here. *[https://web.archive.org/web/20100802205934/http://www.chilepepperinstitute.org/files/tiny_mce/file_manager/educ_info/ChileCultof%20NMSU.pdf NMSU Chile Pepper Institute list of chile cultivars] 6uilbjfa97i6geierhwjgtcdkrhh3my 0 144904 1958389 1598465 2026-04-01T01:12:02Z ~2026-20086-23 115062 1958389 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Murcia_-_Puente_Viejo.jpg|thumb|right|250px|Brú yfir Segura-fljót.]] [[Mynd:Murcia Cathedral.jpg|thumb|Dómkirkjan.]] '''Múrsía''' ([[spænska]]: ''Murcia'') er spænsk borg í [[Sjálfstjórnarhéraðið Múrsía|samnefndu sjálfstjórnarhéraði]]. Borgin er sjöunda stærsta borg landsins með rúmlega 443 þúsund íbúa (2017). Borgin stendur við fljótið [[Segura]] og samnefndan dal. Loftslag í Múrsíu er þurrt og eru 320 sólardagar þar á ári að meðaltali. {{commonscat|Murcia|Murcia}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir í Múrsíu]] o9ozkd0bat7wtww1bt8ajfer0ysvyvr 0 144966 1958065 1936008 2026-03-31T12:44:08Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958065 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Robert Baden-Powell | búseta = | mynd = Baden-Powell USZ62-96893 (retouched and cropped).png | myndastærð = 200px | myndatexti = | fæðingardagur = [[22. febrúar]] [[1857]] | fæðingarstaður = [[Paddington]], [[London]], [[Bretland]]i | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1941|1|8|1857|2|22}} | dauðastaður = [[Nyeri]], [[Kenýa|Kenýu]] | þekkt_fyrir = Að stofna [[Skátahreyfingin|Skátahreyfinguna]] | starf = Hermaður, skáti | trú = | maki = [[Olave Baden-Powell]] (g. 1912) | undirskrift = Baden-Powell signature.svg }} '''Robert Stephenson Smyth Baden-Powell, 1. baróninn Baden-Powell''' (22. febrúar 1857 – 8. janúar 1941) var breskur herforingi og rithöfundur sem samdi bókina ''Scouting for Boys'' sem lagði grunninn að [[Skátahreyfingin|Skátahreyfingunni]] um allan heim. Baden-Powell var stofnandi og fyrsti skátahöfðingi bresku Skátahreyfingarinnar auk þess að hann kom að stofnun kvenskátahreyfingar ásamt konu sinni, [[Olave Baden-Powell]], og systur sinni, [[Agnes Baden-Powell]].<ref name="Hislop">{{cite news|last1=Deacon|first1=Michael|title=The eccentric world of Robert Baden-Powell|url=https://www.telegraph.co.uk/books/authors/the-eccentric-world-of-robert-baden-powell/|accessdate=21. febrúar 2018|work=The Telegraph|publisher=Telegraph Media Group Limited|date=8. janúar 2016}}</ref> Baden-Powell hlaut nám í Charterhouse-skóla í Surrey en gegndi síðan herþjónustu í breska hernum frá 1876 til 1910 í Indlandi og Afríku.<ref name="Godalming">{{cite web|title=Lord Baden Powell|url=http://www.godalmingmuseum.org.uk/index.php?page=lord-baden-powell|website=Godalming Museum|publisher=Godalming Museum Trust|accessdate=1. júlí 2018|archive-date=2021-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211202231148/http://www.godalmingmuseum.org.uk/index.php?page=lord-baden-powell|url-status=dead}}</ref> Árið 1899 tókst Baden-Powell að verja bæinn Mafeking í Suður-Afríku í umsátri [[Búar|Búa]] í [[Seinna Búastríðið|seinna Búastríðinu]].<ref>{{cite journal|last1=Köhler|first1=Karl|title=Some Aspects of Lord Baden-Powell and the Scouts at Modderfontein|journal=Military History Journal|date=June 2001|volume=12|issue=1|url=https://samilitaryhistory.org/vol121kk.html|accessdate=21. febrúar 2018}}</ref> Margar af bókum Baden-Powell sem fjölluðu um yfirlitskönnun og skátaþjálfum hans á stríðsárunum í Afríku urðu vinsælar meðal ungra drengja. Árið 1907 hélt Baden-Powell sýnikennslu í Brownsea Island-skátabúðunum og er almennt talað um þann fund sem byrjun skátahreyfingarinnar.<ref>{{cite web|title=Scouting and Guiding on Brownsea Island|url=https://www.nationaltrust.org.uk/brownsea-island/features/scouting-and-guiding-on-brownsea-island|website=National Trust|publisher=National Trust|accessdate=1. júlí 2018}}</ref> Baden-Powell samdi bókina ''Scouting for Boys''<ref>{{cite web|last1=Bond|first1=Jenny|last2=Sheedy|first2=Chris|title=Forged in the Heat of Battle: The Origin of the Boy Scouts|url=http://mentalfloss.com/article/22861/forged-heat-battle-origin-boy-scouts|website=Mental Floss|publisher=Mental Floss, Inc.|accessdate=1. júlí 2018|date=26. september 2009}}</ref> árið 1908 með hliðsjón af fyrri bókum sínum. Árið 1910 dró hann sig úr hernum og stofnaði Skátahreyfinguna formlega. Fyrsta skátamótið var haldið í Kristalshöllinni í London árið 1909. Auk drengjanna mættu þar margar stelpur í skátabúningum og sögðu Baden-Powell að þær væru „skátastelpur“. Baden-Powell brást við áhuga þeirra með því að stofna kvenskátahreyfingu ásamt systur sinni. Árið 1912 giftist hann Olave St Clair Soames. Baden-Powell hélt áfram að þjálfa skáta þar til hann settist í helgan stein árið 1937. Hann bjó síðustu ár sín í [[Nyeri]] í [[Kenýa|Kenýu]], þar sem hann lést og var grafinn árið 1941. ==Tenglar== * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1382907 „Baden Powell og skátahreyfingin“], ''Morgunblaðið'' (02.03.1967), bls. 17. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Baden-Powell, Robert}} {{fd|1857|1941|Baden-Powell, Robert}} [[Flokkur:Breskir barónar]] [[Flokkur:Breskir herforingjar]] [[Flokkur:Skátar]] sqbiznh0sb0cdd9q1rsjoq6hxlsrb2m 0 145154 1958201 1928262 2026-03-31T13:52:34Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958201 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Giuseppe Conte | mynd = Giuseppe Conte Official.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Ítalíu]] | stjórnartíð_start = [[1. júní]] [[2018]] | stjórnartíð_end = [[13. febrúar]] [[2021]] | forseti = [[Sergio Mattarella]] | forveri = [[Paolo Gentiloni]] | eftirmaður = [[Mario Draghi]] | myndatexti = | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1964|8|8}} | fæðingarstaður = [[Volturara Appula]], [[Ítalía|Ítalíu]] | dánardagur = | dánarstaður = | þjóderni = [[Ítalía|Ítalskur]] | maki = Valentina Fico (skilin); Olivia Paladino | stjórnmálaflokkur = Óflokksbundinn (2018-2021)<br>[[Fimmstjörnuhreyfingin]] (2021–) | börn = 1 | bústaður = | atvinna = | háskóli = Sapienza-háskólinn | starf = Lögfræðiprófessor, stjórnmálamaður |undirskrift =Giuseppe Conte signature 2.svg }} '''Giuseppe Conte''' (f. 8. ágúst 1964) er ítalskur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem er 58. og fyrrverandi [[forsætisráðherra Ítalíu]]. Hann tók við embætti þann 1. júní 2018.<ref>[https://www.huffingtonpost.it/2018/05/31/ci-sono-tutte-le-condizioni-per-un-governo-m5s-lega_a_23448003/ "Raggiunto l'accordo per un governo M5S-Lega con Conte premier"]</ref> Conte starfaði sem prófessor í einkarétti áður en hann hóf þátttöku í stjórnmálum. Hann var lítið þekktur þar til 21. maí 2018 en þá var stungið upp á honum sem forsætisráðherraefni samsteypustjórnar [[Fimmstjörnuhreyfingin|Fimmstjörnuhreyfingarinnar]] og [[Lega Nord|Norðursambandsins]].<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44223034|title=Novice to lead Italian populist cabinet|date=23. maí 2018|publisher=|accessdate=13. júlí 2018|via=bbc.com}}</ref> Í fyrstu neitaði [[Sergio Mattarella]] forseti Ítalíu að staðfesta þessa ríkisstjórn þar sem hann kunni ekki við val þeirra á evruandstæðingnum [[Paolo Savona]] sem fjármálaráðherra<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-44275781|title=Italian president faces impeachment call|date=28. maí 2018|publisher=|accessdate=13. júlí 2018|via=www.bbc.com}}</ref> Þann 31. maí var leyst úr ágreiningnum og [[Giovanni Tria]] var gerður að fjármálaráðherra. Conte sór embættiseið sem forsætisráðherra næsta dag.<ref>{{cite web|url=https://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2018-05-31/governo-contatti-maio-salvini-ipotesi-ciocca-all-economia-e-savona-esteri-083656.shtml?uuid=AEnWsmxE|title=Giuramento governo: alle 16 Conte e i ministri al Quirinale|publisher=|accessdate=13. júlí 2018}}</ref> Ýmsir fjölmiðlar líta á ríkisstjórn Conte sem fyrstu [[Lýðhyggja|popúlísku]] ríkisstjórn í Vestur-Evrópu.<ref>{{cite web|url=http://www.adnkronos.com/fatti/politica/2018/05/11/italia-primo-regime-populista-europa-occidentale_ACfIrXYfVRuN9kbkERbm1L.html|title="Italia primo governo populista in Europa occidentale"|website=adnkronos.com|accessdate=13. júlí 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://eu.usatoday.com/story/news/world/2018/05/22/giuseppe-conte-italy-prime-minister/632744002/|title=Giuseppe Conte: Italy's next PM to form western Europe's first populist government|publisher=|accessdate=13. júlí 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2018/05/24/opinion/populists-rome-five-star-movement.html|title=Opinion – The Populists Take Rome|date=24. maí 2018|publisher=|accessdate=13. júlí 2018|via=NYTimes.com}}</ref> Conte er annar maðurinn sem hefur gerst forsætisráðherra Ítalíu án fyrri reynslu í ríkisstjórnarstörfum á eftir [[Silvio Berlusconi]]. Hann er jafnframt fyrsti forsætisráðherrann frá Suður-Ítalíu síðan [[Ciriaco De Mita]] var ráðherra árið 1989.<ref>{{cite web|url=https://www.tpi.it/2018/05/25/conte-premier-non-eletto/|title=Da Renzi a Conte: ecco chi sono i presidenti del Consiglio non eletti in parlamento|date=25. maí 2018|publisher=|accessdate=13. júlí 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2018-05-23/l-incarico-torna-sud-roma-trent-anni-132910.shtml?uuid=AEToqGtE|title=Da De Mita a Conte, l’incarico torna a sud di Roma dopo trent’anni|publisher=|accessdate=13. júlí 2018}}</ref> Þar sem Conte er ekki hátt settur í stjórnmálaflokkunum sem mynduðu ríkisstjórn hans voru persónuleg völd hans sem forsætisráðherra í fyrstu ríkisstjórn hans nokkuð takmörkuð. Formenn Fimmstjörnuhreyfingarinnar og Norðursambandsins, [[Luigi Di Maio]] og [[Matteo Salvini]], voru hver um sig ráðherra fjárhagsþróunar og innanríkisráðherra í ríkisstjórninni. Auk þess voru Di Maio og Salvini báðir varaforsætisráðherrar. Þann 20. ágúst árið 2019 lýsti Conte því yfir að hann hygðist segja af sér sem forsætisráðherra.<ref>{{Vefheimild|titill=For­sæt­is­ráðherra Ítal­íu seg­ir af sér|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2019/08/20/forsaetisradherra_italiu_segir_af_ser/|útgefandi=mbl.is|ár=2019|mánuður=20. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. ágúst}}</ref> Afsögn Conte kom í kjölfar þess að Salvini dró Norðursambandið úr ríkisstjórnarsamstarfinu með Fimmstjörnuhreyfingunni. Conte sakaði Salvini um að skapa stjórnarkreppu í eigin þágu til þess að reyna að auka fylgi flokks síns í nýjum kosningum.<ref>{{Vefheimild|titill=Forsætisráðherra Ítalíu segir af sér|url=https://www.visir.is/g/2019190829910/forsaetisradherra-italiu-segir-af-ser|útgefandi=Vísir|ár=2019|mánuður=20. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=20. ágúst|höfundur=Margrét Helga Erlingsdóttir}}</ref> Í stað þess að boða til nýrra kosninga ákváðu meðlimir Fimmstjörnuhreyfingarinnar hins vegar að mynda nýja ríkisstjórn í samstarfi við ítalska [[Lýðræðisflokkurinn (Ítalía)|Lýðræðisflokkinn]] og settu það skilyrði að Conte, sem nýtur mikilla vinsælda meðal meðlima hreyfingarinnar, sæti áfram sem forsætisráðherra.<ref>{{Vefheimild|titill=Ný ríkisstjórn komin á koppinn á Ítalíu|url=https://www.visir.is/g/2019190909605/ny-rikisstjorn-komin-a-koppinn-a-italiu|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2019|mánuður=3. september|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=3. september}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Conte með umboð til stjórnarmyndunar|url=https://www.ruv.is/frett/conte-med-umbod-til-stjornarmyndunar|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2019|mánuður=29. ágúst|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=3. september|höfundur=Kristján Róbert Kristjánsson}}</ref> Conte sagði aftur af sér þann 25. janúar árið 2021. [[Italia Viva]], klofningsflokkur fyrrum forsætisráðherrans [[Matteo Renzi]] úr Lýðræðisflokknum, hafði dregið stuðning sinn við stjórn Conte til baka. Conte hafði náð áframhaldandi meirihluta á neðri deild ítalska þingsins en ekki á öldungadeildinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Forsætisráðherra Ítalíu hættir á morgun|höfundur=Sunna Valgerðardóttir|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/25/forsaetisradherra-italiu-haettir-a-morgun|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2021|mánuður=25. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. janúar}}</ref> Eftir afsögn Conte var [[Mario Draghi]], fyrrum [[Seðlabanki Evrópu|seðlabankastjóra Evrópu]], boðið að mynda [[þjóðstjórn]] til að ljúka kjörtímabilinu.<ref>{{Vefheimild|titill=Drag­hi verður for­sæt­is­ráðherra Ítal­íu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/02/12/draghi_verdur_forsaetisradherra_italiu/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=12. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. febrúar}}</ref> Í ágúst 2021 var Conte formlega kjörinn forseti Fimmstjörnuhreyfingarinnar. Hann hafði haft náin tengsl við flokkinn en hafði þó verið óflokksbundinn á meðan hann var forsætisráðherra.<ref>[https://www.repubblica.it/politica/2021/08/06/news/m5s_giuseppe_conte_eletto_presidente_chi_ci_sara_nella_nuova_squadra_al_comando-313217619/ M5S, Conte eletto presidente col 93% di sì: "Ce la metterò tutta per non deludervi". Con lui 5 vice. Ecco chi ci sarà nella sua squadra al comando], ''la Repubblica''</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forsætisráðherra Ítalíu]] | frá=[[1. júní]] [[2018]]| til=[[13. febrúar]] [[2021]]| fyrir=[[Paolo Gentiloni]]| eftir=[[Mario Draghi]]| }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Ítalíu}} {{DEFAULTSORT:Conte, Giuseppe}} {{f|1964}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu]] [[Flokkur:Ítalskir lögfræðingar]] tge1xkh8hjf2cp28jp1c6284lq7w8m4 0 145282 1958149 1920365 2026-03-31T13:13:04Z Alvaldi 71791 1958149 wikitext text/x-wiki {{Körfuknattleiksmaður |nafn=Davíð Janis |mynd= |fullt nafn= |fæðingardagur={{Fæðingardagur|1946|2|4}} |fæðingarbær= |fæðingarland=[[Súmatra]], [[Indónesía]] |dánardagur= {{Dánardagur og aldur|2021|11|12|1946|2|4}} |dánarbær= [[Reykjavík]], Ísland |dánarland= |hæð=1.75m |þyngd= |staða=Bakvörður |núverandi lið= |númer= |ár í háskóla=196?–1970 |háskóli=University of Arizona |ár=1970–1973<br>1973–197?<br>197?–1977<br>1977–197? |lið=[[Körfuknattleiksdeild KR|KR]]<br>ÍS<br>Fram<br>KR |landsliðsár |landslið= |landsliðsleikir= |þjálfaraár=1976–1977 |þjálfað lið=Fram |mfuppfært=21. júlí 2018 |lluppfært= }} '''Davíð Janis''' (fæddur '''Anis'''; 4. febrúar 1946 – 12. nóvember 2021)<ref>{{cite news|title=Davíð Janis|url=https://timarit.is/page/7585289?iabr=on#page/n19/mode/2up/search/%22Dav%C3%AD%C3%B0%20Janis%22|access-date=10. janúar 2023|work=[[Morgunblaðið]]|date=29. nóvember 2021|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> var íslensk-indóneskur körfuknattleiksmaður. Hann var einn af fyrstu erlendu körfuknattleiksmönnunum hér á landi er hann gekk til liðs við [[Körfuknattleiksdeild KR|KR]] árið 1970.<ref>{{cite news|title=KR-ingur frá Indónesíu!|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3236247|accessdate=21. júlí 2018|work=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|date=11. desember 1970}}</ref><ref>{{cite news|title=KR með leynivopnið frá Indónesíu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3232606|accessdate=21. júlí 2018|work=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|date=10. mars 1970}}</ref> ==Æska== Davíð fæddist og ólst upp á eyjunni [[Súmatra|Súmötru]] í [[Indónesía|Indónesíu]].<ref>{{cite news|title=Indónesar eru óhræddari við snertingu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3591660|accessdate=25. apríl 2019|work=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|date=2. desember 1984}}</ref> ==Körfuboltaerill== Davíð lék með unglingalandsliði Indónesíu áður en hann fór til náms við háskólann í Arizona og tók þá upp nafnið David Janis. Árið 1970 fluttist hann með íslenskri konu sinni til Íslands<ref name="dv1983">{{cite news|title=Þorrabakki með sviðum, súrum hval, hrútspungum...|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2473935|accessdate=21. júlí 2018|work=[[Dagblaðið Vísir]]|date=19. mars 1983}}</ref> og hóf í kjölfarið að leika með KR.<ref>{{cite news|title=Indónesíumaður leikur með KR!|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3679339|accessdate=21. júlí 2018|work=[[Tíminn]]|date=7. mars 1970}}</ref> Hann lék með KR í Evrópukeppni bikarhafa árið 1970 og árið 1972 varð hann Reykjavíkurmeistari með félaginu.<ref>{{cite news|title=KR-ingar urðu Reykjavíkurmeistarar|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1438316|accessdate=21. júlí 2018|work=[[Morgunblaðið]]|date=20. desember 1972|pages=20,31}}</ref> Árið 1973 fékk hann íslenskan ríkisborgararétt og íslenskaði fornafn sitt í Davíð.<ref name="dv1983"/> Haustið 1973 færði hann sig yfir til ÍS<ref>{{cite news|title=Barátta sterkra miðherja|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3207307|accessdate=21. júlí 2018|work=[[Alþýðublaðið]]|date=14. nóvember 1973}}</ref> og árið 1974 lék hann með liðinu á Norðurlandamóti háskóla sem fram fór í Reykjavík.<ref>{{cite news|title=Stúdentar leika í Danmörku og Noregi|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3744388|accessdate=21. júlí 2018|work=[[Tíminn]]|date=7. febrúar 1974}}</ref> Árið 1977 gekk hann aftur til liðs við KR eftir veru í Fram.<ref>{{cite news|title=Félagaskipti í körfunni|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3367372|accessdate=21. júlí 2018|work=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|date=22. september 1977}}</ref> ==Þjálfaraferill== Davíð þjálfaði meistaraflokk kvenna hjá Fram veturinn 1976–77 en það var eina tímabilið sem félagið tók þátt í Íslandsmóti kvenna.<ref>{{cite book |author1=Stefán Pálsson |title=Frambókin - Knattspyrnufélagið Fram í 100 ár |date=2009 |publisher=[[Knattspyrnufélagið Fram]] |isbn=978-9979-70-579-6 |pages=239-240 |url=https://issuu.com/pallih/docs/fram_i_100_ar |accessdate=18 October 2020 |language=Icelandic |archive-date=14 júní 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210614102821/https://issuu.com/pallih/docs/fram_i_100_ar |url-status=dead }}</ref> ==Heimildir== {{reflist}} {{fd|1946|2021}} [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksþjálfarar]] [[Flokkur:Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik]] 3rjgpzqzf6e9tb8pmka48muxwfk0kr3 0 145822 1958035 1919053 2026-03-31T12:31:20Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958035 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Prime Minister’s letter to Donald Tusk triggering Article 50.pdf|thumb|250px|Bréf frá [[Theresa May|Theresu May]] forsætisráðherra Bretlands til [[Donald Tusk|Donalds Tusk]] forseta leigatogaráðs ESB um að virkja 50. grein [[Lissabon-sáttmálinn|Lissabon-sáttmálans]], dagsett 29. mars 2017.]] '''Útganga Breta úr Evrópusambandinu''' eða í daglegu tali '''Brexit''' (sambland af [[enska|ensku]] orðunum ''British'' „breskur“ og ''exit'' „útganga“) var úrsögn [[Bretland]]s úr [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] (ESB). Í [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðild Bretlands að ESB 2016|þjóðaratkvæðagreiðslu]] sem haldin var þann 23. júní 2016 kaus meirihluti Breta að segja sig úr ESB.<ref>{{vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/bretar-kjosa-ad-ganga-ur-evropusambandinu|titill=Bretar kjósa að ganga úr Evrópusambandinu|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=10. ágúst}}</ref> Þann 29. mars 2017 afhenti [[Theresa May]] [[forsætisráðherra Bretlands]] [[Donald Tusk]] forseta [[Evrópska ráðið|leiðtogaráðs ESB]] bréf um að Bretland ætlaði að virkja 50. grein [[Lissabon-sáttmálinn|Lissabon-sáttmálans]] og þar með hefja formlegar viðræður um úrsögn úr ESB.<ref>{{vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/may-skrifar-undir-utgongu-breta|titill=May skrifar undir útgöngu Breta|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=10. ágúst}}</ref> Samkvæmt lögum átti Bretland að ganga formlega úr ESB klukkan 11:00 að breskum tíma þann 29. mars 2019 en eftir að þingið hefur hafnað skilyrðum útgöngusamninga bæði [[Theresa May|Theresu May]] og [[Boris Johnson]]. Viðræður við ESB hófust í júní 2017 og var þá stefnt að því að ljúka þeim fyrir október 2018. Útganga Breta tafðist talsvert og gengu þeir formlega úr sambandinu 31. janúar 2020. Einhugur er meðal hagfræðinga að Brexit muni draga úr meðaltekjum Breta til lengri tíma.<ref>{{fréttaheimild |titill='Hard' Brexit offers '£135bn annual boost' to economy |url=https://www.bbc.co.uk/news/business-40972776 |útgefandi=BBC News |dagsetning=20. ágúst 2017}}</ref> Einnig er einhugur meðal hagfræðinga að þjóðaratkvæðagreiðslan sjálf hafði skaðleg áhrif á efnahag Bretlands í þau tvö ár sem komu á eftir henni. Rannsóknir hafa leitt í ljós að meðaltap á hverju bresku heimili sé um það bil 404 sterlingspund, eða milli 1,3% og 2,1% af landsframleiðslu. Á aðfangadag 2020 náði stjórn Bretlands fram verslunarsamningi við ESB sem felur í sér að engir toll­ar eða inn­flutn­ingskvót­ar verði á flestar vör­ur sem flutt­ar verða á milli Bret­lands og Evr­ópu­sam­bands­ins. Aftur á móti tryggir samningurinn ekki áframhaldandi ferðafrelsi né aðgang breskra fjármálafyrirtækja að innri markaði ESB, auk þess sem [[Norður-Írland]] verður áfram bundið af tollareglum ESB og lögsögu [[Evrópudómstóllinn|Evrópudómstólsins]] og skip Evr­ópu­sam­bands­ríkja munu áfram hafa nokkurn aðgang að breskum fiskimiðum. Jafnframt verður Bretlandi skylt að tryggja með eigin eftirlitsstofnun áfram sams konar leikreglur og tíðkast innan ESB fyrir framleiðslu og sölu á vörum.<ref>{{Vefheimild|titill=Hvað er í pakk­an­um?|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/12/26/hvad_er_i_pakkanum/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=26. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=29. desember}}</ref> == Aðdragandi == Sex ríki ([[Belgía]], [[Frakkland]], [[Holland]], [[Ítalía]], [[Lúxemborg]] og [[Vestur-Þýskaland]]) skrifuðu undir [[Parísarsáttmálinn|Parísarsáttmálann]] árið 1951 og stofnuðu þar með [[Kola- og stálbandalag Evrópu]] (KSBE). Á Messina-ráðstefnunni 1955 var litið svo á að KSBE hefði tekist vel og ákveðið var að útvíkka og dýpka samvinnu milli aðildarríkja. Árið 1957 var skrifað undir [[Rómarsáttmáli|Rómarsáttmálann]], og [[Evrópubandalagið|Efnahagsbandalag Evrópu]] og [[Kjarnorkubandalag Evrópu]] (Euratom) voru þar með stofnuð. Árið 1967 voru þessar stofnanir endurnefndar Evrópubandalagið (EB). Bretland sótti um aðild árin 1963 og 1967 en umsókninni var hafnað af þáverandi [[Forseti Frakklands|forseta Frakklands]] [[Charles de Gaulle]].<ref>{{fréttaheimild |titill=1967: De Gaulle says "non" to Britain – again |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/november/27/newsid_4187000/4187714.stm |útgefandi=BBC News |dagsetning=27. nóvember 1976}}</ref> Eftir de Gaulle sagði af sér var umsókn Bretlands samþykkt. Forsætisráðherra Bretlands [[Edward Heath]] skrifaði undir [[Aðildarsáttmálinn 1972|Aðildarsáttmálann 1972]] og breska þingið samþykkti Evrópubandalagslögin (''European Communities Act'') seinna sama ár.<ref>{{vefheimild |url=http://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/tradeindustry/importexport/overview/europe/ |titill=Into Europe |útgefandi=Breska þingið |mánuðurskoðað=5. september |árskoðað=2018}}</ref><ref>{{vefheimild |url=http://treaties.fco.gov.uk/docs/fullnames/pdf/1979/TS0018%20(1979)%20CMND-7463%201972%2022%20JAN,%20BRUSSELS%3B%20TREATY%20CONCERNING%20ACCESSION%20OF%20DENMARK%20IRELAND%20NORWAY%20UK%20&%20NI%20TO%20EEC%20&%20EAEC_1.pdf |titill=English text of EU Accession Treaty 1972, Cmnd. 7463 |snið=PDF |mánuðurskoðað=5. september |árskoðað=2018}}</ref> Bretland varð svo meðlimur í EB þann 1. janúar 1973 ásamt [[Danmörk]]u og [[Írland]]i.<ref>{{fréttaheimild |titill=1973: Britain joins the EEC |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/january/1/newsid_2459000/2459167.stm |útgefandi=BBC News |dagsetning=1. janúar 1973}}</ref> [[Mynd:United_Kingdom_European_Communities_membership_referendum,_1975_compared_to_United_Kingdom_European_Union_membership_referendum,_2016.svg|thumb|left|280px|Samanburður á niðurstöðum atkvæðagreiðslan árin 1975 og 2016.]] Árið 1974 voru haldnir [[Þingkosningar í Bretlandi 1974|kosningar]] í Bretlandi. [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokkurinn]] í þá andstæðustjórn og eitt kosningaloforða þeirra var að endursemja um aðild Bretlands að EB og halda þjóðaratkvæðagreiðslu um aðild í kjölfarið.<ref>Alex May, ''Britain and Europe since 1945'' (1999).</ref> Verkamannaflokkurinn fór með sigur af hólmi. Síðan árið 1975 var fyrsta þjóðaratkvæðagreiðslan haldin um hvort Bretland ætti að vera áfram í EB eða ganga úr. Þrátt fyrir klofninga innan Verkamannaflokksins studdu allir helstu flokkarnir og miðlar aðild Bretlands að EB.<ref>{{fréttaheimild |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/26/newsid_2503000/2503155.stm |titill=BBC ON THIS DAY – 26 – 1975: Labour votes to leave the EEC |útgefandi=[[BBC]]}}</ref> Þann 5. júní 1975 kusu 67,2% Breta á kjörskrá í öllum nema tveimur sýslum að vera áfram í EB.<ref>{{vefheimild |url=http://researchbriefings.parliament.uk/ResearchBriefing/Summary/CBP-7253#fullreport |titill=Research Briefings – The 1974–1975 UK Renegotiation of EEC Membership and Referendum |útgefandi=Breska þingið |mánuðurskoðað=5. september |árskoðað=2018}}</ref> Ekki er talið að nokkur tengsl séu á milli niðurstöðu þessarar atkvæðagreiðslu og þeirrar sem var haldin árið 2016.<ref>{{vefheimild |url=https://www.trfetzer.com/who-voted-for-brexit/ |titill=Who Voted for Brexit? A comprehensive district level analysis |útgefandi=Becker, Fetzer, Novy, University of Warwick |mánuðurskoðað=5. september |árskoðað=2018}}</ref> Kosningaherferð Verkamannaflokksins árið 1983 gekk út á loforð um að ganga úr EB án þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref name="foot">{{fréttaheimild |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/8550425.stm |titill=Michael Foot: What did the "longest suicide note" say? |fornafn=Rajini |eftirnafn=Vaidyanathan |verk=BBC News Magazine |útgefandi=BBC |dagsetning=4. mars 2010}}</ref> Eftir gífurlegan ósigur í kosningunum skipti flokkurinn um stefnu.<ref name="foot" /> Árið 1985 staðfesti ríkisstjórn [[Margaret Thatcher|Margrétar Thatcher]] (Íhaldsflokkurinn) fyrstu stóru breytinguna á Rómarsáttmálanum – [[Einingarlögin]] – án þjóðaratkvæðagreiðslu. Í október 1990 gekk Bretland inn í [[Gengissamstarf Myntbandalagsins|gengissamstarf Myntbandalagsins]] (ERM) vegna þrýstings frá háttsettum ráðherrum þrátt fyrir mótmæli Margrétar Thatcher. [[Sterlingspund|Sterlingspundið]] var því fest við [[Þýskt mark|þýska markið]]. Thatcher sagði af sér mánuði seinna vegna klofninga innan Íhaldsflokksins um andstæðu hennar við EB. Bretland og Ítalía neyddust til að ganga úr gengissamstarfinu þann 16. september 1992 vegna álags á pundið og [[Ítölsk líra|líruna]] (dagurinn kallast [[Svarti miðvikudagur]]).<ref>{{vefheimild |eftirnafn=Dury |fornafn=Hélène |titill=Black Wednesday |url=https://is.muni.cz/el/1456/podzim2011/MPF_AFIN/um/27608616/27608949/Black_Wednesday.pdf |árskoðað=2018 |mánuðurskoðað=5. september}}</ref> Við gildistöku [[Maastrichtsáttmálinn|Maastrichtsáttmálans]] þann 1. nóvember 1993 var Evrópubandalagið endurnefnt [[Evrópusambandið]] (ESB).<ref>{{vefheimild |url=http://europa.eu/about-eu/basic-information/about/index_en.htm |titill=EUROPA The EU in brief |útgefandi=Europa (vefgátt) |árskoðað=2018 |mánuðurskoðað=5. september}}</ref> === Atkvæðagreiðsluflokkurinn og UKIP === Árið 1994 stofnaði [[James Goldsmith]] [[Atkvæðagreiðsluflokkurinn|Atkvæðagreiðsluflokkinn]] (''Referendum Party'') sem bauð sig fram í [[Þingkosningar í Bretlandi 1997|kosningunum 1997]] á grundvelli þjóðaratkvæðagreiðslu um samband Bretlands við ESB. Flokkurinn var með frambjóðendur í 547 kjördæmum og fékk 810.680 atkvæði sem samsvarar 2,6% atkvæða.<ref name="ref party">{{vefheimild |url=https://web.archive.org/web/20110921035222/http://www.politicsresources.net/area/uk/ge97/partycand.htm |titill=UK Election 1997 |útgefandi=Politicsresources.net |mánuðurskoað=16. júlí 2015}}</ref> Flokkurinn fékk þó ekki sæti á þinginu enda atkvæði þeirra mjög dreifð. Atkvæðagreiðsluflokkurinn var leystur upp eftir andlát Goldsmith árið 1997. [[Breski sjálfstæðisflokkurinn]] (''UK Independence Party'' eða ''UKIP'') var stofnaður árið 1993 á grundvelli andstæðu við ESB. UKIP var þriðji stærsti flokkurinn í Evrópukosningunum 2004, annar stærsti í Evrópukosningunum 2009 og stærsti flokkurinn í Evrópukosningum 2014 en hlutur flokksins náði þá 27,5% atkvæða. Þetta var í fyrsta skiptið frá [[Þingkosningar í Bretlandi 1910|þingkosningum 1910]] að annar flokkur en Verkamannaflokkurinn eða Íhaldsflokkurinn fékk stærsta hlutinn í kosningum.<ref>{{fréttaheimild|titill=10 key lessons from the European election results |url=https://www.theguardian.com/politics/2014/may/26/10-key-lessons-european-election-results |útgefandi=The Guardian |dagsetning=26. maí 2014}}</ref> Sigur UKIP í þessum kosningum er talinn stærsta ástæðan fyrir stuðningi við Brexit í kosningunum 2016.<ref>{{vefheimild |titill=Does Migration Cause Extreme Voting? |url=https://www2.warwick.ac.uk/fac/soc/economics/research/centres/cage/manage/publications/306-2016_becker_fetzer.pdf |útgefandi=Becker og Fetzer við Háskólann í Warwick |dagsetning=18. október 2016 |mánuðurskoðað=5. september |árskoðað=2018}}</ref> UKIP sigraði í tveimur aukakosningum árið 2014. Í [[Þingkosningar í Bretlandi 2015|þingkosningum 2015]] fékk UKIP 12,6% atkvæða og hélt einu þeirra tveggja sæta á þinginu sem flokkurinn vann árið 2014.<ref>{{fréttaheimild|url=https://www.theguardian.com/politics/ng-interactive/2015/may/07/live-uk-election-results-in-full |titill=2015 UK general election results in full |höfundur=Matt Osborn |útgefandi=[[The Guardian]] |dagsetning=7. maí 2015}}</ref> == Heimildir == {{reflist}} {{stubbur|stjórnmál}} [[Flokkur:Bresk stjórnmál]] [[Flokkur:Evrópusambandið]] alwhuzj7ukts5nl5nf15d9whlicivvf 0 145972 1958145 1848650 2026-03-31T13:12:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958145 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Krásarbobbi | image = Helix pomatia 89a.jpg | image_caption = | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Lindýr]] (''Mollusca'') | classis = [[Sniglar]] (''Gastropoda'') | ordo = [[Lungnasniglar]] (''[[Pulmonata]]'') | superfamilia = [[Helicoidea]] | familia = [[Lyngbobbaætt]] (''[[Helicidae]]'') | subfamilia = [[Helicinae]] | tribus = [[Helicini]] | genus = ''[[Helix (ættkvísl)|Helix]]'' | species = '''''H. pomatia''''' | binomial = ''Helix pomatia'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758<ref>[[Carl Linnaeus|Linnaeus C.]] (1758). ''[[Systema naturae]] per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis.'' Tomus I. Editio decima, reformata. pp. [1–4], 1–824. Holmiae. (Salvius).</ref> | status = LC | trend = | status_system = iucn3.1 | status_ref = <ref>{{cite web |url=https://www.iucnredlist.org/species/156519/4957463 |title=IUCN Red List of Threatened Species |access-date=2018-08-18 |archive-date=2012-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120410184426/http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/156519/0 |url-status=live }}</ref> | range_map = Helix-pomatia Presence in European countries.png | range_map_caption = Útbreiðslukort krásarbobba; lönd sem tegundin finnst í eru merkt græn, en ekki tilgreint hvar í löndunum. }} '''Krásarbobbi''' ([[fræðiheiti]]: ''Helix pomatia'') er tegund stórra ætra [[sniglar|snigla]] í [[lyngbobbaætt]]. Krásarbobbi er evrópsk tegund. Krásarbobbi er vel metinn til matar en er erfiður í ræktun.<ref>{{cite web|title=Snail Cultivation (Heliciculture)|url=https://www.molluscs.at/gastropoda/terrestrial/helix.html?/gastropoda/terrestrial/helix/cultivation.html|publisher=The Living World of Molluscs|accessdate=14 June 2014|ref=tlwm}}</ref> Hann er fágætur slæðingur í Reykjavík en hefur ekki fundist annars staðar á Íslandi.<ref>[https://www.ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/helicidae/helix-pomatia Krásarbobbi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808050340/http://ni.is/biota/animalia/mollusca/gastropoda/pulmonata/helicidae/helix-pomatia |date=2018-08-08 }} [[Náttúrufræðistofnun Íslands]]</ref> [[File:SnailMeeting.jpg|thumb|Krásarbobbar í [[Odenwald]], Þýskalandi.]] [[File:Cooked snails.JPG|thumb|Eldaðir krásarbobbar.]] [[File:Helix pomatia MHNT.ZOO.2002.0.33.jpg|thumb| Skel krásarbobba]] [[File:Vinbergssnäcka lägger ägg.jpg|thumb|Krásarbobbi (stærri snigillinn) að verpa eggjum sínum.]] == Viðbótarlesning == * Egorov R. (2015). "''Helix pomatia'' Linnaeus, 1758: the history of its introduction and recent distribution in European Russia". ''[[Malacologica Bohemoslovaca]]'' '''14''': 91–101. [https://mollusca.sav.sk/pdf/14/14.Egorov.pdf PDF] * Roumyantseva E. G. & Dedkov V. P. (2006). "Reproductive properties of the Roman snail ''Helix pomatia'' L. in the Kaliningrad Region, Russia". ''Ruthenica'' '''15''': 131–138. [http://www.ruthenica.com/documents/vol15_RUMYANTSEVA_Dedkov_131-138.pdf abstract] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181222164619/http://www.ruthenica.com/documents/vol15_RUMYANTSEVA_Dedkov_131-138.pdf |date=2018-12-22 }} == Ytri tenglar == * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Helix_pomatia.html Animal Diversity Web page] {{Commons|Helix pomatia}} {{Wikilífverur|Helix pomatia}} == Heimildir == <references/> [[Flokkur:Lyngbobbaætt]] qyr4bcw57a6mf7p7cf99j35maezvfxx 0 146017 1958258 1942647 2026-03-31T14:08:54Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958258 wikitext text/x-wiki {{Persóna |nafn = Salka Sól Eyfeld |fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1988|4|18}} |fæðingarstaður = Reykjavík, Ísland |búseta=Íslensk |þekktur_fyrir=Ófærð, AmabAdamA, Ronja Ræningjadóttir, The Voice Ísland |starf=Leikkona, tónlistarkona, fjölmiðla- og dagskrárgerðarkona, söngkona og rappari |foreldrar=[[Hjálmar Hjálmarsson]]<br />Guðbjörg Lóa Ólafsdóttir |maki = [[Arnar Freyr Frostason]] |börn = 2 |fæðingarnafn=Salka Sól Eyfeld Hjálmarsdóttir }} '''Salka Sól Eyfeld Hjálmarsdóttir '''(f. [[18. apríl]] [[1988]]) er íslensk fjölmiðla-, tónlistar- og leikkona, betur þekkt einfaldlega sem '''Salka Sól''' (stundum: '''Salka de La Sól'''). == Æviágrip == Salka Sól fæddist í [[Reykjavík]] árið 1988 en flutti í [[Kópavogur|Kópavog]] þegar hún var 7 ára gömul. Hún hefur talað opinskátt um [[einelti]] sem hún varð fyrir á skólaárum sínum í Kópavogi.<ref>{{cite news|title=Fór að hágráta á miðju sviðinu|url=https://www.hringbraut.is/frettir/12-ar-ad-na-mer-eftir-eineltid|accessdate=20 January 2018|work=[[Hringbraut]]|date=20 January 2017|language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news|title=Vilja fá Sölku Sól til að ræða eineltið|url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2017/10/24/vilja_fa_solku_sol_til_ad_raeda_eineltid/|accessdate=20 January 2018|work=[[Morgunblaðið]]|date=24 October 2017|language=Icelandic}}</ref> Salka er dóttir [[Hjálmar Hjálmarsson|Hjálmars Hjálmarssonar]] leikara og Guðbjargar Lóu Ólafsdóttur kennara.<ref>{{cite news|author1=Ingileif Friðriksdóttir|title=Sagan af Sölku Sól sem varð að Sögu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2017/05/22/sagan_af_solku_sol_sem_vard_ad_sogu/|accessdate=20 January 2018|work=[[Morgunblaðið]]|date=22 May 2017|language=Icelandic}}</ref> Hún er elst þriggja systkina og á tvo bræður. Salka Sól er gift [[Arnar Freyr Frostason|Arnari Frey Frostasyni]], viðskiptafræðingi og rappara í hljómsveitinni [[Úlfur Úlfur]].<ref>{{cite news|url=https://www.visir.is/g/2017170829317|title=Brúðkaup í kortunum hjá Arnari Frey og Sölku Sól|author1=Kolbeinn Tumi Daðason|date=25 August 2017|work=[[Vísir.is]]|accessdate=20 January 2018|language=Icelandic}}</ref> Hún sagðist aldrei hafa ætlað að verða leikari þegar hún yrði eldri, heldur kennari, eins og móðir hennar. Faðir hennar er þekktastur fyrir að ljá teiknimyndum rödd sína á íslensku.<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.studentabladid.com/efni/2014/10/28/salka|title=Aðrir pæla meira í því að ég sé kona|website=Stúdentablaðið|access-date=2016-03-22|archive-date=2016-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160421012915/http://www.studentabladid.com/efni/2014/10/28/salka|url-status=dead}}</ref> Salka Sól var í skólahljómsveit Kópavogs og segist hún hafa spilað mikið og kennt sjálfri sér á mörg hljóðfæri sem stóðu til boða þar. Hún fór í [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti|Fjölbrautaskólann í Breiðholti]] og vann söngvakeppnina þar.<ref name="visir-ktd1">{{cite news|author1=Kolbeinn Tumi Daðason|title=Salka Sól "leiðinlega hæfileikarík gella"|url=https://www.visir.is/g/2015150229248|accessdate=20 January 2018|work=[[Vísir.is]]|date=26 February 2015|language=Icelandic}}</ref> Hún lauk BA-prófi í leik­list fyr­ir hljóðfæra­leik­ara frá Rose Bru­ford í London.<ref>Mbl.is, [https://www.mbl.is/mogginn/bladid/innskraning/?redirect=%2Fmogginn%2Fbladid%2Fgrein%2F1679938%2F%3Ft%3D830575493&page_name=grein&grein_id=1679938 „Salka Sól Eyfeld“] (skoðað 29. mars 2020)</ref> == Ferill == Salka Sól hefur leikið í sjónvarpi, kvikmyndum og á sviði. Hún samdi tónlist og lék í uppsetningu [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhússins]] á ''Í hjarta Hróa Hattar'' árið 2016 og lék Ronju Ræningjadóttur hjá sama leikhúsi 2018. Hún leikur Soffíu í sjónvarpsþættinum [[Ófærð]]. Einnig hefur hún talað inn á fjölda teiknimynda með íslensku tali, t.a.m. Skrímsli ehf. og LEGO-myndina. Salka Sól var lengi þáttastjórnandi á [[Rás 2]] og stjórnaði meðal annars þættinum Rabbabara til ársins 2018 en hætti þegar hún tók að sér hlutverk Ronju Ræningjadóttur í Þjóðleikhúsinu.   Salka hefur einnig [[rapp]]að með [[Reykjavíkurdætur|Reykjavíkurdætrum]] og rapparanum Arnari Úlfi. Salka Sól kemur fram undir eigin nafni en einnig syngur hún og semur tónlist með reggae hljómsveitinni [[AmabAdamA]], sem einnig er skipuð Steinunni Jónsdóttur og Magnúsi Jónssyni. Skömmu eftir stofnun hljómsveitarinnar gáfu þau út smellinn ''Hossa Hossa''. Salka hlaut titilinn Söngkona árisns á [[Íslensku tónlistarverðlaunin|Íslensku tónlistarverðlaununum]] árið 2014, en þá var AmabAdama tilnefnd í nokkrum flokkum, meðal annars í flokkunum Flytjandi ársins og Nýliði ársins.<ref>{{cite web|url=http://iston.is/nominations-2014/|title=Íslensku Tónlistarverðlaunin – Nominations 2014|website=iston.is|access-date=2016-03-22|archive-date=2016-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315073827/http://iston.is/nominations-2014/|url-status=dead}}</ref> Salka hefur tekið að sér hlutverk kynnis og þáttastjórnanda bæði í sjónvarpi og útvarpi. Hún hóf þann feril á sjónvarpsstöðinni Bravó og fór þaðan til Ríkisútvarpsins eftir að hafa heyrt af lausri stöðu í morgunútvarpsþætti á Rás 2. Hún og Doddi litli leystu Virka morgna af í þættinum Sumarmorgnar sem var upphafið af störfum hennar sem þáttastjórnandi á [[Ríkisútvarpið|RÚV]]. Árið 2014 var Salka Sól útnefnd Bæjarlistamaður Kópavogs.<ref>{{Cite web|url=http://www.kopavogsbladid.is/theodor-juliusson-heidurslistamadur-kopavogs/|title=Heiðurslistamaður og bæjarlistamenn útnefndir|website=Kópavogsblaðið|language=en-US|access-date=2016-03-22}}</ref> Salka var einn af fjórum dómurum í ''The Voice Ísland''<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.mbl.is/smartland/samkvaemislifid/2015/10/16/salka_sol_og_arnar_freyr_geisludu_myndir/|title=Salka Sól og Arnar Freyr glowing.|last=Jónasdóttir|first=Marta María|date=2015-10-16|work=Morgunblaðið|access-date=2016-03-22|via=www.mbl.is}}</ref> og hefur einnig verið kynnir í [[Söngvakeppni sjónvarpsins]]<ref>{{Cite web|url=http://esctoday.com/95548/tonight-icelands-songvakeppnin-2015-final/|title=Eurovision Watch now: Iceland's Söngvakeppnin 2015 Final|website=esctoday.com|language=en-US|access-date=2016-03-22}}</ref> og hún vann Íslensku tónlistarverðlaunin árið 2014 og 2015 í flokknum Söngkona ársins.<ref>{{Cite web|url=http://icelandreview.com/news/2015/02/23/icelandic-music-award-winners-announced|title=Icelandic Music Award Winners Announced|last=Robert|first=Zoe|date=2015-02-23|website=Icelandic Music Award Winners Announced|publisher=Iceland Review|access-date=2016-03-22|archive-date=2016-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160404085635/http://icelandreview.com/news/2015/02/23/icelandic-music-award-winners-announced|url-status=dead}}</ref> == Kvikmyndaferill == === Sjónvarp === * ''[[Ófærð]]'' (sjónvarpsþættir) sem Soffía === Íslensk talsetning === * Töfralandið Narnía: Ljónið, nornin og skápurinn (2005) * Töfralandið Narnía: Kaspían konungsson (2008) * ''[[Rústaðu þessu Ralph]]'' (2012) * ''[[Skrímslaháskólinn]]'' (2013)  * ''[[Lego-myndin|LEGO-myndin]]'' (2014) * ''Hótel Transylvanía 2'' (2015) * ''Loksins heim'' (2015) * ''[[Á röngunni]]'' (2015) * ''Ralf Rústar Internetinu'' (2018) * ''Encanto'' (2021) * ''Ruby Gillman: Táningssæskrímslið'' (2023) == Ytri tenglar == * [[imdbname:7914572|Salka Sól Eyfeld]] á [[Internet Movie Database|Internet Movie databbase]] * [https://www.youtube.com/channel/UC_v4QEnP8p-AllBp_qKh_Ww Salka Sól Eyfeld] á [[YouTube]] == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1988]] [[Flokkur:Íslenskar söngkonur]] [[Flokkur:Íslenskir sjónvarpsmenn]] [[Flokkur:Íslenskar leikkonur]] fozvzk932axy7gwxycytlhynckzzqzt 0 146631 1958155 1939575 2026-03-31T13:15:54Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958155 wikitext text/x-wiki '''Þórdís Anna Kristjánsdóttir''', fædd [[6. apríl]] [[1953]], er fyrrum körfuknattleiksmaður og fyrrverandi formaður [[Körfuknattleikssamband Íslands]]. ==Körfuknattleiksferill== Þórdís var fyrirliði meistaraflokks kvenna hjá [[Íþróttafélag stúdenta]] í byrjun níunda áratugarins og varð bikarmeistari með félaginu árið 1985.<ref>{{cite news|title=Saga bikarúrslitaleikja kvenna 1975-2005|url=http://gamli.kki.is/greinar.asp?adgerd=ein&id=104|accessdate=22 September 2018|work=[[Körfuknattleikssamband Íslands]]|date=13. febrúar 2005|author=Óskar Ófeigur Jónsson}}</ref> ==Körfuknattleikssamband Íslands== Þórdís sat í stjórn KKÍ frá 1978 til 1985. Árið 1983 varð hún fyrsta konan til að verða formaður KKÍ og gengdi hún stöðunni í 1 ár, til 1984.<ref>{{cite web|title=Stjórnir KKÍ frá stofnun sambandsins|url=https://gamli.kki.is/eldristjornir.asp|accessdate=22 September 2018|work=[[Körfuknattleikssamband Íslands]]}}</ref><ref>{{cite news|title=Þórdís og Kolbrún heiðursgestir KKÍ|url=https://kki.is/frettir/frett/2017/02/16/Thordis-og-Kolbrun-heidursgestir-KKI/|accessdate=22 September 2018|work=[[Körfuknattleikssamband Íslands]]|date=16. febrúar 2017]]}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{f|1953}} [[Flokkur:Formenn Körfuknattleikssambands Íslands]] [[Flokkur:Leikmenn Úrvalsdeildar kvenna í körfuknattleik]] qp2xk4de8at5ivvmjycvkursvu792mj 0 147257 1958126 1916851 2026-03-31T13:05:06Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958126 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightgreen | status = LR/lc | status_system = iucn2.3 | status_ref = <ref>{{Cite journal | author = Conifer Specialist Group | title = ''Pinus pinea'' | journal = [[The IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 1998 | page = e.T42391A10690403 | publisher = [[IUCN]] | date = 1998 | url = http://www.iucnredlist.org/details/42391/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T42391A10690403.en | access-date = 9 January 2018}}</ref> | image = Pinus pinea Wellington Botanic Gardens.jpg | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Þallarætt]] (''Pinaceae'') | genus = ''[[Furur|Fura]]'' (''Pinus'') | subgenus = ''Pinus''<br> section ''Pinus''<br> subsect. ''Pinaster'' | species = '''''P. pinea''''' | binomial = ''Pinus pinea'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | range_map = Pinus pinea range.svg | range_map_caption = Útbreiðsla }} '''Hjálmfura''' ([[fræðiheiti]]: ''Pinus pinea'')<ref>{{cite web|last=Earle|first=Christopher J.|title=Pinus pinea|url=http://www.conifers.org/pi/Pinus_pinea.php|work=The Gymnosperm database|accessdate=23 July 2013}}</ref> er [[furur|furutegund]] sem er ættuð frá Miðjarðarhafssvæðinu<ref>{{cite web|title=Strofylia − Greece|url=http://www.factsproject.eu/pilotprojects/strofylia/Pages/default.aspx|work=F:ACTS!|accessdate=23 July 2013|archive-date=31 mars 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120331061120/http://www.factsproject.eu/pilotprojects/strofylia/Pages/default.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=GR098 Kalogria lagoon, Strofilia forest, and Lamia marshes|url=http://www.ornithologiki.gr/page_iba.php?aID=98&loc=en|publisher=Hellenic Ornithological Society|accessdate=23 July 2013}}</ref> í [[Suður-Evrópa|Suður-Evrópu]], [[Ísrael]], [[Líbanon]] og [[Sýrland]]i. Hún er einnig ílend í [[Norður-Afríka|Norður-Afríku]], [[Kanaríeyjar|Kanaríeyjum]], [[Suður-Afríka|Suður-Afríku]] og [[Nýja Suður-Wales]]. Hjálmfura hefur verið mikið ræktuð í að minnsta kosti 6.000&nbsp;ár vegna ætra hnetna, sem hafa verið verslunarvara síðan sögur hófust. Tegundin hefur verið ræktuð á Miðjarðarhafssvæðinu svo lengi að mörk upprunastaðar og ræktunarsvæðis (þar sem hún er ílend) eru engan veginn greinanleg. ==Pestir== Innflutta sníkjudýrið ''[[Leptoglossus occidentalis]]'' var af slysni flutt til Ítalíu um 1990 frá vestur Bandaríkjunum, og hefur breiðst út um Evrópu sem alvarlegt meindýr síðan. Það sýgur safann úr könglunum út ævina, og veldur það vanvexti eða skorpnun fræjanna. Það hefur eyðilagt nytjar á furuhnetum í Ítalíu og ógnar ''P. pinea'' í náttúrulegum búsvæðum þar.<ref>{{cite web | url=http://www.theworld.org/2010/10/italy%E2%80%99s-pine-nut-pest/#comment-15095 | title=Italy’s pine nut pest | publisher=[[Public Radio International]] | date=20 October 2010 | accessdate=20 June 2012 | author=PR |url-status=dead | archiveurl=https://web.archive.org/web/20110813134743/http://www.theworld.org/2010/10/italy%e2%80%99s-pine-nut-pest/#comment-15095 | archivedate=13 August 2011 | df=dmy-all }}</ref><ref>{{cite web|last=Ganatsas|first=Petros|title=Pinus halepensis invasion in Pinus pinea habitat|url=http://users.auth.gr/pgana/files/Ganatsas_Thanasis_2009.pdf|work=Journal for Nature Conservation|publisher=Elsevier|accessdate=23 July 2013}}</ref> ==Myndasafn== <gallery> File:Pinus pinea foliage.jpg|Hjálmfura: ungt tré (vinstri) að fullorðnu tré (hægri) File:Pinuspinea.jpg|Hjálmfura: nærmynd af berki File:Rome via dei fori imperiali 20050922.jpg|Trén eru einkennandi fyrir [[Róm]] og sögulegar götur hennar, svo sem [[Via dei Fori Imperiali]] File:Pino secolare a Fluminimaggiore (Sud Sardegna).jpg|Mjög gömul fura í [[Fluminimaggiore]] á [[Sardinía|Sardiníu]] File:Pinar 4.JPG|Furur í [[Tudela de Duero]] á Spáni File:Minturno Via-Appia.jpg|Hjálmfurur meðfram [[Via Appia]] nálægt [[Róm]] File:Βιότοπος Στροφυλιάς 021.jpg|Hjálmfurur í Vestur-[[Akaía]] í Grikklandi </gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Ytri tenglar== * [https://www.euforgen.org/species/pinus-pinea/ ''Pinus pinea''] − distribution map, genetic conservation units and related resources. [[European Forest Genetic Resources Programme]] (EUFORGEN) * [http://www.conifers.org/pi/Pinus_pinea.php] The Gymnosperm Database * [http://www.efri.gov.tr efri.gov.tr: A case study on stone pine farms in Turkey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110903050023/http://www.efri.gov.tr/ |date=2011-09-03 }} * {{Cite journal | author = Conifer Specialist Group | title = ''Pinus pinea'' | journal = [[The IUCN Red List of Threatened Species]] | volume = 1998 | page = e.T42391A10690403 | publisher = [[IUCN]] | date = 1998 | url = http://www.iucnredlist.org/details/42391/0 | doi = 10.2305/IUCN.UK.1998.RLTS.T42391A10690403.en | access-date = 9 January 2018}} {{commonscat|Pinus yunnanensis}} {{Wikilífverur|Pinus yunnanensis}} {{stubbur|tré}} [[Flokkur:Furur]] [[Flokkur:Barrtré]] expxp7fscic64po6kblv58s0mi0e6ft 0 147262 1958098 1908564 2026-03-31T12:55:15Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958098 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild | nafn = 2. deild kvenna 1986 | mynd = | ár = '''1986''' | Meistarar = '''{{Lið Stjarnan}}''' | upp um deild = '''{{Lið Stjarnan}}'''<br/>'''{{Lið KA}}''' | spilaðir leikir = | mörk skoruð = | markahæstur = '''20 mörk (B riðill)'''<br>Gréta Hrund Grétarsdóttir Stjarnan<br>'''19 mörk (A riðill)'''<br>Svanhvít Sveinsdóttir UMFA | haldið hreinu = | stærsti heimasigur = | stærsti útisigur = | tímabil = [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1985]] - [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1987|1987]] |}} Leikar í '''2. deild kvenna í knattspyrnu''' hófust í 5. sinn árið '''1986'''. {{clear}} == A riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=220| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=260| Þjálfari !width=160| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1985]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Afturelding}} | [[Mosfellsbær]] | [[Varmárvöllur]] | | 3. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grindavík}} | [[Grindavík]] | [[Grindavíkurvöllur]] | | 4. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Grundarfjörður}} | [[Grundarfjörður]] | [[Grundarfjarðarvöllur]] | | 5. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið ÍR}} | [[Reykjavík]] | [[ÍR-völlur]] | | 5. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið KA}} | [[Akureyri]] | [[Akureyrarvöllur|KA-völlur]] | | 7. s., [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1. deild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Skallagrímur}} | [[Borgarnes]] | [[Skallagrímsvöllur]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|[[Ungmennafélagið Stokkseyri|Stokkseyri]] | [[Stokkseyri]] | [[Stokkseyrarvöllur]] | | Ný tengsl |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|KA|1}}"| ||'''[[Knattspyrnufélag Akureyrar|KA]]''' ||10||10||0||0||52||3||49||'''30''' |align="center" |'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 1986#Úrslit|Úrslit]]''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Afturelding|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Afturelding|Afturelding]] ||10||7||1||2||47||13||34||'''22''' |- |3||style="background:#{{Fótboltalitur|Grindavík|1}}"| ||[[Ungmennafélag Grindavíkur|Grindavík]] ||10||6||1||3||17||13||4||'''19''' |- |4|||||[[Ungmennafélagið Grundarfjörður|Grundarfjörður]] ||10||2||1||7||9||28||-19||'''7''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Skallagrímur|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Skallagrímur|Skallagrímur]] ||10||2||1||7||8||43||-35||'''7''' |- |6||||[[Ungmennafélagið Stokkseyri|Stokkseyri]] ||10||0||2||8||6||39||-33||'''2''' |- |<nowiki>-</nowiki>||style="background:#{{Fótboltalitur|ÍR|1}}"| ||[[ÍR]] || || || || || || || || | align="center" | '''Vikið úr keppni''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur'' </small> ==== Töfluyfirlit ==== {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!UMFA!!Grindavík!!GRU!!ÍR!!KA!!Skalla&shy;grímur!!STO |- |list2 = |align="left"|{{Lið Afturelding}} ||'''XXX'''||6-0||7-1||x||0-2||10-0||8-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Grindavík}} ||1-1||'''XXX'''||2-0||x||0-2||2-0||4-0 |- |align="left"|{{Lið Grundarfjörður}} ||1-5||0-2||'''XXX'''||1-2||0-5||4-0||2-1 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið ÍR}} ||0-6||0-4||0-2||'''XXX'''||0-9||x||0-2 |- |align="left"|{{Lið KA}} ||5-2||3-0||4-0||21-0||'''XXX'''||13-0||8-0 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Skallagrímur}} ||1-4||0-4||1-0||4-1||1-5||'''XXX'''||5-1 |- |align="left"|[[Ungmennafélagið Stokkseyri|Stokkseyri]] ||0-4||1-2||1-1||4-1||0-5||0-0||'''XXX''' |} === Markahæstu leikmenn === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk !width=25| !width=250|Leikmaður !width=180|Athugasemd |- |- ! style="background:gold;" |19||Afturelding ||Svanhvít Sveinsdóttir||Gullskór |- |- ! style="background:silver;" |15||KA ||Hjördís Úlfarsdóttir||Silfurskór |- |- ! style="background:#D2B48C;" |11||KA ||Anna Gunnlaugsdóttir||Bronsskór |- |8|||Afturelding ||Anna S. Magnúsdóttir |- |8||Breiðablik ||Svanhvít Másdóttir |} == B riðill == ===Liðin === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=220| Lið !width=120| Bær !width=120| Leikvangur !width=260| Þjálfari !width=160| Staðan [[2. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1985]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Ármann}} | [[Reykjavík]] | [[Ármannsvöllur]] | | Ný tengsl |- |style="text-align: left;"|{{Lið FH}} | [[Hafnarfjörður]] | [[Kaplakriki|Kaplakrikavöllur]] | | 2. sæti, A riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Fram}} | [[Reykjavík]] | [[Framvöllur]] | | 4. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"| [[BÍ/Bolungarvík|ÍBÍ]] | [[Ísafjarðarbær]] | [[Torfnesvöllur]] | | 8. s., [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1. deild]] |- |style="text-align: left;"|{{Lið Selfoss}} | [[Selfoss]] | [[Selfossvöllur]] | | 6. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"|{{Lið Stjarnan}} | [[Garðabær]] | [[Stjörnuvöllur]] | | 2. sæti, B riðill |- |style="text-align: left;"| [[Ungmennafélagið Þór Þorlákshöfn|Þór]] | [[Þorlákshöfn]] | [[Þorlákshafnarvöllur]] | | Ný tengsl |} === Staðan í deildinni === ==== Stigatafla ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30| Sæti !width=50| !width=140|Félag !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig !width=160|Athugasemdir |-style="background:#D0F0C0;" |1||style="background:#{{Fótboltalitur|Stjarnan|1}}"| ||'''[[Stjarnan]]''' ||10||10||0||0||49||9||40||'''30''' |align="center" |'''[[2. deild kvenna í knattspyrnu 1986#Úrslit|Úrslit]]''' |- |2||style="background:#{{Fótboltalitur|Fram|1}}"| ||[[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] ||10||7||0||3||36||15||21||'''21''' |- |3|| ||[[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||10||6||1||3||37||11||26||'''19''' |- |4||style="background:#{{Fótboltalitur|Selfoss|1}}"| ||[[Ungmennafélag Selfoss|Selfoss]] ||10||2||2||6||17||41||-24||'''8''' |- |5||style="background:#{{Fótboltalitur|Þór Þ.|1}}"| ||[[Ungmennafélagið Þór Þorlákshöfn|Þór]] ||10||2||2||6||21||46||-25||'''8''' |- |6||style="background:#{{Fótboltalitur|FH|1}}"| ||[[Fimleikafélag Hafnarfjarðar|FH]] ||10||0||1||9||9||47||-38||'''1''' |- |<nowiki>-</nowiki>||style="background:#{{Fótboltalitur|Ármann|1}}"| ||[[Glímufélagið Ármann|Ármann]] || || || || || || || || | align="center" | '''Dró sig úr keppni''' |} <small> ''Útskýringar: L = Leikir spilaðir, U = Leikir sigraðir, J = Leikir sem lauk með jafntefli, T = Tapaðir leikir, Sk = Mörk skorðuð, Fe = Mörk fengin á sig, Mm = Markamunur'' </small> ==== Töfluyfirlit ==== {| align="center" cellspacing="0" cellpadding="3" style="background-color: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: center" class="wikitable" |-style="background:#F0F0F0;" !align="left"|&nbsp;!!Ármann!!FH!!Fram!!ÍBÍ!!Selfoss!!Stjarnan!!ÞórÞ. |- |list2 = |align="left"|{{Lið Ármann}} ||'''XXX'''||x||x||0-4||x||x||x |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið FH}} ||x||'''XXX'''||1-4||0-4||1-2||3-7||1-1 |- |align="left"|{{Lið Fram}} ||x||7-0||'''XXX'''||1-0||3-0||0-1||9-2 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|[[Mynd:BÍBol.png|30px]] [[Íþróttabandalag Ísafjarðar|ÍBÍ]] ||x||5-0||4-1||'''XXX'''||7-1||2-3||5-0 |- |align="left"|{{Lið Selfoss}} ||x||5-2||1-4||1-1||'''XXX'''||0-7||3-3 |-! style="background:#F0F0F0;" |align="left"|{{Lið Stjarnan}} ||x||5-0||4-1||2-0||10-2||'''XXX'''||6-1 |- |align="left"|[[Ungmennafélagið Þór Þorlákshöfn|Þór]] ||x||7-1||2-6||2-9||3-2||0-4||'''XXX''' |} === Markahæstu leikmenn === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Mörk !width=25| !width=250|Leikmaður !width=180|Athugasemd |- |- ! style="background:gold;" |20||Stjarnan ||Gréta Hrund Grétarsdóttir||Gullskór |- |- ! style="background:silver;" |12||Stjarnan ||Guðný Guðnadóttir||Silfurskór |- |- ! style="background:#D2B48C;" |10||ÍBÍ||Harpa Björnsdóttir||Bronsskór |- |9|||Fram ||Kristín Björk Þorleifsdóttir |- |9||Fram ||Sesselja Ólafsdóttir |- |9|||ÍBÍ||Stella Hjaltadóttir |} == Úrslit == {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 7. september 1986<br />??:?? [[GMT]] |lið1= {{Lið Stjarnan}} |úrslit= 2 – 1 |lið2= {{Lið KA}} |skýrsla= [http://timarit.is/files/33147331.jpg Leikskýrsla] |mörk1= <br>Gréta Hrund Grétarsdóttir ?<nowiki></nowiki><br>Rósa Jónsdóttir ? |mörk2= <br>Valgerður Jónsdóttir ? |leikvangur= [[Stjörnuvöllur]] |áhorfendur= |dómari= ??? |}} == Heimild == * [http://gamli.ksi.is/mot/motalisti/?flokkur=%25&tegund=%25&AR=1986&kyn=0 Úrslit - staða]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} KSÍ. * {{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=17444|title=2. deild kvenna 1986 A riðill |work=KSÍ|accessdate=28. október 2018}} * {{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/$TournamentDetails/Table/?motnumer=17445|title=2. deild kvenna 1986 B riðill |work=KSÍ|accessdate=28. október 2018}} * {{cite web|url=https://gamli.ksi.is/mot/motalisti/urslit-stada/?MotNumer=17446|title=2. deild kvenna 1986 úrslit|work=KSÍ|accessdate=28. október 2018}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.rsssf.com/tablesi/ijs-wom86.html Iceland - Women's championships 1986] Rsssf (en). * {{cite web|url=http://www.icelandfootball.net/ladies-1986.html|title=Ladies Competitions 1986 - Women's Second Division (2. Deild kvenna)|accessdate=7. nóvember 2018}} {{2. deild kvenna í knattspyrnu}} {{röð | listi = [[2. deild kvenna í knattspyrnu|2. deild kvenna]] | fyrir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1985|1. deild kvenna 1985]] | eftir = [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1987|1.&nbsp;deild&nbsp;kvenna&nbsp;1987]] }} == Tilvísanir og heimildir == <div class="references-small"><references/></div> * {{bókaheimild|höfundur=Víðir Sigurðsson|titill=Íslensk knattspyrna 1986|útgefandi=Bókaútgáfan Skjaldborg, Reykjavík|ár=1986}} {{Knattspyrna á Íslandi 1986}} [[Flokkur:1. deild kvenna í knattspyrnu á Íslandi]] [[Flokkur:Knattspyrna á Íslandi]] ekf5cvv8e0wzh2rang3f43m6zbb46qv 0 147267 1958101 1847214 2026-03-31T12:55:42Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958101 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Alexander Jarl | undirtitill = | mynd = https://albumm.is/wp-content/uploads/2021/04/alexander-jarl-1-1024x683.jpg | stærð = | myndatexti = | nafn = Alexander Jarl Abu-Samrah | fæðing = {{Fæðingardagur og aldur|1991|9|4}} | fæðingarstaður = | dauði = | dánarstaður = | dánarorsök = | uppruni = [[Vesturbær|Vesturbænum]], [[Reykjavík]], Íslandi | nefni = Alli Abstrakt<br/>Abstrakt Idea | titill = | ár = 2011- | stefna = [[Rapp]] | hljóðfæri = | gerð = | rödd = | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = | undirskrift = | bakgrunnur = }} '''Alexander Jarl Abu-Samrah''' (f. 4. september 1991), betur þekktur sem '''Alexander Jarl''' og '''Alli Abstrakt''', er íslensk-palestínskur tónlistarmaður og rappari úr [[Vesturbær|Vesturbænum]] í Reykjavík. Hann hefur gefið út fjölda laga og tónlistarmyndbanda og unnið með tónlistarmönnum á borð við [[Aron Can]]. Árið 2017 komst hans fyrsta breiðskífa, ''Ekkert er eilíft'', í annað sæti Tónlistans.<ref>https://www.ruv.is/frett/alexander-jarl-beint-i-annad-saeti-tonlistans</ref> Árið 2011 lenti Alexander Jarl í þriðja sæti í norrænu rappkeppninni ''Rap It Up'' sem var haldin í Stokkhólmi í Svíðþjóð.<ref>https://www.visir.is/g/20111168162d</ref> Alexander Jarl hóf tónlistarferil sinn sem upptökustjóri undir nafninu ''Abstrakt Idea''. Sem slíkur gaf hann út ósungnu breiðskífuna ''Sincere Sunset'' árið 2011 en hún komst í 33. sæti á [[iTunes]]-listanum í [[Japan]].<ref>https://timarit.is/files/40813649</ref> Síðar meir kallaði hann sig ''Alla abstrakt'' en síðan 2013 hefur hannn gengið undir eigin nafni, þ.e. ''Alexander Jarl''.<ref>https://www.visir.is/g/2013612432d</ref> Alexander Jarl á íslenska móður og palestínskan föður.<ref>https://www.visir.is/g/2014140919764/-thad-leidinlega-vid-thetta-er-i-raun-ad-vera-nidurlaegdur-svona-og-thad-utaf-kynthaetti-</ref> Alexander Jarl er áhugamaður um blandaðar bardagalistir og hefur æft brasilískt jiu-jitsu.<ref>https://mmafrettir.is/spamadur-helgarinnar-alexander-jarl-ufc-206/</ref> ==Hljóðritasafn== ===Breiðskífur=== * ''Ekkert er eilíft'' (2017) ===Smáskífur=== * ''Kókosolíufurstar'' (2016) * ''Aldrei sáttur'' (2016) * ''Stund milli stríða, Vol. 1'' (2017) * ''Flýja eyjuna (eða deyja að reyna það)'' (2023) ===Stökur=== * ''Halelúja'' (2015) * ''#Brjálaður'' (2015) * ''Vakandi'' (2016) * ''Láttu í friði'' (2017) * ''California King'' (2018) * ''Fyrir mig'' (2018) * ''Heimurinn er þinn'' (2018) * ''Marbella'' (2019) * ''BARRIO91'' (2019) ásamt La Melo * ''Vesturbær'' (2020) ásamt Class B úr [[Forgotten Lores]] * ''emoji'' (2020) ==Tilvísanir== <references/> ==Tenglar== * [https://www.instagram.com/alexander.jarl/ Alexander Jarl á Instagram] [[Flokkur:Íslenskir rapparar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1991]] [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] {{stubbur|tónlist}} hiufrb8nhtxn3dzv4rmcz1om4mml8ti 0 147321 1958224 1880010 2026-03-31T13:58:40Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958224 wikitext text/x-wiki {{Rithöfundur | nafn = Svetlana Aleksíevítsj<br>{{nobold|Святлана Алексіевіч}} | mynd = Swetlana Alexijewitsch 2013.jpg | myndastærð = 250px | myndalýsing = {{small|Svetlana Aleksíevítsj árið 2013.}} | dulnefni = | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1948|5|31}} | fæðingarstaður = [[Ívano-Frankívsk]], [[Sovétlýðveldið Úkraína|Úkraínska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | dauðadagur = | dauðastaður = | starf = Blaðamaður, sagnfræðingur, rithöfundur | þjóðerni = [[Hvíta-Rússland|Hvítrússnesk]] | virkur = | tegund = | umfangsefni = | stefna = | frumraun = | þekktasta verk = | undiráhrifumfrá = | hafðiáhrifá = | maki = | undirskrift = Svetlana Alexijevich Autograph.jpg | vefsíða = {{URL|alexievich.info}} | neðanmálsgreinar = }} '''Svetlana Aleksandrovna Aleksíevítsj''' (f. 31. maí 1948) er [[Hvíta-Rússland|hvítrússneskur]] rannsóknarblaðamaður, rithöfundur og sagnfræðingur sem skrifar á [[Rússneska|rússnesku]]. Hún hlaut [[bókmenntaverðlaun Nóbels]] árið 2015 fyrir rit sín, sem að sögn dómnefndarinnar „lýsa þján­ing­um og um leið hug­rekki á okk­ar tím­um“.<ref name=mbl>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/10/08/alexievich_hlytur_bokmenntaverdlaun_nobels/|titill=Svetl­ana Al­ex­ievich hlýt­ur bók­mennta­verðlaun Nó­bels|útgefandi=mbl.is|ár=2015|mánuður=8. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=31. október}}</ref> Bækur hennar eru margar sagnfræðirit sem unnar eru upp úr viðtölum og öðrum munnlegum heimildum. Aleksíevítsj er þekkt fyrir áhrifamiklar greinar sínar og prósa. Í þeim hefur hún skrifað um helstu stórviðburði í sögu [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] og Hvíta-Rússlands, meðal annars um [[kjarnorkuslysið í Tsjernobyl]] og [[innrás Sovétríkjanna í Afganistan]]. Á áttunda áratugnum byrjaði hún að taka upp viðtöl við konur sem gegndu herþjónustu í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]] fyrir dagblað sem hún starfaði þá hjá. Upp úr viðtölunum vann hún bókina ''Hið ókvenlega andlit stríðsins''. Hún fékk bókina ekki gefna út fyrr en árið 1985 þar sem hún fjallaði þar um ýmsar hörmungar og ódæðisverk þar sem stjórn Sovétríkjanna var í aðalhlutverki. Aleksíevítsj hefur sætt ofsóknum í Hvíta-Rússlandi frá því að [[Alexander Lúkasjenkó]] tók þar við völdum eftir sjálfstæði ríkisins frá Sovétríkjunum.<ref name=mbl/> Hún flúði landið árið 2000 og bjó í [[París]] og í [[Gautaborg]] til ársins 2011, en þá flutti hún aftur heim til [[Minsk]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Guðjón Helgason|url=https://www.ruv.is/frett/alexievich-faer-bokmenntaverdlaun-nobels|titill=Alexievich fær bókmenntaverðlaun Nóbels|útgefandi=RÚV|ár=2015|mánuður=8. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=31. október}}</ref> Rit hennar eru ekki birt í Hvíta-Rússlandi en Aleksíevítsj hefur haldið áfram að gagnrýna Lúkasjenkó og hefur meðal annars líkt honum við [[Jósef Stalín|Stalín]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Ævar Örn Jósepsson|url=https://www.ruv.is/frett/hvitrussar-kjosa-thaulsaetinn-forseta|titill=Hvítrússar kjósa þaulsætinn forseta|útgefandi=RÚV|ár=2015|mánuður=11. október|árskoðað=2018|mánuðurskoðað=31. október}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{f|1948}} {{DEFAULTSORT:Aleksíevítsj, Svetlana}} [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Hvítrússneskir blaðamenn]] [[Flokkur:Hvítrússneskir rithöfundar]] [[Flokkur:Hvítrússneskir sagnfræðingar]] 56bnp6m27ayfrfsbvfmtf5kq69oi7ho 0 147437 1958270 1801630 2026-03-31T14:12:25Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958270 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Famine en URSS 1933.jpg|thumb|right|Svæði í Sovétríkjunum sem fóru hvað verst út úr hungursneyðinni 1933. Svæði A eru neytendur korns, svæði B eru framleiðendur korns.]] [[Mynd:Alexander Wienerberger Holodomor12.jpg|thumb|right|Svelt fólk á götum úti.]] [[Mynd:Holodomor_World_Recognition.svg|thumb|right|Viðurkenning ríkja á hungursneyðinni sem þjóðarmorði: {{legend|#005bbb|Opinberlega viðurkennd sem þjóðarmorð}} {{legend|#65a6e0|Opinberlega fordæmd sem útrýmingaraðgerð}} {{legend|#cccccc|Ekki opinberlega viðurkennd sem þjóðarmorð}}]] '''Hungursneyðin í Sovét-Úkraínu''' eða '''Holodomór''' (hið upphaflega [[úkraínska]] heiti, dregið frá ''moryty holodom'' („myrt með hungri“)) var [[hungursneyð]] af mannavöldum í [[Sovét-Úkraína|Sovét-Úkraínu]] árin 1932 og 1933 sem dró milljónir Úkraínumanna til dauða. Á þessum árum geisaði hungursneyð á þeim svæðum [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] sem framleiddu [[korn]]. Ástæður þess voru líklega blanda margra þátta: dræmrar uppskeru vegna [[Þurrkar|þurrka]], aukinnar eftirspurnar vegna [[Iðnvæðing|iðnvæðingar]], vegna lélegs skipulags á [[Samyrkjubúskapur|samyrkjubúskap]], [[Útflutningur|útflutnings]] á korni, og vegna stjórnarstefnu ríkisins.<ref>{{cite journal|title=Natural Disaster and Human Actions in the Soviet Famine of 1931-1933|author=Mark B. Tauger|url=http://www.as.wvu.edu/history/Faculty/Tauger/Tauger,%20Natural%20Disaster%20and%20Human%20Actions.pdf|accessdate=2013-01-27|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120824073308/http://www.as.wvu.edu/history/Faculty/Tauger/Tauger%2C%20Natural%20Disaster%20and%20Human%20Actions.pdf|archivedate=2012-08-24|df=}}</ref><ref>{{Cite web|title=The Soviet Famine of 1931-33: Politically Motivated or Ecological Disaster?|url=https://www.international.ucla.edu/asia/article/3838|website=www.international.ucla.edu|accessdate=2015-05-07}}</ref> Ástandið dró á milli 3,3<ref>Snyder 2010, p. 53. "It seems reasonable to propose a figure of approximately 3.3 million deaths by starvation and hunger-related disease in Soviet Ukraine in 1932–1933".</ref> til 7,5<ref name="Marples2">David R. Marples. ''Heroes and Villains: Creating National History in Contemporary Ukraine''. p.50</ref> milljónir Úkraínumanna til dauða. ==Viðurkenning á hungursneyðinni sem þjóðarmorði== Sumir telja að hungursneyðin hafi verið skipulögð af [[Jósef Stalín]] leiðtoga Sovétríkjanna til að útrýma sjálfstæðishreyfingu Úkraínumanna. Undir [[Miðstýring|miðstýringu]] Stalíns voru hvers kyns framleiðendum, korn-framleiðendum þar með töldum, settir kvótar á framleiðslu sína. Korn-framleiðendum voru settir háir framleiðslukvótar þrátt fyrir lélega uppskeru og leiddi það til hungusneyðar sem var leyft að versna. Ríkisstjórnin afþakkaði mataraðstoð erlendis frá og fólki var ekki leyft að flytja milli landsvæða. Vegna þessara þátta er hungusneyðin stundum nefnd [[þjóðarmorð]], en það er umdeilt. Í dag viðurkennir ríkisstjórn [[Úkraína|Úkraínu]] ásamt 15 öðrum ríkjum hungursneyðina sem þjóðarmorð.<ref>{{cite web|title=International Recognition of the Holodomor|url=http://www.holodomoreducation.org/news.php/news/4|website=Holodomor Education|accessdate=26 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151231045936/http://www.holodomoreducation.org/news.php/news/4|archivedate=31 December 2015|df=dmy-all}}</ref> Með notkun orðsins ''Holodomór'' er reynt að undirstrika manngerða hluta hungursneyðarinnar. [[Alþingi]] Íslendinga samþykkti ályktun um að hungursneyðin hefði verið þjóðarmorð þann 23. mars árið 2023.<ref>{{Vefheimild|titill=Zelensky fagnar ályktun Alþingis|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-03-23-zelensky-fagnar-alyktun-althingis|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Brynjólfur Þór Guðmundsson|dags=23. mars 2023|skoðað=3. apríl 2023}}</ref> == Tilvitnanir == <references/> [[Flokkur:Hungursneyðir]] [[Flokkur:Saga Sovétríkjanna]] [[Flokkur:Saga Úkraínu]] [[Flokkur:Þjóðarmorð]] iccl8z544hudpdwgaua6wdn4xe8fgf8 0 148340 1958378 1953688 2026-03-31T23:24:17Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958378 wikitext text/x-wiki Rímur af Andra jarli eru rímur ortar af skáldunum [[Hannes Bjarnason|Hannesi Bjarnasyni]] presti og [[Gísli Konráðsson|Gísla Konráðssyni]] bónda og voru þær gefnar út í [[Viðeyjarklaustur|Viðeyjarklaustri]] árið [[1834]]. Rímur af Andra jarli urðu mjög vinsælar. Til eru fornar rímur, Andra rímur, sem Rímur af Andra jarli byggja á (rímur 1–13) . Hinar fornu [[Andrarímur fornu|Andra rímur]] voru ortar á 15. öld og eru til í mörgum uppskriftum. Þær þóttu skemmtilegar og höfðu menn dálæti á þeim. Í elsta varðveitta handriti af hinum fornu Andrarímum AM 604 b 4to er m.a. þessi vísa: :Fyrri girntust fagurleg víf :framandi menn að gilja, :þeir settu í háska sál og líf :fyrir sætu mjúkan vilja. ==Heimildir== * [http://baekur.is/bok/000160569/Rimur_af_Andra Andrarímur frá 1834]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://handrit.is/is/manuscript/view/is/AM04-0604b Handrit af Andrarímum hinum fornu AM 604 b 4to] [[Flokkur:Rímur]] exsm1kjn893g97ht8qc046kfqgf7hjb 0 148756 1958163 1944165 2026-03-31T13:17:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958163 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Kim Campbell | búseta = | mynd = Kim Campbell.jpg | myndastærð = | myndatexti1 = Kim Campbell árið 2012. | titill= [[Forsætisráðherra Kanada]] | stjórnartíð_start = [[25. júní]] [[1993]] | stjórnartíð_end = [[4. nóvember]] [[1993]] | einvaldur = [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] | landstjóri = [[Ray Hnatyshyn]] | forveri = [[Brian Mulroney]] | eftirmaður = [[Jean Chrétien]] | fæðingarnafn = Avril Phaedra Douglas Campbell | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1947|3|10}} | fæðingarstaður = [[Port Alberni]], [[Breska-Kólumbía|Bresku-Kólumbíu]], [[Kanada]] | dánardagur = | dánarstaður = | orsök_dauða = | stjórnmálaflokkur = [[Framsækni íhaldsflokkurinn]] | þekktur_fyrir = | starf = Stjórnmálamaður, ríkiserindreki, lögfræðingur | laun = | trúarbrögð = | maki = Nathan Divinsky (g. 1972; skilin 1983)<br>Howard Eddy (g. 1986; skilin 1993)<br>Hershey Felder (g. 1997) | háskóli = [[Háskólinn í Bresku-Kólumbíu]]<br>[[London School of Economics|Hagfræðiskóli Lundúna]] | börn = | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | verðlaun = |undirskrift = Kim Campbell Signature.svg }} '''Avril Phaedra Douglas „Kim“ Campbell''' (f. 10. mars 1947) er [[Kanada|kanadískur]] stjórnmálamaður, erindreki, lögfræðingur og rithöfundur sem var 19. [[forsætisráðherra Kanada]], í embætti frá 25. júní til 4. nóvember árið 1993. Campbell er fyrsta og hingað til eina konan sem hefur verið forsætisráðherra Kanada. Hún er einnig eini forsætisráðherra landsins sem fæddist í [[Breska-Kólumbía|Bresku-Kólumbíu]].<ref>Skard, Torild (2014) "Kim Campbell" in ''Women of Power – Half a century of female presidents and prime ministers worldwide'', Bristol: Policy Press.</ref> Campbell er í dag formaður ráðgjafarnefndar hæstaréttar Kanada.<ref>{{Vefheimild| url=http://www.macleans.ca/politics/ottawa/kim-campbell-to-chair-supreme-court-advisory-board/| titill=Kim Campbell to chair Supreme Court advisory board| mánuður=2. ágúst|ár=2016| work=[[The Canadian Press]]| útgefandi=[[Maclean's]]|tungumál= enska|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=31. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild| url=https://pm.gc.ca/eng/news/2017/07/17/prime-minister-announces-advisory-board-select-next-supreme-court-justice| titill=Prime Minister announces Advisory Board to select next Supreme Court Justice| mánuður=17. júlí|ár=2017| útgefandi=Ríkisstjórn Kanada|tungumál= enska|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=31. janúar}}</ref> ==Æviágrip== Kim Campbell ólst upp í [[Vancouver]] og nam [[stjórnmálafræði]] við [[Háskólinn í Bresku-Kólumbíu|Háskólann í Bresku-Kólumbíu]]. Þar hlaut hún styrk til doktorsnáms í sovéskri stjórnmálafræði í [[London School of Economics|Hagfræðiskóla Lundúna]] en hætti í náminu og útskrifaðist þess í stað úr lögfræðinámi árið 1983 úr Háskólanum í Bresku-Kólumbíu.<ref name=járnmadonna>{{Vefheimild|titill=Járnmadonnan eða fjölskyldumaðurinn|höfundur=Kristján G. Arngrímsson|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1787050|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1993|mánuður=13. júní|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=31. janúar}}</ref> Árið 1984 hóf hún lögfræðistörf í Vancouver. Campbell var árið 1986 kjörin á löggjafarþing Bresku-Kólumbíu. Hún gekk síðan árið 1988 á neðri deild kanadíska þingsins og sat þar til ársins 1993 fyrir [[Framsækni íhaldsflokkurinn|Framsækna íhaldsflokkinn]]. Árið 1990 varð hún dómsmálaráðherra í ríkisstjórn [[Brian Mulroney|Brians Mulroney]]. Hún varð síðan varnarmálaráðherra Kanada í janúar árið 1993.<ref name=járnmadonna/> Mulroney settist í helgan stein árið 1993 eftir níu ára stjórnarsetu. Þá hafði lengi verið litið á Campbell sem vænlegan arftaka hans, bæði á formanns- og forsætisráðherrastól. Á flokksþingi Íhaldsmanna í júní þetta ár bauð Campbell sig fram til að taka við af Mulroney sem formaður og sigraði [[Jean Charest]] í formannskjörinu. Þar með varð Campbell forsætisráðherra Kanada, fyrst kvenna. Kjör Campbells þótti boða sveiflu til hægri innan Íhaldsflokksins eftir miðhægrisinnaða stjórn Mulroney og var Campbell gjarnan líkt við [[Margaret Thatcher]] í Bretlandi.