Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 5600 1958686 1956352 2026-04-03T11:06:10Z Berserkur 10188 mynd WWII 1958686 wikitext text/x-wiki {{hnit|64|07|48|N|021|56|26|W|display=title|region:IS}} {{Infobox Airport | nafn = Reykjavíkurflugvöllur | frummál = | frummál-a = | frummál-r = | mynd =Reykjavik_Airport_aerial.jpg | breidd-myndar = <!-- ef minni en 200 --> | myndlýsing = Reykjavíkurflugvöllur séður úr vestri. | mynd2 = | breidd-myndar2 = <!-- ef minni en 200 --> | myndlýsing2 = | IATA = RKV | ICAO = BIRK | FAA = | LID = | gerð = Almennur | eigandi-rekstraraðili =Isavia | eigandi = Íslenska ríkið | rekstraraðili = [[Isavia]] | borg-þjónustuð = [[Reykjavík]] | staðsetning = [[Vatnsmýri]] í Reykjavík | hub = | byggður = <!-- herflugvellir --> | notkun = <!-- herflugvellir --> | stjórnandi = <!-- herflugvellir --> | notendur = <!-- herflugvellir --> | metric-elev = 1 | hæð-f = 45 | hæð-m = 14 | hnit = {{coord|64|07|48|N|021|56|26|W|type:airport|display=inline}} | heimasíða = [https://www.isavia.is/flugvellir/reykjavikurflugvollur isavia.is] | metric-rwy = 1 | f1-númer = 01/19 | f1-lengd-f = 5.141 | f1-lengd-m = 1,567 | f1-yfirborð = [[Malbik]] | f2-númer = 06/24 | f2-lengd-f = 3.150 | f2-lengd-m = 960 | f2-yfirborð = Malbik | f3-númer = 13/31 | f3-lengd-f = 4.035 | f3-lengd-m = 1.230 | f3-yfirborð = Malbik | h1-númer = | h1-lengd-f = | h1-lengd-m = | h1-yfriborð = <!-- upp í h12 --> | töl-ár = 2014 | töl1-header = Farþegar innanlands | töl1-data = 328.205 | töl2-header = Farþegar milli landa | töl2-data = 36.544 | töl3-header = Flughreyfingar innanlands | töl3-data = 60.447 | footnotes = Heimildir: Flughandbók (AIP) - Ísland<ref name="AIP">[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090812151328/caa.is/media/PDF/AD_2_BIRK.pdf BIRK Flughandbók (AIP) frá Flugmálastjórn Íslands]</ref> Tölfræði: [[Isavia]] Flugtölur 2014<ref name=flugtolur08>{{cite web |url=http://www.isavia.is/files/arsskyrslur/flugtolur-islenska-2014-.pdf |title=Flugtölur 2014 frá Isavia |access-date=2015-04-26 |archive-date=2016-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160308172323/http://www.isavia.is/files/arsskyrslur/flugtolur-islenska-2014-.pdf |url-status=dead }}</ref> |töl4-data = 3.233|töl4-header = Flughreyfingar milli landa}} [[Mynd:80-G-27350 (21993168006).jpg|thumb|Flugvöllurinn í seinni heimsstyrjöld.]] '''Reykjavíkurflugvöllur''' {{Airport codes|RKV|BIRK}} er [[flugvöllur]] í [[Vatnsmýri]] í [[Reykjavík]]. Flugrekstur hófst þar árið [[1919]] við mjög frumstæðar aðstæður. [[Bretland|Bretar]] gerðu svo varanlegan flugvöll þar í [[síðari heimsstyrjöld]] sem Íslendingar fengu full yfirráð yfir í stríðslok. Innanlandsflug hefur síðan þá haft miðstöð sína á vellinum og einnig gerðu [[Loftleiðir]] út þaðan til [[1962]] en þá var farið að nota [[Keflavíkurflugvöllur|Keflavíkurflugvöll]] fyrir millilandaflug. Árið [[2008]] fóru 426.971 flugfarþegar um völlinn í innanlandsflugi og 36.918 í millilandaflugi ([[Grænland]] og [[Færeyjar]]).<ref name=flugtolur08/> ==Tölfræði== <div style="width:600px; float:left"> {{#chart:Airport statistics filtered.chart|data=Airport statistics filtered.tab|arg:id=Q843204}} </div> {{Ryðja}} == Deila um staðsetningu == Lengi hafa staðið nokkrar deilur um flugvöllinn og staðsetningu hans. Andstæðingar hans benda á mikla nálægð við byggð og víðáttumikið byggingarlandið sem fer undir völlinn. Fylgismenn vallarins segja hann vera stóran vinnustað og nauðsynlegan til þess að Reykjavík geti sinnt sínu hlutverki sem höfuðborg landsins. Flugvöllurinn er á [[aðalskipulag]]i Reykjavíkurborgar til [[2016]] en framhaldið eftir það er óljóst. Þann [[17. mars]] [[2001]] var haldin atkvæðagreiðsla í Reykjavík um framtíð flugvallarins. Þátttakan var dræm en naumur meirihluti gildra atkvæða var fyrir því að völlurinn myndi víkja eftir 2016. Niðurstöður atkvæðagreiðslunnar voru ekki bindandi fyrir borgaryfirvöld þar sem borgarráð hafði samþykkt að niðurstaða atkvæðagreiðslunnar yrði bindandi ef 75 prósent atkvæðisbærra íbúa tækju þátt eða að 50 prósent atkvæðisbærra manna greiddu öðrum valkostinum í kosningunni atkvæði sitt. Niðurstöðurnar voru sem hér segir:<ref>{{Vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=694310|titill=Borgarbúar kjósa milli tveggja kosta|útgefandi=mbl.is}}</ref><ref>{{Vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=695206|titill=Tilraun um beint lýðræði|útgefandi=mbl.is}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/03/17/tuttugu-ar-fra-ibuakosningum-um-reykjavikurflugvoll|title=Tuttugu ár frá íbúakosningum um Reykjavíkurflugvöll|date=2021-03-17|website=RÚV|language=is|access-date=2021-03-18}}</ref> {| class="wikitable" ! colspan=3 | „Vilt þú að flugvöllur verði í Vatnsmýri eftir árið 2016 eða vilt þú að flugvöllurinn fari úr Vatnsmýri eftir árið 2016?“ |- ! Svar ! Atkvæði ! % |- | I - Flugvöllur verði í Vatnsmýri eftir árið 2016 | align="right" | 14.529 | align="right" | 48,1 |- | II - Flugvöllur fari úr Vatnsmýri eftir árið 2016 | align="right" | 14.913 | align="right" | 49,3 |- | Auðir og ógildir | align="right" | 777 | align="right" | 2,6 |- | '''Alls''' | align="right" | '''30.219''' | align="right" | '''100,00''' |- | Kjörskrá og kjörsókn | align="right" | 81.258 | align="right" | 37,2 |- |} == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == {{commonscat|Reykjavík Airport|Reykjavíkurflugvelli}}* [https://www.ruv.is/frett/landsbyggdin-verdur-afskekktari Landsbyggðin verður afskekktari], Rúv.is 26. september 2012 * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3301266 ''Viljum við miðbæ eða flugvöll''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1981] {{Reykjavík}} [[Flokkur:Flugvellir á Íslandi]] [[Flokkur:Mannvirki í Reykjavík]] d93t4rklf6r52l2016zv6pnciidabh6 0 10894 1958627 1958626 2026-04-02T12:02:31Z Akigka 183 1958627 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Sýrlenska araba­lýðveldið | nafn_á_frummáli = {{nobold|اَلْجُمْهُورِيَّةُ ٱلْعَرَبِيَّةُ ٱلْسُوْرِيَّة<br>al-Jumhūriyyah al-ʿArabiyyah as-Sūriyyah}} | fáni = Flag of Syria (2025-).svg | skjaldarmerki = Emblem of Syria (2025–present).svg | nafn_í_eignarfalli = Sýrlands | þjóðsöngur = [[Humat ad-Diyar]] | staðsetningarkort = Syria_projection_(2024–present).svg | höfuðborg = [[Damaskus]] | tungumál = [[arabíska]] | stjórnarfar = [[Forsetaræði]] og starfsstjórn | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Sýrlands|Forseti]] | nafn_leiðtoga1 = [[Ahmed al-Sharaa]] | staða = [[Sjálfstæði]] | atburður1 = [[Konungsríkið Sýrland]] | dagsetning1 = 8. mars 1920 | atburður2 = Franskt verndarsvæði | dagsetning2 = 1. desember 1924 | atburður3 = Lok umboðsstjórnar Frakka | dagsetning3 = 17. apríl 1946 | flatarmál = 185.180 | stærðarsæti = 87 | hlutfall_vatns = 1,1 | mannfjöldasæti = 54 | fólksfjöldi = 26.019.711 | íbúar_á_ferkílómetra = 118,3 | mannfjöldaár = 2025 | VLF_ár = 2021 | VLF = 50,28 | VLF_á_mann = 3.300 | gjaldmiðill = [[sýrlenskt pund]] (SYP) | tímabelti = [[UTC+3]] | tld = sy | símakóði = 963 | umferð = hægra }} {{aðgreiningartengill}} '''Sýrland''' er land í [[Suðvestur-Asía|Suðvestur-Asíu]] sem liggur fyrir botni [[Miðjarðarhaf]]s með landamæri að [[Líbanon]], [[Ísrael]], [[Jórdanía|Jórdaníu]], [[Írak]] og [[Tyrkland]]i. Deilt er um landamærin við Ísrael ([[Gólanhæðir]]) og Tyrkland ([[Hatay]]). Höfuðborgin, [[Damaskus]], er eitt af elstu lifandi borgarsamfélögum heims, en talið er að borgin hafi verið stofnuð um 2500 f.Kr. Nafn landsins er [[gríska|grískt]] heiti á íbúum [[Assýría|Assýríu]] og hefur oft verið notað sem samheiti yfir allt landsvæðið við [[botn Miðjarðarhafs]]. ==Saga== Í Sýrlandi hafa margar þjóðir ráðið ríkjum: Egyptar, Hittítar, Assýríumenn, Persar og Grikkir og komu Rómverjar til sögunnar á fyrstu öld fyrir Krist. Á 7. öld féll landið undir völd múslima en hafði verið kristið. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/erlent/2024-12-12-syrlendingar-hafa-aldrei-radid-eigin-orlogum-430800 Sýrlendingar hafa aldrei ráðið eigin örlögum] Rúv, sótt 12. desember 2024</ref> Damaskus var höfuðborg [[Úmajadar|Úmajada]] 661 til 750 þegar [[Abbasídar]] fluttu höfuðborg hins íslamska heims til [[Bagdad]]. [[Ottómanveldið]] lagði undir sig landið [[1516]] og réð til loka [[fyrri heimsstyrjöld|fyrri heimsstyrjaldarinnar]]. Nútímaríkið Sýrland var stofnað sem hluti af yfirráðasvæði [[Frakkland]]s eftir [[Fyrri heimsstyrjöld]]. [[Þjóðabandalagið]], fyrirrennari Sameinuðu þjóðanna, svipti Tyrki löndum utan Tyrklands og úthlutaði Frökkum (Líbanon og) Sýrland. Bretar tóku við í [[síðari heimsstyrjöld]] eftir að Frakkland var hertekið af nasistum. Eftir að landið fékk sjálfstæði voru herforingjauppreisnir tíðar. Um þriggja ára skeið var landið í [[Sameinaða arabalýðveldið|ríkjasambandi]] við [[Egyptaland]], 1958 til 1961. Sýrland sagði Ísrael stríð á hendur árin 1967 í [[sex daga stríðið|sex daga stríðinu]] og [[Yom Kippur-stríðið|Jom Kippur-stríðinu]] árið 1973. Ísrael hertók þá [[Gólanhæðir]] í landinu. [[Ba'ath-flokkurinn]] rændi völdum í landinu 1963 en pólitískur óstöðugleiki hélt áfram. Eftir [[Svarti september í Jórdaníu|Svarta september]] 1970 var [[Hafez al-Assad]] valinn þjóðarleiðtogi. Hann bældi niður uppreisnir eins og í borginni [[Hama]] árið 1982 þar sem tugúsundir voru drepin. Sonur hans, [[Bashar al-Assad]], var kosinn eftirmaður hans án mótframboða árið [[2000]]. Hörð viðbrögð stjórnar hans við friðsamlegum mótmælum þegar [[Arabíska vorið]] hófst [[2011]] leiddu til vaxandi átaka og [[Sýrlenska borgarastyrjöldin|borgarastyrjaldar]]. Bashar al-Assad var loks steypt af stóli eftir skyndisókn uppreisnarmanna í desember árið 2024. Uppreisnarhópurinn [[Hayat Tahrir al-Sham]] var í lykilhlutverki. Lauk þar með um hálfrar aldar langri stjórn Assad-fjölskyldunnar í landinu.<ref>{{Vefheimild|titill= Skyndi­sókn batt enda á 24 ára valda­tíð Bashar Assad í Sýr­landi|höfundur=Eiður Þór Árnason|url=https://www.visir.is/g/20242661167d/skyndi-a-ras-i-syr-landi-batt-enda-a-24-ara-valda-tid-bashar-assad|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 8. desember 2024 |skoðað= 8. desember 2024}}</ref> ===Alþjóðastarf=== Sýrland er aðili að [[Samtök hlutlausra ríkja|Samtökum hlutlausra ríkja]]. Landinu hefur verið vísað úr [[Samtök um íslamska samvinnu|Samtökum um íslamska samvinnu]]. Sýrlandi var einnig vísað úr [[Arababandalagið|Arababandalaginu]] í byrjun borgarastyrjaldarinnar en landið fékk aftur aðild að samtökunum árið 2023. ==Samfélag== Í Sýrlandi býr fólk af mörgum þjóðarbrotum eins og [[Arabar]], [[Grikkir]], [[Armenar]], [[Assýríumenn]], [[Kúrdar]], [[Sjerkesar]], [[Mhalmítar]], [[Mandear]] og [[Tyrkir]]. Um 90% íbúa eiga [[arabíska|arabísku]] að móðurmáli og [[súnní íslam]] er ríkjandi trúarbrögð í landinu. ==Landfræði== Sýrland liggur á milli 32. og 38. breiddargráðu norður og 35. og 43. lengdargráðu austur. Landið er að mestu þurr háslétta en strönd þess við [[Miðjarðarhaf]] er mjó og sendin ræma sem liggur frá landamærum [[Tyrkland]]s í norðri að landamærum [[Líbanon]] í suðri. Mikilvæg landbúnaðarhéruð eru í norðaustri og suðri. Fljótið [[Efrat]] rennur gegnum austurhluta landsins. Sýrland er eitt þeirra landa sem eru skilgreind sem hluti af „[[vagga siðmenningar|vöggu siðmenningar]]“ við [[botn Miðjarðarhafs]]. Um þrír fjórðu hlutar landsins eru hálfþurr runnasteppa sem nær frá ströndinni að eyðimerkurfjallgörðum í austri. Fjórðungur landsins er skilgreindur sem ræktarland. Stærsta vatn landsins er manngerða miðlunarlónið [[Assadvatn]] við [[Tabqa-stíflan|Tabqa-stífluna]] í Efrat, 40 km norðan við Ar-Raqqah. Loftslag í Sýrlandi er heitt og þurrt og vetur eru mildir þótt snjókoma þekkist á hálendinu. Olíulindir uppgötvuðust í austurhluta landsins árið 1956. Helstu olíuvinnslusvæðin eru í nágrenni [[Deir ez-Zor]] og eru framhald á olíuvinnslusvæðunum við [[Mósúl]] og [[Kirkúk]] í [[Írak]]. Eftir 1974 varð olía helsta útflutningsvara landsins. ===Náttúra=== [[Mynd:Ursus_arctos_syriacus.jpg|thumb|right|Sýrlenskur skógarbjörn (''Ursus arctos syriacus'')]] Láglendið við strönd Sýrlands er nær alfarið ræktarland og villigróður eingöngu lágir runnar, til dæmis runnar af [[glóðarlyngsætt]]. Í suðurhlíðum fjallgarðsins sem liggur samsíða ströndinni er að finna leifar af barrskógi. [[Eik]]ur og [[runnaeik]]ur vaxa á hásléttunni þar sem þurrkar eru meiri. ''[[Pistacia palaestina]]'' vex villt á runnasteppunum og [[malurt]] vex á sléttunum. Sumir hlutar fjallsins [[Jabal al-Druze]] eru þaktir þéttu [[makkíkjarr]]i. Í landinu er dýralíf mjög fjölbreytt þar sem samkeppni við manninn er ekki of mikil. Einkennisdýr landsins er [[sýrlenskur skógarbjörn]] sem er þó líklega útdauður í landinu. Þar má einnig finna [[fjallagasella|fjallagasellu]], [[arabíuóryx]], [[villiköttur|villiketti]], [[otur|otra]] og [[héri|héra]]. [[Kameljón]] eru algeng auk nokkurra tegunda af [[slanga|slöngum]] og [[eðla|eðlum]]. [[Miðjarðarhafsmunkselur]] finnst við ströndina. Í Sýrlandi eru fuglar á borð við [[flamengó]] og [[pelíkani|pelíkana]]. [[Gullhamstur]] lifir villtur í norðurhluta Sýrlands og er í útrýmingarhættu. ===Veðurfar=== [[Úrkoma]] er nokkuð algeng þar sem raki berst með vindum frá Miðjarðarhafinu. Mest af henni fellur milli nóvember og maí en þar sem fjallgarðurinn við ströndina grípur mest af því er dældin austan við hann tiltölulega þurr. Sunnan við fjöllin, við Damaskus og Homs, nær regnið lengra inn í landið. Ársmeðalhiti er frá 7°C í janúar að 27°C í ágúst. Á hásléttunni í austri er hár hiti á daginn á sumrin en næturfrost algengt frá nóvember og fram í mars. == Stjórnmál == [[Mynd:Ahmed_al-Sharaa_in_November_2025.jpg|thumb|right|Ahmed al-Sharaa, forseti Sýrlands.]] Sýrland er í pólitísku millibilsástandi eftir fall ríkisstjórnar [[Bashar al-Assad]] 8. desember 2024.