<ref name=járnmadonna/> Þegar Campbell tók við völdum var stutt í kosningar og því einkenndist stjórnartíð hennar fyrst og fremst af kosningabaráttu flokksins. Íhaldsflokkurinn bað afhroð í kosningunum sem haldnar voru í október þetta ár og því varð Campbell að segja af sér bæði sem forsætisráðherra og flokksformaður þann 4. nóvember. Jean Charest varð nýr formaður Íhaldsflokksins en [[Jean Chrétien]], formaður [[Frjálslyndi flokkurinn (Kanada)|Frjálslynda flokksins]], varð forsætisráðherra. Eftir forsætisráðherratíð sína kenndi Campbell stjórnmálafræði við [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] í nokkur ár. Hún var sendiherra Kanada í Los Angeles frá 1996 til 2000 en sneri aftur til Harvard-háskóla árið 2001 og kenndi þar til ársins 2004. Árið 2001 tók hún þátt í stofnun Madrid-klúbbsins, söfnuðar fyrrum þjóðhöfðingja og ríkisstjórnarleiðtoga sem vinna að því að ryðja braut lýðræðis á heimsvísu. Árið 2004 var hún útnefnd aðalritari hópsins. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Brian Mulroney]] | titill=Forsætisráðherra Kanada | frá=[[25. júní]] [[1993]] | til=[[4. nóvember]] [[1993]] | eftir=[[Jean Chrétien]]}} {{töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Kanada}} {{DEFAULTSORT:Campbell, Kim}} {{f|1947}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Kanada]] bomwqanyeu2taqkf8m8ay2nnui3bzje 0 149700 1958040 1932271 2026-03-31T12:35:01Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958040 wikitext text/x-wiki '''Eiríkur Rögnvaldsson''' (f. 1. júní 1955 á [[Sauðárkrókur|Sauðárkróki]]) er fyrrum [[prófessor]] í [[Íslenska|íslenskri]] [[Málvísindi|málfræði]] við [[Háskóli Íslands]] og landsfulltrúi evrópska rannsóknarverkefnisins CLARIN á Íslandi.<ref>{{vefheimild|url=https://uni.hi.is/eirikur/|titill=Eiríkur Rögnvaldsson|mánuðurskoðað=8. mars|árskoðað=2019}}</ref> Hann hefur gefið út ýmis rit um íslenska málfræði, svo sem ''Íslenska rímorðabók'' (1989) og ''Íslenska hljóðkerfisfræði'' (1993). Hann hefur jafnframt unnið að gerðum ýmissa skýrslna ásamt öðrum, svo sem ''Íslenskrar tungu á stafrænni öld'' (2012).<ref>{{vefheimild|url=https://uni.hi.is/eirikur/ritaskra/baekur/|titill=Eiríkur Rögnvaldsson – Bækur|mánuðurskoðað=8. mars|árskoðað=2019}}</ref> Eiríkur hefur tekið þátt í mörgum verkefnum á sviði [[máltækni]]. Á árunum 2011–13 stýrði hann íslenska hluta verkefnisins META-NET, evrópsku verkefni sem snerist um að efla málleg gagnasöfn fyrir ýmis máltækniverkefni. Hann hefur jafnframt tekið þátt í gerð tveggja [[Talgerving|talgervla]] fyrir íslensku.<ref>{{vefheimild|url=https://uni.hi.is/eirikur/rannsoknir/maltækni/|titill=Eiríkur Rögnvaldsson – Máltækni|mánuðurskoðað=8. mars|árskoðað=2019}}</ref> Ásamt [[Sigríður Sigurjónsdóttir|Sigríði Sigurjónsdóttur]] er hann verkefnisstjóri verkefnis um stöðu íslenskrar tungu í stafrænum heimi. Verkefnið, er heitir ''Greining á málfræðilegum afleiðingum stafræns málsambýlis'', hlaut 117,5 milljóna króna styrk úr Rannsóknarsjóði og hófst árið 2016. Áætlað er að verkefninu ljúki árið 2019.<ref>{{vefheimild|url=https://molicodilaco.hi.is/islenska/|titill=MOLICODILACO|mánuðurskoðað=8. mars|árskoðað=2019}}</ref> == Æska og menntun == Eiríkur fæddist þann 1. júní 1955 á Sauðárkróki. Hann er kvæntur Guðrúnu Ingólfsdóttur doktorsnema í íslenskum bókmenntum. Saman eiga þau einn son. Eiríkur lauk landsprófi í [[Gagnfræðaskóli|Gagnfræðaskólanum]] á Sauðárkróki árið 1971 en árið 1975 lauk hann [[stúdentspróf]]i í [[Menntaskólinn á Akureyri|Menntaskólanum á Akureyri]]. Haustið 1976 hóf hann nám í [[heimspeki]] við Háskola Íslands en útskrifaðist í íslensku sem aðalgrein og almennri bókmenntafræði sem aðalgrein árið 1979. Hann lauk kandídatsprófi í íslenskri málfræði árið 1982.<ref>{{vefheimild|url=https://uni.hi.is/eirikur/about/lif-og-starf/|titill=Eiríkur Rögnvaldsson – Líf og starf|mánuðurskoðað=8. mars|árskoðað=2019}}</ref> == Heimildir == {{reflist}} {{f|1955}} {{stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Íslenskir málfræðingar]] [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum við Hamrahlíð]] fujf9epfpf5xsg0akfjez1lxpcphays 0 149716 1958142 1867785 2026-03-31T13:11:06Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958142 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hringvegur_in_Borgarfj%C3%B6r%C3%B0ur.jpg|thumb|right|Þjóðvegur 1 á Íslandi eða [[Hringvegurinn]] liggur umhverfis landið.]]Samkvæmt vegalögum skiptist '''vegakerfið á Íslandi''' upp í ''þjóðvegi'', ''sveitarfélagsvegi'', ''almenna stíga'' og ''einkavegi''.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/lagas/149a/2007080.html|title=80/2007: Vegalög|website=Alþingi|language=is|access-date=2019-03-09}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.vegagerdin.is/vefur2.nsf/Files/Vegakerfid2012/$file/Vegakerfid2012.pdf|titill=Vegakerfið 2012 - Kynningarrit|höfundur=Vegagerðin|útgefandi=Vegagerðin|mánuður=|ár=2012|mánuðurskoðað=8. mars|árskoðað=2019|safnár=}}</ref> == Vegtegundir == === Þjóðvegir === [[Þjóðvegur|Þjóðvegir]] eru akvegir ætlaðir fyrir almenna umferð milli staða utan [[Þéttbýli|þéttbýlis]]. Þjóðvegir eru taldir upp í sérstakri vegaskrá. Þeim er viðhaldið með fjárveitingum úr [[Ríkissjóður Íslands|ríkissjóði]]. Þeim er ætlað ásamt vegum [[Sveitarfélag|sveitarfélaga]], að mynda eðlilegt, samfellt vegakerfi til tengingar [[Þéttbýli|byggða]] landsins. Þjóðvegum er skipað í eftirfarandi flokka: * '''Stofnvegir''' eru hluti af grunnkerfi samgangna sem er skilgreint í samgönguáætlun. Stofnvegir tengja saman byggðir landsins og er ætlað að mynda kerfi vega er tengja þéttbýlisstaði með 100 íbúa eða fleiri. Til stofnvega teljast einnig umferðarmestu vegir er tengja sveitarfélög á höfuðborgarsvæðinu. Mikilvægir vegir á hálendinu fyrir flutninga og ferðaþjónustu teljast einnig til stofnvega en þeim er viðhaldið árstíðabundið og oft lokaðir að vetrum. * '''Tengivegir''' eru vegir utan þéttbýlis sem liggja milli stofnvega eða af stofnvegi á tengiveg. Þeir er a.m.k. 2 km langir, vegir sem tengja landsvegi við stofnvegakerfið. Hér eru einnig mikilvægir vegir að helstu [[Flugvöllur|flugvöllum]], [[Höfn|höfnum]] og ferjuhöfnum, ef þeir eru ekki stofnvegir. Stofnvegir eru líka í þjóðgörðum og vegir að fjölsóttum ferðamannastöðum utan þéttbýlis. * '''Héraðsvegir''' eru vegir sem liggja að býlum, starfrækslu atvinnufyrirtækja, kirkjustöðum, skólum og öðrum opinberum stofnunum í dreifbýli. Héraðsvegir eru í staðfestu skipulagi og taldir upp í vegaskrá. Jafnframt er heimilt að telja vegi að sumarbústaðahverfum með 30 bústaði eða fleiri sem héraðsvegi. * '''Landsvegir''' eru vegir yfir fjöll og heiðar sem ekki teljast til ofangreindra vegflokkum og aflagðir byggðavegir á [[Eyðilandið|eyðilendum]]. Þeir hafa oftast árstíðabundna umferð og hafa minna eftirliti og þjónustu en á öðrum þjóðvegum. === Sveitarfélagsvegir og almennir stígar === * Samkvæmt vegalögum eru ''sveitarfélagsvegir'' þeir vegir í þéttbýli sem ekki teljast til þjóðvega. Sveitarfélög sjá um þá enda eru þeir ætlaðir almenningi til frjálsrar umferðar. * ''Almennir stígar'' eru reiðstígar, göngu- og hjólreiðastígar sem ætlaðir eru almenningi til frjálsrar umferðar. Þeim er viðhaldið af sveitarfélögum eða af ríkinu. === Einkavegir === == Stjórnun == === Samgönguáætlun === [[Alþingi]] markar heildarstefnu í samgöngumálum, svokallaða samgönguáætlun, til fimmtán ára. Þar er gerð grein fyrir stefnu [[Ríkisstjórn Íslands|ríkisins]] og helstu áætlunum í samgöngumálum. Samgönguáætlun tekur til fjáröflunar og útgjalda til flugmála, vegamála og siglingamála. Núverandi samgönguáætlun gildir fyrir árin 2019–2033. Henni fylgir síðar sérstök aðgerðaáætlun fyrir fyrsta tímabilið, 2019–2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.stjornarradid.is/verkefni/samgongur-og-fjarskipti/samgonguaaetlun/samgonguaaetlun-2019-2033/|title=Stjórnarráðið {{!}} Samgönguáætlun 2019-2033|website=www.stjornarradid.is|language=is|access-date=2019-03-09|archive-date=2020-06-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20200622130617/https://www.stjornarradid.is/verkefni/samgongur-og-fjarskipti/samgonguaaetlun/samgonguaaetlun-2019-2033/|url-status=dead}}</ref> Fjögurra ára samgönguáætlunin er gerð til nánari sundurliðunar 12 ára áætlunarinnar og er endurskoðuð annað hvert ár. Sá hluti hennar er tekur til vegamála heitir '''vegáætlun'''.<ref>{{Cite web|url=http://www.vegagerdin.is/um-vegagerdina/vegaaetlun/|title=Vegáætlun|website=Vegagerðin|language=is|access-date=2019-03-10|archive-date=2019-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20190303162319/http://www.vegagerdin.is/um-vegagerdina/vegaaetlun/|url-status=dead}}</ref> === Vegagerðin === [[Vegagerðin]] er [[Veghald|veghaldari]] [[Þjóðvegur|þjóðvega]] á Íslandi og hefur þar með forræði yfir þjóðvegum. Í sérstökum vegalögum sem sett vor til að stuðla að greiðum og öruggum samgöngum, segir um þjóðvegi:<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/lagas/149a/2007080.html|title=80/2007: Vegalög|website=Alþingi|language=is|access-date=2019-03-09}}</ref><blockquote>„Þjóðvegir eru þeir vegir sem ætlaðir eru almenningi til frjálsrar umferðar, haldið er við af fé ríkisins og upp eru taldir í vegaskrá. Þeir skulu ásamt sveitarfélagsvegum mynda eðlilegt, samfellt vegakerfi til tengingar byggða landsins.”</blockquote> === Yfirstjórn vegamála=== Yfirstjórn vegamála er á höndum [[Samgönguráðherra Íslands|samgönguráðherra]]. [[Vegagerðin]] sem er sjálfstæð [[Ríkisstofnanir á Íslandi|ríkisstofnun]], annast þátt ríkisins í framkvæmd vegalaga. Sérstök ríkisstofnun [[Samgöngustofa]], annast síðan eftirlit með framkvæmd umferðaröryggisstjórnunar vegamannvirkja. Hún setur verklagsreglur um framkvæmd eftirlitsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/lagas/149a/2007080.html|title=80/2007: Vegalög|website=Alþingi|language=is|access-date=2019-03-09}}</ref> == Tengt efni == * [[Listi yfir þjóðvegi á Íslandi]] * [[Veghald]] * [[Ríkisstofnanir á Íslandi]] == Tenglar == * [http://www.vegagerdin.is Vefur Vegagerðarinnar] * [https://www.vegagerdin.is/vefur2.nsf/Files/Thjodvegir_thettbyli-Leidbeiningar/$file/%C3%9Ej%C3%B3%C3%B0vegir%20%C3%AD%20%C3%BE%C3%A9ttb%C3%BDli%20%20-%20Lei%C3%B0beiningar.pdf Upplýsingarit Vegagerðarinnar "Þjóðvegir í þéttbýli"] *[[Þjóðvegur]] *[[Listi yfir þjóðvegi á Íslandi]] == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Samgöngur á Íslandi]] d3589mgsdrij4bx15f8k1ovgzn5bzkd 0 149794 1957972 1916429 2026-03-31T12:15:33Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957972 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Taxobox | colour = pink | image = | status = | status_system = | status_ref = | regnum = [[Dýr]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordate'') | classis = [[Geisluggar]] (''Actinopterygii'') | ordo = [[Atheriniformes]] | subordo = [[Melanotaenioidei]] | familia = [[Regnbogafiskar]] (''Melanotaeniidae'') | genus = ''[[Melanotaenia]]'' | species = '''''M. arguni''''' | binomial = ''Melanotaenia arguni'' | binomial_authority = Kadarusman et al., 2012<ref name = "Source">Kadarusman, Hadiaty, R. K., Segura, G., Setia Wibawa, G., Caruso, D. & Pouyaud, L., 2012: Four new species of Rainbowfishes (Melanotaeniidae) from Arguni Bay, West Papua, Indonesia / Quatre nouvelles espèces de poissons arc-en-ciel (Melanotaeniidae) de la baie d’Arguni en Papouasie occidentale, Indonésie. Cybium, 36 (2): 369–382.</ref> | synonyms = }} '''''Melanotaenia arguni''''' er [[tegund]] af [[regnbogafiskar|regnbogafiskum]] sem er frá [[Nýja-Gínea|Nýju-Gíneu]].<ref name = "Fishbase"> Froese, Rainer and Pauly, Daniel, eds. (2006). [https://www.fishbase.org/summary/Melanotaenia-arguni.html "Melanotaenia arguni"] in FishBase.</ref><ref name = "angfaqld">{{Cite web |url=http://rainbowfish.angfaqld.org.au/arguni.htm |title=Rainbowfish |access-date=2019-03-12 |archive-date=2019-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190315144225/http://rainbowfish.angfaqld.org.au/arguni.htm |url-status=dead }}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Commons|Melanotaenia arguni}} {{Wikilífverur|Melanotaenia arguni}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Regnbogafiskar]] ef9wbx9cfianyqkrm3gu37834mii9ci 0 149849 1958030 1916445 2026-03-31T12:30:45Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958030 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Taxobox | colour = pink | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Dýr]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordate'') | classis = [[Geisluggar]] (''Actinopterygii'') | ordo = [[Atheriniformes]] | subordo = [[Melanotaenioidei]] | familia = [[Regnbogafiskar]] (''Melanotaeniidae'') | genus = ''[[Melanotaenia]]'' | species = '''''M. japenensis''''' | binomial = ''Melanotaenia japenensis'' | binomial_authority = Allen & Cross, 1980 | range_map = | range_map_caption = | synonyms = }} '''''Melanotaenia japenensis'''''<ref name = "col480548">Allen, G.R. (1991) Field guide to the freshwater fishes of New Guinea., Christensen Research Institute, Madang, Papua New Guinea.</ref> er [[tegund]] af [[regnbogafiskar|regnbogafiskum]] sem er frá norðvestur [[Nýja-Gínea|Nýju-Gíneu]].<ref name = "COL">{{vefheimild|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/melanotaenia+japenensis/match/1|titill= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|sótt= 24 september 2012 |höfundar= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|dags= 2011|verk= |útgefandi=Species 2000: Reading, UK.}}</ref> ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Tenglar== *[http://rainbowfish.angfaqld.org.au/japenensis.htm Melanotaenia japenensis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190315145157/http://rainbowfish.angfaqld.org.au/japenensis.htm |date=2019-03-15 }} * Froese, Rainer and Pauly, Daniel, eds. (2006). [https://www.fishbase.org/summary/Melanotaenia-japenensis.html "Melanotaenia japenensis"] in FishBase. {{Commons|Melanotaenia japenensis}} {{Wikilífverur|Melanotaenia japenensis}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Regnbogafiskar]] 67rhegtdhe45a4bbokky0pt2tqv9bq4 0 149897 1958020 1916489 2026-03-31T12:29:35Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958020 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Taxobox | colour = pink | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Dýr]] (''Animalia'') | phylum = [[Seildýr]] (''Chordate'') | classis = [[Geisluggar]] (''Actinopterygii'') | ordo = [[Atheriniformes]] | subordo = [[Melanotaenioidei]] | familia = [[Regnbogafiskar]] (''Melanotaeniidae'') | genus = ''[[Melanotaenia]]'' | species = '''''M. wokamensis''''' | binomial = ''Melanotaenia wokamensis'' | binomial_authority = Allen, Hadiaty, Unmack & Erdmann, 2015 | range_map = | range_map_caption = | synonyms = }} '''''Melanotaenia wokamensis'''''<ref name = "source">Allen, G. R., Hadiaty, R. K., Unmack, P. J. & Erdmann, M. V., 2015: Rainbowfishes (Melanotaenia: Melanotaeniidae) of the Aru Islands, Indonesia with descriptions of five new species and redescription of M. patoti Weber and M. senckenbergianus Weber. aqua, International Journal of Ichthyology, 21 (2): 66–108.</ref> er [[tegund]] af [[regnbogafiskar|regnbogafiskum]] sem er frá Wokam-eyju við [[Nýja-Gínea|Nýju-Gíneu]]. ==Tilvísanir== {{Reflist}} ==Tenglar== *[http://rainbowfish.angfaqld.org.au/wokamensis.htm Melanotaenia wokamensis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190307174118/http://rainbowfish.angfaqld.org.au/wokamensis.htm |date=2019-03-07 }} * Froese, Rainer and Pauly, Daniel, eds. (2006). [https://www.fishbase.org/summary/Melanotaenia-wokamensis.html "Melanotaenia wokamensis"] in FishBase. {{Commons|Melanotaenia wokamensis}} {{Wikilífverur|Melanotaenia wokamensis}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Regnbogafiskar]] f3xh0og9zwa9bi9scetvt8b1juk654j 0 150747 1957990 1826990 2026-03-31T12:22:57Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957990 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Einkímblöðungar]] (''Liliopsida'') | ordo = [[Grasættbálkur]] (''Poales'') | familia = [[Grasaætt]] (''Poaceae'') | subfamilia = ''[[Bambusoideae]]'' | supertribus = ''[[Bambusodae]]'' | tribus = '''[[Bambuseae]]''' | genus = [[Sasa (bambus)|Sasa]] | species = '''S. occidentalis''' | binomial = Sasa occidentalis | binomial_authority = [[Sadao Suzuki|Sad.Suzuki]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Sasa occidentalis'''''<ref name = "C132">Sad.Suzuki, 1983 ''In: J. Jap. Bot. 58: 358''</ref> er lágvaxin bambustegund (60 til 180 sm),<ref name = "kew">[https://www.kew.org/data/grasses-db/www/imp09128.htm Kew: GrassBase]</ref> ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af [[Takenoshin Nakai]].<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9792865|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref><ref name = "source">[https://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> == Tenglar == {{reflist}} {{commonscat|Sasa occidentalis}} {{wikilífverur|Sasa occidentalis}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Sasa]] jstcxo3qqlieo4bw1psz7tjg5aeb64q 0 150748 1958312 1827006 2026-03-31T14:25:46Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958312 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Einkímblöðungar]] (''Liliopsida'') | ordo = [[Grasættbálkur]] (''Poales'') | familia = [[Grasaætt]] (''Poaceae'') | subfamilia = ''[[Bambusoideae]]'' | supertribus = ''[[Bambusodae]]'' | tribus = '''[[Bambuseae]]''' | genus = [[Sasa (bambus)|Sasa]] | species = '''S. septentrionalis''' | binomial = Sasa septentrionalis | binomial_authority = [[Tomitaro Makino|Makino]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = {{collapsible list|bullets = true |''Sasa tonensis'' <small>[[Takenoshin Nakai|Nakai]]</small><br> |''Sasa septentrionalis'' f.'' membranacea'' <small></small><br> |''Sasa septentrionalis'' f.'' kuzakaiana'' <small></small><br> |''Sasa septentrionalis'' f.'' albovariegata'' <small></small><br> |''Sasa membranacea'' <small>[[Tomitaro Makino|Makino]] & [[Shigetaro Uchida|Uchida]]</small><br> |''Sasa maokateiensis'' <small>[[Gen-Iti Koidzumi|Koidz.]]</small><br> |''Sasa kuzakaina'' <small>[[Gen-Iti Koidzumi|Koidz.]]</small><br> |''Sasa kanayamensis'' <small>[[Takenoshin Nakai|Nakai]]</small><br> |''Sasa kakudensis'' <small>[[Gen-Iti Koidzumi|Koidz.]]</small><br> |''Sasa imatophylla'' <small>[[Gen-Iti Koidzumi|Koidz.]]</small><br> |''Sasa hosidaikitiana'' <small>[[Gen-Iti Koidzumi|Koidz.]]</small><br> |''Sasa geibiensis'' <small>[[Gen-Iti Koidzumi|Koidz.]]</small><br> |''Sasa fukuchiyamensis'' <small>[[Tomitaro Makino|Makino]] ex [[Gen-Iti Koidzumi|Koidz.]]</small><br> |''Arundinaria kotohsuzusiana'' <small>[[Gen-Iti Koidzumi|Koidz.]]</small> }} }} '''''Sasa septentrionalis'''''<ref name = "C132">Makino, 1928 ''In: J. Jap. Bot. 5: 6''</ref> er lágvaxin bambustegund (1 til 1,5 m),<ref name = "Kew">[https://www.kew.org/data/grasses-db/www/imp09142.htm Kew: GrassBase]</ref> ættuð frá austur Asíu. Hún var nefnd af [[Tomitaro Makino]].<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9792878|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref><ref name = "source">[https://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> == Tenglar == {{reflist}} {{commonscat|Sasa septentrionalis}} {{wikilífverur|Sasa septentrionalis}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Sasa]] jcnj4ctmpxq0503aqecoss1jo4jq6zv 0 150914 1958291 1653640 2026-03-31T14:22:51Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958291 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = lightblue | name = Snepaskóf | image = A lichen - Parmelia saxatilis - geograph.org.uk - 1184056.jpg | image_width = 300px | image_caption = '''Snepaskóf''' á grjóti á [[Bretland]]i. | status = NE | trend = unknown | status_system = iucn3.1 | status_ref = | regnum = [[Sveppir]] (Fungi) | divisio = [[Asksveppir]] (Ascomycota) | classis = [[Lecanoromycetes]] | ordo = [[Lecanorales]]'' | familia = [[Litskófarætt]] (Parmeliaceae) | genus = [[Litunarskófir]] (''Parmelia'') | species = '''Snepaskóf''' (''P. saxatilis'') | binomial = ''Parmelia saxatilis'' }} '''Snepaskóf''' ([[fræðiheiti]]: ''Parmelia saxatilis'') er tegund [[fléttur|fléttna]] af [[litskófarætt]]. Hún er mjög algeng á Íslandi.<ref name="Íslenskar fléttur">Hörður Kristinsson. ''Íslenskar fléttur''. Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag. ISBN 978-9979-66-347-8</ref> ==Útlit== Snepaskóf hefur stórt [[þal]], 10-20 cm eða jafnvel meira, þar sem efra borðið er grátt eða grábrúnt með aflöngum raufum og netlaga hryggjum. Þalið er oft nær alþakið litlum sívölum snepum sem eru svartir í endann og brotna auðveldlega af fléttunni.<ref name="Íslenskar fléttur"/> ==Útbreiðsla og búsvæði== Snepaskóf vex aðallega á klettum en stundum á trjábolum. Hún er algeng um allt land frá láglendi upp í 900 metra hæð, bæði við ströndina og inn til landsins.<ref name="Íslenskar fléttur"/> Snepaskóf getur verið með algengustu fléttum í sumum vistgerðum, til dæmis í [[lyngmóavist á láglendi]].<ref>[https://www.ni.is/greinar/lyngmoavist-a-laglendi Lyngmóavist á láglendi.] Náttúrufræðistofnun Íslands. Sótt 29. apríl 2019</ref> Á Íslandi er snepaskóf algengasta tegundin sem finnst í nábýli við [[skeggburkni|skeggburkna]]<ref>Hörður Kristinsson, Eva G. Þorvaldsdóttir & Björgvin Steindórsson (2007). [https://utgafa.ni.is/fjolrit/Fjolrit_50.pdf Vöktun válistaplantna 2002-2006.] Fjölrit Náttúrufræðistofnunar Nr. 50. ''Náttúrufræðistofnun Íslands.'' 86 bls.</ref> sem er í útrýmingarhættu hér á landi.<ref Name="NÍ1996">Náttúrufræðistofnun Íslands (1996). ''[https://utgafa.ni.is/valistar/valisti_1.pdf Válisti 1: Plöntur.]'' Reykjavík: Náttúrufræðistofnun Íslands.</ref> ==Nytjar== Snepaskóf var áður nefnd litunarmosi og var notuð til litunar á sama hátt og skyld tegund, [[litunarskóf]].<ref name="Íslenskar fléttur"/> ==Rannsóknir== Snepaskóf hefur verið notuð til að fylgjast með [[brennisteinn|brennisteins-]] og [[flúor]]mengun frá stóriðju á [[Grundartangi|Grundartanga]].<ref>Hörður Kristinsson (2004). [https://utgafa.ni.is/skyrslur/2004/NI-04004.pdf Vöktun á mosum og fléttum við Grundartanga í Hvalfirði Framvinduskýrsla fyrir árið 2003.] ''Unnið fyrir Íslenska járnblendifélagið hf og Norðurál hf''. Skýrsla nr. NÍ-04004. Akureyri, Náttúrufræðistofnun Íslands.</ref> Seyði unnið úr snepaskóf hefur sýnt veiruhamlandi virkni gegn RS-kvefveirum og [[herpes]]veirunum HSV1 og HSV2. Talið er að virknin sé vegna [[salazinsýra|salazinsýru]] sem fléttan inniheldur.<ref>[https://www.laeknabladid.is/fylgirit/53/agrip-veggspjalda/ Ágrip veggspjalda.] ''Læknablaðið, fylgirit 53 desember 2006 - HÍ ráðstefna.''</ref> ==Efnafræði== Snepaskóf inniheldur nokkur þekkt fléttuefni: [[atranórin]], [[salazinsýra|salazinsýru]], [[consalazinsýra|consalazinsýru]], [[lóbarinsýra|lóbarinsýru]] og [[prótótcetrarsýra|prótócetrarsýru]].<ref name="Íslenskar fléttur"/> [[Þalsvörun]] snepaskófar er K+ barkarlag gult en miðlag rautt, KC-, C-, P+ miðlag laxagult.<ref name="Íslenskar fléttur"/> ==Samband við aðrar tegundir== Í Íslandi hefur ein sveppategund fundist sem sýkur á snepaskóf, tegundin ''[[Abrothallus parmeliarum]]''. Hún finnst á Suðurlandi og Austurlandi.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ni.is/media/midlunogthjonusta/utgafa/Fjolrit_45_sveppatal_1.pdf|titill=Íslenskt sveppatal I: Smásveppir|höfundur=Helgi Hallgrímsson og Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir|ár=2004|ritverk=Fjölrit Náttúrufræðistofnunar 45|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=28. október}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Litskófarætt]] 5gj86hf4o4q2f5k6u2ukcpw4sdcnqft 0 151775 1957995 1951233 2026-03-31T12:24:02Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957995 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Panevėžys |mynd= |Gælunafn=panevėžiokai |Stytt nafn=FK Panevėžys |Stofnað=2015 |Leikvöllur=Aukštaijijos stadionas|Stærð=4,000 |Stjórnarformaður= {{LTU}} Bronius Vaitiekūnas |Knattspyrnustjóri= |Deild=[[TOPLYGA]] |Tímabil=2025 |Staðsetning= 6. [[A lyga]] (D1) | pattern_la1=_whiteline|pattern_b1=_whitecollar|pattern_ra1=_whiteline| leftarm1=FF0000|body1=FF0000|rightarm1=FF0000|shorts1=FF0000|socks1=FF0000| pattern_la2=_whiteline|pattern_b2=_whitecollar|pattern_ra2=_whiteline| leftarm2=1B1BF6|body2=1B1BF6|rightarm2=1B1BF6|shorts2=1B1BF6|socks2=1B1BF6| }} [[Mynd:Aukstaitijos_stadionas_Is_Panevezio_boksto.JPG|thumb|Aukštaitijos stadionas]] '''Futbolo klubas Panevėžys''' er lið sem er í [[A lyga|litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 2015. Núverandi völlur [[Aukštaitijos stadionas]] tekur tæp 4.000 í sæti. ==Titlar== *[[TOPLYGA|TOPLYGA, A lyga]] (1): 2023 *LFF taurė (2): 2020, 2025<ref>[https://lietuvosfutbolas.lt/rungtynes/fk-panevezys-fc-hegelmann-22618155/ Lietuvosfutbolas.lt]</ref><ref>[https://int.soccerway.com/match/fc-hegelmann-nmpJqEeg/fk-panevezys-E1ffSpX7/ Soccerway.com]</ref> *Supertaurė (2): 2021, 2024 == Árangur (2015–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2015 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2016 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2017 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2018 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB378" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[21. febrúar]] 2026 {{fs start}} {{fs player|no= 1|nat=LTU|pos=GK|name=[[Vytautas Černiauskas]]}} {{Fs player|no=22|pos=GK|nat=LTU|name=[[Arijus Bražinskas]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 4|nat=TUN|pos=DF|name=[[Rayen Mzoughi]]}} {{Fs player|no= 5|nat=TAN|pos=DF|name=[[Miano Danilo Van den Bos]]}} {{Fs player|no=13|nat=CYP|pos=DF|name=[[Strahinja Kerkez]]}} {{Fs player|no=15|nat=LTU|pos=DF|name=[[Justinas Januševskij]]}} {{fs player|no=32|name=[[Rokas Rasimavičius]]|nat=LTU|pos=DF}} {{Fs player|no=45|nat=GER|pos=DF|name=[[Milan Delević]]}} {{Fs player|no=50|nat=BEL|pos=DF|name=[[Laurit Krasniqi]]}} {{Fs player|no=95|nat=COD|pos=DF|name=[[Joël Bopesu]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 6|nat=LTU|pos=MF|name=[[Matas Ramanauskas]]}} {{fs player|no= 7|name=[[Ernestas Veliulis]]|nat=LTU|pos=MF}} {{Fs player|no= 8|nat=CIV|pos=MF|name=[[Salomon Kouadio]]}} {{Fs player|no=26|nat=FRA|pos=MF|name=[[Jérôme Simon]]}} {{fs player|no=27|nat=Ghana|pos=MF|name=[[Kwadwo Asamoah (2002)|Kwadwo Asamoah]]}} {{Fs player|no=28|nat=LTU|pos=MF|name=[[Ernestas Burdzilauskas]]}} {{small|(fra [[FK Kauno Žalgiris|KŽ]])}} {{Fs player|no=34|nat=Ghana|pos=MF|name=[[Isaac Asante]]}} {{Fs player|no=44|nat=SLO|pos=MF|name=[[Lovro Grajfoner]]}} {{Fs player|no=|name=Ignas Lukoševičius|nat=LTU|pos=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 9|nat=LUX|pos=FW|name=[[Edvin Muratović]]}} {{Fs player|no=16|nat=SRB|pos=FW|name=[[Marko Bačanin]]}} {{Fs player|no=17|nat=UKR|name=[[Oleksandras Kurcevas]]|pos=FW}} {{Fs player|no=80|nat=BRA|pos=FW|name=[[Eliveton]]}} {{fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://fk-panevezys.lt/ FK Panevėžys] * [https://toplyga.lt/komanda/panevezys TOPLYGA] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/fk-panevezys/33092/ SOCCERWAY] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-panevezys/25064/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Panevėžys}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] 4cpwt85u95hc42p4d6h1p0oc8r2x86t 0 151931 1958106 1831552 2026-03-31T12:56:38Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958106 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Rigoberta Menchú Tum | búseta = | mynd = Rigoberta Menchu 2009 cropped.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = {{small|Rigoberta Menchú árið 2009.}} | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1959|1|9}} | fæðingarstaður = [[Laj Chimel]], [[Quiché]], [[Gvatemala]] | dauðadagur = | dauðastaður = | þekkt_fyrir = | þjóðerni = [[Gvatemala|Gvatemölsk]] | starf = Aðgerðasinni, rithöfundur, stjórnmálamaður | trú = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólsk]] | verðlaun = [[File:Nobel prize medal.svg|15px]] [[Friðarverðlaun Nóbels]] (1992) | maki = Ángel Canil (g. 1995) | foreldrar = | undirskrift = }} '''Rigoberta Menchú Tum''' (f. 9. janúar 1959) er [[Gvatemala|gvatemalskur]] aðgerðasinni, rithöfundur og stjórnmálamaður af ætt [[Quiché-indíánar|Quiché]]-frumbyggja. Hún hlaut [[friðarverðlaun Nóbels]] árið 1992 fyrir baráttu sína í þágu réttinda kvenna og frumbyggja á tíma [[Borgarastyrjöldin í Gvatemala|borgarastyrjaldarinnar í Gvatemala]] (1960–1996). Menchú er í dag góðgerðasendiherra fyrir [[UNESCO]] og hefur lengi verið virk í stjórnmálum Gvatemala. Hún bauð sig fram til forseta árin 2007<ref name=mbl>{{Vefheimild|titill=Friðarverðlaunahafi í framboð|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4154946|höfundur=Ásgeir Sverrisson|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2007|mánuður=26. febrúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. júní}}</ref> og 2011 en náði litlu fylgi. ==Æviágrip== Rigoberta Menchú fæddist til frumbyggja af Quiché-þjóðerni í Laj Chimel í Quiché-sýslu í Gvatemala. [[Valdaránið í Gvatemala 1954|Herforingjar höfðu tekið völdin]] í landinu fáeinum árum áður en hún fæddist og [[Borgarastyrjöldin í Gvatemala|borgarastyrjöld braust út]] gegn einræðisstjórninni þegar hún var tæplega tveggja ára. Sem barn og unglingur vann hún við jarðyrkju ásamt fjölskyldu sinni á hálendinu og við Kyrrahafsströnd Gvatemala. Hún varð snemma virk í félagsumbótastörfum [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] í landinu og varð áhrifamikil innan kvennahreyfinga í kirkjunni. Störf hennar mættu andstöðu gvatamalskra stjórnvalda þar sem Rigoberta og samstarfsmenn hennar lágu undir grun um að starfa með skæruliðasveitum uppreisnarmanna sem voru virkar á svæðinu. Faðir hennar var um hríð fangelsaður og pyntaður vegna ásakana um að vera aðili að uppreisnarhreyfingum.<ref name=vera>{{Vefheimild|titill=Heill þér Rigoberta Menchú|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000527212|höfundur=Guðrún Agnarsdóttir|útgefandi=''[[Vera (tímarit)|Vera]]''|ár=1992|mánuður=1. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. júní}}</ref> Rigoberta gekk ung ásamt föður sínum í einingarsamtök gvatemalskra bænda. Eftir að faðir hennar, móðir og bróðir voru handtekin, pyntuð og líflátin af öryggissveitum stjórnvalda fyrir meint andóf gerðist Rigoberta æ virkari innan einingarsamtakanna. Hún lærði bæði [[Spænska|spænsku]] og tungumál annarra þjóðflokka [[Majar|Maja]]-indíána og stóð ásamt öðrum verkalýðsleiðtogum fyrir stórtæku [[verkfall]]i landbúnaðarverkamanna árið 1978. Þann 1. maí árið 1981 tók hún þátt í mótmælagöngu gegn stjórninni og gekk í andófshreyfingu sem kenndi sig við 31. janúar.<ref name=vera/> Nafn hreyfingarinnar (spænska: ''Frente patriotico 31 de enero'') var komið til vegna þess að þann 31. janúar árið 1980 höfðu stjórnvöld Gvatemala brennt spænska sendiráðið í [[Gvatemalaborg]] eftir að bændur af frumbyggjaættum tóku það yfir til að mótmæla mannránum og morðum hersins. Faðir Rigobertu, Vicente, hafði verið meðal 36 manns sem létust í brunanum.<ref name=":19">{{Vefheimild|url=https://www.thenation.com/article/rigoberta-menchu-vindicated/#|titill=Rigoberta Menchú Vindicated|höfundur=Greg Grandin|útgefandi=''The Nation''|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. júní|tungumál= enska}}</ref> Hlutverk Menchú í hreyfingunni var að kenna verkamönnum af frumbyggjaættum að verjast árásum hersins. Árið 1981 neyddist hún til að fara í felur og síðan til að flýja til [[Mexíkó]]. Þaðan skipulagði hún á næstu árum réttindabaráttu gvatemalskra bænda og tók þátt í stofnun sameinaðrar andófshreyfingar gegn einræðisstjórninni árið 1982. Árið 1983 samdi hún ásamt [[Elisabeth Burgos-Debray]] ævisöguna ''Ég, Rigoberta Menchú'', þar sem hún lýsti hlutskipti frumbyggja í [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] og voðaverkum einræðisstjórnarinnar í Gvatemala.<ref name=vera/> Bókin vakti mikla athygli á ævi og störfum Menchú og stuðlaði að því að árið 1992 var hún sæmd [[Friðarverðlaun Nóbels|friðarverðlaunum Nóbels]]. Eftir að borgarastríðinu í Gvatemala lauk árið 1996 var meðal annars stuðst við framburð Menchú í réttarhöldum yfir herforingjunum sem höfðu ráðið yfir landinu síðustu áratugina.<ref name=mbl/> Hún talaði fyrir því að réttað yrði yfir meðlimum ríkisstjórnarinnar fyrir stríðsglæpi á spænskum dómsstólum.<ref name=":21">{{Vefheimild|url=https://articles.latimes.com/1999/dec/03/news/mn-40132|titill=Activist Asks Spain to Pursue Guatemala Case|ár=1999|mánuður=3. desember|útgefandi=Los Angeles Times|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. júní|tungumál= enska|issn=0458-3035}}</ref> ==Gagnrýni á frásögn Menchú== Bókin ''Ég, Rigoberta Menchú'' hefur í seinni tíð orðið umdeild vegna ásakana um að Menchú hafi farið frjálslega með staðreyndir við gerð hennar. Í bók sinni hélt bandaríski mannfræðingurinn [[David Stoll]] því fram að flestar reynslusögur Menchú væru tilbúningur<ref name=mbl/> og að hún hefði ýkt þátt sinn í tilteknum atburðum eða logið því að hafa verið viðstödd atburði sem hún kom hvergi nærri. Aðrir hafa staðfest að nokkur ósannindi sé að finna í bók Menchú (m.a. að hún hafi sjálf verið vitni að morði bróður síns) en telja þó að myndin sem hún dregur upp af aðstæðum frumbyggja í borgarastyrjöldinni sé í megindráttum sönn.<ref name="Grandin It Was Heaven">Grandin, Greg. [https://www.thenation.com/article/154582/it-was-heaven-they-burned?page=0,3 "It Was Heaven That They Burned"], ''[[The Nation]]'', 8. september 2010. 27. nóvember 2017.</ref> Málsvarar Menchú benda einnig á að hún hafi með bókinni verið að skrifa sig inn í hið suður-ameríska ''testimonio'' til að gefa yfirsýn af atburðum og að staðreyndavillurnar í bókinni séu í samræmi við stílbrögð slíkrar sagnahefðar.<ref>{{Vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=001015638|höfundur=Gunnþórunn Guðmundsdóttir|titill=Blekking og minni|ár=2006|mánuður=1. október|útgefandi=Ritið: tímarit Hugvísindastofnunar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=16. júní}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{f|1959}} {{DEFAULTSORT:Menchú Tum, Rigoberta}} [[Flokkur:Gvatemalskir aðgerðasinnar]] [[Flokkur:Gvatemalskir rithöfundar]] [[Flokkur:Gvatemalskir stjórnmálamenn]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] 2hxqnbztd3q1t2f19ukpdzmvw67aayt 0 152419 1958177 1918335 2026-03-31T13:23:39Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958177 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Poul Schlüter | búseta = | mynd = Poul Schluter portrait 2005.jpg | myndatexti1 = {{small|Poul Schlüter árið 2005.}} | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start = [[10. september]] [[1982]] | stjórnartíð_end = [[25. janúar]] [[1993]] | einvaldur = [[Margrét Þórhildur|Margrét 2.]] | forveri = [[Anker Jørgensen]] | eftirmaður = [[Poul Nyrup Rasmussen]] | fæddur = [[3. apríl]] [[1929]] | fæðingarstaður = [[Tønder]], [[Danmörk]]u | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2021|5|27|1929|4|3}} | dánarstaður = [[Frederiksberg]], Danmörku | orsök_dauða = | þekkt_fyrir = | börn = | starf = | trú = | háskóli = [[Árósaháskóli]]<br>[[Kaupmannahafnarháskóli]] | þjóðerni = [[Danmörk|Danskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Íhaldssami þjóðarflokkurinn]] | maki = Majken Steen-Andersen (g. 1963; sk. 1978)<br>Lisbeth Povelsen (g. 1979; d. 1988)<br>Anne Marie Vessel Schlüter (g. 1989) | foreldrar = | undirskrift = }} '''Poul Holmskov Schlüter''' (3. apríl 1929 – 27. maí 2021<ref>{{Vefheimild|höfundur=Atli Ísleifsson|titill=Fyrr­verandi for­sætis­ráð­herra Dan­merkur látinn|url=https://www.visir.is/g/20212115454d/fyrr-verandi-for-saetis-rad-herra-dan-merkur-latinn|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=28. maí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=28. maí}}</ref>) var [[Danmörk|danskur]] stjórnmálamaður sem var [[forsætisráðherra Danmerkur]] frá 1982 til 1993. Hann er eini meðlimur danska [[Íhaldssami þjóðarflokkurinn|Íhaldssama þjóðarflokksins]] sem hefur verið forsætisráðherra og var jafnframt fyrsti [[Íhaldsstefna|íhaldsmaðurinn]] sem varð forsætisráðherra landsins frá árinu 1901. Rúmlega tíu ára forsætisráðherratíð Schlüters er sú lengsta í Danmörku frá því fyrir seinni heimsstyrjöld. ==Uppvöxtur og starfsferill== Poul Schlüter fæddist í bænum [[Tønder]] í suðurhluta [[Jótland]]s, útskrifaðist með gráðu í lögfræði frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið 1957 og hlaut lögmannsréttindi árið 1960. Schlüter varð formaður Ungra íhaldsmanna, ungliðahreyfingar danska [[Íhaldssami þjóðarflokkurinn|Íhaldssama þjóðarflokksins]], árið 1952 og settist í miðstjórn flokksins.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Páll Pálsson|titill=Bjartsýni landsfaðirinn|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1695218|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1988|mánuður=18. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=30. júní}}</ref> Schlüter sat á danska þinginu fyrir Íhaldssama þjóðarflokkinn frá 1964 til 1994. Hann var formaður flokksins frá 1974 til 1977 og frá 1981 til 1993. ==Forsætisráðherra (1982–1993)== [[File:President Ronald Reagan and Nancy Reagan with Poul Schluter and Lisbeth Schluter.jpg|thumb|left|Poul Schlüter og Lisbeth Schlüter ásamt bandarísku forsetahjónunum [[Ronald Reagan]] og [[Nancy Reagan]] í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] þann 10. september 1985.]] Árið 1982, eftir að forsætisráðherrann [[Anker Jørgensen]] neyddist til að segja af sér, tókst Schlüter að púsla saman fjögurra flokka samsteypustjórn og var útnefndur nýr forsætisráðherra. Stjórn hans gekk undir gælunafninu „fjögurra blaða smárinn“.<ref>{{Tímarit.is|1779463|Réttur maður á réttum stað|útgáfudagsetning=31. janúar 1993|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=3. september 2020|höfundur=Ragnar Garðarsson}}</ref> Á stjórnartíð Schlüters var hann útnefndur „norrænn stjórnmálamaður ársins“ árið 1984. Hann hefur síðan þá hlotið fjölda danskra og alþjóðlegra viðurkenninga og verðlauna. Schlüter hafði áður setið í [[Evrópuráðið|Evrópuráðinu]] frá 1971 til 1974 og hafði stýrt sendinefnd Dana í [[Norðurlandaráð|Norðurlandaráðinu]] árin 1978 og 1979. Schlüter neyddist til að segja af sér árið 1993 vegna [[Tamílamálið|tamílamálsins]] svokallaða. Málið snerist um [[Tamílar|tamíla]] sem höfðu sótt um pólitískt hæli í Danmörku í samræmi við dönsk lög vegna [[Borgarastyrjöldin á Srí Lanka|borgarastyrjaldarinnar á Srí Lanka]]. Samkvæmt dönskum lögum og samþykktum [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] áttu útlendingar með landvistarleyfi í Danmörku rétt á að fá landvistarleyfi fyrir fjölskyldur sínar ef öryggi þeirra var í hættu. Þrátt fyrir þetta hafði danska dómsmálaráðuneytið ekki tekið umsóknir tamílskra flóttamanna í Danmörku til umræðu í tvö ár.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Bjarni Þorsteinsson|titill=Innflutningsbann kostaði fjölda Tamíla lífið|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3338974|útgefandi=''[[Alþýðublaðið]]''|ár=1988|mánuður=18. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=30. júní}}</ref> Eftir að [[Erik Ninn-Hansen]] dómsmálaráðherra sagði af sér sneri eftirmaður hans við stefnu hans varðandi umsóknir tamílanna. Schlüter og aðrir danskir ráðamenn voru sakaðir um að hafa reynt að þagga málið niður og hæstaréttardómaranum [[Mogens Hornslet]] var falið að rannsaka málið. Í 6.000 blaðsíðna skýrslu sem Hornslet skilaði árið 1993 var Schlüter sakaður um að hafa logið að danska þinginu þegar hann sagði í þingstól árið 1989 að „engu [hefði verið] sópað undir teppið“ í máli tamílanna.<ref>{{Vefheimild|titill=Ólíklegt þykir að hægristjórn Schlüters haldi velli|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1778463|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1993|mánuður=15. janúar|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=30. júní}}</ref> Schlüter sagði af sér vegna skýrslunnar og ríkisstjórn hans hrundi í kjölfarið. Þegar Schlüter sagði af sér reyndi hann að búa svo um hnútana að [[Uffe Ellemann-Jensen|Uffe Ellemann Jensen]] (úr [[Venstre]]) yrði settur forsætisráðherra til bráðabirgða þar til íhaldsmaðurinn [[Henning Dyremose]] gæti tekið við. Þessi tilraun mistókst þar sem drottningarritarinn [[Niels Eilschou Holm]] leit á hana sem stjórnarskrárbrot. Þess í stað var [[Poul Nyrup Rasmussen]] úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokknum]] skipaður forsætisráðherra eftir viðræður við drottninguna.<ref>{{Cite news|last=Klarskov|first=Kristian|date=26 May 2020|title=Da ambassadøren måtte råbe ad USA: »Hm, det var ikke helt oppe i 'fuck', vel. Men det var noget i retning af: 'Hvad fanden tænker I på?«|language=da|work=Politiken|url=https://politiken.dk/indland/art7800752/%C2%BBHm-det-var-ikke-helt-oppe-i-%E2%80%99fuck%E2%80%99-vel.-Men-det-var-noget-i-retning-af-%E2%80%99Hvad-fanden-t%C3%A6nker-I-p%C3%A5%C2%AB|url-access=subscription|access-date=26 May 2020}}</ref> Þann 21. júlí 1989, á meðan Schlüter var enn forsætisráðherra, kvæntist hann danska balletdansaranum [[Anne Marie Vessel]].<ref>{{cite web|url=https://denstoredanske.dk/Dansk_Biografisk_Leksikon/Samfund,_jura_og_politik/Myndigheder_og_politisk_styre/Statsminister/Poul_Schl%C3%BCter|title=Poul Schlüter|publisher=Gyldendal: ''Dansk Biografisk Leksikon''|author=Harding, Merete|accessdate=30. júní 2019 |language=danska}}</ref> ==Seinni æviár== Eftir afsögn Schlüters árið 1993 sat Schlüter á [[Evrópuþingið|Evrópuþinginu]] frá 1994 til 1999 og var varaforseti þess fyrstu þrjú árin. Árið 2003 útnefndi sænski samstarfsráðherrann í Norðurlandaráði Schlüter sérstakan fulltrúa til þess að efla ferðafrelsi milli Norðurlanda. Schlüter átti að finna leiðir til að efla ferðafrelsi einstaklinga og kynna tillögur fyrir samkomu Norðurlandaráðs í október árið 2003. Árið 2004 tók Schlüter þátt í stofnun hugveitunnar CEPOS, sem beitir sér fyrir markaðsfrelsi, og flutti opnunarræðu á stofnfundi CEPOS á Hotel D'Angleterre í Kaupmannahöfn.<ref>{{cite web |url=http://www.cepos.dk/om-cepos/personer-tilknyttet-cepos/stiftere/poul-schlueter/ |title=Poul Schlüter |language=danska|publisher=CEPOS |accessdate=30. júní 2019 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110106202942/http://www.cepos.dk/om-cepos/personer-tilknyttet-cepos/stiftere/poul-schlueter/ |archivedate=6. janúar 2011 |df= }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=[[10. september]] [[1982]] |til=[[25. janúar]] [[1993]] |fyrir=[[Anker Jørgensen]] |eftir=[[Poul Nyrup Rasmussen]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{fd|1929|2021}} {{DEFAULTSORT:Schlüter, Poul}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] [[Flokkur:Forsetar evrópska ráðsins]] [[Flokkur:Evrópuþingmenn]] dve97dlfbdwpvu539lhxwek7zxb6g2p 0 152463 1958088 1853810 2026-03-31T12:51:58Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958088 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Aronia melanocarpa cv Rubina P1020524.JPG | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Rósaættbálkur]] (''Rosales'') | familia = [[Rósaætt]] (''Rosaceae'') | genus = [[Aronia]] | species = '''''A. melanocarpa''''' | binomial = ''Aronia melanocarpa'' | binomial_authority = ([[Michx.]]) [[Stephen Elliott (botanist)|Elliott]] 1821 | synonyms_ref = | synonyms = |''Mespilus arbutifolia'' var. ''melanocarpa'' <small>Michx. 1803</small> *''[[Adenorachis melanocarpa]]'' <small>(Michx.) Nieuwl.</small> *''[[Aronia nigra]]'' <small>(Willd.) Britton</small> *''[[Photinia melanocarpa]]'' <small>(Michx.) K.R.Robertson & J.B.Phipps</small> *''[[Pyrus melanocarpa]]'' <small>(Michx.) Willd.</small> *''[[Sorbus melanocarpa]]'' <small>(Michx.) Heynh.</small> }} '''Logalauf''' ([[fræðiheiti]]: ''Aronia melanocarpa'') er runni í [[Rosaceae|rósaætt]], sem er ættaður úr austurhluta Norður-Ameríku, frá Kanada til mið Bandaríkjanna.<ref>[https://bonap.net/MapGallery/County/Aronia%20melanocarpa.png "Aronia melanocarpa".] County-level distribution map from the North American Plant Atlas (NAPA). Biota of North America Program (BONAP). 2014.</ref> Hann hefur aðallega verið ræktaður sem skrautrunni, ekki síst vegna haustlitar, en hefur orðið vinsæll í heilsufæði. Hann verður um 2m hár, og um 3m breiður. Egglaga blöðin eru gljáandi græn og verða rauð eða rauðgul á haustin. Blónin eru hvít (stundum bleik) í litlum klösum. Berin eru svört eða dökk mórauð, þroskast seint,<ref>Pankhurst, Richard J. (2014). [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242416098 "Aronia melanocarpa".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304124043/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=242416098 |date=2016-03-04 }} In Flora of North America Editorial Committee (ed.). Flora of North America North of Mexico (FNA). 9. New York and Oxford – via eFloras.org, Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA.</ref> en eru talin betri eftir að hafa frosið 1 til 2 sinnum. Ræktunarafbrigðin 'Viking' og 'Nero' eru nú talin vera blendingar við [[Ilmreynir|reynivið]] og eru þá undir nafninu [[× Sorbaronia mitschurinii]].<ref name=Leonard>{{cite journal|author=Leonard, P.L.|author2=M.H Brand|author3=B.A. Connolly|author4=S.G. Obae|name-list-style = amp|year=2013|title=Investigations into the origin of ''Aronia mitschurinii'' using amplified fragment length polymorphism analysis|journal=HortScience|volume=48|issue=5|pages=520–524|url=http://hortsci.ashspublications.org/content/48/5/520.abstract}}</ref><ref name=Skvortsov2>Skvortsov, A.K., Yu.K. Maitulina, and Y.N. Gorbunov. 1983. Cultivated black-fruited Aronia: Place, time, and probable mechanism of formation. Bull. MOIP. Otd. Biol. 88:88-96 [http://www.salicicola.com/translations/Skv1983Aronia.html translation] by Irina Kadis</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== *[http://www.tropicos.org/Image/100105802 Photo of herbarium specimen at Missouri Botanical Garden, collected in Missouri in 1989] {{commonscat|Aronia melanocarpa}} {{Wikilífverur|Aronia melanocarpa}} [[Flokkur:Rósaætt]] [[Flokkur:Ávextir]] pwnz8tn85bgxyt8vts0ll0iwlagywy7 0 153315 1958029 1780506 2026-03-31T12:30:31Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958029 wikitext text/x-wiki [[File:Jintara Poonlarb Kaapelitehdas Helsinki Finland 26 05 2007.jpg|thumb|200px|Jintara Poonlarp]] '''Jintara Poonlarp'''<ref>{{cite web |url=http://www.thaisunday.com/news/Morlam.shtml |title=ThaiSunday.com - The Morlam, The Merrier |access-date=2019-08-04 |archive-date=2008-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511181922/http://www.thaisunday.com/news/Morlam.shtml |url-status=dead }}</ref> ([[6. mars]] [[1969]]), er [[Taíland|Taílensk]] [[popp]]-söngkona, sem fæddist í Roí Et. == Breiðskífur == *Took lauk auk rong rian (ถูกหลอกออกโรงเรียน) *Wan puean kian jot mai (วานเพื่อนเขียนจดหมาย) *Rai oi khoi rak (ไร่อ้อยคอยรัก) *Songsan huajai (สงสารหัวใจ) *Uaipon hai puean (อวยพรให้เพื่อน) *Mor Lam Sa On+Luk Thung Sa on 1st-14th (หมอลำสะออน+ลูกทุ่งสะออน ชุด 1-14) *Jintara Krob Krueang 1st-9th (จินตหราครบเครื่อง ชุด 1-9) *Tao Ngoy (เต่างอย)<ref>{{cite web |url=https://www.posttoday.com/world/586242 |title=ม่วนซื่น! อุปทูตฯ-นาวิกโยธินสหรัฐแดนซ์เพลง "เต่างอย" วันสงกรานต์ |access-date=2019-08-04 |archive-date=2019-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418035657/https://www.posttoday.com/world/586242 |url-status=dead }}</ref> *Phak Dee Tee Jeb (ภักดีที่เจ็บ)<ref>[https://music.sanook.com/2407181/ "จินตหรา พูนลาภ" คว้า 2 ศิลปินร้อยล้านวิว! ร่วมงานในเอ็มวีใหม่ "ภักดีที่เจ็บ"]</ref> == Tenglar == <references/> {{f|1969}} {{DEFAULTSORT:Poonlarp, Jintara}} [[Flokkur:Taílenskir söngvarar]] hof6zpuq27qsxzrkxwcn05yiibq8ljo 0 153672 1958277 1953797 2026-03-31T14:17:45Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958277 wikitext text/x-wiki {{Fjall}} '''Þorbjörn''' eða '''Þorbjarnarfell''' er [[fjall]] rétt norður af [[Grindavík]] sem varð til á [[ísöld]]inni við gos undir jökl. Það er úr [[móberg]]i og er 243 metra hátt. Fjallið er ekki eldfjall, heldur stendur á [[gosbelti]]. Þjófagjá nefnist sprunga í miðju fellinu. Norðvestan við Þorbjarnarfell er jarðhiti, þar er [[Bláa lónið]] og [[Svartsengi]]. Í Norðurhlíð fjallsins er skógrækt og nefnist þar [[Selskógur]]. Efst á Þorbirni eru möstur. Stóra mastrið, ca, 40 m hátt, er frá Flugþjónustunni og önnur frá Símanum. Nýjasta mastrið, sem var reist árið [[2009]], þjónar gsm-sambandi Símans. Auk þess er þar endurvarp frá Útvarpinu. Þann [[26. janúar]] árið [[2020]] var óvissustig [[Almannavarnir|Almannavarna]] virkjað í grennd við fjallið. Óvenju mikið [[landris]] hafði mælst á Reykjanesskaga rétt vest­an við það dagana á undan og nam risið um 3 til 4 mm á dag og var mesti landris­hraði sem mælst hefur á svæðinu síðan mæl­ing­ar hóf­ust. Landrisið var talið vís­bend­ing um kviku­söfn­un á nokkura kíló­metra dýpi. Síðast gaus á þessu svæði á árunum [[1211]]-[[1240]] ([[Reykjaneseldar]]), en þá gekk yfir goshrina sem myndaði miklar hraunbreiður. == Þjófagjá == Gömul [[þjóðsaga]] tengist gjánni. Samkvæmt henni áttu fimmtán þjófar að hafa hafst þar við og hafa lagst á fé [[Grindavík|Grindvíkinga]]. Og endar þannig: :"Eigi sáu byggðamenn færi á að vinna þá, fyrr en bóndason frá Hópi tókst á hendur að svíkja þá. Hann fór til þeirra, sór þeim trúnaðareið og var með þeim um hríð. Hann varð þess vís, að þeir fóru hvern laugardag í bað í laug þeirri, sem er á Baðsvöllum, norðan undir fjallinu. Einn gætti klæða þeirra, meðan þeir voru í baðinu, og gerðu þeir það til skiptis. Svo kom, að þeir trúðu bóndasyni fyrir að geyma föt sín. Þá snéri hann um annarri skyrtuerminni og annarri brókarskálminni hjá þeim öllum og hljóp síðan, sem fætur toguðu, til bæja. Það fór, eins og hann ætlaðist til; þjófunum varð tafsamt að komast í föt sín, og ekki fóru þeir í nema nærklæðin og eltu hann síðan, en náðu honum ekki. Urðu þeir mjög sárfættir í grjótinu.Nú þustu byggðamenn að þeim, og gátu þeir ekki komist undan. Voru þeir allir teknir höndum og hengdir, þar sem síðan heita Gálgaklettar. Bóndasonur varð ólánsmaður, en eigi er getið, hvað fyrir hann kom" <ref>{{Cite web |url=https://baekur.is/bok/000184107/1/169/Huld |title=Huld, safn alþýðlegra fræða íslenskra |access-date=2020-01-26 |archive-date=2020-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126191929/https://baekur.is/bok/000184107/1/169/Huld |url-status=dead }}</ref> == Tilvísanir == <references/> ==Tenglar== *[https://www.ferlir.is/?id=17567 Ferlir - Þorbjarnarfell] *[https://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_thorbjarnarfell.htm Nat.is Þorbjarnarfell] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190822171433/https://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_thorbjarnarfell.htm |date=2019-08-22 }} *[https://skemman.is/bitstream/1946/21613/1/Myndun%20%C3%9Eorbjarnarfells.pdf Haukur Björnsson: Myndun Þorbjarnarfells. BS ritgerð. Leiðbeinandi Ármann Höskuldsson. Jarðvísindadeild Háskóli Íslands 2015] *[https://www.vedur.is/um-vi/frettir/atta-thusund-skjalftar-sidan-i-lok-januar-a-reykjanesskaganum Veðurstofa Íslands: Átta þúsund skjálftar síðan í lok janúar á Reykjanesskaganum. (10.4.2020) ] [[Flokkur:Fjöll á Íslandi]] [[Flokkur:Suðurnes]] m97ddij5sw6shblgjq6w58xtscaydqe 0 153696 1958338 1953511 2026-03-31T18:45:18Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 1958338 wikitext text/x-wiki '''Anne Hov''' (um 1846- 1935) var bóndakona í [[Guðbrandsdalur|Guðbrandsdalnum]] í [[Noregur|Noregi]]. Hún þróaði sem ung stúlka sérstaka gerð af [[Mysuostur|mysuost]] sem kenndur er við Guðbrandsdalinn. Mysuostur var frá fornu fari gerður á bóndabýlum í Noregi með því að sjóða mysu án þess að bæta við [[mjólk]] eða [[Rjómi|rjóma]]. Úr þeirri suðu kom sykraður smurostur, [[mysingur]]. Anne Hov vann á bóndabæ upp í fjöllum í Gålå árið [[1863]]. Henni datt í hug að bæta rjóma við kúamjólk og seyða í járnpotti þangað til vökvinn varð að fastari, feitari og ostkenndari afurð. Hún kallaði þá afurð í fyrstu feitost en seinna var þessi [[ostur]] kallaður rjómamysuostur. Þessi ostur varð mjög vinsæll. Á seinni hluta 18. aldar voru miklar efnahagsþrengingar í Guðbrandsdalnum því hagnaður af sölu korns og smjörs drógst saman. Anne Hov hafði um þetta leyti hafið ostaframleiðslu í stórum stíl og þróað afbrigði af ost þar sem hún bætti einnig við geitamjólk. Hún seldi framleiðslu sína til kaupmannsins Ole Konsli en hann seldi ostinn áfram til [[Osló]] undir nafninu Guðbrandsdalsostur. Þessi ostur varð ákaflega vinsæll og mikil sala á honum átti drjúgan þátt í að hjálpa fólki í Guðbrandsdalnum út úr efnahagsþrengingum. Árið [[1933]] þegar Anne Hov var 87 ára gömul fékk hún silfurorðu frá norska kónginum fyrir framlag sitt til norskrar matargerðar og efnahagslífs. ==Heimild== * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Anne Hov | mánuðurskoðað = 24. ágúst | árskoðað = 2019}} ==Tenglar== * [https://www.otta2000.com/Diverse/Gudbrandsdalsost/Gudbrandsdalsost.htm Gudbrandsdalsosten] {{DEFAULTSORT:Hov, Anne}} [[Flokkur:Norskir bændur]] 980f2y8713heqrubqdgxuasnniczu41 1958339 1958338 2026-03-31T18:45:29Z MáneyMánadóttir 103358 1958339 wikitext text/x-wiki '''Anne Hov''' (um 1846- 1935) var bóndakona í [[Guðbrandsdalur|Guðbrandsdalnum]] í [[Noregur|Noregi]]. Hún þróaði sem ung stúlka sérstaka gerð af [[Mysuostur|mysuost]] sem kenndur er við Guðbrandsdalinn. Mysuostur var frá fornu fari gerður á bóndabýlum í Noregi með því að sjóða mysu án þess að bæta við [[mjólk]] eða [[Rjómi|rjóma]]. Úr þeirri suðu kom sykraður smurostur, [[mysingur]]. Anne Hov vann á bóndabæ upp í fjöllum í Gålå árið [[1863]]. Henni datt í hug að bæta rjóma við kúamjólk og seyða í járnpotti þangað til vökvinn varð að fastari, feitari og ostkenndari afurð. Hún kallaði þá afurð í fyrstu feitost en seinna var þessi [[ostur]] kallaður rjómamysuostur. Þessi ostur varð mjög vinsæll. Á seinni hluta 18. aldar voru miklar efnahagsþrengingar í Guðbrandsdalnum því hagnaður af sölu korns og smjörs drógst saman. Anne Hov hafði um þetta leyti hafið ostaframleiðslu í stórum stíl og þróað afbrigði af ost þar sem hún bætti einnig við geitamjólk. Hún seldi framleiðslu sína til kaupmannsins Ole Konsli en hann seldi ostinn áfram til [[Osló]] undir nafninu Guðbrandsdalsostur. Þessi ostur varð ákaflega vinsæll og mikil sala á honum átti drjúgan þátt í að hjálpa fólki í Guðbrandsdalnum út úr efnahagsþrengingum. Árið [[1933]] þegar Anne Hov var 87 ára gömul fékk hún silfurorðu frá norska kónginum fyrir framlag sitt til norskrar matargerðar og efnahagslífs. ==Heimild== * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Anne Hov | mánuðurskoðað = 24. ágúst | árskoðað = 2019}} ==Tenglar== * [https://www.otta2000.com/Diverse/Gudbrandsdalsost/Gudbrandsdalsost.htm Gudbrandsdalsosten] {{DEFAULTSORT:Hov, Anne}} [[Flokkur:Norskir bændur]] cjt7opjkoz9u30lph0401vf6vxpoa3c 0 154092 1958390 1869026 2026-04-01T01:14:11Z ~2026-20086-23 115062 1958390 wikitext text/x-wiki [[mynd:Rio_Segura_a_su_paso_por_Archena.jpg|thumb|Segura áin. Nafn árinnar er komið úr arabísku og merkir hvíta áin.]] '''Segura''' er á í suðausturhluta [[Spánn|Spánar]]. Upptök árinnar eru í [[Sierra de Segura]]. Áin rennur um 325 km leið gegnum fjögur héruð Spánar : Jaén , Albacete , Múrsíu og [[Alícante|Alicante]]. Segura kemur upp í [[Santiago Pontones]] í [[Jaén]] héraði, fer gegnum [[Calasparra]], [[Cieza]], , [[Múrsía|Múrsíu]], [[Beniaján]], [[Orihuela]], [[Rojales]] og rennur til sjávar í [[Miðjarðarhafið]] nálægt [[Guardamar del Segura]] í Alicantehéraði. [[Mynd:SeguraWK.jpg|right|thumb|250px|Upptök Segura-árinnar.]] [[Mynd:Demarcacionsegura.svg|thumb|Kort sem sýnir staðsetningu vatnakerfis Segura á Spáni]] [[Mynd:Segura-vega-alta.JPG|right|thumb|250px| ''Vega Alta del Segura'' nálægt Calasparra, Múrsíu, þekkt fyrir hrísgrjónarækt.]] [[Mynd:Murcia - Puente Viejo.jpg|thumb|right|250px|Segura fljótið þar sem það rennur gegnum borgina Múrsíu. Í baksýn er elsta brú borgarinnar „Puente de los Peligros“]] [[Mynd:Orihuela-zentrum-061014.jpg|thumb|right|250px|The ''Vega Baja del Segura'' í Orihuela, Alicante.]] Vatnasvæði árinnar er kallað ''Vega del Segura'' og er mjög frjósamt landbúnaðarsvæði þar sem ýmis konar ávextir, grænmeti og blóm eru ræktuð. ''Vegas'' skiptist í þrjú svæði: ''Alta'', ''Media'' og ''Baja'' (efri, miðju og lægri). Vatnasvæði Segura er 19,025 km² og skiptist það í prósentum svona milli fjögurra spænskra sjálfsstjórnarsvæða: 59% eru í Múrsíu en það hérað er nánast allt innan vatnasvæðisins, 25% í Kastilíu-La Mancha, 9% í [[Andalúsía|Andalúsíu]] og 7% í [[València|Valenciahéraði]]. Á vatnasvæði Segura voru íbúar um 2 milljónir árið 2012.<ref>{{Cite journal|last=Aldaya|first=Maite M.|last2=Custodio|first2=Emilio|last3=Llamas|first3=Ramón|last4=Fernández|first4=María Feliciana|last5=García|first5=Jesús|last6=Ródenas|first6=Miguel Ángel|date=2019-04-20|title=An academic analysis with recommendations for water management and planning at the basin scale: A review of water planning in the Segura River Basin|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S004896971930275X|journal=Science of The Total Environment|volume=662|pages=755–768|doi=10.1016/j.scitotenv.2019.01.266|issn=0048-9697}}</ref> Um 1990 var Segura orðin ein af menguðust ám í Evrópu. Var það vegna niðursuðuiðnaðar og annars iðnaðar og landbúnaðar sem var á vatnasvæði árinnar. Mjög lítið rennsli var sums staðar í ánni, bæði vegna áveitu sem tók vatn úr ánni og sumarþurrka. Almenningur mótmælti ástandi árinnar og árið 2001 mættu 40 þúsund í mótmæli. Það var ráðist í aðgerðir á vegum héraðsstjórnar Múrsía og bæjaryfirvalda á svæðinu. Á árunum 2001 og 2010 voru byggðar 100 vatnshreinsistöðvar og 350 km af skolpleiðslum. Einnig var ráðist í átak þar sem kostnaði af hreinsun árinnar var velt á þá aðila sem menguðu. Upp úr 2003 urðu vatnsgæði Segura betri. Frá árinu 2010 hefur mengun verið hverfandi og dýra- og jurtalíf aukist. Otrar og álar hafa komið aftur í ánna en áður höfðu þessar tegundir ekki sést þar í marga áratugi. Griðland fugla er nú á tveimur votlendissvæðum þar sem fuglar staldra við á leið sinni milli Evrópu og Afríku. Auk þess er núna 110 milljón rúmmetrar af hreinsuðu vatni endurnotað árlega í landbúnaði á svæðinu. [[Otur|Otrar]] og [[Áll|álar]] hafa komið aftur í ána en áður höfðu þessar tegundir ekki sést þar í marga áratugi. Segura áin er alla jafna vatnslítil því vatni er veitt úr ánni til áveitu. Það hefur hins vegar orðið meiri hætta á flóðum vegna þess að skógi verið eytt á því svæði sem áin fellur um og verða flóð næstum á hverjum áratug eftir miklar haust- og vetrarrigningar. Seinustu flóð voru haustið 2019. Uppistöðulón hafa ekki komið í veg fyrir flóð. Neðsti hluti árinnar rennur eftir stokki til þess að lámarka það tjón sem verður af völdum flóða. ==Heimild== {{wpheimild | tungumál = En | titill = Segura| mánuðurskoðað = 15. september | árskoðað = 2019}} ==Tenglar== * [http://www.chsegura.es Segura's river basin body "Confederación Hidrográfica del Segura"]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.chsegura.es/chs_en/informaciongeneral/elorganismo/unpocodehistoria/riadas2.html Chronology of the main floods occurred in the river basin, beginning with Santa Teresa flood] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923203145/http://www.chsegura.es/chs_en/informaciongeneral/elorganismo/unpocodehistoria/riadas2.html |date=2015-09-23 }}. == Tilvísanir == [[Flokkur:Fljót á Spáni]] teg6wb7evtffuu19duzuuqh1zc9izib 1958391 1958390 2026-04-01T01:16:36Z ~2026-20086-23 115062 1958391 wikitext text/x-wiki [[mynd:Rio_Segura_a_su_paso_por_Archena.jpg|thumb|Segura áin. Nafn árinnar er komið úr arabísku og merkir hvíta áin.]] '''Segura''' er á í suðausturhluta [[Spánn|Spánar]]. Upptök árinnar eru í [[Sierra de Segura]]. Áin rennur um 325 km leið gegnum fjögur héruð Spánar : Jaén , Albacete , Múrsíu og [[Alícante|Alicante]]. Segura kemur upp í [[Santiago Pontones]] í [[Jaén]] héraði, fer gegnum [[Calasparra]], [[Cieza]], , [[Múrsía|Múrsíu]], [[Beniaján]], [[Orihuela]], [[Rojales]] og rennur til sjávar í [[Miðjarðarhafið]] nálægt [[Guardamar del Segura]] í Alicantehéraði. [[Mynd:SeguraWK.jpg|right|thumb|250px|Upptök Segura-árinnar.]] [[Mynd:Demarcacionsegura.svg|thumb|Kort sem sýnir staðsetningu vatnakerfis Segura á Spáni]] [[Mynd:Segura-vega-alta.JPG|right|thumb|250px| ''Vega Alta del Segura'' nálægt Calasparra, Múrsíu, þekkt fyrir hrísgrjónarækt.]] [[Mynd:Murcia - Puente Viejo.jpg|thumb|right|250px|Segura fljótið þar sem það rennur gegnum borgina Múrsíu. Í baksýn er elsta brú borgarinnar „Puente de los Peligros“]] [[Mynd:Orihuela-zentrum-061014.jpg|thumb|right|250px|The ''Vega Baja del Segura'' í Orihuela, Alicante.]] Vatnasvæði árinnar er kallað ''Vega del Segura'' og er mjög frjósamt landbúnaðarsvæði þar sem ýmis konar ávextir, grænmeti og blóm eru ræktuð. ''Vegas'' skiptist í þrjú svæði: ''Alta'', ''Media'' og ''Baja'' (efri, miðju og lægri). Vatnasvæði Segura er 19,025 km² og skiptist það í prósentum svona milli fjögurra spænskra sjálfsstjórnarsvæða: 59% eru í Múrsíu en það hérað er nánast allt innan vatnasvæðisins, 25% í Kastilíu-La Mancha, 9% í [[Andalúsía|Andalúsíu]] og 7% í [[València|Valensíuhéraði]]. Á vatnasvæði Segura voru íbúar um 2 milljónir árið 2012.<ref>{{Cite journal|last=Aldaya|first=Maite M.|last2=Custodio|first2=Emilio|last3=Llamas|first3=Ramón|last4=Fernández|first4=María Feliciana|last5=García|first5=Jesús|last6=Ródenas|first6=Miguel Ángel|date=2019-04-20|title=An academic analysis with recommendations for water management and planning at the basin scale: A review of water planning in the Segura River Basin|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S004896971930275X|journal=Science of The Total Environment|volume=662|pages=755–768|doi=10.1016/j.scitotenv.2019.01.266|issn=0048-9697}}</ref> Um 1990 var Segura orðin ein af menguðust ám í Evrópu. Var það vegna niðursuðuiðnaðar og annars iðnaðar og landbúnaðar sem var á vatnasvæði árinnar. Mjög lítið rennsli var sums staðar í ánni, bæði vegna áveitu sem tók vatn úr ánni og sumarþurrka. Almenningur mótmælti ástandi árinnar og árið 2001 mættu 40 þúsund í mótmæli. Það var ráðist í aðgerðir á vegum héraðsstjórnar Múrsíu og bæjaryfirvalda á svæðinu. Á árunum 2001 og 2010 voru byggðar 100 vatnshreinsistöðvar og 350 km af skolpleiðslum. Einnig var ráðist í átak þar sem kostnaði af hreinsun árinnar var velt á þá aðila sem menguðu. Upp úr 2003 urðu vatnsgæði Segura betri. Frá árinu 2010 hefur mengun verið hverfandi og dýra- og jurtalíf aukist. Otrar og álar hafa komið aftur í ánna en áður höfðu þessar tegundir ekki sést þar í marga áratugi. Griðland fugla er nú á tveimur votlendissvæðum þar sem fuglar staldra við á leið sinni milli Evrópu og Afríku. Auk þess er núna 110 milljón rúmmetrar af hreinsuðu vatni endurnotað árlega í landbúnaði á svæðinu. [[Otur|Otrar]] og [[Áll|álar]] hafa komið aftur í ána en áður höfðu þessar tegundir ekki sést þar í marga áratugi. Segura-áin er alla jafna vatnslítil því vatni er veitt úr ánni til áveitu. Það hefur hins vegar orðið meiri hætta á flóðum vegna þess að skógi hefur verið eytt á því svæði sem áin fellur um og verða flóð næstum á hverjum áratug eftir miklar haust- og vetrarrigningar. Seinustu flóð voru haustið 2019. Uppistöðulón hafa ekki komið í veg fyrir flóð. Neðsti hluti árinnar rennur eftir stokki til þess að lágmarka það tjón sem verður af völdum flóða. ==Heimild== {{wpheimild | tungumál = En | titill = Segura| mánuðurskoðað = 15. september | árskoðað = 2019}} ==Tenglar== * [http://www.chsegura.es Segura's river basin body "Confederación Hidrográfica del Segura"]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.chsegura.es/chs_en/informaciongeneral/elorganismo/unpocodehistoria/riadas2.html Chronology of the main floods occurred in the river basin, beginning with Santa Teresa flood] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923203145/http://www.chsegura.es/chs_en/informaciongeneral/elorganismo/unpocodehistoria/riadas2.html |date=2015-09-23 }}. == Tilvísanir == [[Flokkur:Fljót á Spáni]] kjbonvyyo211t4kzyrb2txi74prg1cc 0 154227 1958283 1868450 2026-03-31T14:19:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958283 wikitext text/x-wiki '''Sigrún Huld Hrafnsdóttir''' (f. [[12. janúar]] [[1970]])<ref name=":0">Ifsport.is, [http://www2.ifsport.is/default.asp?frett=1195 „Sigrún Huld sæmd riddarakrossi fálkaorðunnar“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200919231054/http://www2.ifsport.is/default.asp?frett=1195 |date=2020-09-19 }} (skoðað 22. september 2019)</ref> er íslensk afrekskona í [[Sund|sundi]]. Hún var afar sigursæl á sundferli sínum og á [[Ólympíumót þroskaskertra|Ólympíumóti þroskaskertra]] í [[Madríd]] á [[Spánn|Spáni]] árið 1992 var hún sá keppandi sem hlaut flest verðlaun. Sigrún Huld ólst upp í Seljahverfinu í [[Reykjavík]] og gekk í [[Öskjuhlíðarskóli|Öskjuhlíðarskóla]]. Hún hóf að æfa sund hjá [[Íþróttafélagið Ösp|Íþróttafélaginu Ösp]] árið 1982<ref name=":1">[https://www2.ifsport.is/Hvati/Hvati_1tbl10.pdf „Kjarnakonan Sigrún Huld: Utanlandsferð á fertugsafmælinu“], ''Hvati,'' 1. tbl. 10. árg. 2010. bls. 40.</ref> og keppti á fjölmörgum stórmótum innanlands og utan. Hápunktur íþróttaferils hennar var án efa er hún vann til 9 gullverðlauna og tvennra silfurverðlauna á Ólympíumóti þroskaskertra í Madríd árið 1992. Árin 1989, 1991 og 1994 var hún valin íþróttamaður ársins hjá [[Íþróttasamband fatlaðra|Íþróttasambandi fatlaðra]] og árið 1991 var hún útnefnd besti íþróttamaður þroskaheftra í heiminum af Alþjóðasamtökum þroskaheftra. Hún var valin íþróttamaður Reykjavíkur árið 1992 og árið 2015 var hún sæmd riddarakrossi [[Hin íslenska fálkaorða|Hinnar íslensku fálkaorðu]] fyrir afrek og framgöngu á vettvangi íþrótta fatlaðra.<ref name=":0" /> Sigrún Huld hætti keppni að loknu Ólympíumóti fatlaðra í [[Atlanta]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] árið 1996.<ref name=":1" /> Hún hefur um árabil starfað hjá [[Nói Síríus|Nóa-Síríus]] og hefur einnig haldið nokkrar einkasýningar á myndlist sinni og tekið þátt í starfi listahátíðarinnar [[List án landamæra]].<ref name=":1" /> == Tilvísanir == [[Flokkur:Fólk fætt árið 1970]] [[Flokkur:Íslenskar sundkonur]] [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Manneskja ársins á Rás 2]] <references /> 47srdeb4gux99bw1ojdf6via5nakti1 4 154362 1958440 1952323 2026-04-01T09:50:05Z TKSnaevarr 53243 1958440 wikitext text/x-wiki [[Mynd: Mette Frederiksen by Christian Ursilva (2026).jpg |150px|right|alt=Mette Frederiksen|link=Mette Frederiksen]] * [[24. mars]]: Þingkosningar fara fram í [[Danmörk]]u. [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkur]] '''[[Mette Frederiksen]]''' forsætisráðherra (''sjá mynd'') tapar miklu fylgi en vinnur þó flest þingsæti. * [[8. mars]]: '''[[Mojtaba Khamenei]]''' er valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[1. mars]]: '''[[Davíð Oddsson]]''', fyrrum [[forsætisráðherra Íslands]], deyr. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Lionel Jospin]] (22. mars) &nbsp;• [[Nicholas Brendon]] (20. mars) &nbsp;• [[Robert Mueller]] (20. mars) &nbsp;• [[Chuck Norris]] (19. mars) &nbsp;• [[Jürgen Habermas]] (14. mars) &nbsp;• [[Hjálmar H. Ragnarsson]] (13. mars) i912s6rogs2ceqgdhd9gwfnb0p71839 0 155068 1958002 1837429 2026-03-31T12:25:28Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958002 wikitext text/x-wiki {{Skáletrað}} {{Taxobox | image = | image_width = 250px | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Hjartagrasabálkur]] (''Caryophyllales'') | familia = [[Hjartagrasaætt]] (''Caryophyllaceae'') | genus = [[Fræhyrnur]] (''Cerastium'') | species = '''C. ligusticum''' | binomial = ''Cerastium ligusticum'' | binomial_authority = Viv. | synonyms = }} '''Cerastium ligusticum'''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16879190|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> er jurt af [[hjartagrasaætt]]. Hún er ættuð frá Miðjarðarhafssvæðinu.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:152373-1|title=Cerastium ligusticum Viv. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2019-11-28}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commonscat|Cerastium ligusticum}} {{Wikilífverur|Cerastium ligusticum}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Fræhyrnur]] hxv7vq8cd897viwh2j1mfq2qufagjoh 0 155118 1957981 1935111 2026-03-31T12:18:25Z TKSnaevarr 53243 1957981 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Hage Geingob | mynd = 2020 Hage Geingob.jpg | myndatexti1 = {{small|Hage Geinbob árið 2020.}} | titill= Forseti Namibíu | stjórnartíð_start = [[21. mars]] [[2015]] | stjórnartíð_end = [[4. febrúar]] [[2024]] | vara_forseti = [[Nickey Iyambo]] (2015–2018)<br>[[Nangolo Mbumba]] (2018–2024) | forsætisráðherra = [[Saara Kuugongelwa]] | forveri = [[Hifikepunye Pohamba]] | eftirmaður = [[Nangolo Mbumba]] | titill2= Forsætisráðherra Namibíu | stjórnartíð_start3 = [[21. mars]] [[1990]] | stjórnartíð_end3 = [[28. ágúst]] [[2002]] | forseti3 = [[Sam Nujoma]] | forveri3 = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður3 = [[Theo-Ben Gurirab]] | stjórnartíð_start2 = [[4. desember]] [[2012]] | stjórnartíð_end2 = [[20. mars]] [[2015]] | forseti2 = [[Hifikepunye Pohamba]] | forveri2 = [[Nahas Angula]] | eftirmaður2 = [[Saara Kuugongelwa-Amadhila]] | fæðingarnafn = Hage Gottfried Geingob | fæddur = {{fæðingardagur|1941|8|3}} | fæðingarstaður = [[Otjiwarongo]], [[Namibía|Namibíu]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2024|2|4|1941|8|3}} | dánarstaður = [[Windhoek]], [[Namibía|Namibíu]] | orsök_dauða = | þjóderni = [[Namibía|Namibískur]] | stjórnmálaflokkur = [[SWAPO]] | þekktur_fyrir = | starf = | laun = | trú = [[Evangelísk-lúthersk kirkja|Lútherskur]] | maki = Priscilla „Patty“ Geingos (g. 1967; skilin 1992)<br>Loini Kandume (g. 1992; skilin 2008)<br>Monica Kalondo (g. 2015) | börn = 3 | háskóli = Temple University<br>Fordham University (BA)<br>The New School (MA)<br>University of Leeds (PhD) | foreldrar = | heimasíða = | niðurmál = | hæð = | þyngd = |undirskrift = }} '''Hage Gottfried Geingob'''<ref>{{cite web|url=http://www.newera.com.na/2014/10/31/geingob-champion-poor/|title=Geingob is a champion of the poor|publisher=[[New Era (Namibia)|New Era Newspaper Namibia]]|date=October 31, 2014|accessdate=1. nóvember 2019|archive-date=desember 1, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201031853/http://www.newera.com.na/2014/10/31/geingob-champion-poor/|url-status=dead}}</ref> (3. ágúst 1941<ref>[http://www.parliament.gov.na/ims/pub/biodatadetail.asp?e=64&i=326 Síða um Geingob]á heimasíðu namibíska þingsins.   {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200502004401/http://www.parliament.gov.na/ims/pub/biodatadetail.asp?e=64&i=326 |date=2020-05-02 }}</ref> – 4. febrúar 2024) var þriðji forseti [[Namibía|Namibíu]]. Hann gegndi embættinu frá því mars 2015 til dauðadags í febrúar 2024. Geingob var jafnframt fyrsti forsætisráðherra Namibíu frá sjálfstæði landsins árið 1990 til ársins 2002 og aftur frá 2012 til 2015. Frá 2008 til 2012 var Geingob verslunar- og iðnaðarráðherra landsins. Geingob var forseti stjórnarflokksins [[SWAPO]] frá því í nóvember 2017, en flokkurinn hefur setið í ríkisstjórn Namibíu frá sjálfstæði landsins. Geingob var kjörinn forseti Namibíu í nóvember árið 2014 með afgerandi forskoti á aðra frambjóðendur. Hann var kjörinn forseti SWAPO þremur árum síðar á 6. flokksþingi flokksins. Í ágúst 2018 hóf Geingob eins árs kjörtímabil sem formaður [[Þróunarbandalag ríkja í sunnanverðri Afríku|Þróunarbandalags ríkja í sunnanverðri Afríku]] (SADC).<ref>https://www.iol.co.za/news/africa/ramaphosa-hands-over-sadc-chairmanship-to-namibias-geingob-16618503</ref> Geingob lést úr [[krabbamein]]i á sjúkrahúsi í [[Windhoek]] þann 4. febrúar árið 2024.<ref>{{Vefheimild|titill=For­seti bendlaður við Samherjamálið látinn|url=https://www.visir.is/g/20242524830d/for-seti-bendladur-vid-samherjamalid-latinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=4. febrúar 2024|skoðað=4. febrúar 2024|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{töflubyrjun}} {{erfðatafla | titill = Forsætisráðherra Namibíu | frá = [[21. mars]] [[1990]] | til = [[28. ágúst]] [[2002]] | fyrir = Fyrstur í embætti | eftir = [[Theo-Ben Gurirab]] }} {{erfðatafla | titill = Forsætisráðherra Namibíu | frá = [[4. desember]] [[2012]] | til = [[20. mars]] [[2015]] | fyrir = [[Nahas Angula]] | eftir = [[Saara Kuugongelwa]] }} {{erfðatafla | titill = Forseti Namibíu | frá = [[21. mars]] [[2015]] | til = [[4. febrúar]] [[2024]] | fyrir = [[Hifikepunye Pohamba]] | eftir = [[Nangolo Mbumba]] }} {{töfluendir}} {{Forsetar Namibíu}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál|Afríka}} {{DEFAULTSORT:Geingob, Hage}} {{fd|1941|2024}} [[Flokkur:Forsetar Namibíu]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Namibíu]] o7blm86er6mgcznfbgwbwnhy9xi6wr1 0 155265 1958255 1786314 2026-03-31T14:08:26Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958255 wikitext text/x-wiki '''Þjóðnýting''' er heiti á því ferli að taka hluti úr einkaeign og færa þá í almannaeign ríkis eða ríkisstjórnar.<ref name="Ref_">{{cite web|url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/nationalization|title=Definition of NATIONALIZATION|website=www.merriam-webster.com}}</ref> Andstæðan við þjóðnýtingu er [[einkavæðing]]. Iðnaðir sem gjarnan eru þjóðnýttir eru til dæmis símfyrirtæki, orkuver, jarðefnaeldsneyti, járnbrautir, flugfélög, járnnámur, fjölmiðlar, póstþjónustur, bankar og vatnslagnir. Þjóðnýting fer stundum fram án endurgjalds til fyrri eigenda. Í sumum tilfellum fer þjóðnýting fram þegar ríki gerir upptæka hluti sem einkaaðilar hafa eignað sér á ólöglegan máta. Árið 1945 þjóðnýtti franska ríkisstjórnin til dæmis bílaframleiðandann [[Renault]] þar sem fyrirtækið hafði unnið með hernámsliði [[Nasismi|nasista]] í Frakklandi.<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/world/2011/dec/14/renault-descendants-demand-payout-confiscation | location=London | work=The Guardian | first=Angelique | last=Chrisafis | title=Renault descendants demand payout for state confiscation | date=December 14, 2011}}</ref> Þjóðnýting er ólík félagsvæðingu, sem vísar til endurskipulagningar hagkerfis og fjármálastofnana í átt að [[Sósíalismi|sósíalisma]]. Þjóðnýting felur ekki endilega í sér að eignir fari í samfélagseign, né að efnahagskerfinu sé umbylt. Þjóðnýting sem slík hefur ekkert með sósíalisma að gera og hefur sögulega verið framkvæmd af ýmsum ástæðum í margvíslegum stjórarförum og efnahagskerfum.<ref>{{cite book|last1=Alistair|first1=Mason|last2=Pyper|first2=Hugh|editor-last=Hastings|editor-first=Adrian|title=The Oxford Companion to Christian Thought|url-access=registration|url=https://archive.org/details/oxfordcompaniont00hast|publisher=Oxford University Press|date=21 December 2000|page=677|isbn=978-0198600244|accessdate=8 December 2019|quote=At the heart of its vision has been social or common ownership of the means of production. Common ownership and democratic control of these was far more central to the thought of the early socialists than state control or nationalization, which developed later. [...] Nationalization in itself has nothing particularly to do with socialism and has existed under non-socialist and anti-socialist regimes. Kautsky in 1891 pointed out that a 'co-operative commonwealth' could not be the result of the 'general nationalization of all industries' unless there was a change in 'the character of the state'}}.