<ref>{{Cite web |title=The Assad regime falls. What happens now? |url=https://www.brookings.edu/articles/the-assad-regime-falls-what-happens-now/ |access-date=24 March 2025 |website=Brookings |language=en-US}}</ref> Þá var [[starfstjórn]] mynduð undir forsæti [[Mohammed al-Bashir]].<ref>{{Cite news |date=9 December 2024 |title=Syria Rebel Group Political Chief to Form Temporary Government |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-12-09/syria-rebel-group-political-chief-to-form-temporary-government |access-date=9 December 2024 |work=Bloomberg.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Picheta |first1=Rob |last2=Regan |first2=Helen |date=9 December 2024 |title=After decades of brutal rule, Bashar al-Assad's regime has been toppled. Here's what we know |url=https://edition.cnn.com/2024/12/09/middleeast/syria-assad-rebels-explainer-intl-hnk/index.html |access-date=10 December 2024 |website=CNN |language=en}}</ref> Á sigurráðstefnu sýrlensku byltingarinnar í forsetahöllinni þann 29. janúar 2025, var [[Ahmed al-Sharaa]] skipaður forseti til bráðabirgða af sameinaðri herstjórn uppreisnaraflanna, en hann hafði leitt stjórnina í reynd eftir fall Assads.<ref name="english.enabbaladi.net">{{Cite web |date=29 January 2025 |title=General Command appoints Ahmed al-Sharaa as President of Syria |url=https://english.enabbaladi.net/archives/2025/01/general-command-appoints-ahmed-al-sharaa-as-president-of-syria/ |access-date=15 February 2025 |website=[[Enab Baladi]]}}</ref> Þann 13. mars 2025 staðfesti al-Sharaa [[bráðabirgðastjórnarskrá Sýrlands 2025]] sem mun gilda í fimm ár.<ref name="CNN20250313">{{Cite news |title=Syrian leader signs constitution that puts the country under an Islamist group's rule for 5 years |url=https://edition.cnn.com/2025/03/13/middleeast/syria-constitution-ap-intl/index.html |access-date=13 March 2025 |website=CNN |language=en}}</ref><ref name="WP20250313">{{Cite news |date=13 March 2025 |title=Syrian leader signs constitution that puts the country under an Islamist group's rule for 5 years |url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/03/13/syria-constitution-assad-alsharaa/be14baa8-000a-11f0-b7a7-d938159de2bc_story.html |access-date=13 March 2025 |newspaper=The Washington Post}}</ref> Stjórnarskráin gerir ráð fyrir [[forsetaræði]]<ref>{{cite web |date=14 March 2025 |title=sweeping powers, ignores minority rights |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250314-syria-s-new-constitution-gives-sweeping-powers-ignores-minority-rights |accessdate=16 March 2025 |publisher=France24}}</ref> án forsætisráðherra.<ref>{{cite web |date=12 March 2025 |title=Syria's Constitutional Draft Set for Release as Fact-Finding Committee Begins Investigations |url=https://www.watanserb.com/en/2025/03/12/syrias-constitutional-draft-set-for-release-as-fact-finding-committee-begins-investigations/ |accessdate=16 March 2025 |publisher=Watan News}}</ref> [[Þjóðþing Sýrlands]] var stofnað sem bráðabirgðaþing á þessu fimm ára tímabili. Þingið á að hafa umsjón með mótun nýrrar varanlegrar stjórnarskrár.<ref name=":02">{{Cite web |date=13 March 2025 |title=Syrian leader signs constitution that puts the country under an Islamist group's rule for 5 years |url=https://apnews.com/article/syria-constitution-assad-alsharaa-4caa2074f20155c2399451d9669e435b |access-date=13 March 2025 |website=Associated Press News}}</ref> Þann 29. mars 2025 kynnti al-Sharaa [[bráðabirgðastjórn Sýrlands]] við hátíðlega athöfn í forsetahöllinni í Damaskus.<ref name=":023">{{Cite web |title=نص الإعلان الدستوري لسوريا 2025 |trans-title=Texti stjórnarskráryfirlýsingar Sýrlands|url=https://www.aljazeera.net/encyclopedia/2025/3/14/%D9%86%D8%B5-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7-2025 |date=14 March 2025 |access-date=29 March 2025 |website=[[Al Jazeera Arabic]] |language=ar |archive-url=https://web.archive.org/web/20250314135843/https://www.aljazeera.net/encyclopedia/2025/3/14/%D9%86%D8%B5-%D8%A7%D9%84%D8%A5%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7-2025 |archive-date=14 March 2025 |url-status=live }}</ref> Þar tóku nýju ráðherrarnir við embættum sínum og héldu ræður þar sem þeir lýstu stefnumálum sínum.<ref name="syria-tv-2025-03-29">{{Cite web |date=29 March 2025 |title=وزراء الحكومة السورية يقدمون خططهم ويؤدون القسم الدستوري |url=https://www.syria.tv/%D9%88%D8%B2%D8%B1%D8%A7%D8%A1-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D9%83%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D9%8A%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%88%D9%86-%D8%AE%D8%B7%D8%B7%D9%87%D9%85-%D9%88%D9%8A%D8%A4%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%B3%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D9%8A |access-date=29 March 2025 |website=[[Syria TV (Fadaat Media)]] |language=ar}}</ref> Bráðabirgðastjórnin tók við af [[starfsstjórn Sýrlands]] sem var mynduð eftir fall stjórnar Assads 8. desember 2024.<ref name="auto3">{{cite news |title=At protest, Tel Aviv mayor vows to shut down the country if the government ignores a High Court ruling |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog-march-29-2025/ |access-date=29 March 2025 |website=[[The Times of Israel]] |date=29 March 2025 |language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> Miðað við núverandi fyrirkomulag er Sýrland [[einingarríki]],<ref>{{cite web |title=Syria summary |url= https://www.britannica.com/summary/Syria |publisher=[[Encyclopedia Britannica|Britannica]]}}</ref> en komið hafa fram tillögur að stofnun [[sambandsríki]]s. === Stjórnsýslueiningar === Sýrland skiptist í 14 héruð (landstjóraumdæmi) sem aftur skiptast í 61 umdæmi. [[File:Syria_2016,_administrative_divisions_coloured_and_numbered.svg|thumb|440px|Héruð Sýrlands.]] {| class="wikitable" | |- ! Nr. !! Hérað !! Höfuðstaður |- | 1 || [[Latakíuhérað]] || [[Latakía]] |- | 2 || [[Idlibhérað]] || [[Idlib]] |- | 3 || [[Aleppóhérað]] || [[Aleppó]] |- | 4 || [[Raqqa-hérað]] || [[Raqqa]] |- | 5 || [[Al-Hasakah-hérað]] || [[Al-Hasakah]] |- | 6 || [[Tartushérað]] || [[Tartus]] |- | 7 || [[Hamahérað]] || [[Hama]] |- | 8 || [[Deir ez-Zor-hérað]] || [[Deir ez-Zor]] |- | 9 || [[Homshérað]] || [[Homs]] |- | 10 || [[Rif Dimashq-hérað]] || [[Rif Dimashq]] |- | 11 || [[Damaskushérað]] || [[Damaskus]] |- | 12 || [[Quneitra-hérað]] || [[Quneitra]] |- | 13 || [[Daraa-hérað]] || [[Daraa]] |- | 14 || [[Sweida-hérað]] || [[Sweida]] |} ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Arababandalagið}} {{Asía}} {{Stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Sýrland| ]] o1lt9dgtdgkatkhzrkh8od8r6zqq087 0 20440 1958643 1958476 2026-04-02T14:02:31Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958643 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = Forseti | body = ráðherraráðs Lýðveldisins Ítalíu | native_name = {{nobold|{{lang|it|Presidente del Consiglio dei ministri della Repubblica Italiana}}}} | insignia = Ovale Presidenza Consiglio.svg | insigniasize = 110 | flag = Flag of prime minister of Italy.svg | flagsize = 120 | flagcaption = Fáni forseta ráðherraráðsins | insigniacaption = Innsigli forsætis ráðherraráðs Ítalíu | image = Giorgia Meloni Official 2024 (cropped).jpg | image_size = | incumbent = [[Giorgia Meloni]] | incumbentsince = 22. október 2022 | member_of = [[Ráðherraráð Ítalíu|Ráðherraráðs]]<br />[[Þjóðaröryggisráð Ítalíu|Þjóðaröryggisráðs]]<br />[[Evrópska ráðið|Evrópska ráðsins]] | residence = [[Palazzo Chigi]] | seat = [[Róm]] | appointer = [[Forseti Ítalíu|Forseta lýðveldisins]] | deputy = Aðstoðarforsætisráðherra | termlength = Ekkert fast skipunartímabil, heldur embætti svo lengi sem meirihluti þings styður það | inaugural = [[Alcide De Gasperi]] (lýðveldi)<br/>[[Camillo Benso greifi af Cavour|Camillo Benso di Cavour]] (fyrstur) | salary = €{{round|99480|-3}} á ári<ref name="igcompaycheck">{{Cite web|url=https://www.ig.com/uk/forex/research/pay-check|title=IG.com Pay Check|publisher=IG|access-date=2026-04-01|archive-date=2018-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20180425045807/https://www.ig.com/uk/forex/research/pay-check|url-status=dead}}</ref> | formation = {{start date and age|df=y|1861|3|17}} | website = {{URL|https://www.governo.it/}} }} '''Forsætisráðherra Ítalíu''' er leiðtogi [[ríkisstjórn]]ar [[Ítalía|Ítalíu]] og hefur það hlutverk með höndum að stýra og samræma vinnu annarra [[ráðherra]] ríkisstjórnarinnar. Forsætisráðherraembættið er fjórða mikilvægasta [[embætti]] [[ríki]]sins samkvæmt [[stjórnarskrá Ítalíu|stjórnarskránni]], á eftir [[forseti Ítalíu|forseta lýðveldisins]], [[þingforseti|þingforseta]] og [[forseti öldungadeildar|forseta öldungadeildarinnar]]. Hlutverk forsætisráðherra er skilgreint í stjórnarskránni, greinum 92-96. </onlyinclude> Forsætisráðherra er tilnefndur af forseta lýðveldisins. Yfirleitt er um að ræða leiðtoga stærsta flokks þess [[kosningabandalag]]s sem hlýtur meirihluta í [[þingkosningar|þingkosningum]] og fær þar með [[umboð til stjórnarmyndunar]]. Þegar Ítalía var [[Konungsríkið Ítalía|konungsríki]] (frá [[1861]] til [[1946]]) var það [[konungur Ítalíu]] sem veitti umboð til stjórnarmyndunar. ==Tengt efni== * [[Listi yfir forsætisráðherra Ítalíu]] * [[Stjórnarskrá Ítalíu]] * [[Forseti Ítalíu]] * [[Forseti ítalska þingsins]] * [[Forseti ítölsku öldungadeildarinnar]] ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Forsætisráðherrar Ítalíu| ]] h58wp3lfyp5nfuihgdm5909x5xlmu3v 0 20637 1958661 1917516 2026-04-02T21:37:27Z TKSnaevarr 53243 1958661 wikitext text/x-wiki {{Vísindamaður | svæði = Eðlisfræði| tímabil = 20. öld| color = #B0C4DE | image_name = Oppenheimer (cropped).jpg| nafn = J. Robert Oppenheimer| fæddur = [[22. apríl]] [[1904]]<br>[[New York-borg]], [[New York (fylki)|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | látinn = {{Dánardagur og aldur|1967|2|18|1904|4|22}}<br>[[Princeton (New Jersey)|Princeton]], [[New Jersey]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]| svið = [[Fræðileg eðlisfræði]]| helstu_viðfangsefni = | markverðar_kenningar = | helstu_ritverk = ''Zur Quantentheorie kontinuierlicher Spektren'' (1927)| alma mater = [[Harvard-háskóli]] ([[Baccalaureus Artium|BA]])<br>[[Christ's College, Cambridge]]<br>[[Georg-August-háskólinn í Göttingen]] ([[Philosophiae Doctor|PhD]]) | stofnun = [[Kaliforníuháskóli í Berkeley]]<br>[[Tækniháskólinn í Kaliforníu]]<br>[[Los Alamos-rannsóknarstöðin]]<br>[[Institute for Advanced Study]]| verðlaun_nafnbætur = | undirskrift = J Robert Oppenheimer signature.svg | }} '''Julius Robert Oppenheimer''' ([[22. apríl]] [[1904]] – [[18. febrúar]] [[1967]]) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[eðlisfræðingur]] af [[Þýskaland|þýskum]] [[Gyðingar|gyðingaættum]] og yfirmaður vísindarannsókna við [[Manhattan-verkefnið]], sem var sett á laggirnar í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni í því skyni að smíða fyrstu [[Kjarnorkusprengja|kjarnorkusprengjuna]] í [[Los Alamos]]-rannsóknarstöðinni í [[Nýja Mexíkó|Nýju Mexíkó]]. Oppenheimer sem nefndur hefur verið „faðir [[atómsprengja|atómsprengjunnar]]“ harmaði smíði kjarnorkusprengjunnar og eyðingamátt hennar eftir að [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|hún var notuð]] á [[Japan|japönsku]] [[borg]]irnar [[Hiroshima]] og [[Nagasaki]]. Þegar eyðingarmáttur sprengjunnar kom í ljós lét Oppenheimer eftir sér hin fleygu orð „Nú er ég Dauð­inn, eyð­ing­ar­afl heims­ins“ (e. ''Now I am become Death, the destroyer of worlds''), sem er vísun í hindúaritninguna [[Bhagavad Gita]].