</ref> Frjálshyggjumenn og fylgjendur efnahagsfrjálslyndis eru þó yfirleitt mótfallnir þjóðnýtingu og líta á hana sem ofríki ríkisvaldsins í efnahagsstjórn og einkamálum borgara. == Endurgjald == Þar sem þjóðnýttur iðnaður er í ríkiseign ber ríkisstjórnin ábyrgð á skuldum hans. Þjóðnýttir iðnaðir taka yfirleitt ekki lán af innanlandsmörkuðum nema til skamms tíma. Ef iðnaðurinn skilar hagnaði er hann gjarnan notaður til að fjármagna aðrar ríkisstofnanir, til dæmis velferðarþjónustur og rannsóknarverkefni, sem ætlað er að lækka skattbyrði. [[Cordell Hull]], þáverandi [[utanríkisráðherra Bandaríkjanna]], lýsti ríkjandi sjónarmiðum [[Vesturlönd|vesturlanda]] um endurgjald þjóðnýttra eigna árið 1938 þegar olíuiðnaður [[Mexíkó]] var þjóðnýttur og sagði að endurgjald fyrir þjóðnýttar eignir ætti að vera „fljótt, skilvirkt og fullnægjandi“. Samkvæmt þessu sjónarmiði ber ríkjum samkvæmt [[alþjóðalög]]um að endurgjalda aðila sem er sviptur eignum sínum í þjóðnýtingu fullt andvirði þjóðnýttu eignarinnar. [[Þróunarríki]] vísa gjarnan til andstæðs sjónarmiðs, sem gerir ráð fyrir því að endurgjald fyrir þjóðnýttar eignir sé málefni sem hverju [[fullvalda ríki]] beri að ákveða fyrir sig. Þetta sjónarmið er í samræmi við hina svokölluðu [[Calvo-kenningin|Calvo-kenningu]]. Í sósíalískum ríkjum er ekki gert ráð fyrir að ríkið endurgjaldi eigendum þjóðnýttra eigna þar sem álitið er að einkaeign á félagsvæddum eignum sé í eðli sínu ólögmæt eða standi í vegi frekari efnahagsþróunar. Árið 1962 samþykkti [[allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna]] ályktun nr. 1803 um „varanlegt fullveldi yfir þjóðarauðlindum“. Samkvæmt ákvæðinu skal við þjóðnýtingu greiða fyrrum eiganda þjóðnýttu eignarinnar „viðeigandi endurgjald í samræmi við alþjóðalög“. Með þessari ályktun höfnuðu [[Sameinuðu þjóðirnar]] bæði sjónarmiði Calvo-kenningarinnar og sjónarmiðum kommúnista. Orðalagið „viðeigandi endurgjald“ felur í sér málamiðlun á milli hins hefðbundna sjónarmiðs, sem tekur tillit til sérþarfa þróunarríkja til þess að koma á kerfisumbótum þótt ekki sé hægt að greiða endurgjald að fullu, og áherslu vesturlanda á verndun eignarréttar. Í Bandaríkjunum gerir [[Fimmti viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna|fimmti viðauki stjórnarskrárinnar]] kröfu um sanngjarnt endurgjald ef einkaeign er tekin eignarnámi í almenningsþágu. == Pólitískur stuðningur == Þjóðnýting var ein af leiðunum sem umbótasinnaðir sósíalistar og sósíaldemókratar mæltu með sem skref í átt að sósíalisma. Í því samhengi var tilgangurinn með þjóðnýtingu að gera upptækar eigur ríkra kapítalista, endurbeina iðnaðararðinum í þjóðarsjóði og koma á fót einhvers konar sjálfsstjórn verkamanna sem milliþrepi í átt að sósíalísku efnahagskerfi.<ref name="The Economics of Feasible Socialism Revisted, 1991. P.176">''The Economics of Feasible Socialism Revisited'', by Nove, Alexander. 1991. (P.176): "Nationalisation arouses no enthusiasm, in the minds of most socialists and anti-socialists. It would probably be agreed that hopes which reposed on nationalisation have been disappointed. Conservatives hold that this is due to defects inherent in nationalisation, that private enterprise based on private ownership is inherently superior. (Mrs Thatcher’s government tried to ensure that this was so by preventing essential investments and ordering the nationalized industries to sell off their more successful undertakings.)...The original notion was that nationalization would achieve three objectives. One was to dispossess the big capitalists. The second was to divert the profits from private appropriation to the public purse. Thirdly, the nationalized sector would serve the public good rather than try to make private profits...To these objectives some (but not all) would add some sort of workers' control, the accountability of management to employees."</ref> Eftir [[seinni heimsstyrjöldin]]a fóru [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokkurinn]] í [[Bretland]]i og ýmsir jafnaðarflokkar í Evrópu að styðja þjóðnýtingu. Þótt þjóðnýting hafi stundum verið notuð sem aðferð í uppbyggingu sósíalisma hefur oftar verið gripið til hennar til að vernda og þróa iðnaði sem eru taldir nauðsynlegir fyrir samkeppnishæfni ríkja (til dæmis flugþjónustur og skipasmíði), eða til þess að vernda störf í tilteknum atvinnugeirum. Talað er um endurþjóðnýtingu þegar ríkiseignir eru einkavæddar og síðar þjóðnýttar á ný, oft þegar stjórnarskipti hafa orðið og nýr [[stjórnmálaflokkur]] er við stjórnvölinn. == Hagfræðileg greining == Þjóðnýting getur haft bæði jákvæð og neikvæð áhrif á efnahag ríkja.<ref>https://www.britannica.com/topic/nationalization</ref> Árið 2018 var komist að þeirri niðurstöðu í rannsókn Stanford á kínverskum fyrirtækjum að fyrirtæki í ríkiseign væru talsvert afkastameiri.<ref>{{cite web |url=https://kingcenter.stanford.edu/sites/default/files/publications/1037wp.pdf |title=Geymd eintak |access-date=2019-12-17 |archive-date=2019-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212001121/https://kingcenter.stanford.edu/sites/default/files/publications/1037wp.pdf |url-status=dead }}</ref> == Eignarnám == {{Aðalgrein|Eignarnám}} Talað er um '''eignarnám''' þegar ríkisstofnun gerir einkaeign upptæka vegna meintra almannahagsmuna. Stundum er eignarnámi einnig beitt í refsingarskyni fyrir glæpi.<ref>{{Cite book|title=Encyclopedia of the City|last=Caves|first=R. W.|publisher=Routledge|year=2004|isbn=|location=|pages=251}}</ref> Vegna pólitískrar áhættu sem fylgir milliríkjaverslun er mikilvægt að gera sér grein fyrir áhættu á eignarnámi og lögum innan ríkja þar sem viðskipti fara fram til þess að skilja áhættur sem fylgja fjárfestingum innan þeirra.<ref>Flynn, Chris. ''Avoiding Expropriation and Managing Political Risk in Emerging Market''. Lexology. bls. 1.</ref> == Dæmi um þjóðnýtingar == Meiriháttar þjóðnýting var framkvæmd í Mexíkó árið 1938 þegar mexíkóski forsetinn [[Lázaro Cárdenas]] undirritaði tilskipun um eignarnám á nánast öllum olíufélögum í eigu erlendra aðila í landinu. Þessi þjóðnýting hafði í fyrstu mjög neikvæð á efnahag Mexíkó þar sem erlend olíufélög settu í kjölfarið verslunarbann á mexíkóska olíu, sem dró mjög úr olíuútflutningi frá landinu.<ref>''Mexican Expropriation of Foreign Oil''. US Department of State Office of the Historian. p. 1.</ref> Mexíkó fór þó síðar að hagnast á þjóðnýtingu olíulindanna og ríkisolíufélagið [[Pemex]] gegndi lykilhlutverki í „mexíkóska efnahagsundrinu“ svokallaða.<ref>''Crónica del petróleo en México'' (spænska), Historical Archive of Mexican Petroleums ([[Pemex]]). http://petroleo.colmex.mx/images/stories/archivos/misc/cronica_petroleo_mexico.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191217170642/https://petroleo.colmex.mx/images/stories/archivos/misc/cronica_petroleo_mexico.pdf |date=2019-12-17 }}</ref> Önnur ríki fylgdu brátt fordæmi Mexíkó og fjölmörg ríki í [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]] þjóðnýttu einnig olíulindir sínar. Í Venesúela hófst stórtæk eignarnámsáætlun árið 2007 sem gerði ríkinu kleift að þjóðnýta þúsundir fyrirtækja og landeigna með þeim röksemdum að land sem ekki væri nýtt til ræktar bæri að nota til að tryggja „matvælaöryggi og fullveldi“.<ref>https://www.bbc.com/mundo/noticias/2012/01/111207_venezuela_economia_expropiaciones_chavez_jp</ref> Eignarnám og þjóðnýting voru meðal helstu einkenna stjórnartíða fyrrum forsetans [[Hugo Chávez]] og núverandi forseta, [[Nicolás Maduro|Nicolásar Maduro]]. Afleiðingarnar hafa verið neikvæðar fyrir efnahag landsins.<ref>{{Cite web |url=http://fedecamarasradio.com/expropiaciones/ |title=Geymd eintak |access-date=2019-12-17 |archive-date=2019-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191219050547/http://www.fedecamarasradio.com/expropiaciones/ |url-status=dead }}</ref> === Síle === Árið 1972 þjóðnýtti ríkisstjórn [[Síle]] þá hluta koparnámuiðnaðarins sem voru í erlendri einkaeign. Þjóðnýtingarferlið hófst í stjórnartíð [[Carlos Ibáñez del Campo]] og var lokið í stjórnartíð [[Salvador Allende|Salvadors Allende]].<ref>[http://www.codelco.com/historia/prontus_codelco/2011-02-25/103555.html ''The History of Codelco''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191014051808/https://www.codelco.com/historia/prontus_codelco/2011-02-25/103555.html |date=2019-10-14 }}.</ref> === Kólumbía === Granahorrar-banki var banki í [[Kólumbía|Kólumbíu]] sem starfaði frá 1972 til 1998. Bankinn var hluti af viðskiptasamsteypunni Grupo Grancolombiano, sem átti einnig stærsta banka Kólumbíu, Banco de Colombia. Árið 1982 dalaði rekstur samsteypunnar og kólumbíska ríkisstjórnin ákvað að þjóðnýta Granahorrar-banka og taka við stjórn hans til að reyna að koma í veg fyrir alvarlega efnahagskreppu í landinu.<ref>"Pelea de Socios". Semana (Sección Economía) (á spænsku). No. 815. 12. janúar 1998. Skoðað 17. desember 2019.</ref> === Þýskaland === Járnbrautakerfi Þýskalands var þjóðnýtt í kjölfar [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]]. Járnbrautafélagið Deutsche Bahn er enn í eigu stjórnar sambandslýðveldisins. Árið 2008 var fallist á að létta á eignarhaldi ríkisins á járnbrautarfélaginu og selja einkaaðilum 25% af eignarhlutfalli þess.<ref>"Partial sale of DB agreed" Railway Gazette International May 2008 page 289.</ref> Hætt var við þessar áætlanir í byrjun efnahagskreppunnar 2007–08.<ref>"DB flotation on hold" Railway Gazette International nóvember 2008 bls. 843.</ref> === Mexíkó === Árið 1982 hóf forsetinn [[José López Portillo]] þjóðnýtingu mexíkóska bankakerfisins til að bregðast við skuldakreppu ríkisins. Bankarnir voru einkavæddir á ný á forsetatíð [[Carlos Salinas de Gortari]] (1988–1994) og seldir mexíkóskum fjölskylduveldum.<ref>Marois, Thomas (2008). "The 1982 Mexican Bank Statization and Unintended Consequences for the Emergence of Neoliberalism". Canadian Journal of Political Science. 41 (1): 143–167. doi:[[10.1017/s0008423908080128]].</ref> === Venesúela === Frá árinu 2007 hóf ríkisstjórn [[Hugo Chávez]] að þjóðnýta margvísleg fyrirtæki og jarðeignir. Þjóðnýtingin hófst þann 2007 þegar ríkið tók yfir stærstu olíufélög heims. Þann 3. apríl 2008 skipaði Chávez þjóðnýtingu steypuiðnaðarins, stálbræðslunnar og annarra iðnaða eins og steypu- og hrísgrjónavinnslunnar og pökkunarverksmiðja þann 9. apríl.<ref>Al Jazeera English - Americas - Chavez nationalises cement industry Archived 2008-05-11 at the Wayback Machine</ref><ref>"Venezuela Seizes Cemex - Forbes.com". Archived from the original on October 10, 2008.</ref><ref>"Venezuela to nationalize steelmaker Sidor: union". Reuters. 9. apríl 2008.</ref><ref>"Chavez sends army to rice plants". BBC News. 1. mars 2009. Skoðað 17. desember 2019.</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Hagfræði]] pfw9hjxm41k35mz5t4asl0fu989j9ma 0 155278 1958273 1780526 2026-03-31T14:14:36Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958273 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Kristinn Hrafnsson | búseta = | mynd = Wikileaks Spokesperson Kristinn Hrafnsson speaks at the Queensland College of Art, Griffith University, Southbank, Brisbane, Australia 110623.jpg | myndastærð = 230px | myndatexti = {{small|Kristinn Hrafnsson flytur erindi í [[Brisbane]] í [[Ástralía|Ástralíu]] árið 2011.}} | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1962|6|25}} | fæðingarstaður = | háskóli = | starf = Blaðamaður | þjóðerni = [[Ísland|Íslenskur]] | trú = | maki = | börn = | foreldrar = | undirskrift = }} '''Kristinn Hrafnsson''' (f. 25. júní 1962) er [[Ísland|íslenskur]] rannsóknarblaðamaður og núverandi ritstjóri [[WikiLeaks]].<ref>{{cite web|title='Wikieaks takes swipe at the famously secret Vatican'|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/anti-secrecy-wikileaks-takes-at-swipe-at-the-famously-secret-vatican/2019/01/30/d90b7ffc-249e-11e9-b5b4-1d18dfb7b084_story.html |newspaper=[[The Washington Post]] |date=18 Jan 2019 }}</ref> Hann var talsmaður WikiLeaks frá 2010 til 2017.<ref>{{cite web |url=https://blogs.forbes.com/andygreenberg/2010/12/07/meet-the-new-public-face-of-wikileaks-kristinn-hrafnsson/?boxes=techchannellighttop |title=Meet The New Public Face Of WikiLeaks: Kristinn Hrafnsson |author=Andy Greenberg |date=7 December 2010 |publisher=[[Forbes]] |accessdate=17 January 2011 |archive-date=14 apríl 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200414080643/http://www.forbes.com/sites/andygreenberg/2010/12/07/meet-the-new-public-face-of-wikileaks-kristinn-hrafnsson/?boxes=techchannellighttop |url-status=dead }}</ref> Kristinn hefur unnið hjá ýmsum íslenskum fréttablöðum og var meðal annars kynnir sjónvarpsþáttarins ''Kompás'' á [[Stöð 2]], þar sem hann afhjúpaði glæpi og spillingu á æðstu stöðum ásamt teymi sínu. Í febrúar árið 2009 var sýningu þáttanna hætt og Kristinn var rekinn ásamt teyminu í miðri rannsókn á tengslum [[Kaupþing]]s við auðjöfrana [[Robert Tchenguiz|Robert]] og [[Vincent Tchenguiz]].<ref>{{cite web|title='Vivimos asediados por la Administración de EE.UU.' |author=Victor-M Amela |author2=Ima Sanchiz |author3=Lluis Amiguet |url=https://www.lavanguardia.com/lacontra/20110617/54172383329/vivimos-asediados-por-la-administracion-de-ee-uu.html |newspaper=[[La Vanguardia]] |location=Barselóna|date=17 June 2011 |accessdate=19. desember 2019 |language=spænska}}</ref> Stuttu síðar fékk Kristinn vinnu hjá [[Ríkisútvarpið|Ríkisútvarpinu]]. Í ágúst árið 2009 setti sýslumaðurinn í Reykjavík [[lögbann]] á umfjöllun Kristins um lánabók Kaupþings, sem hafði þá nýlega verið birt í heild sinni á vefsíðu WikiLeaks.<ref>{{cite news |title=Kaupþing fékk lögbann á umfjöllun RÚV |author=Hafsteinn Gunnar Hauksson |url=https://www.visir.is/kaupthing-fekk-logbann-a-umfjollun-ruv/article/2009484113562 |newspaper=[[DV (newspaper)|Vísir]] |location=Reykjavík |date=1 August 2009 |accessdate=19. desember 2019}}</ref> Lögbanninu var síðar aflétt.<ref>{{cite news |title=Lögbanni aflétt af fréttaflutningi RÚV |author=Jón Hákon Halldórsson |url=https://www.visir.is/logbanni-aflett-af-frettaflutningi-ruv/article/2009755684302 |newspaper=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]] |location=Reykjavík |date=4 August 2009 |accessdate=19. desember 2019}}</ref> Kristinn lauk störfum hjá RÚV í júlí árið 2010 þar sem samningur hans var ekki endurnýjaður.<ref>{{cite news |title=Kristinn Hrafnsson rekinn af Ríkisútvarpinu |url=https://www.visir.is/kaupthing-fekk-logbann-a-umfjollun-ruv/article/2009484113562 |newspaper=Pressan |location=Reykjavík |date=27 July 2010 |accessdate=19. desember 2019}}</ref> Kristinn hóf samstarf með WikiLeaks í byrjun ársins 2010 og gerðist talsmaður samtakanna eftir að stofnandi þeirra, [[Julian Assange]], komst í kast við lögin. Hann kallaði atlögu [[MasterCard]], [[Visa]] og annarra fyrirtækja að WikiLeaks í desember 2010 „[[einkavæðing]]u [[ritskoðun]]ar“.<ref>{{cite web |url=http://www.icelandreview.com/icelandreview/daily_news/?cat_id=16568&ew_0_a_id=371330 |title=WikiLeaks Rep in Iceland Requests Government Support |date=13 December 2010 |publisher=Iceland Review |accessdate=17 January 2011 |archive-date=29 mars 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120329132000/http://www.icelandreview.com/icelandreview/daily_news/?cat_id=16568&ew_0_a_id=371330 |url-status=dead }}</ref> Sem talsmaður WikiLeaks skrifaði hann grein sem birt var á vefsíðu sænska ríkisútvarpsins þar sem hann varði WikiLeaks gegn því sem hann kallaði „ófrægingarherferð“ sænska dægurtímaritsins ''[[Expressen]]''.<ref>{{cite web |url=http://blogg.svt.se/debatt/2012/03/05/wikileaks-vi-tanker-inte-smutskasta-sverige/ |title=Wikileaks: Vi tänker inte smutskasta Sverige |work=Debatt |date=5 March 2012 |accessdate=6 September 2013 |trans-title=WikiLeaks: We do not intend to denigrate Sweden |language=Swedish |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120614202232/http://blogg.svt.se/debatt/2012/03/05/wikileaks-vi-tanker-inte-smutskasta-sverige/ |archivedate=14 June 2012 |df=dmy-all }}</ref> Kristinn hefur þrisvar hlotið [[Blaðamannaverðlaun Íslands|blaðamannaverðlaun ársins]], árin 2004, 2007 og 2010, frá [[Blaðamannafélag Íslands|Blaðamannafélagi Íslands]].<ref>{{cite news |title=WikiLeaks spokesman wins Journalist of the Year in Iceland |url=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20110304/world-news/wikileaks-spokesman-wins-journalist-of-the-year-in-iceland.353072 |agency=AFP |newspaper=[[The Times (Malta)|The Times]] |location=Valletta, Malta |date=4 March 2011 |accessdate=6 September 2013}}</ref> Í byrjun ársins 2017 tilkynnti Kristinn að hann væri ekki lengur talsmaður WikiLeaks.<ref>{{Cite web|url=https://movietvtechgeeks.com/wikileaks-loses-spokesman-leaving-julian-assange-alone/|title=Wikileaks loses spokesman leaving Julian Assange alone facing eviction|last=Lang|first=Jeffrey|website=1 Mar 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809045753/https://movietvtechgeeks.com/wikileaks-loses-spokesman-leaving-julian-assange-alone/|archive-date=9 Aug 2017|url-status=dead|access-date=27 Sep 2018}}</ref><ref>[https://grapevine.is/news/2017/01/18/former-wikileaks-spokesperson-on-manning-sentence-commute-victory-for-justice/ Former Wikileaks Spokesperson On Manning Sentence Commute: "Victory For Justice"]</ref> Þann 26. september 2018 var tilkynnt að Kristinn hefði verið skipaður ritstjóri WikiLeaks af Julian Assange eftir að Assange var meinað um internetaðgang um langa hríð fyrr á árinu. WikiLeaks tók fram að Assange yrði áfram útgefandi miðilsins.<ref>{{cite news|last=Bridge|first=Mark|url=https://www.thetimes.co.uk/article/loss-of-internet-forces-assange-to-step-down-from-wikileaks-editor-role-q8ndg5jkc|title=Loss of internet forces Assange to step down from Wikileaks editor role|work=The Times|date=27 September 2018|access-date=11 April 2019}}</ref> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{f|1962}} [[Flokkur:Íslenskir blaðamenn]] [[Flokkur:WikiLeaks]] 7kydosuavxzeu66damo2pucguxcdnih 0 155285 1958137 1923923 2026-03-31T13:07:03Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958137 wikitext text/x-wiki {{coord|0|55|S|29|10|E|display=title}}[[Mynd:Virunga National Park-108017.jpg|thumb|Riverine skógurinn]] [[Mynd:Virunga National Park-119502.jpg|thumb|Regnskógur í Virunga þjóðgarðinum.]] '''Virunga-þjóðgarðurinn''' er [[þjóðgarður]] í [[Austur-Kongó]] í [[Afríka|Afríku]]. Þjóðgarðurinn var stofnaður árið [[1925]] og er einn elsti þjóðgarður í Afríku. Hann er um 7.800 ferkílómetrar að stærð. Þjóðgarðurinn er mikilvægt varðveislusvæði margra dýrategunda svo sem ýmissa tegunda af [[Górilla|górillum]], [[Simpansi|simpasa]], [[Ókapi|ókapa]], [[Ljón|ljóna]], [[Fíll|fíla]] og [[Flóðhestur|flóðhesta]]. ==Tenglar== {{Commonscat|Virunga National Park}} * [https://timarit.is/view_page_init.jsp?gegnirId=000594654 Í heimsókn hjá fjallagórillum,Náttúrufræðingurinn,71. árgangur 2002-2003,1.-2. Tölublað, Bls. 14-19] * [https://www.virunga.org Virungaþjóðgarðurinn] [[Flokkur:Austur-Kongó]] [[Flokkur:Þjóðgarðar í Afríku]] 7nqllrofybx9sw0wxzegkvfloqov9sx 0 155487 1958375 1935089 2026-03-31T23:23:36Z ~2026-12522-34 114034 /* HM í knattspyrnu */ 1958375 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnu landslið | Nafn = Ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu | Gælunafn = Gli Azzurri (Þeir bláu) La Nazionale (Landsliðið) | Merki = Logo Italy National Football Team - 2023.svg | Íþróttasamband = Federazione Italiana Giuoco Calcio, FIGC | Álfusamband = UEFA | Þjálfari = Genaro Gattuso | Aðstoðarþjálfari = | Fyrirliði = [[Leonardo Bonucci]] | Varafyrirliði = | Flestir leikir = [[Gianluigi Buffon]] (176) | Flest mörk = [[Luigi Riva]] (35) | Leikvangur = | FIFA sæti = 8 (22. des. 2022) | FIFA hæst = 1 | FIFA hæst ár = 1993, 2007 | FIFA lægst = 21 | FIFA lægst ár = Ágúst 2018 | Fyrsti leikur = 6-2 gegn [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakklandi]] [[15. maí]] [[1910]] | Stærsti sigur = 9–0 gegn [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkjunum]] [[2. ágúst]] [[1948]] | Mesta tap = 7–1 gegn Ungverjum [[6. apríl]] [[1924]] | HM leikir = | Fyrsti HM leikur = 1930 | Fyrsta HM keppni = 1930 | Mesti HM árangur = Heimsmeistarar 1934, 1938, 1982, 2006 | Álfukeppni = Evrópukeppnin | Álfukeppni leikir = | Fyrsta álfukeppni = | Mesti álfu árangur = Evrópumeistarar 1968 og 2021 | pattern_la1 = _ita20h | pattern_b1 = _ita20h | pattern_ra1 = _ita20h | pattern_sh1 = _ita20h | pattern_so1 = _ita20h | leftarm1 = 103CD6 | body1 = 103CD6 | rightarm1 = 103CD6 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 103CD6 | pattern_la2 = _ita20a | pattern_b2 = _ita20a | pattern_ra2 = _ita20a | pattern_sh2 = _ita20a | pattern_so2 = _ita20a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 000054 | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _ita20t | pattern_b3 = _ita20t | pattern_ra3 = _ita20t | pattern_sh3 = _ita20t | pattern_so3 = _ita20t | leftarm3 = 005950 | body3 = 005950 | rightarm3 = 005950 | shorts3 = 000055 | socks3 = 005950 }} '''Ítalska landsliðið''' heyrir undir ítalska knattspyrnusambandið, sem var sett á stofn árið 1898. Það gerðist meðlimur í [[FIFA]] árið 1905. Fyrsti landsleikurinn hjá Ítölum var þó ekki spilaður fyrr en fimm árum seinna. Ítalía hefur tekið þátt í 17 HM keppnum. Fjórum sinnum hefur það orðið heimsmeistarar, það var 1934, 1938, 1982 og árið 2006. Ítalia hefur unnið næst flestar heimsmeistarakeppnir á eftir Brasilíumönnum. Einungis [[Þýskaland]] hefur spilað fleiri úrslitaleiki en Ítalir, Brasilíumenn hafa spilað jafnmarga úrslitaleiki og Ítalir. Ítalía hefur tvisvar unnið [[Evrópumótið í knattspyrnu]] árin 1968 og 2021, og tvisvar spilað til úrslita, árið 2000 og 2012. Ítalir hafa nokkrum sinnum spilað við Ísland, frægasti leikurinn var sennilega árið 2004 þegar vallarmet var slegið í mætingu á Laugardalsvelli en á þeim leik voru áhorfendur alls 20.204. Árið 2021 var liðið taplaust í 37 leikjum og sló met Spánar í tapleysi landsliðs. Loks tapaði það fyrir Spáni í undanúrslitum þjóðadeildarinnar. Ítalía vann [[EM 2020]] en komst ekki inn á [[HM 2022]]. [[Mynd:Gianluigi Buffon (2014).jpg|220px|thumb|[[Gianluigi Buffon]] er leikjahæsti leikmaður í sögu [[Ítalía|Ítalíu]] með alls 176 landsleiki.]] ==Árangur í keppnum== ===EM í knattspyrnu === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Ár !Gestgjafar !Árangur |- |[[EM 1960]]||align=left|{{fáni|Frakkland}}||''Tóku ekki þátt'' |- |[[EM 1964]]||align=left|{{fáni|Spánn}}||''Tóku ekki þátt'' |-bgcolor=gold |[[EM 1968]]||align=left|{{fáni|Ítalía}}||''Gull'' |- |[[EM 1972]]||align=left|{{fáni|Belgía}}||''Tóku ekki þátt'' |- |[[EM 1976]]||align=left|{{YUG}} Júgóslavía||''Tóku ekki þátt'' |- |[[EM 1980]]||align=left|{{fáni|Ítalía}}||''4. sæti'' |- b |[[EM 1984]]||align=left|{{fáni|Frakkland}}||''Tóku ekki þátt'' |- |[[EM1988]]||align=left|{{fáni|Þýskaland}}||''4. sæti'' |- |[[EM 1992]]||align=left|{{fáni|Svíþjóð}}||''Tóku ekki þátt'' |- |[[EM1996]]||align=left|{{ENG}} England||''Riðlakeppni'' |- bgcolor=silver |[[EM 2000]]||align=left|<small>{{fáni|Belgía}} & {{fáni|Holland}}</small>||''Silfur'' |- |[[EM 2004]]||align=left|{{fáni|Portúgal}}||''Riðlakeppni'' |- |[[EM 2008]]||align=left|<small>{{AUT}} Austurríki & {{fáni|Sviss}}</small>||''8. liða úrslit'' |-bgcolor=silver |[[EM 2012]]||align=left|<small>{{fáni|Pólland}} & {{fáni|Úkraína}}</small>||''Silfur'' |- |[[EM 2016]]||align=left|<small>{{fáni|Frakkland}}</small>||''8. liða úrslit'' |- |-bgcolor=gold |[[EM 2021]]||align=left|Evrópa||''Gull'' |- |[[EM 2024]]||align=left|<small>{{fáni|Þýskaland}}</small>||''16. liða úrslit'' |- |} === [[HM í knattspyrnu]] === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !Ár !Gestgjafar !Árangur |- |[[HM 1930]]||align=left|[[Mynd:Flag_of_Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæ]]||''Tóku ekki þátt'' |-bgcolor=gold |[[HM 1934]]||align=left|{{fáni|Ítalía}} ||''Gull'' |-bgcolor=gold |[[HM 1938]]||align=left|{{fáni|Frakkland}}||''Gull'' |- |[[HM 1950]]||align=left|{{fáni|Brasilía}}||''Riðlakeppni'' |- |[[HM 1954]]||align=left|{{fáni|Sviss}}||''Riðlakeppni'' |- |[[HM 1958]]||align=left|{{fáni|Svíþjóð}}||''Tóku ekki þátt'' |- |[[HM 1962]]||align=left|{{fáni|Síle}}||''Riðlakeppni'' |- |[[HM 1966]]||align=left|[[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[England]]||''Riðlakeppni'' |-bgcolor=silver |[[HM 1970]]||align=left|[[Mynd:Flag_of_Mexico.svg|20px]] [[Mexíkó]]||''Silfur'' |- |[[HM 1974]]||align=left|{{fáni|Þýskaland}}||''Riðlakeppni'' |- |[[HM 1978]]||align=left|[[Mynd:Flag_of_Argentina.svg|20px]] [[Argentína]]||''4. sæti'' |- bgcolor=gold |[[HM 1982]]||align=left|{{fáni|Spánn}}||''Gull'' |- |[[HM 1986]]||align=left|[[Mynd:Flag_of_Mexico.svg|20px]] [[Mexíkó]]||''16. liða úrslit'' |-bgcolor=bronze |[[HM 1990]]||align=left|{{fáni|Ítalía}}||''Brons'' |-bgcolor=silver |[[HM 1994]]||align=left|{{fáni|Bandaríkin}}||''Silfur'' |- |[[HM 1998]]||align=left|{{fáni|Frakkland}}||''8. liða úrslit'' |- |[[HM 2002]]||align=left|<small>[[Mynd:Flag_of_South_Korea.svg|20px]] [[Suður-Kórea]] & {{fáni|Japan}}</small>||''16 liða úrslit'' |- bgcolor=gold |[[HM 2006]]||align=left|{{fáni|Þýskaland}}||''Gull'' |- |[[HM 2010]]||align=left|[[Mynd:Flag_of_South_Africa.svg|20px]] [[Suður-Afríka]]||''Riðlakeppni'' |- |[[HM 2014]]||align=left|{{fáni|Brasilía}}||''Riðlakeppni'' |- |[[HM 2018]]|| align="left" |{{fáni|Rússland}}||''Tóku ekki þátt'' |- |[[HM 2022]]|| align="left" |{{fáni|Katar}}||''Tóku ekki þátt'' |- |[[HM 2026]]||align=left|<small>{{fáni|Bandaríkin}} & {{fáni|Kanada}} & {{fáni|Mexíkó}} </small>||''Tóku ekki þátt'' |- |} == Leikjahæstu leikmenn == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=20px|# ! style="width:150px;"|Leikmaður ! style="width:100px;"|Ferill !width=50px|Leikir !width=50px|Mörk |- | 1 | style="text-align: left;"|[[Gianluigi Buffon]] | 1997–2017 | '''175''' | 0 |- | 2 | style="text-align: left;"|[[Fabio Cannavaro]] | 1997–2010 | '''136''' | 2 |- | 3 | style="text-align: left;"|[[Paolo Maldini]] | 1988–2002 | '''126''' | 7 |- | 4 | style="text-align: left|[[Giorgio Chiellini]] | 2004–2022 | '''117''' | 8 |- | 5 | style="text-align: left;"|[[Daniele De Rossi]] | 2004–2017 | '''117''' | 21 |- | 6 | style="text-align: left|'''[[Leonardo Bonucci]]''' | 2010- | '''116''' | 8 |- | 7 | style="text-align: left;"|[[Andrea Pirlo]] | 2002–2015 | '''116''' | 13 |- | 8 | style="text-align: left;"|[[Dino Zoff]] | 1968–1983 | '''112''' | 0 |- | 9 | style="text-align: left;"|[[Gianluca Zambrotta]] | 1999–2010 | '''98''' | 2 |- | 10 | style="text-align: left;"|[[Giacinto Facchetti]] | 1963–1977 | '''94''' | 3 |- |11 | style="text-align: left;"|[[Alessandro Del Piero]] | 1995–2008 | '''91''' | 27 |} == Leikmenn == === Markahæstu leikmenn === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !width=15px|# ! style="width:125px;"|Leikmaður !width=80px|Ferill !width=25px|Mörk !width=25px|Leikir !width=25px|Hlutfall |- | 1 | style="text-align:left;"|[[Luigi Riva]] | 1965–1974 | '''35''' | 42 | 0.83 |- | 2 | style="text-align:left;"|[[Giuseppe Meazza]] | 1930–1939 | '''33''' | 53 | 0.62 |- | 3 | style="text-align:left;"|[[Silvio Piola]] | 1935–1952 | '''30''' | 34 | 0.88 |- | rowspan="2"|4 | style="text-align:left;"|[[Roberto Baggio]] | 1988–2004 | '''27''' | 56 | 0.48 |- | style="text-align:left;"|[[Alessandro Del Piero]] | 1995–2008 | '''27''' | 91 | 0.30 |- | rowspan="3"|6 | style="text-align:left;"|[[Adolfo Baloncieri]] | 1920–1930 | '''25''' | 47 | 0.53 |- | style="text-align:left;"|[[Filippo Inzaghi]] | 1997–2007 | '''25''' | 57 | 0.44 |- | style="text-align:left;"|[[Alessandro Altobelli]] | 1980–1988 | '''25''' | 61 | 0.41 |- | rowspan="2"|9 | style="text-align:left;"|[[Christian Vieri]] | 1997–2005 | '''23''' | 49 | 0.47 |- | style="text-align:left;"|[[Francesco Graziani]] | 1975–1983 | '''23''' | 64 | 0.36 |} === Þekktir leikmenn === * [[Roberto Baggio]] * [[Gianluigi Buffon]] * [[Fabio Cannavaro]] * [[Ciro Ferrara]] * [[Filippo Inzaghi]] * [[Paolo Maldini]] * [[Alessandro Nesta]] * [[Alessandro Del Piero]] * [[Luigi Riva]] * [[Paolo Rossi]] * [[Antonio Cassano]] * [[Francesco Totti]] * [[Christian Vieri]] * [[Dino Zoff]] * [[Gianni Rivera]] * [[Bruno Conti]] * [[Franco Baresi]] * [[Andrea Pirlo]] * [[Giacinto Facchetti]] * [[Marco Tardelli]] * [[Antonio Conte]] * [[Marco Materazzi]] * [[Mario Balotelli]] * [[Lorenzo Insigne]] * [[Giuseppe Meazza]] * [[Gianluigi Donnarumma]] == Þjálfarar == * [[Augusto Rangone]] (1925–1928) * [[Carlo Carcano]] (1928–1929) * [[Vittorio Pozzo]] (1929–1948) * [[Ferruccio Novo]] (1949–1950) * [[Giuseppe Viani]] (1960) * [[Giovanni Ferrari]] (1960–1961) * [[Edmondo Fabbri]] (1962–1966) * [[Ferruccio Valcareggi]] (1966–1974) * [[Fulvio Bernardini]] (1974–1975) * [[Enzo Bearzot]] (1975–1986) * [[Azeglio Vicini]] (1986–1991) * [[Arrigo Sacchi]] (1991–1996) * [[Cesare Maldini]] (1997–1998) * [[Dino Zoff]] (1998–2000) * [[Giovanni Trapattoni]] (2000–2004) * [[Marcello Lippi]] (2004–2006) * [[Roberto Donadoni]] (2006–2008) * [[Marcello Lippi]] (2008–2010) * [[Cesare Prandelli]] (2010–2014) * [[Antonio Conte]] (2014-2016) * [[Giampiero Ventura]] (2016-2017) * [[Roberto Mancini]] (2018-) [[Flokkur:Íþróttir á Ítalíu]] [[Flokkur:Evrópsk knattspyrnulandslið]] [[Flokkur:Karlalandslið í knattspyrnu]] 0io8xkzdjzn1sdkunmos6qlcjbphj8v 0 155523 1958080 1933225 2026-03-31T12:50:22Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958080 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = David Trimble | mynd = Official portrait of Lord Trimble crop 2.jpg | myndastærð= 250px | titill= Fyrsti ráðherra Norður-Írlands | stjórnartíð_start = [[1. júlí]] [[1998]] | stjórnartíð_end = [[14. október]] [[2002]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = [[Ian Paisley]] (2007) | myndatexti1 = {{small|David Trimble árið 2018.}} | fæddur = [[15. október]] [[1944]] | fæðingarstaður = [[Bangor (Norður-Írlandi)|Bangor]], [[Norður-Írland]]i, [[Bretland]]i | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2022|7|25|1944|10|15}} | dánarstaður = [[Belfast]], Norður-Írlandi, Bretlandi | þjóderni = [[Bretland|Breskur]] ([[Norður-Írland|norður-írskur]]) | maki = Heather McComb (1968–1976)<br>Daphne Orr (1978–2022) | stjórnmálaflokkur = [[Sambandsflokkur Ulster]] (fyrir 1973; 1978–2005)<br>[[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|Íhaldsflokkurinn]] (2007–2022) | börn = 4 | bústaður = | atvinna = | trúarbrögð = | háskóli = [[Drottningarháskólinn í Belfast]] | starf = Lögfræðingur, kennari, stjórnmálamaður | verðlaun =[[File:Nobel prize medal.svg|15px]] [[Friðarverðlaun Nóbels]] (1998) | undirskrift = }} '''William David Trimble, Trimble barón''' (15. október 1944 – 25. júlí 2022) var [[Norður-Írland|norður-írskur]] stjórnmálamaður sem var fyrsti ráðherra heimastjórnar Norður-Írlands, fyrstur manna, frá 1998 til 2002. Trimble var leiðtogi [[Sambandsflokkur Ulster|Sambandsflokks Ulster]], sem aðhyllist áframhaldandi aðild Norður-Írlands að [[Bretland|breska konungdæminu]], frá 1995 til 2005. Árið 1998 var Trimble, ásamt [[John Hume]], sæmdur [[Friðarverðlaun Nóbels|friðarverðlaunum Nóbels]] fyrir að vinna að gerð [[Föstudagssáttmálinn|Föstudagssáttmálans]], sem batt enda á [[átökin á Norður-Írlandi]] milli sambandssinna og lýðveldissinna.<ref>{{Vefheimild|titill=Friðarverðlaunin til N-Írlands|url=https://timarit.is/page/2422110|útgefandi=''[[Dagur (dagblað 1997)|Dagur]]''|ár=1998|mánuður=17. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=9. janúar}}</ref> ==Æviágrip== David Trimble fæddist í bænum [[Bangor (Norður-Írlandi)|Bangor]] á [[Norður-Írland]]i árið 1944. Hann gekk í [[Drottningarháskólinn í Belfast|Drottningarháskólann í Belfast]] og útskrifaðist þaðan með BA-gráðu í lögfræði árið 1968.<ref name="warwicklawsociety2004">{{Cite web |url=http://www.warwicklawsociety.com/obiter_dicta/obiterdicta_v4_2_2003-2004.pdf |title=Obiter Dicta |date=Spring 2004 |accessdate=30 June 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120308181855/http://www.warwicklawsociety.com/obiter_dicta/obiterdicta_v4_2_2003-2004.pdf |archivedate=8 March 2012 |df=dmy-all|publisher=Warwick Law Society|language=en }}</ref> Á áttunda áratugnum var Trimble virkur í baráttusamtökum norður-írskra mótmælenda sem nefndust Framvörðurinn (e. ''Vanguard'') og börðust gegn nánari tengslum Norður-Írlands við [[írska lýðveldið]]. Eftir að Framvörðurinn var leystur upp árið 1978 gekk Trimble í [[Sambandsflokkur Ulster|Sambandsflokk Ulster]] og var kjörinn einn af fjórum riturum flokksins.<ref name="warwicklawsociety2004"/> Trimble var kjörinn á [[breska þingið]] árið 1990 og var kjörinn formaður Sambandsflokks Ulster árið 1995. Á þeim tíma var Trimble talinn meðal harðlínumanna í flokknum. Áður en hann var kjörinn á þing kenndi hann við lögfræðideild Drottningarháskólans í Belfast.<ref>{{Vefheimild|titill=Vonast til að verðlaunin festi friðarferlið í sessi|url=https://timarit.is/page/1917046|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=1998|mánuður=17. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=9. janúar|höfundur=Davíð Logi Sigurðsson}}</ref> Stuttu eftir að vera kjörinn til formanns varð Trimble fyrsti leiðtogi Sambandsflokks Ulster í 30 ár til að eiga fund með forsætisráðherra [[Írska lýðveldið|írska lýðveldisins]] í [[Dyflinn]]i.<ref name="google3">{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=hQsiAAAAIBAJ&sjid=NnMFAAAAIBAJ&pg=2634,167130&dq=david-trimble&hl=en|title=Irish leader in U.S. for talks|work=The Day|via=Google News|date=2 November 1995}}</ref> Árið 1997 varð Trimble jafnframt fyrsti leiðtogi írskra sambandssinna frá [[Skipting Írlands|skiptingu Írlands]] árið 1921 sem féllst á að eiga samningaviðræður við [[Sinn Féin]], flokk lýðveldissinna.<ref>{{cite web|url=https://news.google.com/newspapers?id=A4MfAAAAIBAJ&sjid=FqYEAAAAIBAJ&pg=6959,3294826&dq=david-trimble&hl=en|title=Key Ulster Protestant agrees to join talks with Sinn Fein|work=Tuscaloosa News|via=Google News Archive|author=James F Clarity|date=18 September 1997}}</ref> Trimble leiddi Ulster-sambandssinna í samningaviðræðum allra flokka sem hófust 1997, en ræddi þó aldrei augliti til auglitis við [[Gerry Adams]], formann Sinn Féin. Viðræðurnar leiddu til undirritunar [[Föstudagssáttmálinn|Föstudagssáttmálans]] þann 10. apríl 1998, en með honum var fallist á fyrirkomulag þar sem sambandssinnar og lýðveldissinnar fengu að deila völdum í heimastjórn Norður-Írlands.<ref name="warwicklawsociety2004"/> Samningurinn var samþykktur með 71% atkvæða í þjóðaratkvæðagreiðslu þann 22. maí 1998.<ref name="nobelprize1998">{{Cite web|url=https://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1998/trimble-bio.html |title=David Trimble – Biography |work=NobelPrize.org |accessdate=29 June 2010|publisher=Nobel Prize Organisation}}</ref> Eftir að samningurinn tók gildi var Trimble kjörinn á þing Norður-Írlands þann 25. júní 1998 og var síðan kjörinn fyrsti ráðherra heimastjórnar Norður-Írlands þann 1. júlí.<ref name="nobelprize1998"/> Ráðherratíð Trimble einkenndist af deilum um það hvernig afvopnunarferli [[Írski lýðveldisherinn|tímabundna írska lýðveldishersins]] skyldi háttað. Meðal annars sagði Trimble af sér sem fyrsti ráðherra þann 1. júlí árið 2001 vegna pattstöðu í viðræðum við írska lýðveldisherinn um eyðingu vopna þeirra í samræmi við samninginn,<ref>{{cite web|url=http://www.nio.gov.uk/agreement.pdf |title=The Agreement |accessdate=3 November 2011|url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111003065655/http://www.nio.gov.uk/agreement.pdf |archivedate=3 October 2011 |df=dmy|publisher=Northern Ireland Office }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.belfasttelegraph.co.uk/news/local-national/the-long-and-arduous-road-to-paramilitary-decommissioning-14345877.html |title=The long and arduous road to paramilitary decommissioning |publisher=Independent News and Media|work=Belfast Telegraph|date=19 June 2009 |accessdate=29 June 2010}}</ref> en var endurkjörinn þann 5. nóvember sama ár. Norður-írska heimastjórnin var leyst upp þann 14. október árið 2002 vegna innbyrðis deilna.<ref>{{Vefheimild|titill=Írska heimastjórnin svipt völdum|url=https://timarit.is/page/3696852|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2002|mánuður=15. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=14. janúar}}</ref> Trimble hafði farið fram á að meðlimum Sinn Féin yrði vísað úr stjórninni vegna ásakana um að þeir hefðu látið viðkvæmar upplýsingar renna til forystumanna írska lýðveldishersins og hafði hótað að segja annars af sér.<ref>{{Vefheimild|titill=Trimble vill síður að heimastjórnin verði leyst upp|url=https://timarit.is/page/3454904|útgefandi=''[[Morgunblaðið]]''|ár=2002|mánuður=12. október|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=14. janúar}}</ref> Norður-Írland fékk ekki heimastjórn aftur fyrr en árið 2007. Í kosningum árið 2005 galt Sambandsflokkur Ulster afhroð og Trimble sjálfur datt út af breska þinginu. Hann sagði í kjölfarið af sér sem formaður flokksins. Þann 11. apríl 2006 gekk Trimble á [[lávarðadeild breska þingsins]] sem „Trimble [[barón]] af Lisnagarvey í Antrim-sýslu“.<ref>{{cite news | title = New working life peers unveiled | date = 11 April 2006 | url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/4896620.stm | accessdate =18 April 2007 |work=BBC News}}</ref> Árið 2007 tilkynnti Trimble að hann hefði sagt skilið við Ulster-sambandsflokkinn og gengið í [[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|Íhaldsflokkinn]] til þess að geta haft meiri áhrif í breskum stjórnmálum.<ref name="conservatives">{{cite web|title=Statement by the Rt. Hon. The Lord Trimble, Tuesday, 17 April 2007 |publisher=David Trimble|work=Official website |date=17 April 2007 |url=http://www.davidtrimble.org/latestnews_joinstories.htm |accessdate=17 April 2007 |quote=Consequently I have decided to join the Conservatives. |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070703082821/http://www.davidtrimble.org/latestnews_joinstories.htm |archivedate=3 July 2007 }}</ref> Í [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðild Bretlands að ESB 2016|þjóðaratkvæðagreiðslunni um aðild Bretlands að Evrópusambandinu]] árið 2016 studdi Trimble [[Útganga Breta úr Evrópusambandinu|útgöngu úr ESB]].<ref>{{cite news|url=http://www.newsletter.co.uk/news/northern-ireland-news/eu-isn-t-working-on-economic-grounds-trimble-1-7297563|title=EU isn't working on economic grounds: Trimble|publisher=Johnston Publishing|author=Sam McBride|work=The Newsletter|date=26 March 2016|access-date=14 janúar 2020|archive-date=29 mars 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160329003413/http://www.newsletter.co.uk/news/northern-ireland-news/eu-isn-t-working-on-economic-grounds-trimble-1-7297563|url-status=dead}}</ref> Trimble lést eftir stutta sjúkdómslegu þann 25. júlí árið 2022.<ref>{{Vefheimild|titill=David Trimble látinn|url=https://www.ruv.is/frett/2022/07/26/david-trimble-latinn-0|útgefandi=[[RÚV]]|ár=2022|mánuður=26. júlí|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=28. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Fyrsti ráðherra Norður-Írlands | frá=[[1. júlí]] [[1998]]| til=[[14. október]] [[2002]]| fyrir=Fyrstur í embætti| eftir=[[Ian Paisley]]<br>{{small|(2007)}}| }} {{Töfluendir}} {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{DEFAULTSORT:Trimble, David}} {{fd|1944|2022}} [[Flokkur:Breskir barónar]] [[Flokkur:Fyrstu ráðherrar Norður-Írlands]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Stjórnmálamenn í breska Íhaldsflokknum]] 3uulwd7zwmtji6jnecdqka6m7zdhiph 0 155549 1958367 1953090 2026-03-31T22:53:28Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958367 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök |nafn =Alþjóðleg herferð fyrir jarðsprengjubanni |mynd =International Campaign to Ban Landmines Logo.svg |myndaheiti ={{small|Merki Alþjóðlegrar herferðar fyrir jarðsprengjubanni}} |skammstöfun=ICBL |lykilmenn=[[Jody Williams]] (stofnandi) |stofnun={{start date and age|1992}} |höfuðstöðvar={{CHE}} [[Genf]], [[Sviss]] |hnit ={{coord|46.22|6.14|display=inline, title}} |vefsíða=[http://www.icbl.org www.icbl.org] }} '''Alþjóðlega herferðin fyrir jarðsprengjubanni''' (e. ''International Campaign to Ban Landmines'' eða ICBL) er bandalag frjálsra félagasamtaka sem vinna saman að því að losa heiminn við [[Jarðsprengja|jarðsprengjur]] gegn liðsafla og [[Klasasprengja|klasasprengjur]], og við að hjálpa fólki sem hefur lifað af notkun þeirra að leita réttinda sinna og lifa gefandi lífum. Bandalagið var stofnað árið 1992 þegar sex félagasamtök með svipuð markmið (hin frönsku Alþjóðasamtök fatlaðra, hið þýska Medico international, hinn breski Ráðgjafarhópur um jarðsprengjur, og hin bandarísku Mannréttindasamtök lækna og Stofnun uppgjafarhermanna Víetnamstríðsins) féllust á að vinna saman til að ná þeim fram.<ref>{{cite web|url=http://www.icbl.org/en-gb/news-and-events/news/2012/20-years-in-the-life-of-a-nobel-peace-prizewinning.aspx|title=20 years in the life of a Nobel Peace Prizewinning campaign|website=ICBL website|accessdate=10 November 2018|quote=1992: (...) Six NGOs (HI, HRW, MI, MAG, PHR, and VVAF) meet in New York and agree to coordinate campaigning efforts}}</ref> Herferðin hefur síðan stækkað í sniðum og í dag vinna meðlimir hennar í um 100 löndum. Meðal þeirra eru hópar sem starfa við málefni kvenna, barna, uppgjafarhermanna, trúarhópa, umhverfismála, mannréttinda, vopnaeftirlits, friðar- og þróunarmála. Meðal frægra stuðningsmanna herferðarinnar mátti nefna [[Díana prinsessa|Díönu prinsessu af Wales]]. Herferðin og stofnandi hennar, [[Jody Williams]], hlutu [[friðarverðlaun Nóbels]] árið 1997 fyrir að hvetja til samþykktar [[Ottawa-samningurinn|Ottawa-samningsins]]. Undirritun samningsins (sem bannar notkun, birgðasöfnun, framleiðslu og flutning jarðsprengna gegn liðsafla) er gjarnan álitin helsta afrek herferðarinnar. Meðstofnandi herferðarinnar, [[Rae McGrath]] úr Ráðgjafarhópnum um jarðsprengjur, og Tunn Channareth, kambódískur aðgerðasinni hjá herferðinni sem hefur lifað af sprengingu jarðsprengja, tóku við verðlaununum. Herferðin hefur eftirlit með stöðu jarðsprengna og klasasprengna í heiminum og hvetur til samþykktar og framkvæmdar á samningnum um bann við jarðsprengjum. Jafnframt stýrir herferðin mannúðaraðgerðum fyrir samfélög sem hafa beðið skaða vegna jarðsprengna. Þá veitir herferðin fólki, fjölskyldum og samfélögum sem hafa lifað af sprengingar jarðsprengna hjálp og berst gegn framleiðslu, notkun og flutningi jarðsprengna, þar á meðal af hálfu einkaaðila. Fulltrúar herferðarinnar taka jafnframt þátt í árlegum fundum aðildarríkja Ottawa-samningsins. Herferðin hvetur einnig ríki sem ekki hafa undirritað samninginn til að fullgilda hann og óháða vígahópa til að virða ákvæði bannsins. Ýmsir viðburðir til að auka almenna meðvitund um vandann sem stafar af jarðsprengjum hafa verið haldnir á vegum herferðarinnar. ==Skipulagning== Árið 2011 sameinaðist ICBL [[Klasasprengjubandalagið|Klasasprengjubandalaginu]]<ref>{{Vefheimild|titill=Lög um framkvæmd samnings um klasasprengjur|url=https://www.althingi.is/lagas/nuna/2015083.html|útgefandi=Alþingi|ár=2015|mánuður=10. júlí|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. janúar|tilvitnun=[...] ''sem leggja áherslu á'' almenna samviskuskyldu til eflingar mannúðarhugsjóninni eins og hún birtist í ákalli um heim allan um endalok þjáninga af völdum klasasprengna og viðurkenna starf Sameinuðu þjóðanna, Alþjóðaráðs Rauða krossins, Klasasprengjubandalagsins og fjölmargra annarra frjálsra félagasamtaka í heiminum í þágu þess markmiðs, }}</ref> (en. ''Cluster Munition Coalition'' eða CMC) í ein samtök undir nafninu ICBL-CMC til þess að auka skilvirkni í starfi beggja stofnanana og hvetja til samstarfs á sameiginlegum sviðum. Herferðirnar sjálfar eru enn aðskildar og halda áfram að minna ríkisstjórnir á skuldbindingar sínar að samningunum sem banna báðar sprengjutegundirnar. Jarð- og klasasprengjuvakt samtakanna viðheldur eftirlitsstarfsemi á borgaralegu samfélagi til að fylgjast með mannúðar- og þróunarafleiðingum jarðsprengna, klasasprengja og annarra sprengifimra hergagna. Aðgerðir ICBL-CMC eru studdar af sérstakri stjórnarnefnd sem hefur eftirlit með stefnumörkun, fjármálum og mannauði samtakanna. Sérstök ráðgjafarnefnd sér um að miðla ábendingum til starfsmanna um starfsemi herferðarinnar. Fjórir sendifulltrúar koma fram í umboði fyrir herferðina á málfundum og öðrum ráðstefnum á heimsvísu. Sendifulltrúarnir eru [[Jody Williams]], Tun Channareth, Song Kosal og Margaret Arech Orech. ICBL hefur nú 14 starfsmenn á sínum snærum í [[Genf]] (þar sem aðalskrifstofa samtakanna er), [[Lyon]], [[París]] og [[Ottawa]]. Samtökin ráða jafnframt til sín nokkra starfsnema á hverju ári. ==Samningurinn um bann við jarðsprengjum== {{Aðalgrein|Ottawa-sáttmálinn}} Ottawa-sáttmálinn er alþjóðasamningur sem bannar [[jarðsprengjur gegn liðsafla]]. Opinbert heiti samningsins á íslensku er ''Samningur um bann við notkun, birgðasöfnun, framleiðslu og flutningi jarðsprengna gegn liðsafla og um eyðingu þeirra''.<ref>{{Vefheimild|titill=SAMNINGUR um bann við notkun, birgðasöfnun, framleiðslu og flutningi jarðsprengna gegn liðsafla og um eyðingu þeirra|url=https://www.althingi.is/altext/123/s/0964.html|útgefandi=Alþingi|ár=1998|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=16. janúar}}</ref> Samningurinn var gerður í Ósló í Noregi í september árið 1997 og undirritaður af 122 ríkjum í Ottawa, Kanada, þann 3. desember árið 1997. Í mars árið 2018 voru aðildarríki að samningnum 164 talsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.mineaction.org/en/ihl-and-treaties|title=Convention on the Prohibition of the Use, Stockpiling, Production and Transfer of Anti-Personnel Mines and on Their Destruction|last=AP Mine Ban Convention Implementation Support Unit Geneva International Centre for Humanitarian Demining|first=|date=|website=|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20201022174651/https://mineaction.org/en/ihl-and-treaties|archive-date=2020-10-22|access-date=2019-09-16}}</ref> Sáttmálinn leggur aðildarríkjunum tilteknar skuldbindingar: # Að nota aldrei jarðsprengjur gegn liðsafla né að „þróa, framleiða, verða sér úti um með öðrum hætti, safna birgðum af, varðveita eða flytja til einhvers, beint eða óbeint, jarðsprengjur gegn liðsafla“. # Að eyða birgðum af jarðsprengjum gegn liðsafla innan fjögurra ára. # Að hreinsa jarðsprengjusvæði sem heyra undir lögsögu ríkisins innan tíu ára. # Að sjá um upplýsingagjöf um þá áhættu sem stafar af jarðsprengjum og sjá til þess að eftirlifandi fórnarlömbum þeirra, fjölskyldum þeirra og samfélögum sé veitt fullnægjandi aðstoð. # Að bjóða öðrum aðildarríkjum aðstoð í framkvæmd sáttmálans, til dæmis í umönnun á fórnarlömbum jarðsprengna eða við hreinsun á jarðsprengjusvæðum. # Að gera ráðstafanir innanlands á sviði löggjafar, stjórnsýslu og á öðrum sviðum til að koma í veg fyrir brot á samningnum innan aðildarríkis. ==Jarð- og klasasprengjuvaktin== [https://www.the-monitor.org Jarð- og klasasprengjuvaktin] (e. ''Landmine and Cluster Munition Monitor'') er rannsóknar- og eftirlitsdeild ICBL-CMC. Deildin sér í reynd um að hafa eftirlit með framkvæmd og hlýðni við sáttmálann um jarðsprengjubann og [[Sáttmáli um klasasprengjur|sáttmálann um klasasprengjur]] frá árinu 2008. Auk þess að hafa eftirlit með framkvæmd samninganna metur deildin þau vandamál sem stafa af jarð- og klasasprengjum og öðrum ósprungnum stríðsleifum. Jarð- og klasasprengjuvaktin er fyrsta dæmið um að frjáls félagasamtök hafi komið saman til að hafa skipulegt eftirlit með mannúðarlögum eða afvopnunarsamningum og skrásetja reglulega framgang þeirra. Frá stofnun samtakanna árið 1998 hafa flestir starfsmenn Jarð- og klasasprengjuvaktarinnar verið rannsakendur frá þeim löndum þar sem rannsóknirnar fara fram, aðallega aðgerðasinnar á vegum ICBL-CMC. Allar niðurstöður þeirra sæta ritrýni hjá ritstjórn deildarinnar áður en þær eru birtar. ==Tilvísanir== <references/> {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{s|1992}} [[Flokkur:Friðarsamtök]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] k06eqvxko4jcsavhfo4ni3obuweally 0 155933 1958122 1795288 2026-03-31T13:04:20Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958122 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. rizaliana''' | binomial = Hoya rizaliana | binomial_authority = [[Dale Kloppenburg|Kloppenb.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya rizaliana'''''<ref name = "C132">Schltr., 1913 ''In: Engl. Jahrb. 50: 111''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16641908|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Henni var lýst af D. Kloppenburg. Útbreiðslan er í Filippseyjum.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:959821-1|title=Hoya rizaliana Kloppenb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-02-07}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya rizaliana}} {{Wikilífverur|Hoya rizaliana}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Þykkblöðungar]] [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] 5mk774btgw834udb36xnu0dep2vxk05 0 156549 1958193 1667963 2026-03-31T13:26:22Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958193 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. acuminata''' | binomial = Hoya acuminata | binomial_authority = ([[Robert Wight|Wight]]) [[George Bentham|Benth.]] ex [[Joseph Dalton Hooker|Hook. f.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Pterostelma acuminatum'' <small>[[Robert Wight|Wight]]</small> }} '''''Hoya acuminata'''''<ref name = "C132">Benth. ex Hook. f., ''In: Fl. Brit. Ind. 4: 53''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16641766|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> Útbreiðslan er í Assam, Bangladesh, austur Himalaja og Myanmar .<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98360-1|title=Hoya acuminata (Wight) Benth. ex Hook.f. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-03-24}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya acuminata}} {{Wikilífverur|Hoya acuminata}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] 8lw1nvlx5clgb8301liareyb0qecqpz 0 156556 1958294 1795010 2026-03-31T14:23:24Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958294 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. aurigueana''' | binomial = Hoya aurigueana | binomial_authority = [[Dale Kloppenburg|Kloppenb.]], Siar & Cajano | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya aurigueana'''''<ref name = "C132">Kloppenb., Siar & Cajano, 2013 ''In: J. Nat. Stud. 11(1-2): 36''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16641804|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er í Filippseyjum.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77126401-1|title=Hoya aurigueana Kloppenb., Siar & Cajano {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-03-24}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya aurigueana}} {{Wikilífverur|Hoya aurigueana}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] ryxdkvb062w2toe04gmmsy0j05873y5 0 156584 1958037 1944505 2026-03-31T12:34:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958037 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Emd-1933.jpg | image_alt = CryoEM mynd af RHDV-hylki. EMDB entry EMD-1933 | image_caption = [[CryoEM]] endurgerð af ''Rabbit hemorrhagic disease virus'' (RHDV) vírushylki. [[EMDB]] entry {{PDBe|EMD-1933}}<ref>{{Cite journal | last1 = Luque | first1 = D. | last2 = González | first2 = J. M. | last3 = Gómez-Blanco | first3 = J. | last4 = Marabini | first4 = R. | last5 = Chichón | first5 = J. | last6 = Mena | first6 = I. | last7 = Angulo | first7 = I. | last8 = Carrascosa | first8 = J. L. | last9 = Verdaguer | first9 = N. | last10 = Trus | first10 = B. L. | last11 = Bárcena | first11 = J. | last12 = Castón | first12 = J. R. | doi = 10.1128/JVI.07050-11 | title = Epitope Insertion at the N-Terminal Molecular Switch of the Rabbit Hemorrhagic Disease Virus T=3 Capsid Protein Leads to Larger T=4 Capsids | journal = Journal of Virology | volume = 86 | issue = 12 | pages = 6470–6480 | year = 2012 | pmid = 22491457 | pmc =3393579 | url = https://digital.csic.es/bitstream/10261/87867/1/Epitope%20insertion.pdf}}</ref> | regnum = [[Veirur]] | divisio = ''[[Riboviria]]'' | familia = [[Bikarveirur]] | genus = ''[[Lagovirus]]'' | species = Smitandi lifrardrep í kanínum | species_authority = | synonyms = | synonyms_ref = }} '''Smitandi lifrardrep í kanínum''' er bráðsmitandi [[sjúkdómur]] sem leggst aðallega á [[Evrópukanína|evrópukanínur]] (''Oryctolagus cuniculus'') og ræktuð afbrigði þeirra. Orsökin er [[bikarveira]] af ættkvíslinni ''[[Lagovirus]]''. Þrjár megingerðir eru þekktar og er dánartíðnin mismikil eftir hverja er um að ræða. Hún smitast greiðlega með hlutum og snertingu og hefur mikið þol. Hún kom fyrst fram í Kína 1983 hjá [[angórakanína|angórakanínum]] frá Þýskalandi<ref name=jstor>{{cite web|title= Rabbit haemorrhagic disease: field epidemiology and the management of wild rabbit populations |year= 2002 |url= http://www.jstor.org/stable/3520573?seq=4}}</ref> og olli gríðarlegum skaða í kanínurækt. Síðar (1991) var vírusnum viljandi dreift í Ástralíu til að halda niðri eða eyða stofni kanína sem telst plága þarlendis.<ref>{{cite book|title=Australia's War Against Rabbits |last=Cooke |first=Brian Douglas |publisher=CSIRO Publishing |year=2014 |isbn=9780643096127 |url= https://www.publish.csiro.au/pid/6508.htm}}</ref> Sýkingin hafði nokkur áhrif, en ekki nægileg, svo aftur var reynt að útrýma kanínum árið 2017 með banvænni stofni vírussins.<ref>{{cite news|last1=Adams|first1=Prue|title=K5 rabbit virus an early success, researchers say|url=https://www.abc.net.au/news/2017-04-01/k5-rabbit-virus-an-early-success-csiro-researchers-say/8400816|accessdate=2018-05-20|work=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|date=1 April 2017}}</ref> Sjúkdómurinn hefur tvisvar fundist á Íslandi; fyrst í heimiliskanínum 2002, og síðast í Elliðarárdal árið 2020.<ref>{{cite web|url=https://www.mast.is/is/um-mast/frettir/frettir/smitandi-lifrardrep-talid-orsok-kaninudauda|title=Smitandi lifrardrep talið orsök kanínudauða|date=25.3.2020|website=Matvælastofnun}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.visir.is/g/202025937d/kaninudaudi-rakinn-til-lifradreps|title=Kanínudauði rakinn til lifradreps|author=Samúel Karl Ólason|date=25. mars 2020|website=Vísir}}</ref> Vírussins varð fyrst vart í heimiliskanínum í Bandaríkjunum árið 2018.<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/environment/2020/jul/15/deadly-plague-us-rabbit-population|title=The deadly plague that could devastate the US rabbit population|website=Guardian|date=15. júlí 2020|author=Katharine Gammon}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Veirusjúkdómar]] 4xizloircet9cx9ly11yf7h5k5bho50 0 156657 1958210 1795013 2026-03-31T13:53:39Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958210 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. bandaensis''' | binomial = Hoya bandaensis | binomial_authority = [[Rudolf Schlechter|Schltr.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya bandaensis'''''<ref name = "C132">Schltr., 1908 ''In: Engl. Jahrb. 40: Beibl. 92, 13''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16641813|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á [[Mólúkkaeyjar|Mólúkkaeyjum]].<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98384-1|title=Hoya bandaensis Rudolf Schlechter {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-03-24}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya bandaensis}} {{Wikilífverur|Hoya bandaensis}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] avtq0s7emgxol3qh3ggiiiq5o3lvuue 0 156790 1958156 1795059 2026-03-31T13:16:23Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958156 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. corazoniae''' | binomial = Hoya corazoniae | binomial_authority = [[Dale Kloppenburg|Kloppenb.]], Siar & Ferreras | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya corazoniae'''''<ref name = "C132">Kloppenb., S.Siar & Ferreras, 2010 ''In: Fraterna 23(4): 15 (-19, figs.)''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16641930|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er í Filippseyjum.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77109884-1|title=Hoya corazoniae Kloppenb., Siar & Ferreras {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-04-07}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya corazoniae}} {{Wikilífverur|Hoya corazoniae}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] 62gbszs03vpfzwljq98qkyezb5hs5y8 0 156966 1958192 1795099 2026-03-31T13:26:01Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958192 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. exilis''' | binomial = Hoya exilis | binomial_authority = [[Rudolf Schlechter|Schltr.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya exilis'''''<ref name = "C132">Schltr., 1913 ''In: Engl. Jahrb. 50: 121''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642002|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á Nýju Guíneu.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98463-1|title=Hoya exilis Schltr. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-04-16}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya exilis}} {{Wikilífverur|Hoya exilis}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] 02s0gkl7q0gtl9094zd93vf53xn9iou 0 157002 1958084 1795125 2026-03-31T12:51:06Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958084 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. guppyi''' | binomial = Hoya guppyi | binomial_authority = Oliver | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Eriostemma guppyi'' <small>([[William Botting Hemsley|Hemsl.]]) [[Dale Kloppenburg|Kloppenb.]] & Gilding</small> }} '''''Hoya guppyi'''''<ref name = "C132">Oliver, 2247 ''In: Guppy, Salom. Isl. 298, et in Hook. Icon. pl. 23: (1892) t. 2247 A.''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642042|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á Salómonseyjum.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98489-1|title=Hoya guppyi Oliver {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-04-17}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya guppyi}} {{Wikilífverur|Hoya guppyi}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] 4p7gtgchnd9o2mu1hxewsferm49eib2 0 157039 1958083 1931143 2026-03-31T12:51:00Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958083 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. stenophylla''' | binomial = Hoya stenophylla | binomial_authority = [[Rudolf Schlechter|Schltr.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya stenophylla'''''<ref name = "C132">Schltr., 1913 ''In: Engl. Jahrb. 50: 130''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642480|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014|archive-date= 10 apríl 2023|archive-url= https://web.archive.org/web/20230410062435/http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642480|url-status= dead}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á Nýju Gíneu.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98700-1|title=Hoya stenophylla Schltr. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-04-19}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya stenophylla}} {{Wikilífverur|Hoya stenophylla}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] bmni1cg89j9wg1581ve5615wgpnfvpr 0 157057 1958009 1795156 2026-03-31T12:26:38Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958009 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. landgrantensis''' | binomial = Hoya landgrantensis | binomial_authority = [[Dale Kloppenburg|Kloppenb.]], Siar & Cajano | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya landgrantensis'''''<ref name = "C132">Kloppenb., Siar & Cajano, 2009 ''In: Asia Life Sci. 18(1): 147''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642124|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 20 apríl 2020}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á Filippseyjum.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:77104791-1|title=Hoya landgrantensis Kloppenb., Siar & Cajano {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-04-20}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya landgrantensis}} {{Wikilífverur|Hoya landgrantensis}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] 5yzui81lyi7z90occl9fgmmupl7o1mm 0 157060 1958209 1795179 2026-03-31T13:53:33Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958209 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. madulidii''' | binomial = Hoya madulidii | binomial_authority = [[Dale Kloppenburg|Kloppenb.]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Eriostemma madulidii'' <small>([[Dale Kloppenburg|Kloppenb.]]) [[Dale Kloppenburg|Kloppenb.]] & Gilding</small> }} '''''Hoya madulidii'''''<ref name = "C132">D. Kloppenburg, 1990 ''In: Fraterna, 1(3), Philipp. Hoya Sp. Suppl.: IV''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642180|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á Filippseyjum.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:940193-1|title=Hoya madulidii Kloppenb. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-04-20}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya madulidii}} {{Wikilífverur|Hoya madulidii}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] mq89hvrm5ghyyvwxjfc7rwoi4qrp6s3 0 157431 1958159 1914936 2026-03-31T13:17:12Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958159 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur |flokksnafn_íslenska = Þjóðfrelsisfylking sandínista |flokksnafn_formlegt = Frente Sandinista de Liberación Nacional |mynd =[[Mynd:Flag of the FSLN.svg|150px|center|]] |fylgi = |litur = #8B0000 |forseti = [[Daniel Ortega]] |stofnár = {{start date and age|1961|7|19}} |höfuðstöðvar = [[Managua]] |hugmyndafræði = Sandínismi, [[Kristni|kristileg]] [[vinstristefna]], [[sósíalismi]], vinstri[[lýðhyggja]]<br>''Áður:'' [[Marx-lenínismi]] |einkennislitur = Rauður {{Color box|#8B0000}} |vettvangur1 = Sæti á þjóðþinginu |sæti1 = 75 |sæti1alls = 90 |ljós-texti=já |vefsíða = [https://www.lavozdelsandinismo.com www.lavozdelsandinismo.com] |bestu kosningaúrslit = |verstu kosningaúrslit = }} '''Þjóðfrelsisfylking sandínista''' (sp. ''Frente Sandinista de Liberación Nacional''; FSLN) er [[Sósíalismi|sósíalískur]] stjórnmálaflokkur í [[Níkaragva]]. Meðlimir hans eru kallaðir '''sandínistar'''. Heitið er dregið af nafni byltingarmannsins [[Augusto César Sandino]], sem leiddi andspyrnu gegn hernámi Bandaríkjamanna í Níkaragva á fjórða áratugi 20. aldar. Sandínistar réðu yfir Níkaragva frá 1979 til 1990 eftir að hafa leitt [[Byltingin í Níkaragva|byltingu]] gegn ríkisstjórn einræðisherrans [[Anastasio Somoza Debayle]]. Forseti flokksins, [[Daniel Ortega]], hefur verið forseti Níkaragva í annað skipti frá árinu 2007.<ref name=vísir2007>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/200770111009|titill=Daniel Ortega sestur í forsetastól Níkaragúa|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|mánuður=11. janúar|ár=2007|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=17. maí}}</ref> ==Söguágrip== Upphaf sandínistahreyfingarinnar má rekja til skæruliðaforingjans [[Augusto César Sandino]], sem fór fyrir andspyrnuhreyfingu Níkaragvamanna gegn hernámi Bandaríkjamanna. Árið 1931 sendu Bandaríkjamenn sérsveitir til Níkaragva til þess að vinna bug á Sandino en urðu að hafa sig á brott tveimur árum síðar án þess að hafa lokið ætlunarverki sínu. Áður en Bandaríkjamenn yfirgáfu landið stofnuðu þeir sérstakt þjóðvarðlið og gerðu skjólstæðing sinn, [[Anastasio Somoza García]], að stjórnanda þess. Þjóðvarðliði Somoza tókst árið 1934 að handtaka Sandino og taka hann að lífi. Somoza varð forseti Níkaragva árið 1936 og hóf þar með ættarveldi Somoza-fjölskyldunnar sem entist í tæplega hálfa öld.<ref name=neisti>{{Tímarit.is|4303720|„Patria libre o morir“. – Frjálst föðurland eða dauði|útgáfudagsetning=26. ágúst 1979|blað=[[Neisti (tímarit)|Neisti]]|skoðað=17. maí 2020|blaðsíða=12, 11}}</ref> Morðið á Sandino vakti mikla reiði og gerði hann að táknmynd andspyrnuhreyfingarinnar gegn einræðisstjórn Somoza-fjölskyldunnar. Sandínistahreyfingin var lengi einangruð og fáliðuð en eftir að Anastasio Somoza García var myrtur árið 1956 óx hreyfingunni fljótt ásmegin. Marxískir stúdentar fóru smám saman að hópast saman undir merkjum sandínisma og stofna skipulega byltingarhreyfingu. Árið 1961 var Þjóðfrelsisfylking sandínista formlega stofnuð að undirlagi [[Carlos Fonseca|Carlos Fonseca Amador]]. Við stofnun hópsins var hann undir miklum áhrifum frá [[Byltingin á Kúbu|byltingunni á Kúbu]] og lagði áherslu á eflingu byltingarhópa í fjallahéruðum Níkaragva í von um að hann myndi komast í snertingu við bændur landsins.<ref name=neisti/> Fyrstu meiriháttar átökin milli sandínista og ríkisstjórnar Somoza-ættarinnar urðu í orrustu árið 1967. Sandínistar töpuðu orrustunni en viðureignin vakti í fyrsta skipti verulega athygli á þeim og jók stuðning bænda við hreyfinguna. Eftir orrustuna varð hugmyndafræðilegur ágreiningur meðal sandínista um það hvort réttast væri að há langtímabaráttu gegn stjórninni og bíða þess að stéttarvitund gæti þróast meðal landsmanna; stefna að uppbyggingu marx-lenínsks fjöldaflokks; eða fylkja liði með öðrum andspyrnuhreyfingum til þess að flýkka fyrir falli Somoza-veldisins. Allar fylkingarnar voru þó sammála um að stefnt skyldi að [[þjóðnýting]]u eigna Somoza-ættarinnar, þjóðvarðliðið lagt niður og alþýðuher stofnaður í þess stað, og stefnt skyldi að jarðeignarumbótum og skiptingu jarðeigna milli bænda.<ref name=neisti/> ===Byltingin í Níkaragva=== Árið 1974 réðust sandínistar á [[Managua]], höfuðborg Níkaragva, tóku þar nokkra ráðherra og erindreka sem gísla og neyddu [[Anastasio Somoza Debayle]] forseta til að greiða lausnargjald fyrir þá. Sandínistar gerðu síðan árið 1977 árás á herstöð í borginni [[Masaya]] en Somoza svaraði árásinni með hefndaraðgerðum gegn bændum landsins. Í takti við harðnandi hernaðarátökin jókst borgaraleg andstaða gegn Somoza, sér í lagi eftir að hann lét myrða blaðaritstjórann [[Pedro Joaquín Chamorro Cardenal]] árið 1978 til að þagga niður í gagnrýni á ríkisstjórnina. Í september sama ár hvöttu sandínistar til allsherjaruppreisnar og tókst að ná mörgum borgum landsins á sitt vald. Bandaríkjamenn reyndu að stilla til friðar milli Somoza og stjórnarandstöðunnar en Þjóðlega föðurlandsfylkingin, samtök sandínista og annarra stjórnarandstöðuhópa, hafnaði að endingu samningaviðræðum við stjórnina. Þann 19. júlí árið 1979 hertóku sveitir sandínista höfuðborgina Manuaga og Somoza flúði land.<ref name=neisti/> Eftir byltinguna gegn Somoza stofnuðu sandínistar samsteypustjórn, Þjóðviðreisnarherstjórnina, ásamt öðrum stjórnarandstöðuflokkum undir forystu sandínistaleiðtogans [[Daniel Ortega|Daniels Ortega]].<ref name=neisti/> Fljótt voru bankar landsins og aðrar eignir Somoza þjóðnýttir og valdastofnanir gömlu stjórnarinnar voru endurskipulagðar.<ref name=neisti2>{{Tímarit.is|4304145|NICARAGUA: Byltingin heldur áfram|útgáfudagsetning=25. mars 1982|blað=[[Neisti (tímarit)|Neisti]]|skoðað=17. maí 2020|blaðsíða=11}}</ref> Þótt stjórnin hafi í fyrstu verið samstarf margvíslegra stjórnarandstöðuhópa urðu borgaralegu flokkarnir smám saman afhuga samstarfi við sandínista og árið 1980 sögðu [[Violeta Chamorro]] og [[Alfonso Robelo]], fulltrúar borgaralegu stjórnmálaflokkanna, sig úr þjóðstjórninni í mótmælaskyni gegn stjórnarháttum Ortega.<ref name=þjóðviljinn>{{Tímarit.is|2871903|Nicaragua: Línurnar skýrast|útgáfudagsetning=4. maí 1980|blað=[[Þjóðviljinn]]|skoðað=17. maí 2020|blaðsíða=14-15}}</ref><ref>{{Tímarit.is|4304524|Ríkisstjórn verkamanna og bænda|útgáfudagsetning=20. ágúst 1984|blað=[[Neisti (tímarit)|Neisti]]|skoðað=17. maí 2020|höfundur=[[Már Guðmundsson]]|blaðsíða=9-11}}</ref> Eftir fall Somoza flúðu hundruðir meðlima þjóðvarðliðsins til [[Hondúras]] og mynduðu andspyrnusveitir gegn sandínistum sem urðu kallaðar [[kontraskæruliðar]].<ref>{{Tímarit.is|2494941|„Munum þurrka þá út“|útgáfudagsetning=2. nóvember 1984|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=17. maí 2020|blaðsíða=10}}</ref><ref name=þjóðviljinn/> Kontraskæruliðar háðu margra ára baráttu gegn sandínistastjórninni og nutu stuðnings ríkisstjórnar [[Ronald Reagan|Ronalds Reagan]] í Bandaríkjunum. Kontraskæruliðum óx nokkur ásmegin á seinni hluta níunda áratugarins vegna versnandi efnahagsástands í Níkaragva í tengslum við verðstýringu og samyrkjuvæðingu sandínistastjórnarinnar.<ref>{{Tímarit.is|1659798|Borgarastyrjöldin í Nicaragua harðnar og kontrar vinna á|útgáfudagsetning=16. júlí 1987|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=17. maí 2020|blaðsíða=24}}</ref> Árið 1990 féllust sandínistar á að halda frjálsar kosningar í landinu. Þvert á allar væntingar tapaði Ortega kjöri til forseta gegn Violetu Chamorro, sem bauð sig fram sem fulltrúi sameinaðrar stjórnarandstöðu borgaralegu flokkanna. Ortega sætti sig við niðurstöðu kosninganna en sandínistar voru þó áfram stærsti flokkurinn á þingi Níkaragva og voru áfram eitt helsta stjórnmálaafl landsins. ===Stjórnarseta frá 2006=== Í forsetakosningum árið 2006 tókst Ortega að ná endurkjöri í forsetaembættið og tók við embætti forseta Níkaragva í byrjun næsta árs.<ref name=vísir2007/> Frá endurkomu sandínista til valda hefur Ortega í auknum mæli verið sakaður um gerræðislegt stjórnarfar, sér í lagi eftir ofbeldisfull viðbrögð stjórnar hans gegn fjöldamótmælum frá árinu 2019.<ref name=vísir2019>{{Vefheimild|titill=Byltingarleiðtogi sagður verða að einræðisherranum sem hann steypti|höfundur=Kjartan Kjartansson|url=https://www.visir.is/g/2019190128898/byltingarleidtogi-sagdur-verda-ad-einraedisherranum-sem-hann-steypti|ár=2019|mánuður=28. janúar|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=17. maí}}</ref> == Gengi í kosningum == === Forsetakosningar === {| class=wikitable style=text-align:center !'''Kosningar''' !Frambjóðandi !'''Atkvæði''' !'''%''' !Niðurstaða |- |1984 | rowspan="8" |[[Daniel Ortega]] |735.967 |66,97% |{{Já|Vann}} |- |1990 |579.886 |40,82% |{{Nei|Tapaði}} |- |1996 |664.909 |37,83% |{{Nei|Tapaði}} |- |2001 |922.436 |42,28% |{{Nei|Tapaði}} |- |2006 |854.316 |38,07% |{{Já|Vann}} |- |2011 |1.569.287 |62,46% |{{Já|Vann}} |- |2016 |1.806.651 |72,44% |{{Já|Vann}} |- |2021 |2.093.834 |75,87% |{{Já|Vann}} |} === Þjóðþingskosningar === {| class=wikitable style=text-align:center |- !'''Kosningar''' !Flokksleiðtogi ! scope="col" |'''Atkvæði''' ! scope="col" |'''%''' ! scope="col" |Þingsæti !+/– !'''Sæti''' |- |1984 | rowspan="8" |[[Daniel Ortega]] |729.159 |66,78% |{{Composition bar|61|96|hex=#8B0000}} |{{hækkun}} 61 |{{hækkun}} 1. |- |1990 |579.723 |40,84% |{{Composition bar|39|92|hex=#8B0000}} |{{lækkun}} 22 |{{lækkun}} 2. |- |1996 |626.178 |36,46% |{{Composition bar|36|93|hex=#8B0000}} |{{lækkun}} 3 |{{stöðugt}} 2. |- |2001 |915.417 |42,6% |{{Composition bar|39|92|hex=#8B0000}} |{{hækkun}} 3 |{{stöðugt}} 2. |- |2006 |840.851 |37,59% |{{Composition bar|38|92|hex=#8B0000}} |{{lækkun}} 1 |{{hækkun}} 1. |- |2011 |1.583.199 |60,85% |{{Composition bar|63|92|hex=#8B0000}} |{{hækkun}} 25 |{{stöðugt}} 1. |- |2016 |1.590.316 |65,86% |{{Composition bar|70|92|hex=#8B0000}} |{{hækkun}} 7 |{{stöðugt}} 1. |- |2021 |2.039.717 |74,17% |{{Composition bar|75|90|hex=#8B0000}} |{{hækkun}} 5 |{{stöðugt}} 1. |} ==Tilvísanir== <references/> {{s|1961}} [[Flokkur:Níkaragskir stjórnmálaflokkar]] [[Flokkur:Skæruliðahreyfingar]] 5asp3qtexkd8tfvmfkkgfpbwu8z4m35 0 157745 1957953 1931136 2026-03-31T12:03:03Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957953 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. lasiogynostegia''' | binomial = Hoya lasiogynostegia | binomial_authority = [[Ping Tao Li|P. T. Li]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya lasiogynostegia'''''<ref name = "C132">P. T. Li, 1984 ''In: Bull. Bot. Res., Harbin 4(I): 118''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642127|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 4 júní 2020|archive-date= 4 júní 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200604223928/http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642127|url-status= dead}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á Hainan-eyju í suður Kína.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:904375-1|title=Hoya lasiogynostegia P. T. Li {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-06-04}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya lasiogynostegia}} {{Wikilífverur|Hoya lasiogynostegia}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] tieaqkhn976n2s619y8djotg911h55j 0 158017 1958072 1795180 2026-03-31T12:47:03Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958072 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. magnifica''' | binomial = Hoya magnifica | binomial_authority = P.I.Forst. & Liddle | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya magnifica'''''<ref name = "C132">P.I. Forster & D.J. Liddle, 1992 ''In: Austrobaileya, 3(4): 629''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642182|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 22 júní 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er í [[Papúa Nýja-Gínea|Papúa Nýju Guíneu]].<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:961529-1|title=Hoya magnifica P.I.Forst. & Liddle {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-06-22}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya magnifica}} {{Wikilífverur|Hoya magnifica}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] i54ho14umwb0yeyydnjzuch7l52qpbv 0 158080 1957998 1795234 2026-03-31T12:24:39Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957998 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. oreogena''' | binomial = Hoya oreogena | binomial_authority = Kerr | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya oreogena'''''<ref name = "C132">Kerr, 1939 ''In: Kew Bull., 461''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642303|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 júní 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á Taílandi.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98603-1|title=Hoya oreogena Kerr {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-06-26}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya oreogena}} {{Wikilífverur|Hoya oreogena}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] 5sof7ptxvp9yg4qiaickuwufm7nswbd 0 158108 1958111 1921354 2026-03-31T13:00:32Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958111 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = VU | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>China Plant Specialist Group (2004). [https://www.iucnredlist.org/species/46543/11066408 "Hoya pandurata"]. IUCN Red List of Threatened Species. 2004: e.T46543A11066408. doi:10.2305/IUCN.UK.2004.RLTS.T46543A11066408.en. Retrieved 21 December 2017.</ref> | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. pandurata''' | binomial = Hoya pandurata | binomial_authority = [[Ying Tsiang|Tsiang]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya pandurata'''''<ref name = "C132">Tsiang, 1939 ''In: Sunyatsenia 4: 125''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642321|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 28 júní 2014|archive-date= 29 júní 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200629223845/http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642321|url-status= dead}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er í Kína, Laos og Víetnam.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98611-1|title=Hoya pachypus S. Moore {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-06-28}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya pandurata}} {{Wikilífverur|Hoya pandurata}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] t2w6rdb7e03a2cfxjf4hizgpq3n26dj 0 158113 1958032 1795268 2026-03-31T12:30:56Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958032 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. pubens''' | binomial = Hoya pubens | binomial_authority = [[Julien Noël Costantin|Costantin]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya pubens'''''<ref name = "C132">Costantin, 1912 ''In: Lecomte. Fl. Gen. Indo-Chine, 4: 136''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642401|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 28 júní 2014}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er í Víetnam.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98650-1|title=Hoya pubens Costantin {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-06-28}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya pubens}} {{Wikilífverur|Hoya pubens}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] gqksyfxlv05hibr1liwxq7x65sh15j3 0 158166 1958271 1795319 2026-03-31T14:14:12Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958271 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. subcalva''' | binomial = Hoya subcalva | binomial_authority = [[Isaac Henry Burkill|Burkill]] | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya subcalva'''''<ref name = "C132">Burkill, 1901 ''In: Kew Bull., 141''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642482|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 01 júlí 2020}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á Nýju-Gíneu.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98702-1|title=Hoya subcalva Burkill {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-07-01}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya subcalva}} {{Wikilífverur|Hoya subcalva}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] idhqktmh52u50t7aqis7j7uww5h1fkd 0 158172 1957966 1921368 2026-03-31T12:11:45Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957966 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Magnoliopsida]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Gentianales]] | familia = [[Apocynaceae]] | genus = [[Hoya (ættkvísl)|Hoya]] | species = '''H. trukensis''' | binomial = Hoya trukensis | binomial_authority = Hosokawa | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''''Hoya trukensis'''''<ref name = "C132">Hosokawa, 1937 ''In: Journ. Jap. Bot., 13: 282''</ref> er fjölær jurt í vaxblómaættkvísl.<ref name = "COL">{{cite web|url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642506|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 01 júlí 2020|archive-date= 3 júlí 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200703005654/http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16642506|url-status= dead}}</ref><ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-10-16 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> Útbreiðslan er á Caroline-eyjaklasanum norður af Nýju-Gíneu.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:98718-1|title=Hoya trukensis Hosokawa {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|access-date=2020-07-01}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Hoya trukensis}} {{Wikilífverur|Hoya trukensis}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Vaxblómaættkvísl]] h9wa6m00qa0bq3fye4p7nkeepdv6yxj 0 158303 1957970 1859002 2026-03-31T12:14:46Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957970 wikitext text/x-wiki {{infobox color| title=Bleikur| hex=FFC0CB |source=[[HTML color names|HTML/CSS]]<ref name="css3-color">{{cite web|url=https://www.w3.org/TR/css3-color/#html4 |title=W3C TR CSS3 Color Module, HTML4 color keywords |publisher=W3.org |access-date=2010-09-11}}</ref> }} '''Bleikur''' er fölari útgáfa af [[rauður|rauða litnum]]. Samkvæmt [[skoðanakönnun]]um í [[Evrópa|Evrópu]] og [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] er bleiki liturinn oftast tengdur við yndisleika, [[kurteisi]], tilfinningarnæmi, blíðu, sætleika, [[æska|æsku]], [[kvenleiki|kvenleika]] og [[rómantík]]. {{stubbur}} [[Flokkur:litir]] sss6qcx69ep3kc0qqm3ifgx4uj19gzu 0 158309 1957951 1678703 2026-03-31T12:02:47Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957951 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Bláklukkubálkur]] (''Campanulales'') | familia = [[Bláklukkuætt]] (''Campanulaceae'') | genus = [[Klukkuættkvísl]] (''Campanula'') | species = '''C. alaskana''' | binomial = Campanula alaskana | binomial_authority = ([[Asa Gray|A.Gray]]) [[William Franklin Wight|W.Wight]] ex J.P.Anderson | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = ''Campanula rotundifolia'' var.'' hirsuta'' <small></small><br>''Campanula rotundifolia'' var.'' alaskana'' <small></small><br>''Campanula latisepala'' var.'' dubia'' <small></small><br>''Campanula latisepala'' <small>Hulten</small> }} '''''Campanula alaskana'''''<ref name = "source">[https://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> er tegund af [[klukkuætt]] ([[Campanulaceae]]),<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9778256|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> ættuð frá norðvestur Norður-Ameríku ([[Aleut-eyjar]], [[Alaska]], [[Yukon]], [[Breska-Kólumbía]], [[Washington (ríki)|Washington ]]). Henni var fyrst lýst af [[Asa Gray]] 1886 sem ''[[Campanula rotundifolia]]'' var. ''alaskana'' og gerð að tegund af [[William Wright|William Wright]] 1918.<ref name = "C132">W.Wight ex J.P.Anderson, 1918 ''In: Proc. Iowa Acad. Sci. 25: 447''</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Campanula alaskana}} {{Wikilífverur|Campanula alaskana}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Bláklukkur]] h1exihwlvv059zs9wx9b75k5cd8xlzl 0 158359 1957986 1780578 2026-03-31T12:21:06Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957986 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | status = | image = Campanula collina.JPG | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Bláklukkubálkur]] (''Campanulales'') | familia = [[Bláklukkuætt]] (''Campanulaceae'') | genus = [[Klukkuættkvísl]] (''Campanula'') | species = '''C. collina''' | binomial = Campanula collina | binomial_authority = [[John Sims|Sims]] | range_map = Campanula distribution map Campanula collina.png | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = }} '''''Campanula collina'''''<ref name = "C132">Sims, 1806 ''In: Bot. Mag. 24: t. 927''</ref><ref name = "source">[https://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> er tegund af [[klukkuætt]] ([[Campanulaceae]]),<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9778342|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> ættuð frá Kákasus til Armeníu og Tyrklands.<ref>{{cite web|url=http://encyclopaedia.alpinegardensociety.net/plants/Campanula/collina|title=Alpine Garden Society Plant Encyclopeadia - Campanula collina|access-date=2020-07-22|archive-date=2014-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141104171757/http://encyclopaedia.alpinegardensociety.net/plants/Campanula/collina|url-status=dead}}</ref><ref>{{Bókaheimild|titill=Dwarf Campanulas and associated genera|höfundur=Graham Nicholls|útgefandi=Timber Press|ár=2006|bls=135|ISBN=978-0-88192-810-5}}</ref> <gallery> File:Campanula collina 1.JPG File:Campanula collina 2.JPG File:Campanula collina.JPG </gallery> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Campanula collina}} {{Wikilífverur|Campanula collina}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Bláklukkur]] o0d9soe9bifirl0nl66qeoejml8ykfl 0 158646 1958323 1918444 2026-03-31T16:02:03Z TKSnaevarr 53243 1958323 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Rafik Hariri | nafn_á_frummáli= {{nobold|رفيق الحريري}} | mynd = Visit of Rafic Hariri, Lebanese Prime Minister, to the EC P010848002H (cropped).jpg | myndatexti1 = Rafik Hariri árið 2004. |titill = Forsætisráðherra Líbanons | stjórnartíð_start = [[23. október]] [[2000]] | stjórnartíð_end = [[21. október]] [[2004]] | forseti = [[Émile Lahoud]] | forveri=[[Selim Hoss]] | eftirmaður=[[Omar Karami]] | stjórnartíð_start2 = [[31. janúar]] [[1992]] | stjórnartíð_end2 = [[2. desember]] [[1998]] | forseti2 = [[Elias Hrawi]]<br>[[Émile Lahoud]] | forveri2=[[Rachid Solh]] | eftirmaður2=[[Selim Hoss]] | fæddur = [[1. nóvember]] [[1944]] | fæðingarstaður = [[Sídon]], [[Líbanon]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2005|2|14|1944|11|1}} | dánarstaður = [[Beirút]], [[Líbanon]] | orsök_dauða = Myrtur | háskóli = | maki = Nidal Bustani, Nazik Hariri | börn = 6; þ. á m. [[Saad Hariri]] | þjóderni = [[Líbanon|Líbanskur]] (með [[Sádi-Arabía|sádi-arabískan]] ríkisborgararétt<ref name=tíminn/>) | starf = Athafnamaður, stjórnmálamaður | stjórnmálaflokkur = [[Framtíðarhreyfingin]] | undirskrift = }} '''Rafik Baha El Deen Al-Hariri''' (1. nóvember 1944 – 14. febrúar 2005) var [[Líbanon|líbanskur]] athafna- og stjórnmálamaður. Hann var mjög áberandi í líbönsku stjórnmála- og efnahagslífi á árunum eftir [[Borgarastyrjöldin í Líbanon|borgarastyrjöldina í landinu]] og var tvívegis forsætisráðherra Líbanons, frá 1992 til 1998 og 2000 til 2004. Líkt og allir forsætisráðherrar landsins var Hariri [[súnní]]múslimi.<ref>{{Tímarit.is|1881550|Misklíð þríeykisins í Líbanon vekur ugg|útgáfudagsetning=22. júní 1997|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=18. ágúst 2020|höfundur=Jóhanna Kristjónsdóttir|blaðsíða=5}}</ref> Hariri flutti árið 1965 í viðskiptaerindum til [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] og efnaðist þar mjög í byggingariðnaðinum en flutti aftur til Líbanons árið 1990 og tók þar þátt í endurbyggingu [[Beirút]] eftir eyðileggingu borgarastyrjaldarinnar.<ref name=tíminn>{{Tímarit.is|4070262|Líbanir gera sér góðar vonir um nýjan forsætisráðherra|útgáfudagsetning=22. desember 1992|blað=[[Tíminn]]|skoðað=18. ágúst 2020|blaðsíða=13}}</ref> Hann varð forsætisráðherra Líbanons árið 1992 og vann náið með [[Sýrland|sýrlenskum]] áhrifamönnum í landinu. Hann fjarlægðist síðar Sýrlendingana og krafðist þess árið 2004 að sýrlenskir hermenn hefðu sig á brott úr Líbanon. Þegar embættistíð [[Émile Lahoud]] forseta landsins var framlengd vegna þrýstings frá Sýrlendingum sagði Hariri af sér í mótmælaskyni. Rafik Hariri var myrtur í sprengjuárás á bílalest hans á götum Beirút þann 11. febrúar árið 2005. Fjórir meðlimir [[Hizbollah]] voru ákærðir fyrir morðið og síðar sakfelldir að þeim fjarstöddum af sérstökum dómstól Sameinuðu þjóðanna árið 2020.<ref>{{Vefheimild|titill=Sak­felld­ur fyr­ir morðið á Har­iri|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/18/sakfelldur_fyrir_mordid_a_hariri/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2020|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. ágúst}}</ref> Aðrir telja þó fremur að sýrlensk stjórnvöld hafi staðið á bak við morðið. Morðið á Hariri leiddi til [[Sedrusbyltingin|sedrusbyltingarinnar]] í Líbanon, sem leiddi til þess að Sýrlendingar drógu her sinn úr landinu. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Líbanons| frá=[[31. janúar]] [[1992]]| til=[[2. desember]] [[1998]]| fyrir=[[Rachid Solh]]| eftir=[[Selim Hoss]]| }} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Líbanons| frá=[[23. október]] [[2000]]| til=[[21. október]] [[2004]]| fyrir=[[Selim Hoss]]| eftir=[[Omar Karami]]| }} {{Töfluendir}} {{stubbur|æviágrip|stjórnmál}} {{DEFAULTSORT:Hariri, Rafik}} {{fd|1944|2005}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Líbanons]] 092dz8com2k0uye2d5f0b7orsuekcf7 0 159382 1958157 1686302 2026-03-31T13:16:52Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958157 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Bláklukkubálkur]] (''Campanulales'') | familia = [[Bláklukkuætt]] (''Campanulaceae'') | genus = [[Klukkuættkvísl]] (''Campanula'') | species = '''C. tubulosa''' | binomial = Campanula tubulosa | binomial_authority = [[Jean-Baptiste de Lamarck|Lam.]] | range_map = | range_map_caption = | synonyms = ''Campanula subidaea'' <small>[[Michel Gandoger|Gand.]]</small> }} '''''Campanula tubulosa'''''<ref name = "C132">Lam., 1785 ''In: Encycl. 1: 588''</ref><ref name = "source">[https://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> er tegund af [[klukkuætt]] ([[Campanulaceae]]),<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9778762|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> ættuð frá Krít.<ref name = "kew">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:141256-1 Campanula tubulosa Lam.] Plants of the world online</ref><ref>{{Bókaheimild|titill=Dwarf Campanulas and associated genera|höfundur=Graham Nicholls|útgefandi=Timber Press|ár=2006|bls=167|ISBN=978-0-88192-810-5}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Campanula tubulosa}} {{Wikilífverur|Campanula tubulosa}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Bláklukkur]] 2tlg81jhkn7lfgfvqhl3okvdoxbmlc2 0 159656 1958233 1790188 2026-03-31T14:00:31Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958233 wikitext text/x-wiki [[Skátafélög á Íslandi|Skátafélagið]] Vífill er eitt af þremur skátafélögum í [[Garðabær|Garðabæ]] og er staðsett í Jötunheimum við Bæjarbraut 7. Félagið var stofnað á [[Sumardagurinn fyrsti|sumardeginum fyrsta]] árið 1967<ref>{{Cite web|url=https://vifill.is/um-felagid-2/|title=Um félagið – Skátafélagið Vífill|website=vifill.is|access-date=2020-10-29|archive-date=2020-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20201024152038/https://vifill.is/um-felagid-2/|url-status=dead}}</ref> == Heimildaskrá == <references /> [[Flokkur:Skátafélag]] [[Flokkur:Skátafélög á Íslandi]] fxthan42l7g5if539pktsrv5m4zjgpr 0 159772 1957962 1742035 2026-03-31T12:10:57Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957962 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Taxobox | color = #FA7B62 | name = ''Peronospora farinosa'' | image = Peronospora farinosa f.sp. betae.JPG | image_width = 300 px | image_caption = [[Smásjá]]rmynd af ''P. farinosa''. | status = NE | status_system = iucn3.1 | trend = unknown | domain = [[Heilkjörnungar]] (Eukaryota) | regnum = [[Litsvipuþörungar]] (Chromalveolata) | phylum = [[Missvipuþörungar]] (Heterokontophyta) | classis = [[Eggsveppir]] (Oomycetes) | ordo = [[Blaðmyglubálkur]] (Peronosporales) | familia = [[Blaðmygluætt]] (Peronosporaceae) | genus = [[Blaðmyglur]] (''Peronospora'') | species = '''''Peronospora farinosa''''' | species_authority = (Fr.) Fr.<ref Name="Kirk2020">Kirk P.M. (ritstjóri) (2020). [https://www.indexfungorum.org/Names/NamesRecord.asp?RecordID=232886 Species Fungorum Plus: Species Fungorum for CoL+ (útg. febrúar 20120).] Í: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2020-09-01 Beta (Roskov Y.; Ower G.; Orrell T.; Nicolson D.; Bailly N.; Kirk P.M.; Bourgoin T.; DeWalt R.E.; Decock W.; Nieukerken E. van; Penev L.; ritstj.). Species 2000: Naturalis, Leiden, Hollandi. ISSN 2405-8858.</ref> }} [[Mynd:Peronospora farinosa f.sp. betae 2.JPG|300 px|thumb|''Peronospora farinosa'' á laufblöðum.]] '''''Peronospora farinosa''''' er sjúkdómsvaldandi sveppur af [[blaðmygluætt]]. ''Peronospora farinosa'' hefur fundist á Íslandi en þó aðeins í [[Reykjavík]] þar sem tegundin er [[sýkill]] á [[akurhrímblaðka|akurhrímblöðku]].<ref Name=HH&GGE2004>Helgi Hallgrímsson & Guðríður Gyða Eyjólfsdóttir (2004). [https://rafhladan.is/bitstream/handle/10802/4090/Fjolrit_45.pdf?sequence=1 ''Íslenskt sveppatal I - smásveppir.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201017171141/https://rafhladan.is/bitstream/handle/10802/4090/Fjolrit_45.pdf?sequence=1 |date=2020-10-17 }} Fjölrit Náttúrufræðistofnunar. Náttúrufræðistofnun Íslands. ISSN 1027-832X</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{commonscat|Peronospora farinosa}} {{Wikilífverur|Peronospora farinosa}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Blaðmygluætt]] [[Flokkur:Sveppir á Íslandi]] anfeooxpzyzahliq36q2k7u85n0gcuy 0 159886 1958121 1689183 2026-03-31T13:04:15Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958121 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Bláklukkubálkur]] (''Campanulales'') | familia = [[Bláklukkuætt]] (''Campanulaceae'') | genus = [[Klukkuættkvísl]] (''Campanula'') | species = '''C. ledebouriana''' | binomial = Campanula ledebouriana | binomial_authority = [[Ernst Rudolf von Trautvetter|Trautv.]] | range_map = | range_map_caption = | synonyms = ''Hemisphaera ledebouriana'' <small>([[Ernst Rudolf von Trautvetter|Trautv.]]) [[Alfred Alekseevich Kolakovsky|Kolak.]] & [[L.B. Serdyukova|Serdyuk.]]</small><br>''Campanula ledebourii'' <small>[[Pierre Edmond Boissier|Boiss.]]</small> }} '''''Campanula ledebouriana'''''<ref name = "C132">Trautv., 1873 ''In: Trudy Imp. S.-Peterburgsk. Bot. Sada 2: 477''</ref><ref name = "source">[https://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> er tegund af [[klukkuætt]] ([[Campanulaceae]]),<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9778495|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> ættuð frá Tyrklandi og Kákasus.<ref name = "kew">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:140567-1 Campanula ledebouriana Trautv.] Plants of the world online</ref><ref>{{Bókaheimild|titill=Dwarf Campanulas and associated genera|höfundur=Graham Nicholls|útgefandi=Timber Press|ár=2006|bls=108|ISBN=978-0-88192-810-5}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Campanula ledebouriana}} {{Wikilífverur|Campanula ledebouriana}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Bláklukkur]] 4vw7d7a8dy1hwu5bfwar6onujvjauer 0 160143 1957989 1690483 2026-03-31T12:22:46Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957989 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | status = | image = | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Bláklukkubálkur]] (''Campanulales'') | familia = [[Bláklukkuætt]] (''Campanulaceae'') | genus = [[Klukkuættkvísl]] (''Campanula'') | species = '''C. xylocarpa''' | binomial = Campanula xylocarpa | binomial_authority = [[Miloslav Kovanda|Kovanda]] | range_map = Distribution map Campanula xylocarpa.png | range_map_caption = | synonyms = }} '''''Campanula xylocarpa'''''<ref name = "C132">Kovanda, 1966 ''In: Folia Geobot. Phytotax. 1: 183''</ref><ref name = "source">[https://apps.kew.org/wcsp/home.do WCSP: World Checklist of Selected Plant Families]</ref> er tegund af [[klukkuætt]] ([[Campanulaceae]]),<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/9778780|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> ættuð frá Slóvakíu til N-Ungverjalands.<ref name = "kew">[https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:141335-1 Campanula xylocarpa Kovanda] Plants of the world online</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Campanula xylocarpa}} {{Wikilífverur|Campanula xylocarpa}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Bláklukkur]] bq2iszh9z2uke4lnnrnwi4fw669j1ad 0 160281 1958295 1946911 2026-03-31T14:23:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958295 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Valmiera Football Club | Mynd = | Gælunafn = | Stytt nafn = | Stofnað = 1996 | Leikvöllur = Jānis Daliņš-leikvangurinn, Valmiera | Stærð = 2.000 | Stjórnarformaður = {{LVA}} [[Uldis Pūcītis]] | Knattspyrnustjóri = {{LVA}} [[Jurģis Kalns]] | Deild = '''2. deildin''' (III) | Tímabil = 2024 | Staðsetning = ''Lettneska Úrvalsdeildin'', 4. sæti | pattern_la1 = | pattern_b1 = _nikesdiii1819ab | pattern_ra1 = | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = _nikepark2021ht | pattern_ra2 = | leftarm2 = 08E8DE | body2 = 08E8DE | rightarm2 = 08E8DE | shorts2 = 08E8DE | socks2 = 08E8DE}} ''Valmiera FC'' er lettneskt [[Knattspyrna|knattspyrnufélag]] með aðsetur í [[Valmiera]]. Þeir spila í lettnesku úrvalsdeildinni sem heitir ''Latvian Virsliga''. == Árangur == {| class="wikitable" style="font-size:90%;" |- !Tímabil ! !Deild !Sæti !Viðhengi |- | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2014 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Pirma liga | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2014.html</ref> |- | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2015 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Pirma liga | bgcolor="#bbbbbb" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2015.html</ref> |- | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2016 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Pirma liga | bgcolor="#f5f5f5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2016.html</ref> |- | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2017 | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#f4dc93" style="text-align:center;"| Pirma liga | bgcolor="#fff000" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2017.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2018 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Lettneska úrvalsdeildin|Úrvalsdeildin]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2018.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Lettneska úrvalsdeildin|Úrvalsdeildin]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2019.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Lettneska úrvalsdeildin|Úrvalsdeildin]] | bgcolor="#DEB678" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2021.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2021 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Lettneska úrvalsdeildin|Úrvalsdeildin]] | bgcolor="#BBBBBB" style="text-align:center;"| 2. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2021.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Lettneska úrvalsdeildin|Úrvalsdeildin]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2022.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Lettneska úrvalsdeildin|Úrvalsdeildin]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2023.html</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[Lettneska úrvalsdeildin|Úrvalsdeildin]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/let2024.html</ref> |} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.valmierafc.com/ Heimasíða félagsins] [[Flokkur:Lettnesk knattspyrnufélög]] [[Flokkur:Valmiera]] [[Flokkur:stofnað 1996]] {{DEFAULTSORT:Valmiera}} g536jft3h5p5z4uae9qyul5wlhjdyft 0 160978 1958158 1815164 2026-03-31T13:17:04Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958158 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = Ryðhumla | image = Bombus pascuorum (male) - Medicago x varia - Keila.jpg | image_caption = | image_width = 240px | regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'') | phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'') | classis = [[Skordýr]] (''Insecta'') | ordo = [[Hymenoptera]] | subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'') | superfamilia = [[Apoidea]] | familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'') | genus = ''[[Humlur]]'' (''Bombus'') | subgenus = Thoracobombus | species = B. pascuorum | binomial = Bombus pascuorum | binomial_authority = ([[Giovanni Antonio Scopoli|Scopoli]], 1763) | synonyms_ref = <ref name="NHM">{{Cite web|url=http://www.nhm.ac.uk/research-curation/research/projects/bombus/th.html|title=''Thoracobombus'' annotated checklist|work=Bombus: bumblebees of the world|author=Paul Williams |publisher=[[Natural History Museum, London|Natural History Museum]]|accessdate=18 June 2010}}</ref> | synonyms= *''Apis pascuorum'' <small>Scopoli, 1763</small> *''Apis senilis'' <small>Fabricius, 1775</small> *''Apis agrorum'' <small>Fabricius, 1787</small>, ''non'' <small>Schrank, 1781</small> *''Bombus thoracicus'' <small>Spinola, 1806</small> *''Bombus arcticus'' <small>Dahlbom, 1832</small>, ''non'' <small>Quenzel, 1832</small> *''Bombus cognatus'' <small>Stephens, 1846</small> *''Bombus smithianus'' <small>White, 1851</small> }} '''Ryðhumla''' ([[fræðiheiti]]: ''Bombus pascuorum'') er tegund af [[Humlur|humlum]], útbreidd um Evrópu og Norður-Asíu.<ref name = "NÍ"/> Hún er áþekk rauðhumlu nema að afturendinn er ryðrauður eins og frambolurinn, en ekki hvítur eins og hjá rauðhumlu. Eins og [[garðhumla]], þá er hún með langa tungu.<ref name="ATH">[https://danmarkshumlebier.blogspot.com/2014/05/feltbestemmelse-agerhumle-bombus.html Feltbestemmelse: Agerhumle (Bombus pascuorum) ] - Danmarks humlebier</ref> Hún fannst fyrst 2010 á Íslandi, en er talin hafa komið fyrr.<ref name = "NÍ">[https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/hexapoda/insecta/hymenoptera/apidae/bombus-pascuorum Ryðhumla] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121213017/https://www.ni.is/biota/animalia/arthropoda/hexapoda/insecta/hymenoptera/apidae/bombus-pascuorum |date=2021-01-21 }} [[Náttúrufræðistofnun Íslands]]</ref> == Myndir == <Gallery> File:Bombus_pascuorum_Zurich_front.jpg File:Bombus_pascuorum_Zurich_lateral.jpg File:Bourdon des champs Face.jpg File:Bourdon des champs global.jpg </Gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Bombus pascuorum}} {{wikilífverur|Bombus pascuorum}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Hunangsflugur]] [[Flokkur:Skordýr á Íslandi]] lvrx7prddevt3q27o16tnai473qcaw1 0 161035 1958267 1879263 2026-03-31T14:10:09Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958267 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = | image = Bombus rupestris - Centaurea scabiosa - Keila.jpg | image_caption = | image_width = 240px | regnum = [[Dýraríkið]] (''Animalia'') | phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'') | classis = [[Skordýr]] (''Insecta'') | ordo = [[Hymenoptera]] | subordo = [[Gaddvespur]] (''Apocrita'') | superfamilia = Apoidea | familia = [[Býflugnaætt]] (''Apidae'') | genus = ''[[Humlur]]'' (''Bombus'') | subgenus = [[Bombus subgenus Psithyrus|Psithyrus]] | species = B. rupestris | binomial = Bombus rupestris | binomial_authority = ([[Johan Christian Fabricius|Fabricius]], 1793) | synonyms_ref = <ref name = "source">''ITIS Bees: World Bee Checklist''. Ruggiero M. (project leader), Ascher J. et al., 2009-09-28</ref> | synonyms= *''Apathus rupestris'' <small>(Fabricius, 1793)</small> *''Apis albinella'' <small>Kirby, 1802</small> *''Apis arenaris'' <small>Panzer, 1801</small> *''Apis frutetorum'' <small>Panzer, 1801</small> *''Apis rupestris'' <small>Fabricius, 1793</small> *''Bombus obscurus'' <small>Seidl, 1838</small> *''Bombus rupestris orientanus'' <small>Reinig, 1931</small> *''Bombus rupestris siculus'' <small>Reinig, 1931</small> *''Psithyrus rupestris'' (Fabricius, 1793)<ref>{{cite web|url= https://www.biolib.cz/en/taxon/id70375/|title=Bombus rupestris (Fabricius, 1793)|publisher=Biolib.cz|access-date=4 July 2012}}</ref> }} '''Bombus rupestris'''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/bombus+rupestris/match/1|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.|author= Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.)|year= 2011|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 24 september 2012}}</ref> er tegund af [[Humlur|humlum]], útbreidd um Evrópu.<ref name="DL">{{cite web| author=Discover Life| title=Discover Life map of Bombus rupestris| url=http://www.discoverlife.org/mp/20m?kind=Bombus+rupestris| accessdate=27 February 2009}}</ref> Hún sníkir á [[Bombus lapidarius|B. lapidarius]].<ref name="wildbienen">H.-J. Martin: Felsen-Kuckuckshummel: Bombus rupestris. [https://www.wildbienen.de/huarten.htm wildbienen.de])</ref> Hún er svört með rauðgulan enda. Drottningar eru 20 - 25 mm langar. Druntarnir um 16 mm. == Myndir == <Gallery> File:Bombus rupestris - Trifolium pratense - Keila.jpg File:Bombus rupestris.jpg File:Bombus.rupestris.-.lindsey.jpg File:Rupestris02.JPG </Gallery> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{commonscat|Bombus rupestris}} {{wikilífverur|Bombus rupestris}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Hunangsflugur]] m217lgs7mv7ekgasq64d8btr6jzq2ra 0 162361 1958053 1860458 2026-03-31T12:37:13Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958053 wikitext text/x-wiki {{félagasamtök |nafn = Rashtriya Swayamsevak Sangh |bakgrunnslitur = |mynd =Path Sanchalan Bhopal-1.jpg |myndaheiti =Meðlimir RSS á göngu í [[Bhopal]]. |skammstöfun= RSS |einkennisorð= |stofnun={{start date and age|1925|9|27}} |gerð= Sjálfboðasamtök, hernaðarhreyfing |höfuðstöðvar={{IND}} Dr. Hedgewar Bhawan, Sangh Building Road, [[Nagpur]], [[Maharashtra]] - 440032 |staðsetning=[[Indland]] |hnit={{coord|21.146|N|79.111|E|display=inline,title}} |markaðsvæði= |tungumál= |lykilmenn = [[K. B. Hedgewar]] (stofnandi) |titill_leiðtoga = Sarsanghchalak (höfðingi) |nafn_leiðtoga = [[Mohan Bhagwat]] |vefsíða=[https://www.rss.org/ www.rss.org] }} '''Rashtriya Swayamsevak Sangh''', skammstafað '''RSS''' (ísl. „Þjóðarsjálfboðasamtökin“<ref>{{Vefheimild|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/919613/Rashtriya-Swayamsevak-Sangh|titill=Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS)}}</ref> eða „Þjóðarsamtök föðurlandsvina“<ref name="LutzLutz2008">{{Cite book|author=James Lutz M.|author2=Brenda J. Lutz|title=Global Terrorism|publisher=[[Taylor & Francis]]|year=2008|page=303|isbn=978-0-415-77246-4|url=https://books.google.com/books?id=VEPz1Dn0g6AC&pg=PA100|accessdate=5. mars 2021}}</ref>) eru sjálfboða- og hernaðarsamtök [[Hægristefna|hægrisinnaðra]] [[Hindúismi|hindúskra]] [[Þjóðernishyggja|þjóðernissinna]] á [[Indland]]i.<ref>{{Cite web|language=fr|author=Julien Bouissou|title=En Inde, des ultranationalistes rêvent d’une nation hindoue « pure »|publisher=''[[Le Monde]]''|date=2016-03-25|issn=|url=https://www.lemonde.fr/international/article/2016/03/25/l-armee-des-fanatiques-de-mother-india_4890311_3210.html|accessdate=5. mars 2021}}</ref><ref name="McLeod2002">{{Cite book|author=John McLeod|title=The history of India|publisher=[[Greenwood Publishing Group]]|year=2002|page=209|isbn=978-0-313-31459-9|url=https://books.google.com/books?id=DAwmUphO6eAC&pg=PA209|accessdate=5. mars 2021}}</ref><ref name="Andersen 1987 111">{{Cite book|language=en|author1=Walter K. Andersen|author2=Shridhar D. Damle|title=The Brotherhood in saffron: the Rashtriya Swayamsevak Sangh and Hindu revivalism|place=Boulder|publisher=[[Westview Press]]|year=1987|page=111|isbn=0-8133-7358-1}}</ref> Samtökin voru stofnuð árið 1925 að undirlagi indverska læknisins [[Keshav Baliram Hedgewar]] og helgast formlega af ósérhlífinni þjónustu í þágu indversku þjóðarinnar. Gagnrýnendur hreyfingarinnar hafa gjarnan útmálað RSS sem [[Öfgahægristefna|öfgahægrihreyfingu]].<ref name="Margolis2000">{{Cite book|author=Eric S. Margolis|title=War at the Top of the World : The Struggle for Afghanistan, Kashmir and Tibet|publisher=Taylor & Francis Group|year=2000|page=95|isbn=978-0-415-93062-8|url=https://books.google.com/books?id=zMSLsSVKxNMC&pg=PA95|accessdate=5. mars 2021}}</ref><ref>[https://www.jstor.org/pss/3023941 The RSS: Militant Hinduism] eftir Jean A. Curran, ''Jr. Far Eastern Survey'', Vol. 19, No. 10 (17. maí 1950), bls. 93-98. Institute of Pacific Relations.</ref> Auk þess að leggja áherslu á mikilvægi trúarbragðanna ganga meðlimir RSS út frá [[Kynþáttur|kynþáttamiðaðri]] skilgreiningu á indversku þjóðerni. Núverandi stjórnarflokkur Indlands, [[Bharatiya Janata-flokkurinn]], hefur ætíð átt í nánu sambandi við RSS-samtökin og er stundum talinn stjórnmálaarmur þeirra. Rashtriya Swayamsevak Sangh var í upphafi stofnað sem fræðsluhópur til þess að auka samheldni innan hindúasamfélagsins<ref>{{Cite book|author1=Walter K. Andersen|author2=Shridhar D. Damle|title=The brotherhood in saffron : the Rashtriya Swayamsevak Sangh and Hindu revivalism|publisher=Westview Press|year=1987|page=2|accessdate=5. mars 2021}}</ref> og berjast gegn [[Breska Indland|nýlendustjórn Breta]] og gegn [[Pakistan|aðskilnaðarstefnu indverskra múslima]].<ref name="Atkins2004">{{Cite book|author1=Stephen E. Atkins|title=Encyclopedia of modern worldwide extremists and extremist groups|publisher=[[Greenwood Publishing Group]]|year=2004|page=264|isbn=978-0-313-32485-7|url=https://books.google.com/books?id=b8k4rEPvq_8C&pg=PA264|accessdate=5. mars 2021}}</ref> Hreyfingin hafði ýmsar evrópskar öfgahægrihreyfingar að fyrirmynd,<ref>{{Cite web|language=fr|author=Julien Bouissou|title=L’Inde dans une bataille identitaire|publisher=''[[Le Monde]]''|date=2018-03-09|url=https://www.lemonde.fr/idees/article/2018/03/09/l-inde-dans-une-bataille-identitaire_5267968_3232.html|accessdate=5. mars 2021}}</ref><ref name="Atkins2004" /> meðal annars [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokkinn]] í Þýskalandi.<ref name="LH_30072017">{{Cite web|author=Lina Sankari|title=Inde. Modi rêve d’une race supérieure|date=30. júlí 2017|url=https://www.humanite.fr/inde-modi-reve-dune-race-superieure-638245|publisher=''[[L'Humanité]]''|accessdate=5. mars 2021}}</ref> Meðlimir RSS voru virkir í ýmsum stjórnmála- og þjóðfélagshreyfingum, meðal annars í [[Sjálfstæðisbarátta Indlands|indversku sjálfstæðisbaráttunni]].<ref name="Andersen 1987 111"/> RSS varð þannig ein umsvifamesta þjóðernishreyfing hindúa.<ref name="Atkins2004"/> Á breska nýlendutímanum áttu samtökin þó ekki í alslæmu sambandi við nýlenduyfirvöldin og sumir meðlimir RSS aðhylltust þá stefnu að starfa með [[Breska heimsveldið|breska heimsveldinu]] til þess að geta barist gegn indverskum [[Íslam|múslimum]], sem þeir álitu höfuðóvini hreyfingarinnar.<ref name=":0">{{Vefheimild|tungumál=fr|titill=Christophe Jaffrelot : «Modi ne parle plus d’emploi ni de développement, il se concentre sur la sécurité»|url=https://www.liberation.fr/debats/2019/05/01/christophe-jaffrelot-modi-ne-parle-plus-d-emploi-ni-de-developpement-il-se-concentre-sur-la-securite_1724347|vefsíða=Libération.fr|ár=2019|mánuður=1. maí|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. mars}}</ref> Samtökin voru bönnuð einu sinni af bresku nýlendustjórninni<ref name="Atkins2004"/> og þrisvar af ríkisstjórn Indlands eftir sjálfstæði landsins: Árið 1948 eftir að [[Nathuram Godse]], meðlimur í RSS,<ref>Dr. Krant'M.L.Verma ''Swadhinta Sangram Ke Krantikari Sahitya Ka Itihas'' (Part-3) bls. 766</ref><ref>{{cite web |last1=Jha |first1=Dhirendra K. |title=The Apostle of Hate |url=https://caravanmagazine.in/reportage/historical-record-expose-lie-godse-left-rss |website=The Caravan |publisher=Delhi Press |access-date=8 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/nathuram-godse-never-left-rss-says-his-family/articleshow/54159375.cms|title=Nathuram Godse never left RSS, says his family|first=Vasudha|last=Venugopal|date=8 September 2016|via=The Economic Times}}</ref> myrti [[Mahatma Gandhi]],<ref name="Atkins2004"/><ref>{{cite web |language=en |url=http://www.hindu.com/2004/08/18/stories/2004081805151100.htm |title=RSS releases `proof' of its innocence |publisher=The Hindu |date=18. ágúst 2004 |accessdate=5. mars 2021 |place=Chennai, India |archive-date=2004-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040905230837/http://www.hindu.com/2004/08/18/stories/2004081805151100.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="IAR">{{Cite book|author=Gerald James Larson|title=India's Agony Over Religion: Confronting Diversity in Teacher Education|publisher=[[State University of New York Press]]|year=1995|page=132|isbn=0-7914-2412-X|url=https://books.google.com/books?id=g6jmckIUHMAC&printsec=frontcover}}</ref> árin 1975 til 1978 á tíma [[neyðarástand]]sins og loks árið 1992 eftir að hindúskir þjóðernissinnar lögðu [[Moska|moskuna]] [[Babri Masjid]] í [[Ayodhya]] í rúst. Á öðrum áratugi 21. aldar kom RSS á fót andlegri og læknisfræðilegri fæðingarhjálp undir nafninu ''Garbh Vigyan Sanskar'' fyrir hindúskar konur. Hjálpin er innblásin af ''[[Lebensborn]]''-áætlun (ísl. „Lífslind“) [[Nasismi|nasista]] og gengur út á að hjálpa konunum að ala „sérsniðin“ börn svo þau verði „fullkomin, hávaxin og ljós yfirlitum“ og gædd mikilvægum „hugrænum eiginleikum“.<ref name="LH_30072017"/><ref>{{Cite web|language=en|title=RSS wing has prescription for fair, tall ‘customised’ babies|publisher=The Indian Express|date=2017-05-07|url=http://indianexpress.com/article/india/rss-wing-has-prescription-for-fair-tall-customised-babies-4644280/|accessdate=5. mars 2021}}</ref> Samtökin hafa á síðustu árum borið ábyrgð á ofbeldi og drápum gegn [[Kristni|kristnum]] Indverjum<ref>{{cite web|author=Isabelle Goepp|title=Inde : des chrétiens brutalement battus après avoir chanté Noël|url=https://journalchretien.net/2016/12/18/actualitechretienne/inde-des-chretiens-brutalement-battus-apres-avoir-chante-noel-29027.html|publisher=Journal Chrétien|date=2016-12-18|access-date=5. mars 2021|language=fr}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> og gegn [[Kommúnismi|kommúnistum]].<ref>{{Cite web|author=Akhel Mathew|title=A dozen RSS men in Kerala get life terms for murder of CPM activist|publisher=GulfNews|date=2016-12-19|url=https://gulfnews.com/news/asia/india/a-dozen-rss-men-in-kerala-get-life-terms-for-murder-of-cpm-activist-1.1948604|accessdate=5. mars 2021}}</ref> Í mótmælum sem fóru fram árið 2020 gegn [[Lög um ríkisborgararétt á Indlandi 2019|nýrri lagasetningu]] sem gagnrýnendur telja beinast gegn indverskum múslimum stóðu meðlimir RSS fyrir ofbeldisfullum hefndaraðgerðum gegn mótmælendum og múslimum. Mörg tilvik pyntinga, íkveikja og annars áreitis náðust á myndband og var dreift á samfélagsmiðlum. Sum myndböndin benda til þess að lögregla hafi tekið þátt í hefndaraðgerðunum ásamt meðlimum RSS. Í átökum sem stóðu frá 23. til 28. febrúar voru 42 manns drepnir og rúmlega 200 særðir.<ref>{{Cite web|title=Inde : qui sont les RSS, les nationalistes hindous accusés de violence et d’humiliations envers les musulmans|url=https://observers.france24.com/fr/20200228-inde-RSS-nationalistes-hindous-violence-humiliations-musulmans|publisher=Les Observateurs de France 24|date=28/02/2020}}</ref> RSS-samtökin njóta verulegra áhrifa innan indverska menntamálaráðuneytisins og hafa staðið fyrir útgáfu nýrra kennslubóka þar sem mörg atriði í sögu Indlands eru endurskoðuð. Í kennslubókunum er aukin áhersla lögð á innrásir múslimaþjóða í Indland og ýkt mynd dregin upp af blóðsúthellingum þeirra á hindúum. Jafnframt er hlutverk tiltekinna leiðtoga í sjálfstæðisbaráttu Indlands, sér í lagi forsætisráðherrans [[Jawaharlal Nehru|Jawaharlals Nehru]] (sem var hlynntur veraldlegu og fjölþjóðlegu Indlandi), talað niður í bókunum og aukin áhersla lögð á hlutverk hindúskra þjóðernissinna. Samtökin eru mótfallin ríkisafskiptum af efnahagslífinu og því hafa mörg fyrirtæki og viðskiptamenn veitt þeim fjárstyrki.<ref name=":0" /> ==Sjá einnig== * [[Bharatiya Janata-flokkurinn]] ==Tilvísanir== <references/> {{s|1925}} [[Flokkur:Hernaðarsamtök]] [[Flokkur:Indversk stjórnmál]] b3o3m6s7ttyl2z2e9twqxm8mqi85bxh 0 162384 1957961 1813933 2026-03-31T12:10:52Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957961 wikitext text/x-wiki '''Hákonar saga góða''' er þriðja saga [[Heimskringla|Heimskringlu]]. Hún segir frá lífi [[Hákon Aðalsteinsfóstri|Hákonar Aðalsteinsfóstra]] Noregskonungs og stjórnartíð hans. Einnig segir hún frá [[Eiríkur blóðöx|Eiríki Blóðöx]] sem var konungur á undan honum en flúði þegar Hákon kom frá Englandi. Eiríkur var sá sonur sem [[Haraldur hárfagri]] vildi að tæki við konungdómnum, Hákon var yngsti sonur Haraldar. Eftir andlát Eiríks hófust miklar deilur milli Hákonar og afkomenda Eiríks. Hákon var fyrsti Noregskonungur til að taka og boða [[Kristni|kristna trú]]. Olli það miklum togstreitu milli konungs og þegna hans þegar kom að blótum. Hákon ríkti í 26 ár og lést í orrustu við bróðursyni sína. Hann dó sonarlaus og tóku synir Eiríks við konungdómnum að honum látnum.    ''yngsti sonur - Eiríkur bróðir hans'' == Ríki Eiríks líður undi lok og Hákon tekur yfir == Þegar [[Haraldur hárfagri]] faðir Hákonar lést hélt Hákon frá Englandi til Noregs. Fékk hann lið og skipakost góðan. Hann fór til Þrándheims og tók Sigurður Hlaðajarl honum vel og safnaði með honum miklu liði. Þótti Hákon líkjast föður sínum mikið í útliti. Hann lofaði að gera alla bændur óðalborna og gefa þeim óðöl sín, en faðir hans hafði áþjáð fólkið í landinu og tekið af þeim óðöl þeirra. Hákon var fimmtán ára gamall þegar hann var tekinn til konungs, fyrst í Þrándheimi og svo í öllum Noreg. „Eiríks óvinsæld óx æ því meirr sem allir menn gerðu sér kærra við Hákon konung…“ Flúði þá Eiríkur Noreg og tók að herja á England og Skotland. [[Aðalsteinn Englandskonungur|Aðalsteinn konungur]] gaf honum þá [[Norðymbraland|Norðimbraland]]. Stuttu síðar lést Aðalsteinn og bróðir hans Játmundur hrakti Eirík á brott og lést í bardaga á Englandi. Gunnhildur kona hans og afkomendur þeirra flúðu til Orkneyja við fráfall hans. Tóku Eiríkssynir yfir Orkneyjar og Hjaltland. Eftir að Eiríkur flúði lagði Hákon undir sig allan Noreg. Þá herjuðu Danir mikið í Noregi og Hákon fór í herferð gegn dönskum víkingum. Þegar Gunnhildur móðir Eiríks frétti af því flutti hún með syni sína til Danmerkur. == Trú Hákonar == Hákonn var alinn upp við kristna trú í Englandi en fór dult með trú sína í Noregi þar sem [[Heiðni|heiðinn siður]] var almennur og mikið um blót. Hélt hann þó sunnudag og föstudags föstu. Hann fékk til sín biskup og aðra kennimenn frá Englandi til að halda uppi trúboði. Á Frostaþingi bauð Hákon „að allir menn skyldu kristnask láta og trúa á einn guð, Krist Máríuson, en hafna blótum ǫllum ok heiðnum goðum, halda heilagt inn sjauunda hvernd dag við vinnum ǫllum, fasta ok inn sjaunda hvern dag. En þegar er konungr hafði þeta upp borit fyrir alþýðu, þá var þegar kurr mikið. Kurruðu bændr um það, er konungr vildi vinnur taka af þeim ok svá, at við þat mátti landit eigi byggva.“ Sögðu bændur að þótt þeir elskuðu Hákon vildu þeir ekki trú hans og lögðu fast á hann að koma til blóts eins og faðir hans hafði gjört. En Hákon var vanur að sleppa blótum. Hann mætti á blótið og gerði krossmark yfir drykkinn þegar blótað var Óðni. Þegar hann var spurður hví hann blótaði ekki svaraði Sigurður jarl að konungur gerði hamarsmark Þórs yfir drykkinn. Næsta dag var ýtt á konung að eta hrossaslátur, drekka soð eða eta flotið. Hákon neitaði því öllu. Í næsta blóti er svo hart gengið að honum að hann þorir ekki annað en að borða smábita af hestalifur og að drekka ölið krossalaust. Var Hákon svo reiður eftir það að hann vildi ná fram hefndum. == Eiríkssynir herja á Noreg == [[Mynd:Haakon den godes saga - Hold fram som du stevner - C. Krohg.jpg|thumb|„Eyvindur skreyja kallaði þá hátt: "Leynist Norðmanna konungur nú eða hefir hann flúið eða hvar er nú gullhjálmurinn?" Hákon konungur mælti hátt til Eyvindar: "Haltu svo fram stefnunni ef þú vilt finna Norðmanna konung." Var þá og skammt að bíða að Eyvindur kom þar, reiddi upp sverðið og hjó til konungs. Þórálfur skaut við honum skildinum og stakraði Eyvindur við en konungur tók sverðið Kvernbít tveim höndum og hjó til Eyvindar ofan í hjálminn, klauf hjálminn og höfuðið allt í herðar niður.“]] En þegar hann er í þann mund að safna að sér liði í hefndarhug koma Eiríkssynir og herja á Noreg. Hákon hefur engan tíma fyrir hefnd og sameinast við lið þeirra er pyntuðu hann. Verður þar orusta sem endar með flótta Eiríkssona. Þeir halda þó áfram að herja á Noreg reglulega. Á tuttugasta ríkisári Hákonar er hann með fámennt lið er hann kemur á slóðir Eiríkssona. Í stað þess að flýja ákveða þeir að berjast en þykjast vera fjölmennari en þeir eru með blekkingum merkismanna sinna sem ganga ítrekað uppi á brekku í fjarlægð eins og það væru að koma liðsauki. Endaði það með flótta Eiríkssona. Á tuttugasta og sjötta ríkisári Hákonar komu Eiríkssynir með mikið lið frá Danmörku, sexfalt lið það er Hákon hafði. Varð þar bardagi og gekk Hákon í öndverðri fylkingu síns lið og fær ör í höndina fyrir neðan öxl. Eiríkssynir flýja, en Hákon blæðir út vegna sára sinna. Hann lét eftir sig eina dóttur en engan son. Fyrir andlát sitt bað hann senda Eiríkssonum boð að þeir tækju yfir konungdóminn en sýndu vinum hans vægð. == Andlát og greftrun == Mælti Hákon er hann var á dánarbeðinu: „þótt mér verði lífs auðit, þá mun ek af landi fara ok til kristinna manna ok bæta þat, er ek hefi brotit við guð, en ef ek dey hér í heiðni, þá veiti mér hér grǫpt þann, er yðr sínisk.“ Var hann mjög harmaður af þegnum sínum. Hann var grafinn að heiðna manna sið og lagður í haug. == Sverðanöfn sem koma fyrir í bókinni. == * Fetbreiður - sverð Þórálfs Skólmssonar * Kvernbítur - sverð Hákonar == Tilvitnanir == * „Hákon konungr var allra manna glaðastr ok málsnjallastr og lítillátastr. Hann var maðr stórvitr og lagði mikinn hug á lagasetning.“ En Hákon setti Gulaþingslög og Frostaþingslög. == Heimildir == * Snorri Sturluson. (1941-1951). Heimskringla I. Íslensk fornrit 26. bindi. Hið íslenzka fornritafélag. == Tenglar == * Texti [[s:Heimskringla/Hákonar_saga_Aðalsteinsfóstra|Hákonar sögu góða með nútímastafsetningu]] og [https://www.snerpa.is/net/snorri/hakon-g.htm hér]. * Texti [https://www.heimskringla.no/wiki/Saga_H%C3%A1konar_g%C3%B3%C3%B0a Hákonar sögu góða á norrænu] [[Flokkur:Konungasögur]] [[Flokkur:Snorri Sturluson]] hnkxm8m1xiagsinnfnvd9wu66e86e4s 0 162679 1957977 1948267 2026-03-31T12:16:21Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957977 wikitext text/x-wiki {{Hnit|28|17|15|N|34|50|42|E|type:mountain_scale:100000|display=title}} [[Mynd:The_Line_context.jpg|thumb|hægri|Áætluð staðsetning Línuborgarinnar í Sádi-Arabíu.]] '''Línuborgin''' eða '''Línan''' ([[arabíska]]: ذا لاين) er fyrirhuguð snjallborg í Sádi-Arabíu í Neom, Tabuk. Samkvæmt áætlunum sádi-arabískra stjórnvalda verða engir bílar í borginni og kolefnislosun verður lítil sem engin.<ref name=":0">{{Cite web|last=Summers|first=Nick|date=2021-01-11|title=Saudi Arabia is planning a 100-mile line of car-free smart communities|url=https://www.engadget.com/the-line-neom-smart-city-saudi-arabia-mohammed-bin-salman-113539487.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210112205924/https://www.engadget.com/the-line-neom-smart-city-saudi-arabia-mohammed-bin-salman-113539487.html|archive-date=2021-01-12|access-date=2021-01-12|website=[[Engadget]]|language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|last=|first=|date=2021-01-10|title=Top Global Oil Exporter Saudi Arabia Launches Car-free City|url=https://www.barrons.com/news/top-global-oil-exporter-saudi-arabia-launches-car-free-city-01610312707|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111070613/https://www.barrons.com/news/top-global-oil-exporter-saudi-arabia-launches-car-free-city-01610312707|archive-date=2021-01-11|access-date=2021-01-12|website=[[Barron's|Barrons]]|language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|last=|first=|date=|title=What is The Line? All you need to know about Saudi Arabia's plan for a futuristic zero-carbon city|url=https://www.freepressjournal.in/world/what-is-the-line-all-you-need-to-know-about-saudi-arabias-plan-for-a-futuristic-zero-carbon-city|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210111094409/https://www.freepressjournal.in/world/what-is-the-line-all-you-need-to-know-about-saudi-arabias-plan-for-a-futuristic-zero-carbon-city#bypass-sw|archive-date=2021-01-11|access-date=2021-01-12|website=[[Free Press Journal]]|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=An Accelerator of human progress|url=https://www.neom.com/|access-date=2021-01-10|website=NEOM}}</ref> Hugmyndin að borginni var fyrst kynnt 10. janúar 2021 af krónprinsi Saudi Arabíu, [[Múhameð bin Salman]] í kynningu sem var send út í ríkissjónvarpinu þar í landi,<ref name=":1" /> Var þá áætlað að framkvæmdir myndu hefjast á fyrsta ársfjórðungi 2021.<ref name=":0" /> Þá stóð til að Línan yrði 170 kílómetrar að lengd, 95% af allri núverandi náttúru innan Neom yrði hlíft og áætlað var að íbúar hennar yrðu ein milljón talsins.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{Cite news|last=Rashad|first=Aziz El Yaakoubi, Marwa|date=2021-01-10|title=Saudi Crown Prince launches zero-carbon city in NEOM business zone|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/us-saudi-neom-project-idUSKBN29F0L8|access-date=2021-01-11}}</ref> Samkvæmt hugmyndum Múhameðs bin Salman verður borgin jafnframt knúin að öllu leyti með endurnýtalegri orku.<ref name=":2" /> Línan á að samanstanda af þremur lögum, þar á meðal einu á yfirborðinu fyrir íbúðarhús og gangandi vegfarendur, einu neðanjarðar fyrir innviði og öðru neðanjarðar til flutninga.<ref name=":0" /> [[Gervigreind]] á að fylgjast með borginni og nota forspár- og gagnalíkön til að finna leiðir til að bæta daglegt líf borgarbúa.<ref name=":0" /> Stjórnvöld í Sádi-Arabíu fullyrða að þau muni skapa 380.000 störf, ýta undir efnahagslega fjölbreytni og leggja 180 milljarða SAR (48 milljarða Bandaríkjadala) til landsframleiðslu fyrir árið 2030. Borgin er hluti af Vision 2030-verkefninu í Sádi-Arabíu, sem Sádi-Arabía fullyrðir að muni skapa 380.000 störf og að landsframleiðslan muni aukast um 48 milljarða bandaríkjadala. Línan verður fyrsti hluti mikillar þróunar og uppbyggingar í Neom en áætlaður byggingarkostnaður er 100–200 milljarðar Bandaríkjadala (400–700 milljarðar SAR). Hugmyndin að Línuborginni er talin liður í fyrirætlunum Múhameðs bin Salman um að gera efnahag Sádi-Arabíu minna háðan olíuiðnaðinum.<ref name=kjarninn/> Hugmyndin hefur verið gagnrýnd úr ýmsum áttum vegna gífurlegs fyrirhugaðs kostnaðar, umhverfisspjalla og grænþvottar við framkvæmdirnar. Þá hafa áætlanirnar víða verið taldar óraunsæjar og almennra efasemda gætt um að borgin muni nokkurn tímann rísa í þeirri mynd sem sádi-arabísk stjórnvöld sjá fyrir sér.<ref name=rúv/> == Staðsetning == Línan á að rísa í Neom og tengja strönd [[Rauðahaf|Rauðahafsins]] við [[Fjall|fjöllin]] norðvestur af [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]]. == Lýsing == Línan á að verða 170&nbsp;km línulaga borg. Samkvæmt áætlunum sádi-arabískra stjórnvalda verða engir vegir í borginni, heldur eiga íbúarnir að geta nálgast alla nauðsynlega innviði með aðeins fimm mínútna göngu. Hægt á að vera að ferðast borgina endanna á milli á einungis 20 mínútum með ofuröflugum hraðlestum í gegnum lofttæmd göng. Sádi-arabísk stjórnvöld áætla að vörur og aðrir hlutir verði ferjaðir neðanjarðar með „ósýnilegum innviðum“.<ref name=rúv>{{Vefheimild|titill=Er Línan hugmynd byggð á sandi eða verður hún borg byggð á sandi?|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-03-26-er-linan-hugmynd-byggd-a-sandi-eda-verdur-hun-borg-byggd-a-sandi|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Sunna Valgerðardóttir|dags=26. mars 2023|skoðað=24. júní 2024}}</ref> Tæknin sem á að gera þetta mögulegt er ekki enn til, en hefur verið á teikniborðum árum saman.<ref name=kjarninn>{{Vefheimild|titill=Sádi-Arabía áformar að byggja 170 kílómetra langa bíllausa borg|url=https://kjarninn.is/frettir/2021-01-22-sadi-arabia-aformar-ad-byggja-170-kilometra-langa-billausa-borg/|útgefandi=[[Kjarninn]]|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson|dags=22. janúar 2021|skoðað=24. júní 2024}}</ref> == Veðurfar == Veðrið á landsvæðinu þar sem Línuborgin á að rísa er öðruvísi en flest svæði í Sádi-Arabíu og er eitt af þeim svæðum þar sem finna má snjó yfir vetrartímann. Svæðið í kringum fyrirhugaða staðsetningu er vinsælt vegna hafgolunnar og útivistarmöguleika. ==Bygging og framkvæmd== Í apríl árið 2024 hafði áætlunum um byggingu Línuborgarinnar verið breytt. Var þá aðeins ráðgert að borgin yrði um 2,4 km að lengd árið 2030, en ekki 170 km líkt og vonir stóðu til.<ref>{{Vefheimild|titill=End of the Line? Saudi Arabia ‘forced to scale back’ plans for desert megacity|url=https://www.theguardian.com/world/2024/apr/10/the-line-saudi-arabia-scaling-back-plans-105-mile-long-desert-megacity-crown-prince|útgefandi=[[The Guardian]]|höfundur=Peter Beaumont|dags=10. apríl 2024|skoðað=24. júní 2024|tunbumál=enska}}</ref> == Ytri tenglar == * [https://www.neom.com/whatistheline/home.html „Theline“ (kynningarmyndband í heild sinni)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110204006/https://www.neom.com/whatistheline/home.html |date=2021-01-10 }} * https://www.neom.com/whatistheline/home.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110204006/https://www.neom.com/whatistheline/home.html |date=2021-01-10 }} Official website </img> * [https://www.technusgoal.com/2021/01/saudi-arabia-announces-plans-for-car.html Sádi-Arabía tilkynnir um áætlanir um bíllausa línulega borg sem kallast Línan, 170 kílómetra löng sem hluti af Neom Project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210323213103/https://www.technusgoal.com/2021/01/saudi-arabia-announces-plans-for-car.html |date=2021-03-23 }} == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Efnahagur Sádi-Arabíu]] cc1cr0pgqnae72yy0ppyop8ih0hmfum 0 163184 1958238 1948384 2026-03-31T14:02:20Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958238 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Suðrænn berghumar 1.png|thumb|237x237dp|Mynd 1: Suðrænn berghumar]] '''Suðræna humartegundin''' (Jasus novaehollandiae) getur orðið allt að 51 sm á lengd, rúmmálið um 20 sm, eggjastokkarnir mælast jafnan milli 5-16 sm og hann getur orðið um 20 ára gamall. Það er því ljóst að hann getur orðið talsvert stærri en sá humar sem þekktur er við strendur Íslands. Líkami hans skiptist í höfubol og afturbol, en einnig er það kallað haus og hali. Hann er gulleitur eða appelsínugulur að lit. Kjörhitastig fyrir Suðræna berghumarinn er í kringum 16-19°C og því eru aðstæður við sunnanverða [[Ástralía|Ástralíu]] einstaklega hentugar fyrir hann. <ref>{{Cite web|url=http://species-identification.org/species.php?species_group=lobsters&id=131|title=Marine Species Identification Portal : Southern rock lobster - Jasus novaehollandiae|website=species-identification.org|access-date=2021-04-11|archive-date=2020-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803095122/http://species-identification.org/species.php?species_group=lobsters&id=131|url-status=dead}}</ref> Líkt og sjá má á myndinni hér til hægri hefur hann fimm pör af fótum eða tíu í heildina, tvö pör fálmara og munnlimi. Þá skiptist humar í höfuðbol og afturbol. Einnig hefur kvendýrið tvær gripklær ár fimmta pari fótanna, það hefur karldýrið hins vegar ekki. Á myndinni hér til hliðar má sjá á hvaða svæðum veiðar á honum fara fram alla jafnan, en það er við suðurströnd Ástralíu og í kringum Tasmaníu. Við veiðar á honum er yfirleitt notast við eftirfarandi aðferðir: Veiddur í gildru með beitu, veiddur í net, einnig eru þeir stundum veiddir af köfurum en þá eru snara sett utan um þá eða þeir teknir fríhendis. Það er talin móðgun að veiða Suðræna berghumarinn með spjóti, krók eða með öðru sambærilegu oddhvössu veiðarfæri. <ref>{{Cite web|url=https://www.sealifebase.se/summary/Jasus-novaehollandiae.html|title=Jasus novaehollandiae, southern rock lobster : fisheries|website=www.sealifebase.se|access-date=2021-04-11|archive-date=2021-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411131242/https://www.sealifebase.se/summary/Jasus-novaehollandiae.html|url-status=dead}}</ref> [[Mynd:Suðrænn berghumar 2.png|thumb|232x232dp|Mynd 2: Staðsetning veiða Suðræna berghumarsins]] Hann lifir við strendur Ástralíu og eins og gefur að kynna þá eru það einungis Ástralar sem veiða hann. Hann lifir á 0-90 m dýpi og í langflestum tilfellum í grýttum jarðvegi, þar sem næga felustaði er fyrir hann að finna. Humarinn er kjötæta og nærist að mestu á krabbadýrum, húðdýrum og lindýrum. Hrygning og mökun fer alla jafna fram í maí og til loka júlí, egginn klekjast þá út í júlí-desember. En kvendýrið getur geymt eggin og því nokkurn veginn stjórnað hvenær þau klekjast. <ref>{{Cite web|url=http://species-identification.org/species.php?species_group=lobsters&id=131|title=Marine Species Identification Portal : Southern rock lobster - Jasus novaehollandiae|website=species-identification.org|access-date=2021-04-11|archive-date=2020-08-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200803095122/http://species-identification.org/species.php?species_group=lobsters&id=131|url-status=dead}}</ref> [[Mynd:Suðrænn berghumar 3.png|thumb|315x315dp|Tafla 1: Veiðar á Suðræna berghumrinum frá síðustu aldamótum. Athugið að y-ás nær frá 2000-5000.]] Veiðar á humrinum hafa verið nokkuð stöðugar í gegnum árin, en allt frá því mælingar hófust árið 1958 þá hefur veiðin verið í kringum fimm þúsund tonn árlega. Það hefur þó farið minnkandi hægt og rólega frá síðustu aldamótum. Samkvæmt nýjustu upplýsingum sem liggja fyrir og eru frá árinu 2017, þá eru veiðar um rétt tæplega þrjú þúsund tonn árlega. Þetta má allt sjá nokkuð greinilega á töflunni hér að ofan, en árið 2000 veiddust 4.756 þúsund tonn sem er talsvert miðað við árið 2017 en þá veiddust 2.904 þúsund tonn. Lækkunin á þessum árum nemur því 38,94% og meðaltal lækkunar ár frá ári er 2,73%. Mesta lækkunin ár frá ári frá því mælingar hófust var á milli áranna 2008 og 2009 en þá féllu veiðarnar úr 4.099 þúsund tonnum niður í 3.497 þúsund tonnum, lækkunin nemur því 602 þúsund tonnum eða 14,69%. <ref>{{Cite web|url=https://www.fao.org/fishery/statistics/software/FishStatJ/en|title=FAO Fisheries & Aquaculture - FishStatJ|website=www.fao.org|access-date=2021-04-11}}</ref> Árið 2010 höfðu 543 skip leyfi til veiða á humrinum, þar af voru 227 í suður Ástralíu, 86 í Victoriu fylki og 230 í Tasmaníu fylki. Fyrir þá sem veiða sér til gamans án kvóta gilda ákveðnar reglur. En þá þarf humarinn að hafa náð ákveðinni stærð, eða 9,85 sm á suðursvæðinu og 10,5 á norðursvæðinu, mælt er eftir miðri skelinni, frá höfuðbolnum niður að afturbolnum. Ekki er leyfilegt að veiða meira en fjögur dýr á dag og alltaf sleppa eggjafullu kvendýri, en þau eru friðuð að fullu leyti. <ref>{{Cite web|url=https://www.sealifebase.se/summary/Jasus-novaehollandiae.html|title=Jasus novaehollandiae, southern rock lobster : fisheries|website=www.sealifebase.se|access-date=2021-04-11|archive-date=2021-04-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411131242/https://www.sealifebase.se/summary/Jasus-novaehollandiae.html|url-status=dead}}</ref> Á töflunni hér að ofan má sjá samanburð á veiðum humarsins og "Red rock lobster" á árunum 2000-2017. En þessar tvær tegundir humars er skyldar og eru báðar af ætt sem kallast „spiny lobster“, mikil líkindi eru með þessum tegundum. Hins vegar veiðist Rauði berghumarinn einungis við Nýja-Sjáland ólíkt Suðræna berghumrinum sem veiðist við suðurströnd Ástralíu líkt og áður hefur komið fram. Í kringum aldamótin var mun meira veitt af honum en í kringum árið 2010 urðu veiðarnar á tegundunum tveimur mun jafnari og hafa haldist nokkuð jafnar síðan þá. <ref>{{Cite web|url=https://www.fao.org/fishery/statistics/software/FishStatJ/en|title=FAO Fisheries & Aquaculture - FishStatJ|website=www.fao.org|access-date=2021-04-11}}</ref> [[Mynd:Suðrænn berghumar 4.png|thumb|268x268dp|Tafla 2: Samanburður á veiðum Suðræna berghumarsins og Rauða berghumarsins.]]Heimildaskrá [[Flokkur:Ástralía]] 6bwj68jqqvu5gmz2hx0cldrjjtvr7s9 0 163260 1958117 1913984 2026-03-31T13:01:38Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958117 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | flokksnafn_íslenska = Valkostur fyrir Þýskaland | flokksnafn_formlegt = Alternative für Deutschland | mynd = [[Mynd:AfD Logo 2021.svg|150px|center|]] | fylgi = {{hækkun}} 20,6%¹ | litur = #009EE0 | leiðtogi = [[Tino Chrupalla]] og [[Alice Weidel]] | varaleiðtogi = [[Stephan Brandner]]<br>[[Peter Boehringer]]<br>[[Mariana Harder-Kühnel]] | þingflokksformaður = Tino Chrupalla og Alice Weidel | stofnár = {{start date and age|2013|2|6}} | höfuðstöðvar = Schillstraße 9, 10785 Berlín | hugmyndafræði = [[Þýskaland|Þýsk]] [[þjóðernishyggja]], [[Lýðhyggja|hægrilýðhyggja]], [[öfgahægristefna]] | félagatal = {{lækkun}} 30.776 (2021)<ref name="Membership-11-2020">{{cite web|url=https://www.rnd.de/politik/welche-partei-hat-die-meisten-mitglieder-grune-legen-zu-afd-und-spd-verlieren-5VONRZ2MSVF7USZJFKJAQ5D6M4.html|title=Parteimitglieder: Grüne legen zu, AfD und SPD verlieren|date=14 February 2021|language=de|website=[[RedaktionsNetzwerk Deutschland]]}}</ref> | einkennislitur = Blár {{Colorbox|#009EE0}} | vettvangur1 = Sæti á sambandsþinginu | sæti1 = 152 | sæti1alls = 736 | vettvangur2 = Sæti á Evrópuþinginu | sæti2 = 15 | sæti2alls = 96 | vefsíða = {{URL|afd.de}} | fótnóta = ¹Fylgi eftir þingkosningarnar 2025 }} '''Valkostur fyrir Þýskaland''' (þýska: ''Alternative für Deutschland'' eða AfD) er [[Þýskaland|þýskur]] stjórnmálaflokkur sem stofnaður var árið 2013. Flokkurinn er andvígur [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og er talinn [[Íhaldsstefna|íhaldssamur]], [[Þjóðernishyggja|þjóðernissinnaður]] og [[Lýðhyggja|popúlískur]] auk þess sem fylkingar innan hans eru taldar [[Öfgahægristefna|öfgahægrisinnaðar]] og fjandsamlegar í garð [[Aðflutningur|innflytjenda]], sér í lagi [[Íslam|múslima]]. Valkostur fyrir Þýskaland varð þriðji stærsti flokkurinn og stærsti stjórnarandstöðuflokkurinn á þýska þinginu eftir þingkosningar árið 2017. Frá þingkosningum ársins 2025 hefur flokkurinn verið annar stærsti þingflokkurinn. ==Söguágrip== Valkostur fyrir Þýskaland var stofnaður í [[Berlín]] árið 2013 til þess að andmæla aðgerðum [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] til að koma aðildarríkjum [[Evra|evrusamstarfsins]] til hjálpar á tíma [[Skuldakreppan í Evrópu|evrópsku skuldakreppunnar]]. Forveri flokksins voru samtökin ''Wahlalternative 2013'', sem litu Evrópusambandið gagnrýnu auga.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.welt.de/politik/deutschland/article114077990/Alternative-fuer-Deutschland-will-Euro-abschaffen.html|titill=Alternative für Deutschland will Euro abschaffen|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|mánuður=3. mars|ár=2013|tungumál=þýska|útgefandi=''[[Die Zeit]]''}}</ref> Flokkurinn var formlega stofnaður þann 6. febrúar 2013 og hélt fyrsta landsþing sitt þann 14. apríl sama ár. Í upphafi voru margir fræðimenn og hagfræðingar meðal leiðtoga AfD, sem leiddi til þess að flokkurinn var stundum kallaður „prófessoraflokkurinn“.<ref>{{cite book|first=Eiríkur|last=Bergmann|title=Neo-nationalism: The Rise of Nativist Populism|year=2020|page=143|publisher=Palgrave Macmillan|location=Sviss|isbn=978-3-030-41772-7|doi=10.1007/978-3-030-41773-4}}</ref> Flokkurinn hlaut 4,7 % atkvæða í kosningum á þýska sambandsþingið í september 2013. Hann náði því ekki yfir fimm prósenta þröskuldinn til að fá sæti á þinginu. Í [[Evrópuþingskosningar 2014|Evrópuþingskosningunum 2014]] vann AfD 7 % atkvæðanna og hlaut sjö af 96 sætum Þýskalands á [[Evrópuþingið|Evrópuþinginu]]. Fimm af þessum sjö Evrópuþingmönnum sögðu sig síðar úr AfD og gengu til liðs við klofningsflokkinn [[Liberal-konservative Reformer|ALFA]]. Valkostur fyrir Þýskaland fékk fyrst kjörna fulltrúa innan Þýskalands í kosningum á landsþing [[Saxland]]s árið 2014. Sama ár náði flokkurinn kjöri á sambandsþingin í [[Brandenborg]] og [[Þýringaland]]i. Árið 2015 náðu fulltrúar hans kjöri í borgarráð [[Hamborg]]ar og [[Bremen (sambandsríki)|Bremen]] og næsta ár á landsþing [[Baden-Württemberg]], [[Saxland-Anhalt|Saxlands-Anhalt]], [[Rínarland-Pfalz|Rínarlands-Pfalz]], [[Mecklenburg-Vorpommern]] og [[Berlín]]. Í Mecklenburg-Vorpommern náði flokkurinn 21 prósentum atkvæða, tveimur prósentum meira en [[Kristilegi demókrataflokkurinn (Þýskaland)|Kristilegi demókrataflokkurinn]]. Þótti þetta mikill táknrænn sigur gegn [[Angela Merkel|Angelu Merkel]] Þýskalandskanslara þar sem Mecklenburg-Vorpommern er heimaland hennar.<ref>{{Vefheimild|url=https://stundin.is/frett/thyska-ofgahaegrid-missir-flugid/|titill=Þýska öfgahægrið missir flugið|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|mánuður=13. mars|ár=2017|útgefandi=''[[Stundin]]''|höfundur=Jón Bjarki Magnússon}}</ref> Í kosningum ársins 2017 fékk flokkurinn einnig kjörna þingmenn á landsþingum [[Saarland]]s, [[Slésvík-Holtsetaland|Slésvíkur-Holtsetalands]] og [[Norðurrín-Vestfalía|Norðurrínar-Vestfalíu]]. Frá árinu 2015 voru talsmenn flokksins þau [[Bernd Lucke]], [[Frauke Petry]] og [[Konrad Adam]]. Eftir langvarandi innanflokksdeilur voru Frauke Petry og [[Jörg Meuthen]] kjörin leiðtogar flokksins árið 2015. Bernd Lucke sagði sig hins vegar úr AfD og stofnaði nýjan flokk, [[Liberal-konservative Reformer|ALFA]]. Ástæða afsagnar hans var sú að honum þótti flokkurinn, sem upphaflega hafði sér í lagi verið stofnaður til höfuðs [[Evra|evrunnar]], hafa færst of langt til hægri í öðrum málum og væri farinn að einbeita sér um of af andstöðu gegn komu innflytjenda til Þýskalands.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/2016160319329|titill=Alternativ für Deutschland: Flokkur evruandstæðinga sem varð að hægriöfgaflokki|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|mánuður=14. mars|ár=2016|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Atli Ísleifsson}}</ref> Eftir þingkosningar ársins 2017, þar sem Valkostur fyrir Þýskaland hlaut 94 sæti, tilkynnti Petry að hún hygðist ekki sitja með þinghópi AfD á sambandsþinginu og lýsti því yfir að flokkurinn væri „stjórnlaus“ og „gæti ekki boðið upp á trúverðuga stefnuskrá“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/hugtok-sem-hafa-ekki-heyrst-fra-timum-hitlers|titill=Hugtök sem hafa ekki heyrst frá tímum Hitlers|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|mánuður=25. september|ár=2017|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Arnhildur Hálfdánardóttir}}</ref> Petry hafði átt í deilum við harðlínumenn innan flokksins á meðan á kosningabaráttunni stóð. Í kosningunum hlaut flokkurinn 12,6 % atkvæða og varð þriðji stærsti flokkurinn á sambandsþinginu á eftir Kristilegum demókrötum og [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Jafnaðarmönnum]].<ref>{{Vefheimild|url=https://vardberg.is/frettir/merkel-bodar-nyja-stjorn-fyrir-jol-klofningur-innan-afd/|titill=Merkel boðar nýja stjórn fyrir jól – klofningur innan AfD|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|mánuður=25. september|ár=2017|útgefandi=''[[Varðberg]]''}}</ref> Eftir brotthvarf Petry úr flokknum tók [[Alexander Gauland]] við af henni sem leiðtogi flokksins ásamt Meuthen.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.handelsblatt.com/politik/deutschland/gauland-ueber-petry-sie-war-mal-eine-intelligente-frau/20665876.html|titill=„Sie war mal eine intelligente Frau“|útgefandi=''[[Handelsblatt]]''|ár=2017|mánuður=4. desember|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|tungumál=þýska}}</ref> Í nóvember 2019 tók [[Tino Chrupalla]] við af Gauland.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.sueddeutsche.de/politik/afd-gauland-chrupalla-1.4704551|titill=AfD-Vorsitz: Chrupalla wird Nachfolger von Gauland|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|höfundur=Jens Schneider|höfundur2=Markus Balser|tungumál=de|útgefandi=''Süddeutsche''}}</ref> Fylgisaukning flokksins í kosningunum 2016 og 2017 skýrist meðal annars af [[Evrópski flóttamannavandinn|flóttamannakreppunni í Evrópu]] og andófi gegn ákvörðun Angelu Merkel kanslara um að hleypa um milljón hælisleitendum til Þýskalands.<ref name=":1">{{Vefheimild|url=https://www.vg.no/nyheter/utenriks/tyskland/brakvalg-for-hoeyrepopulistene-i-tyskland/a/23637681/|titill=Brakvalg for høyrepopulistene i Tyskland|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|útgefandi=VG}}</ref> Í [[Evrópuþingskosningar 2019|Evrópuþingskosningunum 2019]] hlaut AfD 11 kjörna fulltrúa.<ref>{{Vefheimild|url=https://bundeswahlleiter.de/europawahlen/2019/ergebnisse.html|titill=Ergebnisse - Der Bundeswahlleiter|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|vefsíða=bundeswahlleiter.de}}</ref> [[Mynd: 2017-04-23 AfD Bundesparteitag in Köln -32.jpg|thumb|right|[[Alice Weidel]], núverandi leiðtogi AfD, árið 2017.]] Í janúar árið 2021 spurðist út að þýska leyniþjónustan hefði tekið til greina að hefja eftirlit með meðlimum AfD vegna hótana flokksmeðlima sem gengju gegn lýðræði í Þýskalandi.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/26/ihuga_eftirlit_med_afd/|titill=Íhuga eft­ir­lit með AfD|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|mánuður=26. janúar|ár=2021|útgefandi=[[mbl.is]]}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/03/03/thyskaland-fylgst-verdur-med-afd-flokknum|titill=Þýskaland: Fylgst verður með AfD flokknum|mánuðurskoðað=15. apríl|árskoðað=2021|mánuður=3. mars|ár=2021|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Ásgeir Tómasson}}</ref> Dómstólar synjuðu leyniþjónustunni síðar um eftirlitsheimild með AfD á þeirri forsendu að flokkurinn væri ekki alvarleg ógn við þjóðaröryggi Þýskalands. Í aðdraganda [[Evrópuþingskosningar 2024|Evrópuþingskosninga ársins 2024]] var AfD-flokknum vísað úr [[Hópar á Evrópuþinginu|Evrópuþinghópnum]] [[Sjálfsmynd og lýðræði]] (''ID'') vegna umdeildra yfirlýsinga [[Maximillian Krah|Maximillians Krah]], oddvita AfD í kosningunum, um að meðlimir [[SS-sveitirnar|SS-sveitanna]] hefðu ekki endilega allir verið ódæðismenn.<ref>{{Vefheimild|url=https://nyr.ruv.is/frettir/erlent/2024-05-23-vaeringar-i-samstarfi-haegri-flokka-a-evroputhinginu-413436|titill=Væringar í samstarfi hægri flokka á Evrópuþinginu|skoðað=12. júní 2024|dags=23. maí 2024|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Björn Malmquist}}</ref> Flokkurinn hlaut um 16% atkvæða í Evrópuþingskosningunum og lenti í öðru sæti á eftir Kristilegum demókrötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-06-10-breytt-landslag-a-evroputhinginu-afall-fyrir-macron-og-scholz-415279|titill=Breytt landslag á Evrópuþinginu – áfall fyrir Macron og Scholz |skoðað=10. júní 2024|dags=14. júní 2024|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Hallgrímur Indriðason}}</ref> Í þingkosningum árið 2025 nærri tvöfaldaði AfD fylgi sitt og varð næststærsti flokkurinn á þingi á eftir Kristilegum demókrötum. Allir aðrir stjórnmálaflokkar höfðu útilokað samstarf við AfD fyrir kosningarnar.<ref>{{Vefheimild|url= https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-02-24-allt-stefnir-i-ad-friedrich-merz-verdi-naesti-kanslari-437196 |titill= Allt stefnir í að Friedrich Merz verði næsti kanslari|skoðað=25. febrúar 2025|dags= 24. febrúar 2025 |höfundur=Markús Þ. Þórhallsson|útgefandi=[[RÚV]]}}</ref> Í kosningabaráttunni naut AfD opinskás stuðnings bandarískra hægrimanna, meðal annars auðkýfingsins [[Elon Musk|Elons Musk]], sem sagði að aðeins AfD gæti bjargað Þýskalandi.<ref>{{Vefheimild|url= https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-12-20-elon-musk-blandar-ser-i-thysk-stjornmal-i-addraganda-kosninga-431398 |titill= Elon Musk blandar sér í þýsk stjórnmál í aðdraganda kosninga|dags=20. desember 2024|skoðað= 4. mars 2025 |höfundur=Björn Malmquist|útgefandi=[[RÚV]]}}</ref> Þann 2. maí 2025 setti þýska leyniþjónustan [[BfV]] Valkost fyrir Þýskaland á lista yfir öfgasamtök sem ógna lýðræðinu í landinu. Vegna ákvörðunarinnar fær leyniþjónustan heimild til að fylgjast nánar með störfum flokksins. Nokkrar undirdeildir AfD, meðal annars ungliðahreyfing flokksins og nokkrir sveitarstjórnarflokkar, höfðu áður verið settar á listann.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252720993d/flokka-val-kost-fyrir-thyska-land-sem-ofgasamtok |titill= AfD á lista yfir öfgasamtök í Þýskalandi |dags= 2. maí 2025 |skoðað= 2. maí 2025 |útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> Í rökstuðningi leyniþjónustunnar kom fram að AfD stefndi að því að „útiloka ákveðna þjóðfélagshópa frá jafnri þátttöku í samfélaginu, að láta þá sæta meðferð sem brýtur gegn stjórnarskránni og þannig skipa þeim skör neðar að lögum“.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252720993d/flokka-val-kost-fyrir-thyska-land-sem-ofgasamtok|titill= Flokka Val­kost fyrir Þýska­land sem öfgasamtök |dags= 2. maí 2025 |skoðað= 2. maí 2025 |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> ==Hugmyndafræði== Eftir að Frauke Petry varð leiðtogi flokksins jók AfD andstöðu sína gegn komu [[Aðflutningur|innflytjenda]] til Þýskalands og lýsti yfir að „[[íslam]] [ætti] ekki heima í Þýskalandi“. Aðrir talsmenn flokksins hafa jafnframt gagnrýnt umræðu um mannréttindabrot og stríðsglæpi Þýskalands á tíma [[Þriðja ríkið|þriðja ríkisins]] og lýst yfir að Þjóðverjar ættu að mega vera stoltir af hernaðarafrekum landsins. [[Björn Höcke]], einn af talsmönnum flokksins, hefur meðal annars gagnrýnt [[helfararminnismerkið í Berlín]] og sagt að Þýskaland væri „eina þjóð í heimi sem hefur reist minnismerki um eigin skömm í miðri höfuðborginni“.<ref>{{cite book|first=Eiríkur|last=Bergmann|year=2020|page=145|title=Neo-nationalism: The Rise of Nativist Populism}}</ref> ==Gengi í kosningum== ===Sambandsþingið (''Bundestag'')=== {|class="wikitable" style="font-size:97%; text-align:center;" |- ! rowspan=2| Kosningar ! colspan=2| Kjördæmi ! colspan=2| Flokkslisti ! rowspan=2| Þingsæti ! rowspan=2| +/– ! rowspan=2| Stjórnarþátttaka |- ! Atkvæði ! % ! Atkvæði ! % |- ! 2013<ref>{{Cite news|url=http://www.wahlrecht.de/news/2013/bundestagswahl-2013.html|title=Bundestagswahl am 22. September 2013|work=Wahlrecht.de|access-date=25 April 2017|language=de-DE|archive-date=14 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131014032729/http://www.wahlrecht.de/news/2013/bundestagswahl-2013.html|url-status=live}}</ref> | 810.915 | 1,9 (#8) | 2.056.985 | 4,7 (#7) | {{Composition bar|0|631|hex= #009EE0}} | ''Nýr flokkur'' | {{Utan þings}} |- ! 