<ref>{{Vefheimild|titill=Nú er ég Dauðinn, eyðingarafl heimsins|url=https://kjarninn.is/frettir/nu-er-eg-daudinn-eydingarafl-heimsins/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2015|mánuður=7. ágúst|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. desember}}</ref> Árið 2023 kom út kvikmyndin Oppenheimer sem fjallar um störf Oppenheimer í tengslum við framleiðslu fyrstu kjarnorkusprengjunnar. ==Tilvísanir== <references/> {{fde|1904|1967|Oppenheimer, Robert}} [[Flokkur:Bandarískir eðlisfræðingar|Oppenheimer, Robert]] s8ow9n7aw90o3liwzwl9xoeqzsi6rgy 1 25146 1958684 1809157 2026-04-03T10:59:49Z Berserkur 10188 Nýr hluti: /* Saga */ 1958684 wikitext text/x-wiki Er Þórshöfn höfuðborg Færeyja eða Kúlúsúk höfuðborg Grænlands? Það þarf að vera fleirri en ein borg til að tala um höfuðborg. Það hlítur að vera til einhvað betra orð eins og stjórnarráðsstaður eða einhvað þess hátar. Það er ónákvæmt að kalla Washington höfuðborg USA þar sem margar aðrar borgir eru stærri og frægari. :Já, Þórshöfn er höfuðborg Færeyja, og Nuuk (ekki Kúlúsúk) er höfuðborg Grænlands. Reykjavík er höfuðborg Íslands. Eina borgin getur vel verið höfuðborgin, þar að auki sem borg er mjög afstætt hugtak. --[[Notandi:Sterio|Sterio]] 11. maí 2006 kl. 20:11 (UTC) == Um hverfaskiptingu == Opinbera hverfaskiptingin fylgir ekki alltaf þeim skiptingum (geta verið mjög mismunandi) sem notaðar eru í daglegu tali, t.d. er Grafarholti og Norðlingaholti skellt undir Árbæ á meðan Úlfarsfellið er strax tilgreint sem hverfi. Ég held að það sé þó betra að halda sig við hina stjórnsýslulegu skiptingu heldur en að reyna að fara eftir einhverri huglægri skiptingu þar sem slíkar skiptingar eru mjög ónákvæmar. Mér fannst rétt að sýna naumhyggju í því hvað er hlekkjað og hvað ekki þar sem bæjarhlutarnir eru mismerkilegir og misvel þekktir. En auðvitað getur hver sem er bætt við tenglum að vild. Bæjarhlutaheitin eru eins og þau eru í samþykktinni sem ég vísa í. --[[Notandi:Dresib|Dresib]] 5. apríl 2006 kl. 14:26 (UTC) (Gleymdi víst að skrá mig inn áður en ég skellti hverfunum inn). == Myndir fyrir hverfaskipitingu== Mætti ekki vel nota [[:Mynd:Hverfi-reykjavikur.svg|þessa mynd]]? Mér virðist hún skýrari og hún hefur texta í þokkabót. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 13. júlí 2008 kl. 01:21 (UTC) == Hverfaskipting == Ég er búinn að bæta allnokkrum þessara hverfa [http://openstreetmap.org/?lat=64.1357&lon=-21.887&zoom=13&layers=0B00FTF á OpenStreetMap], þó eru ekki nærru öll komin og sum þeirra eru skilgreind það ónægilega í greinum hér að ég hef bara geta sett þau inn sem punkta en ekki samsvarandi [[marghyrningur|marghyrninga]] sem lýsa nákvæmum hverfamörkum. --[[Notandi:Ævar Arnfjörð Bjarmason|Ævar Arnfjörð Bjarmason]] 31. október 2008 kl. 22:33 (UTC) == Systra/vinaborgir fjöldi? == Fjöldi vinaborga er hér 19 en á ensku Wiki 5. Ég finn ekki heimild um vinaborgir á síðu Rvkborgar eða á google. Ég sendi borginni fyrirspurn og viti menn þá var mér gefinn linkur á undirkaflann hérna sem ég er að reyna að uppfæra! *facepalm* [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. maí 2023 kl. 10:44 (UTC) : Áhugavert. [https://www.dv.is/eyjan/2022/03/17/dagur-borgarstjori-ferdast-til-eystrasaltsrikjanna-ad-kynna-ser-adstaedur-flottafolks/ Hér] er t.d. talað um að höfuðborgir allra Eystrasaltsríkjanna séu vinaborgir Reykjavíkur... --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 26. maí 2023 kl. 16:41 (UTC) == Saga == Það nokkurn veginn ekkert um sögu Reykjavíkur frá seinna stríði. Það mætti fara í uppbyggingu hverfa og húsa eins og Hörpu, Hallgrímskirkju, borgarskipulag.... Síðan [[Saga Reykjavíkur]] er svipuð. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 10:59 (UTC) qj028ufco2h4zt3wa2fogawgmnrttq1 0 27804 1958662 1951825 2026-04-02T22:40:50Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958662 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Grímur Thomsen | búseta = Á Bessastöðum í æsku, í&nbsp;Kaupmannahöfn og sunnar í Evrópu 1837&ndash;1867, á Bessastöðum eftir það. | mynd = Grímur Thomsen - Commons.jpg | myndastærð = 250px | myndatexti = Grímur Thomsen | alt = Grímur Thomsen | fæðingarnafn = Grímur Þorgrímsson | fæðingardagur = [[15. maí]] [[1820]] | fæðingarstaður = [[Bessastaðir|Bessastöðum]], [[Álftanes]]i | dauðadagur = [[27. nóvember]] [[1896]] (76 ára) | dauðastaður = Bessastöðum, Álftanesi<br />Hvílir í kirkjugarðinum þar. | orsök_dauða = Banamein: Lungnabólga | virkur = | þekktur_fyrir = ljóð sín | þekkt_fyrir = | þjóðerni = Íslendingur | starf = [[Skáld]], [[bókmenntafræði]]ngur, [[:da:Legationsråd|legationsráð]], [[þingmaður]] og [[bóndi]]. | titill = Dr. phil. | verðlaun = | laun = | trú = | maki = Jakobína Jónsdóttir (af&nbsp;[[Reykjahlíðarætt]]) frá [[Reykjahlíð (Mývatnssveit)|Reykjahlíð]] við [[Mývatn]] og síðar Hólmum í [[Reyðarfjörður|Reyðarfirði ]] | börn = | foreldrar = Þorgrímur Tómasson (Thomsen) og Ingibjörg Jónsdóttir | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | stjórnmálaflokkur = | niðurmál = | hæð = | þyngd = | tilvitnun = | undirskrift = | heimasíða = }} '''Grímur Thomsen''' ([[15. maí]] [[1820]] – [[27. nóvember]] [[1896]]) var [[Ísland|íslenskt]] [[skáld]], [[bókmenntafræði]]ngur, [[þingmaður]] og [[bóndi]]. == Æska og nám == Grímur var fæddur og uppalinn á [[Bessastaðir | Bessastöðum]] en foreldrar hans voru Þorgrímur Tómasson gullsmiður (kallaði sig Thomsen), skólaráðsmaður þar og kona hans Ingibjörg Jónsdóttir, systir [[Grímur Jónsson (amtmaður)|Gríms Jónssonar]]<ref>{{bókaheimild|höfundur=Kristmundur Bjarnason|titill=Amtmaðurinn á Einbúasetrinu|útgefandi=Iðunn, Reykjavík|ár=2008|ISBN=ISBN 9789979104674}}</ref>, [[amtmaður|amtmanns]] á [[Möðruvellir (Hörgárdal)|Möðruvöllum]] í [[Hörgárdalur|Hörgárdal]]. Grímur lærði í heimaskóla hjá séra [[Árni Helgason (f. 1777)|Árna Helgasyni]] í [[Garðar á Álftanesi|Görðum]] á [[Álftanes]]i. Eftir að hafa lokið stúdentsprófi 17 ára 1837 sigldi hann til [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]] og innritaðist í [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]]. Árið 1841 tók Grímur þátt í samkeppni um samningu ritgerðar um franskar bókmenntir og stöðu þeirra í samtímanum og hlaut önnur verðlaun fyrir ritgerðina. Hann lauk meistaraprófi í samtímabókmenntum frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Hafnarháskóla]] [[1845]], ritgerð hans fjallaði um [[George Byron|Byron lávarð]]. Níu árum seinna var honum veitt [[doktorsgráða|doktorsnafnbót]] við [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] með konungsúrskurði fyrir ritgerðina um Byron. == Störf == Í Kaupmannahöfn kom Grímur að útgáfu [[Ný félagsrit|Nýrra félagsrita]] ásamt [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóni Sigurðssyni]]. Grímur starfaði árum saman í utanríkisþjónustu Dana og dvaldist meðal annars í Frankfurt, París, Brüssel og London. Hlaut hann nafnbótina [https://da.wikipedia.org/wiki/Legationsråd legationsráð], sem hann afsalaði sér eftir að hann fluttist heim til Íslands. <ref>[https://timarit.is/page/6843655?iabr=on#page/n191/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Bréf dómsmálastjórnarinnar til stiptamtmannsins yfir Íslandi, um lausn frá nafnbótum.] Tíðindi um stjórnarmálefni Íslands þriðja bindi 1. janúar 1875.</ref> Hann fluttist 1867 alfarinn til Íslands og settist að á [[Bessastaðir|Bessastöðum]], sem hann keypti af konungi í skiptum fyrir Belgsholt í Borgarfirði. Grímur sat lengi á [[Alþingi]] og rak bú á Bessastöðum til dauðadags. Hann lést á Bessastöðum 27. nóvember 1896 í sama herbergi og hann fæddist í 76 árum fyrr.<ref name=KB>{{bókaheimild|höfundur=Kristmundur Bjarnason|titill=Lífsþorsti og leyndar ástir - Svipmyndir úr lífi Gríms Thomsen og nokkurra samferðamanna|útgefandi=Hólar, Akureyri|ár=2003|bls=|ISBN=9979776218}}</ref> Grímur er grafinn í kirkjugarðinum á Bessastöðum.<ref>{{Cite web |url=https://www.gardur.is/leit_einfalt_c.php |title=Leit á vef Kirkjugarða |access-date=2020-04-15 |archive-date=2020-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206081609/https://www.gardur.is/leit_einfalt_c.php |url-status=dead }}</ref> == Áhrif Gríms á Dani == Í minningargrein um Grím segir: {{Tilvitnun2|texti= En það var nú ekki alténd vandi Gríms að fara að því, hvað öðrum þótti. Höfuðrit hans á dönsku var vitanlega bók hans um Byron.En þýðing hans fyrir danskar bókmentir er að öðru leyti mest í því fólgin að hann benti Dönum á ágæti ýmisra rita og manna, sem lítill eða enginn gaumur var gefinn fyrri. Áður hann skrifaði um Byron höfðu þeir ekkert rit að gagni um hann. Norsku skáldunum var þar fremur lítill gaumur gefinn fyrri en hann ritaði um Munch og verður Munch þó varla talinn einn með stærri spámönnunum. Hitt er meira vert að Grímur vakti fyrstur eptirtekt Dana á öðru eins ágætisskáldi og Runeberg og hefur honum fundizt mjög mikið til um hann, eins og má. Útvegaði Grímur honum óbeðið riddarakross Danafánamanna hjá Halli ráðgjafa, en aldrei sáust þeir Runeberg og Grímur. Hins vegar sendi Runeberg honum olíumynd af sér til menja, er margir munu hafa séð, er komið hafa að Bessastöðum. Minnistæðastur má þó Grímur vera Dönum fyrir það handarvik þegar hann (1855) kenndi þeim að meta H.C. Andersen og æfintýragerð hans. Andersen hafði ort og ritað æfintýri í nær heilan mannsaldur, en borið það eitt úr býtum, að Danir höfðu skammað hann jafnt og þétt út sem fábjána og hálfvita.|höfundur=[[Jón Þorkelsson forni|Jón Þorkelsson (yngri)]]|hvaðan=''Grímur Thomsen'', [[Andvari (tímarit)|Andvari]] janúar 1898, bls. 12.|breidd=|hæð=|staðsetning=|leturstærð=|línubil=}} Þessi ummæli um Grím Thomsen og H.C. Andersen urðu [[Martin Larsen]] tilefni að greinarskrifum <ref>[https://timarit.is/page/6522639?iabr=on#page/n181/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22. H.C. Andersen og Grímur Thomsen.], Martin Larsen, Skírnir 1. janúar 1952, bls. 178-194.</ref> þar sem hann rak mörg dæmi þess að Danir hafi skrifað fallega um H.C. Andersen áður en Grímur skrifaði sinn ritdóm. Bækur H.C. Andersen hafi oft verið gefnar út í vönduðum útgáfum á þeim tíma og selst vel. Greininni lýkur á þessum orðum: {{Tilvitnun2| Það er ekki stætt á þjóðsögunni um Grím Thomsen , að hann hafi fyrstur manna í Danmörku viðurkennt H.C. Andersen og breytt áliti landa hans á honum. Og heiðurssessinn, sem Grímur Thomsen hlaut í ''"Ævintýri lífs míns"''<ref group="n">[https://da.wikipedia.org/wiki/Mit_Livs_Eventyr ''Ævintýri lífs míns'' er sjálfsævisaga H.C. Andersen]</ref>, skýrist á eðlilegan hátt. En í stað þjóðsagnarinnar kemur veruleikinn, hin fallega ritgerð Gríms Thomsen, sem enn má lesa sér til gagns. |Martin Larsen|H.C. Andersen og Grímur Thomsen, Skírnir 1. janúar 1952, bls. 194.}} ==Einkahagir== Á meðal afkomenda Þorgríms Tómassonar gullsmiðs er honum eignuð þessi vísa:<ref name=ÁG>Munnmælasaga frá börnum [[Ásmundur Guðmundsson|Ásmundar]] sonar Þóru Ásmundsdóttur og Guðmundar Helgasonar.</ref> <blockquote><poem> Dætur á ég tvær. Giftar eru þær skíthælum tveim. Svei báðum þeim. En dreng á ég líka, dável gáfaðan. Guð blessi hann. </poem></blockquote> Þetta þykir heldur ósanngjarnt í garð þeirra bræðra Markúsar og [[Dómkirkjuhneykslið|Ásmundar]] Jónssona, eiginmanna Kristínar og Guðrúnar dætra Þorgríms, sem voru báðir sómamenn, greinilega er þetta ort í stríðni. Grímur reyndist Þorgrími alldýr í rekstri meðan á námi hans stóð og olli foreldrum sínum áhyggjum vegna eyðslusemi og námsvals. Þorgrímur studdi son sinn rausnarlega til náms í Kaupmannahöfn, en þeir peningar nægðu Grími ekki og hann steypti sér í miklar skuldir. [[Finnur Magnússon]] prófessor gekk oft í ábyrgð fyrir hann til að forða Grími frá skuldafangelsi eða brottrekstri úr skóla og síðan þurfti að rukka Þorgrím, svo Þorgrímur fékk oft háa bakreikninga vegna skulda Gríms. Grímur mun hins vegar hafa þótt aðhaldssamur í landsfjármálum þegar hann sat á þingi á efri árum ([[1869]]&ndash;[[1892]]). Grímur skráði sig á öðru ári, aðallega til að róa foreldra sína, í lögfræðinám sem þótti skynsamlegt fyrir framagjarna menn. En lögfræðinni sinni hann lítið og lagði í staðinn allt kapp á að læra bókmenntafræði, sem ekki þótti gefa miklar framavonir. ===Kvennamál=== <ref name=KB /> Þegar Grímur var við nám og leigði úti í bæ, bjó í næsta herbergi jafnaldra hans,stúlka frá Fredericia á Jótlandi, Anna Magdalene Kragh <ref>[https://da.wikipedia.org/wiki/Magdalene_Thoresen Magdalene Thoresen] á dönsku Wikipediu og til á fleiri tungumálum.</ref> (3.&nbsp;júní&nbsp;1819&ndash;28.&nbsp;mars&nbsp;1903) sem var við kennaranám. Þeim Grími varð ágætlega til vina. Magdalene lauk námi sumarið 1842 og réð sig þá sem kennari til prófasts Hans Conrad Thoresen <ref>[https://no.wikipedia.org/wiki/Hans_Conrad_Thoresen Hans Conrad Thoresen] á norskri bókmáls Wikipediu.</ref> á Sunnmæri í Noregi, sem var ekkill með fimm ung börn. Hún fann fljótlega að hún var vanfær. Í þá daga þótti ekki fínt að eiga barn utan hjónabands. Prófastur reyndist henni vel og þau fóru til Kaupmannahafnar þar sem Magdalene fæddi son vorið 1843. Barnið var skírt Peter Axel, sem var síðar breytt í Axel Peter Jensen og drengnum var komið í fóstur. Síðar sama ár gengu Magdalena og Thoresen í hjónaband. Þau fluttu til Bergen og eignuðust fjögur börn saman. Grímur hefur spurst fyrir um Magdalenu og hóf hann bréfaskipti við hana um 1850. Það varð til þess að Grímur tók að sér að greiða fyrir framfærslu drengsins og varð upp úr því mikil vinátta við Thoresen hjónin, sem entist meðan þau lifðu. Telja margir að Grímur hafi verið faðir drengsins <ref>[http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=171 Æviágrip á heimasíðu Alþingis]</ref> þó aldrei kynnti hann drenginn sem slíkan. Þegar Axel Peter var tvítugur sumarið 1863 sigldi hann til Íslands með dönsku herskipi að frumkvæði Gríms og heimsótti Ingibjörgu á Bessastaði og systur Gríms í Odda á Rangárvöllum. Ingibjörg sem var orðin blind tók í hendur drengsins og á að hafa sagt ''Þetta eru hendurnar hans Gríms míns''. Drengurinn lærði til sjóliðsforingja og var í sjóhernum um skeið, en gekk síðan í verslunarflotann og bar beinin ungur í Kína. Í Bergen kynntist Magdalena leikskáldunum og leikhússtjórunum [[Henrik Ibsen]] og [[Bjørnstjerne Bjørnson]]. Hún þýddi leikrit fyrir Bjørnson, en Ibsen giftist stjúpdóttur hennar, Súsönnu. Eftir að hún var orðin ekkja fékkst hún við skriftir, skrifaði m.a. leikrit og ferðabækur frá Noregi. Varð hún þekkt og virt fyrir skrif sín. Meðan á starfsferli Gríms erlendis stóð vitjaði hann öðru hverju átthaganna, meðal annars sumarið 1866. Þá var Þuríður nokkur Þorgeirsdóttir vinnukona í Pálshúsi í Reykjavík. Hún ól dóttur 19. maí 1867 og sagði sínu nánasta skylduliði að Grímur Thomsen væri barnsfaðir hennar, þótt Jón Ólafsson, ógiftur maður á Sýruparti á Akranesi, væri lýstur faðir stúlkunnar í kirkjubókum. Ekki er hins vegar vitað til að Grímur hafi haft nein afskipti af barninu Sigurlaugu og hið meinta faðerni fór lengi leynt. Þuríður móðir barnsins dó aðeins fertug að aldri, úr veikindum, en hafði verið mjög heilsulaus um nokkurn tíma áður. Hún var á þeim tíma vinnukona hjá Grími Thomsen á Bessastöðum, en þar lést hún 24. maí 1870. <ref>[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/768311/ Fjölskylda og ættarleyndarmál] Viðtal við Margréti Hallgrímsdóttur þjóðminjavörð í Tímariti Morgunblaðsins 7. desember 2003.