2017<ref name=GB2017results>{{cite web|title=CDU/CSU remains strongest parliamentary group in the Bundestag despite losses|url=https://www.bundestag.de/en/#url=L2VuL2RvY3VtZW50cy90ZXh0YXJjaGl2ZS9lbGVjdGlvbi0yMDE3LzUyNzI4NA==&mod=mod453306|publisher=German Bundestag|date=27 September 2017|access-date=27 September 2017|archive-date=24 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924045852/http://www.bundestag.de/htdocs_e/bundestag/committees/a12/a12_members#url=L2VuL2RvY3VtZW50cy90ZXh0YXJjaGl2ZS9lbGVjdGlvbi0yMDE3LzUyNzI4NA==&mod=mod453306|url-status=live}}</ref><ref name=Wahlrecht2017>{{Cite news|url=http://www.wahlrecht.de/news/2017/bundestagswahl-2017.html|title=Bundestagswahl am 24. September 2017|work=Wahlrecht.de|access-date=26 September 2017|language=de-DE|archive-date=26 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170926095341/http://www.wahlrecht.de/news/2017/bundestagswahl-2017.html|url-status=live}}</ref> | 5.316.095 | 11,5 (#3) | 5.877.094 | 12,6 (#3) | {{Composition bar|94|709|hex= #009EE0}} | {{Hækkun}} 94 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2021<ref>{{Cite web |title=Results Germany - The Federal Returning Officer |url=https://www.bundeswahlleiterin.de/en/bundestagswahlen/2021/ergebnisse/bund-99.html |access-date=6 October 2024 |website=www.bundeswahlleiterin.de}}</ref> | 4.699.926 | 10,2 (#4) | 4.809.233 | 10,4 (#5) | {{Composition bar|83|735|hex= #009EE0}} | {{lækkun}} 11 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ! 2025 | 1.175.438 | 20,6 (#2) | 10.327.148 | 20,8 (#2) | {{Composition bar|152|630|hex= #009EE0}} | {{Hækkun}} 69 | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |} ===Evrópuþingið=== {|class="wikitable" style="font-size:97%; text-align:center;" |- ! Kosningar ! Oddviti ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! [[Hópar á Evrópuþinginu|Evrópuþinghópur]] |- ! 2014 | [[Bernd Lucke]] | 2.070.014 | 7,05 (#5) | {{Composition bar|7|96|hex= #009EE0}} | ''Nýr flokkur'' | [[Evrópskir íhaldsmenn og umbótasinnar|ECR]] |- ! 2019 | [[Jörg Meuthen]] | 4.103.453 | 10,98 (#4) | {{Composition bar|11|96|hex= #009EE0}} | {{hækkun}} 4 | [[Sjálfsmynd og lýðræði|ID]] |- ! 2024 | [[Maximilian Krah]] | 6.324.008 | 15,89 (#2) | {{Composition bar|15|96|hex=#009EE0}} | {{hækkun}} 4 | [[Evrópa fullvalda þjóða|ESN]] |} ==Tilvísanir== <references/> {{s|2013}} [[Flokkur:Þýskir stjórnmálaflokkar]] kp9w2ycanll3l0ptvt8bv84zxw43rwb 0 163406 1958046 1866355 2026-03-31T12:36:12Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958046 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Slender Cypress-pine.jpg | image_caption = ''Callitris preissii'' | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Berfrævingar]] (''Pinophyta'') | classis = [[Barrtré]] (''Pinopsida'') | ordo = ''[[Pinales]]'' | familia = [[Grátviðarætt]] (''Cupressaceae'') | genus = Callitris | genus_authority = Vent. | type_species =''[[Callitris rhomboidea ]]'' | synonyms_ref = <ref name=i/> | synonyms = * ''Frenela'' <small>Mirb.</small> * ''Cyparissia'' <small>Hoffmanns.</small> * ''Octoclinis'' <small>F.&nbsp;Muell.</small> * ''Leichhardtia'' <small>T.&nbsp;Steph. ex Gordon</small> * ''Nothocallitris'' <small>A.&nbsp;V. Bobrov & Melikyan</small> * ''Neocallitropsis'' <small>Florin</small><ref>Byng, J. W. (2015). The Gymnosperms Handbook: A practical guide to extant families and genera of the world. Plant Gateway Ltd..</ref> }} '''''Callitris'''''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/browse/tree/id/17085590|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> er ættkvísl barrtrjáa í [[Cupressaceae]] (Grátviðarætt). Viðurinn er léttur, mjúkur og ilmandi. Hann er einnig þolinn gegn termítum. Þetta eru átján tegundir sígrænna runna eða trjáa, þrjár frá Nýju-Kaledóníu, hinar allar ættaðar frá Ástralíu. ==Tegundir== [[Image:Scrub Pine.jpg|thumb|right|Könglar ''Callitris verrucosa'']] [[Image:Callitris columellaris NSW1.JPG|thumb|right|''Callitris glaucophylla'']] Ættkvíslin inniheldur eftirfarandi tegundir:<ref name=i>{{Cite web |url=http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=382326 |title=Kew World Checklist of Selected Plant Families |access-date=2021-04-23 |archive-date=2023-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230609080721/http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=382326 |url-status=dead }}</ref> * ''[[Callitris baileyi]]'' – SA- [[Queensland|QLD]], NA- [[New South Wales|NSW]] * ''[[Callitris canescens]]'' – S- [[Vestur-Ástralía|WA]], S- [[South Australia|SA]] * ''[[Callitris columellaris]]'' – [[Queensland|suðaustur QLD]] * ''[[Callitris drummondii]]'' – S- [[Vestur-Ástralía|WA]] * ''[[Callitris endlicheri]]'' – [[New South Wales|NSW]], [[Queensland|QLD]], [[Victoria|VIC (á hæðum)]] * ''[[Callitris glaucophylla]]'' - NSW, Qld, SA, NT, WA * ''[[Callitris intratropica]]'' - NT * ''[[Callitris macleayana]]'' – [[Queensland|QLD]], [[New South Wales|NSW]] * ''[[Callitris monticola]]'' – [[Queensland|QLD]], [[New South Wales|NSW]] * ''[[Callitris muelleri]]'' – [[New South Wales|NSW]] * ''[[Callitris neocaledonica]]'' – [[Nýja-Kaledónía]] * ''[[Callitris oblonga]]'' – [[New South Wales|NSW]], [[Tasmanía|TAS]] * ''[[Callitris pancheri]]'' – [[Nýja-Kaledónía]] * ''[[Callitris preissii]]'' – [[South Australia|SA]], [[Victoria|VIC]], [[Vestur-Ástralía|WA]], [[New South Wales|NSW]] * ''[[Callitris rhomboidea]]'' – [[New South Wales|NSW]], [[Queensland|QLD]], [[Victoria|VIC]] * ''[[Callitris roei]]'' – S- [[Vestur-Ástralía|WA]] * ''[[Callitris sulcata]]'' – [[Nýja-Kaledónía]] * ''[[Callitris verrucosa]]'' – [[South Australia|SA]], [[Victoria (Australia)|VIC]], [[Vestur-Ástralía|WA]], [[New South Wales|NSW]], [[Queensland|QLD]] ==Tilvísanir og tenglar== {{Reflist}} * [https://www.conifers.org/cu/call/index.htm Gymnosperm Database - ''Callitris''] * [http://www.pinetum.org/cones/CAcones.htm Arboretum de Villardebelle - Photos of cones] {{commonscat|Callitris}} {{Wikilífverur|Callitris}} {{Stubbur|Líffræði}} [[Flokkur:Barrtré]] p8078jwfz8tudqx77bjgrodxo5b5wfm 0 164339 1958401 1822152 2026-04-01T01:58:50Z ~2026-20086-23 115062 1958401 wikitext text/x-wiki [[Mynd:ELCHE EN EL ZOOM 400MM (cropped).jpg|thumb|Elche.]] '''Elche''' er borg og sveitarfélag í [[Alícantehérað]]i í [[Sjálfstjórnarsvæðið Valensía|Valensíu]] á [[Spánn|Spáni]]. Sjálf borgin er 11 km frá ströndinni. Íbúar eru um 230.000 (2018). Borgin á sér langa sögu. Elche-konan (Dama de Elche) er stytta sem fannst á svæðinu og má rekja til 4. aldar fyrir Krist. Pálmalundurinn, ''Palmeral de Elche'' eða ''Palmerar d'Elx'' á valensísku, er á minjaskrá [[UNESCO]]. Þar eru 200.000 [[pálmatré]]. [[Flokkur:Borgir í Valensía]] [[Flokkur:Borgir í Alícantehéraði]] b3pf3m74hrdjdbnw11exbjb4texy5im 14 164621 1958433 1726245 2026-04-01T09:34:49Z TKSnaevarr 53243 1958433 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar á 21. öld|2021]] [[Flokkur:2021]] q69j8q94ylyyrz1lfg4up5zxastsob6 0 165022 1958124 1836239 2026-03-31T13:04:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958124 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Scopolia caucasica'' | status = | image = Scopolia_caucasica_134016352.jpg | image_caption = Scopolia caucasica. | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | subclassis = ''[[Asteridae]]'' | ordo = [[Kartöflubálkur]] (''Solanales'') | familia = [[Náttskuggaætt]] (''Solanaceae'') | genus = [[Scopolia]] | species = '''S. caucasica''' | binomial = Scopolia caucasica | binomial_authority = Kolesn. ex Kreyer<ref name = "C132">Kolesn. ex Kreyer, 1950 ''In: Not. Syst. Herb. Inst. Bot. Acad. Sci. URSS, 12: 267''</ref> | range_map = | range_map_caption = | image2 = | image2_caption = | synonyms = }} '''Scopolia caucasica'''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16693490|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref> er fjölær jurt af [[náttskuggaætt]]<ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2021-09-28 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref>. Hún er ættuð frá norður Kákasus.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:817997-1|title=Scopolia caucasica Kolesn. ex Kreyer {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|language=en|access-date=2021-09-28}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{commonscat|Scopolia caucasica}} {{wikilífverur|Scopolia caucasica}} [[Flokkur:Náttskuggaætt]] [[Flokkur:Lækningajurtir]] 4lg1cr61nea45kpxty683pyusd6wvo4 0 165138 1958251 1879241 2026-03-31T14:06:21Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958251 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Dmítríj Múratov | nafn_á_frum = {{nobold|Дмитрий Муратов}} | búseta = | mynd = 2018-06-20 Boris Nemzow Preis 2018-9831.jpg | myndatexti = Dmítríj Múratov árið 2018. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1961|10|30}} | fæðingarstaður = [[Samara|Kújbyshev]], [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] (nú [[Samara]], [[Rússland]]i) | þjóðerni = [[Rússland|Rússneskur]] | þekkt_fyrir = | starf = Blaðamaður | trú = | stjórnmálaflokkur = [[Jabloko]] | háskóli = [[Ríkisháskólinn í Samara|Ríkisháskólinn í Kújbyshev]] (BA) | maki = | verðlaun = [[File:Nobel prize medal.svg|15px]] [[Friðarverðlaun Nóbels]] (2021) | foreldrar = | undirskrift = | heimasíða = [https://novayagazeta.ru/authors/12 novayagazeta.ru/authors/12] }} '''Dmítríj Andrejevítsj Múratov''' (rússneska: Дмитрий Андреевич Муратов; f. 30 október 1961) er rússneskur blaðamaður, sjónvarpskynnir og ritstjóri rússneska fréttablaðsins ''[[Novaja Gazeta]]''.<ref name="neweditornov17">{{cite web | url=https://www.novayagazeta.ru/news/2017/11/17/137108-glavnym-redaktorom-novoy-gazety-stal-sergey-kozheurov | title=Главным редактором "Новой газеты" стал Сергей Кожеуров | work=Novaya Gazeta | date=17 November 2017 | access-date=17 November 2017 | archive-date=17 nóvember 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20171117112329/https://www.novayagazeta.ru/news/2017/11/17/137108-glavnym-redaktorom-novoy-gazety-stal-sergey-kozheurov | url-status=dead }}</ref> Hann vann til [[Friðarverðlaun Nóbels|friðarverðlauna Nóbels]] árið 2021 ásamt filippseyska blaðamanninum [[Maria Ressa|Mariu Ressa]] fyrir baráttu þeirra í þágu fjölmiðlafrelsis í heimalöndum sínum.<ref>{{Vefheimild|titill=Múratov og Ressa hljóta friðarverðlaunin|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/10/08/muratov_og_ressa_hljota_fridarverdlaunin/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=8. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=8. október}}</ref> Múratov stofnaði ''Novaja Gazeta'' árið 1993 ásamt fleiri blaðamönnum. Hann var ritstjóri blaðsins frá 1995 til 2017 og tók aftur við því starfi árið 2019. Blaðið er þekkt fyrir að fjalla um viðkvæm málefni eins og spillingu og mannréttindabrot rússnesku ríkisstjórnarinnar.<ref name="cpj">{{Cite web|url=https://cpj.org/awards/2007/muratov.php|title = Dmitry Muratov, Editor of Novaya Gazeta, Russia}}</ref> Sem ritstjóri birti Múratov greinar eftir [[Anna Polítkovskaja|Önnu Polítkovskaja]] þar sem stjórn [[Vladímír Pútín|Vladímírs Pútín]] Rússlandsforseta var tekin til rannsóknar. Að sögn hópsins [[Nefnd til verndar blaðamönnum|Nefndar til verndar blaðamönnum]] stofnaði Múratov „eina raunverulega gagnrýna fréttablaðið sem nýtur þjóðaráhrifa í Rússlandi samtímans.“<ref name=":1">{{cite web|url=https://www.wan-ifra.org/articles/2016/06/03/biography-of-2016-golden-pen-of-freedom-laureate-dmitry-muratov|title=Biography of 2016 Golden Pen of Freedom Laureate Dmitry Muratov|access-date=2021-10-08|archive-date=2020-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20201021112053/https://www.wan-ifra.org/articles/2016/06/03/biography-of-2016-golden-pen-of-freedom-laureate-dmitry-muratov|url-status=dead}}</ref> Blaðið hefur einnig leikið lykilhlutverk í að upplýsa fólk um rósturástandið í [[Téténía|Téténíu]] og [[Norður-Kákasus]]. ==Æviágrip== Dmítríj Múratov fæddist þann 30. október 1961 í Kújbyshev, sem heitir í dag [[Samara]]. Hann nam í fimm ár við textafræðideild Rannsóknarháskólans í Kújbyshev, þar sem hann fékk áhuga á blaðamennsku. Á háskólaárum sínum vann hann í hlutastarfi fyrir nokkur svæðisdagblöð. Eftir að Múratov lauk háskólanámi gegndi hann þjónustu í [[Rauði herinn|rauða hernum]] frá 1983 til 1985. Múratov vísar gjarnan til ára sinna í hernum og segist þar hafa haft umsjón með því að flokka hergögn. Árið 1987 hóf Múratov störf sem blaðamaður hjá dagblaðinu ''Volzhkíj Komsomolets''. Hann hlaut þar tækifæri til að tjá sig og yfirmönnum hans þótti svo mikið til hans koma að undir lok fyrsta árs hans þar var hann útnefndur deildarstjóri ungdómsdeildar ''[[Komsomolskaja Pravda]]''. Hann fékk síðan stöðuhækkun og var gerður aðalritstjóri blaðagreina.<ref>{{Vefheimild|titill=Dmitry Muratov: biografija, novinarske aktivnosti |url=https://hr.puntomarinero.com/dmitry-muratov-biography-journalistic-activities/}}</ref> == Ferill== Dmítríj Múratov hætti störfum hjá ''Komsomolskaja Pravda'' árið 1988. Árið 1993 stofnaði hann ásamt rúmlega 50 samstarfsmönnum sínum nýtt blað fyrir stjórnarandstæðinga, ''Novaja Gazeta''. Markmið þeirra var að reka „heiðarlegan og sjálfstæðan“ fjölmiðil fyrir rússneska borgara.<ref>{{Vefheimild|titill=Dmitry Muratov, Editor of Novaya Gazeta, Russia |url=https://cpj.org/awards/2007/muratov.php}}</ref> Jafnframt vildu stofnendur blaðsins beina kastljósi að mannréttindamálum og valdníðslu stjórnvalda. Rekstur ''Novaja Gazeta'' hófst með aðeins tveimur tölvum, tveimur herbergjum, einum prentara og engum föstum launum fyrir starfsfólkið. [[Míkhaíl Gorbatsjov]], fyrrum leiðtogi Sovétríkjanna, gaf hluta af verðlaunafé sínu eftir að hafa unnið friðarverðlaun Nóbels til þess að borga kaup og tölvur blaðsins. ''Novaja Gazeta'' afhjúpaði [[peningaþvætti]] hjá rússneska Alþjóðlega iðnbankanum þann 26. nóvember 2001. Múratov lét vopna blaðamenn sína og þjálfa þá í vopnaburði eftir að blaðið varð fyrir ítrekuðum árásum. Fjöldi blaðamanna hjá ''Novaja Gazeta'' hefur látist undir grunsamlegum kringumstæðum í gegnum árin.<ref>{{Vefheimild|titill=Russian opposition newspaper will arm its journalists |url=https://www.theguardian.com/world/2017/oct/26/russian-opposition-newspaper-will-arm-its-journalists |mánuður=26. október|ár=2017|útgefandi=''[[The Guardian]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=8. október}}</ref> Múratov sagði af sér sem ritstjóri árið 2017 og viðurkenndi að starfið hefði verið lýjandi.<ref>{{Vefheimild|titill=After 22 Years, Novaya Gazeta Editor Dmitry Muratov Steps Down |url=https://www.themoscowtimes.com/2017/11/13/novaya-gazeta-editor-steps-down-a59561|útgefandi=''The Moscow Times''}}</ref> Hann sneri aftur til starfa árið 2019 eftir að starfsfólk blaðsins kaus að gera hann aftur að ritstjóra.<ref>{{Vefheimild|titill=Russian media veteran Dmitry Muratov returns to 'Novaya Gazeta' editor-in-chief post |url=https://meduza.io/en/news/2019/11/15/russian-media-veteran-dmitry-muratov-returns-to-novaya-gazeta-editor-in-chief-post|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=8. október}}</ref> Dmítríj Múratov hefur fengið fjölda verðlauna og viðurkenninga á ferli sínum. Hann hlaut Alþjóðlegu fjölmiðlafrelsisverðlaunin frá Nefndinni til verndar blaðamanna árið 2007 fyrir hugdirfsku sína í baráttu fyrir fjölmiðlafrelsis í hættulegu umhverfi.<ref name=":0">{{Vefheimild|titill=CPJ To Honor Five Journalists |url=https://www.cpj.org/awards/2007/awards-release07.php |útgefandi=Committee to Protect Journalists |mánuður=24. september 2007 |árskoðað=2021|mánuðurskoðað=8. október}}</ref> Þann 29. janúar 2010 sæmdi ríkisstjórn [[Frakkland]]s hann [[Franska heiðursorðan|frönsku heiðursorðunni]], æðstu viðurkenningu sem veitt er af hinu opinbera í Frakklandi.<ref>{{Vefheimild|titill=Longtime Novaya Gazeta Chief Editor To Step Down |url=https://www.rferl.org/Watchdog/2017/11/13}}</ref> Múratov fór til Hollands í maí árið 2010 og tók við Fjórfrelsisverðlaunum Roosevelt-stofnunarinnar fyrir hönd ''Novaja Gazeta''.<ref>{{Vefheimild|titill=THE FRANKLIN DELANO ROOSEVELTFOUR FREEDOMS AWARDS2010 |url=https://www.roosevelt.nl/sites/zl-roosevelt/files/ffa_2010.pdf}}</ref> Árið 2016 tók hann við Gullpenna frelsisins frá Alþjóðasambandi dagblaða. Múratov hlaut friðarverðlaun Nóbels árið 2021 ásamt filippseyskri starfssystur sinni, [[Maria Ressa|Mariu Ressa]]. Hann tileinkaði verðlaunin sex blaðamönnum sem hafa verið myrtir í starfi hjá honum í Rússlandi.<ref>{{Vefheimild|titill=Tileinkar friðarverðlauninn sex blaðamönnum hans sem voru myrtir|url=https://www.visir.is/g/20212167137d/tileinkar-fridarverdlauninn-sex-bladamonnum-hans-sem-voru-myrtir|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=8. október|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=8. október|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Árið 2022 gagnrýndi Múratov [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022|innrás Rússa í Úkraínu]] og lét prenta eintök af ''Novaja Gazeta'' bæði á [[Rússneska|rússnesku]] og [[Úkraínska|úkraínsku]] til að sýna Úkraínumönnum stuðning.<ref>{{Vefheimild|titill=Ó­sáttur rúss­neskur rit­stjóri ætlar að gefa dag­blað sitt út á úkraínsku|url=https://www.frettabladid.is/frettir/osattur-russneskur-ritstjori-aetlar-ad-gefa-dagblad-sitt-ut-a-ukrainsku/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=24. febrúar|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=1. mars|höfundur=Aðalheiður Ámundadóttir|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220926201342/https://www.frettabladid.is/frettir/osattur-russneskur-ritstjori-aetlar-ad-gefa-dagblad-sitt-ut-a-ukrainsku/|safndags=26. september 2022}}</ref> Hann setti Nóbelsverðlaunamedalíu sína á uppboð fyrir styrktarsjóð til stuðnings úkraínsks flóttafólks.<ref>{{Vefheimild|titill=Gefur Nóbelsverðlaunin í upp­boð fyrir flótta­fólk frá Úkraínu|url=https://www.frettabladid.is/frettir/gefur-nobelsverdlaunin-i-uppbod-fyrir-flottafolk-fra-ukrainu/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=22. mars|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=23. mars|höfundur=Lovísa Arnardóttir|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220926182401/https://www.frettabladid.is/frettir/gefur-nobelsverdlaunin-i-uppbod-fyrir-flottafolk-fra-ukrainu/|safndags=26. september 2022}}</ref> Þann 28. mars gerði Múratov hlé á útgáfu ''Novaja Gazeta'' svo lengi sem stríðið varir til þess að blaðið þurfi ekki að sæta ritskoðun á umfjöllun um innrásina.<ref>{{Vefheimild|titill=Blað rússnesks nóbelsverðlaunahafa gerir útgáfuhlé|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/03/28/blad_russnesks_nobelsverdlaunahafa_gerir_utgafuhle/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2022|mánuður=28. mars|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=31. mars}}</ref> Ráðist var að Múratov þann 7. apríl í járnbrautarlest og rauðri málningu með [[asetón]]i skvett yfir hann úr fötu, að því er virðist vegna umfjöllunar hans um stríðið í Úkraínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Nóbels­verð­launa­hafi varð fyrir árás í Rúss­landi|url=https://www.frettabladid.is/frettir/nobelsverdlaunahafi-vard-fyrir-aras-i-russlandi/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=8. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. maí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220926185610/https://www.frettabladid.is/frettir/nobelsverdlaunahafi-vard-fyrir-aras-i-russlandi/|safndags=26. september 2022}}</ref> Bandarískir embættismenn sögðu [[FSB|rússnesku leyniþjónustuna]] síðar hafa staðið fyrir árásinni.<ref>{{Vefheimild|titill=Leyni­þjónustan sögð hafa staðið á bak við á­rásina|url=https://www.frettabladid.is/frettir/leynithjonustan-sogd-hafa-stadid-a-bak-vid-arasina/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|ár=2022|mánuður=29. apríl|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=14. maí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://web.archive.org/web/20220926195040/https://www.frettabladid.is/frettir/leynithjonustan-sogd-hafa-stadid-a-bak-vid-arasina/|safndags=26. september 2022}}</ref> Í september 2022 ógilti rússneskur dómstóll prentleyfi ''Novaja Gazeta'' með vísan til þess að blaðið hefði ekki tilkynnt um eigendaskipti árið 2006 með réttum hætti. Múratov kallaði niðurstöðuna „pólitíska aftöku án nokkurrar lagastoðar“.<ref>{{Vefheimild|titill=Þrengja enn að rússneskum fjölmiðlum og ógilda prentleyfi Novaya Gazeta|url=https://stundin.is/grein/15750/threngja-enn-ad-russneskum-fjolmidlum-og-ogilda-prentleyfi-novaya-gazeta/|útgefandi=''[[Stundin]]''|ár=2022|mánuður=5. september|árskoðað=2022|mánuðurskoðað=6. september}}</ref> == Stjórnmálaskoðanir == Dmítríj Múratov er meðlimur í stjórnmálaflokknum [[Jabloko]], frjálslyndisflokki sem var stofnaður árið 1993 af fyrrum varaforsætisráðherra Sovétríkjanna, [[Grígoríj Javlínskíj]]. ==Tilvísanir== <references/> {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{DEFAULTSORT:Múratov, Dmítríj}} {{f|1961}} [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Rússneskir blaðamenn]] 7q55o5oa7xk8zmr7l2j6z75r1t9dbq0 0 165570 1958132 1795579 2026-03-31T13:06:16Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958132 wikitext text/x-wiki {{taxobox | image = Stiped Maple (4750636617).jpg | image_caption = | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{cite web|url=https://www.iucnredlist.org/details/193849/0|title=''Acer pensylvanicum'' |year=2019 |access-date=16 June 2019}}</ref> | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Sápuberjabálkur]] (''Sapindales'') | familia = [[Sápuberjaætt]] (''Sapindaceae'') | genus = [[Hlynir]] (''Acer'') | subgenus = Acer sect. Macrantha | species = '''''A. pensylvanicum''''' | binomial = ''Acer pensylvanicum'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] 1753<ref name = "C132">L., 1753 ''In: Sp. Pl. 1055''</ref> | range_map = Acer pensylvanicum range map.png | range_map_caption = | synonyms_ref = <ref name = "source">{{Cite web |url=http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |title=World Plants: Synonymic Checklists of the Vascular Plants of the World |access-date=2014-08-20 |archive-date=2019-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190318221109/http://worldplants.webarchiv.kit.edu/ |url-status=dead }}</ref> | synonyms= ''Acer tricuspifolium'' <small>[[Jonathan S. Stokes|Stokes]]</small><br>''Acer striatum'' <small>Du Roi</small><br>''Acer pensylvanicum'' var.'' integrifolium'' <small>[[George Don jr|G. Don]] ex [[Johann Friedrich Wilhelm Koch|Koch]]</small><br>''Acer hybridum'' <small>[[Louis-Augustin Bosc d’Antic|Bosc]]</small><br>''Acer canadense'' <small>[[Humphry Marshall|Marsh.]]</small> }} [[Image:Boulogne-parc-Rothschild 10.JPG|thumb|vinstri|Börkurinn er með hvítum röndum]] '''Randhlynur''' ([[fræðiheiti]]: ''Acer pensylvanicum''<ref name = "COL">{{cite web |url= http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2014/details/species/id/16824843|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 26 May 2014}}</ref>) er runni eða lítið [[lauftré]] af ættkvísl [[hlynir|hlyna]] (Acer) sem er frá austurhluta Bandaríkjanna, suður til norður Georgíu.<ref>{{cite web|title=Striped Maple|url=http://www.na.fs.fed.us/pubs/silvics_manual/volume_2/acer/pensylvanicum.htm|access-date=8 September 2014|archive-date=24 ágúst 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140824065101/http://www.na.fs.fed.us/pubs/silvics_manual/volume_2/acer/pensylvanicum.htm|url-status=dead}}</ref><ref>[https://bonap.net/MapGallery/County/Acer%20pensylvanicum.png Biota of North America Program 2014 county distribution map]</ref> Hann getur orðið 5 til 10 m hár.<ref name=w>[https://dendro.cnre.vt.edu/dendrology/syllabus/factsheet.cfm?ID=4 Virginia Tech Dept. of Forest Resources and Environmental Conservation]</ref><ref>[https://www.carolinanature.com/trees/acpe.html Carolina Nature]</ref><ref>[http://www.wildflower.org/plants/result.php?id_plant=ACPE Lady Bird Johnson Wildflower Center, University of Texas]</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Commonscat|Acer pensylvanicum}} {{Wikilífverur|Acer pensylvanicum}} [[Flokkur:Hlynir]] pmgp29z833nbg4yk6vl1ej4prng2wdc 0 166397 1958342 1941537 2026-03-31T18:48:34Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958342 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Abdel latif Moubarak.jpg |Abdel latif Moubarak]] '''Abdel Latif Moubarak''' ([[arabíska]] عبد اللطيف مبارك ;,<ref>[https://www.youm7.com/story/2019/10/30/10-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%B7%D9%8A%D9%81-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D9%8A%D8%B3-%D9%81%D9%89/4481156 youm7.com]</ref> ''fæddur'' 30. [[október]] 1964 í [[Súes]] ) er egypskt skáld . Hann er meðlimur í rithöfundasambandinu í Egyptalandi og meðlimur í [[arabíska|arabísku]] rithöfundunum á netinu. Hann skrifar ljóð á sígildri arabísku og með egypsku málfari. Moubarak lauk BA -prófi ​​í lögfræði frá Ain Shams háskólanum. Hann er talinn eitt mikilvægasta skáld níunda áratugarins; hann birti ljóð í nokkrum bókmenntatímaritum í Egyptalandi og arabaheiminum, þar á meðal Al-Ahram. Hann samdi mörg lög um byltinguna 2011 í Egyptalandi. <ref>[http://www.adab.com/folk/modules.php?name=Sh3er&doWhat=lsq&shid=951&start=0 adab.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181010213625/http://www.adab.com/folk/modules.php?name=Sh3er&doWhat=lsq&shid=951&start=0 |date=2018-10-10 }},</ref> Fékk verðlaun fyrir yfirburði og sköpunargáfu [[arabíska]] fjölmiðlasambandsins árið 2014 og verðlaun austurakademíunnar fyrir ágæti og sköpun árið 2021. Hann vann Sergio Camillo alþjóðlegu verðlaunin á Ítalíu árið 2025. == Birt verk == * 1994: أحاسيس وأصداء (tilfinningar og bergmál), egypska * 1996: العزف على هدير المدافع (tónlist fyrir stríðshljóð), egypska * 1997: همسات البحر (sjóhvísl), egypska * 2001: [https://www.arabworldbooks.com/en/books/a-second-reading-of-the-body قراءة ثانية للجسد] (Seinni lestur líksins ), egypska * 2007:[https://www.arabworldbooks.com/en/books/%D9%86%D9%88%D8%A8%D8%A9-%D8%B9%D8%B7%D8%B4 نوبة عطش] (tilfinning um þorsta), egypska * 2015: [https://www.arabworldbooks.com/en/books/experienced-death-again بتجرب تانى تموت] (reyna að deyja aftur), egypska * 2018: [https://www.arabworldbooks.com/en/books/a-fistful-of-embers قبس من جمر] (hrúga af glóðum), egypska == Ytri tenglar == * [https://www.darelhilal.com/News/1005151.aspx darelhilal] * [https://www.awanmasr.com/287583-2/ awanmasr] * [https://www.arabworldbooks.com/en/authors/abdel-latif-moubarak arabworldbooks] *[https://books.google.com.eg/books/about/%D9%82%D8%B1%D8%A7%D9%8A%D8%A9_%D8%AA%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9_%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%B3%D8%AF.html?id=cL79nQEACAAJ&redir_esc=y books.google] *[https://www.etanamagazine.com/2021/06/%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%B7%D9%8A%D9%81-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%83/ etanamagazine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220108092906/https://www.etanamagazine.com/2021/06/%d8%b9%d8%a8%d8%af-%d8%a7%d9%84%d9%84%d8%b7%d9%8a%d9%81-%d9%85%d8%a8%d8%a7%d8%b1%d9%83/ |date=2022-01-08 }} *[https://www.albawabhnews.com/4459366 albawabhnews] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211107035411/https://www.albawabhnews.com/4459366 |date=2021-11-07 }} *[https://www.youm7.com/story/2019/10/30/10-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%A7%D8%B9%D8%B1-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%B7%D9%8A%D9%81-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D9%8A%D8%B3-%D9%81%D9%89/4481156 youm7] *[https://gate.ahram.org.eg/daily/news/204047/1178/845346/%D9%82%D8%B5%D9%8A%D8%AF%D8%A9/%D9%85%D8%AA%D9%87%D8%B2%D9%86%D9%8A%D8%B4.aspx Al-Ahram daily] *[https://www.elqmaa.com/281342/%D8%AC%D9%85%D9%8A%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%B7%D9%8A%D9%81-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%84/ elqmaa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220731150833/https://www.elqmaa.com/281342/%D8%AC%D9%85%D9%8A%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%88%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%B9%D9%86-%D8%B9%D8%A8%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%B7%D9%8A%D9%81-%D9%85%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D9%88%D8%A7%D9%84/ |date=2022-07-31 }} == Tilvísanir == {{DEFAULTSORT:Moubarak, Abdel Latif }} [[Flokkur:Egypsk skáld]] {{f|1964}} ehe9ul6m2s1kupkd7oopj8ef5qo8uhw 0 166483 1958434 1927244 2026-04-01T09:40:02Z TKSnaevarr 53243 1958434 wikitext text/x-wiki [[Mynd:A_Day_Out_with_Thomas_2015_in_Uxbridge,_ON_(20709085270).jpg|thumb|right|Lestarvagn í gervi Tomma togvagns.]] '''Tommi togvagn''' ([[enska]]: ''Thomas & Friends'') er bresk [[sjónvarpsþáttaröð]] fyrir börn búin til af [[Britt Allcroft]]. Myndin er byggð á bókaflokknum ''[[The Railway Series]]'' eftir séra [[Wilbert Awdry]] og síðar [[Christopher Awdry|Christopher]] son hans og fjallar um ævintýri Tomma, talandi eimreiðar, sem býr á hinni skálduðu eyju Sodor með félögum sínum Edvard, Hinrik, Gyrði, Jakobi, Pésa og fleirum. Tommi lendir yfirleitt í vandræðum við að sinna verkum sem henta betur stærri og skynsamari eimreiðum, en gefst aldrei upp á að vera „virkilega gagnleg eimreið“. Fyrsta þáttaröðin var sýnd á [[ITV]] árið 1984. Þættirnir voru gerðir með [[járnbrautarlíkan]]i á kvarðanum 1:32. Andlit eimreiðanna voru ekki kvikuð heldur breyttu um svip milli klippinga. Einstaka sinnum var notast við [[stop-motion]]-hreyfingar eða [[teiknimynd]]ir. [[Ringo Starr]] var sögumaður í fyrstu tveimur þáttaröðunum í bresku sjónvarpi. Íslenska útgáfan af þáttaröðinni var talsett af [[Davíð Þór Jónsson|Davíð Þór Jónssyni]]. [[Flokkur:Breskir sjónvarpsþættir]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir frumsýndir 1984]] dt6x3807ryyi9hvzglqrjp0d22b2hp9 0 167066 1958264 1780762 2026-03-31T14:09:38Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958264 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = | image = Lupinus arcticus.jpg | image_width = 250px | image_caption = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | subclassis = ''[[Rosidae]]'' | unranked_ordo = ''[[Eurosids I]]'' | ordo = [[Belgjurtabálkur]] (''Fabales'') | familia = [[Ertublómaætt]] (''Fabaceae'') | subfamilia = ''[[Faboideae]]'' | tribus = ''[[Genisteae]]'' | subtribus = ''[[Lupininae]]'' | genus = [[Úlfabaunir]] (''Lupinus'') | species = '''''L. arcticus''''' | binomial = ''Lupinus arcticus'' | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} '''Freralúpína''', heimskautalúpína eða skollalúpína ([[fræðiheiti]]: ''Lupinus arcticus''<ref name = "COL">{{cite web|url= http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2019|publisher= Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11472064|accessdate= 2019-11-11|archive-date= 2019-12-18|archive-url= https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip|url-status=dead}}</ref> er 50 sentimetra há [[fjölær jurt]] af [[ertublómaætt]]. Hún er ættuð frá norðhluta N-Ameríku.<ref>[https://bonap.net/MapGallery/County/Lupinus%20arcticus.png Útbreiðslukort] - BONAP's North American Plant Atlas</ref> [[File:Lupinusarcticus.jpg|vinstri|thumb|Lupinus arcticus ssp. subalpinus í Bresku Kólumbíu í Kanada]] Í samvinnu við ''[[Rhizobium]]''-gerla getur lúpínan unnið [[köfnunarefni]] úr [[andrúmsloft]]inu. == Tilvísanir == {{reflist}} {{Commons|Lupinus arcticus}} {{Wikilífverur|Lupinus arcticus}} [[Flokkur:Ertublómaætt]] [[Flokkur:Úlfaertur]] [[Flokkur:Niturbindandi plöntur]] 7dh3794erbobj9nuwhxx96koc7dabw9 0 167344 1958127 1919806 2026-03-31T13:05:11Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958127 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Nordic Music Prize | veitt_fyrir = Besta hljómplatan á Norðurlöndunum | umsjón = Hyundai | ár = 2011 | vefsíða = {{URL|bylarm.no}} }} '''Norrænu tónlistarverðlaunin''' (eða '''Nordic Music Prize''') eru árleg tónlistarverðlaun fyrir bestu [[Norðurlöndin|norrænu]] hljómplötuna. Verðlaunin voru stofnuð á ráðstefnunni árið 2010 og voru þau innblásin af bresku [[Mercury-verðlaunin|Mercury Prize]] verðlaununum. Fyrsta afhendingin hlaut [[Jón Þór Birgisson|Jónsi]] fyrir plötuna ''Go'', og var hún veitt af [[Hákon krónprins|Hákoni krónprins]]. Árið 2018 byrjaði by:Larm í samstarfi með [[Hyundai]] og var þar með nafninu breytt. Valdar eru tólf útgáfur frá Norðurlöndunum og eru þær dæmdar af alþjóðlegri dómnefnd. Verðlaunin árið 2022 voru tíu þúsund [[evra|evrur]]. ==Verðlaunahafar og tilnefningar== {| class="wikitable sortable" |- style="background:#ccc; text-align:center;" ! scope="col" style="width: 5%;"| Ár ! scope="col" class="unsortable" style="width: 30%;" | Verðlaunahafi ! scope="col" class="unsortable" style="width: 60%;" | Tilnefningar ! scope="col" class="unsortable" style="width: 5%;" | {{abbr|Til.|Tilvísun}} |- | align="center" | 2011 |{{flagicon|Ísland}} [[Jón Þór Birgisson|Jónsi]] – ''Go'' | *{{flagicon|Danmörk}} Efterklang – ''Magic Chairs'' *{{flagicon|Danmörk}} Frisk Frugt – ''Dansktoppen møder Burkina Faso i det himmelblå rum hvor solen bor, suite'' *{{flagicon|Finnland}} Paleface – ''Helsinki – Shangri-La'' *{{flagicon|Ísland}} [[Ólöf Arnalds]] – ''Innundir skinni'' *{{flagicon|Noregur}} Kvelertak – ''Kvelertak'' *{{flagicon|Noregur}} Serena-Maneesh – ''Serena Maneesh 2: Abyss in B Minor'' *{{flagicon|Noregur}} Susanne Sundfør – ''The Brothel'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Dungen – ''Skit i allt'' *{{flagicon|Svíþjóð}} First Aid Kit – ''The Big Black & The Blue'' *{{flagicon|Svíþjóð}} [[Robyn]] – ''Body Talk'' *{{flagicon|Svíþjóð}} The Radio Dept. – ''Clinging to a Scheme'' | style="text-align:center;"|<ref name=winners>{{cite web|title=PREVIOUS WINNERS|url=http://nordicmusicprize.com/pages/eng/18-previous_winners|accessdate=2012-12-08|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121205001103/http://nordicmusicprize.com/pages/eng/18-previous_winners|archivedate=2012-12-05}}</ref> |- | align="center" | 2012 |{{flagicon|Svíþjóð}} Goran Kajfeš – ''X/Y'' | *{{flagicon|Danmörk}} Iceage – ''New Brigade'' *{{flagicon|Danmörk}} Malk de Koijn – ''Toback to the Fromtime'' *{{flagicon|Finnland}} Rubik – ''Solar'' *{{flagicon|Finnland}} Siinai – ''Olympic Games'' *{{flagicon|Ísland}} [[Björk Guðmundsdóttir|Björk]] – ''Biophilia'' *{{flagicon|Ísland}} [[GusGus]] – ''Arabian Horse'' *{{flagicon|Noregur}} Ane Brun – ''It All Starts with One'' *{{flagicon|Noregur}} Montée – ''Renditions Of You'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Anna Järvinen – ''Anna Själv Tredje'' *{{flagicon|Svíþjóð}} [[Lykke Li]] – ''Wounded Rhymes'' *{{flagicon|Svíþjóð}} The Field – ''Looping State of Mind'' | style="text-align:center;"|<ref name=winners /> |- | align="center" | 2013 |{{flagicon|Svíþjóð}} First Aid Kit – ''The Lion's Roar'' | *{{flagicon|Danmörk}} Choir of Young Believers – ''Rhine Gold'' *{{flagicon|Danmörk}} Selvhenter – ''Frk. B. Fricka'' *{{flagicon|Finnland}} Kerkko Koskinen Kollektiivi – ''Kerkko Koskinen Kollektiivi'' *{{flagicon|Finnland}} Pää Kii – ''Pää Kii'' *{{flagicon|Ísland}} [[Ásgeir Trausti]] – ''Dýrð í dauðaþögn'' *{{flagicon|Ísland}} [[Retro Stefson]] – ''Retro Stefson'' *{{flagicon|Noregur}} Lindstrøm – ''Smalhans'' *{{flagicon|Noregur}} Susanne Sundfør – ''The Silicone Veil'' *{{flagicon|Noregur}} Tønes – ''Sån av Salve'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Anna von Hausswolff – ''Ceremony'' *{{flagicon|Svíþjóð}}/{{flagicon|Noregur}} Neneh Cherry & The Thing – ''The Cherry Thing'' | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=THE NOMINEES FOR BEST NORDIC ALBUM 2012 ARE:|url=http://nordicmusicprize.com/|accessdate=2012-12-08|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140518112144/http://nordicmusicprize.com/|archivedate=2014-05-18}}</ref> |- | align="center" | 2014 |{{flagicon|Svíþjóð}} [[The Knife]] – ''Shaking the Habitual'' | *{{flagicon|Danmörk}} Iceage – ''You're Nothing'' *{{flagicon|Danmörk}}/{{flagicon|Kanada}} Rhye – ''Woman'' *{{flagicon|Danmörk}} Synd og Skam – ''Lad Mig Falde Ind Til Dig / Center'' *{{flagicon|Finnland}} Death Hawks – ''Death Hawks'' *{{flagicon|Finnland}} Minä ja Ville Ahonen – ''Mia'' *{{flagicon|Ísland}} [[Hjaltalín]] – ''Enter 4'' *{{flagicon|Ísland}} [[múm]] – ''Smilewound'' *{{flagicon|Noregur}} Atlanter – ''Vidde'' *{{flagicon|Noregur}} Jenny Hval – ''Innocence Is Kinky'' *{{flagicon|Noregur}} Mona & Maria – ''My Sun'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Jenny Wilson – ''Demand the Impossible!'' | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|title=The nominees for best Nordic album 2013 are|url=http://nordicmusicprize.com/pages/eng/16-the_nominees|accessdate=2014-03-12|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306131355/http://nordicmusicprize.com/pages/eng/16-the_nominees|archivedate=2014-03-06}}</ref><ref>{{cite news|last=Studarus|first=Laura|title=The Knife Wins the Nordic Music Prize|url=http://www.undertheradarmag.com/news/the_knife_wins_the_nordic_music_prize|accessdate=2014-03-12|newspaper=Under the Radar|date=2014-03-01}}</ref> |- | align="center" | 2015 |{{flagicon|Finnland}} Mirel Wagner – ''When the Cellar Children See the Light of Day'' | *{{flagicon|Danmörk}} Iceage – ''Plowing Into the Field of Love'' *{{flagicon|Danmörk}} [[MØ]] – ''No Mythologies to Follow'' *{{flagicon|Danmörk}} Selvhenter – ''Motions of Large Bodies'' *{{flagicon|Finnland}} Gracias – ''Elengi'' *{{flagicon|Ísland}} [[Pink Street Boys]] – ''Trash From the Boys'' *{{flagicon|Ísland}} [[Prins Póló (tónlistarmaður)|Prins Póló]] – ''Sorri'' *{{flagicon|Noregur}} Emilie Nicolas – ''Emilie Nicolas'' *{{flagicon|Noregur}} Todd Terje – ''It's Album Time'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Lorentz – ''Kärlekslåtar'' *{{flagicon|Svíþjóð}} [[Lykke Li]] – ''I Never Learn'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Neneh Cherry – ''Blank Project'' | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web|url= https://musicfinland.com/en/news/article/the-phonofile-nordic-music-prize-nominees-announced |title= The Phonofile Nordic Music Prize nominees announced |publisher= Music Finland |date= 2015-02-11 | language = |accessdate= 2015-03-02}}</ref> |- | align="center" | 2016 |{{flagicon|Noregur}} Band of Gold – ''Band of Gold'' | *{{flagicon|Danmörk}} Danni Toma – ''Grå'' *{{flagicon|Danmörk}} Frisk Frugt – ''Den Europæiske Spejlbue'' *{{flagicon|Danmörk}} Myrkur – ''M'' *{{flagicon|Finnland}} Jaakko Eino Kalevi – ''Jaakko Eino Kalevi'' *{{flagicon|Finnland}} Pekko Käppi & K:H:H:L – ''Sanguis meus, mama!'' *{{flagicon|Ísland}} [[Björk Guðmundsdóttir|Björk]] – ''Vulnicura'' *{{flagicon|Ísland}} [[Teitur Magnússon]] – ''27'' *{{flagicon|Noregur}} Jenny Hval – ''Apocalypse, girl'' *{{flagicon|Noregur}} Ost & Kjex – ''Freedom Wig'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Anna von Hausswolff – ''The Miraculous'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Seinabo Sey – ''Pretend'' | style="text-align:center;"|<ref name="undertheradarmag">{{cite web|url=http://www.undertheradarmag.com/news/bjoerk_jenny_hval_and_jaakko_eino_kalevi_nominated_for_the_phonofile_nordic|title=Björk, Jenny Hval, and Jaakko Eino Kalevi Nominated for the Phonofile Nordic Music Prize|website=Under the Radar - Music Magazine|accessdate=2017-09-06}}</ref> |- | align="center" | 2017 |{{flagicon|Noregur}} Jenny Hval – ''Blood Bitch'' | *{{flagicon|Danmörk}} Bisse – ''Højlandet'' *{{flagicon|Danmörk}} CTM – ''Suite for a Young Girl'' *{{flagicon|Danmörk}} Værket – ''Jealousy Hits'' *{{flagicon|Ísland}} [[Jóhann Jóhannsson]] – ''Arrival'' *{{flagicon|Ísland}} [[Skúli Sverrison]], [[Hilmar Jensson]], [[Arve Henriksen]] – ''Saumur'' *{{flagicon|Finnland}} Mikko Joensuu – ''Amen 2'' *{{flagicon|Finnland}} Oranssi Pazuzu – ''Värähtelijä'' *{{flagicon|Finnland}} The Hearing – ''Adrian'' *{{flagicon|Noregur}} Nosizwe – ''In Fragments'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Cherrie – ''Sherihan'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Kornél Kovács – ''The Bells'' | style="text-align:center;"|<ref>{{cite web |url= http://nordicplaylist.com/features/phonofile-nordic-music-prize-2017-nominees-revealed/ |title= The Phonofile Nordic Music Prize returns for a seventh edition! |publisher= Nordic Playlist |date= 2017-01-25 |language= English |accessdate= 2017-01-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170202023542/http://nordicplaylist.com/features/phonofile-nordic-music-prize-2017-nominees-revealed/ |archive-date= 2017-02-02 |url-status= dead }}</ref> |- | align="center" | 2018 |{{flagicon|Noregur}} Susanne Sundfør – ''Music for People in Trouble'' | *{{flagicon|Danmörk}} Katinkna – ''Vi er ikke kønne nok til at danse'' *{{flagicon|Danmörk}} Solbrud – ''Vemod'' *{{flagicon|Finnland}} Astrid Swan – ''From the Bed and Beyond'' *{{flagicon|Finnland}} Kaukolampi – ''1'' *{{flagicon|Ísland}} [[Alvia Islandia]] – ''Elegant Hoe'' *{{flagicon|Ísland}} [[Björk Guðmundsdóttir|Björk]] – ''Utopia'' *{{flagicon|Ísland}} [[Högni Egilsson|Högni]] – ''Two Trains'' *{{flagicon|Noregur}} Kim Myhr – ''You / Me'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Fever Ray – ''Plunge'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Mwuana – ''Triller'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Yung Lean – ''Stranger'' | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|last1=Calabrese|first1=Chris|title=Presenting This Year's Nominees for The Nordic Music Prize, Powered by The Orchard|url=https://www.dailyrindblog.com/presenting-years-nominees-nordic-music-prize-powered-orchard/|website=The Daily Rind|accessdate=2018-02-18|archive-date=2018-02-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20180218210618/https://www.dailyrindblog.com/presenting-years-nominees-nordic-music-prize-powered-orchard/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|last1=Yoo|first1=Noah|title=Susanne Sundfør Wins 2018 Nordic Music Prize Over Björk, Fever Ray|url=https://pitchfork.com/news/susanne-sundfor-wins-2018-nordic-music-prize-over-bjork-fever-ray/|website=Pitchfork|accessdate=2018-03-01}}</ref> |- | align="center" | 2019 |{{flagicon|Svíþjóð}} [[Robyn]] – ''Honey'' | *{{flagicon|Danmörk}} Astrid Sonne – ''Human Lines'' *{{flagicon|Danmörk}} Bisse – ''Tanmaurk'' *{{flagicon|Danmörk}} Soho Rezanejad – ''Six Archetypes'' *{{flagicon|Finnland}} Jori Hulkkonen – ''Simple Music for Complicated People'' *{{flagicon|Finnland}} Karina – ''Karina'' *{{flagicon|Ísland}} [[GDRN]] – ''Hvað ef'' *{{flagicon|Ísland}} [[Gyða Valtýsdóttir|GYDA]] – ''Evolution'' *{{flagicon|Noregur}} Lil Halima – ''Love Songs for Bad Lovers'' *{{flagicon|Noregur}} Marja Mortensson – ''Mojhtestasse'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Jenny Wilson – ''Exorcism'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Sarah Klang – ''Love in the Milky Way'' | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|last1=Töyrylä|first1=Julius|title=Jori Hulkkonen and Karina nominated for Hyundai Nordic Music Prize|url=https://musicfinland.com/en/news/jori-hulkkonen-and-karina-nominated-for-hyundai-nordic-music-prize|website=Music Finland|accessdate=2020-02-20}}</ref> |- | align="center" | 2020 |{{flagicon|Ísland}} [[Hildur Guðnadóttir]] – ''[[Chernobyl (sjónvarpsþættir)|Chernobyl]]'' | *{{flagicon|Danmörk}} Jada – ''I Cry A Lot'' *{{flagicon|Danmörk}} Lowly – ''Hifalutin'' *{{flagicon|Finnland}} Stinako – ''Ikuisuus'' *{{flagicon|Finnland}} The Hearing – ''Demian'' *{{flagicon|Ísland}} [[Cell7]] – ''Is Anybody Listening?'' *{{flagicon|Ísland}} [[Countess Malaise]] – ''Hystería'' *{{flagicon|Noregur}} Erlend Apneseth Trio – ''Salika, Molika'' *{{flagicon|Noregur}} Karpe – ''SAS PLUS / SAS PUSSY'' *{{flagicon|Noregur}} Pom Poko – ''Birthday'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Jenny Wilson – ''Trauma'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Nadia Tehran – ''Dozakh: All lovers hell'' | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|title=Hildur Guðnadóttir hlaut Nordic Music Prize|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2020/02/27/hildur_gudnadottir_hlaut_nordic_music_prize/|website=[[mbl.is]]|date=2020-02-27|accessdate=2022-04-08}}</ref> |- | align="center" | 2021 |{{flagicon|Danmörk}} Clarissa Connelly – ''The Voyager'' | *{{flagicon|Danmörk}} Baby in Vain – ''See Through'' *{{flagicon|Danmörk}} ML Buch – ''Skinned'' *{{flagicon|Finnland}} Lau Nau – ''Själö'' *{{flagicon|Finnland}} Oranssi Pazuzu – ''Mestarin kynsi'' *{{flagicon|Ísland}} [[Bára Gísladóttir]] / [[Skúli Sverrisson]] – ''Caeli'' *{{flagicon|Ísland}} [[Ingibjörg Turchi]] – ''Meliae'' *{{flagicon|Noregur}} Girl in Red – ''If I Could Make it Go Quiet'' *{{flagicon|Noregur}} Musti – ''Qoyskayga'' *{{flagicon|Noregur}} Nekromantheon – ''The Visions of Trismegistos'' *{{flagicon|Svíþjóð}}{{flagicon|Noregur}} Ane Brun – ''After the Great Storm'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Klara Keller – ''Hjärtansfröjd EP'' | style="text-align:center;"| <ref>{{Cite web |url=https://bylarm.no/articles/the-winner-of-hyundai-nordic-music-prize-2021-clarissa-connelly |title=THE WINNER OF HYUNDAI NORDIC MUSIC PRIZE 2021: CLARISSA CONNELLY |website=by:Larm |language=en-GB |access-date=2022-04-08}}</ref> |- | align="center" | 2022 |{{flagicon|Noregur}} Benedicte Maurseth – ''Hárr'' | *{{flagicon|Danmörk}} Astrid Sonne – ''Outside of your lifetime'' *{{flagicon|Danmörk}} Brimheim – ''Can’t hate myself into a different shape'' *{{flagicon|Finnland}} Richard Dawson & Circle – ''Henki'' *{{flagicon|Finnland}} Sepikka – ''En kestä kylmää lailla ahvenen'' *{{flagicon|Finnland}} Yeboyah – ''Perhosefekti'' *{{flagicon|Ísland}} [[Gyða Valtýsdóttir]] – ''Ox'' *{{flagicon|Ísland}} [[Sóley Stefánsdóttir|Sóley]] – ''Mother Melancholia'' *{{flagicon|Noregur}} Bendik Giske – ''Cracks'' *{{flagicon|Noregur}} Jenny Hval – ''Classic Objects'' *{{flagicon|Svíþjóð}} David Ritschard – ''Blåbärskungen'' *{{flagicon|Svíþjóð}} Maja Francis – ''A Soft Pink Mess'' | style="text-align:center;"| <ref>{{cite web|url=https://www.ballade.no/bransjen/disse-nomineres-til-nordic-music-prize/|title=Disse nomineres til Nordic Music Prize|website=ballade.no|dato=2022-09-02|access-date=2022-09-25}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dagsavisen.no/kultur/2022/09/15/lyden-av-vidda-kapret-nordic-music-prize/|title=Lyden av vidda kapret Nordic Music Prize|website=dagsavisen.no|date=2022-09-15|access-date=2022-09-25}}</ref> |} ==Sjá einnig== * [[Tónlistarverðlaun Norðurlandaráðs]] ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Tenglar== * [https://bylarm.no Vefsíða by:Larm] {{S|2010}} [[Flokkur:Tónlistarverðlaun]] l6tmi688z2tipq5w9pfehcyfy0183xw 0 169164 1958066 1903989 2026-03-31T12:44:26Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958066 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Schoolgirls in Bamozai.JPG|alt=Skólastúlkur af þjóðernishópi Pastúna í Bamozai, nálægt Gardez, höfuðstað Paktia-héraðs í Afganistan árið 2007. Engin var skólabyggingin og kennsla fór fram utandyra í skugga aldingarðs. - Hætt er við að menntamöguleikar þessar stúlkna hafi tekið breytingum með valdatöku Talibana 2021.|hægri|thumb|450x450dp|'''Skólastúlkur af þjóðernishópi Pastúna''' í Bamozai, nálægt Gardez, höfuðstað Paktia-héraðs í [[Afganistan]] árið 2007. Engin var skólabyggingin og kennsla fór fram utandyra í skugga aldingarðs. - Hætt er við að menntamöguleikar þessar stúlkna hafi tekið breytingum við valdatöku [[Talíbanar|Talibana]] 2021.]] [[Mynd:Classe NEYC.jpg|alt= Enskukennsla Yucai skólanum í Chongqing, í Sesúan héraði Kína árið 2015.|upright|thumb|'''Enskukennsla í Yucai skólanum í Chongqing borg''', í [[Sesúan]] héraði, [[Kína]] árið 2015.]] [[Mynd:The United Nations Sustainable Development Goals – 4 Quality education (in Icelandic).jpg|alt=Íslenskt merki sjálfbærnimarkmiðs Sameinuðu þjóðanna númer 4. „Menntun fyrir alla“|upright|thumb|'''Fjórða sjálfbærnimarkmið Sameinuðu þjóðanna''': „Menntun fyrir alla“, kallar á samræmda flokkun menntunar í ólíkum ríkjum heims.]] [[Mynd:Harvard University Band and alumni.jpg|alt=Lúðrasveit Harvard háskóla og fyrrum nemendur háskólans fagna 100 ára afmæli sveitarinnar árið 2019.|upright|thumb|'''Lúðrasveit Harvard háskóla''' árið 2019.]] [[Mynd:Early Childhood Education USAID Africa.jpg|alt=Kennsla í bæjarfélaginu Ziway, í Oromia héraði Eþíópíu árið 2014|upright|thumb|'''Kennsla í bæjarfélaginu Ziway''', í Oromia héraði [[Eþíópía|Eþíópíu]] árið 2014.]] [[Mynd:Photographer taking a group photograph of smiling students in front of the Tokyo station, Marunouchi, Japan.jpg|alt=Bekkjarmyndataka í Marunouchi hverfi Tókýó borgar, Japan árið 2019|upright|thumb|'''Bekkjarmyndataka''' í Marunouchi hverfi [[Tókýó]] borgar, [[Japan]] árið 2019.]] '''Alþjóðlega menntunarflokkunin (ISCED)''' er tölfræðirammi til að skipuleggja, samræma og flokka upplýsingar um skólastig og skólakerfi heimsins. Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna ([[Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna|UNESCO]]) heldur utan um flokkunina. ISCED er hluti af alþjóðlegu flokkunarkerfi Sameinuðu þjóðanna á efnahag og félagslegum aðstæðum aðildarríkjanna. == Almennt == ISCED (''á ensku:'' ''„International Standard Classification of Education“'') er viðurkenndur opinber rammi sem notaður er til að auðvelda þennan alþjóðlega samanburð á menntakerfum. Flokkunarkerfið var fyrst þróað árið 1976 af Menningarmálastofnun Sameinuðu þjóðanna (UNESCO) og hefur verið endurskoðað tvisvar, fyrst árið 1997 og aftur 2011. == Afhverju samræmd alþjóðleg flokkun? == Lengd og innihald menntunarstiga er mjög mismunandi eftir löndum. Það getur leitt til þessa að erfitt er að bera saman tölfræði um menntun milli landa. Vilji menn ná sameiginlegum markmiðum sem ríki heims hafa sameinast um, þarf samræmda tölfræði og flokkun á stöðu menntunar. Árið 2015 samþykktu öll aðildarríki [[Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna|Allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna]] 17 [[Sjálfbærnimarkmið Sameinuðu þjóðanna|Sjálfbærnimarkmið]] SÞ. Þessi „heimsmarkmið“ eru samþætt og órjúfanleg og mynda jafnvægi milli þriggja stoða [[Sjálfbær þróun|sjálfbærrar þróunar]]; hinnar efnahagslegu, félagslegu og umhverfislegu. Eitt þessara markmiða, það fjórða, fjallar um menntun og ber yfirskriftina „Menntun fyrir alla“. Þar ætla ríki heims að „tryggja jafnan aðgang allra að góðri menntun og stuðla að tækifærum allra til náms alla ævi.“<small><ref>{{Cite web|url=https://www.heimsmarkmidin.is/forsida/hagnytt-efni/merki/?itemid=abf50269-3f29-11e9-9436-005056bc530c|title=Heimsmarkmið {{!}} Merki|website=www.heimsmarkmidin.is|language=is|access-date=2022-08-29|archive-date=2022-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220829133749/https://www.heimsmarkmidin.is/forsida/hagnytt-efni/merki/?itemid=abf50269-3f29-11e9-9436-005056bc530c|url-status=dead}}</ref></small> Aðildarríkin skuldbundu sig til þess að vinna skipulega að innleiðingu þessa bæði á innlendum og erlendum vettvangi. Það liggur í hlutarins eðli að þetta starf kallar á samræmda tölfræði og flokkun á stöðu menntunar í ríkjum heims. == Flokkunin == ISCED byggir á tveimur meginflokkunarleiðum sem eru innbyrðis sjálfstæðar en saman segja til bæði um stig náms og menntunar, eftir stöðu í menntakerfinu frá [[Leikskóli|leikskóla]] til doktorsgráðu, svo og um svið, eftir innihaldi náms.<small><ref>{{Cite web|url=https://datatopics.worldbank.org/education/wRsc/classification|title=Education Statistics|website=datatopics.worldbank.org|access-date=2022-08-28}}</ref></small> * ISCED 2011 flokkunin skiptist upp með eftirfarandi hætti: * ISCED 0 = leikskólastig. * ISCED 1 = Grunnskóli: barnaskólastig. * ISCED 2 = Grunnskóli: unglingastig. * ISCED 3 = Framhaldsskólanám. * ISCED 4 = Framhaldsnám utan háskólastigs. * ISCED 5 = Stutt háskólanám. * ISCED 6 = BA gráða eða sambærilegt háskólastig. * ISCED 7 = Meistarapróf eða sambærilegt háskólastig. * ISCED 8 = Doktorspróf eða sambærilegt háskólastig. Námsgreinaflokkunarkerfi Hagstofu [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] ([[Hagstofa Evrópusambandsins|Eurostat]]) og CEDEFOP, Þróunarmiðstöðvar Evrópusambandsins um starfsmenntun, fylgir alþjóðlegri menntunarflokkun UNESCO.<small><ref>{{Cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/cache/metadata/en/educ_uoe_enr_esms.htm|title=EDUCATION AND TRAINING - Education administrative data from 2013 onwards|website=ec.europa.eu|access-date=2022-08-29}}</ref></small> == Flokkun á Íslandi == '''„ÍSNÁM“''' - íslenska náms- og menntunarflokkun, byggir á einnig á alþjóðlegri menntunarflokkun ISCED. [[Hagstofa Íslands]] hefur um árabil aflað gagna um íslenska skólakerfið og beitt alþjóðlega flokkunarstaðlinum ISCED við úrvinnslu gagna fyrir innlendar og alþjóðlegar samantektir um menntamál. ÍSNÁM2008 endurspeglar þetta flokkunarstarf mennta- og menningarmáladeildar Hagstofunnar.<small><ref>{{Cite web|url=https://hagstofa.is/utgafur/flokkunarkerfi/utgafur/flokkunarkerfi/isnam2008/|title=Hagstofan: ÍSNÁM2008|website=Hagstofa Íslands|language=is|access-date=2022-08-28}}</ref></small> Alþjóðlega menntunarflokkunin (ISCED ) er víða notuð til að lýsa íslenska menntakerfinu í alþjóðlegu samhengi.<small><ref>{{Vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/media/menntamalaraduneyti-media/media/ritogskyrslur/oecd_review_iceland_2013.pdf|titill=Skills beyond school : national background report for Iceland : OECD review|höfundur=Skúlína Hlíf Kjartansdóttir 1956 ; Stefán Stefánsson 1953 ; Kristrún Ísaksdóttir 1946|útgefandi=Mennta- og menningarmálaráðuneytið|mánuður=11|ár=2013|mánuðurskoðað=28. ágúst|árskoðað=2022}}</ref></small> == Tengt efni == * Enskur texti [https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000111387 '''Alþjóðlegu menntunarflokkunarinnar – ISCED'''] * Upplýsingasíða UNESCO um [https://uis.unesco.org/en/isced-mappings '''ISCED'''] == Heimildir == * {{Wpheimild|tungumál=en|titill=International Standard Classification of Education|mánuðurskoðað=26. ágúst|árskoðað=2022}} == Tilvísanir == {{Reflist|3}} [[Flokkur:Menntun]] c8b2tivwv9hapy8ot8ls8fbvoo3knld 0 169847 1958259 1770295 2026-03-31T14:09:01Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958259 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Pantelleria_(1).jpg|thumb|right|Frá Pantellería.]] '''Pantellería''' ([[ítalska]]: ''Pantelleria''; [[sikileyska]]: ''Pantiddirìa'', [[maltneska]]: ''Pantellerija'' eða ''Qawsra''), til forna nefnd ''Cossyra'' eða ''Cossura'', er ítölsk eyja og sveitarfélag í [[Sikileyjarsund|Sikileyjarsundinu]] í [[Miðjarðarhafið|Miðjarðarhafi]], 100 kílómetra (55 sjómílur) suðvestur af Sikiley og 60 km austan við strönd [[Túnis]].<ref>{{Cite web|url=https://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=Pantelleria|title=Pantelleria|last=Luciano Canepari|authorlink=Luciano Canepari|website=DiPI Online|language=it|access-date=15 January 2020}}</ref> Á heiðskírum dögum sést strönd Túnis frá eyjunni. Sveitarfélagið Pantelleria heyrir undir [[Sikiley|sikileysku]] sýsluna [[Trapani (sýsla)|Trapani]]. Íbúafjöldi Pantelleria árið 2022 var 7.335, samkvæmt istat.it.<ref>{{Cite web|url=https://demo.istat.it/popres/index.php?anno=2022&lingua=eng|title=Resident population by age, sex and marital status on 1st January 2022|website=demo.istat.it|access-date=2022-08-09}}</ref> Eyjan er toppurinn á eldfjalli sem er að mestu neðansjávar og þar er mikill jarðhiti og margir [[hver]]ir. Eyjan er þekkt fyrir ræktun á [[kapers]] og [[múskatvín]]. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Ítalskar eyjar]] [[Flokkur:Eyjar í Afríku]] [[Flokkur:Eldfjöll á Ítalíu]] [[Flokkur:Eyjar í Miðjarðarhafi]] [[Flokkur:Sikiley]] t86ptl15r8ldisjy8f3rk8guc1b5byg 0 171093 1958148 1941383 2026-03-31T13:13:03Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958148 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Dina Bolu­arte | mynd = Dina Boluarte Diciembre 2024.jpg | titill = Forseti Perú | stjórnartíð_start = 7. desember 2022 | stjórnartíð_end = 10. október 2025 | vara_forseti = | forsætisráðherra = [[Pedro Angulo Arana]]<br>[[Alberto Otárola]]<br>[[Gustavo Adrianzén]]<br>[[Eduardo Arana Ysa]] | forveri = [[Pedro Castillo]] | eftirmaður = [[José Jerí]] | myndatexti1 = Boluarte árið 2024. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1962|5|31}} | fæðingarstaður = [[Chalhuanca]], [[Perú]] | þjóderni = [[Perú]]sk | stjórnmálaflokkur = [[Frjálst Perú]] (til 2022)<br>Óflokksbundin (frá 2022) | háskóli = Háskólinn í San Martín de Porres | maki = David Gómez Villasante ​(g. 1992) | börn =2 | undirskrift = Dina Boluarte signature.svg }} '''Dina Ercilia Boluarte Zegarra''' (f. 31. maí 1962) er [[perú]]skur lögfræðingur og stjórnmálamaður sem var forseti Perú frá 7. desember 2022 til 10. október 2025. Hún var áður varaforseti landsins frá árinu 2021 til 2022 og hefur verið embættismaður hjá þjóðskrá Perú frá árinu 2007. Hún er fyrsti kvenforseti Perú. == Uppvöxtur og menntun == Boluarte er fædd þann 31. maí 1962 í [[Chalhuanca]] í [[Apurímac-hérað]]i. Hún útskrifaðist sem lögfræðingur frá Háskólanum í San Martín de Porres og stundaði framhaldsnám við háskólann.<ref>{{Cite web |date=12 April 2021 |title=¿Quiénes conforman la plancha presidencial de Pedro Castillo para las Elecciones 2021? |url=https://elpopular.pe/actualidad/2021/04/12/pedro-castillo-plancha-presidencial-peru-libre-quienes-conforman-equipo-politico-candidato-lidera-encuestas-onpe-elecciones-2021-58120# |access-date=6 May 2021 |website=El Popular |language=es}}</ref><ref>{{Cite book |last=Ellis |first=R. Evan |url=https://books.google.lt/books?id=1YSFEAAAQBAJ&lpg=PA43&dq=Dina%20Boluarte%20isbn&hl=ru&pg=PA44#v=onepage&q=Dina%20Boluarte%20isbn&f=false |title=The Evolution of Peru’s Multidimensional Challenges |date=2022-08-28 |publisher=IndraStra Papers |isbn=978-1-959278-00-9 |language=en}}</ref> == Stjórnmálaferill == Boluarte er forseti Apurímac-klúbbsins í [[Líma]].<ref name=":1">{{Cite web|url=https://radiotitanka.pe/noticias/8947/abogada-dina-boluarte-zegarra-precandidata-a-primera-vicepresidencia-por-el-partido-peru-libre |title=Abogada Dina Boluarte Zegarra precandidata a primera vicepresidencia por el partido Perú Libre |website=radiotitanka.pe |date=27 October 2020 |access-date=6 May 2021 |language=es}}</ref> Hún hefur unnið sem lögfræðingur og skrifstofustjóri hjá perúsku þjóðskránni (sp. ''Registro Nacional de Identificación y Estado Civil'', RENIEC) frá árinu 2007.<ref>{{Cite web|url=https://elpopular.pe/actualidad/2021/04/13/diana-boluarte-hoja-vida-antecedentes-biografia-vicepresidenta-candidato-pedro-castillo-propuestas-peru-libre-elecciones-2021-58280 |title=Quién es Dina Boluarte, la vicepresidenta del gobierno de Pedro Castillo |website=El Popular |date=29 July 2021 |access-date=29 September 2021 |language=es}}</ref> Hún bauð sig fram án árangurs í borgarstjórakosningum [[Surquillo]]-umdæmisins í Líma árið 2018 fyrir stjórnmálaflokkinn [[Frjálst Perú]].<ref name=":0">{{Cite web|url=https://panamericana.pe/panorama/politica/319436-dina-boluarte-candidata-vicepresidencia-peru-libre |title=Dina Boluarte: biografía de la candidata a la vicepresidencia por Perú Libre |website=Panamericana Televisión |date=11 April 2021 |access-date=6 May 2021 |language=es |format=Video}}</ref><ref name=":1" /> Hún gaf einnig kost á sér í þingkosningum Perú árið 2020 fyrir Frjálst Perú en náði ekki kjöri.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Varaforseti (2021–2022) == Boluarte var frambjóðandi til embættis varaforseta Perú í forsetaframboði [[Pedro Castillo]] árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://rpp.pe/politica/elecciones/elecciones-2021-dina-boluarte-vamos-a-cambiar-la-estructura-economica-del-pais-peru-libre-noticia-1331024 |title=Elecciones 2021 {{!}} Dina Boluarte: "Vamos a cambiar la estructura económica del país" {{!}} Perú Libre |website=[[Radio Programas del Perú|RPP]] |last=Flores |first=José |date=11 April 2021 |access-date=23 June 2021 |language=es}}</ref> Boluarte og Castillo unnu seinni umferð kosninganna og tóku við embætti í júlí sama ár 2021.<ref>{{Cite web|last=Reuters |date=16 June 2021 |title=Peru election: socialist Pedro Castillo claims victory ahead of official result |url=http://www.theguardian.com/world/2021/jun/16/peru-election-socialist-pedro-castillo-claims-victory-ahead-of-official-result |access-date=16 June 2021 |website=The Guardian}}</ref><ref>{{Cite news|work=A. F. P. News |date=16 June 2021 |title=Peru Nervously Awaits Outcome Nine Days After Presidential Vote |url=https://www.ibtimes.com/peru-nervously-awaits-outcome-nine-days-after-presidential-vote-3226688 |access-date=16 June 2021}}</ref> Þann 29. júlí 2021 var Boluarte einnig útnefnd ráðherra í þróunarmálum og félagslegri aðlögun.<ref>{{Cite web|url=https://andina.pe/agencia/noticia-dina-boluarte-jura-como-ministra-desarrollo-e-inclusion-social-855559.aspx |title=Dina Boluarte jura como ministra de Desarrollo e Inclusión Social |website=andina.pe |location=Lima |date=29 July 2021 |access-date=16 August 2021 |language=es}}</ref> Í janúar 2022 staðhæfði Boluarte í viðtali við ''[[La República]]'' að hún hefði aldrei trúað á hugmyndafræði Frjáls Perú. Boluarte kvaðst alltaf hafa verið vinstrisinnuð, en væri það á lýðræðislegum grunni en ekki alræðislegum.<ref>{{Vefheimild|titill=Stríðskonan sem varð forseti fyrir slysni|url=https://kjarninn.is/skyring/stridskonan-sem-vard-forseti-fyrir-slysni/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|dags=12. desember 2022|skoðað=12. desember 2022|höfundur=Sunna Ósk Logadóttir}}</ref> Aðalritari flokksins, [[Vladimir Cerrón]], rak hana í kjölfarið úr flokknum og skrifaði í færslu á [[X (samfélagsmiðill)|Twitter]]: „Alltaf trygg, aldrei svikarar.“ Cerrón sagði jafnframt að yfirlýsing Boluarte stofnaði samheldni flokksins í hættu.<ref>{{Cite news|date=23 January 2022|title=Perú Libre expulsa a Dina Boluarte por declarar que nunca abrazó el ideario de ese partido|url=https://www.infobae.com/america/peru/2022/01/23/peru-libre-expulsa-a-dina-boluarte-por-declarar-que-nunca-abrazo-el-ideario-de-ese-partido/|access-date=2022-01-24|work=infobae|language=es-ES}}</ref> Þann 5. desember 2022 samþykkti þingnefnd um stjórnarskrárásakanir kvörtun um Boluarte vegna þess að hún hefði rekið einkaklúbb á meðan hún vann sem þróunarmálaráðherra.<ref>{{Cite web |last=GESTIÓN |first=NOTICIAS |date=2022-12-05 |title=Dina Boluarte: Subcomisión de Acusaciones archiva denuncia constitucional contra vicepresidenta RMMN {{!}} PERU |url=https://gestion.pe/peru/politica/dina-boluarte-subcomision-de-acusaciones-archiva-denuncia-constitucional-contra-vicepresidenta-rmmn-noticia/ |access-date=2022-12-07 |website=Gestión |language=es}}</ref> == Forseti (2022–2025) == Í desember 2022 reyndi Pedro Castillo að leysa upp perúska þingið á meðan vantrauststillaga gegn honum var til umfjöllunar. Boluarte fordæmdi tilraun Castillo og kallaði útspil hans „valdarán sem gerir bara illt verra í þeirri stjórnarkreppu sem er við lýði“. Þingið leysti Castillo í kjölfarið úr embætti og Boluarte sór embættiseið sem nýr forseti. Hún er fyrsti kvenforseti í sögu landsins.<ref>{{Vefheimild|titill=Forseta Perú steypt af stóli|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2022-12-07-forseta-peru-steypt-af-stoli|útgefandi=[[RÚV]]|dags=7. desember 2022|skoðað=8. desember 2022|höfundur=Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir}}</ref> Eftir að Castillo var vikið úr embætti brutust út mótmæli í hlutum landsins sem leiddu til tveggja dauðsfalla. Í kjölfarið tilkynnti Boluarte að hún hefði náð samkomulagi um að láta flýkka þingkosningum um tvö ár og að þær yrðu haldnar árið 2024.<ref>{{Vefheimild|titill=Flýtir kosningum vegna mótmæla|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2022/12/12/flytir_kosningum_vegna_motmaela/|útgefandi=[[mbl.is]]|dags=12. desember 2022|skoðað=12. desember 2022}}</ref> Mótmælin hafa engu að síður haldið áfram og stuðningsmenn Castillos hafa krafist þess að Boluarte segi af sér. Þann 16. janúar 2023 höfðu 43 mótmælendur fallið í valinn í átökum við yfirvöld.<ref>{{Vefheimild|titill=Fjölmenn mótmæli fyrirhuguð í Líma|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-01-16-fjolmenn-motmaeli-fyrirhugud-i-lima|útgefandi=[[RÚV]]|dags=16. janúar 2023|skoðað=21. janúar 2023|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Boluarte var mjög óvinsæl meðal Perúmanna sem forseti. Árið 2025 mældist hún aðeins með tveggja prósenta fylgi í skoðanakönnunum, sem formaður könnunarfyrirtækisins Ipsos í landinu sagði heimsmet í óvinsældum.<ref>{{Vefheimild|titill= Könnunarfyrirtæki segir sáralítið fylgi forseta vera heimsmet|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-05-31-konnunarfyrirtaeki-segir-saralitid-fylgi-forseta-vera-heimsmet-445052|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 31. maí 2025|skoðað=2. janúar 2026|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref> Perúska þingið svipti Boluarte embætti þann 10. október 2025 vegna glæpaöldu í landinu.<ref>{{Vefheimild|titill= Þingið víkur afar óvinsælum forseta úr embætti |url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2025-10-10-thingid-vikur-afar-ovinsaelum-forseta-ur-embaetti-455759|útgefandi=[[RÚV]]|dags= 10. október 2025 |skoðað= 10. október 2025 |höfundur=Markús Þ. Þórhallsson}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=Settu for­setann af vegna glæpaöldu í Perú |url=https://www.visir.is/g/20252787188d/settu-for-setann-af-vegna-glaepaoldu-i-peru|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 10. október 2025 |skoðað= 10. október 2025 |höfundur=Kjartan Kjartansson }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = Forseti Perú | frá = 7. desember 2022 | til = 10. október 2025 | fyrir = [[Pedro Castillo]] | eftir = [[José Jerí]] }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Boluarte, Dina}} {{f|1962}} [[Flokkur:Forsetar Perú]] 7zl0m45akrs3wnor076ana4n8cuwt2y 0 171097 1958356 1938636 2026-03-31T20:44:18Z Friðþjófur 104929 /* Staðfest lið */ 1958356 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * Fulltrúi Evrópu * Fulltrúi Evrópu {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * Lið úr álfu-umspili * Lið úr álfu-umspili {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4|| ||Evrópuumspil riðill D||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í D-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Danska karlalandsliðið í knattspyrnu|Danir]], [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkar]], [[Írska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írar]] og [[Norðurmakedónska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norður-Makedónar]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Evrópuumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ítalir]], [[Velska karlalandsliðið í knattspyrnu|Walesverjar]], [[Norðurírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norður-Írar]] og [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosníumenn]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4|| ||Evrópuumspil riðill C||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í C-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkir]], [[Slóvakíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Slóvakar]], [[Rúmenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Rúmenar]] og [[Kósovóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kósovóar]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari C-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= Sigurvegari C-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= Sigurvegari C-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Evrópuumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Úkraínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úkraínumenn]], [[Pólska karlalandsliðið í knattspyrnu|Pólverjar]], [[Albanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Albanir]] og [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíar]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Alþjóðaumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]], [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivía]] og [[Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Súrínam]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Alþjóðaumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]], [[Jamaíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jamaíka]] og Nýja-Kaledónía. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] el8d20voxpg2uqbx9ibtyzwpcfxswq8 1958357 1958356 2026-03-31T20:46:00Z Friðþjófur 104929 /* Riðill D */ 1958357 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * Fulltrúi Evrópu * Fulltrúi Evrópu {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * Lið úr álfu-umspili * Lið úr álfu-umspili {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4|| ||Evrópuumspil riðill D||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í D-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Danska karlalandsliðið í knattspyrnu|Danir]], [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkar]], [[Írska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írar]] og [[Norðurmakedónska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norður-Makedónar]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Evrópuumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ítalir]], [[Velska karlalandsliðið í knattspyrnu|Walesverjar]], [[Norðurírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norður-Írar]] og [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosníumenn]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Evrópuumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Úkraínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úkraínumenn]], [[Pólska karlalandsliðið í knattspyrnu|Pólverjar]], [[Albanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Albanir]] og [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíar]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Alþjóðaumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]], [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivía]] og [[Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Súrínam]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Alþjóðaumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]], [[Jamaíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jamaíka]] og Nýja-Kaledónía. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] 603ggboc5rcp01mw1ccxjk670wpfb1c 1958358 1958357 2026-03-31T20:47:34Z Friðþjófur 104929 /* Riðill F */ 1958358 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * Fulltrúi Evrópu * Fulltrúi Evrópu {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * Lið úr álfu-umspili * Lið úr álfu-umspili {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4|| ||Evrópuumspil riðill D||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í D-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Danska karlalandsliðið í knattspyrnu|Danir]], [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkar]], [[Írska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írar]] og [[Norðurmakedónska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norður-Makedónar]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Evrópuumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ítalir]], [[Velska karlalandsliðið í knattspyrnu|Walesverjar]], [[Norðurírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norður-Írar]] og [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosníumenn]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Alþjóðaumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]], [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivía]] og [[Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Súrínam]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Alþjóðaumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]], [[Jamaíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jamaíka]] og Nýja-Kaledónía. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] gy9hy44gm534q9mu3y1wc4j72rk1arc 1958360 1958358 2026-03-31T21:32:20Z Friðþjófur 104929 /* Riðill A */ 1958360 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * Fulltrúi Evrópu * Fulltrúi Evrópu {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * Lið úr álfu-umspili * Lið úr álfu-umspili {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Evrópuumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ítalir]], [[Velska karlalandsliðið í knattspyrnu|Walesverjar]], [[Norðurírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norður-Írar]] og [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosníumenn]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Alþjóðaumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]], [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivía]] og [[Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Súrínam]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Alþjóðaumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]], [[Jamaíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jamaíka]] og Nýja-Kaledónía. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] 6auc2tn9f0u7en9ya6kd5o793gr9kwz 1958361 1958360 2026-03-31T21:34:52Z Friðþjófur 104929 /* Staðfest lið */ 1958361 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] * [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * Lið úr álfu-umspili * Lið úr álfu-umspili {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Evrópuumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli Evrópuumspilsins mætast [[Ítalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ítalir]], [[Velska karlalandsliðið í knattspyrnu|Walesverjar]], [[Norðurírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Norður-Írar]] og [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosníumenn]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= Sigurvegari D-riðils í Evrópu |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Alþjóðaumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]], [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivía]] og [[Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Súrínam]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Alþjóðaumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]], [[Jamaíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jamaíka]] og Nýja-Kaledónía. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] a23z288a43xde0fo8efsb7sfgx843n6 1958362 1958361 2026-03-31T21:36:06Z Friðþjófur 104929 /* Riðill B */ 1958362 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] * [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * Lið úr álfu-umspili * Lið úr álfu-umspili {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]]||[[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Alþjóðaumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]], [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivía]] og [[Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Súrínam]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2|| ||Alþjóðaumspil riðill A||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í A-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]], [[Jamaíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jamaíka]] og Nýja-Kaledónía. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= Sigurvegari A-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] 3kyk4eyqfzychekeot8mfwdpqmplse4 1958382 1958362 2026-04-01T00:02:07Z Friðþjófur 104929 /* Riðill K */ 1958382 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] * [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * Lið úr álfu-umspili * Lið úr álfu-umspili {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]]||[[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Alþjóðaumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]], [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivía]] og [[Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Súrínam]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]]||[[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] c5loti837yqnc4ao8h9r7w779jb6im5 1958383 1958382 2026-04-01T00:02:32Z Friðþjófur 104929 /* Staðfest lið */ 1958383 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] * [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] * Lið úr álfu-umspili {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]]||[[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Alþjóðaumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]], [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivía]] og [[Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Súrínam]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]]||[[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] 4fqrkomay4731davqx6tif4ev6pi4s9 1958441 1958383 2026-04-01T09:50:39Z Friðþjófur 104929 /* Staðfest lið */ 1958441 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] * [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]]||[[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3|| ||Alþjóðaumspil riðill B||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} * Í B-riðli alþjóðaumspilsins mætast [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]], [[Bólivíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bólivía]] og [[Súrínamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Súrínam]]. {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= Sigurvegari B-riðils í alþjóðakeppni |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]]||[[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] 0rxduviqk4nfd2w8ypezvmilsbnbop9 1958442 1958441 2026-04-01T09:52:18Z Friðþjófur 104929 /* Riðill I */ 1958442 wikitext text/x-wiki [[File:NAFTA logo.png|thumbnail]] [[File:Flag of the North American Free Trade Agreement (standard version).svg|thumbnail]][[File:FIFA World Cup wordmark.svg|thumbnail]] '''Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026''' eða '''HM 2026''' verður haldið í [[Mexíkó|Mexíkó]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Kanada]] í júní og júlí 2026. Þetta verður [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla|heimsmeistarakeppni]] númer 23 og sú fyrsta sem haldin verður sameiginlega af fleiri en tveimur löndum. Þátttökuliðum á mótinu verður fjölgað í 48 sem er umtalsverð aukning. ==Val á gestgjöfum== [[FIFA|Alþjóðaknattspyrnusambandið]] hefur í gegnum tíðina breytt fram og til baka reglum um með hvaða hætti tryggja skyldi að HM dreifðist milli heimsálfa. Snemma árs 2017 var staðfest að þar sem [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|HM 2018]] og [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2018|2022]] hefðu farið fram í [[Rússland|Rússlandi]] og [[Katar]] kæmu boð frá [[Evrópa|Evrópu]] og [[Asía|Asíu]] ekki til álita fyrir keppnina 2026. Að lokum fór svo að einungis tvö boð bárust. Annað frá Norður-Ameríkulöndunum þremur en hitt frá [[Marokkó]] í [[Afríka|Afríku]]. Kosið var á allsherjarþingi FIFA þann 13. júní 2018. Norður-ameríska tilboðið hlaut 134 atkvæði en Marokkó 65. Þrjú lönd sátu hjá en [[Íran|Íranir]] kusu gegn báðum valkostum. [[Ísland|Íslendingar]] fylgdu öðrum [[Norðurlönd|Norðurlandaþjóðum]] í stuðningi við þriggja ríkja framboðið. ==Staðfest lið== {{col-begin}} {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] (gestgjafar) * [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] * [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] * [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] * [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] * [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] * [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] * [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] * [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] * [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] * [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] * [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] * [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] * [[Mynd:Flag_of_Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] * [[Mynd:Flag_of_Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi Arabía]] * [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] * [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] * [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] * [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] * [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] * [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] * [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] * [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] * [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] * [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] * [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] * [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] * [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] * [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] * [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] * [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] * [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] {{col-3}} * [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] * [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]] * [[Mynd:Flag_of Curacao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] * [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] * [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] * [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] * [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] * [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] * [[Mynd:Flag_of Cabo Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] * [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] * [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] * [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] * [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] {{col-end}} == Keppnin == === Riðlakeppnin === Keppt verður í tólf riðlum, hverjum með fjórum keppnisliðum. Tvö efstu liðin fara í 32-liða úrslit sem og átta stigahæstu liðin í þriðja sæti. ==== Riðill A ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]]||[[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]]||[[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]]||[[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]]|| [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 11. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Czech Republic.svg|20px]] [[Tékkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tékkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Mexico.svg|20px]] [[Mexíkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Mexíkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of South Africa.svg|20px]] [[Suður-afríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Afríka]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of South Korea.svg|20px]] [[Suðurkóreska karlalandsliðið í knattspyrnu|Suður-Kórea]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BBVA leikvangurinn, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill B ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]]||[[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]]||[[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]]||[[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]]||[[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 18. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Switzerland.svg|20px]] [[Svissneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sviss]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Canada.svg|20px]] [[Kanadíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kanada]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[Bosníska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bosnía og Hersegóvína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Qatar.svg|20px]] [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu|Katar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill C ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]]||[[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]]||[[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]]||[[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haítí]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]]||[[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Scotland.svg|20px]] [[Skoska karlalandsliðið í knattspyrnu|Skotland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Brazil.svg|20px]] [[Brasilíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Brasilía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 24. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Morocco.svg|20px]] [[Marokkóska karlalandsliðið í knattspyrnu|Marokkó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Haiti.svg|20px]] [[Haítíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Haití]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill D ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]]||[[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]]||[[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]]||[[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]]||[[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 12. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 13. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 19. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Turkey.svg|20px]] [[Tyrkneska karlalandsliðið í knattspyrnu|Tyrkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of United States.svg|20px]] [[Bandaríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Bandaríkin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Paraguay.svg|20px]] [[Paragvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Paragvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Australia.svg|20px]] [[Ástralska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ástralía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill E ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]]||[[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]]||[[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]]||[[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]]||[[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Kansas)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Curaçao.svg|20px]] [[Karlalandsliðið Curaçao í knattspyrnu|Curaçao]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ivory Coast.svg|20px]] [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu|Fílabeinsströndin]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ecuador.svg|20px]] [[Ekvadorska karlalandsliðið í knattspyrnu|Ekvador]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Germany.svg|20px]] [[Þýska karlalandsliðið í knattspyrnu|Þýskaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill F ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]]||[[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]]||[[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]]||[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]]||[[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 14. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 20. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Estadio BBVA, Guadalupe |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Japan.svg|20px]] [[Japanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Japan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Sweden.svg|20px]] [[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 25. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Tunisia.svg|20px]] [[Túniska karlalandsliðið í knattspyrnu|Túnis]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Netherlands.svg|20px]] [[Hollenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Holland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill G ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]]||[[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]]||[[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]]||[[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]]||[[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFile leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= SoFi leikvangurinn, [[Inglewood]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Egypt.svg|20px]] [[Egypska karlalandsliðið í knattspyrnu|Egyptaland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iran.svg|20px]] [[Íranska karlalandsliðið í knattspyrnu|Íran]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lumen Field, [[Seattle]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of New Zealand.svg|20px]] [[Nýsjálenska karlalandsliðið í knattspyrnu|Nýja-Sjáland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Belgium.svg|20px]] [[Belgíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Belgía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BC Place, [[Vancouver]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill H ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]]||[[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]]||[[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]]||[[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]]||[[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 15. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 21. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Cape Verde.svg|20px]] [[Grænhöfðeyska karlalandsliðið í knattspyrnu|Grænhöfðaeyjar]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Saudi Arabia.svg|20px]] [[Sádiarabíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Sádi-Arabía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uruguay.svg|20px]] [[Úrúgvæska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úrúgvæ]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Spain.svg|20px]] [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Spánn]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill I ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of France.svg|20px]]||[[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]]||[[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]]||[[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]]||[[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía|Fíladelfíu]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Norway.svg|20px]] [[Norska karlalandsliðið í knattspyrnu|Noregur]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of France.svg|20px]] [[Franska karlalandsliðið í knattspyrnu|Frakkland]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gillette leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 26. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Senegal.svg|20px]] [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Senegal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Iraq.svg|20px]] [[Íraska karlalandsliðið í knattspyrnu|Írak]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill J ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]]||[[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]]||[[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]]||[[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]]||[[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 16. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 22. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Levi's leikvangurinn, [[Santa Clara-sýsla (Kaliforníu)|Santa Clara]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Algeria.svg|20px]] [[Alsírska karlalandsliðið í knattspyrnu|Alsír]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Austria.svg|20px]] [[Austurríska karlalandsliðið í knattspyrnu|Austurríki]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Arrowhead leikvangurinn, [[Kansas City (Missouri)|Kansas City]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Jordan.svg|20px]] [[Jórdanska karlalandsliðið í knattspyrnu|Jórdanía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Argentina.svg|20px]] [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill K ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]]||[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]]||[[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]]||[[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]]||[[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Azteca leikvangurinn, [[Mexíkóborg]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= NRG leikvangurinn, [[Houston]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Akron leikvangurinn, Zapopan |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Colombia.svg|20px]] [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Portugal.svg|20px]] [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Hard Rock leikvangurinn, [[Miami]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of_the_Democratic_Republic_of_the_Congo.svg|20px]] [[Karlalandslið Lýðstjórnarlýðveldisins Kongó í knattspyrnu|Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Uzbekistan.svg|20px]] [[Úsbekska karlalandsliðið í knattspyrnu|Úsbekistan]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Mercedes-Benz leikvangurinn, [[Atlanta]] |áhorfendur= |dómari= |}} ==== Riðill L ==== {| class="wikitable" style="text-align: center;" !width=30|Sæti !width=25| !width=80|Lið !width=30|L !width=30|U !width=30|J !width=30|T !width=30|Sk !width=30|Fe !width=30|Mm !width=30|Stig |- |- |1||[[Mynd:Flag_of England.svg|20px]]||[[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |2||[[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]]||[[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |3||[[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]]||[[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |4||[[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]]||[[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]]||0||0||0||0||0||0||0||''0'' |- |} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= AT&T leikvangurinn, [[Arlington (Texas)|Arlington]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 17. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Gilletta leikvangurinn, [[Foxborough]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 23. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= BMO Field, [[Toronto]] |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Panama.svg|20px]] [[Panamska karlalandsliðið í knattspyrnu|Panama]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of England.svg|20px]] [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= MetLife leikvangurinn, East Rutherford |áhorfendur= |dómari= |}} {{Knattspyrnuleikur |dagsetning= 27. júní |lið1= [[Mynd:Flag_of Croatia.svg|20px]] [[Króatíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Króatía]] |úrslit= - : - |lið2= [[Mynd:Flag_of Ghana.svg|20px]] [[Ganverska karlalandsliðið í knattspyrnu|Gana]] |skýrsla= |mörk1= |mörk2= |leikvangur= Lincoln Financial Field, [[Fíladelfía]] |áhorfendur= |dómari= |}} [[Flokkur:Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla]] [[Flokkur:2026]] 7mrwp732tkapb9vq68zr24egkt8pgdr 0 171604 1958171 1840682 2026-03-31T13:22:22Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958171 wikitext text/x-wiki [[File:Måleri, genrebild. Valfångst - Skoklosters slott - 88972.tif|thumb|Málverk af hvalveiðum á Dönsku eyju eftir Abraham Speeck frá 1634.]] '''Danska eyja''', á Svalbarða er um 40 km² stór [[eyja]] norðvestanmegin í eyjaklasanum, skammt frá Spitsbergen. Beint norður af henni liggur [[Amsterdameyja]]. Eyjan dregur nafn sitt af því að Danir byggðu þar árið [[1625]] hvalveiðistöð, vestarlega á eynni.<ref name="SNL">{{cite journal|title=Danskøya|url=https://snl.no/Dansk%C3%B8ya|journal=Store norske leksikon|year=2020-12-14|language=nb|author=Susan Barr}}</ref> Eyjan liggur innan marka friðlandsins á Norðvestur-[[Spitsbergen]] sem nefnist [[Nordvest-Spitsbergen-þjóðgarðurinn]].<ref name="SNL" /> Á eynni má finna hreindýr, rostunga og ísbjörn.<ref name="SNL" /> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Svalbarði]] 69gff6yp2kkaozhxm8y0ly6no2vrivc 0 173222 1957983 1799669 2026-03-31T12:18:40Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957983 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | image = Aconitum bicolor.jpg | status = | status_system = | status_ref = | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Sóleyjabálkur]] (''Ranunculales'') | familia = [[Sóleyjaætt]] (''Ranunculaceae'') | genus = ''[[Aconitum]]'' | species = A. x cammarum | binomial = Aconitum x cammarum | binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | synonyms = ''Aconitum x stoerkianum'' <small>[[Heinrich Gottlieb Ludwig Reichenbach|Rchb.]]</small><br>''Aconitum x bicolor'' <small>[[Josef August Schultes|Schult.]]</small><br>''Aconitum intermedium'' <small>[[Augustin Pyrame de Candolle|DC.]]</small> | range_map = }} '''Fagurhjálmur''' ([[fræðiheiti]]: ''Aconitum x cammarum''<ref name = "COL">{{cite web |url= https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/8S2V8|title= Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2014 Annual Checklist.|author= Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (ed)|year= 2014|publisher= Species 2000: Reading, UK.|accessdate= 15 mars 2023}}</ref>) er [[Fjölær jurt|fjölært]] [[blóm]] af [[sóleyjaætt]] sem er upprunnið frá mið-Evrópu.<ref>{{Cite web|url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:707233-1|title=Aconitum × cammarum L. {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science|website=Plants of the World Online|language=en|access-date=2023-03-18}}</ref> Hann er ófrjór blendingur [[venusvagn]]s (A. napellus) og [[Snoðhjálmur|snoðhjálms]] (A. variegatum).<ref>{{Bókaheimild|titill=Garðblómabókin|höfundur=Hólmfríður A. Sigurðardóttir|bls=86|útgefandi=Skrudda|ár=2005|ISBN=9979-772-44-1}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.lystigardur.akureyri.is/is/plontur/gardaflora/aconitum-x-cammarum|title=Garðaflóra|last=Akureyrarbær|website=Lystigarður Akureyrar|language=is|access-date=2023-03-18}}</ref> Á Íslandi finnst hann sem slæðingur í yfirgefnum görðum eða þar sem garðaúrgangi hefur verið hent. Fagurhjálmur er mjög eitraður og skal gæta varúðar við meðhöndlun hans, sérstaklega rætur og stöngla. == Tilvísanir == {{reflist}} {{commons|Aconitum × cammarum|fagurhjálm}} {{wikilífverur|Aconitum × cammarum|fagurhjálm}} {{stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Eiturplöntur]] [[Flokkur:Sóleyjaætt]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] acd24hcwncyeiyvruema9hm4ik19oty 0 175809 1958393 1918847 2026-04-01T01:18:30Z ~2026-20086-23 115062 1958393 wikitext text/x-wiki '''Alícantehérað''' er hérað í austurhluta [[Spánn|Spánar]] í suðurhluta [[Sjálfstjórnarsvæðið Valensía|sjálfstjórnarsvæðisins]] [[Sjálfstjórnarsvæðið Valensía|Valensíu]]. Alícantehérað heitir eftir höfuðborginni [[Alícante]]. [[Mynd:Main towns in the province of Alicante.png|thumb|alt=Helstu borgir í Alícante héraði|Helstu borgir í Alícante héraði]] Stærstu borgir innan Alicantehéraðs eru Alícante, [[Elche]], [[Torrevieja]], [[Benidorm]], [[Alcoy]], [[Elda]] og [[San Vicente del Raspeig]]. Alícantehérað er það hérað á Spáni þar sem hæst hlutfall íbúa eru útlendingar eða um 23.6 % af heildarfólksfjölda. [[Mynd:Mapa físico de la provincia de Alicante (España).png|thumb|Kort sem sýnir fjallendi og láglendi í Alícantehéraði|left]] Norður- og miðvesturhluti Alícantehéraðs er fjalllendi. Suðurhluti er flatlendur, þar er svæðið Vega Baja del Segura. Strandlengjan nær frá tindinum Cap de la Nau í norðri næstum að Mar Menor í suðri. Fáar stórar ár eru í Alícantehéraði en mikið af þurrum árfarvegum (ramblas) þar sem vatn eingöngu flæðir eftir í úrhellisrigningum. Einu markverðu árnar eru [[Vinalopó]], [[Sepis]] og [[Segura]]. Saltvötn og fenjasvæði eru meðfram ströndinni eins og í [[El Fondo]] þjóðgarðinum og það sem áður var votlendi en nú salttjarnir í [[Santa Pola]] og [[Torrevieja]]. Þessi votlendissvæði eru mikilvægt búsvæði sjó- og vatnafugla og viðkomustaður farfugla. [[Flokkur:Alíkantehérað]] b3lnzhrf8sqrk3qhqa74wjk9u1vyp5h 0 175892 1958022 1823341 2026-03-31T12:29:44Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958022 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Collagen_--_Smart-Servier_(cropped).jpg|right|300px|alt=Kollagen með þreföldum gorm (vinstri) og smásærri uppbyggingu (hægri).|thumb|<small>Náttúrulegra próteinið '''Kollagen''' með þreföldum gorm (vinstri) og smásærri uppbyggingu (hægri).</small>]] '''Kollagen '''er hópur náttúrulegra [[Prótín|próteina]] (eggjahvítuefna) sem finnst í ríkum mæli í [[Bandvefur|bandvef]] allra dýra, þar með talið [[Maður|manna]] og [[Fiskur|fiska]]. Í náttúrunni finnst það eingöngu í dýrum, sérstaklega í holdi og bandvef [[Spendýr|spendýra]].<ref> Fyrirmynd greinarinnar var {{Citation|title=Collagen|date=2023-08-14|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Collagen&oldid=1170353563|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-08-20}}</ref> Kollagen myndar langa og sterka þræði sem halda saman holdinu.<ref name=":0" /> Það er aðalbyggingarpróteinið í utanfrumufylkjum er finnast í ýmsu bandvefjum líkamans. Það er meginþáttur bandvefs og algengasta próteinið í spendýrum, eða um 25 prósent til 35 prósent af próteininnihaldi þeirra. Kollagen samanstendur af [[Amínósýra|amínósýrum]] sem eru bundnar saman til að mynda þrefaldan gorm af ílengdum trefjum þekktur sem kollagen barð. Það er aðallega að finna í bandvef eins og brjóski, beinum, sinum, liðböndum og húð. Kollagen, í formi lengra þráða, er að mestu að finna í trefjavefjum eins og sinum, liðböndum og húð, og einnig í hornhimnu, brjóski, beinum, æðum, þörmum og millihryggjarskífum. Kollagen er 1% til 2% af vöðvavef og stendur fyrir 6% af þyngd sterkra sinsvöðva. == Orðsifjar == Orðið kollagen er samsett úr gríska orðinu ''kolla'' (κόλλα) í merkingunnni lím og grísku endingunni ''-gen'' (γέν) sem þýða má sem -gerð eða framleiðsla. Því hefur kollagen sagt þýða límgerðarefni. Fyrr á árum var lím úr kollagen framleitt úr dýraholdi og notað til smíða og iðnaðar. Límið er enn í dag notað í sérstökum tilfellum.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=81366|title=Hvað er kollagen og í hvað er það mest notað?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2023-08-20}}</ref> Það er til að mynda notað í matvælaiðnaði og í framleiðslu snyrtivara.<ref>{{Citation|title=Collagène|date=2023-06-23|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Collag%C3%A8ne&oldid=205410721|work=Wikipédia|language=fr|access-date=2023-08-21}}</ref> Gelatín, sem er notað í matvælaiðnaði, er kollagen sem hefur verið vatnsrofið óafturkræft. == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Prótín]] f8ykub1sxolspkjpvwbvu7mrky0by2d 0 177237 1958103 1838976 2026-03-31T12:55:59Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958103 wikitext text/x-wiki '''Suomen virallinen lista''' ([[sænska]]: Finlands officiella lista) er vinsældalisti í [[Finnland]]i. Hann er tekinn saman og gefinn út af [[Musiikkituottajat|Musiikkituottajat &ndash; IFPI Finland]].<ref>{{cite web|url=http://www.ifpi.fi/uutiset/arkisto/akt-n%20nimi%20muuttuu%20-%20aanitemyynti%20kaantyi%20nousuun|title=ÄKT:n nimi muuttuu – Äänitemyynti kääntyi nousuun|publisher=[[Musiikkituottajat &ndash; IFPI Finland]]|language=fi|access-date=2013-08-26|archive-date=2016-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161120000407/http://ifpi.fi/uutiset/arkisto/akt-n%20nimi%20muuttuu%20-%20aanitemyynti%20kaantyi%20nousuun|url-status=dead}}</ref> == Listar == Eftirfarandi listar eru byggðir á sölum og [[streymi|streymum]]:<ref>{{cite web|url=https://www.ifpi.fi/uutiset/arkisto/suomen-virallinen-singlelista-uudistuu---musiikin-tilauspalvelut-mukaan|title=Suomen Virallinen Singlelista uudistuu - musiikin tilauspalvelut mukaan|language=fi|date=2012-04-05|publisher=[[Musiikkituottajat – IFPI Finland]]|access-date=2013-06-24}}</ref><ref name="finnishcharts">{{cite web|url=http://www.ifpi.fi/tilastot/virallinen-lista/|title=Tilastot – Suomen virallinen lista|language=fi|access-date=2011-06-10|archive-date=2017-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20170721094309/http://www.ifpi.fi/tilastot/virallinen-lista|url-status=dead}} Note: Click to open the PDF file "Suomen Virallisen Listan säännöt" on the right side of the page.</ref> *Plötur (topp 50) (''Suomen virallinen albumilista'')<ref name="finnishcharts"/> *Smáskífur (topp 20) (''Suomen virallinen singlelista'')<ref name="finnishcharts"/> *Plötur á meðalverði (topp 10)<ref name="finnishcharts"/> *DVD (topp 10)<ref name="finnishcharts"/> Að auki birtir Musiikkituottajat stafræna lista sem eru um stafrænar sölur og er tekinn saman af [[Official Charts Company]].<ref name="latauslista">{{cite web|url=http://www.latauslista.fi/inenglish/|title=In English|access-date=2011-06-10}}</ref> Í nóvember 2013 byrjaði Musiikkituottajat að birta lista sem tengist útvarpsspilunum:{{r|airplay Nov 2013}} * Niðurhal (topp 30) (''Suomen virallinen latauslista'') * Útvarpsspilun (topp 100) (''Suomen virallinen radiosoittolista'') ==Tilvísanir== {{reflist|30em|refs= <ref name="airplay Nov 2013">{{Cite web|url=https://www.ifpi.fi/uutiset/arkisto/suomen-virallinen-lista-laajenee|title=Suomen Virallinen Lista laajenee|date=2013-11-25|language=fi|publisher=Musiikkituottajat &ndash; IFPI Finland|access-date=2014-05-05}}</ref> }} ==Tenglar== * {{Opinber vefsíða}} *[https://web.archive.org/web/20110128043221/http://ylex.yle.fi/lista/ Skjalageymsla af finnskum listum frá 1995] *[https://www.finnishcharts.com/ Finnskir listar á FinnishCharts.com] **[https://finnishcharts.com/weekchart.asp?cat=s Skjalageymsla af finnska smáskífulistanum] **[https://finnishcharts.com/weekchart.asp?cat=a Skjalageymsla af finnska plötulistanum] {{stubbur|tónlist}} {{s|1991}} [[Flokkur:Finnsk tónlist]] [[Flokkur:Vinsældalistar]] ekvf5tfludfn3yuqbpaw1aqr8cp9im9 0 177343 1958310 1837577 2026-03-31T14:25:29Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958310 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | heiti = Gjallarhorn | mynd = Gjallarhorn 2.jpg | myndatexti = Gjallarhorn 2007 | stærð = | landscape = yes | background = group_or_band | uppruni = [[Austurbotn]]i, [[Finnland]]i | stefna = [[Heimstónlist]], [[Þjóðlagatónlist]], [[þjóðlagaþungarokk]] | ár = 1994– | útgefandi = | vefsíða = | meðlimir = Petter Berndalen ([[ásláttarhljóðfæri]]) (2004– )<br />Adrian Jones ([[víóla]], [[mandola]], [[kalimba]]) (2000–)<br />Göran Månsson ([[flauta|flautur]], [[blokkflauta]], "sub contrabass recorder") (2005– )<br />[[Jenny Wilhelms]] ([[Mannsrödd|raddir]], [[fiðla]] og [[Harðangursfiðla]]) (1994– ) | fyrri_meðlimir = Jakob Frankenhaeuser ([[didgeridoo]]) (1994–1996) <br /> David Lillkvist ([[ásláttarhljóðfæri]]) (1996–2002) <br />[[Tommy Mansikka-Aho]] ([[didgeridoo]], [[slideridoo]] og [[gyðingaharpa]]) (1996–2004)<br />Christopher Öhman ([[víóla]], [[mandola]])(1994–2000) <br />Sara Puljula ([[ásláttarhljóðfæri]]) (2002–2003) }} Gjallarhorn er finnsk hljómsveit með rætur í þjóðlagatónlist Finnlands og Svíþjóðar. == Útgefið == === Geisladiskar === * ''Ranarop'', 1997 (original); 2002 (remastered) * ''Sjofn'', 2000 * ''Grimborg'', 2003 * ''Rimfaxe'', 2006 == Tenglar == {{Commons category|Gjallarhorn (music)}} *[https://web.archive.org/web/20161122230353/http://www.gjallarhorn.com/ Opinber heimasíða Gjallarhorns (archived at Wayback Machine)] *[https://www.musicaldiscoveries.com/reviews/gjallarhorn.htm Gjallarhorn "Sjofn" at Musical Discoveries] *[https://web.archive.org/web/20041020144826/http://www.rootsworld.com/scanfest/gjallarhorn.html Andrew Cronshaw talks with Gjallarhorn (1996)] [[Flokkur:Finnskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Þjóðlagatónlist]] 48axi5jn8j8mdbpau8vv5f8us6cr0jl 0 177707 1958317 1840326 2026-03-31T15:05:07Z TKSnaevarr 53243 1958317 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Peter_Sellers_Allan_Warren.jpg|thumb|right|Peter Sellers árið 1973.]] '''Peter Sellers''' (fæddur '''Richard Henry Sellers'''; 8. september 1925 – 24. júlí 1980) var enskur leikari sem sló fyrst í gegn, ásamt [[Spike Milligan]] og [[Harry Secombe]], í gamanþáttaröðinni ''[[The Goon Show]]'' sem var send út á [[BBC Home Service]] frá 1951 til 1960. Á sama tíma lék hann í fjölda enskra gamanmynda. Í sumum þeirra sýndi hann hæfileika til að þróa og leika margar persónur í sömu mynd. Á 7. áratugnum lék hann í nokkrum frægum bandarískum myndum, þar á meðal tveimur myndum eftir [[Stanley Kubrick]]: ''[[Lolita (kvikmynd frá 1962)|Lolita]]'' (1962) og ''[[Dr. Strangelove]]'' (1964), og hlutverk franska rannsóknarlögreglumannsins Jacques Clouseau í myndaröð [[Blake Edwards]] um ''[[Bleiki pardusinn|Bleika pardusinn]]'', sem hann er líklega þekktastur fyrir. Árið 1964 kynntist hann annarri eiginkonu sinni (af fjórum), sænsku leikkonunni [[Britt Ekland]]. Þau skildu fjórum árum síðar. Árið 1968 lék hann í nýrri mynd eftir Edwards, ''[[Villt veisla]]'' (''The Party''), og 1970 lék hann í myndinni ''[[Hæpinn happafengur]]'' (''There's a Girl in My Soup'') á móti [[Goldie Hawn]] sem líka sló í gegn, en næstu myndir hans gengu síður vel. Hann átti endurkomu í þremur Bleika pardusmyndum á 8. áratugnum, þrátt fyrir erfiðleika í sambandi þeirra Edwards og versnandi heilsufar Sellers. Hann fékk sitt annað alvarlega [[hjartaáfall]] árið 1977. Árið 1979 lék hann á móti [[Shirley McLaine]] í ''[[Fram í sviðsljósið]]'' (''Being There''), en fyrir það hlutverk hlaut hann fjölda verðlauna og tilnefningu til [[Óskarsverðlaun]]a sem leikari í aðalhlutverki. Síðasta myndin sem hann lék í var ''[[Fólskubrögð dr. Fu Manchu]]'' sem hlaut mun síðri viðtökur. Sellers lést úr hjartaáfalli á hótelinu [[The Dorchester]] í London. Þá hafði hann leikið í um 65 kvikmyndum á 30 ára ferli. {{stubbur|æviágrip|leikari}} {{DEFAULTSORT:Sellers, Peter}} [[Flokkur:Enskir leikarar]] {{fd|1925|1980}} h2mlmbqfssqavsr1ugw0sityritgvct 0 177711 1958281 1939863 2026-03-31T14:19:00Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958281 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jafar Panahi | mynd = Jafar Panahi, Cines del Sur 2007-1 (cropped).jpg | mynd_texti = Jafar Panahi árið 2007. | nafn_á_frum = {{nobold|جعفر پناهی}} | nafn_á_frum_lang = Persneska | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1960|07|11}} | fæðingarstaður = Mianeh í Austur-Aserbaísjansýslu í Íran | þjóðerni = Íranskur | starf = Kvikmyndaleikstjóri<br>Handritshöfundur<br>Framleiðandi<br>Klippari | ár = 1988-í dag | maki = Tahere Saeedi | börn = 2 }} '''Jafar Panâhi''' (f. 11. júlí 1960) er íranskur kvikmyndagerðarmaður, oft tengdur við ''írönsku-nýbylgju kvikmyndahreyfinguna''. Eftir að hafa gert stuttmyndir í nokkur ár og unnið sem aðstoðarleikstjóri [[Abbas Kiarostami]], varð Panahi þekktur fyrir sína fyrstu kvikmynd í fullri lengd, ''Hvítu blöðruna'' (1995) en myndin hlaut Camera d'Or verðlaunin á [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|Kvikmyndahátíðinni í Cannes]], fyrstu stóru verðlaun íranskrar kvikmyndar. Panahi hefur verið gagnrýninn á stjórnarfar í heimalandi sínu en árið 2010 var hann handtekinn<ref>{{Cite web|url=https://kvikmyndir.dv.is/ironskum-verolaunaleikstjora-bannao-ao-gera-myndir-og-feroast/|title=Írönskum verðlaunaleikstjóra bannað að gera myndir og ferðast|last=Valgeirsson|first=Tómas|date=2010-09-02|website=Kvikmyndir.is|language=is|access-date=2023-12-12}}</ref> og dæmdur í sex ára fangelsi. Hann á að hafa ógnað öryggi landsins og verið með áróður gegn íranska ríkinu. Ásamt Panahi, sem var bannað að stunda kvikmyndagerð í 20 ár, fara úr landi og tala við fjölmiðlamenn, voru eiginkona hans og dóttir handteknar. Árið 2012 hlaut Panahi, ásamt [[Nasrin Sotoudeh]], [[Sakharov-verðlaunin]] sem áróðursfólk gegn íranska ríkinu.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2012/oct/26/nasrin-sotoudeh-jafar-panahi-sakharov-prize|title=Nasrin Sotoudeh and director Jafar Panahi share top human rights prize|last=Dehghan|first=Saeed Kamali|date=2012-10-26|work=The Guardian|access-date=2023-12-12|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Panahi hefur hlotið mörg af stærstu verðlaunum kvikmyndageirams, má þar nefna Gulljónið á [[Kvikmyndahátíðin í Feneyjum|Kvikmyndahátíðinni í Feneyjum]] fyrir ''Hringinn'' (2000), Gullbjörn á [[Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Berlín|Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Berlín]] fyrir ''Taxi'' (2015) og besta handrit á [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|Kvikmyndahátíðinni í Cannes]] fyrir ''Þrjú andlit'' (2018). == Einkalíf == Panahi er giftur Tahereh Saidi, sem hann kynntist fyrst í framhaldsskóla þegar hún vann sem hjúkrunarfræðingur.<ref name="Radio Free Europe Radio Liberty">{{Cite web|url=https://www.rferl.org/content/jafar_panahi_iran_filmmaker_/2256215.html|title=Son of Imprisoned Iranian Filmmaker Jafar Panahi Says His Father Still Sees Beauty|last=Deasy|first=Kristin|date=22 December 2010|website=[[Radio Free Europe / Radio Liberty]]|access-date=26 June 2012}}</ref> Saman eiga þau tvö börn, soninn Panah Panahi fæddan árið 1984,<ref name="Radio Free Europe Radio Liberty" /> og dótturina Solmaz Panahi. Panah Panahi sótti Háskólann í Tehran<ref name="Outside the Frame">{{Cite web|url=https://blog.thephoenix.com/BLOGS/outsidetheframe/archive/2009/09/28/jafar-panahi-interview-part-two.aspx|title=Interview with Jafar Panahi, part two|date=25 September 2009|publisher=Outside the Frame|access-date=26 June 2012}}</ref> og gerði sína fyrstu stuttmynd, ''The First Film'',<ref>{{Cite web|url=http://www.asiapacificfilms.com/films/category/director/panah+panahi|title=asiapacificfilms.com catelog|publisher=asiapacificfilms.com|access-date=22 May 2012|archive-date=23 maí 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100523060528/http://www.asiapacificfilms.com/films/category/director/panah+panahi|url-status=dead}}</ref> árið 2009 og var sýnd á ''Montreal World Film Festival''. Solmaz nam sviðshöfundanám Tehran.<ref name="Radio Free Europe Radio Liberty" /> == Kvikmyndaskrá == {| class="wikitable" |+ !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Athugasemdir |- |1995 |''Badkonake Sefid'' |''Hvíta blaðran''<ref name=":0">{{Cite thesis |title=Jeppi á fjalli: Breytufrásögnin í Keimi af kirsuberjum eftir Abbas Kiarostami. |url=https://skemman.is/handle/1946/37011 |date=2020-09 |degree=Thesis |language=is |first=Gunnar |last=Ragnarsson 1989-}}</ref> |Handritshöfundur ásamt [[Abbas Kiarostami]]. |- |1997 |''Ayneh'' |Spegillinn<ref name=":0" /> | |- |2000 |''Dayereh'' |''Hringurinn''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F605225%2F%3Ft%3D321168025&page_name=article&grein_id=605225|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-12-12}}</ref> |Handritshöfundur ásamt Kambuzia Partovi. Bönnuð í Íran áður en útgefin. |- |2003 |''Talaye Sorkh'' | |Handritshöfundur ásamt [[Abbas Kiarostami]]. Bönnuð í Íran áður en útgefin. |- |2006 |''Offside'' | |Handritshöfundur ásamt Shadmehr Rastin. Bönnuð í Íran áður en útgefin. |- |2011 |''In film nist'' |''Þetta er ekki kvikmynd<ref name=":0" />'' |Leikstjórn ásamt Mojtaba Mirtahmasb. Gerð ólöglega. |- |2013 |''Pardeh'' | |Handritshöfundur ásamt Kambuzia Partovi. Gerð ólöglega. |- |2015 | colspan="2" |''Taxi'' |Gerð ólöglega. |- |2018 |''Se Rokh'' |''Þrjú andlit''<ref>{{Cite web|url=https://tix.is/is/event/6685/-rju-andlit/|title=Þrjú andlit|last=Tix.is|website=Tix.is|language=is|access-date=2023-12-12|archive-date=2023-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231212132214/https://tix.is/is/event/6685/-rju-andlit/|url-status=dead}}</ref> | |- |2021 |''The Year of the Everlasting Storm'' | |Hluti: „Life“ |- |2022 |''Khers Nist'' |''Engir birnir'' |Leikstjóri, handritshöfundur og framleiðandi. Gerð ólöglega. |- |2025 |''Yek tasadof-e sadeh'' |''Þetta var bara slys'' |Gerð ólöglega. |} == Tilvísanir == {{Reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Panahi, Jafar}} [[Flokkur:Handhafar Sakharov-verðlaunanna]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1960]] [[Flokkur:Íranskir kvikmyndagerðarmenn]] h34x3n0xkg0ljrlv35lgc2pa81yy6yf 0 178336 1958353 1845962 2026-03-31T20:02:36Z EmausBot 13659 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Akkamenídaveldið]] 1958353 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Akkamenídaveldið]] fy7i348dlhxgow42yjcn30wi9388v1m 0 179327 1958284 1852978 2026-03-31T14:19:53Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958284 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Geitblaðsættætt | image = Lonicera coerulea a3.jpg | image_caption = ''[[Blátoppur]]'' '''(Lonicera caerulea)''' | regnum = [[Jurtaríki]] (Plantae) | divisio = [[Dulfrævingar]] (Magnoliophyta) | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (Magnoliopsida) | ordo = [[Stúfubálkur]] (''Dipsacales'') | familia = [[Geitblaðsætt]] (''Caprifoliaceae'') | familia_authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]]<ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free }}</ref> | subdivision_ranks = Undirættir | subdivision = | type_genus = ''[[Lonicera]]'' | synonyms_ref = <ref name="Powo">{{cite web |title=''Caprifoliaceae Juss.'' {{!}} Plants of the World Online {{!}} Kew Science |url=https://powo.science.kew.org/taxon/urn:lsid:ipni.org:names:30000739-2 |website=Plants of the World Online |access-date=19 August 2022 |language=en}}</ref> | synonyms = ''Dipsacaceae'' {{small|Juss., Gen. Pl. [Jussieu] 194. 1789 [4 Aug 1789] (1789) nom. cons.}}<br /> ''Valerianaceae'' {{small|Batsch, Tab. Affin. Regni Veg. 227. 1802 [2 May 1802] (1802) nom. cons.}} }} '''Geitblaðsætt''' ([[Latína]]: '''Caprifoliaceae''') er [[Ætt (flokkunarfræði)|ætt]] [[Dulfrævingar|blómplantna]]. Nokkur uppstokkun hefur verið á henni síðastliðin ár og hafa (''[[Sambucus]]'') og (''[[Viburnum]]'') verið fluttir í ættina [[Adoxaceae]]. Nokkrar aðrar ættkvíslir verið felldar undir geitblaðsætt. Þó er nokkuð á reiki milli höfunda hvernig staðsetning þeirra sé.<ref name="mobot.org">{{Cite web | url=https://www.mobot.org/MOBOT/research/APweb/welcome.html | title=Angiosperm Phylogeny Website}}</ref> Undirættir og ættkvíslir: '''Diervilloideae''' *''[[Diervilla]]'' 3 tegundir *''[[Weigela]]'': 10 tegundir. '''Caprifolioideae ''s.s.''''' *''[[Heptacodium]]'' 1 tegund *''[[Leycesteria]]'': 6 tegundir *''[[Lonicera]]'' 180 tegundir *''[[Symphoricarpos]]'' 17 tegundir *''[[Triosteum]]'' 6 tegundir '''Linnaeoideae''' *''[[Abelia]]'': 30 tegundir *''[[Dipelta]]'': 4 tegundir *''[[Kolkwitzia]]'' 1 tegund *''[[Linnaea]]'' 1 tegund '''Morinoideae''' *''[[Acanthocalyx]]'': 3 tegundir *''[[Cryptothladia]] '' *''[[Morina]]'' *''[[Zabelia]]'' '''Dipsacoideae''' *''[[Bassecoia]]'' *''[[Cephalaria]]'' *''[[Dipsacus]] '' 15 tegundir *''[[Knautia]]'' *''[[Lomelosia]]'': 63 tegundir *''[[Pterocephalus]]'': 25 tegundir *''[[Scabiosa]]'' 30 tegundir *''[[Succisa]]'' *''[[Succisella]]'' *''[[Triplostegia]]'' '''Valerianoideae''' *''[[Centranthus]]'': 12 tegundir *''[[Fedia]]'' *''[[Nardostachys]] '': 3 tegundir *''[[Patrinia]]'': 17 tegundir *''[[Plectritis]]'' 5 tegundir *''[[Valeriana]]'' 125 tegundir *''[[Valerianella]]'' 20 tegundir == Heimildir == {{reflist}} {{commonscat|Caprifoliaceae}} {{wikilífverur|Caprifoliaceae}} {{Stubbur|grasafræði}} [[Flokkur:Geitblaðsætt]] bzqlvlic7yf5jkehvyqvj4swhtyvkac 0 181786 1958368 1873639 2026-03-31T23:11:03Z 2600 etc 101259 1958368 wikitext text/x-wiki [[Mynd:North American Time Zones 2026.png|thumb|{{Legend|#ffb69f|Austurtími}}]] '''Austurtími''' ('''Eastern Time Zone'''; skammstafað '''ET''') er [[tímabelti]] sem nær yfir 22 [[Fylki Bandaríkjanna|fylki]] í austurhluta [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], hluta af [[Kanada]], og fylkið [[Quintana Roo]] í [[Mexíkó]]. Staðir sem nota: * Staðartíma (Eastern Standard Time; skammstafað '''EST''') eru fimm tímum á eftir [[UTC]], eða [[UTC−05:00]] (haust/vetur). * [[Sumartími|Sumartíma]] (Eastern Daylight Time; skammstafað '''EDT''') eru fjórum tímum á eftir UTC, eða [[UTC−04:00]] (vor/sumar). Annan sunnudag í [[Mars (mánuður)|mars]], klukkan 02:00 EST, eru klukkurnar færðar til 03:00 EDT og þar með sleppir einum klukkutíma í sólarhring. Fyrsta sunnudag í [[nóvember]], klukkan 02:00 EDT, eru klukkurnar færðar til 01:00 EST og þar með endurtekur einn klukkutíma í sólarhring. == Bandaríkin == [[Washington, D.C.]], og 17 önnur fylki eru staðsett að öllu leyti í Austurtíma. Þau eru: {{div col|colwidth=14em}} * [[Connecticut]] * [[Delaware]] * [[Georgía (fylki)|Georgía]] * [[Maine]] * [[Maryland]] * [[Massachusetts]] * [[New Hampshire]] * [[New Jersey]] * [[New York-fylki|New York]] * [[Norður-Karólína]] * [[Ohio]] * [[Pennsylvanía]] * [[Rhode Island]] * [[Suður-Karólína]] * [[Vermont]] * [[Vestur-Virginía]] * [[Virginía]] {{div col end}} Fimm fylki skiptast á milli Austurtíma og [[Miðtími|Miðtíma]]. Þau eru: * [[Flórída]] * [[Indiana]] * [[Kentucky]] * [[Michigan]] * [[Tennessee]] {{stubbur}} [[Flokkur:Tímabelti]] 71gc7cjdosg8b2h70rrabhxd3kdbzjt 0 181793 1958369 1873492 2026-03-31T23:11:31Z 2600 etc 101259 1958369 wikitext text/x-wiki [[Mynd:North American Time Zones 2026.png|thumb|{{legend|#e16341|Miðtími}}]] '''Miðtími''' ('''Central Time Zone'''; skammstafað '''CT''') er [[tímabelti]] sem nær yfir hluta af [[Kanada]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], [[Mexíkó]], [[Mið-Ameríka|Mið-Ameríku]] og nokkrar eyjar í [[Karíbahaf]]inu. Staðir sem nota: * Staðartíma (Central Standard Time; skammstafað '''CST''') eru sex tímum á eftir [[UTC]], eða [[UTC−06:00]] (haust/vetur). * [[Sumartími|Sumartíma]] (Central Daylight Time; skammstafað '''CDT''') eru fimm tímum á eftir UTC, eða [[UTC−05:00]] (vor/sumar). Annan sunnudag í [[Mars (mánuður)|mars]] eru klukkurnar færðar áfram um einn klukkutíma, og fyrsta sunnudag í [[nóvember]] eru klukkurnar færðar aftur um klukkutíma. == Bandaríkin == Tíu [[Fylki Bandaríkjanna|fylki]] eru staðsett að öllu leyti í Miðtíma. Þau eru: {{div col|colwidth=14em}} * [[Alabama]] * [[Arkansas]] * [[Illinois]] * [[Iowa]] * [[Louisiana]] * [[Minnesota]] * [[Mississippi (fylki)|Mississippi]] * [[Missouri]] * [[Oklahoma]] * [[Wisconsin]] {{div col end}} Fimm fylki skiptast á milli Miðtíma og [[Fjallatími|Fjallatíma]]. Þau eru: * [[Kansas]] * [[Nebraska]] * [[Norður-Dakóta]] * [[Suður-Dakóta]] * [[Texas]] Fimm fylki skiptast á milli Miðtíma og [[Austurtími|Austurtíma]]. Þau eru: * [[Flórída]] * [[Indiana]] * [[Kentucky]] * [[Michigan]] * [[Tennessee]] {{stubbur}} [[Flokkur:Tímabelti]] a27uo0522d8hydjb3i3bmhh333bpyxs 0 181796 1958370 1873496 2026-03-31T23:13:21Z 2600 etc 101259 1958370 wikitext text/x-wiki [[Mynd:North American Time Zones 2026.png.PNG|thumb|{{legend|#8ac56d|Fjallatími}}]] '''Fjallatími''' ('''Mountain Time Zone'''; skammstafað '''MT''') er [[tímabelti]] sem nær yfir hluta af [[Kanada]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], og [[Mexíkó]]. Staðir sem nota: * Staðartíma (Mountain Standard Time; skammstafað '''MST''') eru sjö tímum á eftir [[UTC]], eða [[UTC−07:00]] (haust/vetur). * [[Sumartími|Sumartíma]] (Mountain Daylight Time; skammstafað '''MDT''') eru sex tímum á eftir UTC, eða [[UTC−06:00]] (vor/sumar). Annan sunnudag í [[Mars (mánuður)|mars]] eru klukkurnar færðar áfram um einn klukkutíma, og fyrsta sunnudag í [[nóvember]] eru klukkurnar færðar aftur um klukkutíma. == Bandaríkin == Sex [[Fylki Bandaríkjanna|fylki]] eru staðsett að öllu leyti í Fjallatíma. Þau eru: * [[Arizona]] (einungis [[Navahóar|Navahóaþjóðin]] notar sumartíma) * [[Colorado]] * [[Montana]] * [[Nýja-Mexíkó]] * [[Utah]] * [[Wyoming]] Þrjú fylki skiptast á milli Fjallatíma og [[Kyrrahafstími|Kyrrahafstíma]]. Þau eru: * [[Idaho]] * [[Oregon]] * [[Nevada]] Fimm fylki skiptast á milli Fjallatíma og [[Miðtími|Miðtíma]]. Þau eru: * [[Kansas]] * [[Nebraska]] * [[Norður-Dakóta]] * [[Suður-Dakóta]] * [[Texas]] {{stubbur}} [[Flokkur:Tímabelti]] 4gz7cibykwxftb09v6iczqa8yebt0wx 1958371 1958370 2026-03-31T23:13:31Z 2600 etc 101259 1958371 wikitext text/x-wiki [[Mynd:North American Time Zones 2026.png|thumb|{{legend|#8ac56d|Fjallatími}}]] '''Fjallatími''' ('''Mountain Time Zone'''; skammstafað '''MT''') er [[tímabelti]] sem nær yfir hluta af [[Kanada]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], og [[Mexíkó]]. Staðir sem nota: * Staðartíma (Mountain Standard Time; skammstafað '''MST''') eru sjö tímum á eftir [[UTC]], eða [[UTC−07:00]] (haust/vetur). * [[Sumartími|Sumartíma]] (Mountain Daylight Time; skammstafað '''MDT''') eru sex tímum á eftir UTC, eða [[UTC−06:00]] (vor/sumar). Annan sunnudag í [[Mars (mánuður)|mars]] eru klukkurnar færðar áfram um einn klukkutíma, og fyrsta sunnudag í [[nóvember]] eru klukkurnar færðar aftur um klukkutíma. == Bandaríkin == Sex [[Fylki Bandaríkjanna|fylki]] eru staðsett að öllu leyti í Fjallatíma. Þau eru: * [[Arizona]] (einungis [[Navahóar|Navahóaþjóðin]] notar sumartíma) * [[Colorado]] * [[Montana]] * [[Nýja-Mexíkó]] * [[Utah]] * [[Wyoming]] Þrjú fylki skiptast á milli Fjallatíma og [[Kyrrahafstími|Kyrrahafstíma]]. Þau eru: * [[Idaho]] * [[Oregon]] * [[Nevada]] Fimm fylki skiptast á milli Fjallatíma og [[Miðtími|Miðtíma]]. Þau eru: * [[Kansas]] * [[Nebraska]] * [[Norður-Dakóta]] * [[Suður-Dakóta]] * [[Texas]] {{stubbur}} [[Flokkur:Tímabelti]] 1pnxkni79l2o0rhtdm9usy2n2mm5m5w 0 181801 1958372 1873505 2026-03-31T23:13:55Z 2600 etc 101259 1958372 wikitext text/x-wiki [[Mynd:North American Time Zones 2026.png|thumb|{{legend|#ff8a43|Kyrrahafstími}}]] '''Kyrrahafstími''' ('''Pacific Time Zone'''; skammstafað '''PT''') er [[tímabelti]] sem nær yfir vesturhluta [[Kanada]], vesturhluta [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], og vesturhluta [[Mexíkó]]. Staðir sem nota: * Staðartíma (Pacific Standard Time; skammstafað '''PST''') eru átta tímum á eftir [[UTC]], eða [[UTC−08:00]] (haust/vetur). * [[Sumartími|Sumartíma]] (Pacific Daylight Time; skammstafað '''PDT''') eru sjö tímum á eftir UTC, eða [[UTC−07:00]] (vor/sumar). Annan sunnudag í [[Mars (mánuður)|mars]] eru klukkurnar færðar áfram um einn klukkutíma, og fyrsta sunnudag í [[nóvember]] eru klukkurnar færðar aftur um klukkutíma. == Bandaríkin == Tvö [[Fylki Bandaríkjanna|fylki]] eru staðsett að öllu leyti í Kyrrahafstíma. Þau eru: * [[Kalifornía]] * [[Washington (fylki)|Washington]] Þrjú fylki skiptast á milli Kyrrahafstíma og [[Fjallatími|Fjallatíma]]. Þau eru: * [[Idaho]] * [[Oregon]] * [[Nevada]] {{stubbur}} [[Flokkur:Tímabelti]] qu0lkaukt137u7lktgufe7jk950c239 0 183244 1958333 1957233 2026-03-31T18:32:51Z Alvaldi 71791 Meistarar 1958333 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild |nafn=Women's National Basketball Association |mynd = |Íþrótt=[[Körfubolti]] |Stofnuð=24. apríl 1996 |Fjöldi liða=13 (fjölgar í 15 árið 2026 og 18 árið 2030) |Land=[[Mynd:Flag of the United States.svg|21px]] [[Bandaríkin]] |Meistarar=[[Las Vegas Aces]]<br>(3. titill) |Sigursælast= [[Houston Comets]]<br>[[Minnesota Lynx]]<br>[[Seattle Storm]]<br>(4 titlar hvert)<ref>{{cite web| url=https://www.espn.in/wnba/story/_/id/41330459/wnba-teams-most-championships| title=Which WNBA teams have the most championships?| website = espn.com| date=October 21, 2024| access-date=2024-11-17 }}</ref> |Heimasíða=[https://www.wnba.com/ www.WNBA.com] }} '''Women's National Basketball Association''' ('''WNBA''') er bandarísk atvinnumannadeild kvenna í körfubolta. Deildin var stofnuð 24. apríl 1996 sem systurdeild [[National Basketball Association|NBA deildarinnar]] en fyrsta tímabil hennar var leikið árið 1997. Deildarkeppnin er almennt leikin frá maí til september. Efstu liðin komast áfram í úrslitakeppnina og að lokum mætast tvö lið í úrslitum deildarinn sem leikin er í október. Stjörnuleikur deildarinnar, þar sem helstu stjörnur deildarinnar etja kappi, fer fram um mitt tímabilið.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Womens-National-Basketball-Association|title=Women’s National Basketball Association (WNBA) {{!}} History & Teams {{!}} Britannica|date=2024-11-03|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2024-11-05}}</ref> Á meðan deildarkeppninni stendur er einnig í gangi bikarkeppni, The Commissioner's Cup, sem fyrst var leikið um árið 2020.<ref>{{Cite web|url=https://winsidr.com/2021/05/wnba-commissioners-cup-what-it-is-how-it-works-and-whats-on-the-line/|title=WNBA Commissioner’s Cup: What it is, How it Works, and What’s on the Line|author=Mitchell Hansen|date=2021-05-28|website=winsidr.com|language=en-US|access-date=2024-11-05}}</ref> ==Lið== WNBA hóf leik með 8 liðum árið 1997 en mun samanstanda af 13 liðum frá og með 2025 auk þess sem tvö lið bætast við árið 2026. Frá og með 2025 tímabilinu eru liðin [[Las Vegas Aces]] (sem hét áður [[Utah Starzz]] og [[San Antonio Stars|San Antonio (Silver) Stars]]), [[Los Angeles Sparks]], [[New York Liberty]], og [[Phoenix Mercury]] einu upprunalegu liðin sem hófu leik árið 1997. {| class="wikitable plainrowheaders" border="1" |+Lykill ! scope="col" |Tákn ! scope="col" |Merking |- ! scope="row" style="text-align:center;" |'''*''' |Liðið hefur færst um borg |} {{clear}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Núverandi lið – 2025 |- ! scope="col" | Riðill ! scope="col" | Lið ! scope="col" | Borg ! scope="col" | Hóf leik |- ! rowspan="7" |'''Austur''' ! scope="row"| [[Atlanta Dream]] | [[College Park, Georgia]] | align=center | 2008 |- ! scope="row"| [[Chicago Sky]] | [[Chicago|Chicago, Illinois]] | style="text-align:center;"| 2006 |- ! scope="row"| [[Connecticut Sun]] | [[Uncasville, Connecticut]] | style="text-align:center;"| 1999* |- ! scope="row"| [[Indiana Fever]] | [[Indianapolis|Indianapolis, Indiana]] | align=center | 2000 |- ! scope="row"| [[New York Liberty]] | [[Brooklyn|Brooklyn, New York]] | style="text-align:center;"| 1997 |- ! scope="row" | [[Toronto Tempo]] | [[Toronto|Toronto, Ontario]] | align="center" |2026 |- ! scope="row"| [[Washington Mystics]] | [[Washington, D.C.]] | style="text-align:center;"| 1998 |- ! rowspan="8" |'''Vestur''' ! scope="row"| [[Dallas Wings]] | [[Arlington, Texas]] | style="text-align:center;"| 1998* |- ! scope="row" | [[Golden State Valkyries]] | [[San Francisco|San Francisco, California]] | align="center" |2025 |- ! scope="row"| [[Las Vegas Aces]] | [[Paradise, Nevada]] | style="text-align:center;"| 1997* |- ! scope="row"| [[Los Angeles Sparks]] | [[Los Angeles|Los Angeles, California]] | style="text-align:center;"| 1997 |- ! scope="row"| [[Minnesota Lynx]] | [[Minneapolis|Minneapolis, Minnesota]] | align=center | 1999 |- ! scope="row"| [[Phoenix Mercury]] | [[Phoenix, Arizona]] | style="text-align:center;"| 1997 |- ! scope="row"| [[Portland Fire]] | [[Phoenix, Arizona]] | style="text-align:center;"| 1997 |- ! scope="row"| [[Seattle Storm]] | [[Portland, Oregon]] | style="text-align:center;"| 2026 |}{{notelist|group=teams}} ===Lið sem hafa flutt=== *[[Detroit Shock]] (1998–2009). Varð að Tulsa Shock. *[[Orlando Miracle]] (1999–2002). Varð að Connecticut Sun. *[[San Antonio Stars]] (2003–2017). Varð að Las Vegas Aces. *[[Tulsa Shock]] (2010–2015). Varð að Dallas Wings. *[[Utah Starzz]] (1997–2002). Varð að San Antonio Stars. ===Fyrrum lið=== *[[Charlotte Sting]] (1997–2006) *[[Cleveland Rockers]] (1997–2003) *[[Houston Comets]] (1997–2008) *[[Miami Sol]] (2000–2002) *[[Portland Fire (2000–2002)|Portland Fire]] (2000–2002) *[[Sacramento Monarchs]] (1997–2009) == Meistarar== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! width="7%" |Tímabil ! width="17%" |Meistari ! width="7%" |Úrslit ! width="17%" |Taplið |- | '''1997''' | [[Houston Comets]] | 1–0 | [[New York Liberty]] |- | '''1998''' | [[Houston Comets]] (2) | 2–1 | [[Phoenix Mercury]] |- | '''1999''' | [[Houston Comets]] (3) | 2–1 | [[New York Liberty]] |- | '''2000''' | [[Houston Comets]] (4) | 2–0 | [[New York Liberty]] |- | '''2001''' | [[Los Angeles Sparks]] | 2–0 | [[Charlotte Sting]] |- | '''2002''' | [[Los Angeles Sparks]] (2) | 2–0 | [[New York Liberty]] |- | '''2003''' | [[Detroit Shock]] | 2–1 | [[Los Angeles Sparks]] |- | '''2004''' | [[Seattle Storm]] | 2–1 | [[Connecticut Sun]] |- | '''2005''' | [[Sacramento Monarchs]] | 3–1 | [[Connecticut Sun]] |- | '''2006''' | [[Detroit Shock]] (2) | 3–2 | [[Sacramento Monarchs]] |- | '''2007''' | [[Phoenix Mercury]] | 3–2 | [[Detroit Shock]] |- | '''2008''' | [[Detroit Shock]] (3) | 3–0 | [[San Antonio Silver Stars]] |- | '''2009''' | [[Phoenix Mercury]] (2) | 3–2 | [[Indiana Fever]] |- | '''2010''' | [[Seattle Storm]] (2) | 3–0 | [[Atlanta Dream]] |- | '''2011''' | [[Minnesota Lynx]] | 3–0 | [[Atlanta Dream]] |- | '''2012''' | [[Indiana Fever]] | 3–1 | [[Minnesota Lynx]] |- | '''2013''' | [[Minnesota Lynx]] (2) | 3–0 | [[Atlanta Dream]] |- | '''2014''' | [[Phoenix Mercury]] (3) | 3–0 | [[Chicago Sky]] |- | '''2015''' | [[Minnesota Lynx]] (3) | 3–2 | [[Indiana Fever]] |- | '''2016''' | [[Los Angeles Sparks]] (3) | 3–2 | [[Minnesota Lynx]] |- | '''2017''' | [[Minnesota Lynx]] (4) | 3–2 | [[Los Angeles Sparks]] |- | '''2018''' | [[Seattle Storm]] (3) | 3–0 | [[Washington Mystics]] |- | '''2019''' | [[Washington Mystics]] | 3–2 | [[Connecticut Sun]] |- | '''2020''' | [[Seattle Storm]] (4) | 3–0 | [[Las Vegas Aces]] |- | '''2021''' | [[Chicago Sky]] | 3–1 | [[Phoenix Mercury]] |- | '''2022''' | [[Las Vegas Aces]] | 3–1 | [[Connecticut Sun]] |- | '''2023''' | [[Las Vegas Aces]] (2) | 3–1 | [[New York Liberty]] |- | '''2024''' | [[New York Liberty]] | 3-2 | [[Minnesota Lynx]] |- | '''2025''' | [[Las Vegas Aces]] (3) | 4-0 | [[Phoenix Mercury]] |} == Tilvísanir == {{Reflist}} {{WNBA}} [[Flokkur:Stofnað 1996]] [[Flokkur:Bandarískar körfuknattleiksdeildir]] [[Flokkur:WNBA]] 9nkl5n9aehd82hyri1qlsgkhsxy5cqk 1958345 1958333 2026-03-31T18:57:04Z Alvaldi 71791 /* Meistarar */ 1958345 wikitext text/x-wiki {{Íþróttadeild |nafn=Women's National Basketball Association |mynd = |Íþrótt=[[Körfubolti]] |Stofnuð=24. apríl 1996 |Fjöldi liða=13 (fjölgar í 15 árið 2026 og 18 árið 2030) |Land=[[Mynd:Flag of the United States.svg|21px]] [[Bandaríkin]] |Meistarar=[[Las Vegas Aces]]<br>(3. titill) |Sigursælast= [[Houston Comets]]<br>[[Minnesota Lynx]]<br>[[Seattle Storm]]<br>(4 titlar hvert)<ref>{{cite web| url=https://www.espn.in/wnba/story/_/id/41330459/wnba-teams-most-championships| title=Which WNBA teams have the most championships?| website = espn.com| date=October 21, 2024| access-date=2024-11-17 }}</ref> |Heimasíða=[https://www.wnba.com/ www.WNBA.com] }} '''Women's National Basketball Association''' ('''WNBA''') er bandarísk atvinnumannadeild kvenna í körfubolta. Deildin var stofnuð 24. apríl 1996 sem systurdeild [[National Basketball Association|NBA deildarinnar]] en fyrsta tímabil hennar var leikið árið 1997. Deildarkeppnin er almennt leikin frá maí til september. Efstu liðin komast áfram í úrslitakeppnina og að lokum mætast tvö lið í úrslitum deildarinn sem leikin er í október. Stjörnuleikur deildarinnar, þar sem helstu stjörnur deildarinnar etja kappi, fer fram um mitt tímabilið.<ref>{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Womens-National-Basketball-Association|title=Women’s National Basketball Association (WNBA) {{!}} History & Teams {{!}} Britannica|date=2024-11-03|website=www.britannica.com|language=en|access-date=2024-11-05}}</ref> Á meðan deildarkeppninni stendur er einnig í gangi bikarkeppni, The Commissioner's Cup, sem fyrst var leikið um árið 2020.<ref>{{Cite web|url=https://winsidr.com/2021/05/wnba-commissioners-cup-what-it-is-how-it-works-and-whats-on-the-line/|title=WNBA Commissioner’s Cup: What it is, How it Works, and What’s on the Line|author=Mitchell Hansen|date=2021-05-28|website=winsidr.com|language=en-US|access-date=2024-11-05}}</ref> ==Lið== WNBA hóf leik með 8 liðum árið 1997 en mun samanstanda af 13 liðum frá og með 2025 auk þess sem tvö lið bætast við árið 2026. Frá og með 2025 tímabilinu eru liðin [[Las Vegas Aces]] (sem hét áður [[Utah Starzz]] og [[San Antonio Stars|San Antonio (Silver) Stars]]), [[Los Angeles Sparks]], [[New York Liberty]], og [[Phoenix Mercury]] einu upprunalegu liðin sem hófu leik árið 1997. {| class="wikitable plainrowheaders" border="1" |+Lykill ! scope="col" |Tákn ! scope="col" |Merking |- ! scope="row" style="text-align:center;" |'''*''' |Liðið hefur færst um borg |} {{clear}} {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Núverandi lið – 2025 |- ! scope="col" | Riðill ! scope="col" | Lið ! scope="col" | Borg ! scope="col" | Hóf leik |- ! rowspan="7" |'''Austur''' ! scope="row"| [[Atlanta Dream]] | [[College Park, Georgia]] | align=center | 2008 |- ! scope="row"| [[Chicago Sky]] | [[Chicago|Chicago, Illinois]] | style="text-align:center;"| 2006 |- ! scope="row"| [[Connecticut Sun]] | [[Uncasville, Connecticut]] | style="text-align:center;"| 1999* |- ! scope="row"| [[Indiana Fever]] | [[Indianapolis|Indianapolis, Indiana]] | align=center | 2000 |- ! scope="row"| [[New York Liberty]] | [[Brooklyn|Brooklyn, New York]] | style="text-align:center;"| 1997 |- ! scope="row" | [[Toronto Tempo]] | [[Toronto|Toronto, Ontario]] | align="center" |2026 |- ! scope="row"| [[Washington Mystics]] | [[Washington, D.C.]] | style="text-align:center;"| 1998 |- ! rowspan="8" |'''Vestur''' ! scope="row"| [[Dallas Wings]] | [[Arlington, Texas]] | style="text-align:center;"| 1998* |- ! scope="row" | [[Golden State Valkyries]] | [[San Francisco|San Francisco, California]] | align="center" |2025 |- ! scope="row"| [[Las Vegas Aces]] | [[Paradise, Nevada]] | style="text-align:center;"| 1997* |- ! scope="row"| [[Los Angeles Sparks]] | [[Los Angeles|Los Angeles, California]] | style="text-align:center;"| 1997 |- ! scope="row"| [[Minnesota Lynx]] | [[Minneapolis|Minneapolis, Minnesota]] | align=center | 1999 |- ! scope="row"| [[Phoenix Mercury]] | [[Phoenix, Arizona]] | style="text-align:center;"| 1997 |- ! scope="row"| [[Portland Fire]] | [[Phoenix, Arizona]] | style="text-align:center;"| 1997 |- ! scope="row"| [[Seattle Storm]] | [[Portland, Oregon]] | style="text-align:center;"| 2026 |}{{notelist|group=teams}} ===Lið sem hafa flutt=== *[[Detroit Shock]] (1998–2009). Varð að Tulsa Shock. *[[Orlando Miracle]] (1999–2002). Varð að Connecticut Sun. *[[San Antonio Stars]] (2003–2017). Varð að Las Vegas Aces. *[[Tulsa Shock]] (2010–2015). Varð að Dallas Wings. *[[Utah Starzz]] (1997–2002). Varð að San Antonio Stars. ===Fyrrum lið=== *[[Charlotte Sting]] (1997–2006) *[[Cleveland Rockers]] (1997–2003) *[[Houston Comets]] (1997–2008) *[[Miami Sol]] (2000–2002) *[[Portland Fire (2000–2002)|Portland Fire]] (2000–2002) *[[Sacramento Monarchs]] (1997–2009) == Meistarar== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! width="7%" |Tímabil ! width="17%" |Meistari ! width="7%" |Úrslit ! width="17%" |Taplið |- | '''1997''' | [[Houston Comets]] | 1–0 | [[New York Liberty]] |- | '''1998''' | [[Houston Comets]] (2) | 2–1 | [[Phoenix Mercury]] |- | '''1999''' | [[Houston Comets]] (3) | 2–1 | [[New York Liberty]] |- | '''2000''' | [[Houston Comets]] (4) | 2–0 | [[New York Liberty]] |- | '''2001''' | [[Los Angeles Sparks]] | 2–0 | [[Charlotte Sting]] |- | '''2002''' | [[Los Angeles Sparks]] (2) | 2–0 | [[New York Liberty]] |- | '''2003''' | [[Detroit Shock]] | 2–1 | [[Los Angeles Sparks]] |- | '''2004''' | [[Seattle Storm]] | 2–1 | [[Connecticut Sun]] |- | '''2005''' | [[Sacramento Monarchs]] | 3–1 | [[Connecticut Sun]] |- | '''2006''' | [[Detroit Shock]] (2) | 3–2 | [[Sacramento Monarchs]] |- | '''2007''' | [[Phoenix Mercury]] | 3–2 | [[Detroit Shock]] |- | '''2008''' | [[Detroit Shock]] (3) | 3–0 | [[Las Vegas Aces|San Antonio Silver Stars]] |- | '''2009''' | [[Phoenix Mercury]] (2) | 3–2 | [[Indiana Fever]] |- | '''2010''' | [[Seattle Storm]] (2) | 3–0 | [[Atlanta Dream]] |- | '''2011''' | [[Minnesota Lynx]] | 3–0 | [[Atlanta Dream]] |- | '''2012''' | [[Indiana Fever]] | 3–1 | [[Minnesota Lynx]] |- | '''2013''' | [[Minnesota Lynx]] (2) | 3–0 | [[Atlanta Dream]] |- | '''2014''' | [[Phoenix Mercury]] (3) | 3–0 | [[Chicago Sky]] |- | '''2015''' | [[Minnesota Lynx]] (3) | 3–2 | [[Indiana Fever]] |- | '''2016''' | [[Los Angeles Sparks]] (3) | 3–2 | [[Minnesota Lynx]] |- | '''2017''' | [[Minnesota Lynx]] (4) | 3–2 | [[Los Angeles Sparks]] |- | '''2018''' | [[Seattle Storm]] (3) | 3–0 | [[Washington Mystics]] |- | '''2019''' | [[Washington Mystics]] | 3–2 | [[Connecticut Sun]] |- | '''2020''' | [[Seattle Storm]] (4) | 3–0 | [[Las Vegas Aces]] |- | '''2021''' | [[Chicago Sky]] | 3–1 | [[Phoenix Mercury]] |- | '''2022''' | [[Las Vegas Aces]] | 3–1 | [[Connecticut Sun]] |- | '''2023''' | [[Las Vegas Aces]] (2) | 3–1 | [[New York Liberty]] |- | '''2024''' | [[New York Liberty]] | 3-2 | [[Minnesota Lynx]] |- | '''2025''' | [[Las Vegas Aces]] (3) | 4-0 | [[Phoenix Mercury]] |} == Tilvísanir == {{Reflist}} {{WNBA}} [[Flokkur:Stofnað 1996]] [[Flokkur:Bandarískar körfuknattleiksdeildir]] [[Flokkur:WNBA]] box9l346acozfg1rbqeozunj57gtudz 0 183271 1958016 1951261 2026-03-31T12:28:50Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958016 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Sigurður Helgason | image = | width = | caption = | number = | position = Miðherji | height_cm = 208 | weight_kg = | birth_date = {{birth date and age|1940|04|29}} | birth_place = [[Reykjavík]], Ísland | national_team = {{flagdeco|ISL}} [[Íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik|Ísland]] | career_start = | career_end = | years1 = 195?–1970 | team1 = [[Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur|KFR]] | years2 = 1970–1971 | team2 = [[Knattspyrnufélagið Valur|Valur]] |highlights = }} '''Sigurður Már Helgason''' (fæddur [[29. apríl]] [[1940]]) er íslenskur hönnuður og fyrrum körfuknattleiksmaður. Hann lék til fjölda ára í efstu deild í körfuknattleik ásamt því að leika með [[Íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik|Íslenska landsliðinu]]. ==Félagsliðaferill== Sigurður var lykilmaður hjá [[Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur|Körfuknattleiksfélagi Reykjavíkur]] (KFR) í meira en áratug. Þann 17. mars 1962, skoraði hann 30 points í sigri KFR á [[Körfuknattleiksdeild KR|KR]].<ref>{{cite news |title=KFR vann KR í jöfnum leik |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2251351 |accessdate=2024-11-07 |work=[[Alþýðublaðið]] |date=1962-03-21 |page=10 |language=Icelandic|via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Haustið 1965 hjálpaði hann KFR að vinna Reykjavíkurmótið, sem á þeim tíma var næst stærsta körfuboltakeppni landsins á eftir Íslandsmótinu.<ref name="leikni">{{cite book |author1=Skapti Hallgrímsson |title=Leikni framar líkamsburðum |date=2001 |isbn=9979-60-630-4 |pages=100, 181 |edition=1st}}</ref> Árið 1970 gekk KFR inn í [[Knattspyrnufélagið Valur]] og varð að körfuknattleiksdeild þess.<ref>{{cite news |title=KFR lagt niður og gert að körfuknattleiksdeild Vals |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2825303 |accessdate=2024-11-07 |work=[[Þjóðviljinn]] |date=1970-09-26 |page=26 |language=Icelandic |via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Sigurður hélt áfram að leika með liðinu en lagði skóna á hilluna árið 1971.<ref>{{cite news |title=„Risinn" hættir aö leika! |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3688723 |accessdate=2024-11-07 |work=[[Tíminn]] |date=1971-01-12|page=12 |language=Icelandic |via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> ==Landsliðsferill== Sigurður lék sinn fyrsta leik með landsliðinu árið 1969.<ref>{{cite news |title=Landsliðið með 2,09 metra risa í Evrópukeppnina |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3227790 |accessdate=2024-11-07 |work=[[Vísir.is]] |date=1969-04-16 |page=2 |language=Icelandic |via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Samtals lék hann fimm leiki fyrir Íslands hönd.<ref name="landslid">{{cite web |title=A landslið |url=https://kki.is/landslid/karlar/leikjafjoldi/a-landslid/ |website=kki.is |publisher=[[Icelandic Basketball Association]] |accessdate=2024-11-07}}</ref> ==Personal life== Sigurður útskrifaðist sem bólstrari árið 1966. Fjórum árum seinna hannaði hann ''Fuzzy kollinn'' sem naut mikilla vinsælda.<ref>{{cite news |title=Fuzzy kollarnir sýndir og seldir í Magasin du Nord |url=https://www.visir.is/g/2009145099857 |accessdate=2024-11-07 |work=[[Vísir.is]] |date=2009-10-22 |language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news |title=Fékk bestu jólagjöfina árið 1960 |url=https://www.mbl.is/smartland/jol/2016/12/25/fekk_bestu_jolagjofina_arid_1960/ |accessdate=2024-11-07 |work=[[Morgunblaðið]] |date=2016-12-25 |language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news |title=Eftirlíking af Fuzzy skýtur upp kollinum í Danmörku |url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5774618 |accessdate=2024-11-07 |work=[[Fréttablaðið]] |date=2012-08-18 |page=74 |language=Icelandic |via=[[Tímarit.is]]}}{{open access}}</ref> Sonur Sigurðar, [[Flosi Sigurðsson]],<ref name="leikni"/> lék í bandaríska háskólaboltanum með [[University of Washington]] frá 1981 til 1985<ref>{{cite web |title=Flosi Sigurdsson College Stats |url=https://www.sports-reference.com/cbb/players/flosi-sigurdsson-1.html |website=sports-reference.com |accessdate=2024-11-07}}</ref> auk þess að leika 15 leiki með Íslenska landsliðinu á árunum 1983 til 1984.<ref name="landslid"/> ==Tilvísanir== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Helgason, Sigurdur}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1940]] [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik]] nobkmzs4badu36vn2zzuxhsggv03srp 0 183647 1958337 1953786 2026-03-31T18:44:48Z MáneyMánadóttir 103358 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1958337 wikitext text/x-wiki '''Saðningaraldin''' (''Artocarpus heterophyllus'')<ref name="tba">{{Cite web|url=http://www.tropical-biology.org/research/dip/species/Artocarpus%20heterophyllus.htm|title=''Artocarpus heterophyllus''|date=October 2006|publisher=Tropical Biology Association|archive-url=https://web.archive.org/web/20120815013508/http://www.tropical-biology.org/research/dip/species/Artocarpus%20heterophyllus.htm|archive-date=15 August 2012|access-date=23 November 2012}}</ref> eða '''jakaber''' (á ensku ''jackfruit'') er ber af móberjatrjám (''Moraceae'').<ref name="Jackfruit">{{Cite book|url=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/jackfruit_ars.html|title=Fruits of warm climates|last=Morton|first=Julia F.|publisher=Center for New Crops & Plant Products, Purdue University Department of Horticulture and Landscape Architecture|year=1987|isbn=0-9610184-1-0|location=West Lafayette, Indiana, USA|pages=58–64|access-date=19 April 2016}}</ref> Saðningaraldin er stærsti [[ávöxtur]] í heimi og getur orðið allt að 90 cm að lengd, 50 cm í þvermál og vegið allt að 55 kg.<ref name="Jackfruit" /><ref name="crfg">{{Cite web|url=https://crfg.org/homepage/library/fruitfacts/jackfruit/|title=Jackfruit Fruit Facts|year=1996|publisher=California Rare Fruit Growers, Inc.|access-date=3 September 2023}}</ref> Fullþroskað tré ber um 200 ávexti á ári, en eldra tré getur borið allt að 500 ávexti á ári.<ref name="Jackfruit" /><ref name="love">{{Cite web|url=https://www.ctahr.hawaii.edu/oc/freepubs/pdf/f_n-19.pdf|title=Jackfruit|last=Love, Ken|last2=Paull, Robert E|date=June 2011|publisher=College of Tropical Agriculture and Human Resources, University of Hawaii at Manoa}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/sadningaraldin-gaeti-breytt-heiminum|title=Saðningaraldin gæti breytt heiminum - RÚV.is|date=2014-05-02|website=RÚV|access-date=2024-11-25}}</ref> Fyrstu uppskerur hvers trés innihalda oftast minni ávexti, ekki nema 10 kg ber. Ávöxturinn samanstendur af hundruðum eða jafnvel þúsundum einstakra blóma, og það eru [[Krónublað|krónublöð]] þeirra sem eru æt.<ref name="Jackfruit" /><ref name="npr">{{Cite web|url=https://www.npr.org/sections/thesalt/2014/05/01/308708000/heres-the-scoop-on-jackfruit-a-ginormous-fruit-to-feed-the-world|title=Here's The Scoop On Jackfruit, A Ginormous Fruit To Feed The World|last=Silver|first=Mark|date=May 2014|website=NPR|access-date=19 April 2016}}</ref> Móberjatrén, sem bera saðningaraldin, vaxa best í láglendi í [[Hitabelti|hitabeltinu]] og er tréð ræktað víða á hitabeltissvæðinu, þar á meðal á Indlandi, [[Bangladess]], Srí Lanka og í [[Regnskógur|regnskógum]] Filippseyja, Indónesíu, Malasíu og [[Ástralía|Ástralíu]].<ref name="Jackfruit">{{Cite book|url=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/jackfruit_ars.html|title=Fruits of warm climates|last=Morton|first=Julia F.|publisher=Center for New Crops & Plant Products, Purdue University Department of Horticulture and Landscape Architecture|year=1987|isbn=0-9610184-1-0|location=West Lafayette, Indiana, USA|pages=58–64|access-date=19 April 2016}}</ref><ref name="love">{{Cite web|url=https://www.ctahr.hawaii.edu/oc/freepubs/pdf/f_n-19.pdf|title=Jackfruit|last=Love, Ken|last2=Paull, Robert E|date=June 2011|publisher=College of Tropical Agriculture and Human Resources, University of Hawaii at Manoa}}</ref><ref>{{Cite book|title=Florida's Best Fruiting Plants:Native and Exotic Trees, Shrubs, and Vines|last=Boning|first=Charles R.|date=2006|publisher=Pineapple Press, Inc.|location=Sarasota, Florida|page=107}}</ref><ref name="Elevitch2006">{{Cite book|title=Traditional Trees of Pacific Islands: Their Culture, Environment, and Use|last=Elevitch|first=Craig R.|last2=Manner|first2=Harley I.|date=2006|publisher=Permanent Agriculture Resources|isbn=9780970254450|editor-last=Elevitch|editor-first=Craig R.|page=112|chapter=''Artocarpus heterophyllus'' (Jackfruit)|chapter-url=https://books.google.com/books?id=2Grw4g0-h54C&pg=PT127}}</ref> Talið er að ávöxturinn eigi uppruna sinn á Indlandi en hefur öldum saman verið hluti af mataræði í Suður- og [[Suðaustur-Asía|Suðaustur-Asíu]].<ref name="janick">{{Cite book|url=https://s3.amazonaws.com/zanran_storage/www.fitoica.com/ContentPages/2476053199.pdf#page=175|title=The encyclopedia of fruit & nuts|last=Janick, Jules|last2=Paull, Robert E.