</ref> Séra Jón Þorsteinsson var lengi prestur í [[Reykjahlíð (Mývatnssveit)|Reykjahlíð]] og átti mörg börn á árunum 1808 til 1835. Eru niðjar hans kallaðir [[Reykjahlíðarætt]]. Á gamals aldri flutti hann til sonar síns séra Hallgríms Jónssonar prests á Hólmum í Reyðarfirði og tók með sér yngsta barnið Jakobínu Jónsdóttur (30. nóv. 1835&ndash;30. jan. 1919). Kona Hallgríms var heilsulítil og gengdi Jakobína ráðskonustörfum fyrir bróður sinn. Jakobína skrifaðist á við systur sína Sólveigu, sem var gift [[Jón Sigurðsson á Gautlöndum|Jóni Sigurðssyni]], alþingismanni á Gautlöndum í Mývatnssveit. Hafa mörg bréfa þeirra verið birt í bókum Finns Sigmundssonar <ref>{{bókaheimild|höfundur=Finnur Sigmundsson|titill=Konur skrifa bréf: sendibréf 1797&ndash;1907|útgefandi=Bókfellssútgáfan, Reykjavík|ár=1961|}}</ref> og eins hefur Ríkisútvarpið flutt þætti þar sem lesið er úr þessum bréfum. 1865 fór Jakobína til Reykjavíkur og í Reykjavík naut hún meðal annars kennslu hjá Ágústu Johnson dóttur [[Grímur Jónsson (amtmaður)|Gríms amtmanns]], en Ágústa og Grímur Thomsen voru systkinabörn. Þegar Grímur var sestur að á Bessastöðum þótti honum kominn tími til að festa ráð sitt. Hann skrifaði Jakobínu bónorðsbréf, en undirtektir hennar voru dræmar og skrifaði hún Sólveigu og bað um ráð. Grímur sá að það þurfti að fylga málinu eftir af festu, svo hann tók sér far með skipi til Reyðarfjarðar og bar upp erindið augliti til auglitis með þeim árangri að Jakobína játaðist honum. Séra Hallgrímur gaf þau saman skömmu síðar. Þetta var árið 1870 og Grímur var fimmtugur og Jakobína þrjátíu og fimm ára. Hjónabandið var farsælt. Þau eignuðust engin börn, en sum systkinabörn þeirra dvöldust langdvölum hjá þeim. ===Stríðni Gríms=== Í júní 1884 gekk Þóra Ágústa Ásmundsdóttir, dóttir Guðrúnar systur Gríms, að eiga séra Guðmund Helgason frá Birtingaholti í Hrunamannahreppi. Athöfnin fór fram í Garðakirkju á Álftanesi og brúðkaupsveislan var haldin á Bessastöðum <ref>[https://timarit.is/page/4735370?iabr=on#page/n21/mode/2up/search/%22Gu%C3%B0mundur%20Helgason%22 Séra Guðmundur Helgason prófastur: Aldarminning.] Kristleifur Þorsteinsson, Kirkjuritið 1. apríl 1953, bls. 90.</ref>. Grímur hélt ræðu í brúðkaupsveislunni og sagði að samanlagt væru brúðhjónin þrjár álnir (þ.e. sex fet) og þar af væri brúðguminn fimm fet og ellefu þumlungar. Af því mætti ráða hve brúðurin væri há. <ref name=ÁG /> ==== Sögusagnir af Grími og hinni belgísku tungu ==== Grímur átti tal við háttsettan mann frá [[Belgía|Belgíu]]. Sá fór að spyrja um ýmislegt frá Íslandi og meðal annars hvaða mál Íslendingar töluðu. Grímur svaraði því til að það væri íslenska, hin gamla norræna tunga Eddukvæðanna. ''Já'', segir hinn, ''þið menntamennirnir. En hvaða mál talar skrílinn?'' Þá svaraði Grímur: ''Skríllinn. Hann talar auðvitað belgísku.'' ==Kveðskapur Gríms== Grímur sótti sér gjarnan yrkisefni í fortíðina að hætti rómantískra skálda og þótti nokkuð forn í hugsun. Á meðal þekktustu kvæða Gríms eru kvæðin ''Á Sprengisandi'' (''„Ríðum, ríðum, rekum yfir sandinn...“'') og ''Skúlaskeið'' (''„Þeir eltu hann á átta hófahreinum...“''). Í ritdómi um Ljóðmæli eptir Grím Thomsen (Nýtt safn, Gyldendal Kh. 1895) segir: {{Tilvitnun2|texti=Hér er komin bók, sem óhætt er að setja í fremstu röð meðal íslenzkra ljóðabóka. Dr. Grímur Thomsen hefur áður sýnt og sýnir enn með þessum kvæðum sínum, að hann stendur ekki að baki neinu íslenzku skáldi hvorki fyrr né síðar. |höfundur=Sigfús B. Blöndal|hvaðan=Bókafregn: Ljóðmæli eptir Grím Thomsen, Sunnanfari júní 1895, bls 90&ndash;92|breidd=|hæð=|staðsetning=|leturstærð=|línubil=}} Ekki voru allir svona jákvæðir í garð Gríms og skrifaði [[Jón Ólafsson (ritstjóri)|Jón Ólafsson]] ritstjóri, sem mun hafa verið lítill aðdáandi Gríms, mjög harða og óvinveitta gagnrýni um kveðskap hans. <ref>{{Greinarheimild|höfundur=Jón Ólafsson|grein=„Bókmentir“. Ritdómur um Ljóðmæli eftir Grím Thomsen|titill=Skuld, 12. mars|útgefandi=|ár=1881|blaðsíðutal=334&ndash;339|ISBN =|}}</ref> Hins vegar mun skáldið [[Páll Ólafsson]], hálfbróðir Jóns hafa verið góður vinur Gríms. Þeir skiptust á vísum þar sem Grímur kveðst vera stirðara skáld en Páll og Páll samsinnir því.<ref name=KB /> En Páll var óvenju lipurt skáld (sbr: ''„Blessuð vertu sumarsól...“''). [[Sigurður Nordal]] skrifaði grein sem birtist í Eimreiðinni <ref>[https://timarit.is/page/4819566?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Grímur Thomsen.] Sigurður Nordal, Eimreiðin 1. janúar 1923, bls. 1&ndash;16.</ref> þar sem hann fjallar um Grím og kveðskap hans og segir frá kostum hans og göllum. Talar Sigurður um rangar áherslur, sundurklofin orð, ófullkomna stuðlasetningu og skothent rím. En honum finnast gallarnir litlu máli skipta í samanburði við kosti kvæðanna. Síðar í greininni skrifar Sigurður: {{Tilvitnun2|Í einni af níðgreinunum um skáldskap Gríms Thomsens frá árunum 1880&ndash;90 er komist svo að orði: „Um það efni sækir enginn maður sannleika né vit til Gríms <i>bónda</i> á Bessastöðum“.<br /> Ég hrökk við þegar ég las þessi orð fyrst. Því að í þessari grein er ekkert orð sagt, nema til hnjóðs eigi að vera, og það virðist vaka fyrir höfundi, að lítið hafi lagst fyrir Grím, doktorinn, legationsráðið, hofmanninn, að verða <i>bóndi</i> á Bessastöðum. En höfundur missir álíka marks og Danir gerðu á árunum, þegar þeir héldu að þeir gætu minkað Jón Sigurðsson með því að kalla hann „student Sigurdsson“.<br /> Grímur bóndi á Bessastöðum. Þetta er með hljómmestu setningunum í íslenskri sögu. Um þennan Grím, sem undir fimtugt hvarf heim til Íslands, afsalaði sér embætti sínu og heimsborgaralífi, og gerðist bóndi suður á Álftanesi, á óborna Íslendinga eftir að dreyma. Þeir munu sjá hann eins og honum hefir verið lýst fyrir mér, sitja við opinn ofninn, skara í glæðurnar og stara inn í glæðurnar. Í þessum glóðum sá hann fleiri forna stafi, gamlar minningar og torráðnar rúnir, en aðrir menn sem honum voru samlendir. |Sigurður Nordal, „Grímur Thomsen“, Eimreiðin, 1.–2. hefti 1923, bls. 13.}} ==Nokkur af ritum Gríms<ref name=Páll>[https://baekur.is/bok/000306940/2/110/Islenzkar_aeviskrar_fra Grímur Thomsen.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200324134134/https://baekur.is/bok/000306940/2/110/Islenzkar_aeviskrar_fra |date=2020-03-24 }} Páll Eggert Ólason (ritstj.), Íslenzkar æviskrár frá landnámstímum til ársloka 1940, bls. 105&ndash;106.</ref>== * {{Bókaheimild|titill=Folk, Publikum, Offentlig Mening|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1842|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} * {{Bókaheimild|titill=Om den nyfranske Poesi|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1842|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} Hlaut önnur verðlaun í samkeppni. * {{Bókaheimild|titill=Om Lord Byron|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1845|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} Prófritgerð, metin sem doktorsritgerð með konungsúrskurði 1854. * {{Bókaheimild|titill=En Stemme fra Island i Runamosagen|höfundur=Grímur Thomsen|höfundur2=(dulnefni:Bölverkur Skarphéðinsson)|ár=1845|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} * {{Bókaheimild|titill=Om Islands Stilling i det Övrige Skandinavien|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1846|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} * {{Bókaheimild|titill=Les garanties anglo-francaises|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1848|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} * {{Bókaheimild|titill=Tiberius og Philip II|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1852|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} * {{Bókaheimild|titill=Taushed og Offentlighed|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1859|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} * {{Bókaheimild|titill=Limburgs Forbundsforhold|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1859|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} * {{Bókaheimild|titill=Antydninger om Frihandelen|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1862|bls=|ISBN=|útgefandi=Kaupmannahöfn}} * {{Bókaheimild|titill=Ljóðmæli|höfundur=Grímur Thomsen|ár=1969|url=|bls=|ISBN=|útgefandi=Mál og menning, Reykjavík}} Fyrst gefin út af honum sjálfum 1880 og nokkrar útgáfur eftir það. * {{Bókaheimild|titill=Íslenskar bókmenntir og heimsskoðun|höfundur=Grímur Thomsen|höfundur2=Andrés Björnsson þýddi|ár=1975|bls=|ISBN=|útgefandi=Menningarsjóður, Reykjavík}} * Auk þess ýmsar greinar í blöðum og tímaritum. ==Viðurkenningar<ref name=Páll />== * 1854 Dr. Phil. * 1860 [https://da.wikipedia.org/wiki/Legationsråd Legationsráð], en afsalaði sér nafnbótinni 1871. * 1862 Riddari af Guelfaorðu * 1863 Riddari af [[Dannebrogsorðan|Dannebrogsorðu]] * 1863 Kommandör af Leopoldsorðu Belga * 1864 Riddari af frönsku heiðursfylkingunni ==Neðanmálsgeinar== {{reflist| group="n"}} == Tilvísanir == {{reflist}} ==Heimildir og ítarefni== * ''Sýnisbók íslenskra bókmennta frá 1550 til 1900'', Kristján Eiríksson tók saman, Reykjavík 2003. * {{Bókaheimild|titill=Ekkert nýtt, nema veröldin: Bréfaskipti Gríms Thomsens og Brynjólfs Pérturssonar|höfundur=Aðalgeir Kristjánsson (ritstj.)|höfundur2=Hjalti Snær Ægisson (ritstj.)|ár=2011|bls=|ISBN=978-9979-9902-4-6|útgefandi=Smárit Sögufélags, Reykjavík}} * {{Bókaheimild|titill=Húsfreyjan á Bessastöðum: Bréf Ingibjargar Jónsdóttur til bróður síns Gríms amtmanns|höfundur=Finnur Sigmundsson (ritstj.)|ár=1946|url=|bls=|ISBN=|útgefandi=Hlaðbúð, Reykjavík}} * {{Bókaheimild|titill=Sonur gullsmiðsins á Bessastöðum: Bréf til Gríms Thomsen og varðandi hann 1838 til 1858|höfundur=Finnur Sigmundsson (ritstj.)|ár=1947|url=|bls=|ISBN=|útgefandi=Hlaðbúð, Reykjavík}} * {{Greinarheimild|höfundur=Jón Ólafsson|grein=„Bókmentir“. Ritdómur um Ljóðmæli eftir Grím Thomsen|titill=Skuld, 12. mars|útgefandi=|ár=1881|blaðsíðutal=334&ndash;339|ISBN =|}} *{{Greinarheimild|höfundur=[[Jón Þorkelsson forni|Jón Þorkelsson (yngri)]]|grein=Grímur Thomsen|titill=Merkir Íslendingar 1. bindi|útgefandi=Bókfellsútgáfan|ár=1947|blaðsíðutal=bls.&nbsp;332&ndash;358|}} Upprunalega birt í Andvara 1898. * {{bókaheimild|höfundur=[[Katrín Jakobsdóttir]] (ritstj.)|titill=Skáldlegur barnshugur: H.C.&nbsp;Andersen og Grímur Thomsen|útgefandi=Mál og menning, Reykjavík|ár=2005|ISBN=}} * {{bókaheimild|höfundur=Kristján Jóhann Jónsson|titill=Kall tímans: um rannsóknir Gríms Thomsen á frönskum og enskum bókmenntum|útgefandi=Bókmenntafræðistofnun Háskóla Íslands, Reykjavík|ár=2004|ISBN=}} * {{bókaheimild|höfundur=Kristján Jóhann Jónsson|titill=Grímur Thomsen: Þjóðerni, skáldskapur, þversagnir og vald|útgefandi=Háskólaútgáfan, Reykjavík|ár=2014|ISBN=}} * {{bókaheimild|höfundur=Kristmundur Bjarnason|titill=Lífsþorsti og leyndar ástir - Svipmyndir úr lífi Gríms Thomsen og nokkurra samferðamanna|útgefandi=Hólar, Akureyri|ár=2003|ISBN=9979776218}} *{{Greinarheimild|höfundur=[[Thora Friðriksson]]|grein=Dr. Grímur Thomsen|titill=Merkir menn sem jeg hef þekkt|útgefandi=Ísafoldarprentsmiðja, Reykjavík|ár=1944|blaðsíðutal=|}} ==Tenglar== ===Skrif Gríms=== ====Bundið mál==== * [http://www.ljod.is/index.php/ljod/view_poet/36 Nokkur ljóð eftir Grím Thomsen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200216082148/http://www.ljod.is/index.php/ljod/view_poet/36 |date=2020-02-16 }} * [https://is.wikisource.org/wiki/Sprengisandur Á Sprengisandi eftir Grím Thomsen] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20041122111457/www.sogusetur.is/Syningar/skald18.htm Skúlaskeið eftir Grím Thomsen] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3298476 ''Skúli fógeti''] birtist í Lesbók Morgunblaðsins 22. maí 1977 * [https://timarit.is/page/5305053?iabr=on#page/n4/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Jólavers.] Grímur Thomsen, Ísfirðingur, 15. desember 1979, bls.&nbsp;5. * [https://timarit.is/page/5819937?iabr=on#page/n18/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Á Glæsivöllum.] Grímur Thomsen, Prentarinn 1. janúar 1987, bls. 19. * [https://timarit.is/page/4227974?iabr=on#page/n0/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Tveir jólasöngvar.] Matthías Jochumson og Grímur Thomsen, Sjómannablaðið Víkingur 1.desember 1946, bls. 289. * [https://timarit.is/page/3108120?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Af því birtan aftur snýr.] Grímur Thomsen, Fylgirit Þjóðviljans 10. desember 1964, bls. 496. * [https://timarit.is/page/2747502?iabr=on#page/n2/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Jólasumbl.] Grímur Thomsen, Þjóðviljinn 22. desember 1946, bls. 1. * [https://timarit.is/page/4324577?iabr=on#page/n221/mode/1up Hemings&ndash;flokkur Áslákssonar;] Grímur Thomsen, Andvari janúar 1885, bls. 216&ndash;224. * [https://timarit.is/page/2319028?iabr=on#page/n275/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Forngrísk kvæði.] Þýtt hefur Grímur Thomsen, Tímarit hins Íslenska Bómenntafélags 1. janúar 1892, bls. 276&ndash;280. ====Óbundið mál==== * [https://timarit.is/page/4318744?iabr=on#page/n77/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Um Bjarna Thorarensen.] Grímur Thomsen, Andvari 1. janúar 1948, bls. 74&ndash;86. * [https://timarit.is/page/6281959?iabr=on#page/n104/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Bréf frá París til Brynjólfs Péturssonar.] Grímur Thomsen, Tímarit Máls og menningar 1. desember 1969, bls. 327&ndash;347. * [https://timarit.is/page/4312442?iabr=on#page/n65/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Þrjú bréf Gríms Thomsen til Gríms Jónssonar amtmanns.] Aðalgeir Kristjánsson, Andvari 1. janúar 1983, bls. 65&ndash;69. * [https://timarit.is/page/5062539?iabr=on#page/n13/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Sendibréf frá Grími Thomsen til Jóns á Gautlöndum.] Finnur Sigmundsson, Samtíðin 1.&nbsp;desember&nbsp;1952, bls. 8&ndash;9. ===Skrif annarra=== ====Æviágrip==== * [http://www.althingi.is/cv.php4?nfaerslunr=171 Æviágrip á heimasíðu Alþingis] * [https://timarit.is/page/2213448#page/n0/mode/2up ''Dr. Grímur Thomsen''] Ókunnur höfundur, Sunnanfari maí 1893, bls 97&ndash;99. * [https://timarit.is/page/2224580?iabr=on#page/n0/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Dr. Grímur Thomsen.] Hjálmar Sigurðsson, Dagskrá 36. tbl. 2. desember 1896, bls. 141&ndash;142. * [https://timarit.is/page/4326827?iabr=on#page/n1/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Grímur Thomsen.] Jón Þorkelsson (yngri) Andvari 1. janúar 1898, bls. 1&ndash;32. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2256233 ''Grímur Thomsen''] minningagrein í Austurlandi 15. maí 1920. * [https://baekur.is/bok/000306940/2/110/Islenzkar_aeviskrar_fra Grímur Thomsen.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200324134134/https://baekur.is/bok/000306940/2/110/Islenzkar_aeviskrar_fra |date=2020-03-24 }} Páll Eggert Ólason (ritstj.), Íslenzkar æviskrár frá landnámstímum til ársloka 1940, bls. 105&ndash;106. * [https://timarit.is/page/5291026?iabr=on#page/n1/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Grímur Thomsen.] Margrét Rasmus, Skólablaðið febrúar 1955, bls. 3&ndash;6 og 29. * [https://timarit.is/page/4292854?iabr=on#page/n43/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Grímur Thomsen. Fyrri hluti] Eysteinn Sigurðsson, Samvinnan, 1. október 1970, bls. 43&ndash;45. * [https://timarit.is/page/4292944?iabr=on#page/n61/mode/2up Grímur Thomsen. Seinni hluti] Eysteinn Sigurðsson, Samvinnan, 1. desember 1970, bls. 63&ndash;65. ====Meira um Grím==== * [https://timarit.is/page/2133722#page/n1/mode/2up Bessastaða&ndash;Grímur og sannleikurinn;] Jón Ólafsson, Skuld 13. janúar 1882, bls. 2&ndash;3. * [https://timarit.is/page/3275369?iabr=on#page/n3/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Frá heimili Gríms Thomsen.] Frú Sigrún Bjarnason, Lesbók Morgunblaðsins 6.&nbsp;febrúar&nbsp;1944, bls. 36&ndash;40. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3279719 ''Í vinnumennsku hjá Grími Thomsen''] Á.Ó., Lesbók Morgunblaðsins 24. júní 1951 * [https://timarit.is/page/4288252?iabr=on#page/n13/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22. Í&nbsp;átthagana andinn leitar: Myndir og þættir úr lífi Gríms Thomsen.] Gils Guðmundsson, Samvinnan 6. tbl 1. júní 1958, bls 14&ndash;15 og 27. * [https://timarit.is/page/4309686?iabr=on#page/n113/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Grímur Thomsen og Arnljótur Ólafsson.] Arnór Sigurjónsson, Andvari 1. mars 1968, bls. 113&ndash;124. * [https://timarit.is/page/6529788?iabr=on#page/n76/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22. Ár úr ævi Gríms Thomsen.] Andrés Björnsson, Skírnir 1. janúar 1973, bls. 75&ndash;84. * [https://timarit.is/page/4313626?iabr=on#page/n107/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsenp%22. Skapferli Gríms Thomsen: Nokkrar bendingar og vitnisburðir.] Andrés Björnsson, Andvari 1. tbl 1. janúar 1990, bls. 106-119. * [https://timarit.is/page/4062256?iabr=on#page/n0/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Æskuár Gríms Thomsen.] Tíminn - Helgin 16. febrúar 1991, bls. 9&ndash;11. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3315246 ''Magister Klipfisk''] Kristján Jóhann Jónsson, Lesbók Morgunblaðsins 19. febrúar 2000. ====Skáldið og verk hans==== * [https://timarit.is/page/2133710?iabr=on#page/n1/mode/1up. „Bókmentir“. Ritdómur um Ljóðmæli eftir Grím Thomsen;] Jón Ólafsson, Skuld, 12. mars 1881, bls. 334&ndash;339. * [https://timarit.is/page/2133715?iabr=on#page/n2/mode/1up. „Bókmentir“. Ljóðmæli Gríms Thomsen. Niðrlag;] Jón Ólafsson, Skuld, 21. maí 1881, bls. 350&ndash;354. * [https://timarit.is/page/2030699?iabr=on#page/n0/mode/1up. Grímur Thomsen: Ljóðmæli, Nýtt safn, Kmh (Gyldendal) 1895;] Einar Benediktsson, Þjóðólfur 2. júní 1895, bls. 117&ndash;118. * [https://timarit.is/page/2213657#page/n1/mode/2up Bókafregn: Ljóðmæli eftir Grím Thomsen;] Sigfús B. Blöndal, Sunnanfari júní 1895, bls. 90&ndash;92. * [https://timarit.is/page/4819566?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Grímur Thomsen.] Sigurður Nordal, Eimreiðin 1. janúar 1923, bls. 1&ndash;16. * [https://timarit.is/page/5092605?iabr=on#page/n101/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Grímur Thomsen (ritdómur).] Einar H. Kvaran, Morgunn 1. tbl, 1. júní 1935, bls. 97&ndash;100. * [https://timarit.is/page/6520839?iabr=on#page/n57/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Um Hemmings flokk Áslákssonar eftir Grím Thomsen.] Andrés Björnsson, Skírnir 1. janúar 1946, bls. 55&ndash;79 * [https://timarit.is/page/4792331?iabr=on#page/n8/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Frá Grími Thomsen og kveðskap hans.] Gísli Jónsson, Nýjar kvöldvökur júlí-september 1956, bls. 89&ndash;94. * [https://timarit.is/page/1028329?iabr=on#page/n1/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Skúlaskeið: Hvaða atburði hafði Grímur Thomsen í huga er hann orti hið fræga kvæði.] Sigurður Ólason, Tíminn -Jólablað 24. desember 1956, bls. 2&ndash;3 og 30. * [https://timarit.is/page/3283807?iabr=on#page/n0/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22. Skáldið á Bessastöðum: Dr. Grímur Thomsen.] Andrés Björnsson, Lesbók Morgunblaðið 20. janúar 1957, bls. 29&ndash;33. * [https://timarit.is/page/4841112?iabr=on#page/n72/mode/1up/searchh/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22. Um kvæði Gríms Thomsen: Halldór Snorrason.] Arnheiður Sigurðardóttir, Eimreiðin 3. hefti 1. september 1962, bls. 249&ndash;266. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3293451 ''Í gestagriðum''] Matthías Jóhannessen, Lesbók Morgunblaðsins 9. ágúst 1970. * [https://timarit.is/page/4818222?iabr=on#page/n165/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Sagnir og þjóðkvæði í skáldskap Gríms Thomsen.] Hallfreður Örn Eiríksson, Gripla 1. hefti 1. janúar 1982, bls. 162&ndash;182. * [https://timarit.is/page/4059184?iabr=on#page/n0/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Í fornöldinni fastur ég tóri.] Tíminn - Helgin 7. júlí 1990, bls. 9&ndash;11. * [https://timarit.is/page/4314120?iabr=on#page/n99/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22. Um Grím Thomsen og raunsæið.] Andrés Björnsson, Andvari 1. janúar 1993, bls. 98&ndash;109. * [https://timarit.is/page/6538747?iabr=on#page/n19/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Um rómantík: Grímur Thomsen.] Þórir Óskarsson, Skírnir 1. september 1996, bls 267&ndash;276. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3312062 ''Lítið eitt um Grím''] Hannes Pétursson, Lesbók Morgunblaðsins 23. nóvember 1996 * [https://timarit.is/page/4314930?iabr=on#page/n69/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Bergrisi á Bessastöðum: Grímur Thomsen, íslensk bókmenntasaga og rómantísk hugmyndafræði.], Jón Yngvi Jóhannesson, Andvari 1. janúar 1998, bls. 68-85. * [https://timarit.is/page/6489355?iabr=on#page/n198/mode/1up. Skáldin þrjú og þjóðin.]. Hallfreður Örn Árnason, Gripla X 1. janúar 1998, bls. 197&ndash;263. * [https://timarit.is/page/6482651?iabr=on#page/n90/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Þýðingar Gríms Thomsen úr grísku.] Kristján Árnason, Són 2. bindi 1. janúar 2004, bls. 91-112. * [https://timarit.is/page/4316553?iabr=on#page/n126/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Í silkisloprokk með tyrkneskan túrban á höfði: Grímur Thomsen og Kall tímans.] Þórir Óskarsson, Andvari 1. janúar 2007, bls. 125&ndash;140. * [https://timarit.is/page/6484064?iabr=on#page/n150/mode/1up/search/%22Kristleifur%20Þorsteinsson%22 Barnafossar;] Þórður Helgason, Són janúar 2012, bls. 151&ndash;167. * [https://timarit.is/page/6484028?iabr=on#page/n114/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22. Óðarfleyi fram er hrundið: Um rímur af Búa Andríðarsyni og Fríði Dofradóttur.] Kristján Jóhann Jónsson, Són 10. hefti 1. janúar 2012, bls. 115&ndash;148. * [https://timarit.is/page/6900977?iabr=on#page/n216/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Grímur Thomsen og framandgerving Pindars.] Svavar Hrafn Svavarsson, Milli mála 1. júní 2016, bls. 217&ndash;249. * [https://timarit.is/page/7196026?iabr=on#page/n186/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22. Hetjur og hugmyndir: Um endurritanir og túlkanir Gríms Thomsen á fornum textum.], Kristján Jóhann Jónsson, Gripla 2019, bls. 187-213. ====Byron==== * [https://timarit.is/page/4656039?iabr=on#page/n129/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Grímur Thomsen og Byron.] Richard Beck, Skírnir 1. janúar 1937, bls. 127&ndash;143. ====H.C. Andersen==== * [https://timarit.is/page/2136663#page/n1/mode/2up. Andersen ævintýraskáld og Grímur Thomsen;] Spiritus asper, Fjallkonan 17. tbl. 20. júní 1887, bls 67&ndash;68. * [https://timarit.is/page/5689218?iabr=on#page/n24/mode/1up/search/Andersen%20og%20Ísland%20kamban. H.C. Andersen og Ísland.] Guðmundur Kamban, Unga Ísland 1. desember 1948, bls. 23&ndash;30. * [https://timarit.is/page/6522639?iabr=on#page/n181/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22. H.C. Andersen og Grímur Thomsen.], Martin Larsen, Skírnir 1. janúar 1952, bls. 178-194. ====Konur og börn==== * [https://timarit.is/page/4455638?iabr=on#page/n9/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Þættir um Grím Thomsen og Magdalenu Thoresen: Fyrsti hluti.] Kristmundur Bjarnason, Vikan 21. september 1967, bls. 10&ndash;11 og 28&ndash;36. * [https://timarit.is/page/4455698?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/%C3%9E%C3%A6ttir%20um%20gr%C3%ADm%20Thomsen%20og%20magdalenu%20thoresen Þættir um Grím Thomsen og Magdalenu Thoresen: Annar hluti.] Kristmundur Bjarnason, Vikan 28. september 1967, bls. 18&ndash;19 og 48&ndash;49. * [https://timarit.is/page/4455747?iabr=on#page/n14/mode/2up/search/%C3%9E%C3%A6ttir%20um%20gr%C3%ADm%20Thomsen%20og%20magdalenu%20thoresen Þættir um Grím Thomsen og Magdalenu Thoresen: Þriðji hluti, niðurlag.] Kristmundur Bjarnason, Vikan 5. október 1967, bls. 14&ndash;15 og 44&ndash;45. * [https://timarit.is/page/3293131?iabr=on#page/n0/mode/1up/search/ástmær%20gr%C3%ADms Ástmær Gríms og tengdamóðir Ibsens.] Einar Östved, Lesbók Morgunblaðsins 12. apríl 1970, bls. 1&ndash;2 og 7. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3293250 ''Magdalene Thoresen og Grímur Thomsen''; Fyrri grein] Sveinn Ásgeirsson, Lesbók Morgunblaðsins 17. maí 1970. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3293269 ''Magdalene Thoresen og Grímur Thomsen''; Síðari grein] Sveinn Ásgeirsson, Lesbók Morgunblaðsins 24. maí 1970. * [https://timarit.is/page/2927778?iabr=on#page/n20/mode/2up/search/%C3%9E%C3%A6ttir%20um%20gr%C3%ADm%20Thomsen%20og%20magdalenu%20thoresen Leynist Grímur Thomsen í Pétri Gaut?] Ólafur H. Torfason, Þjóðviljinn-Nýtt helgarblað 28. mars 1991, bls. 21. * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3311509 ''Sonar-torrek Gríms Thomsens'';] Aðalgeir Kristjánsson, Lesbók Morgunblaðsins 24. febrúar 1996, bls. 3 og 5-6. * [https://timarit.is/page/3602964?iabr=on#page/n23/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Fjölskylda og ættarleyndarmál] Viðtal við Margréti Hallgrímsdóttur þjóðminjavörð í Tímariti Morgunblaðsins 7. desember 2003. ====Opinber skjöl==== * [https://timarit.is/page/6843655?iabr=on#page/n191/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Bréf dómsmálastjórnarinnar til stiptamtmannsins yfir Íslandi, um lausn frá nafnbótum.] Tíðindi um stjórnarmálefni Íslands þriðja bindi 1. janúar 1875. * [https://timarit.is/page/3522717?iabr=on#page/n166/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Dómur: Ritstjóri Jón Ólafsson gegn Dr. Grími Thomsen og bæjarfógeta E. Th. Jónassen.] Landsyfirréttardómar og hæstaréttardómar í íslenskum málum 1. janúar 1886, bls. 134&ndash;136. * [https://timarit.is/page/3522723?iabr=on#page/n172/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Dómur: Ritstjóri Jón Ólafsson gegn Dr. Grími Thomsen.] Landsyfirréttardómar og hæstaréttardómar í íslenskum málum 1. janúar 1886, bls. 140&ndash;143. ====Ýmislegt==== * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3302486 ''Þegar Grímur Thomsen lék á konunglegan leyndarskjalavörð - og blaðamaður á Bismarc fursta''] Pétur Ólafsson, Lesbók Morgunblaðsins 9. október 1982. * [https://timarit.is/page/3392288?iabr=on#page/n18/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Púðursnjór eða lausamjöll.] Pétur Pétursson, Morgunblaðið 25. mars 2001, bls. B19. * [https://timarit.is/page/3693715?iabr=on#page/n7/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Þegar Alþingi vildi ekki lögfesta Þjóðaréttinn.] Þórarinn Þórarinsson, Tíminn 8. apríl 1971, bls. 8. * [https://timarit.is/page/2044839?iabr=on#page/n0/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Þing og stjórn.] Fréttir frá Íslandi 1. tbl 1. janúar 1881, bls. 1&ndash;18. * [https://timarit.is/page/4717219?iabr=on#page/n180/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Gamanstef um Grím Thomsen.] Iðunn - nýr flokkur 1. júlí 1916, bls. 172&ndash;173. * [https://timarit.is/page/6667225?iabr=on#page/n49/mode/2up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Ættarveldi og alþýðufólk.] Guðmundur Magnússon, Þjóðmál 1. desember 2012, bls. 49&ndash;50. * [https://timarit.is/page/1630422?iabr=on#page/n3/mode/1up/search/%22Gr%C3%ADmur%20Thomsen%22 Fyrstu blaðagreinar hérlendis um innlent brunabótafélag.] Ingi R. Helgason, Morgunblaðið B 27. mars 1986, bls. 4&ndash;7. {{wikiheimild|höfundur:Grímur Thomsen|Grími Thomsen}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill=[[Ritstjórar Skírnis|Ritstjóri Skírnis]] | frá = [[1846]] |til = [[1846]] |fyrir = [[Gunnlaugur Þórðarson]] | eftir = [[Gunnlaugur Þórðarson]] }} {{Töfluendir}} [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1861-1870]] [[Flokkur:Íslensk skáld]] [[Flokkur:Íslenskir bókmenntafræðingar]] [[Flokkur:Íslendingar sem gengið hafa í Kaupmannahafnarháskóla]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1871-1880]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1881-1890]] {{fd|1820|1896}} 3xveq2cqbrab5vryknpirjqh4tgoa43 4 36564 1958633 1497548 2026-04-02T12:55:11Z Arnastjarna 114982 /* Raunvísindi */ 1958633 wikitext text/x-wiki == Félagsvísindi == {| style="background:none" |- |{{Notandi sálfræði}} |} <br clear="all"> == Hugvísindi == {| style="background:none" |- |{{Notandi fornfræði}} |- |{{Notandi heimspeki}} |- |{{Notandi málvísindi}} |- |{{Notandi sagnfræði}} |} <br clear="all"> == Raunvísindi == {| style="background:none" |- |{{Notandi stærðfræði}} |- |{{Notandi taugavísindi}} |- |{{Notandi vitvísindi}} |- |{{Notendur sem hafa áhuga á plöntum}} |- |{{Læknisfræði}} |} {{notendur}} nnag6rdovsm196j5dtgnh1qn16zibmu 0 38268 1958660 1746234 2026-04-02T21:09:46Z Milenioscuro 27914 ([[c:GR|GR]]) [[File:Chimkent p.svg]] → [[File:Shymkent in Kazakhstan.svg]] updated svg 1958660 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="2" style="float:right; border-collapse:collapse; border-color:#F2F2F2; background-color: #F2F2F2; width:307px; margin-bottom:15px; margin-left:1em; font-size:95%;" ! style="background: #E0E0E0;" colspan="2" | Sjimkent (Шымкент) |- bgcolor="#F2F2F2" align="center" | colspan="2" | [[Mynd:Shymkent in Kazakhstan.svg|center|260px]] |- ! style="background: #e3e3e3;" colspan="2" | |- bgcolor="#F2F2F2" align="center" | colspan="2" | [[Mynd:Шымкент.png|center|150px]] |- bgcolor="#F2F2F2" align="center" | colspan="2" | [[Mynd:Sjimkent5.JPG|center|260px]] |- style="background: D1D1D1;" ! colspan="2" | Grunnupplýsingar |- | '''Land''': || [[Mynd:Flag of Kazakhstan.svg|20px]] [[Kasakstan]] |- | '''Kjördæmi''': || [[Suður Kasakstan]] |- | '''Kasakskt nafn''': || Шымкент |- | '''Rússneskt nafn''': || Чимкент |- | '''Sveitarstjóri''': || Arman Zhetpisbayev (Арман Жетписбаев) |- | '''Íbúafjöldi''': || 561.200 (01.07.2008) |- | '''Flatarmál''': || 300,0 km&sup2; |- | '''Póstnúmer''': || 160000 |- | '''Opinber vefsíða''': || [http://www.uko.kz www.uko.kz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210513055236/http://uko.kz/ |date=2021-05-13 }} |} '''Sjimkent''' ([[kasakska]]: ''Шымкент'') er önnur stærsta [[borg]] [[Kasakstan]]s og er staðsett í sunnanverðu landinu. Um hana fara margir pílagrímar á leið til [[Túrkistan]], sem múslimar telja helgan stað. Íbúar Sjimkent eru flestir [[Kasakstan|Kasakar]] og er [[kasakska]] útbreiddasta tungumálið, en eitthvað er um að töluð sé [[rússneska]]. Glæpatíðni er há og er sagt að umsvif kasöksku mafíunnar og þeirrar rússnesku séu mikil. == Saga == Sjimkent var stofnuð á [[12. öld]] og byggðist upphaflega í kringum þjónustu við kaupmenn sem þræddu [[Silkileiðin]]a, og Úsbeka sem bjuggu á svæðinu. Borgin varð fyrrum oft fyrir árásum hirðingja, en það er nú löngu liðin tíð. Árið [[1810]] hertók [[Búkaríska furstadæmið]] borgina, og árið [[1864]] [[Rússland|Rússar]]. Nafnið Sjimkent á rætur sínar að rekja til [[Sjogdíska|sjogdísku]] og mundi útleggjast á íslensku sem ''Klömbruborg'' ([[klambra]] er skorið [[torf]]). Umritun á nafni borgarinnar er umdeild. Kasakar nota [[kyrillískt letur]] líkt og [[Rússland|rússar]]. Kasakar skrifa „Шымкент“, og er það hinn almenni ritháttur, en rússneskar réttritunarreglur banna að skrífað sé „ы“ á eftir „Ш“ eða „Ч“. Þess vegna skrifa Rússar „Чимкент“ (framburður: Tjimkent). Þar sem Kasakar eru í miklum meirihluta í borginni og vilja ekki láta Rússa hafa eitthvað með rithátt tungu sinnar að gera, þá er fyrrnefndi rithátturinn ríkjandi. == Samgöngur == ''Kazybek Bi'' er verslunargata í Sjimkent og liggur áfram beint til [[Túrkistan]]. Margir ferðamenn í Sjimkent halda áfram til Túrkistan með leigubíl eða áætlunarbíl. Flugvöllurinn í Sjimkent er lítill og er í norður-Sjimkent, ca. 12km frá bænum. [[Air Astana]] flýgur hingað vikulega frá [[Almaty]], [[Aktá]], og [[Astana|Astönu]]. Einnig fljúga herflugvélar og flugvélar [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðanna]] frá Sjimkent. Járnbrautarstöðin er nálægt miðbænum og er mjög stór. Lestarferð á milli Almaty og Sjimkent tekur um 20 klukkustundir. == Almenningsgarðar == === Kengbaba-garðurinn === Í miðbænum er vinsæll garður sem nefnist ''Kengbaba-garðurinn''. Þar er alltaf mikið um fólk sem er að viðra sig og víða börn að leik. Í garðinum eru svæði sem eru nefnd eftir löndum, eins og t.d. ''litla-Egyptaland'', ''litla-Túrkistan'' o.s.frv. Í garðinum er lítil tjörn og kaffihús og stór leikvöllur þar sem börn stunda knattspyrnu. === Fantasy World === Fantasy World er líka frægur garðurinn sem liggur rétt hjá ''Hotel Shimkent''. Þetta svæði er mjög frægur fyrir ungar fólk og í kvöldinu það er mikið fólk sem fara þarna. Það er skemmtastaður í Fantasy World líka. Fantasy World er frægt í öllu landinu í Kasakstan, það er í Almaty og Astönu líka. == Þjóðernishópar == * [[Kasakstan|Kasakar]] 49.5% * [[Rússland|Rússar]] 24.6% * [[Úsbekistan|Úsbekar]] 15% * [[Tatarar]] 2.7% * Aðrir 8% ([[Aserbaídsjan|Aserar]], [[Úkraína|Úkraínumenn]], [[Kórea|Kóreumenn]]) == Markverðir staðir == * Sögusafnið * Bazaar (Markaður) * Museum of Repression * Afganistan striður minnisvarði * Arboretum (ДендроПарк á rússnesku) * Nárús (Mars) Hátið * Al-Farabivöllur * Mega: Verslanamiðstöð * Kengbaba (kz. Кең баба) Garður == Vinabæir == [[Mynd:Flag_of_England.svg|20px]] Stevenage, England == Myndagallerí == <gallery> Image:Sjimkent1.jpg|Stræti í Sjimkent Image:Sjimkent2.jpg|Sjimkent úr lofti Image:Sjimkent3.jpg|Sjimkent flugvöllur Image:Sjimkent4.jpg|Kengbaba garður Image:Sjimkent5.JPG|Stræti í Sjimkent </gallery> == Tenglar == * http://www.shymkent.ru {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210307052957/http://www.shymkent.ru/ |date=2021-03-07 }} * http://www.shymkent.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030726142201/http://shymkent.com/ |date=2003-07-26 }} * http://www.southkazakhstan.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180806041003/http://southkazakhstan.com/ |date=2018-08-06 }} [[Flokkur:Kasakstan]] [[Flokkur:Borgir í Kasakstan]] 22sgwpqyq8fjf7kmuprntgxxuswfrf4 0 42487 1958664 1958206 2026-04-03T05:31:19Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958664 wikitext text/x-wiki {| cellpadding="2" style="float: right; width: 307px; background: #e3e3e3; margin-left: 1em; border-spacing: 1px;" ! Fáni Hessen ! Skjaldarmerki Hessen |---- | align="center" bgcolor="#EFEFEF" | <div>{{border|[[Mynd:Flag of Hesse.svg|150px|none|Flagge von Hessen]]}}</div> | align="center" bgcolor="#FFFFFF" | [[Mynd:Coat_of_arms_of_Hesse.svg‎|100px|Landeswappen Hessens]] |- style="background: #ffffff;" align="center" |---- ! colspan="2" | Kjörorð |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan=2 align=center | '''''Hier ist die Zukunft'''''<br />(''Hér er framtíðin'') |----- ! colspan="2" | Upplýsingar |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Opinbert tungumál]]:|| há[[þýska]], [[hessíska]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Höfuðstaður]]: || [[Wiesbaden]] |---- bgcolor="#FFFFFF" | Stofnun: || 1. desember 1946 |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Flatarmál]]: || 21.114,94 km² |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Mannfjöldi]]: || 6.300.000 (2021) |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Þéttleiki byggðar]]: || 287/km² |---- bgcolor="#FFFFFF" | Vefsíða: || [http://www.hessen.de/ hessen.de]{{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20021112045314/http%3A//www.hessen.de/stk/ |date=2002-11-12 }} |----- ! colspan="2" | Stjórnarfar |---- bgcolor="#FFFFFF" | [[Forsætisráðherra]]: || [[Boris Rhein]] ([[CDU]]) |---- bgcolor="#FFFFFF" |---- ! colspan="2" | Lega |---- bgcolor="#FFFFFF" | colspan=2 align=center | [[Mynd:Deutschland_Lage_von_Hessen.svg|300px|]] |} '''Hessen''' er sjöunda stærsta sambandsland [[Þýskaland]]s með rúmlega 21 þús [[km²]]. Fyrir utan borgríkin er það eitt af þremur sambandslöndum sem umkringt er öðrum sambandslöndum og liggur Hessen því hvergi að sjó. Íbúar eru um 6,3 milljón talsins ([[2021]]), sem gerir Hessen að fjórða fjölmennasta sambandslandi Þýskalands. Höfuðborgin er [[Wiesbaden]] við [[Rín (fljót)|Rínarfljót]], en stærsta borgin er [[Frankfurt am Main]]. == Lega == Hessen er suðvestan við landfræðilega miðju Þýskalands og tilheyrði áður [[Vestur-Þýskaland]]i. Fyrir norðvestan er [[Norðurrín-Vestfalía]] og [[Neðra-Saxland]], fyrir austan er [[Þýringaland]] (Thüringen), fyrir suðaustan er [[Bæjaraland]], fyrir sunnan er [[Baden-Württemberg]] og fyrir austan er [[Rínarland-Pfalz]]. == Fáni og skjaldarmerki == Hessenljónið í [[skjaldarmerki]]nu er upprunnið úr Ludowinger-ættinni, en litir ættarinnar voru rauður og hvítur. Þessir litir voru því valdir í fánann sem var tekinn upp þegar Hessen var stofnað sem sambandsland á hernámsárunum eftir heimstyrjöldina síðari. == Orðsifjar == Nafnið ''Hessen'' er komið af germanska þjóðflokknum ''chatten'' (á latnesku: ''Chatti''), sem bjuggu á svæði þar sem norðurhluti Hessen er í dag. Chatten og Frísar eru einu germönsku þjóðflokkarnir sem hafa haldið bæði heiti sínu og upprunahéraði í gegnum aldirnar. <ref>Geographische Namen in Deutschland. Duden. 1993. Bls. 134.</ref>. == Söguágrip == [[Germanir]] og [[keltar]] bjuggu upphaflega í héraðinu, þar til [[Rómverjar]] tóku suðurhluta þess sem nú er Hessen. 