|page=155}}</ref> Fullþroskað er aldinkjötið sætt og borðað ferskt eða í eftirréttum. Óþroskað er það mildara og oftast steikt eða notað í karrírétti. Áferð óþroskaðs saðningaraldins, þegar það er rifið niður, minnir á kjöt og er orðið vinsælt í stað tætts kjöts í [[matargerð]] á Vesturlöndum.<ref name="Jackfruit">{{Cite book|url=https://hort.purdue.edu/newcrop/morton/jackfruit_ars.html|title=Fruits of warm climates|last=Morton|first=Julia F.|publisher=Center for New Crops & Plant Products, Purdue University Department of Horticulture and Landscape Architecture|year=1987|isbn=0-9610184-1-0|location=West Lafayette, Indiana, USA|pages=58–64|access-date=19 April 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/matur/frettir/2020/05/24/matur_fataeka_mannsins_slaer_i_gegn/|title=Matur fátæka mannsins slær í gegn: Saðningaraldin í stað kjöts|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2024-11-25}}</ref> Í dag er saðningaraldin ræktað og selt um allan heim, frosið eða í dósum. Eins eru ýmsar vörur unnar úr ávextinum, t.d. núðlur og í tilbúnum réttum sem [[Grænmetisæta|staðgengill fyrir kjöt.]] Ávöxturinn er einstaklega próteínríkur og inniheldur mikið magn [[Kalín|kalíns]] og [[B-vítamín|B-]] og [[C-vítamín|C-vítamína]]. == Tenglar == <references /> {{stubbur|plöntur}} [[Flokkur:Ávextir]] [[Flokkur:Indland]] [[Flokkur:Grænkerafæði]] [[Flokkur:Suðausturasísk matargerð]] 5wp18kz6epv0hxl5ftiya9k83o0x2rz 0 184173 1958384 1898590 2026-04-01T00:14:36Z Hvellgeiri 101681 1958384 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | skammstöfun = GAS | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1988|9|12}} | fæðingarstaður = | stjórnmálaflokkur = [[Samfylkingin]] | háskóli = | maki = | börn = | titill = | stjórnartíð_start = | forveri1 = | AÞ_CV = 1515 | AÞ_frá1 = 2024 | AÞ_til1 = | AÞ_kjördæmi1 = [[Suðvesturkjördæmi]] | AÞ_flokkur1 = Samfylkingin }} '''Guðmundur Ari Sigurjónsson''' (f. [[12. september]] [[1988]]) er [[Ísland|íslenskur]] stjórnmálamaður sem hefur setið á [[Alþingi]] fyrir [[Samfylkingin|Samfylkinguna]] síðan [[Alþingiskosningar 2024|2024]]. Áður var hann oddviti og bæjarfulltrúi flokksins á [[Seltjarnarnes|Seltjarnarnesi]] í sveitarstjórnarkosningunum [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|2018]] og [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]]. Hann gaf kost á sér í formannsslag [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] árið [[2016]] en tapaði illa fyrir [[Oddný G. Harðardóttir|Oddný G. Harðardóttur]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20161682844d/ungur-seltirningur-tekur-formannsslaginn|title=Ungur Seltirningur tekur formannsslaginn - Vísir|last=Eiðsson|first=Jóhann Óli|date=2016-03-24|website=visir.is|language=is|access-date=2025-01-03}}</ref> == Tilvísanir == <references/> {{Núverandi alþingismenn}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1988]] [[Flokkur:Þingmenn Samfylkingarinnar]] 0va3w1ydwdxin2jxofcbeozt1w1pg83 0 185588 1957958 1908316 2026-03-31T12:06:34Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1957958 wikitext text/x-wiki '''Íþróttafélag kvenna''' er [[Reykjavík|reykvískt]] íþróttafélag sem stofnað var þann [[7. október]] árið [[1934]]. Félagið er enn í dag aðildarfélag að [[Íþróttabandalag Reykjavíkur|ÍBR]] en virkni þess var mest um miðja síðustu öld, þar sem það skipulagði æfingar í fjölda íþrótta, einkum þó [[fimleikar|fimleikum]] og [[skíði|skíðum]]. ==Saga== [[Mynd:Merki ÍK.jpg|thumb|left|Merki Íþróttafélags kvenna.]]Íþróttafélag kvenna var stofnað af sextíu konum haustið 1934 að frumkvæði Unnar Jónsdóttur fimleikakennara. Unnur, sem fædd var árið 1907, hélt til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] þar sem hún nam íþróttakennarafræði við ''Paul Petersens Institut''. Að námi loknu gerðist hún þjálfari kvennaflokks [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í fimleikum. Þegar stjórnendur KR ákváðu að fela karlkyns þjálfara félagsins að stýra kvennaflokknum hætti Unnur störfum og var hún ósátt við niðurstöðuna þar sem hún taldi nauðsynlegt að konur í íþróttum nytu leiðsagnar kvenna.<ref>{{vefheimild|url= https://timarit.is/page/5427278?iabr=on|titill=Unnur Jónsdóttir fimleikakennari og Íþróttafélag kvenna. Vera, 5. tbl. 1995, bls. 6}}</ref> Unnur var kjörin formaður á stofnfundinum. Í 2. grein laganna var tekið fram að: ''„Tilgangur félagsins er, að efla hreysti, heilbrigði og fegurð íslenzkra kvenna. Þessu hyggst félagið að ná með því að iðka fimleika, sund og aðrar íþróttir svo sem knattleiki, hlaup, skíða- og skautaferðir, fjallgöngur o.s.frv.“''<ref>Anna Margrét Jóhannesdóttir: ''Íþróttafélag kvenna 1934-1994'', s. 7-8</ref> Félagið hóf þegar fimleikaæfingar í íþróttasal [[Miðbæjarskólinn|Miðbæjarskólans]] og síðar [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] þar sem æft var um áratuga skeið. Framan af fóru æfingar fram við píanóundirleik en seinna með hljómflutningstækjum. Skíðaíþróttir voru hin meginstoðin undir starfsemi Íþróttafélags kvenna. Árið 1938 setti félagið sér það metnaðarfulla markmið að reisa skíðaskála í [[Skálafell|Skálafelli]] og var hann tekinn í notkun í ágúst sama ár. Skálinn var einnig hugsaður til sumardvalar og var áformað að koma upp sundlaug við hann og nýta jarðvarma á svæðinu. Laugin var grafin út á fimmta áratugnum en vegna tæknilegra örðugleika var hún aðeins nýtt í nokkur sumur.<ref>Sama heimild, s. 19-22</ref> Af öðrum greinum sem Íþróttafélag kvenna hefur haft á dagskrá sinni má nefna [[handknattleikur|handknattleik]] á fimmta áratugnum, þótt félagið sendi aldrei lið til keppni á Íslandsmóti í meistaraflokki. Um svipað leyti stóð Íþróttafélag kvenna fyrir [[blak|blakæfingum]] og á áttunda áratugnum voru gerðar tilraunir með [[badminton]]. Veturinn 1956-57 var félagið einnig eitt hið fyrsta hér á landi til að skipuleggja æfingar í [[júdó]], sem þá gekk undir heitinu ''japönsk glíma''. ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimild== * [https://baekur.is/bok/e566770f-bc68-4eff-8f39-8906d7ee8919/0/1/Ithrottafelag#page/n0/mode/2up Anna Margrét Jóhannesdóttir: ''Íþróttafélag kvenna 1934-1994''. Reykjavík, 1994.]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} {{S|1934}} {{Aðildarfélög ÍBR}} [[Flokkur:Íslensk skíðaíþróttafélög]] [[Flokkur:Íslensk fimleikafélög]] 728zhbf3osey74enhil0zyvhq052vsd 0 185725 1957996 1918685 2026-03-31T12:24:04Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1957996 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = Cemal Gürsel | mynd = Cemal Gürsel (1960) (cropped).jpg | titill = [[Forseti Tyrklands]] | stjórnartíð_start = [[27. maí]] [[1960]] | stjórnartíð_end = [[28. mars]] [[1966]] | forsætisráðherra = Hann sjálfur<br>[[İsmet İnönü]]<br>[[Süleyman Demirel]] | forveri = [[Celâl Bayar]] | eftirmaður = [[Cevdet Sunay]] | titill2 = Forsætisráðherra Tyrklands | stjórnartíð_start2 = [[27. maí]] [[1960]] | stjórnartíð_end2 = [[27. október]] [[1961]] | forseti2 = Hann sjálfur | forveri2 = [[Adnan Menderes]] | eftirmaður2 = [[Emin Özdilek]] | myndatexti1 = Gürsel árið 1960. | fæddur = [[9. júní]] [[1894]] | fæðingarstaður = [[Hınıs]], [[Erzurum Vilayeti]], [[Tyrkjaveldi]]<ref>{{Tidningsref |url=https://www.milliyet.com.tr/egitim/cemal-gursel-kimdir-nerelidir-kisaca-hayati-ve-biyografisi-6927423 |titel=Cemal Gürsel Kimdir, Nerelidir? Kısaca Hayatı Ve Biyografisi |datum=5 april 2023 |hämtdatum=1 april 2024 |tidning=Milliyet |språk=turkiska}}</ref> | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1966|9|14|1894|6|9}} | dánarstaður = [[Ankara]], [[Tyrkland]]i | þjóderni = [[Tyrkland|Tyrkneskur]] | maki = Melahat Gürsel ​(g. 1927)​ | stjórnmálaflokkur = Óflokksbundinn | börn = 3 | undirskrift = Cemal Gürsel-signature.png }} '''Cemal Gürsel''' (9. júní 1894 – 14. september 1966) var [[Tyrkland|tyrkneskur]] herforingi og stjórnmálamaður sem var fjórði [[forseti Tyrklands]]. Hann gegndi forsetaembættinu frá 1960 til 1966 eftir að hann rændi völdum í [[hallarbylting]]u. == Æviágrip == === Bakgrunnur === Cemal Gürsel var sonur liðsforingja í her [[Tyrkjaveldi]]s og barnabarn [[pasja]] í héraðinu Erzurum. Eftir að hann lauk grunnskólanámi í Ordu gekk hann í herskólann í [[Erzincan]] og nam síðan við Kuleli-herskólann í [[Istanbúl]]. Frá árinu 1915 var hann atvinnuliðsforingi í hernum. Hann fékk fljótlega viðurnefnið ''Cemal [[Agha|Ağa]]''.<ref name=mbl>{{Tímarit.is|1329068|Gursel hershöfðingi|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=10. júní 1960|blaðsíða=12; 14}}</ref> === Ferill í hernum === Gürsel gegndi 45 ára þjónustu í tyrkneska hernum. Hann barðist í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni í [[Gallipoli-herförin|orrustunni um Gallipoli]] sem liðþjálfi. Síðar barðist hann á vígstöðvunum í [[Sýrland]]i og [[Palestína|Palestínu]]. Árið 1917 tóku [[Breska heimsveldið|Bretar]] Gürsel til fanga og hann var í fangavist til ársins 1920 í [[Egyptaland]]i. Þegar blaðamaður spurði Gürsel síðar hvers vegna hann hefði ekki lært [[Enska|ensku]] á meðan hann var í fangavistinni svaraði hann að hann hefði verið svo reiður Bretum fyrir að fangelsa hann að hann hefði þess í stað notað tímann til að læra [[Franska|frönsku]]. Eftir að Gürsel var látinn laus sneri hann aftur til Tyrklands og gekk til liðs við her [[Mustafa Kemal Atatürk]]. Hann barðist frá 1920 til 1923 í [[Tyrkneska frelsisstríðið|tyrkneska frelsisstríðinu]] á vesturvígstöðvunum. Tyrkneska þingið sæmdi Gürsel síðar sjálfstæðisorðu Tyrklands fyrir frammistöðu hans gegn Grikkjum í [[Orrustan við Sakarya|orrustunni við Sakarya]]. Árið 1927 kvæntist Cemal Gürsel Melahat, dóttur sjóliðsforingja, og eignaðist síðar með henni soninn Özdemir. Hjónin ættleiddu síðar dæturnar Hatice og Türkan.<ref name="h1">{{cite news |url=https://www.hurriyet.com.tr/kelebek/cankaya-nin-first-lady-leri-6334049 |newspaper=[[Hürriyet]] |title=Çankaya'nın First Lady'leri |date=15 April 2007 |language=tr |access-date=14 February 2019 }}</ref> Árið 1923 var Gürsel hækkaður í tign og gerður liðsforingi yfir hersveit. Eftir að hafa unnið sem yfirmaður við liðsforingjaskóla var hann gerður að fylkishershöfðingja árið 1946. Ári síðar var hann gerður fjögurrastjörnuhershöfðingi og árið 1957 fullgildur hershöfðingi og varð þá jafnframt yfirmaður leyniþjónustu hersins. Í ágúst árið 1958 varð Cemal Gürsel yfirmaður tyrkneska landhersins. Hann var þá þegar yfirmaður 3. tyrkneska hersins, sem var staðsettur við landamærin að [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]]. Eftir að hermenn voru sendir til að berja niður stúdentamótmæli í maí 1960 sagði Gürsel af sér í mótmælaskyni.<ref name=mbl/> Gürsel var vel liðinn bæði innan tyrkneska hersins og meðal bandamanna Tyrkja í [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalaginu]] vegna léttrar og föðurlegrar framkomu sinnar og kímnigáfu. === Valdaránið 1960 og forsetatíð === Þann 27. maí 1960 stýrði Gürsel valdaráni hersins gegn stjórn [[Celâl Bayar]] forseta og [[Adnan Menderes]] forsætisráðherra. Gürsel myndaði svokallaða „þjóðareiningarnefnd“ og hóf að skipuleggja [[Fimm ára áætlun|fimm ára áætlanir]] fyrir tyrkneska efnahaginn (að [[íran]]skri fyrirmynd). Þessar umbætur leiddu til uppsveiflu í tyrknesku efnahagslífi. Frá 28. maí 1960 til 26. október 1961 var Gürsel í senn forseti landsins og æðsti yfirmaður hersins. Gürsel lét rétta yfir foringjum fyrri stjórnar á eyjunni [[Yassıada]] og lét taka marga þeirra af lífi, meðal annars Adnan Menderes, þrátt fyrir að bandamannaríki Tyrklands mæltu gegn því.<ref>{{Tímarit.is| 1047195|Sleppir Gursel völdunum?|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=29. september 1961|blaðsíða=5}}</ref> Í september árið 1960 ákvað Gürsel að setja tyrkneska lýðveldinu lýðræðislega stjórnarskrá (sem varð grundvöllur „annars tyrkneska lýðveldisins“). Varð þá í fyrsta sinn til réttargrundvöllur fyrir stofnun stéttarfélaga, stjórnmálaflokka (án sérstakrar lagaheimildar), stúdentafélaga og annarra félagasamtaka. Tyrkland þróaði jafnframt samskipti sín við ríki í [[Evrópa|Evrópu]], [[Mið-Austurlönd]] og [[Sovétríkin]]. Eftir að nýja stjórnarskráin tók gildi þann 26. október 1961 sat Gürsel áfram sem forseti Tyrklands. Hann gegndi embættinu til 28. mars 1966. Þá sagði hann af sér af heilsufarsástæðum og lést síðar sama ár. Lík hans var síðar fært í þjóðargrafreit í Ankara.<ref>{{cite web|title = AĞUSTOS 1988|publisher = Vefsíða fréttastofu Tyrklandsstjórnar|url = http://www.byegm.gov.tr/YAYINLARIMIZ/AyinTarihi/1988/agustos1988.htm|archive-url = https://web.archive.org/web/20030212163505/http://www.byegm.gov.tr/YAYINLARIMIZ/AyinTarihi/1988/agustos1988.htm|url-status = dead|archive-date = 12 February 2003|language = tr|access-date = 12 November 2006}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forsætisráðherra Tyrklands | frá=[[27. maí]] [[1960]]| til=[[27. október]] [[1961]]| fyrir=[[Adnan Menderes]]| eftir=[[Emin Özdilek]]| }} {{Erfðatafla| titill=Forseti Tyrklands | frá=[[27. maí]] [[1960]]| til=[[28. mars]] [[1966]]| fyrir=[[Celâl Bayar]]| eftir=[[Cevdet Sunay]] | }} {{Töfluendir}} {{Forseti Tyrklands}} {{DEFAULTSORT:Gürsel, Cemal}} {{fd|1894|1966}} [[Flokkur:Forsetar Tyrklands]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Tyrklands]] [[Flokkur:Herforingjar í fyrri heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Tyrkneskir herforingjar]] hzdaic9uvwr14dsgrytqmeg2b2rb6l4 0 189396 1958304 1943093 2026-03-31T14:24:50Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958304 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball club | name = Seattle Storm | logo = | leagues = [[Women's National Basketball Association|WNBA]] | conference = Vestur | founded = 2000 | history = '''Seattle Storm'''<br />2000–nú | location = [[Seattle|Seattle, Washington]], Bandaríkin | colors = Grænn, gulur<ref name="Logo2021">{{cite news|title=Seattle Storm launches new brand identity and redesigned logo|url=https://storm.wnba.com/news/seattle-storm-launches-new-brand-identity-and-redesigned-logo/|publisher=NBA Media Ventures, LLC|website=Storm.WNBA.com|date=March 2, 2021|access-date=March 10, 2021|quote=The primary colors, Lightning Yellow, a deep Thunder Green, and a brighter Bolt Green, maintain the legacy of the original Storm brand.|language=en}}</ref><ref>{{cite tweet |user=seattlestorm |number=1366836488529276929 |title=We are a force of nature, on the court and in the community.}}</ref><ref>{{cite web|title=Seattle Storm Reproduction Guideline Sheet|url=https://cdn-assets-us.frontify.com/s3/frontify-enterprise-files-us/eyJwYXRoIjoibmJhXC9maWxlXC9QZTNSa3BqUDZYWGNyTk41ZnBmZi5wZGYifQ:nba:steHVVG-l2LIfgi3f_gjjyyksBbzQvq3OCJvAQwmq8Y?width=2400|publisher=WNBA Enterprises, LLC|access-date=March 10, 2021}}</ref><br />{{color box|#2C5235}} {{color box|#FEE11A}} {{color box|#62BB46}} | championships ='''4''' (2004, 2010, 2018, 2020) | competition1 = Bikarkeppni WNBA | competition1_champs = '''1''' (2021) | ret_nums = '''2''' ([[Sue Bird|10]], [[Lauren Jackson|15]]) | website = {{URL|https://storm.wnba.com/|storm.wnba.com}} }} '''Seattle Storm''' er körfuknattleikslið sem leikur í [[WNBA|WNBA-deildinni]] sem staðsett er í [[Seattle]]-borg í [[Washington (fylki)|Washington]]-fylki í Bandaríkjunum. Liðið var stofnað árið 2000 og vann sinn fyrsta meistaratitil fjórum árum seinna. Árið 2021 varð liðið fyrsti [[Bikarkeppni WNBA|bikarmeistari WNBA]].<ref>{{Cite web|author=Josh Weinfuss |url=https://www.espn.com/wnba/story/_/id/32012504/breanna-stewart-named-mvp-seattle-storm-beat-connecticut-sun-wnba-inaugural-commissioner-cup|title=Breanna Stewart named MVP as Seattle Storm beat Connecticut Sun in WNBA's inaugural Commissioner's Cup|date=2021-08-13|website=ESPN.com|language=en|access-date=2026-01-18}}</ref> ==Titlar== *'''[[WNBA]]''' **Meistari (4): 2004, 2010, 2018, 2020 *'''[[Bikarkeppni WNBA]]''' **Meistari: 2021 ==Tilvísanir== {{reflist}} {{WNBA}} [[Flokkur:Stofnað 2000]] [[Flokkur:Bandarísk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:Íþróttafélög frá Seattle]] [[Flokkur:WNBA lið]] grlzocfmu9fhukp9omppnt5tjmjx036 0 189450 1958239 1943668 2026-03-31T14:02:28Z SchlurcherBot 104236 Bot: http → https 1958239 wikitext text/x-wiki '''Konungsverslunin fyrri''' [[einokunarverslunin|hafði einkarétt á verslun við Ísland]] frá 1759 til 1763. [[Hörmangarafélagið]] hafði fengið einkarétt á versluninni til 20 ára 1743. Frá 1751 var Íslandsverslun félagsins rekin með tapi en Íslendingar kvörtuðu mikið undan verslunarháttum þess.<ref>{{Vefheimild|url=https://slaegtsbibliotek.dk/923403.pdf|titill=Aspekter af den islandske handels placering i samtidens danske litterære debat eller »historiografi« ca. 1750-1816“|höfundur=Fode, Henrik|vefsíða=Erhvervshistorisk Årbog|ár=2001|tungumál=da}}</ref> Meðal annars hafði [[Skúli Magnússon]] gagnrýnt félagið fyrir að selja svikna vöru, og 1755 lét hann brjóta upp búðir kaupmanna og deila vörum til fátæklinga vegna hungursneyðar í landinu. Í kjölfar þessa skipaði ríkisstjórnin rannsókarnefnd (kommission) 1756 til að kanna verslunarmáta og kvartanirnar. Niðurstöður nefndarinnar voru að félagið hafði brotið gegn þeim samningi sem skilgreindi einkaréttinn.<ref name=":0">{{Bókaheimild|titill=Den danske regering og den islandske monopolhandel, nærmest i det 18. århundrede|höfundur=Jón Jónsson|útgefandi=Historisk Tidsskrift, Bind 6|ár=1895|bls=585|url=https://img.kb.dk/tidsskriftdk/pdf/hto/hto_6rk_0006-PDF/hto_6rk_0006_96331.pdf}}</ref> Eftir talvert málaþóf var Hörmangarafélagið svipt einkaréttinum og ákveðið að bjóða upp verslunarréttindi við allar kauphafnir nema í [[Reykjavík|Hólminum]] (Reykjavík) og á [[Húsavík]] en verslun þar átti að vera í höndum [[Innréttingarnar|Innréttinganna]]. Uppboð var haldið tvisvar um vorið 1758 en engin aðgengileg tilboð bárust.<ref name=":0" /> Konugur neyddist þess vegna að taka við Íslandsversluninni því enginn vildi leigja hana. [[Niels Ryberg]] varð þá forstjóri verslunarinnar sem var rekin fyrir reikning konungs og tókst að reka hana með hagnaði 1760-1764. [[Almenna verslunarfélagið]] tók svo við verslun á Íslandi 1764 og sá um hana til 1774. ==Tilvísanir== {{Reflist}} == Heimild == * Gísli Gunnarsson,1987, Upp er boðið Ísaland, einokunarverslun og íslenskt samfélag 1602-1787, útg. Örn og Örlygur hf. {{Stubbur|saga}} [[Flokkur:Dönsk verslunarfélög]] [[Flokkur:Einokunarverslun Dana]] {{sa|1759|1764}} o5pxvxnhgnwd9t5yalwlf3sxv8x5h8w 0 189554 1957957 1945900 2026-03-31T12:06:12Z TKSnaevarr 53243 1957957 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Ílíjana Jotova | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Румен Радев}} | mynd = President Iliyana Yotova (3x4 cropped).jpg | titill= Forseti Búlgaríu | stjórnartíð_start = 23. janúar 2026 | stjórnartíð_end = | forveri = [[Rumen Radev]] | forsætisráðherra = [[Rosen Zheljazkov]]<br>[[Andrej Gjúrov]] | vara_forseti = ''Enginn'' | myndatexti1 = Ílíjana Jotova árið 2026. | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1964|10|24}} | fæðingarstaður = [[Sófía|Sófíu]], [[Búlgaría|Búlgaríu]] | þjóderni = [[Búlgaría|Búlgörsk]] | maki ={{gifting|Andrej Jotov|1985}} | stjórnmálaflokkur =[[Búlgarski sósíalistaflokkurinn]] | börn = 1 | háskóli = [[Háskólinn í Sófíu]]<br>[[École nationale d'administration]]<br>[[Strassborgarháskóli]] }} '''Ílíjana Jotova''' ([[búlgarska]]: Илияна Йотова ; f. Malínova; 24. október 1964) er [[Búlgaría|búlgörsk]] stjórnmálakona og blaðakona sem hefur verið [[forseti Búlgaríu]] frá 23. janúar 2026. Hún er meðlimur í [[Búlgarska sósíalistaflokknum]] og var áður varaforseti Búlgaríu í forsetatíð [[Rumen Radev]] frá 2017 til 2026. Hún tók við forsetaembættinu eftir afsögn Radev og er fyrsti kvenforseti í sögu Búlgaríu. == Æviágrip == Ílíjana Malínova Jotova fæddist í [[Sófía|Sófíu]] í [[Alþýðulýðveldið Búlgaría|búlgarska alþýðulýðveldinu]] þann 24. október 1964.<ref>{{cite web |date=24 October 1964 |title=Iliana IOTOVA – 8th parliamentary term |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |publisher=European Parliament |language=en}}</ref><ref name="bta1">{{cite news |last1=Karagyozov |first1=Konstantin |last2=Trifonov |first2=Nikolay |date=23 January 2026 |title=UPDATED Iliana Iotova Becomes Bulgaria's President after Constitutional Court Ruling |url=https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260124034555/https://www.bta.bg/en/news/bulgaria/1049637-iliana-iotova-becomes-bulgaria-s-acting-president-after-constitutional-court-rul |archive-date=24 January 2026 |access-date=25 January 2026 |work=[[Bulgarian News Agency]]}}</ref> Hún nam við [[Lycée Français de Sofia]].<ref name="auto4">{{Cite web |title=Iliana Iotova |url=https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20251231075935/https://womens-forum.dir.bg/lektor/iliana-iotova/?lang=en |archive-date=31 December 2025 |accessdate=24 January 2026}}</ref><ref name="bta1" /> Hún útskrifaðist með gráðu í búlgörsku og franskri [[mannfræði]] frá [[Háskólinn í Sófíu|Háskólanum í Sófíu]] og fór síðar í sérnám við [[École nationale d'administration]] (ENA) í Strassborg og miðstöð evrópskra fræða við [[Strassborgarháskóli|Strassborgarháskóla]].<ref name="bta1" /> Á níunda áratugnum vann Malínova sem hjúkrunarfræðingur á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu.<ref name="vesti">{{cite news |date=23 January 2026 |title=Първият джентълмен на България: Кой е съпругът на президента Илияна Йотова |trans-title=Forsetaherra Búlgaríu: Hver er eiginmaður Ílíjönu Jotova forseta?|url=https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260123142214/https://www.vesti.bg/bulgaria/koj-e-pyrviiat-dzhentylmen-na-bylgariia-syprugyt-na-iliiana-iotova-6250078 |archive-date=23 January 2026 |access-date=25 January 2026 |work={{ill|Vesti.bg|bg}} |language=bg |agency=Netinfo}}</ref> Frá 1990 til 1997 vann hún hjá búlgarska ríkissjónvarpinu sem fréttakona, ritstjóri, leikstjóri, kynnir og dagskrárstjóri.<ref name="auto4"/><ref name="bnr">{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Iliana Iotova becomes Bulgaria's first female president |url=https://bnrnews.bg/en/post/418123/iliana-iotova-becomes-bulgarias-first-female-president |accessdate=24 January 2026 |website=[[Bulgarian National Radio]]}}</ref><ref name="bta1" /> Hún vann síðar sem framkvæmdastjóri fjölmiðlaþjónustu [[Búlgarski sósíalistaflokkurinn|Búlgarska sósíalistaflokksins]] árið 1997.<ref>{{cite news |title=Профил на Илиана Йотова |url=http://personi.dir.bg/person.php?id=145 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161025180042/http://personi.dir.bg/person.php?id=145 |archive-date=25 October 2016 |access-date=25 October 2016 |publisher=personi.dir.bg |language=bg}}</ref><ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> == Stjórnmálaferill == [[File:Iliana Iotova - Bulgarian part- Citizens' Corner debate- With or without Schengen? (25936144804).jpg|thumb|left|Jotova í umræðum um [[Schengen-samstarfið]] 19. apríl 2016.]] Jotova var kjörin á búlgarska þingið í þingkosningum árið 2005 og hélt þingsæti sínu til ársins 2007.<ref name="bnr" /><ref name="bta1" /> Á kjörtímabili sínu var hún leiðtogi búlgörsku þingnefndarinnar hjá Þingmannasambandi [[Samtök frönskumælandi ríkja|Samtaka frönskumælandi ríkja]] og meðlimur í þingnefndinni til [[Evrópuráðsþingið|Evrópuráðsþingsins]].<ref name="bta1" /> === Ferill á Evrópuþinginu (2007–17) === Jotova var kjörin á [[Evrópuþingið]] árið 2007 og endurkjörin árið 2014.<ref name="auto1">{{Cite web |date=28 August 2014 |title=Key speakers &#124; European Union Agency for Fundamental Rights |url=https://fra.europa.eu/en/content/key-speakers |accessdate=24 January 2026 |website=fra.europa.eu}}</ref> Hún sat með [[Þinghópar á Evrópuþinginu|þinghópi]] [[Framfarabandalag sósíalista og demókrata|Framfarabandalags sósíalista og demókrata]].<ref name="auto1"/><ref name="bta1" /> Jotova var meðlimur í þingnefnd um innri markaðinn og neytendavernd (2007–09), sjávarútvegsnefnd (2009–14) og nefnd um undirskriftasafnanir (2009–14).<ref name="auto2">{{Cite web |date=24 October 1964 |title=8th parliamentary term &#124; Iliana IOTOVA &#124; MEPs &#124; European Parliament |url=https://www.europarl.europa.eu/meps/en/38605/ILIANA_IOTOVA/history/8 |accessdate=24 January 2026 |work=europarl.europa.eu}}</ref> Frá 2012 til 2013 var hún jafnframt meðlimur í sérstakri nefnd um skipulagða glæpastarfsemi, spillingu og peningaþvætti. Eftir [[Evrópuþingskosningar 2014|Evrópuþingskosningarnar 2014]] var hún varaformaður nefndar um borgararéttindi, réttlæti og innanríkismál í formannstíð [[Claude Moraes]].<ref name="auto4"/><ref name="auto2"/> Í þessu embætti var hún flutningsmaður skýrslu árið 2015 þar sem hvatt var til jafnrar dreifingar 40.000 flóttamanna meðal aðildarríkja Evrópusambandsins.<ref>{{Cite web |date=10 September 2015 |title=Refugee crush overwhelms EU Dublin rule |url=http://www.euronews.com/2015/09/10/refugee-crush-overwhelms-eu-dublin-rule |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240414092825/https://www.euronews.com/2015/09/10/refugee-crush-overwhelms-eu-dublin-rule |archive-date=14 April 2024 |accessdate=24 January 2026 |website=[[Euronews]]}}</ref> Jotova var jafnframt formaður sendinefndar Evrópuþingsins á þingmannasamkomu ESB og Svartfjallalands og meðlimur í sendinefnd til Þingmannasambands Miðjarðarhafsríkja.<ref name="auto3">{{Cite web |title=Bulgaria's President Rumen Radev says he will resign ahead of snap election |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/1/19/bulgarias-president-says-he-is-stepping-down-ahead-of-snap-elections |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260119221318/https://www.aljazeera.com/news/2026/1/19/bulgarias-president-says-he-is-stepping-down-ahead-of-snap-elections |archive-date=19 January 2026 |accessdate=24 January 2026 |website=[[Al Jazeera]]}}</ref> Hún var jafnframt meðlimur í millihóp Evrópusambandsins um gegnsæi, spillingu og skipulagða brotastarfsemi.<ref>{{cite web |date=12 November 2015 |title=Intergroup "Integrity, Transparency, Anti-Corruption and Organised Crime": List of the Members |url=http://www.europarl.europa.eu/pdf/intergroupes/VIII_LEG_13_Integrity_20151112.pdf |access-date=26 January 2026 |website=[[European Parliament]] }}</ref> === Varaforseti Búlgaríu (2017–2026) === [[File:Bulgarian President Rumen Radev - EC President Jean-Claude Juncker meeting in Sofia (24778491567).jpg|thumb|left|Jotova ásamt Radev forseta og [[Jean-Claude Juncker]] forseta framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins í Sófíu 12. janúar 2018.]] Í aðdraganda forsetakosninga Búlgaríu árið 2016 tilnefndi Búlgarski sósíalistaflokkurinn Jotova sem varaforsetaefni í forsetaframboði [[Rumen Radev|Rumens Radev]]. Eftir að Jotova var kjörin varaforseti sagði hún upp þingsæti sínu á Evrópuþinginu.<ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Sendoff for Radev as Yotova becomes Bulgaria's first woman President |url=https://sofiaglobe.com/2026/01/23/sendoff-for-radev-as-yotova-becomes-bulgarias-first-woman-president/ |accessdate=24 January 2026 |work=The Sofia Globe}}</ref> Sem varaforseti einbeitti Jotova sér að samskiptum við samfélög Búlgara erlendis og að því að efla búlgarska menntun og tungumál.<ref name="bnr" /> Þau sóru bæði embættiseið 19. janúar 2017 og tóku við embætti 22. janúar.<ref>{{cite news |date=19 January 2017 |title=New Bulgarian president takes oath of office |url=https://apnews.com/general-news-d1bfd08e27f84e5380ee163157f97b35 |access-date=26 January 2026 |work=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite news |date=23 January 2026 |title=Officially: Iliana Yotova Becomes Bulgaria's First Female President as Rumen Radev Steps Down |url=https://www.novinite.com/articles/236626/Officially%3A+Iliana+Yotova+Becomes+Bulgaria%E2%80%99s+First+Female+President+as+Rumen+Radev+Steps+Down |access-date=26 January 2026 |work=[[Novinite]]}}</ref> Þann 1. febrúar 2021 tilkynnti Radev forseti opinberlega að þau Jotova myndi bjóða sig fram til annars kjörtímabils í forsetakosningunum það ár.<ref>{{cite web |date=February 2021 |title=Bulgarian President Radev Announces Pitch for Second Term |url=https://balkaninsight.com/2021/02/01/bulgarian-president-radev-announces-pitch-for-second-term/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118085104/https://balkaninsight.com/2021/02/01/bulgarian-president-radev-announces-pitch-for-second-term/ |archive-date=18 November 2021 |access-date=25 January 2026 |website=balkaninsight.com |publisher=Balkan Inside}}</ref> Radev sigraði mótframbjóðandann Anastas Gerdzhíkov í annarri umferð kosninganna þann 21. nóvember 2021 með 66% atkvæðanna.<ref>{{Cite web |last1=Телевизия |first1=Нова |date=21 November 2021 |title=Паралелно преброяване при 100%: Радев печели балотажа в битката за "Дондуков 2" |url=https://nova.bg/news/view/2021/11/21/347376/%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B8-100-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%B8-%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B6%D0%B0-%D0%B2-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2-2/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903145918/https://nova.bg/news/view/2021/11/21/347376/%D0%BF%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BB%D0%BD%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%B1%D1%80%D0%BE%D1%8F%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B5-%D0%BF%D1%80%D0%B8-100-%D1%80%D0%B0%D0%B4%D0%B5%D0%B2-%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BB%D0%B8-%D0%B1%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%82%D0%B0%D0%B6%D0%B0-%D0%B2-%D0%B1%D0%B8%D1%82%D0%BA%D0%B0%D1%82%D0%B0-%D0%B7%D0%B0-%D0%B4%D0%BE%D0%BD%D0%B4%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2-2/ |archive-date=3 September 2023 |access-date=25 September 2025 |website=nova |language=bg}}</ref> Jotova hóf annað kjörtímabil sitt sem varaforseti þann 22. janúar 2022.<ref name="bta1" /> Þann 21. mars 2024 mætti Jotova á ráðstefnu um menntamál í Lissabon þar sem hún hvatti til stofnunnar búlgarskrar menningarstofnunar erlendis til að efla búlgarska menningu og tungu á alþjóðavettvangi.<ref>{{cite news |date=21 March 2024 |title=Iliana Iotova: "Sunday schools are the most visible result of the policy for Bulgarians abroad" |url=https://bnrnews.bg/en/post/104329/vice-president-iliana-iotova-sunday-schools-are-the-most-visible-result-of-the-policy-for-bulgarians-abroad |access-date=25 January 2026 |work=Bulgarian National Radio}}</ref> === Forseti Búlgaríu (2026–) === Í ávarpi til þjóðarinnar 19. janúar 2026 tilkynnti [[Rumen Radev]] að hann hygðist segja af sér sem forseti.<ref>{{Cite web |date=19 January 2026 |title=На живо: Радев подаде оставка като президент, отива на изборите (видео) |url=https://offnews.bg/politika/na-zhivo-radev-podade-ostavka-kato-prezident-otiva-video-859428.html |access-date=19 January 2026 |website=offnews.bg |language=bg}}</ref> Næsta dag afhenti Radev stjórnlagadómstól Búlgaríu uppsagnarbréf sitt.<ref>{{Cite web |date=20 January 2026 |title=Радев официално подаде оставка пред Конституционния съд |url=https://www.svobodnaevropa.bg/a/prezident-ostavka-konstitutsionen-sad/33654690.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260121075910/https://www.svobodnaevropa.bg/a/prezident-ostavka-konstitutsionen-sad/33654690.html |archive-date=21 January 2026 |access-date=20 January 2026 |website=offnews.bg |language=bg}}</ref> Stjórnlagadómstóllinn samþykkti afsögn Radev formlega þremur dögum síðar.<ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title=Румен Радев вече не е президент, държаве глава е Илиана Йотова |url=https://www.24chasa.bg/bulgaria/article/22146502 |access-date=23 January 2026 |website=24Chasa.bg |language=bg}}</ref> Stuttu síðar yfirgaf Radev forsetahöllina með Jotova, sem var þá orðin nýr forseti landsins, og ávarpaði stuðningsmenn sína og lofaði því að hann myndi berjast í þeirra þágu í komandi þingkosningum.<ref>{{Cite web |date=23 January 2026 |title="Много сме, не могат да спрат вълната". Радев напусна президентството, Йотова е първата жена държавен глава |url=https://www.mediapool.bg/mnogo-sme-ne-mogat-da-sprat-valnata-radev-napusna-prezidentstvoto-yotova-e-parvata-zhena-darzhaven-glava-news379499.html |access-date=23 January 2026 |website=mediapool.bg |language=bg}}</ref> Ílíjana Jotova varð formlega fyrsti kvenforseti Búlgaríu 23. janúar 2026, í aðdraganda áætlaðra þingkosninga. Áætlað er að hún ljúki kjörtímabili Radev.<ref name="bta1" /><ref>{{cite news |work=[[Novinite|Sofia News Agency]] |title=Officially: Iliana Yotova Becomes Bulgaria's First Female President as Rumen Radev Steps Down |url=https://www.novinite.com/articles/236626/Officially%3A+Iliana+Yotova+Becomes+Bulgaria%E2%80%99s+First+Female+President+as+Rumen+Radev+Steps+Down |date=23 January 2026 |access-date=27 January 2026 }}</ref> == Einkahagir == Auk móðurmáls síns, búlgörsku, talar Jotova reiprennandi frönsku og kann jafnframt rússnesku og ensku.<ref name="bta1" /> Jotova giftist Andrej Jotov, lækni sem hún kynntist á Sjúkrahúsi Jóhannesar skírara í Sófíu, árið 1985 og á með honum eitt barn.<ref name="vesti" /><ref name="bta1" /> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=Forseti Búlgaríu| frá= 23. janúar 2026| til=| fyrir=[[Rumen Radev]]| eftir=Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Jotova, Ílíjana}} {{f|1964}} [[Flokkur:Evrópuþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Búlgaríu]] pjrhzsnm7irkvw0yha9j8mf6ln3s4aj 0 189676 1958432 1949796 2026-04-01T09:23:50Z TKSnaevarr 53243 1958432 wikitext text/x-wiki {{Forseti | nafn = António José Seguro | mynd = António José Seguro em entrevista para Lusa (CROPPED).png | myndatexti1 = Seguro árið 2025. | titill= Forseti Portúgals | stjórnartíð_start = 9. mars 2026 | forsætisráðherra = [[Luís Montenegro]] | forveri = [[Marcelo Rebelo de Sousa]] | fæddur = {{fæðingardagur og aldur|1962|3|11}} | fæðingarstaður = [[Penamacor]], [[Castelo Branco]], [[Portúgal]] | þjóderni = [[Portúgal]]skur | maki = {{gifting|Margarida Maldonado Freitas|2001}} | stjórnmálaflokkur = [[Sósíalistaflokkurinn (Portúgal)|Sósíalistaflokkurinn]] | börn = 2 | háskóli = [[Instituto Universitário de Lisboa]]<br>[[Universidade Autónoma de Lisboa]] | undirskrift = Assinatura António José Seguro.png }} '''António José Martins Seguro''' (f. 11. mars 1962) er portúgalskur stjórnmálamaður og núverandi forseti Portúgals. Hann var kjörinn forseti í forsetakosningum landsins 8. febrúar 2026.<ref>{{Vefheimild|titill=Sósíalistinn Seguro hafði sigur í forsetakosningum gegn hægrimanninum Ventura með talsverðum mun|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-02-08-sosialistinn-seguro-hafdi-sigur-i-forsetakosningum-gegn-haegrimanninum-ventura-med-talsverdum-mun-466495|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Markús Þ. Þórhallsson|dags=8. febrúar 2026|skoðað=9. febrúar 2026}}</ref> Seguro var áður aðalritari portúgalska [[Sósíalistaflokkurinn (Portúgal)|Sósíalistaflokksins]] frá 2011 til 2014 og var á þeim tíma leiðtogi stjórnarandstöðunnar á þingi Portúgals. == Æviágrip == Seguro nam skipulag og stjórnun fyrirtækja við Háskólastofnunina í Lissabon (ISCTE) en gekk síðan í Sjálfstæða háskólann í Lissabon og útskrifaðist þaðan með gráðu í [[Alþjóðasamskipti|alþjóðasamskiptum]]. === Stjórnmálaferill === Seguro var kjörinn á portúgalska þingið árið 1991 og hlaut sæti í ríkisstjórn landsins fjórum árum síðar sem ungmennamálaráðherra. Árið 1999 var hann kjörinn á [[Evrópuþingið]] en sneri aftur til Portúgals þann 4. júlí 2001 til þess að taka sæti í ríkisstjórn [[António Guterres]]. Hann var kjörinn aftur á þing árið 2004 og varð þingflokksformaður [[Sósíalistaflokkurinn (Portúgal)|Sósíalistaflokksins]]. Eftir þingkosningar í Portúgal árið 2005 varð Seguro formaður menntamálanefndar þingsins og síðan formaður efnahagsnefndar eftir kosningarnar 2009. [[Mynd:António José Seguro, Europeias 2014 (cropped square).png|thumb|left|António José Seguro árið 2014.]] Eftir ósigur Sósíalistaflokksins í þingkosningum Portúgals árið 2011 sagði [[José Sócrates]] af sér sem leiðtogi flokksins. Þeir Seguro og [[Francisco Assis]], þáverandi þingflokksformaður flokksins, gáfu kost á sér til að taka við af honum. Í leiðtogakjörinu, sem fór fram 22. og 23. júlí, vann Seguro afgerandi sigur með 67,9% atkvæða.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.dn.pt/inicio/portugal/interior.aspx?content_id=1926786|titill=Oficial: Seguro eleito secretário-geral com 67,98% dos votos|útgefandi=[[Diário de Notícias]]|dags=24. júlí 2011|tungumál=portúgalska|skoðað=9. febrúar 2026}}</ref> Seguro varð því í reynd leiðtogi stjórnarandstöðunnar. Hann var endurkjörinn flokksleiðtogi þann 13. apríl 2013 með 96,5 % atkvæðanna og 62% kjörsókn.<ref>{{Vefheimild|url=https://expresso.sapo.pt/seguro-reeleito-lider-do-ps=f800270|titill=Seguro reeleito líder do PS|útgefandi=[[Expresso (vikublað)|Expresso]]|dags=14. apríl 2013|tungumál=portúgalska|skoðað=9. febrúar 2026}}</ref> Eftir að Sósíalistaflokkurinn tapaði í [[Evrópuþingskosningar 2014|Evrópuþingskosningunum 2014]] krafðist [[António Costa]], borgarstjóri Lissabon, þess að kallað yrði saman aukaþing Sósíalistaflokksins. Í stað þess að verða við beiðninni efndi Seguro þann 31. maí til opins prófkjörs um oddvita flokksins fyrir næstu þingkosningar.<ref>{{Vefheimild|url=https://expresso.sapo.pt/seguro-convoca-eleicoes-primarias=f873273|titill=Seguro convoca eleições primárias|útgefandi=[[Expresso (vikublað)|Expresso]]|dags=31. maí 2014|tungumál=portúgalska|skoðað=9. febrúar 2026}}</ref> Í kosningunum hlaut Seguro aðeins 55.239 atkvæði, eða 31,65% en Costa hlaut 67,8%. Seguro sagði í kjölfarið af sér og Costa tók við forystu Sósíalistaflokksins.<ref>{{Vefheimild|url=https://expresso.sapo.pt/o-ps-pos-28-nas-maos-das-mulheres=f891413|titill=O PS pós-28: nas mãos das mulheres?|útgefandi=[[Expresso (vikublað)|Expresso]]|dags=28. september 2014|tungumál=portúgalska|skoðað=9. febrúar 2026}}</ref> === Forsetakosningarnar 2026 === António José Seguro gaf kost á sér í forsetakosningum Portúgals árið 2026. Hann lenti í fyrsta sæti í fyrri umferð kosninganna með 31% atkvæðanna, á undan jaðarhægriframbjóðandanum [[André Ventura]], sem hlaut 23,5% og komst einnig í seinni umferð.<ref>{{lien web |titre=Au Portugal, le socialiste Antonio José Seguro affrontera le leader d’extrême droite André Ventura au second tour de la présidentielle |périodique=[[Le Temps (Sviss)|Le Temps]] |date=18 janvier 2026 |lire en ligne=https://www.letemps.ch/monde/europe/au-portugal-le-socialiste-antonio-jose-seguro-en-tete-du-premier-tour-de-la-presidentielle |consulté le=19 janvier 2026 |id= }}</ref> Seguro lagði mikla áherslu á andstöðu við André Ventura í kosningabaráttu sinni og á að fólk greiddi „taktísk atkvæði“. Hann sagðist boða „hófsaman sósíalisma með taug við miðjuna“ og sagðist vilja leggja höfuðáherslu á heilbrigðismál sem forseti.<ref name="Badeau202601">Kévin Badeau, [https://www.lepoint.fr/monde/presidentielle-au-portugal-le-socialiste-qualifie-lextreme-droite-en-ballottage-favorable-ITRKXDS4CNGVVGCWUOOK7T7KVM/ Présidentielle au Portugal : l’extrême droite accède au second tour], lepoint.fr, 18. janúar 2026</ref> Í annarri umferð kosninganna þann 8. febrúar 2026 var Seguro kjörinn forseti Portúgals með 66% greiddra atkvæða.<ref>[https://www.rfi.fr/fr/europe/20260208-pr%C3%A9sidentielle-au-portugal-le-socialiste-antonio-jos%C3%A9-seguro-%C3%A9lu-face-au-candidat-d-extr%C3%AAme-droite Présidentielle au Portugal: le socialiste Antonio José Seguro largement élu face au candidat d'extrême droite], RFI, 8. febrúar 2026.</ref> Hann tók við embætti af [[Marcelo Rebelo de Sousa]] þann 9. mars 2026. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=Forseti Portúgals |frá=9. mars 2026 |til= |fyrir=[[Marcelo Rebelo de Sousa]] |eftir=Enn í embætti }} {{Töfluendir}} {{Þjóðhöfðingjar aðildarríkja Evrópusambandsins}} {{DEFAULTSORT:Seguro, António José}} {{f|1962}} [[Flokkur:Evrópuþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Portúgals]] eyemk1btbcs3ymd950ns72c36z9kg3d 0 189937 1958322 1957557 2026-03-31T15:25:51Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958322 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Flateyjarbok Haraldr Halfdan 2.jpg|thumb|''Haraldur hárfagri tekur við ríkidæmi föður síns, mynd úr íslenska 13. aldar handritinu [[Flateyjarbók]] teiknari [[Magnús Þórhallsson skrifari]]'']] '''Þórólfur Kveld-Úlfsson''' eða '''Þórólfur Úlfsson''' er ein aðalsögupersónan í fyrsta hluta [[Egils saga|Egils sögu]]. Þórólfur var eldri bróðir [[Skalla-Grímur Kveld-Úlfsson|Skalla-Gríms]], foreldrar þeirra voru [[Kveld-Úlfur Bjálfsson]] og Salbjörg Káradóttir. <ref>{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=3553|title = Er vitað um foreldra Kveld-Úlfs?}}</ref> Hallbera, móðir Kveld-Úlfs, var systir Hallbjarnar hálftrölls sem talin hafa verið að hluta af [[Samar|samískum]] ættum.<ref> Hermann Pálsson, Úr landnorðri. Samar og ystu rætur íslenskrar menningar (Studica Islandica 54: Bókmenntafræðistofnun Háskóla Íslands (1997). Bls 16 : '''hálftröll''': "viðurnefni Hallbjarnar sýnir ótvírætt að móðir hans hafi verið samísk".</ref> Úlfur, faðir þeirra bræðra, fékk viðurnefnið af því að á kvöldin rann á hann styggð og var hann kveldsvæfur. Þórólfur er einnig nefndur í [[Landnámabók]] í samband við landnám Skalla-Gríms. ==Bræðrasamanburður== Eitt af þemum Egils sögu eru andstæðir eiginleikar bræðra. Þórólfur Kveld-Úlfsson er sagður vera manna vænstur og gerfilegur og gleðimaður mikill, bróðir hans, Skalla-Grímur, er hins vegar sagður svartur maður og ljótur, líkur föður sínum bæði yfirlits og að skaplyndi. Svipaðar andstæðir eiginleikar endurteka sig hjá [[Egill Skalla-Grímsson|Agli]] og bróður [[Þórólfur Skallagrímsson|Þórólfi]], og síðan hjá börnum Egils. Enda eru sagan jafn mikið skáldskapur og sögulegar frásögn. ==Söguþráður== Þeir bræður, Skalla-Grímur og Þórólfur, voru hávaxnir og sterkir eins og faðir þeira þegar þeir uxu upp. Þegar Þórólfur var á tvítugs aldri, lagðist hann í víking á langskipi með hópi manna þar á meðal móðurbræðrum sínum, Ölvi hnúfu og Eyvindi lambi. Þeir lágu í víking nokkur sumur og öfluðu mikils fjár en voru heima á vetrum með feðrum sínum. Þá var Kveld-Úlfur orðinn nokkuð aldraður. ===Viðskipti við Harald konung=== [[Haraldur hárfagri|Haraldur]], sonur Hálfdans svarta, hafði á þessum tíma erft föður sinn sem konungur yfir [[Vestfold]]. Haraldur hafði strengt heiti að ekki skera hár sitt né kemba, fyrr en hann væri orðinn einvaldskonungur yfir [[Noregur|Noregi]]. Þess vegna var hann var kallaður ''Haraldur lúfa''. Þegar hann hefur hann náð undir sig landinu, klippir hár hann sitt og fær viðurnefnið ''Haraldur hárfagri'' .<ref> https://is.wikisource.org/wiki/Heimskringla/Haraldar_saga_hárfagra </ref>Upphafskaflar Egils sögu segja mest frá samskiptum þeirra feðga, Kveld-Úlfs og Þórólfs við Harald. Spáði Kveld-Úlfur að þau viðskipti yrðu ætt sinni ekki til góðs. Haraldi tókst að sigra þá konunga, sem næstir voru og eignaðist síðan Upplönd. Þaðan fór hann norður í [[Þrándheimur|Þrándheim]] og varð einvaldur yfir öllum [[Þrændalög|Þrændalögum]] og síðar öllu [[Vestur-Noregur|Vestlandinu]]. Haraldur krafðist hollustu og þjónustu allra stórbænda og leiðtoga í þeim fylkjum sem hann hafði lagt undir sig. Hann setti öllum þeim sem hann grunaði um andstöðu eða uppreisn harða kosti, annað hvort að gerast þjónustumenn hans eða fara af landi brott. Haraldur konungur eignaði sér allt land, byggt og óbyggt, einnig sjó og vötn. Gegn betri vitund og þrátt fyrir að hafa spáð því að Haraldur myndi ekki færa fjölskyldu sinni gæfu, sendi Kveld-Úlfur Þórólf son sinn til að þjóna konungi ásamt Ölvi hnúfu, frænda sínum. Ölvir hafði hætt í víkingaferðum og varð hirðskáld konungs. Sem hirðmaður Haralds barðist Þórólfur á skipi konungs í [[Hafursfjarðarorusta|orrustunni við Hafursfjörð]]. Haraldur gerði síðar Þórólf lendan mann (landstjóra) sinn hans <ref> Berglund, Birgitta (2016), "Understandings - burial practice, identity and social ties: The Horvnes Iron Age burials, a peephole into the farming society of Helgeland, North-Norway", The Farm as a Social Arena, Waxmann Verlag, pp. 80–81, ISBN 9783830985525</ref> yfir [[Hálogaland|Hálogalandi]] og bar ábyrgð á að innheimta finnaskattinn<ref> Andersen, Oddmund: finnskatten i Store norske leksikon på snl.no. [https://snl.no/finnskatten]</ref> frá Samum í norðri. Þrátt fyrir að Þórólfur skilaði miklum skattatekjum til konungs fór Harald að gruna að hann sóttist eftir eigin völdum og frama. [[Hildiríðarsynir]], þeir Hárekur og Hrærekur, töldu að Þórólfur hafi haft af þeim föðurarf sinn. Hildiríðarsynir voru í vinskap við Harald konung og rægðu þeir Þórólf við hann og sögðu meðal annars að Þórólfur stefndi sjálfur að konungsdómi. Af ótta við vaxandi völd Þórólfs fór Haraldur konungur með herliði og geriðist umsátur um bæ Þórólfs í [[Sandnes|Sandnesi]]. Þórólfur neitaði að gefast og upp lét þá Haraldur konungur kveikja í bænum. Þórólfur og menn hans gerðu útrás og varð þar bardagi og margir felldir. Þórólfur var særður bæði af sverðum og spjótum, en konungur sjálfur veitti honum banasár, og Þórólfur féll fram á fætur konungs. [[Ketill hængur Þorkelsson]], dóttursonur Ketils hængs úr Hrafnistu, safnaði þá liði og felldi Hildiríðarsyni, en hélt síðan til Íslands og nam land mili Þjórsár og Markarfljóts. Þeim feðgum Kveld-Úlfi og Skalla-Grími tókst að koma fram nokkrum fleiri hefndum fyrir dráp Þórólfs en töldu sér svo ekki líft lengur í Noregi. Þótti þeim fýsiligt at leita til [[Ísland|Íslands]], því að vel var sagt frá landkostum. Vinir þeira og kunningjar og fyrrum nágrannar þeirra feðga, [[Ingólfur Arnarson]] og förunautar hans, höfðu flutt þangað og máttu menn þar nema sér lönd ókeypis og velja bústaði. Bjuggu þeir tvo [[Knörr|knerri]] til farar með búslóðina og höfðu þrjátíu liðfæra menn á hverju skipi auk kvenna og ungmenna. Kveld-Úlfur var orðinn aldraður og veiktist á leiðinni og lést áður en til Íslands kom. Hafði hann sagt fyrir að hann yrði lagður í kistu og henni kastað fyrir borð. Skyldi Skalla-Grímur taka sér þar bústað sem næst því þar sem kistuna ræki að landi. Skalla-Grímur kom að landi við [[Knarrarnes]] á [[Mýrar|Mýrum]] en fann síðan kistu föður síns í firði sunnar með ströndinni. Settist hann þar að og nefndi bæ sinn Borg og fjörðinn [[Borgarfjörður|Borgarfjörð]]. Endar þar frásögn um Þórólf í Egils sögu. ==Finnaskatturinn== Finnaskatturinn eða finnskattur var skattur sem Samar (sem áður voru kallaðir „Finnar“) greiddu ýmsum valdhafum á Norðurlöndum frá járnöld og fram á 19. öld; annað hvort konungi eða þeim sem hafði rétt til að innheimta fyrir hans hönd. <ref>Håvard Dahl Bratrein. [https://lokalhistoriewiki.no/index.php/Leksikon:Finneskatt «Finneskatt»]; I: ''[https://lokalhistoriewiki.no/wiki/Leksikon:Finneskatt Norsk historisk leksikon]'', 2004.</ref> Skatts var greiddur árlega í skinnum og húðum. Hugtakið kemur fyrir á allmörgum stöðum í Íslendingasögum. Orðið skattur var ekki notað í norskum lögum um gjöld sem Norðmenn áttu að greiða konungi fyrr en eftir 14. öld. Þau föstu gjöld sem konungur krafðist voru kölluð leiðangur, bændur á ákveðnu svæði báru sameiginlega ábyrgð á að útbúa og manna skip herskip. Í Egils sögu er sagt frá því að Þórólfur sem umboðsmaður kóngs hafi norður og austur til að krefja inn skattinn. Í einni ferðinni, sem hugsanlega hefur átt að vera farin um 880, er sagt frá ýmsum þjóðum í norðri: „Þórólfur fór þann vetur enn á mörkina og hafði með sér nær hundraði manna. Fór hann enn sem hinn fyrra vetru, átti kaupstefnu við Finna og fór víða um mörkina. En er hann sótti langt austur og þar spurðist til ferðar hans þá komu Kvenir til hans og sögðu að þeir voru sendir til hans og það hafði gert Faravið konungur af Kvenlandi, sögðu að Kirjálar herjuðu á land hans en hann sendi til þess orð að Þórólfur skyldi fara þangað og veita honum lið.“ Annarstaðar í Egils sögu segir: „Þórólfur gerði um veturinn ferð sína á fjall upp og hafði með sér lið mikið, eigi minna en níu tugi manna. … Hann hafði með sér kaupskap mikinn. Hann gerði brátt stefnulag við Finna og tók af þeim skatt og átti við þá kaupstefnu. Fór með þeim allt í makindum og í vinskap en sumt með hræðslugæði.“<ref> Egils saga, 2018. bls 378</ref> Í Egils sögu fylgir landlýsing Finnmörkur: „Finnmörk er stórliga víð. Gengur haf fyrir vestan og þar af firðir stórir, svo og fyrir norðan og allt austur um, en fyrir sunnan er Noregur og tekur mörkin náliga allt hið efra suður svo sem Hálogaland hið ytra. En austur frá Naumudal er Jamtaland og þá Helsingjaland og þá Kvenland, þá Finnland, þá Kirjálaland en Finnmörk liggur fyrir ofan þessi öll lönd, og eru víða fjallabyggðir upp á mörkina, sumt í dali, en sumt með vötnum. Á Finnmörk eru vötn furðulega stór og þar með vötnunum marklönd stór en há fjöll liggja eftir endilangri mörkinni, og eru það kallaðir Kilir. “<ref> Egils saga, 2018. bls 383</ref> ==Viðskiptastarfsemi== Þórólfur Kveld-Úlfsson varð ríkur maðu og hafi mikil umsvif og sagt var að hann leitaði alls konar fanga til bús síns. Hann hafði menn í skreiðfiski í Vágum norður við [[Lófóten]] en aðra við síldveiðar, þar að auki mikil selalátur og fuglavarp. Hann er fyrsti þekkti útflytjandinn á [[Skreið|skreið]] frá Noregi. Egils saga segir að um 875 hafi hann útbúið skip mikið og látið húskarla sína bera um borð „skreið og húðir og vöru ljósa <ref> ''Vara ljós'' er hér skinn af hvítum hreysiköttum eða svipuðum dýrum</ref>“. Þar lét hann líka fylgja með „grávöru <ref>''Grávara'' er fornt orð yfir dýrmæta gráa loðskinnavöru</ref> mikla og aðra skinnavöru, sem hann hafði haft af fjalli, og var það fé stórmikið.“ Sendi hann Þorgils gjallanda með skipið vestur til [[England|Englands]] til „að kaupa sér klæði og önnur föng, þau er hann þurfti.“ Skipverjar gerðu góð kaup í Englandi og „hlóðu skipið með hveiti og hunangi, víni og klæðum“ og sigldu síðan heim. <bls>Egils saga, 2018. bls 386</ref> == Heimildir == <references/> == Tenglar == {{Wikisource|Egils saga|Egils sögu}} {{Wikivitnun}} * Egils saga, í Íslendingasögur og þættir, Fyrsta bindi. 2018, Svart á hvítu. ISBN: 9789935923165 * [http://www.heimskringla.no/wiki/Egils_saga_Skalla-Grímssonar Egils saga Skalla-Grímssonar] * [https://www.snerpa.is/net/isl/egils.htm Egils saga] * [https://sagadb.org/egils_saga Egils saga, ásamt þýðingum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071227020309/http://www.sagadb.org/egils_saga |date=2007-12-27 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1787442 ''Sverðin þrjú''; grein í Morgunblaðinu 1993] * [http://baekur.is/bok/000099863/Sagan_af_Agli Sagan af Agli Skallagrímssyni gefin út í Hrappsey 1782] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220630073938/http://baekur.is/bok/000099863/Sagan_af_Agli |date=2022-06-30 }} * [https://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=6537466 Torfi Tulinius, Um margræðni í Egils sögu, Skírnir, 1. tölublað (01.04.1994), Blaðsíða 109 ] [[Flokkur:Persónur Íslendingasagna]] 5limokupsk7m19uixnii79p1qwqebrg 0 190412 1958444 1952396 2026-04-01T10:08:56Z Bjarki S 9 /* (F) Flokkur fólksins */ 1958444 wikitext text/x-wiki '''Borgarstjórnarkosningar''' fara fram í [[Reykjavík]] [[16. maí]] [[2026]] þegar [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|kosið verður til sveitarstjórna á landsvísu]]. Kosið verður um 23 sæti í [[Borgarstjórn Reykjavíkur|borgarstjórn]] og 12 fulltrúa þarf því til að mynda meirihluta. Framboðsfrestur er til 10. apríl. 24 kjörstaðir verða í hverfum borgarinnar. Í kjölfar borgarstjórnarkosninga 2022 var myndaður meirihluti [[Samfylkingin|Samfylkingar]], [[Framsóknarflokkur|Framsóknarflokks]], [[Viðreisn]]ar og [[Píratar|Pírata]]. Samkvæmt samkomulagi flokkanna gegndi [[Dagur B. Eggertsson]], oddviti Samfylkingar, hlutverki borgarstjóra fram í janúar 2024 en þá tók [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], oddviti Framsóknar, við embættinu. Upp úr þessu meirihlutasamstarfi slitnaði í febrúar 2025, m.a. vegna ágreinings um skipulagsmál vegna [[Reykjavíkurflugvöllur|Reykjavíkurflugvallar]]. Nýr fimm flokka meirihluti Samfylkingar, Pírata, [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]], [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|Sósíalistaflokksins]] og [[Flokkur fólksins|Flokks fólksins]] tók þá við og [[Heiða Björg Hilmisdóttir]] tók við embætti borgarstjóra, en hún var þá orðin oddviti Samfylkingar í borgarstjórn eftir að Dagur [[Alþingiskosningar 2024|náði kjöri á Alþingi]] og vék úr borgarstjórn. Í skoðanakönnununum hefur fylgi [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]], Samfylkingar, Viðreisnar og [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokksins]] verið að mælast hærra en það fylgi sem flokkarnir fengu árið 2022, en Miðflokkurinn fékk þá engann mann kjörinn í borgarstjórn. Á móti hefur fylgi við Framsóknarflokkinn minnkað verulega og einnig nokkuð hjá Pírötum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252811685d/ny-konnun-synir-meiri-hlutann-fallinn-i-borginni|titill=Ný könnun sýnir meiri­hlutann fallinn í borginni|höfundur=Sunna Sæmundsdóttir|útgefandi=Vísir.is|mánuður=2. desember|ár=2025}}</ref> Nokkur umræða átti sér stað um möguleika á sameiginlegu framboði vinstri flokka. Sanna Magdalena Mörtudóttir sem nú er oddviti Sósíalistaflokksins í borgarstjórn gaf út í desember 2025 að hún hygði á framboð undir merkjum „Vors til vinstri“ og bauð öðrum að vera með. Vinstri græn þáðu boðið og var nafninu síðar breytt í ''Vinstrið''.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252816686d|titill=Sanna býður sig fram undir merkjum Vors til vinstri|höfundur=Árni Sæberg|útgefandi=Vísir.is|mánuður=12. desember|ár=2025}}</ref> Píratar og Sósíalistaflokkurinn tóku hins vegar ekki þátt í því og munu bjóða fram í eigin nafni. ==Framboð== Sjálfstæðisflokkurinn hugðist efna til leiðtogaprófkjörs til að velja oddvita listans en þegar framboðsfrestur rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð [[Hildur Björnsdóttir|Hildar Björnsdóttur]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-06-hildur-baud-sig-ein-fram-i-leidtogaprofkjori-sjalfstaedismanna-463017?fbclid=IwY2xjawPLHA5leHRuA2FlbQIxMQBicmlkETFiS0Y3bnJsZ0FxTTYxdW9kc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHonD4chMrGdEFvKVfXvjgAbkL-0rFEORkT1BVVF14qxulG_BsXnF522wSkGH_aem_2urSfR0msWx8Be7psUDgyQ|titill=Hildur bauð sig ein fram í leiðtogaprófkjöri Sjálfstæðismanna|höfundur=Brynjólfur Þór Guðmundsson|útgefandi=RÚV|mánuður=6. janúar|ár=2026}}</ref> Hún leiðir því lista Sjálfstæðismanna og varð fyrst til þess að gera það tvennar borgarstjórnarkosningar í röð á þessari öld. Hjá Samfylkingu var efnt til prófkjörs þar sem Heiða Björg Hilmisdóttir sóttist eftir því að leiða listann áfram, en tapaði fyrir [[Pétur Marteinsson|Pétri Marteinssyni]] sem hlauta efsta sætið. Viðreisn, Píratar og Sósíalistar héldu einnig prófkjör en Framsóknarflokkurinn valdi í fjögur efstu sæti listans á tvöföldu kjördæmaþingi. Miðflokkurinn stillti upp sínum framboðslista. Framboðslisti Vinstrisins samanstendur af fyrrum félagsmönnum Sósíalistaflokksins undir forystu [[Sanna Magdalena Mörtudóttir|Sönnu Magdalenu Mörtudóttur]] annars vegar og Vinstri grænum hinsvegar. VG hélt prófkjör um röðun í þau sæti á listanum sem koma í hlut VG. === (B) Framsóknarflokkurinn === Kosið var í efstu fjögur sæti lista Framsóknarflokksins á tvöföldu kjördæmaþingi 8. febrúar 2026. [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]], fyrrum [[borgarstjóri Reykjavíkur]] (2024-2025) og sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] var einn í framboði í oddvitasætið og [[Magnea Gná Jóhannsdóttir]] sem skipaði þriðja sæti listans í kosningunum 2022 var ein í framboði í annað sætið.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.tiktok.com/@chessafterdark/video/7420887642784435489?lang=en|titill=Ætlar Einar að bjóða sig aftur fram til Borgarstjóra á næsta kjörtímabili?|höfundur=@chessafterdark|útgefandi=TikTok|mánuður=1. október|ár=2024}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453513|title=Flestir oddvitar ætla aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.framsokn.is/en/blog/nidurstada-i-reykjavik|titill=Niðurstaða í Reykjavík|útgefandi=Framsóknarflokkurinn|mánuður=8. febrúar|ár=2026}}</ref> === (C) Viðreisn === [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] hafði verið oddviti flokksins í borgarstjórn frá því að hann bauð fyrst fram í Reykjavík 2018 en gaf ekki kost á sér áfram.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-09-15-thordis-loa-gefur-ekki-kost-a-ser-i-borgarstjornarkosningum-453494|titill=Þórdís Lóa gefur ekki kost á sér í borgarstjórnarkosningum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=15. september|ár=2025}}</ref> Kosið var um oddvitasæti listans í leiðtogaprófkjöri 31. janúar 2026 þar sem fjórir voru í framboði: * [[Aðalsteinn Leifsson]], fyrrum ríkissáttasemjari (2020-2023) og aðstoðarmaður [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir|Þorgerðar Katrínar Gunnarsdóttur]] utanríkisráðherra<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252817777d/adal-steinn-gefur-kost-a-ser-i-oddvitasaeti-og-fer-i-leyfi|title=Aðal­steinn gefur kost á sér í oddvitasæti og fer í leyfi - Vísir|last=Sæberg|first=Árni|date=2025-12-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Björg Magnúsdóttir]], sjónvarpskona og fyrrum aðstoðarmaður [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einars Þorsteinssonar]] borgarstjóra<ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/thrju-i-oddvitaslag-hja-vidreisn-i-borginni/|title=Björg hellir sér í odd­vita­slaginn hjá Viðreisn|website=www.vb.is|access-date=2026-01-08}}</ref> * [[Róbert Ragnarsson]], fyrrum bæjarstjóri [[Grindavík|Grindavíkur]] (2010-2016)<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/10/robert_vill_leida_vidreisn_i_borginni/|title=Róbert vill leiða Viðreisn í borginni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> * Signý Sigurðardóttir, viðskiptafræðingur. Björg Magnúsdóttir sigraði örugglega í prófkjörinu. Stillt var upp í önnur sæti listans og hann kynntur 5. mars. Í öðru sæti var Róbert Ragnarsson sem hafði boðið sig fram í leiðtogaprófkjörinu en í því þriðja var leikarinn [[Þorvaldur Davíð Kristjánsson]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-05-fjolmidlakona-stjornsysluradgjafi-og-leikari-i-thremur-efstu-saetum-vidreisnar-i-reykjavik-468882|titill=Fjölmiðlakona, stjórnsýsluráðgjafi og leikari í þremur efstu sætum Viðreisnar í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=5. mars|ár=2026}}</ref> === (D) Sjálfstæðisflokkurinn === [[Hildur Björnsdóttir]], sitjandi oddviti flokksins í borgarstjórn frá [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|2022]] staðfesti í september 2025 að hún stefndi á að leiða listann áfram.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252775759d/oddvitarnir-aetla-ser-stora-hluti-eftir-atta-manudi|title=Oddvitarnir ætla sér stóra hluti eftir átta mánuði - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-15|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Boðað var til leiðtogaprófkjörs í Sjálfstæðisflokknum og ýmsir mögulegir mótframbjóðendur voru nefndir í umræðunni og þá sérstaklega [[Guðlaugur Þór Þórðarson]] alþingismaður og fyrrum [[Utanríkisráðherrar á Íslandi|utanríkisráðherra]] (2017-2021), [[Umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra Íslands|umhverfisráðherra]] (2021-2024). Eftir umhugsun lét hann þó ekki verða af framboði.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/eyjan/2025/04/24/ordid-gotunni-margir-vilja-gudlaug-thor-forystu-borginni-ut-med-alla-nuverandi-borgarfulltrua-sjalfstaedisflokksins/|title=Orðið á götunni: Margir vilja Guðlaug Þór í forystu í borginni – út með alla núverandi borgarfulltrúa Sjálfstæðisflokksins|date=2025-04-24|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252776160d/hildur-vill-leida-a-fram-en-gud-laugur-lodinn-i-svorum|title=Hildur vill leiða á­fram en Guð­laugur loðinn í svörum - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2025-09-17|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2026/01/02/miklar-likur-sagdar-ad-gudlaugur-thor-fari-fram-gegn-hildi/|title=Miklar líkur sagðar á að Guðlaugur Þór fari fram gegn Hildi|date=2026-01-02|website=DV|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825166d/gud-laugur-fer-ekki-fram-i-reykja-vik|title=Guð­laugur fer ekki fram í Reykja­vík - Vísir|last=Arnardóttir|first=Lovísa|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Þegar framboðsfresturinn rann út 6. janúar hafði aðeins borist framboð Hildar og hún varð því sjálfkjörin til að leiða flokkinn áfram og varð raunar fyrsti oddviti sjálfstæðismanna í borginni til að gera það tvennar kosningar í röð síðan [[Árni Sigfússon]] gerði það 1994 og 1998.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262825420d/hildur-bjorns-dottir-oskoradur-odd-viti-i-reykja-vik|title=Hildur Björns­dóttir óskoraður odd­viti í Reykja­vík - Vísir|last=Gunnarsson|first=Oddur Ævar|date=2026-06-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Uppstillingarnefnd valdi listann að öðru leyti og réðst í mikla endurnýjun þar sem sitjandi borgarfulltrúarflokksins voru annað hvort færðir neðar á lista eða teknir af honum. Af sitjandi borgarfulltrúum utan oddvitans er einungis [[Ragnhildur Alda Vilhjálmsdóttir]] í efstu sætum listans en hún skipar fjórða sætið. [[Bjarni Guðjónsson]], fyrrum forstöðumaður hjá [[VÍS]] og atvinnumaður í knattspyrnu, er í öðru sætinu og [[Brynjar Níelsson]], fyrrum alþingismaður, í því þriðja.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-28-listi-sjalfstaedisflokksins-i-reykjavik-stadfestur-468266|titill=Listi Sjálfstæðisflokksins í Reykjavík staðfestur|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=28. febrúar|ár=2026}}</ref> Tveir af sitjandi fulltrúm flokksins í borgarstjórn, þau [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]], gengu til liðs við [[Miðflokkurinn (Ísland)|Miðflokkinn]] eftir að hafa verið hafnað af uppstillingarnefndinni. Áður hafði fyrsti varamaður flokksins í borgarstjórn, [[Helgi Áss Grétarsson]], einnig gengið til liðs við Miðflokkinn og þegið sæti á framboðslista þess flokks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262853376d/hefur-setid-tvo-af-thremur-borgar-stjornar-fundum-fra-thvi-ad-hann-skipti-um-lid|titill=Hefur setið tvo af þremur borgar­stjórnar­fundum frá því að hann skipti um lið|útgefandi=Vísir.is|mánuður=9. mars|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/03/06/borgarfulltruar_sjalfstaedisflokksins_i_midflokkinn/|titill=Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins í Miðflokkinn|útgefandi=Mbl.is|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (F) Flokkur fólksins === Í kosningunum 2022 leiddi [[Kolbrún Baldursdóttir]] lista Flokks fólksins og náði ein kjöri í borgarstjórn. Kolbrún náði kjöri á Alþingi í [[Alþingiskosningar 2024|kosningunum 2024]] og vék í kjölfarið úr borgarstjórn. [[Helga Þórðardóttir]] hefur verið oddviti flokksins í borgarstjórn síðan en hún hyggur ekki á framboð nú.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453554|title=Helga Þórðardóttir ætlar ekki aftur fram - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> Framboðslisti flokksins var kynntur 31. mars. [[Guðmundur Ingi Þóroddsson]] leiðir listann en hann er helst þekktur sem formaður [[Afstaða|Afstöðu]], réttindafélags fanga og fyrrverand fanga, og var virkur í starfi Samfylkingarinnar þar sem hann tók þátt í prófkjörinu í janúar en náði ekki kjöri í eitt sex efstu sætanna.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262863764d/-eg-stend-ekki-her-ut-af-minni-for-tid-|titill=Ég stend ekki hér út af minni fortíð|útgefandi=Vísir|mánuður=31. mars|ár=2026}}</ref> === (J) Sósíalistaflokkur Íslands === [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]] leiddi lista Sósíalistaflokksins í kosningunum 2022 þegar flokkurinn fékk tvo fulltrúa kjörna í borgarstjórn. Eftir innanflokksátök 2025 sagði Sanna af sér embætti pólitísks leiðtoga flokksins. Uppstillingarnefnd ákvað efstu 10 sæti listans nú og oddviti verður Silja Sóley Birgisdóttir, stuðningsfulltrúi.<ref>{{Cite web|url=https://www.sosialistaflokkurinn.is/frettir/10-efstu-saeti-i-reykjavik|title=10 efstu sæti á framboðslista Sósíalistaflokks Íslands í Reykjavík|website=sosialistaflokkurinn.is|date=2026-02-07|access-date=2026-02-21}}</ref> Enginn af fyrrum borgarfulltrúum eða varaborgarfulltrúum flokksins skipa listann nú.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-10-silja-soley-leidir-lista-sosialista-i-borginni-466613/|titill=Silja Sóley leiðir lista Sósíalista í borginni|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=10. febrúar|ár=2026}}</ref> === (M) Miðflokkurinn === Miðflokkurinn fékk engann fulltrúa kjörinn í kosningunum 2022 en flokkurinn fékk aukinn liðsstyrk undir lok kjörtímabilsins þegar [[Helgi Áss Grétarsson]], varaborgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins, gekk til liðs við Miðflokkinn og svo enn frekar þegar borgarfulltrúarnir [[Kjartan Magnússon]] og [[Marta Guðjónsdóttir]] gerðu slíkt hið sama. Uppstillingarnefnd setti saman framboðslista flokksins sem kynntur var 9. febrúar. Í oddvitasæti er [[Ari Edwald]], fyrrum forstjóri [[365 miðlar|365 miðla]], [[Mjólkursamsalan|MS]] og fyrrum framkvæmdastjóri [[Samtök atvinnulífsins|Samtaka Atvinnulífsins]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/466516|title=Ari Edwald leiðir lista Miðflokksins í Reykjavík - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2026-02-09|website=RÚV|access-date=2026-02-09}}</ref> Í öðru sæti er Kristín Kolbrún Waage Kolbeinsdóttir en hún var áður formaður Hvatar, félags sjálfstæðiskvenna í Reykjavík.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2026/01/25/kristin_vill_saeti_a_lista_midflokksins_i_borginni/|titill=Kristín vill sæti á lista Miðflokksins í borginni|útgefandi=mbl.is|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref> === (P) Píratar === Píratar fengu þrjá fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 og hafa tekið þátt í báðum meirihlutunum sem myndaðir voru á kjörtímabilinu. Ljóst varð að [[Dóra Björt Guðjónsdóttir]] myndi ekki leiða listann aftur eftir að hún tilkynnti um að hún væri gengin til liðs við Samfylkinguna í desember 2025.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2025-12-16-dora-bjort-fer-ur-pirotum-i-samfylkinguna-461707|titill=Dóra Björt fer úr Pírötum í Samfylkinguna|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=16. desember|ár=2025}}</ref> [[Alexandra Briem]], borgarfulltrúi og oddviti flokksins í borgarstjórn eftir brotthvarf Dóru Bjartar, sóttist eftir því að leiða listann.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252818183d/alexandra-saekist-eftir-oddvitasaetinu|title=Alexandra sækist eftir oddvitasætinu - Vísir|last=Erlingsdóttir|first=Silja Rún Sigurbjörnsdóttir,Margrét Helga|date=2025-12-16|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Hið sama gerði Kristinn Jón Ólafsson, fyrsti varaborgarfulltrúi flokksins.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-26-tvo-berjast-um-oddvitasaetid-hja-pirotum-468002|titill=Tvö berjast um oddvitasætið hjá Pírötum|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=26. febrúar|ár=2026}}</ref> Prófkjör fór fram frá 26. febrúar til 6. mars. 230 atkvæði voru greidd í prófkjörinu og Kristinn fór með sigur af hólmi en Alexandra lenti í öðru sæti.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-03-06-kristinn-skakar-sitjandi-oddvita-og-leidir-pirata-i-reykjavik-469042|titill=Kristinn skákar sitjandi oddvita og leiðir Pírata í Reykjavík|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=6. mars|ár=2026}}</ref> === (R) Okkar borg === Hópur sem kallar sig Ísland þvert á flokka og hefur staðið fyrir útfundum á Austurvelli um útlendingamál hefur boðað framboðið Okkar borg. Sigfús Aðalsteinsson fasteignasali leiðir það.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/455349|title=Ísland þvert á flokka boðar framboð til borgarstjórnar - RÚV.is|last=Guðmundsson|first=Brynjólfur Þór|date=2025-10-06|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref> === (S) Samfylkingin === Samfylkingin fékk fimm fulltrúa kjörna í kosningunum 2022 undir forystu [[Dagur B. Eggertsson|Dags. B Eggertssonar]] sem gegndi embætti borgarstjóra þar til í janúar 2024. Í [[Alþingiskosningar 2024|alþingiskosningunum 2024]] náði Dagur kjöri á Alþingi og vék úr borgarstjórn í kjölfarið. [[Heiða Björg Hilmarsdóttir]] varð þá oddviti Samfylkingarinnar í borgarstjórn og svo borgarstjóri í nýjum meirihluta frá febrúar 2025. Hún gaf kost á sér að leiða Samfylkinguna áfram.<ref name=":0" /> [[Pétur Marteinsson]], rekstrarstjóri og fyrrum atvinnumaður í knattspyrnu bauð sig einnig fram í oddvitasætið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20262823575d/petur-fer-a-moti-borgar-stjora-og-vill-fyrsta-saetid-i-reykja-vik|title=Pétur fer á móti borgar­stjóra og vill fyrsta sætið í Reykja­vík - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2026-01-01|website=visir.is|language=is|access-date=2026-01-08}}</ref> Prófkjör (eða flokksval eins og það er kallað í lögum flokksins) fór fram 24. janúar og var bindandi fyrir sex efstu sætin. Greidd voru 4.849 atkvæði og Pétur hafði öruggan sigur með 3.063 atkvæði í fyrsta sætið en Heiða Björg lenti í öðru sæti með 1.668 atkvæði í 1.–2. sæti og var raunar aðeins 15 atkvæðum frá því að hafna í þriðja sætinu.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-01-25-dora-bjort-ekki-medal-sjo-efstu-i-flokksvali-samfylkingarinnar-464931|titill=Dóra Björt ekki meðal sjö efstu í flokksvali Samfylkingarinnar|útgefandi=Ríkisútvarpið|mánuður=25. janúar|ár=2026}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=https://vb.is/frettir/borgarstjori-galt-algjort-afhrod/|titill=Borgarstjóri galt agjört afhroð|útgefandi=Viðskiptablaðið|mánuður=24. janúar|ár=2026}}</ref> Nokkrum dögum eftir flokksvalið gaf Heiða það út að hún myndi taka annað sætið á listanum þrátt fyrir að niðurstaðan hafi verið henni mikil vonbrigði.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20262834784d/heida-tekur-annad-saetid-i-reykjavik|titill=Heiða tekur annað sætið í Reykjavík|útgefandi=Vísir|mánuður=27. janúar|ár=2026}}</ref> === Vinstrið === Í kjölfar alþingiskosninganna 2024 vaknaði nokkur umræða um samstarf eða sameiningu flokka á vinstri vængnum eftir að Vinstri græn og Píratar féllu af þingi og Sósíalistaflokkurinn fékk engann mann kjörinn en samanlagt fylgi þessara þriggja flokka var 9,3% í kosningunum. [[Sanna Magdalena Mörtudóttir]], sem hafði verið oddviti Sósíalistaflokksins, boðaði í desember 2025 að hún ætlaði ekki aftur að vera í framboði undir merkjum Sósíalistaflokksins þrátt fyrir að vera enn formlega félagi í flokknum. Hún kynnti áform um framboð undir heitinu „Vor til vinstri“.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/453521|title=Sanna ætlar aftur fram en ekki endilega fyrir Sósíalista - RÚV.is|last=Kristjánsson|first=Alexander|date=2025-09-15|website=RÚV|access-date=2026-01-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://heimildin.is/grein/25803/|title=Sanna með nýtt framboð|last=Reynisson|first=Jón Trausti|date=2025-12-12|website=Heimildin|access-date=2026-01-08}}</ref> Samkomulag náðist um að Vinstri græn og Vor til vinstri stæðu saman að framboði sem kallast [[Vinstrið]] þar sem Sanna skipar fyrsta sætið og aðrir á vegum Vors til vinstri skipi sæti fjögur og fimm, en Vinstri græn skipi í sæti tvö, þrjú og sex. Forval fór fram hjá Vinstri grænum um röðun í þeirra sæti á lista Vinstrisins. [[Líf Magneudóttir]], sitjandi oddviti Vinstri grænna í borgarstjórn bar sigur úr býtum og skipar því annað sæti listans og [[Stefán Pálsson]] lenti í öðru sæti forvalsins og verður því í þriðja sæti hins sameiginlega framboðs. == Skoðanakannanir == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;font-size:90%;line-height:14px;" |- style="height:40px;" ! style="width:150px;" rowspan="2"| Fyrirtæki ! style="width:135px;" rowspan="2"| Framkvæmd ! style="width:30px;" rowspan="2"| Svarendur ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sjálfstæðisflokkurinn|D]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Samfylkingin|S]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Framsóknarflokkurinn|B]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Píratar|P]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|J]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Viðreisn|C]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Flokkur fólksins|F]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Vinstrið|V]]{{ref|a|[a]}} ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Miðflokkurinn (Ísland)|M]] ! class="unsortable" style="width:40px;" |[[Okkar borg|R]] ! class="unsortable" style="width:40px;" rowspan="2" | Aðrir ! style="width:30px;" rowspan="2"| Forskot |- ! style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Framsóknarflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Píratar}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Sósíalistaflokkurinn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Viðreisn}};"| ! style="background:{{flokkslitur|Flokkur fólksins}};"| ! style="background:#023f38;"| ! style="background:{{flokkslitur|Miðflokkurinn}};"| |- |[https://www.dv.is/frettir/2026/3/28/fylgid-flugi-nyrri-konnun-borginni-einn-flokkur-lykilstodu/ Maskína] |12.–19. mars 2026 |1.442 |21,2 |style="background:#F6CDCF;"|21,7 |5,2 |5,4 |2,7 |12,6 |3,7 |12,4 |10,6 |2,3 |2,1 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,5 |- |[https://vb.is/frettir/-hnifjafnt-a-toppnum/ Gallup] |4. mars 2026 (birting) | |style="background:#C6ECFB;"|26,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,4 |4,6 |3,7 |3,1 |10,7 |4,0 |8,7 |11,3 |1,2 |– | 0 |- |[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-27-samfylkingin-og-sjalfstaedisflokkur-gefa-eftir-i-borginni-468121 Maskína] |1.