9. e.Kr. töpuðu Rómverjar orrustu gegn germönum í Teutoburger Wald. Eftir ósigurinn drógu þeir sig að mestu úr héraðinu og hófu að reisa Limes-varnargarðinn sem lá að einhverju leyti eftir suðurjaðri núverandi Hessen. Á 6. öld námu Frankar land í héraðinu og réðu landinu. Þar náðu greifadæmi ekki að myndast eins og í öðrum þýskum héruðum. [[1292]] verður Hessen að ríkisfurstadæmi að vilja [[Keisari|keisarans]] (oft kallað Hessen-Kassel og Hessen-Darmstadt). Seinna myndaðist einnig héraðið Hessen-Nassau. [[1806]] klípa [[Frakkland|Frakkar]] Hessen-Darmstadt af Hessen og innlima það í [[Rínarsambandið]] meðan [[Napóleon Bonaparte|Napóleon]] ríkir. [[1866]] börðust [[Prússland|Prússar]] gegn [[Austurríki]] í þýska stríðinu. Í því sigruðu Prússar. Þar sem Hessen-Kassel barðist með Austurríkismönnum, innlima Prússar allt norðurhérað Hessen. Tveimur árum síðar mynduðu Prússar héraðið Hessen-Nassau úr afgöngunum af Hessen. [[1919]] var [[Weimar-lýðveldið]] stofnað. Úr Hessen-Nassau verður Volksstaat Hessen (Grosshessen). [[1945]] lendir Volksstaat Hessen í hernámssvæði [[Bandaríkin|Bandaríkjamanna]] eftir heimstyrjöldina síðari. [[1946]] var sambandslandið Hessen stofnað úr Grosshessen og smáhéruðum í kring. Wiesbaden verður höfuðborg. Hessen var þar með fyrsta þýska héraðið sem fékk lýðveldisstjórn á ný. Ástæðan fyrir því að Wiesbaden varð að höfuðborg en ekki Frankfurt var sú að til álita kom að gera Frankfurt að höfuðborg Vestur-Þýskalands. Úr því varð hins vegar ekki, þar sem [[Bonn]] varð fyrir valinu. Hessen varð síðan hluti af Vestur-Þýskalandi þegar það var myndað [[1949]]. == Borgir == Stærstu borgir Hessen. {| class="wikitable" |- ! Röð !! Borg !! Íbúar !! Ath. |- | 1 || [[Frankfurt am Main]] || 664 þús || 5. stærsta borg Þýskalands |- | 2 || [[Wiesbaden]] || 276 þús || Höfuðborg Hessen |- | 3 || [[Kassel]] || 194 þús || |- | 4 || [[Darmstadt]] || 142 þús || |- | 5 || [[Offenbach am Main]] || 119 þús || |- | 6 || [[Hanau]] || 88 þús || |- | 7 || [[Marburg]] || 79 þús || |- | 8 || [[Giessen]] || 75 þús || |- | 9 || [[Fulda]] || 64 þús || |- | 10 || [[Rüsselsheim]] || 59 þús || |- | 11 || [[Wetzlar]] || 51 þús || |- | 12 || [[Bad Homburg]] || 51 þús || |} == Tilvísanir == <references /> == Heimildir == {{wpheimild|tungumál=de|titill=Hessen|mánuðurskoðað=febrúar|árskoðað=2010}} {{Sambandslönd Þýskalands}} [[Flokkur:Sambandslönd Þýskalands]] ce6li7brm79v2wprcdrzmjvjv285pi0 0 42886 1958628 1946151 2026-04-02T12:13:37Z Berserkur 10188 1958628 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Tottenham Hotspur F.C. | mynd = | Gælunafn =Spurs, Lilywhites | Stytt nafn =Tottenham Hotspur | Stofnað =1882, sem ''Hotspur F.C.'' | Leikvöllur =[[Tottenham Hotspur Stadium]] | Stærð = 62.062 | Stjórnarformaður = {{ENG}} [[Daniel Levy]] | Knattspyrnustjóri = [[Roberto De Zerbi]] | Deild =[[Enska úrvalsdeildin]] | Tímabil =2024-2025 | Staðsetning = 17. sæti | pattern_la1 = _tottenham1920h | pattern_b1 = _tottenham1920h | pattern_ra1 = _tottenham1920h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _tottenham1920h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000040 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _thfc201920a | pattern_b2 = _tottenham1920a | pattern_ra2 = _thfc201920a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _tottenham1920a | leftarm2 = 000040 | body2 = 000040 | rightarm2 = 000040 | shorts2 = 000040 | socks2 = 000040 | pattern_la3 = _tottenham2223t1 | pattern_b3 = _tottenham2223t1 | pattern_ra3 = _tottenham2223t1 | pattern_sh3 = _tottenham2223t1 | pattern_so3 = _tottenham2223t1 | leftarm3 = 4CB2D2 | body3 = 4CB2D2 | rightarm3 = 4CB2D2 | shorts3 = 4CB2D2 | socks3 = 4CB2D2 }} '''Tottenham Hotspur''' er knattspyrnulið í [[Enska úrvalsdeildin|ensku úrvalsdeildinni]] og er frá norður-[[London]]. [[Guðni Bergsson]] og [[Gylfi Þór Sigurðsson]] hafa spilað með félaginu.  ==Titlar== {|border="1" cellspacing="0" cellpadding="2" ! style="background:lightblue;" | Keppni ! style="background:lightblue;" | Titlar ! style="background:lightblue;" | Ár |----- | [[Premier League|Enskir meistarar]] || '''2''' | 1950/51, 1960/61 |----- | [[Enski bikarinn|Enskir bikarmeistarar]] || '''8''' | 1901, 1921, 1961, 1962, 1967, 1981, 1982, 1991 |----- | [[Enski deildabikarinn|Enskir deildabikarmeistarar]] || '''4 ''' || 1971, 1973, 1999, 2008 |----- | [[Samfélagsskjöldurinn]] || '''7''' | 1921, 1951, 1961, 1962, 1967, 1981, 1991 |----- | [[Evrópukeppni bikarhafa]] || '''1''' | 1962/63 |----- | [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða ]] || '''2''' || [[UEFA Cup 1971/72|1971/1972]], [[UEFA Cup 1983/84|1983/1984]] |----- | [[FA Youth Cup]] || '''3''' || 1970, 1974, 1990 |} *Titlar í [[Enska meistaradeildin|Ensku meistaradeildinni]]: 1919/20 og 1949/50. *2. sæti í [[Enski bikarinn|Enska bikarnum]]: 1987. *2. sæti í [[Enski deildabikarinn|Enska deildabikarnum]]: 1982, 2002 og 2009 ===Evrópukeppnir=== * [[Evrópukeppni félagsliða]]: 2025 *2. sæti í [[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]]: 1973/74. * [[Meistaradeild Evrópu]]: 2. sæti: 2019 ==Þjálfarar hjá Tottenham== :*''Feitletruðu stafirnir segja til um tímann sem þeir voru stjórar hjá Tottenham Hotspur:'' ::*''(C)''&nbsp;– Bráðabirgðastjóri (Caretaker) ::*''(FTC)''&nbsp;– þjálfari {| |- | valign="top" | * 1898 {{ENG}} [[Frank Brettell]] * 1899 {{SKO}} [[John Cameron]] * 1907 {{ENG}} [[Fred Kirkham]] * 1912 {{SKO}} [[Peter McWilliam]] * 1927 {{ENG}} [[Billy Minter]] * 1930 {{ENG}} [[Percy Smith]] * 1935 {{ENG}} [[Wally Hardinge]] ''(C)'' * 1935 {{ENG}} [[Jack Tresadern]] * 1938 {{SKO}} [[Peter McWilliam]] * 1942 {{ENG}} [[Arthur Turner]] * 1946 {{ENG}} [[Joe Hulme]] * 1949 {{ENG}} [[Arthur Rowe]] * 1955 {{ENG}} [[Jimmy Anderson]] * 1958 {{ENG}} [[Bill Nicholson]] * 1974 {{NIL}} [[Terry Neill]] * 1976 {{ENG}} [[Keith Burkinshaw]] * 1984 {{ENG}} [[Peter Shreeves]] * 1986 {{ENG}} [[David Pleat]] * 1987 {{ENG}} [[Doug Livermore]] og {{ENG}} [[Trevor Hartley]] ''(C)'' * 1987 {{ENG}} [[Terry Venables]] * 1991 {{ENG}} [[Peter Shreeves]] * 1992 {{ENG}} [[Doug Livermore]] og {{ENG}} [[Ray Clemence]] ''(FTC)'' | valign="top" | * 1993 {{ARG}} [[Osvaldo Ardiles]] * 1994 {{ENG}} [[Steve Perryman]] ''(C)'' * 1994 {{ENG}} [[Gerry Francis]] * 1997 {{IRL}} [[Chris Hughton]] ''(C)'' * 1997 {{SUI}} [[Christian Gross]] * 1998 {{ENG}} [[David Pleat]] ''(C)'' * 1998 {{SKO}} [[George Graham]] * 2001 {{ENG}} [[David Pleat]] ''(C)'' * 2001 {{ENG}} [[Glenn Hoddle]] * 2003 {{ENG}} [[David Pleat]] ''(C)'' * 2004 {{FRA}} [[Jacques Santini]] * 2004 {{NLD}} [[Martin Jol]] * 2007 {{ENG}} [[Clive Allen]] ''(C)'' * 2007 {{ESP}} [[Juande Ramos]] * 2008 {{ENG}} [[Harry Redknapp]] * 2012 {{PRT}} [[André Villas-Boas]] * 2013 {{ENG}} [[Tim Sherwood]] * 2014 {{ARG}} [[Mauricio Pochettino]] * 2019 {{PRT}} [[José Mourinho]] * 2021 {{PRT}} [[Nuno Espírito Santo]] (júní-október) * 2021 {{ITA}} [[Antonio Conte]] * 2023 {{AUS}} [[Ange Postecoglou]] * 2025 {{DNK}} [[Thomas Frank]] |} ==Leikmaður ársins== * 1987 {{ENG}} [[Gary Mabbutt]] * 1988 {{ENG}} [[Chris Waddle]] * 1989 {{NOR}} [[Erik Thorstvedt]] * 1990 {{ENG}} [[Paul Gascoigne]] * 1991 {{ENG}} [[Paul Allen]] * 1992 {{ENG}} [[Gary Lineker]] * 1993 {{ENG}} [[Darren Anderton]] * 1994 {{GER}} [[Jürgen Klinsmann]] * 1995 {{ENG}} [[Teddy Sheringham]] * 1996 {{ENG}} [[Sol Campbell]] * 1997 {{ENG}} [[Sol Campbell]] * 1998 {{FRA}} [[David Ginola]] * 1999 {{IRL}} [[Stephen Carr]] * 2000 {{IRL}} [[Stephen Carr]] * 2001 {{SKO}} [[Neil Sullivan]] * 2002 {{WAL}} [[Simon Davies]] * 2003 {{IRL}} [[Robbie Keane]] * 2004 {{ENG}} [[Jermain Defoe]] * 2005–06 {{IRL}} [[Robbie Keane]] * 2006–07 {{BGR}} [[Dimitar Berbatov]] * 2007–08 {{IRL}} [[Robbie Keane]] * 2008–09 {{ENG}} [[Aaron Lennon]] * 2009–10 {{ENG}} [[Michael Dawson]] * 2010–11 {{HRV}} [[Luka Modrić]] * 2011–12 {{ENG}} [[Scott Parker]] * 2012–13 {{WAL}} [[Gareth Bale]] * 2013–14 {{DNK}} [[Christian Eriksen]] * 2014–15 {{ENG}} [[Harry Kane]] * 2015–16 {{BEL}} [[Toby Alderweireld]] * 2016-17 {{DNK}} [[Christian Eriksen]] * 2017-18 {{BEL}} [[Jan Vertonghen]] * 2018-19 {{KOR}} [[Son Heung-min]] * 2020-21 {{ENG}} [[Harry Kane]] * 2021–22 {{KOR}} Son Heung-min * 2022-23 {{ENG}} Harry Kane ==Íslendingar sem hafa spilað með félaginu== *[[Emil Hallfreðsson]] *[[Guðni Bergsson]] *[[Gylfi Þór Sigurðsson|Gylfi Sigurðsson]] *[[Eiður Smári Guðjohnsen]] {{Enska úrvalsdeildin}} {{S|1882}} [[Flokkur:Ensk knattspyrnufélög]] 74o81qrf5vlrhnpu5auv91jkt38jouz 0 51051 1958659 1805904 2026-04-02T21:05:55Z Milenioscuro 27914 ([[c:GR|GR]]) [[File:Almaty p.svg]] → [[File:Almaty (city) in Kazakhstan.svg]] updated svg 1958659 wikitext text/x-wiki {| border="1" cellpadding="2" style="float:right; border-collapse:collapse; border-color:#F2F2F2; background-color: #F2F2F2; width:307px; margin-bottom:15px; margin-left:1em; font-size:95%;" ! style="background: #E0E0E0;" colspan="2" | Almaty (Алматы) |- bgcolor="#F2F2F2" align="center" | colspan="2" | [[Mynd:Almaty (city) in Kazakhstan.svg|center|260px]] |- ! style="background: #e3e3e3;" colspan="2" | |- bgcolor="#F2F2F2" align="center" | colspan="2" | |- |- bgcolor="#F2F2F2" align="center" | colspan="2" | [[Mynd:Almatykoktobe.jpg|center|260px]] |- |- style="background: D1D1D1;" ! colspan="2" | Grunnupplýsingar |- | '''Land''': || [[Mynd:Flag of Kazakhstan.svg|20px]] [[Kasakstan]] |- | '''Kjördæmi''': || [[Almatyfylki]] |- | '''Kasakskt nafn''': || Алматы |- | '''Rússneskt nafn''': || Алма-Ата |- | '''Íbúafjöldi''': || 1.552.349 |- | '''Flatarmál''': || 324,8 km&sup2; |- | '''Póstnúmer''': || 050000 - 050063 |- | '''Opinber vefsíða''': || [http://www.almaty.kz/page.php www.almaty.kz] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070705193118/http://www.almaty.kz/page.php |date=2007-07-05 }} |} {{Gátt Kasakstans}} '''Almaty''' ([[kasakska]]: Алматы) er stærsta [[borg]] [[Kasakstan]]s. Almaty er líka fylki í Kasakstan, en borgin Almaty er fylki án staðarrar eins og [[Medeú]] og [[Sjimkent]], sem liggja í [[Almatyfylki]]nu. Orðið „Almaty“ eða gamla orðið „Alma-Ata“ þýðir „faðir epla“. == Myndasafn == <gallery> Image:Djeltóksan 1986.jpg|Djeltóksan 1986 minnismerkið Image:Köktöbe í Almaty1.jpg|Köktöbe í Almaty </gallery> == Tenglar == * [http://www.almaty.kz/page.php www.almaty.kz Opinber vefsíðan Almaty borg/fylkisins (á rússnesku)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070705193118/http://www.almaty.kz/page.php |date=2007-07-05 }} {{Borgir í Kasakstan}} {{Fylki í Kasakstan}} {{stubbur|Kasakstan}} [[Flokkur:Kasakstan]] [[Flokkur:Borgir í Kasakstan]] f3rcaw78k9nmlzkwm1hfebzejjuydec 4 51831 1958632 1958484 2026-04-02T12:46:10Z Akigka 183 1958632 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{Lönd heimsins}}<!--Til að hlaða inn stílsniði, þarf að vera efst.--> <div style="margin:10px 0px 10px 0px;-moz-box-shadow:1px 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);-webkit-box-shadow:1px 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);box-shadow:1px 1px 1px rgba(0, 0, 0, 0.1);background:#FFFFFF;padding:10px;" class="hp-header"> {|style="width:100%;" |style="vertical-align:middle;text-align:center;padding:15px;" class="hp-welkom"| <span style="color:#333333;font-size:2.4em;font-family:'Linux Libertine',Georgia, serif;font-variant:small-caps;line-height:100%;" class="hp-welkom-1">Lönd heimsins</span><br /> <span style="color:#333333;font-size:1.3em;font-family:'Linux Libertine','Times New Roman', serif;line-height:100%;" class="hp-welkom-2">þar með talin heimastjórnarsvæði og umdeild svæði eða svæði með óvissa stöðu</span> | style="width:30%;vertical-align:middle;text-align:center;border-left:1px solid #cccccc;padding:15px;" class="hp-statistieken"| <span style="display:inline-block;text-align:left;"> Fjöldi greina: '''252''' </span> |} </div> Þetta er yfirlit yfir greinar um lönd, heimastjórnarsvæði, hjálendur og umdeild svæði eða svæði með óvissa stöðu þar sem þær eru flokkaðar eftir því hver staða greinarinnar er. Markmiðið er að gera þessar greinar aðeins ítarlegri og gæta þess að upplýsingar í þeim séu uppfærðar. {|style="width:100%;" | style="padding:10px;vertical-align:top;background:#fdfbb8;" | [[File:The_glass_blowing_profession_in_Syria.jpg|350px|right|Sýrland]] <span style="font-size:2em;color:#555555;margin-left:15px;font-variant:small-caps;">Bæta í apríl</span><br /> '''[[Sýrland]]''' Vantar að bæta við heiti, sögu, stjórnmál, efnahagslíf, íbúa, menningu ... [[Forseti Sýrlands]] - [[Grikkir]] - [[Armenar]] - [[Assýríumenn]] - [[Mhalmítar]] - [[Mandear]] ... {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;border-bottom:1px dotted #555555;background:#FAFAFA;" | style="padding:10px;vertical-align:top;" colspan="2" |<span style="font-size:2em;color:#555555;margin-left:15px;font-variant:small-caps;">Lönd eftir stöðu greinar</span> | style="padding:10px;vertical-align:top;" colspan="2" | |} <div style="display:flex;flex-wrap:wrap;width:100%;"> <div style="background-color:#FFFFF8;flex-basis:50%;flex-grow:1;min-width:320px;box-sizing: border-box;padding:1em;"> <div style="background-color:#F9F9F0;border-top:5px solid;border-color:#999933;padding:3px 0.25em;">[[Mynd:Progress-0875.svg|20px|]] Nokkuð ítarlegar (48)</div> [[Austurríki]] - ''[[Álandseyjar]]'' - '''[[Ástralía]]''' - [[Bahamaeyjar]] - [[Bandaríkin]] - [[Belgía]] - ''[[Bermúda]]'' - [[Bretland]] - [[Danmörk]] - [[Eistland]] - ''[[England]]'' - [[Filippseyjar]] - '''[[Finnland]]''' - '''[[Frakkland]]''' - '''''[[Færeyjar]]''''' - ''[[Grænland]]'' - ''[[Guernsey]]'' - [[Holland]] - [[Írska lýðveldið]] - [[Ísland]] - '''[[Ítalía]]''' - ''[[Jersey]]'' - [[Kambódía]] - [[Kanada]] - [[Kasakstan]] - [[Lettland]] - [[Liechtenstein]] - [[Lúxemborg]] - '''[[Malaví]]''' - [[Mexíkó]] - [[Mónakó]] - ''[[Mön (Írlandshafi)]]'' - ''[[Norður-Írland]]'' - '''[[Portúgal]]''' - [[Pólland]] - ''[[Sankti Pierre og Miquelon]]'' - ''[[Skotland]]'' - [[Slóvakía]] - [[Slóvenía]] - [[Spánn]] - ''[[Svalbarði]]'' - [[Sviss]] - [[Svíþjóð]] - [[Tékkland]] - ''[[Turks- og Caicoseyjar]]'' - '''[[Ungverjaland]]''' - ''[[Wales]]'' - [[Þýskaland]] </div> <div style="background-color:#F8F8FA;flex-basis:50%;flex-grow:1;min-width:320px;box-sizing: border-box;padding:1em;"> <div style="background-color:#F0F0F9;border-top:5px