–27. febrúar 2026 |1.015 |22,7 |style="background:#F6CDCF;"|24,0 |5,1 |5,5 |3,7 |13,5 |3,4 |9,1 |11,0 |1,2 |– | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,3 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |janúar 2026 | |24,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,1 |4,4 |3,0 |3,8 |14,6 |3,8 |8,7 |10,1 |– |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 1,7 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |desember 2025 | |24,1 |style="background:#F6CDCF;"|26,7 |4,5 |6,3 |5,5 |12,1 |4,8 |5,3 |10,0 |– |0,6 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 2,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |nóvember 2025 | |style="background:#C6ECFB;"|31,0 |25,5 |4,2 |6,4 |5,0 |11,9 |2,9 |4,2 |8,5 |– |0,3 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðisflokkurinn}};color:#FFFFFF;"| 5,5 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |október 2025 | |25,4 |style="background:#F6CDCF;"|26,0 |3,9 |7,1 |6,1 |13,3 |5,2 |3,8 |8,5 |– |0,7 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 0,6 |- |[https://maskina.is/wp-content/uploads/2026/03/2026-02-Borgarstjorn-Borgarviti-Maskinu_v2.pdf Maskína] |september 2025 | |24,8 |style="background:#F6CDCF;"|28,1 |3,4 |6,7 |3,9 |14,9 |4,6 |5,5 |7,1 |– |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Samfylkingin}};color:#FFFFFF;"| 3,3 |- style="background:#E9E9E9;" |[[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022#Reykjavík|Kosningar 2022]] |14. maí 2022 |– |style="background:#C6ECFB;"|24,5 |20,3 |18,7 |11,6 |7,7 |5,2 |4,5 |4,0 |2,5 |– |1,0 | style="background:{{flokkslitur|Sjálfstæðis}};color:#FFFFFF;"| 4,2 |} :{{note|a|a}} Dálkurinn sýnir fylgi Vinstrisins eftir að það kom til sögunnar en þar áður fylgi VG og Vors til vinstri. ==Tilvísanir== [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík]] blr2ppfn3yztxknr8toim049ct8bjz4 0 190512 1958366 1956097 2026-03-31T22:50:02Z Cinquantecinq 12601 1958366 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Besta myndin á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum | veitt_fyrir = Besta evrópska kvikmynd ársins | umsjón = [[Evrópska kvikmyndaakademían]] | ár = ''[[Stutt mynd um dráp]]'' (1988) | sigurvegari = ''[[Affeksjonsverdi]]'' (2025) | vefsíða = {{URL|europeanfilmacademy.org}} | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari | undirtitill = ''European Film Award for Best Film'' ([[enska]]) }} '''Besta myndin á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum''' eru verðlaun á [[Evrópsku kvikmyndaverðlaunin|Evrópsku kvikmyndaverðlaununum]] og veitt af [[Evrópska kvikmyndaakademían|Evrópsku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin, sem fyrst voru veitt árið 1988, eru veitt bestu evrópsku kvikmynd hvers árs. == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1988-1989 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="8" align="center" |'''1988'''<br /><br /><small>(1.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Krótki film o zabijaniu'' |''Stutt mynd um dráp'' |[[Krzysztof Kieślowski]] |{{Fáni|Pólland}} |- |''Au revoir les enfants'' |''Bless krakkar'' |[[Louis Malle]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Vestur-Þýskaland}} |- |''El bosque animado'' |''Skógarlíf'' |[[José Luis Cuerda]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Distant Voices, Still Lives'' |''Köll úr fjarska, kyrrt líf'' |[[Terence Davies]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Der Himmel über Berlin'' |''Himininn yfir Berlín'' |[[Wim Wenders]] |{{Fáni|Vestur-Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Iacob'' | |[[Mircea Daneliuc]] |{{Fáni|Rúmenía}} |- |''Pelle Erobreren'' / ''Pelle Erövraren'' |''Pelle sigurvegari'' |[[Bille August]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}} |- | rowspan="7" align="center" |'''1989'''<br /><br /><small>(2.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Topio stin omichli'' |''Landslag í þokunni'' |[[Þeo Angelopúlos]] |{{Fáni|Grikkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Eldorádó'' | |[[Géza Bereményi]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- | colspan="2" |[[Magnús (kvikmynd)|Magnús]] |[[Þráinn Bertelsson]] |{{Fáni|Ísland}} |- |''Recordações da Casa Amarela'' | |[[João César Monteiro]] |{{Fáni|Portúgal}} |- |''High Hopes'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Malenkaya Vera'' | |[[Vasili Pichul]] |{{Fáni|Sovétríkin}} |- |} === 1990-1999 === {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjórn !Land |- | colspan="1" rowspan="8" |'''1990''' '''(3.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Porte aperte'' |''Opnar dyr'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Tulitikkutehtaan tyttö'' |''Eldspýtnaverksmiðjustúlkan'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}} |- | colspan="2" |''Cyrano de Bergerac'' |[[Jean-Paul Rappeneau]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Przesłuchanie'' | |[[Ryszard Bugajski]] |{{Fáni|Pólland}} |- |''¡Ay Carmela!'' | |[[Carlos Saura]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Skyddsängeln'' | |[[Suzanne Osten]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Мать'' | |[[Gleb Panfilov]] |{{Fáni|Sovétríkin}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1991''' '''(4.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Riff-Raff'' | |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Homo Faber'' | |[[Volker Schlöndorff]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Le petit criminel'' | |[[Jacques Doillon]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Toto le héros'' |''Hetjan Toto'' |[[Jaco Van Dormael]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Delicatessen'' | |[[Marc Caro]], [[Jean-Pierre Jeunet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Ultrà'' | |[[Ricky Tognazzi]] |{{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1992''' '''(5.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Il ladro di bambini'' |''Stolin börn'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''La Vie de Bohème'' |''Bóhemlíf'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Les Amants du Pont-Neuf'' |''Elskendurnir á Nýjubrú'' |[[Leos Carax]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Nord'' | |[[Xavier Beauvois]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Trys dienos'' | |[[Šarūnas Bartas]] |{{Fáni|Litháen}} |- |''De Noorderlingen'' | |[[Alex van Warmerdam]] |{{Fáni|Holland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1993''' '''(6.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Урга — территория любви'' | |[[Nikita Mikhalkov]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Benny's Video'' | |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Austurríki}} |- |''Un cœur en hiver'' |''Kalið hjarta'' |[[Claude Sautet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''C'est arrivé près de chez vous'' | |[[Rémy Belvaux]], [[André Bonzel]], [[Benoît Poelvoorde]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Orlando'' | |[[Sally Potter]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''La petite amie d'Antonio'' | |[[Manuel Poirier]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1994''' '''(7.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Lamerica'' |''Ameríka'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''In the Name of the Father'' |''Í nafni föðurins'' |[[Jim Sheridan]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Trois couleurs: Bleu, Trois couleurs: Blanc, Trois couleurs: Rouge'' |''[[Þrír litir: Blár]]'' |[[Krzysztof Kieślowski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''Кош ба кош'' | |[[Bakhtyar Khudojnazarov]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Le Fils du requin'' | |[[Agnès Merlet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Woyzeck'' | |[[János Szász]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1995''' '''(8.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Land and Freedom'' |''Land og frelsi'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Les Rendez-vous de Paris'' | |[[Éric Rohmer]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Το βλέμμα του Οδυσσέα'' | |[[Þeo Angelopúlos]] |{{Fáni|Grikkland}} |- |''Butterfly Kiss'' | |[[Michael Winterbottom]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Der Totmacher'' | |[[Romuald Karmakar]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''La Haine'' | |[[Mathieu Kassovitz]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="6" |'''1996''' '''(9.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Breaking the Waves'' | |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Kolja'' | |[[Jan Svěrák]] |{{Fáni|Tékkland}} |- |''Secrets & Lies'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Lea'' | |[[Ivan Fila]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Some Mother's Son'' | |[[Terry George]] |{{Fáni|Írland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1997''' '''(10.)''' |- style="background:#FAEB86" |''The Full Monty'' | |[[Peter Cattaneo]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Capitaine Conan'' | |[[Bertrand Tavernier]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Cinquième Élément'' | |[[Luc Besson]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Savršeni krug'' | |[[Ademir Kenović]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}} |- |''The English Patient'' | |[[Anthony Minghella]] |{{Fáni|Bandaríkin}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Вор'' | |[[Pavel Chukhrai]] |{{Fáni|Rússland}} |- | colspan="1" rowspan="8" |'''1998''' '''(11.)''' |- style="background:#FAEB86" |''La vita è bella'' | |[[Roberto Benigni]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''The Butcher Boy'' | |[[Neil Jordan]] |{{Fáni|Írland}} |- |''Carne trémula'' | |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Festen'' | |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''La Vie rêvée des anges'' | |[[Erick Zonca]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Lola rennt'' | |[[Tom Tykwer]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''My Name Is Joe'' | |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''1999''' '''(12.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Todo sobre mi madre'' | |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Fucking Åmål'' | |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Mifunes sidste sang'' | |[[Søren Kragh-Jacobsen]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Молох'' | |[[Alexander Sokurov]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Notting Hill'' | |[[Roger Michell]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Rosetta'' | |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Sunshine'' | |[[István Szabó]] |{{Fáni|Kanada}}, {{Fáni|Ungverjaland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The War Zone'' | |[[Tim Roth]] |{{Fáni|Bretland}} |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjórn !Land |- | colspan="1" rowspan="8" |'''2000''' '''(13.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Dancer in the Dark'' | |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Billy Elliot'' | |[[Stephen Daldry]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Chicken Run'' | |[[Peter Lord]], [[Nick Park]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Harry, un ami qui vous veut du bien'' | |[[Dominik Moll]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Goût des autres'' | |[[Agnès Jaoui]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Pane e tulipani'' | |[[Silvio Soldini]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Trolösa'' | |[[Liv Ullmann]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''2001''' '''(14.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain'' | |[[Jean-Pierre Jeunet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Bridget Jones's Diary'' | |[[Sharon Maguire]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Das Experiment'' | |[[Oliver Hirschbiegel]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Intimacy'' | |[[Patrice Chéreau]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Italiensk for begyndere'' | |[[Lone Scherfig]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''La Pianiste'' | |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}} |- |''La stanza del figlio'' | |[[Nanni Moretti]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Others'' | |[[Alejandro Amenábar]] |{{Fáni|Spánn}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''2002''' '''(15.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Hable con ella'' | |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Bend It Like Beckham'' | |[[Gurinder Chadha]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Bloody Sunday'' | |[[Paul Greengrass]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''8 femmes'' | |[[François Ozon]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Lilya 4-ever'' | |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Mies vailla menneisyyttä'' | |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Magdalene Sisters'' | |[[Peter Mullan]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''The Pianist'' | |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2003''' '''(16.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Good Bye, Lenin!'' | |[[Wolfgang Becker]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Dirty Pretty Things'' | |[[Stephen Frears]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Dogville'' | |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Holland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''In This World'' | |[[Michael Winterbottom]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Mi vida sin mí'' | |[[Isabel Coixet]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Swimming Pool'' | |[[François Ozon]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2004''' '''(17.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Gegen die Wand'' | |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''Ett hål i mitt hjärta'' | |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''La mala educación'' | |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Les choristes'' | |[[Christophe Barratier]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''Mar adentro'' | |[[Alejandro Amenábar]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Vera Drake'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2005''' '''(18.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Caché'' | |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Brødre'' | |[[Susanne Bier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Noregur}} |- |''Don't Come Knocking'' | |[[Wim Wenders]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''L'enfant'' | |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''My Summer of Love'' | |[[Pawel Pawlikowski]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Sophie Scholl – Die letzten Tage'' | |[[Marc Rothemund]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2006''' '''(19.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Das Leben der Anderen'' | |[[Florian Henckel von Donnersmarck]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Breakfast on Pluto'' | |[[Neil Jordan]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Grbavica'' | |[[Jasmila Žbanić]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Króatía}} |- |''The Road to Guantanamo'' | |[[Michael Winterbottom]], [[Mat Whitecross]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Volver'' | |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''The Wind That Shakes the Barley'' | |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Spánn}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2007''' '''(20.)''' |- style="background:#FAEB86" |''4 luni, 3 săptămâni şi 2 zile'' | |[[Cristian Mungiu]] |{{Fáni|Rúmenía}} |- |''Auf der anderen Seite'' | |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''The Last King of Scotland'' | |[[Kevin Macdonald]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''La Môme'' | |[[Olivier Dahan]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Persepolis'' | |[[Marjane Satrapi]], [[Vincent Paronnaud]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''The Queen'' | |[[Stephen Frears]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2008''' '''(21.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Gomorra'' | |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Il Divo'' | |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Entre les murs'' | |[[Laurent Cantet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Happy-Go-Lucky'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''El orfanato'' | |[[Juan Antonio Bayona]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''ואלס עם באשיר'' | |[[Ari Folman]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2009''' '''(22.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Das weiße Band'' | |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Fish Tank'' | |[[Andrea Arnold]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Låt den rätte komma in'' | |[[Tomas Alfredson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Un prophète'' | |[[Jacques Audiard]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''The Reader'' | |[[Stephen Daldry]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Slumdog Millionaire'' | |[[Danny Boyle]] |{{Fáni|Bretland}} |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="7" align="center" |'''2010'''<br /><small> (23.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Ghost Writer'' |''Skrifað af öðrum'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Bal'' |''Hunang'' |[[Semih Kaplanoğlu]] |{{Fáni|Tyrkland}} |- |''Des hommes et des dieux'' | |[[Xavier Beauvois]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''לבנון'' |''Líb­anon'' |[[Samuel Maoz]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''El secreto de sus ojos'' | |[[Juan José Campanella]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Soul Kitchen'' | |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2011'''<br /><small> (24.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''Melancholia'' |''Hryggð'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The Artist'' | |[[Michel Hazanavicius]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Gamin au vélo'' |''Strákur á hjóli'' |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Hævnen'' |''Hefndin'' |[[Susanne Bier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''The King's Speech'' | |[[Tom Hooper]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''Le Havre'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2012'''<br /><small> (25.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Amour'' |''Ást'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Barbara'' | |[[Christian Petzold]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Jagten'' |''Veiðin'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Intouchables'' | |[[Éric Toledano]], [[Olivier Nakache]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Shame'' | |[[Steve McQueen]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Cesare deve morire'' |''Sesar verður að deyja'' |Paolo Taviani, Vittorio Taviani |{{Fáni|Ítalía}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2013'''<br /><small> (26.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''La grande bellezza'' |''Fegurðin mikla'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Blancanieves'' | |[[Pablo Berger]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''The Broken Circle Breakdown'' | |[[Felix Van Groeningen]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''La Migliore Offerta'' | |[[Giuseppe Tornatore]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Oh Boy!'' | |[[Jan Ole Gerster]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''La Vie d'Adèle – Chapitres 1 & 2'' |''Líf Adele'' |[[Kechiche]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2014'''<br /><small> (27.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''Ida'' | |[[Paweł Pawlikowski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Turist'' |''Túristi'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Левиафан (Leviafan)'' |''Levíatan'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Nymphomaniac – Director's Cut'' | |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Kış Uykusu'' | |[[Nuri Bilge Ceylon]] |{{Fáni|Danmörk}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2015'''<br /><small> (28.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Youth – La giovinezza'' |''Æska'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''The Lobster'' |''Humarinn'' |[[Gíorgos Lanþímos]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Grikkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Mustang'' | |[[Deniz Gamze Ergüven]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''En duva satt på en gren och funderade på tillvaron'' |''Dúfa sat á grein og íhugaði tilveruna'' |[[Roy Andersson]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="2" |''[[Hrútar]]'' |[[Grímur Hákonarson]] |{{Fáni|Ísland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Victoria'' | |[[Sebastian Schipper]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2016'''<br /><small> (29.)</small> |- style="background:#FAEB86" | colspan="2" |''Toni Erdmann'' |[[Maren Ade]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Austurríki}} |- |''Elle'' |''Hún'' |[[Paul Verhoeven]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''I, Daniel Blake'' | |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Julieta'' | |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Room'' | |[[Lenny Abrahamson]] |{{Fáni|Írland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2017'''<br /><small> (30.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Square'' |''Ferningurinn'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''120 battements par minute'' | |[[Robin Campillo]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Nelyubov'' |''Kærleiksþrot'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Fáni|Rússland}}, {{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Testről és lélekről'' | |[[Ildikó Enyedi]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- |''Toivon tuolla puolen'' | |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2018'''<br /><small> (31.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Zimna wojna'' |''Kalt stríð'' |[[Paweł Pawlikowski|Pawel Pawlikowski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Gräns'' |''Mæri'' |[[Ali Abbasi]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Dogman'' |''Hundamaðurinn'' |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Girl'' |''Stúlka'' |[[Lukas Dhont]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Lazzaro felice'' | |[[Alice Rohrwacher]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Sviss}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2019'''<br /><small> (32.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Favourite'' |''Dálætið'' |[[Gíorgos Lanþímos|Yorgos Lanthimos]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Írland}} |- |''Les Misérables'' | |[[Ladj Ly]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''J'accuse'' |''Ég ákæri'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Dolor y gloria'' |''Sársauki og dýrð'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Systemsprenger'' | |[[Nora Fingscheidt]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Il traditore'' | |[[Marco Bellocchio]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |} === 2020- === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="7" align="center" |'''2020'''<br /><br /><small>(33.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Druk'' |''Drykkja'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Berlin Alexanderplatz'' | |[[Burhan Qurbani]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Boże Ciało'' |''Líkami Krists'' |[[Jan Komasa]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Martin Eden'' | |[[Pietro Marcello]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Nabarvené ptáče'' | |[[Václav Marhoul]] |{{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Slóvakía}}, {{Fáni|Úkraína}} |- |''Undine'' | |[[Christian Petzold]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2021'''<br /><br /><small>(34.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Quo Vadis, Aida?'' |''Hvert ferðu, Aida?'' |[[Jasmila Žbanić]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Holland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Rúmenía}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''Hytti nro 6'' | |[[Juho Kuosmanen]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Eistland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The Father'' | |[[Florian Zeller]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''È stata la mano di Dio'' |''Hönd guðs'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Titane'' | |[[Julia Ducournau]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Belgía}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2022'''<br /><br /><small>(35.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Triangle of Sadness'' |''Sorgarþríhyrningurinn'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Alcarràs'' | |[[Carla Simón]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Close'' |''Nánd'' |[[Lukas Dhont]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Corsage'' |''Lífstykkið'' |[[Marie Kreutzer]] |{{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Lúxemborg}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Ankabut-e moqaddas'' | |[[Ali Abbasi]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2023'''<br /><br /><small>(36.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Anatomie d'une chute'' | style="background:#FAEB86" |''Fallið er hátt'' | style="background:#FAEB86" |[[Justine Triet]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Kuolleet lehdet'' |''Fallin lauf'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Zielona granica'' |''Græn landamæri'' |[[Agnieszka Holland]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}} |- |''Io Capitano'' | |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |[[Jonathan Glazer]] |{{Fáni|Pólland}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2024'''<br /><br /><small>(37.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Emilia Pérez'' | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" |[[Jacques Audiard]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Frakkland}} |- |''La habitación de al lado'' |''Næsta herbergi'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Danaye Anjir-e Moabad'' | |[[Mohammad Rasoulof]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Substance'' | |[[Coralie Fargeat]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |Vermiglio | |[[Maura Delpero]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Belgía}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2025'''<br /><br /><small>(38.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Affeksjonsverdi'' | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" |[[Joachim Trier]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Yek Tasadof-e Sadeh'' |''Þetta var bara slys'' |[[Jafar Panahi]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Lúxemborg}} |- |''Sirāt'' | |[[Óliver Laxe]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''In die Sonne schauen'' |''Starað á sólina'' |[[Mascha Schilinski]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Ṣawt Hind Rajab'' | |[[Kaouther Ben Hania]] |{{Fáni|Frakkland}} |} == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] 26z3n6xt4xmikx095wdertaj9eb22kj 1958380 1958366 2026-03-31T23:38:12Z Cinquantecinq 12601 1958380 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Besta myndin á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum | veitt_fyrir = Besta evrópska kvikmynd ársins | umsjón = [[Evrópska kvikmyndaakademían]] | ár = ''[[Stutt mynd um dráp]]'' (1988) | sigurvegari = ''[[Affeksjonsverdi]]'' (2025) | vefsíða = {{URL|europeanfilmacademy.org}} | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari | undirtitill = ''European Film Award for Best Film'' ([[enska]]) }} '''Besta myndin á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum''' eru verðlaun á [[Evrópsku kvikmyndaverðlaunin|Evrópsku kvikmyndaverðlaununum]] og veitt af [[Evrópska kvikmyndaakademían|Evrópsku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin, sem fyrst voru veitt árið 1988, eru veitt bestu evrópsku kvikmynd hvers árs. == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1988-1989 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="8" align="center" |'''1988'''<br /><br /><small>(1.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Krótki film o zabijaniu'' |''Stutt mynd um dráp'' |[[Krzysztof Kieślowski]] |{{Fáni|Pólland}} |- |''Au revoir les enfants'' |''Bless krakkar'' |[[Louis Malle]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Vestur-Þýskaland}} |- |''El bosque animado'' |''Skógarlíf'' |[[José Luis Cuerda]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Distant Voices, Still Lives'' |''Köll úr fjarska, kyrrt líf'' |[[Terence Davies]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Der Himmel über Berlin'' |''Himininn yfir Berlín'' |[[Wim Wenders]] |{{Fáni|Vestur-Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Iacob'' | |[[Mircea Daneliuc]] |{{Fáni|Rúmenía}} |- |''Pelle Erobreren'' / ''Pelle Erövraren'' |''Pelle sigurvegari'' |[[Bille August]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}} |- | rowspan="7" align="center" |'''1989'''<br /><br /><small>(2.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Topio stin omichli'' |''Landslag í þokunni'' |[[Þeo Angelopúlos]] |{{Fáni|Grikkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Eldorádó'' | |[[Géza Bereményi]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- | colspan="2" |[[Magnús (kvikmynd)|Magnús]] |[[Þráinn Bertelsson]] |{{Fáni|Ísland}} |- |''Recordações da Casa Amarela'' | |[[João César Monteiro]] |{{Fáni|Portúgal}} |- |''High Hopes'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Malenkaya Vera'' | |[[Vasili Pichul]] |{{Fáni|Sovétríkin}} |- |} === 1990-1999 === {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjórn !Land |- | colspan="1" rowspan="8" |'''1990''' '''(3.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Porte aperte'' |''Opnar dyr'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Tulitikkutehtaan tyttö'' |''Eldspýtnaverksmiðjustúlkan'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}} |- | colspan="2" |''Cyrano de Bergerac'' |[[Jean-Paul Rappeneau]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Przesłuchanie'' | |[[Ryszard Bugajski]] |{{Fáni|Pólland}} |- |''¡Ay Carmela!'' | |[[Carlos Saura]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Skyddsängeln'' | |[[Suzanne Osten]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Мать'' | |[[Gleb Panfilov]] |{{Fáni|Sovétríkin}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1991''' '''(4.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Riff-Raff'' | |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Homo Faber'' | |[[Volker Schlöndorff]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Le petit criminel'' | |[[Jacques Doillon]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Toto le héros'' |''Hetjan Toto'' |[[Jaco Van Dormael]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Delicatessen'' | |[[Marc Caro]], [[Jean-Pierre Jeunet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Ultrà'' | |[[Ricky Tognazzi]] |{{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1992''' '''(5.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Il ladro di bambini'' |''Stolin börn'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''La Vie de Bohème'' |''Bóhemlíf'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Les Amants du Pont-Neuf'' |''Elskendurnir á Nýjubrú'' |[[Leos Carax]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Nord'' | |[[Xavier Beauvois]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Trys dienos'' | |[[Šarūnas Bartas]] |{{Fáni|Litháen}} |- |''De Noorderlingen'' | |[[Alex van Warmerdam]] |{{Fáni|Holland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1993''' '''(6.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Урга — территория любви'' | |[[Nikita Mikhalkov]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Benny's Video'' | |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Austurríki}} |- |''Un cœur en hiver'' |''Kalið hjarta'' |[[Claude Sautet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''C'est arrivé près de chez vous'' | |[[Rémy Belvaux]], [[André Bonzel]], [[Benoît Poelvoorde]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Orlando'' | |[[Sally Potter]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''La petite amie d'Antonio'' | |[[Manuel Poirier]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1994''' '''(7.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Lamerica'' |''Ameríka'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''In the Name of the Father'' |''Í nafni föðurins'' |[[Jim Sheridan]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Trois couleurs: Bleu, Trois couleurs: Blanc, Trois couleurs: Rouge'' |''[[Þrír litir: Blár]]'' |[[Krzysztof Kieślowski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''Кош ба кош'' | |[[Bakhtyar Khudojnazarov]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Le Fils du requin'' | |[[Agnès Merlet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Woyzeck'' | |[[János Szász]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1995''' '''(8.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Land and Freedom'' |''Land og frelsi'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Les Rendez-vous de Paris'' | |[[Éric Rohmer]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Το βλέμμα του Οδυσσέα'' | |[[Þeo Angelopúlos]] |{{Fáni|Grikkland}} |- |''Butterfly Kiss'' | |[[Michael Winterbottom]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Der Totmacher'' | |[[Romuald Karmakar]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''La Haine'' | |[[Mathieu Kassovitz]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="6" |'''1996''' '''(9.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Breaking the Waves'' |''Brimbrot'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Kolja'' | |[[Jan Svěrák]] |{{Fáni|Tékkland}} |- |''Secrets & Lies'' |''Leyndarmál og lygar'' |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Lea'' | |[[Ivan Fila]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Some Mother's Son'' | |[[Terry George]] |{{Fáni|Írland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1997''' '''(10.)''' |- style="background:#FAEB86" |''The Full Monty'' |''[[Með fullri reisn]]'' |[[Peter Cattaneo]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Capitaine Conan'' | |[[Bertrand Tavernier]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Cinquième Élément'' |''Fimmta frumefnið'' |[[Luc Besson]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Savršeni krug'' | |[[Ademir Kenović]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}} |- |''The English Patient'' |''Enski sjúklingurinn'' |[[Anthony Minghella]] |{{Fáni|Bandaríkin}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Вор'' | |[[Pavel Chukhrai]] |{{Fáni|Rússland}} |- | colspan="1" rowspan="8" |'''1998''' '''(11.)''' |- style="background:#FAEB86" |''La vita è bella'' |''Lífið er fallegt'' |[[Roberto Benigni]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''The Butcher Boy'' | |[[Neil Jordan]] |{{Fáni|Írland}} |- |''Carne trémula'' |''Lifandi hold'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Festen'' |''Veislan'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''La Vie rêvée des anges'' | |[[Erick Zonca]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Lola rennt'' |''Hlauptu, Lóla, hlauptu'' |[[Tom Tykwer]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''My Name Is Joe'' |''Ég heiti Joe'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''1999''' '''(12.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Todo sobre mi madre'' |''Allt um móður mína'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Fucking Åmål'' |''Árans Åmål'' |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Mifunes sidste sang'' | |[[Søren Kragh-Jacobsen]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Молох'' | |[[Alexander Sokurov]] |{{Fáni|Rússland}} |- | colspan="2" |''[[Notting Hill (kvikmynd)|Notting Hill]]'' |[[Roger Michell]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Rosetta'' | |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Sunshine'' | |[[István Szabó]] |{{Fáni|Kanada}}, {{Fáni|Ungverjaland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The War Zone'' | |[[Tim Roth]] |{{Fáni|Bretland}} |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjórn !Land |- | colspan="1" rowspan="8" |'''2000''' '''(13.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Dancer in the Dark'' |''[[Myrkradansarinn]]'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- | colspan="2" |''[[Billy Elliot]]'' |[[Stephen Daldry]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Chicken Run'' | |[[Peter Lord]], [[Nick Park]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Harry, un ami qui vous veut du bien'' |''Harry kemur til hjálpar'' |[[Dominik Moll]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Goût des autres'' |''Smekkur annarra'' |[[Agnès Jaoui]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Pane e tulipani'' | |[[Silvio Soldini]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Trolösa'' |''Trúlaus'' |[[Liv Ullmann]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''2001''' '''(14.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain'' |''[[Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain]]'' |[[Jean-Pierre Jeunet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Bridget Jones's Diary'' |''Dagbók Bridget Jones'' |[[Sharon Maguire]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Das Experiment'' | |[[Oliver Hirschbiegel]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Intimacy'' |''Nánd'' |[[Patrice Chéreau]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Italiensk for begyndere'' |''Ítalska fyrir byrjendur'' |[[Lone Scherfig]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''La Pianiste'' |''Píanókennarinn'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}} |- |''La stanza del figlio'' |''Herbergi sonarins'' |[[Nanni Moretti]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Others'' | |[[Alejandro Amenábar]] |{{Fáni|Spánn}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''2002''' '''(15.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Hable con ella'' |''Talaðu við hana'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Bend It Like Beckham'' | |[[Gurinder Chadha]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Bloody Sunday'' |''Blóðugur sunnudagur'' |[[Paul Greengrass]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''8 femmes'' |''8 konur'' |[[François Ozon]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Lilya 4-ever'' |''Lilja að eilífu'' |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Mies vailla menneisyyttä'' |''Maður án fortíðar'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Magdalene Sisters'' |''Magdalenu-systurnar'' |[[Peter Mullan]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''The Pianist'' |''Píanóleikarinn'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2003''' '''(16.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Good Bye, Lenin!'' |''Bless Lenín!'' |[[Wolfgang Becker]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Dirty Pretty Things'' | |[[Stephen Frears]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''Dogville'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Holland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''In This World'' |''Í veröld þessari'' |[[Michael Winterbottom]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Mi vida sin mí'' | |[[Isabel Coixet]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Swimming Pool'' |''Sundlaugin'' |[[François Ozon]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2004''' '''(17.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Gegen die Wand'' |''Hlaupa á vegg'' |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''Ett hål i mitt hjärta'' |''Gatið í hjarta mínu'' |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''La mala educación'' |''Slæm menntun'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Les choristes'' |''Kórinn'' |[[Christophe Barratier]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''Mar adentro'' |''Innri ólgusjór'' |[[Alejandro Amenábar]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="2" |''Vera Drake'' |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2005''' '''(18.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Caché'' |''Í leyni'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Brødre'' |''Bræður'' |[[Susanne Bier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Noregur}} |- |''Don't Come Knocking'' | |[[Wim Wenders]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''L'enfant'' | |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''My Summer of Love'' |''Sumarást'' |[[Paweł Pawlikowski|Pawel Pawlikowski]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Sophie Scholl – Die letzten Tage'' |''Síðustu dagar Sophie Scholl'' |[[Marc Rothemund]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2006''' '''(19.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Das Leben der Anderen'' |''Líf annarra'' |[[Florian Henckel von Donnersmarck]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Breakfast on Pluto'' | |[[Neil Jordan]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''[[Grbavica (kvikmynd)|Grbavica]]'' |[[Jasmila Žbanić]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Króatía}} |- |''The Road to Guantanamo'' | |[[Michael Winterbottom]], [[Mat Whitecross]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Volver'' |''Endurkoman'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''The Wind That Shakes the Barley'' |''Vindurinn sem skekur byggið'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Spánn}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2007''' '''(20.)''' |- style="background:#FAEB86" |''4 luni, 3 săptămâni şi 2 zile'' |''Fjórir mánuðir, 3 vikur og 2 dagar'' |[[Cristian Mungiu]] |{{Fáni|Rúmenía}} |- |''Auf der anderen Seite'' |''Hin hliðin'' |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''The Last King of Scotland'' |''Síðasti konungur Skotlands'' |[[Kevin Macdonald]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''La Môme'' |''Litli spörfuglinn'' |[[Olivier Dahan]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Persepolis'' |''Persepólis'' |[[Marjane Satrapi]], [[Vincent Paronnaud]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''The Queen'' |''Drottningin'' |[[Stephen Frears]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2008''' '''(21.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Gomorra'' |''Gómorra'' |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Il Divo'' | |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Entre les murs'' |''Skólabekkurinn'' |[[Laurent Cantet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Happy-Go-Lucky'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''El orfanato'' | |[[Juan Antonio Bayona]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''ואלס עם באשיר'' |''Vals við Bashir'' |[[Ari Folman]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2009''' '''(22.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Das weiße Band'' |''Hvíti borðinn'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Fish Tank'' | |[[Andrea Arnold]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Låt den rätte komma in'' |''Hleyptu þeim rétta inn'' |[[Tomas Alfredson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Un prophète'' |''Spámaðurinn'' |[[Jacques Audiard]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''The Reader'' | |[[Stephen Daldry]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Slumdog Millionaire'' |''Villtu vinna milljarð?'' |[[Danny Boyle]] |{{Fáni|Bretland}} |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="7" align="center" |'''2010'''<br /><small> (23.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Ghost Writer'' |''Skrifað af öðrum'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Bal'' |''Hunang'' |[[Semih Kaplanoğlu]] |{{Fáni|Tyrkland}} |- |''Des hommes et des dieux'' | |[[Xavier Beauvois]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''לבנון'' |''Líb­anon'' |[[Samuel Maoz]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''El secreto de sus ojos'' |''Leyndarmál augna þeirra'' |[[Juan José Campanella]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Soul Kitchen'' | |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2011'''<br /><small> (24.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''Melancholia'' |''Hryggð'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The Artist'' |''Listamaðurinn'' |[[Michel Hazanavicius]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Gamin au vélo'' |''Strákur á hjóli'' |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Hævnen'' |''Hefndin'' |[[Susanne Bier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''The King's Speech'' |''[[Ræða konungs]]'' |[[Tom Hooper]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''Le Havre'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2012'''<br /><small> (25.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Amour'' |''Ást'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Barbara'' | |[[Christian Petzold]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Jagten'' |''Veiðin'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Intouchables'' |''Ósnertanlegir'' |[[Éric Toledano]], [[Olivier Nakache]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Shame'' | |[[Steve McQueen]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Cesare deve morire'' |''Sesar verður að deyja'' |Paolo Taviani, Vittorio Taviani |{{Fáni|Ítalía}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2013'''<br /><small> (26.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''La grande bellezza'' |''Fegurðin mikla'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Blancanieves'' | |[[Pablo Berger]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''The Broken Circle Breakdown'' | |[[Felix Van Groeningen]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''La Migliore Offerta'' |''Besta tilboðið'' |[[Giuseppe Tornatore]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Oh Boy!'' | |[[Jan Ole Gerster]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''La Vie d'Adèle – Chapitres 1 & 2'' |''Líf Adele'' |[[Kechiche]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2014'''<br /><small> (27.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''Ida'' | |[[Paweł Pawlikowski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Turist'' |''Túristi'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Левиафан (Leviafan)'' |''Levíatan'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Nymphomaniac – Director's Cut'' |''Vergjarna konan'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Kış Uykusu'' | |[[Nuri Bilge Ceylon]] |{{Fáni|Danmörk}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2015'''<br /><small> (28.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Youth – La giovinezza'' |''Æska'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''The Lobster'' |''Humarinn'' |[[Gíorgos Lanþímos]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Grikkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Mustang'' |''Óbeisluð fegurð'' |[[Deniz Gamze Ergüven]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''En duva satt på en gren och funderade på tillvaron'' |''Dúfa sat á grein og íhugaði tilveruna'' |[[Roy Andersson]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="2" |''[[Hrútar]]'' |[[Grímur Hákonarson]] |{{Fáni|Ísland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Victoria'' | |[[Sebastian Schipper]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2016'''<br /><small> (29.)</small> |- style="background:#FAEB86" | colspan="2" |''Toni Erdmann'' |[[Maren Ade]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Austurríki}} |- |''Elle'' |''Hún'' |[[Paul Verhoeven]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''I, Daniel Blake'' |''Ég, Daniel Blake'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="2" |''Julieta'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Room'' | |[[Lenny Abrahamson]] |{{Fáni|Írland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2017'''<br /><small> (30.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Square'' |''Ferningurinn'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''120 battements par minute'' |''120 slög á mínútu'' |[[Robin Campillo]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Nelyubov'' |''Kærleiksþrot'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Fáni|Rússland}}, {{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Testről és lélekről'' |''Af líkama og sál'' |[[Ildikó Enyedi]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- |''Toivon tuolla puolen'' |''Handan vonar'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2018'''<br /><small> (31.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Zimna wojna'' |''Kalt stríð'' |[[Paweł Pawlikowski|Pawel Pawlikowski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Gräns'' |''Mæri'' |[[Ali Abbasi]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Dogman'' |''Hundamaðurinn'' |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Girl'' |''Stúlka'' |[[Lukas Dhont]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Lazzaro felice'' |''Lazarus alsæli'' |[[Alice Rohrwacher]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Sviss}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2019'''<br /><small> (32.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Favourite'' |''Dálætið'' |[[Gíorgos Lanþímos|Yorgos Lanthimos]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Írland}} |- |''Les Misérables'' |''Vesalingarnir'' |[[Ladj Ly]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''J'accuse'' |''Ég ákæri'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Dolor y gloria'' |''Sársauki og dýrð'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Systemsprenger'' | |[[Nora Fingscheidt]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Il traditore'' | |[[Marco Bellocchio]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |} === 2020- === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="7" align="center" |'''2020'''<br /><br /><small>(33.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Druk'' |''Drykkja'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Berlin Alexanderplatz'' | |[[Burhan Qurbani]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Boże Ciało'' |''Líkami Krists'' |[[Jan Komasa]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Martin Eden'' | |[[Pietro Marcello]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Nabarvené ptáče'' | |[[Václav Marhoul]] |{{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Slóvakía}}, {{Fáni|Úkraína}} |- |''Undine'' | |[[Christian Petzold]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2021'''<br /><br /><small>(34.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Quo Vadis, Aida?'' |''Hvert ferðu, Aida?'' |[[Jasmila Žbanić]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Holland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Rúmenía}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''Hytti nro 6'' |''Klefi númer sex'' |[[Juho Kuosmanen]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Eistland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The Father'' | |[[Florian Zeller]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''È stata la mano di Dio'' |''Hönd guðs'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Titane'' | |[[Julia Ducournau]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Belgía}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2022'''<br /><br /><small>(35.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Triangle of Sadness'' |''Sorgarþríhyrningurinn'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Alcarràs'' | |[[Carla Simón]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Close'' |''Nánd'' |[[Lukas Dhont]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Corsage'' |''Lífstykkið'' |[[Marie Kreutzer]] |{{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Lúxemborg}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Ankabut-e moqaddas'' | |[[Ali Abbasi]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2023'''<br /><br /><small>(36.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Anatomie d'une chute'' | style="background:#FAEB86" |''Fallið er hátt'' | style="background:#FAEB86" |[[Justine Triet]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Kuolleet lehdet'' |''Fallin lauf'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Zielona granica'' |''Græn landamæri'' |[[Agnieszka Holland]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}} |- |''Io Capitano'' | |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |[[Jonathan Glazer]] |{{Fáni|Pólland}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2024'''<br /><br /><small>(37.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Emilia Pérez'' | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" |[[Jacques Audiard]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Frakkland}} |- |''La habitación de al lado'' |''Næsta herbergi'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Danaye Anjir-e Moabad'' | |[[Mohammad Rasoulof]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Substance'' | |[[Coralie Fargeat]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |Vermiglio | |[[Maura Delpero]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Belgía}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2025'''<br /><br /><small>(38.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Affeksjonsverdi'' | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" |[[Joachim Trier]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Yek Tasadof-e Sadeh'' |''Þetta var bara slys'' |[[Jafar Panahi]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Lúxemborg}} |- |''Sirāt'' | |[[Óliver Laxe]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''In die Sonne schauen'' |''Starað á sólina'' |[[Mascha Schilinski]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Ṣawt Hind Rajab'' | |[[Kaouther Ben Hania]] |{{Fáni|Frakkland}} |} == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] 5gghv0gvglmvgss8hw01wz6aabc210l 0 190529 1958010 2026-03-31T12:26:41Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Maður]] 1958010 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Maður]] a8xdvkltqlu54mn1pc0gawif1vnf1rc 0 190530 1958330 2026-03-31T18:26:34Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Johan Henrik Deuntzer | mynd = J. H. Deuntzer by Elfelt.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start = 24. júlí 1901 | stjórnartíð_end = 14. janúar 1905 | einvaldur = [[Kristján 9.]] | forveri = [[Hannibal Sehested]] | eftirmaður = [[Jens Christian Christensen|J. C. Christensen]] | myndatexti = | fæddur = {{fæðingardagur|1845|5|20}} | fæðingarstaður = [[Kaupmannahöfn]], Da...“ 1958330 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Johan Henrik Deuntzer | mynd = J. H. Deuntzer by Elfelt.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start = 24. júlí 1901 | stjórnartíð_end = 14. janúar 1905 | einvaldur = [[Kristján 9.]] | forveri = [[Hannibal Sehested]] | eftirmaður = [[Jens Christian Christensen|J. C. Christensen]] | myndatexti = | fæddur = {{fæðingardagur|1845|5|20}} | fæðingarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1918|11|16|1845|5|20}} | dánarstaður = [[Charlottenlund]], [[Danmörk]]u | þjóderni = [[Danmörk|Danskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Vinstriumbótaflokkurinn]] (fyrir 1905)<br>Óháður (1905–1914)<br>[[Róttæki vinstriflokkurinn]] (frá 1914) | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] }} '''Johan Henrik Deuntzer''' (20. maí 1845 – 16. nóvember 1918) var danskur lögmaður og stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra og utanríkisráðherra Danmerkur frá 24. júlí 1901 til 14. janúar 1905.<ref name=dbl>{{Vefheimild|titill=J.H. Deuntzer|url=https://biografiskleksikon.lex.dk/J.H._Deuntzer|útgefandi=Dansk Biografisk Leksikon|dags= 17. júlí 2011|höfundur=Helge Larsen|skoðað=31. mars 2026|vefsíða=lex.dk}}</ref> Hans er aðallega minnst fyrir að framkvæma dönsku {{ill|Kerfisskiptin 1901|da|Systemskiftet 1901|lt=„kerfisskiptin“ 1901}} sem innleiddu hreint [[þingræði]] í landinu og fyrir að leiða fyrstu ríkisstjórn [[Venstre]]. ==Fjölskylda == Johan Henrik Deuntzer var sonur múrarameistarans [[Johan Jacob Deuntzer]]. == Starfsferill == === Lagaferill === Johan Henrik Deuntzer útskrifaðist með stúdentspróf árið 1862<ref> [https://www2.statsbiblioteket.dk/mediestream/avis/record/doms_aviser_page%3Auuid%3Aeec309de-95fc-4cf5-88b3-17361eb65508/query/deuntzer Nekrolog i Nationaltidende 17. november 1918]</ref> frá [[Det von Westenske Institut]]<ref name=dbl/> og með kandidatsgráðu frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið 1867. Hann varð prófessor í borgararétti og réttarfari árin 1872–1901. Deuntzer var formaður og varaformaður danska [[Sjó- og verslunarrétturinn|Sjó- og verslunarréttarins]] frá 1880 til 1883 og ráðunautur við skiptinefnd Kaupmannahafnar árin 1882 til 1884. Hann var sérstakur ráðunautur Hæstaréttar Danmerkur frá árinu 1894. Sama ár varð hann jafnframt heiðursdoktor við Kaupmannahafnarháskóla. == Stjórnmálaferill == === Stjórnarleiðtogi === Deuntzer var forsætisráðherra og utanríkisráðherra Danmerkur frá 1901 til 1905. Hann var fyrsti forsætisráðherrann eftir [[kerfisskiptin 1901]], sem innleiddu hreint [[þingræði]] í Danmörku. Hann var jafnframt fyrsti forsætisráðherrann úr [[Venstre]]-flokknum. === Frjálslyndur frambjóðandi === Á níunda áratug 19. aldar hafði Deuntzer tekið þátt í stofnun frjálslynds kosningabandalags í Kaupmannahöfn. Deuntzer bauð sig fram á móti þingmönnum Hægriflokksins en náði ekki kjöri. === Þingmaður á þjóðþinginu === Johan Henrik Deuntzer var þingmaður á [[Danska þingið|þjóðþinginu]] fyrir Højrup-kjördæmi frá 1902 til 1913. Hann var kjörinn á þing sem eftirmaður fyrrum þingforsetans [[Sofus Høgsbro]], sem lést árið 1902. Árin 1913 til 1920 var þingmaðurinn í kjördæminu ritstjórinn [[Johannes Fog-Petersen]], sem var kvæntur Solvejg Høgsbro, sonardóttur Sofus Høgsbro. === Óháður þingmaður === Deuntzer sagði sig úr [[Vinstriumbótaflokkurinn|Vinstriumbótaflokknum]] í mars 1905. Sem óháður þingmaður sat hann með þinghópi vinstrimanna á þingi til 1909 og síðan með þingflokki [[Róttæki vinstriflokkurinn|Róttæka vinstriflokksins]]. Deuntzer gekk þó aldrei formlega í flokkinn. === Þingmaður á landsþinginu === Á aðfangadagskvöld 1913 lést fyrrum forsætisráðherrann [[J.B.S. Estrup]], sem var konungkjörinn þingmaður á landsþinginu fyrir [[Hægriflokkurinn (1881)|Hægriflokkinn]]. Í janúar 1914 var Deuntzer útnefndur sem konungkjörinn þingmaður í þingsæti Estrups. Í upphafi var hann óháður þingmaður en hann gekk í þingflokk Róttæka vinstriflokksins í júní 1914. Hinn 20. mars 1918 var Deuntzer kjörinn á landsþingið. Hann sagði af sér 22. apríl 1918 í þágu utanríkisráðherrans [[Erik Scavenius|Eriks Scavenius]], sem var sonur frænda Estrups. == Andlát og greftrun == Johan Henrik Deuntzer var ókvæntur. Í manntali árið 1916 var hann skráður með lögheimili á landeign sinni á Strandvejen 243 í Charlottenlund ásamt húsþernu, matselju, þjónustustúlku og garðyrkjumanni.<ref>[https://arkivalieronline.rigsarkivet.dk/da/billedviser?bsid=73096#73096,13175302 Folketælling 1916 København Strandvejen ulige numre]</ref> Hann bjó enn þar þegar hann lést.<ref>[https://arkivalieronline.rigsarkivet.dk/da/billedviser?bsid=155715#155715,26022618 Kirkebog for Skovshoved sogn]</ref> Deuntzer var grafinn í Bispebjerg-kirkjugarðinum í Kaupmannahöfn, sem var lokað árið 1963.<ref>Cf. Axel Andersen: "Fortjente personers gravsted på Københavns Kommunes kirkegårde", Københavns Kommune 1997.</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{DEFAULTSORT:Deuntzer, Johan Henrik}} {{fd|1845|1918}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Danmerkur]] 5tdk838d3pbx0f3w8cdwrt28c5tew5q 1958331 1958330 2026-03-31T18:27:24Z TKSnaevarr 53243 1958331 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Johan Henrik Deuntzer | mynd = J. H. Deuntzer by Elfelt.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start = 24. júlí 1901 | stjórnartíð_end = 14. janúar 1905 | einvaldur = [[Kristján 9.]] | forveri = [[Hannibal Sehested (forsætisráðherra)|Hannibal Sehested]] | eftirmaður = [[Jens Christian Christensen|J. C. Christensen]] | myndatexti = | fæddur = {{fæðingardagur|1845|5|20}} | fæðingarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1918|11|16|1845|5|20}} | dánarstaður = [[Charlottenlund]], [[Danmörk]]u | þjóderni = [[Danmörk|Danskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Vinstriumbótaflokkurinn]] (fyrir 1905)<br>Óháður (1905–1914)<br>[[Róttæki vinstriflokkurinn]] (frá 1914) | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] }} '''Johan Henrik Deuntzer''' (20. maí 1845 – 16. nóvember 1918) var danskur lögmaður og stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra og utanríkisráðherra Danmerkur frá 24. júlí 1901 til 14. janúar 1905.<ref name=dbl>{{Vefheimild|titill=J.H. Deuntzer|url=https://biografiskleksikon.lex.dk/J.H._Deuntzer|útgefandi=Dansk Biografisk Leksikon|dags= 17. júlí 2011|höfundur=Helge Larsen|skoðað=31. mars 2026|vefsíða=lex.dk}}</ref> Hans er aðallega minnst fyrir að framkvæma dönsku {{ill|Kerfisskiptin 1901|da|Systemskiftet 1901|lt=„kerfisskiptin“ 1901}} sem innleiddu hreint [[þingræði]] í landinu og fyrir að leiða fyrstu ríkisstjórn [[Venstre]]. ==Fjölskylda == Johan Henrik Deuntzer var sonur múrarameistarans [[Johan Jacob Deuntzer]]. == Starfsferill == === Lagaferill === Johan Henrik Deuntzer útskrifaðist með stúdentspróf árið 1862<ref> [https://www2.statsbiblioteket.dk/mediestream/avis/record/doms_aviser_page%3Auuid%3Aeec309de-95fc-4cf5-88b3-17361eb65508/query/deuntzer Nekrolog i Nationaltidende 17. november 1918]</ref> frá [[Det von Westenske Institut]]<ref name=dbl/> og með kandidatsgráðu frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið 1867. Hann varð prófessor í borgararétti og réttarfari árin 1872–1901. Deuntzer var formaður og varaformaður danska [[Sjó- og verslunarrétturinn|Sjó- og verslunarréttarins]] frá 1880 til 1883 og ráðunautur við skiptinefnd Kaupmannahafnar árin 1882 til 1884. Hann var sérstakur ráðunautur Hæstaréttar Danmerkur frá árinu 1894. Sama ár varð hann jafnframt heiðursdoktor við Kaupmannahafnarháskóla. == Stjórnmálaferill == === Stjórnarleiðtogi === Deuntzer var forsætisráðherra og utanríkisráðherra Danmerkur frá 1901 til 1905. Hann var fyrsti forsætisráðherrann eftir [[kerfisskiptin 1901]], sem innleiddu hreint [[þingræði]] í Danmörku. Hann var jafnframt fyrsti forsætisráðherrann úr [[Venstre]]-flokknum. === Frjálslyndur frambjóðandi === Á níunda áratug 19. aldar hafði Deuntzer tekið þátt í stofnun frjálslynds kosningabandalags í Kaupmannahöfn. Deuntzer bauð sig fram á móti þingmönnum Hægriflokksins en náði ekki kjöri. === Þingmaður á þjóðþinginu === Johan Henrik Deuntzer var þingmaður á [[Danska þingið|þjóðþinginu]] fyrir Højrup-kjördæmi frá 1902 til 1913. Hann var kjörinn á þing sem eftirmaður fyrrum þingforsetans [[Sofus Høgsbro]], sem lést árið 1902. Árin 1913 til 1920 var þingmaðurinn í kjördæminu ritstjórinn [[Johannes Fog-Petersen]], sem var kvæntur Solvejg Høgsbro, sonardóttur Sofus Høgsbro. === Óháður þingmaður === Deuntzer sagði sig úr [[Vinstriumbótaflokkurinn|Vinstriumbótaflokknum]] í mars 1905. Sem óháður þingmaður sat hann með þinghópi vinstrimanna á þingi til 1909 og síðan með þingflokki [[Róttæki vinstriflokkurinn|Róttæka vinstriflokksins]]. Deuntzer gekk þó aldrei formlega í flokkinn. === Þingmaður á landsþinginu === Á aðfangadagskvöld 1913 lést fyrrum forsætisráðherrann [[J.B.S. Estrup]], sem var konungkjörinn þingmaður á landsþinginu fyrir [[Hægriflokkurinn (1881)|Hægriflokkinn]]. Í janúar 1914 var Deuntzer útnefndur sem konungkjörinn þingmaður í þingsæti Estrups. Í upphafi var hann óháður þingmaður en hann gekk í þingflokk Róttæka vinstriflokksins í júní 1914. Hinn 20. mars 1918 var Deuntzer kjörinn á landsþingið. Hann sagði af sér 22. apríl 1918 í þágu utanríkisráðherrans [[Erik Scavenius|Eriks Scavenius]], sem var sonur frænda Estrups. == Andlát og greftrun == Johan Henrik Deuntzer var ókvæntur. Í manntali árið 1916 var hann skráður með lögheimili á landeign sinni á Strandvejen 243 í Charlottenlund ásamt húsþernu, matselju, þjónustustúlku og garðyrkjumanni.<ref>[https://arkivalieronline.rigsarkivet.dk/da/billedviser?bsid=73096#73096,13175302 Folketælling 1916 København Strandvejen ulige numre]</ref> Hann bjó enn þar þegar hann lést.<ref>[https://arkivalieronline.rigsarkivet.dk/da/billedviser?bsid=155715#155715,26022618 Kirkebog for Skovshoved sogn]</ref> Deuntzer var grafinn í Bispebjerg-kirkjugarðinum í Kaupmannahöfn, sem var lokað árið 1963.<ref>Cf. Axel Andersen: "Fortjente personers gravsted på Københavns Kommunes kirkegårde", Københavns Kommune 1997.</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{DEFAULTSORT:Deuntzer, Johan Henrik}} {{fd|1845|1918}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Danmerkur]] c107fkt6mj4s2pbbguzw57tq1sgcb4t 1 190531 1958332 2026-03-31T18:28:13Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Þýðing |titill= Johan Henrik Deuntzer |tungumál=da |id=11891711 }}“ 1958332 wikitext text/x-wiki {{Þýðing |titill= Johan Henrik Deuntzer |tungumál=da |id=11891711 }} 0mhde195aq7fdkapjlpw7z4erkw2yyg 0 190532 1958346 2026-03-31T19:58:41Z Alvaldi 71791 Bjó til síðu með „{{Infobox basketball biography |name = Danielle Rodriguez |image = |caption = |league = [[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|Úrvalsdeild kvenna]] |team = Njarðvík |number = |position = Leikstjórnandi |birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1993|12|18}} |birth_place = |nationality = Bandarísk / Íslensk |height_cm = 180 |weight_kg = 70 |national_team = {{flagdeco|ISL}} [[Íslenska kvennalandsliðið í körfuknattleik|Ísland]] |college = Utah (2...“ 1958346 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography |name = Danielle Rodriguez |image = |caption = |league = [[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|Úrvalsdeild kvenna]] |team = Njarðvík |number = |position = Leikstjórnandi |birth_date = {{fæðingardagur og aldur|1993|12|18}} |birth_place = |nationality = Bandarísk / Íslensk |height_cm = 180 |weight_kg = 70 |national_team = {{flagdeco|ISL}} [[Íslenska kvennalandsliðið í körfuknattleik|Ísland]] |college = Utah (2012–2016) |career_start = 2016 |career_end = |career_number = |career_position = |years1 = 2016–2019 |team1 = [[Stjarnan (körfuknattleikur kvenna)|Stjarnan]] |years2 = 2019–2020 |team2 = [[KR (körfuknattleikur kvenna)|KR]] |years3 = 2022–2024 |team3 = [[Grindavík (körfuknattleikur kvenna)|Grindavík]] |years4 = 2024–2025 |team4 = [[BCF Elfic Fribourg Basket|Elfic Fribourg]] |years5 = 2025–nú |team5 = [[Njarðvík (körfuknattleikur kvenna)|Njarðvík]] |coach_start = 2018 |coach_end = |cyears1 = 2018–2019 |cteam1 = [[Stjarnan (körfuknattleikur kvenna)|Stjarnan]] (kvk, aðstoðarþj.) |cyears2 = 2019–2021 |cteam2 = [[Stjarnan (körfuknattleikur karla)|Stjarnan]] (kk, aðstoðarþj.) |cyears3 = 2020–2021 |cteam3 = [[Íslenska kvennalandsliðið í körfuknattleik|Ísland]] (kvk, aðstoðarþj.) |cyears4 = 2020–2021 |cteam4 = [[Stjarnan (körfuknattleikur kvenna)|Stjarnan]] (kvk, aðstoðarþj.) |cyears5 = 2021–2022 |cteam5 = [[San Diego (körfuknattleikur kvenna)|San Diego]] (aðstoðarþj.) }} '''Danielle Victoria Rodriguez''' (fædd 18. desember 1993) er íslensk-bandarísk körfuknattleikskona og þjálfari. Eftir útskrift frá háskólanum í Utah gekk hún til liðs við Stjörnuna í [[Úrvalsdeild kvenna í körfuknattleik|Úrvalsdeild kvenna]] þar sem hún var valin besti erlendi leikmaður tímabilsins 2018–19 ásamt því að leiða deildina í stoðsendingum árin 2017 og 2019. Hún hlaut íslenskan ríkisborgararétt árið 2023<ref>{{cite news |title=Grindvíkingurinn fékk íslenskan ríkisborgararétt |url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2023/12/19/grindvikingurinn_fekk_islenskan_rikisborgararett/ |access-date=19 December 2023 |work=[[Morgunblaðið]] |date=19 December 2023 |language=Icelandic}}</ref> og þreytti frumraun sína með íslenska landsliðinu árið eftir.<ref>{{cite news |author1=Valur Páll Eiríksson |title=Þreytir frumraun þrítug: "Beðið eftir þessu í tvö ár" |url=https://www.visir.is/g/20242646412d/threytir-frumraun-thritug-bedid-eftir-thessu-i-tvo-ar- |access-date=7 November 2024 |work=[[Vísir.is]] |date=7 November 2024 |language=Icelandic}}</ref><ref>{{cite news |author1=Jóhann Ingi Hafþórsson |title=Hefur æft Lofsönginn í mánuð |url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2024/11/07/hefur_aeft_lofsonginn_i_manud/ |access-date=11 November 2024 |work=[[Morgunblaðið]] |date=7 November 2024 |language=Icelandic}}</ref> Tímabilið 2025–26 var hún útnefnd besti íslenski leikmaður deildarinnar. Samhliða leikferli sínum hefur Danielle stundað þjálfun, meðal annars fyrir Háskólann í San Diego og yngri landslið Íslands. Árið 2020 varð hún fyrsta konan til að starfa sem aðstoðarþjálfari í [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Úrvalsdeild karla]]. ==Tilvísanir== {{reflist}} {{f|1993}} [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Bandarískir körfuknattleiksþjálfarar]] [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksþjálfarar]] [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] [[Flokkur:Leikmenn Úrvalsdeildar kvenna í körfuknattleik]] 34wmn3wiynt9n9jdxz4fu1jrru9u45i 4 190533 1958373 2026-03-31T23:16:02Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „<h2 class="main-header main-box-header">[[Síkismi]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd:Simón Bolívar. Toro Moreno, Luis. 1922, Legislative Palace, La Paz.png||Simón Bolívar|150px]]</div> '''[[Simón Bolívar]]''' var frelsishetja [[Suður-Ameríka|Suður Ameríku]]. Hann leiddi sjálfstæðishreyfingu og sjálfstæðisbaráttu á þeim slóðum sem nú eru löndin [[Venesúela]], [[Kólumbía]], [[Ekvador]], [...“ 1958373 wikitext text/x-wiki <h2 class="main-header main-box-header">[[Síkismi]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd:Simón Bolívar. Toro Moreno, Luis. 1922, Legislative Palace, La Paz.png||Simón Bolívar|150px]]</div> '''[[Simón Bolívar]]''' var frelsishetja [[Suður-Ameríka|Suður Ameríku]]. Hann leiddi sjálfstæðishreyfingu og sjálfstæðisbaráttu á þeim slóðum sem nú eru löndin [[Venesúela]], [[Kólumbía]], [[Ekvador]], [[Perú]], [[Panama]] og [[Bólivía]]. Þar, líkt og í öðrum löndum [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], er hann talinn mikil hetja. Hann fæddist í [[Karakas]]. Árið [[1802]], kvæntist hann [[María Teresa Rodríguez del Toro y Alaysa|Maríu Teresu Rodríguez del Toro y Alaysa]], hún lést ári síðar. Hann var fyrsti forseti [[Bólivía|Lýðveldisins Bólivíu]] er það var stofnað [[1825]]. Segja má að hann sé eins konar [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] eða [[George Washington]] [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], en þar er hann stundum kallaður „El Libertador“, eða ''Frelsarinn''. <div align=right><small>Fyrri mánuðir: [[Síkismi]] &nbsp;• [[Aung San Suu Kyi]] &nbsp;• [[Mannkynssaga]]</small></div> 099ngqsxccqwlpad537h6pigxx546vi 1958374 1958373 2026-03-31T23:16:10Z TKSnaevarr 53243 1958374 wikitext text/x-wiki <h2 class="main-header main-box-header">[[Simón Bolívar]]</h2> <div style="float:left; margin: 0px 15px 0 0; border: 1px solid #333333">[[Mynd:Simón Bolívar. Toro Moreno, Luis. 1922, Legislative Palace, La Paz.png||Simón Bolívar|150px]]</div> '''[[Simón Bolívar]]''' var frelsishetja [[Suður-Ameríka|Suður Ameríku]]. Hann leiddi sjálfstæðishreyfingu og sjálfstæðisbaráttu á þeim slóðum sem nú eru löndin [[Venesúela]], [[Kólumbía]], [[Ekvador]], [[Perú]], [[Panama]] og [[Bólivía]]. Þar, líkt og í öðrum löndum [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], er hann talinn mikil hetja. Hann fæddist í [[Karakas]]. Árið [[1802]], kvæntist hann [[María Teresa Rodríguez del Toro y Alaysa|Maríu Teresu Rodríguez del Toro y Alaysa]], hún lést ári síðar. Hann var fyrsti forseti [[Bólivía|Lýðveldisins Bólivíu]] er það var stofnað [[1825]]. Segja má að hann sé eins konar [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jón Sigurðsson]] eða [[George Washington]] [[Rómanska Ameríka|Rómönsku Ameríku]], en þar er hann stundum kallaður „El Libertador“, eða ''Frelsarinn''. <div align=right><small>Fyrri mánuðir: [[Síkismi]] &nbsp;• [[Aung San Suu Kyi]] &nbsp;• [[Mannkynssaga]]</small></div> 3us4ygq2kubdwpgqioi4fk2tx393zam 0 190534 1958377 2026-03-31T23:24:16Z Berserkur 10188 Berserkur færði [[Drekar]] á [[Drekar (áttfætlur)]]: Aðgreining 1958377 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Drekar (áttfætlur)]] nuyub0j5ovjfx9upvn7x0qnquwknr4m 1958379 1958377 2026-03-31T23:26:08Z Berserkur 10188 Breytti tilvísun frá [[Drekar (áttfætlur)]] til [[Dreki]] 1958379 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Dreki]] td0602d2b75e96wt97pk3k9w0608c61 0 190535 1958385 2026-04-01T00:28:40Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Nickelodeon]] 1958385 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Nickelodeon]] r6zt2uby4drx30ft67uvrhdpbtn1ymo 14 190536 1958435 2026-04-01T09:40:36Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:1984]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|1984]]“ 1958435 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:1984]] [[Flokkur:Sjónvarpsþættir eftir frumsýningarári|1984]] 0mz7oe92m6exsn45pjh3itwn8td4csj 0 190537 1958445 2026-04-01T10:45:17Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Með heiminn að fótum sér]] 1958445 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Með heiminn að fótum sér]] 96u32k4b4t9riu6yyk8ijbum07u5uf0 0 190538 1958449 2026-04-01T11:18:34Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Safavídaríkið]] 1958449 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Safavídaríkið]] 07ychli76yy8xo1w1zwz0sfeim23acg 0 190539 1958453 2026-04-01T11:30:55Z Thorsteinn1996 72179 Bjó til síðu með „'''Björn Halldórsson (1823–1882)''' var prestur, sálmaskáld og ættfaðir [[Laufásættin|Laufásættarinnar]]. Hann gengdi prestsþjónustu í [[Laufás (Grýtubakkahreppi)|Laufási í Eyjafirði]] frá 1853 og hélt staðinn til æviloka 1882. Þar lét hann reisa torfbæ sem stendur enn. Torfbærinn er nú í umsjá [[Þjóðminjasafn Íslands|Þjóðminjasafns Íslands]]. Björn var virt sálmaskáld og eftir hann liggja nokkrir þekktir sálmar, þar á...“ 1958453 wikitext text/x-wiki '''Björn Halldórsson (1823–1882)''' var prestur, sálmaskáld og ættfaðir [[Laufásættin|Laufásættarinnar]]. Hann gengdi prestsþjónustu í [[Laufás (Grýtubakkahreppi)|Laufási í Eyjafirði]] frá 1853 og hélt staðinn til æviloka 1882. Þar lét hann reisa torfbæ sem stendur enn. Torfbærinn er nú í umsjá [[Þjóðminjasafn Íslands|Þjóðminjasafns Íslands]]. Björn var virt sálmaskáld og eftir hann liggja nokkrir þekktir sálmar, þar á meðal jólasálmurinn „[[Sjá himins opnast hlið]]". g5bluqysz51frizwz7gtsps4cndo7su