solid;border-color:#333399;padding:3px 0.25em; ">[[Mynd:Progress-0625.svg|20px|]] Með 4+ kafla (84)</div> [[Afganistan]] - [[Alsír]] - [[Alþýðulýðveldið Kína]] - [[Andorra]] - ''[[Bandarísku Jómfrúaeyjar]]'' - [[Benín]] - [[Bólivía]] - [[Brasilía]] - ''[[Bresku Jómfrúaeyjar]]'' - [[Búlgaría]] - [[Búrkína Fasó]] - [[Búrúndí]] - [[Esvatíní]] - ''[[Falklandseyjar]]'' - [[Gabon]] - [[Georgía]] - ''[[Gíbraltar]]'' - [[Gínea-Bissá]] - [[Grenada]] - [[Gvatemala]] - [[Gvæjana]] - [[Haítí]] - [[Hondúras]] - ''[[Hong Kong]]'' - [[Indland]] - [[Indónesía]] - [[Írak]] - [[Íran]] - [[Ísrael]] - [[Japan]] - [[Katar]] - [[Kenía]] - [[Kosta Ríka]] - ''[[Kókoseyjar]]'' - [[Kólumbía]] - [[Króatía]] - [[Kúba]] - [[Kúveit]] - [[Kýpur]] - [[Laos]] - [[Litáen]] - [[Líbanon]] - ''[[Makaó]]'' - [[Malí]] - [[Malta]] - [[Marokkó]] - [[Marshalleyjar]] - ''[[Martinique]]'' - ''[[Mayotte]]'' - [[Máritanía]] - [[Máritíus]] - [[Mjanmar]] - [[Moldóva]] - [[Mongólía]] - [[Mósambík]] - [[Naúrú]] - [[Nepal]] - [[Nígería]] - [[Níkaragva]] - [[Norður-Makedónía]] - [[Noregur]] - [[Papúa Nýja-Gínea]] - [[Paragvæ]] - ''[[Réunion]]'' - [[Rúanda]] - [[San Marínó]] - [[Sankti Lúsía]] - [[Sankti Vinsent og Grenadínur]] - [[Saó Tóme og Prinsípe]] - [[Sádi-Arabía]] - [[Serbía]] - [[Singapúr]] - [[Síerra Leóne]] - [[Síle]] - [[Suður-Kórea]] - [[Svartfjallaland]] - [[Tansanía]] - [[Tjad]] - [[Tyrkland]] - [[Vanúatú]] - [[Vatíkanið]] - [[Venesúela]] - [[Víetnam]] - ''[[Wallis- og Fútúnaeyjar]]'' </div> <div style="background-color:#F8FFF8;flex-basis:50%;flex-grow:1;min-width:320px;box-sizing: border-box;padding:1em;"> <div style="background-color:#F0F9F0;border-top:5px solid;border-color:#339933;padding:3px 0.25em; ">[[Mynd:Progress-0375.svg|20px|]] Með 3 kafla (89)</div> [[Albanía]] - ''[[Angvilla]]'' - [[Antígva og Barbúda]] - [[Argentína]] - ''[[Arúba]]'' - [[Austur-Tímor]] - ''[[Bandaríska Samóa]]'' - [[Barbados]] - [[Belís]] - [[Botsvana]] - [[Djibútí]] - [[Dóminíska lýðveldið]] - [[Egyptaland]] - [[Ekvador]] - [[El Salvador]] - [[Fílabeinsströndin]] - ''[[Franska Gvæjana]]'' - ''[[Franska Pólýnesía]]'' - [[Gana]] - [[Gínea]] - [[Grikkland]] - [[Grænhöfðaeyjar]] - ''[[Gvadelúpeyjar]]'' - ''[[Gvam]]'' - [[Hvíta-Rússland]] - [[Jamaíka]] - [[Jemen]] - ''[[Jólaeyja]]'' - [[Jórdanía]] - [[Kamerún]] - [[Kirgistan]] - ''[[Kosóvó]]'' - [[Kómoreyjar]] - [[Lesótó]] - [[Líbería]] - [[Líbía]] - [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]] - [[Lýðveldið Kína]] - [[Lýðveldið Kongó]] - [[Madagaskar]] - [[Malasía]] - [[Maldívur]] - [[Mið-Afríkulýðveldið]] - [[Miðbaugs-Gínea]] - [[Míkrónesía (ríki)]] - ''[[Montserrat]]'' - [[Namibía]] - [[Níger]] - ''[[Norður-Kýpur]]'' - ''[[Norður-Maríanaeyjar]]'' - ''[[Norfolkeyja]]'' - [[Nýja-Sjáland]] - [[Óman]] - [[Pakistan]] - ''[[Palestínuríki]]'' - [[Panama]] - [[Perú]] - ''[[Pitcairn]]'' - ''[[Púertó Ríkó]]'' - [[Rúmenía]] - [[Rússland]] - ''[[Saint-Barthélemy]]'' - ''[[Saint-Martin]]'' - [[Salómonseyjar]] - [[Sambía]] - [[Samóa]] - [[Sankti Kristófer og Nevis]] - [[Senegal]] - [[Seychelles-eyjar]] - [[Simbabve]] - ''[[Sint Maarten]]'' - ''[[Sómalíland]]'' - [[Srí Lanka]] - [[Suður-Afríka]] - [[Suður-Súdan]] - [[Súdan]] - [[Súrínam]] - [[Tadsíkistan]] - [[Taíland]] - [[Tonga]] - ''[[Tókelá]]'' - ''[[Transnistría]]'' - [[Túnis]] - [[Túrkmenistan]] - [[Túvalú]] - [[Úganda]] - [[Úkraína]] - [[Úrúgvæ]] - [[Úsbekistan]] </div> <div style="background-color:#FFF8FA;flex-basis:50%;flex-grow:1;min-width:320px;box-sizing: border-box;padding:1em;"> <div style="background-color:#F9F0F4;border-top:5px solid;border-color:#993366;padding:3px 0.25em; ">[[Mynd:Progress-0125.svg|20px|]] Með 2- kafla (31)</div> ''[[Abkasía]]'' - [[Angóla]] - [[Armenía]] - [[Aserbaísjan]] - [[Bangladess]] - [[Barein]] - [[Bosnía og Hersegóvína]] - ''[[Bougainville]]'' - [[Brúnei]] - [[Bútan]] - ''[[Cayman-eyjar]]'' - ''[[Cooks-eyjar]]'' - ''[[Curaçao]]'' - [[Dóminíka]] - [[Eritrea]] - [[Eþíópía]] - [[Fídjí]] - [[Gambía]] - [[Kíribatí]] - [[Niue]] - [[Norður-Kórea]] - ''[[Nýja-Kaledónía]]'' - [[Palaú]] - ''[[Sahrawi-lýðveldið]]'' - [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] - ''[[Sankti Helena]]'' - [[Sómalía]] - ''[[Suður-Ossetía]]'' - [[Sýrland]] - [[Tógó]] - [[Trínidad og Tóbagó]] </div> </div> {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;border-bottom:1px solid #555555;background:#FAFAFA;" | style="padding:10px;vertical-align:top;" |<span style="font-size:2em;color:#555555;margin-left:15px;font-variant:small-caps;">Landalistar</span> |} {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;background:#F9F4E9;" | style="padding:1em;" | [[ISO-3166-1]] - [[Listi yfir fullvalda ríki]] - [[Lönd eftir stærð]] - [[Lönd eftir mannfjölda]] - [[Lönd eftir landsframleiðslu (KMJ)]] - [[Lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)]] - [[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (KMJ)]] - [[Lönd eftir landsframleiðslu á mann (nafnvirði)]] - [[Listi yfir lönd eftir vísitölu um þróun lífsgæða]] - [[Listi yfir lönd eftir tíðni sjálfsmorða]] - [[Listi yfir landsnúmer]] - [[Listi fjölmennustu eyja heims]] - [[Ungbarnadauði]] - ... |} == Matrixa == {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;border-bottom:1px solid #555555;background:#FAFAFA;" | style="padding:10px;vertical-align:top;" |<span style="font-size:2em;color:#555555;margin-left:15px;font-variant:small-caps;">Uppsetning</span> |} {|style="width:100%;border-top:solid #F0F0F0 2px;background:#F9F4E9;" | style="padding:1em;" | {{div col|width="12em"}} * ''Ig'' : Inngangur * '''Ht''' : Heiti * '''Sg''' : Saga * '''Lf''' : Landfræði (Náttúra, Veðurfar) * '''St''' : Stjórnmál (Stjórnsýslueiningar) * '''Eh''' : Efnahagslíf (Innviðir, Samgöngur) * '''Íb''' : Íbúar (Tungumál, Trúarbrögð, Menntun) * '''Mg''' : Menning (Íþróttir) * '''Tv''' : Tilvísanir * '''Tg''' : Tenglar {{div col end}} |- | style="padding:1em;" | {| class="wikitable" | style="background:lightblue;" | Óskoðað || style="background:yellow;" | Bæta við || style="background:orange;" | Lagfæra || style="background:lightgreen;" | Fullnægjandi |} |} {| class="wikitable" style="width:100%" | ! Nafn !! Ig !! Ht !! Sg !! Lf !! St !! Eh !! Íb !! Mg !! Tv !! Tg |- | [[Álandseyjar]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Danmörk]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Eistland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Finnland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Færeyjar]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Grænland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Ísland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:yellow" | + || style="background:orange" | + |- | [[Lettland]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Litáen]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:white" | - || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Noregur]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:white" | - || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Svalbarði]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |- | [[Svíþjóð]] || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:lightgreen" | + || style="background:yellow" | + || style="background:lightgreen" | + |} </div> [[Flokkur:Wikipedia:Samvinnuverkefni]] d6e28svd4dwztlnoke6xxyrwil33nwd 0 61671 1958653 1957774 2026-04-02T19:11:37Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 1 heimildum og merki 0 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958653 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Verão Arezzo Brasil 2019 por Gisele Bündchen 16.jpg|230px|thumb|hægri|Gisele Bündchen (2019)]] '''Gisele Caroline Bündchen'''<ref name="pf">{{cite web |url=http://www.giselebundchen.com.br/gisele_perfil.asp |title=www.giselebundchen.com.br |access-date=2008-07-15 |archive-date=2009-07-16 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090716153243/http://www.giselebundchen.com.br/gisele_perfil.asp |url-status=dead }}</ref> (fædd [[20. júlí]] [[1980]] í [[Horizontina]] í [[Rio Grande do Sul]]) er [[Brasilía|brasilísk]] fyrirsæta. == Tilvísanir == <div class="references-small" style="height: auto; max-height: 200px; overflow: auto; padding: 3px; border: 1px solid #EEEEEE"><references /></div> {{Stubbur|æviágrip}} {{fe|1980|Bündchen, Gisele}} [[Flokkur:Brasilískar fyrirsætur|Bündchen, Gisele]] s37h0p0l5a6jav83auxjearljni5v0s 0 67366 1958683 1954276 2026-04-03T10:54:47Z Berserkur 10188 /* Á 20. öldinni */ mynd 1958683 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Fogitinn10.JPG|thumb|right|Fógetahúsið á Aðalstræti 10. byggt 1762 er elsta uppistandandi húsið í Reykjavík.]] {{uppfæra|'''21. öld'''}} '''Saga Reykjavíkur''' hefst þegar [[Ingólfur Arnarson]] settist að í [[Reykjavík]] þegar hann kom frá [[Noregur|Noregi]] í kringum árið [[874]] ásamt öðrum og nam land. Þéttbýlismyndun varð ekki í Reykjavík fyrr en undir lok nítjándu aldar en þá hófst einnig iðnvæðing Íslands. Í byrjun tuttugustu aldarinnar óx Reykjavík hratt og þar voru mikilvægustu stofnanir landsins. Reykjavík var höfuðborg Íslands í [[sjálfstæðisbarátta Íslendinga|sjálfstæðisbaráttu Íslendinga]]. Þar var [[Alþingi]] þegar það var endurreist sem ráðgefandi þing árið [[1845]] og eftir að [[heimastjórnartímabilið|heimastjórn]] var komið á 1904 var þar einnig [[Stjórnarráð Íslands|Stjórnarráðið]]. == Landnám == Saga Reykjavíkur hefst með [[landnám Íslands|landnámi Íslands]] sem fyrr segir þegar Ingólfur Arnarson kom frá Noregi með konu sinni [[Hallveig Fróðadóttir|Hallveigu Fróðadóttur]], syni sínum [[Þorsteinn Ingólfsson|Þorsteini]] og tveimur þrælum [[Vífill (þræll)|Vífli]] og [[Karli (þræll)|Karli]]. Þrælunum veitti Ingólfur frelsi fyrir að finna [[öndvegissúlur]]nar sem hann varpaði frá borði og settist Vífill að á [[Vífilsstaðir|Vífilsstöðum]] skammt frá. Með tíð og tíma byggðust fleiri bæir umhverfis og má þar helst nefna [[Laugarnes]] og [[Nesstofa|Nes við Seltjörn]]. ==Miðaldir== Á [[miðaldir|miðöldum]] er fátt eitt vitað um atburði í Reykjavík. [[Víkurkirkja (Reykjavík)|Víkurkirkja]] var byggð við [[Aðalstræti]] á ofanverðri [[13. öld|þrettándu öld]] og árið [[1226]] hófst byggð í [[Viðey]] þegar [[Þorvaldur Gissurarson]] í [[Hruni|Hruna]] og [[Snorri Sturluson]] í [[Reykholt]]i stofnuðu þar [[Viðeyjarklaustur]] af [[Ágústínusarregla|Ágústínusarreglu]]. ==Eftir miðaldirnar== [[Mynd:Reykjavik-downtown-1836-august-mayer.jpg|thumb|Miðbær Reykjavíkur árið 1836.]] Á [[17. öld]] keypti [[Kristján 4.]] konungur Vík. Fram að [[18. öldin|18. öld]] lágu býli af ýmsum stærðum á víð og dreif um svæðið þar sem borgin stendur nú. Á [[1751-1760|6. áratug]] [[18. öld|18. aldar]] var gerð tilraun til að reka [[ull]]ariðnað í Reykjavík að frumkvæði [[Skúli Magnússon|Skúla Magnússonar]] fógeta. Þetta fyrirtæki sem var kallað [[Innréttingarnar]] markaði þáttaskil í þróun svæðisins, sem í kjölfarið fór að taka á sig einhverja þorpsmynd. Danska konungsvaldið studdi þessar tilraunir til uppbyggingar með því að gefa jarðir sem það átti í Reykjavík og [[Örfirisey]]. Sextán hús voru byggð í Reykjavík vegna Innréttinganna, sem hefur verið mikil fjölgun á þeim tíma, merki um tvö þeirra má enn sjá. Þá var byggt steinhús á árunum [[1761]]-[[1771|71]], sem varð fyrsta fangelsi landsins og gekk undir nafninu Múrinn, en er nú [[Stjórnarráð Íslands]] og hýsir forsætisráðuneytið. Reykjavík fékk [[kaupstaðarréttindi]] árið [[1786]] ásamt fimm öðrum stöðum í kjölfar afnáms [[einokunarverslun]]ar í landinu. Á [[19. öld|nítjándu öld]] mynduðust þéttar þyrpingar lítilla húsa eða kofa sjómanna í bænum. [[Alþingi]] var endurreist í Reykjavík árið [[1845]]. Ári síðar var [[Menntaskólinn í Reykjavík]] fluttur frá [[Bessastaðir|Bessastöðum]] í útjaðar bæjarins. [[Barnaskóli Reykjavíkur]] tók til starfa árið [[1862]]. Árið [[1874]] var [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] stofnaður af Þóru og Páli Melsteð. Árið [[1881]] var [[Alþingishúsið]] fullbúið. [[Stýrimannaskólinn]] tók til starfa [[1891]] eftir að [[þilskipaöldin|þilskip]] voru komin til landsins. Árið [[1893]] var [[Skautafélag Reykjavíkur]] stofnað. Árið [[1898]] var Barnaskóli Reykjavíkur fluttur í hina nýsmíðuðu byggingu [[Miðbæjarskólinn|Miðbæjarskólann]]. ==Á 20. öldinni== [[Mynd:1943 map of Reykjavik by the U.S. Army Map Service.jpg|thumb|Kort af Reykjavík árið 1943, gert af Bandaríkjaher.]] Árið [[1904]] fengu Íslendingar [[heimastjórnartímabilið|heimastjórn]] og [[Hannes Hafstein]] gerðist fyrsti [[ráðherra Íslands]]. Embætti [[borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóra Reykjavíkur]] var stofnað [[1908]] og fyrsti borgarstjórinn var [[Páll Einarsson]]. Í nóvember [[1906]] kom upp [[taugaveiki]]sfaraldur í [[Skuggahverfi]]nu.<ref>[http://efling.is/efling/frettir/?cat_id=22679&ew_0_a_id=352550 Vatnsveitan 100 ára]</ref> Í borgarstjórnarkosningunum í Reykjavík 1908 kusu konur í fyrsta sinn og buðu fram sérstök [[kvennaframboð í Reykjavík 1908-1916]]. Þær hlutu mjög góða kosningu 1908 og 1910 en þaðan af dalaði fylgi kvennanna. [[Gasstöð Reykjavíkur]] tók til starfa í júní [[1910]]. [[Háskóli Íslands]] var stofnaður í Reykjavík þann 17. júní 1911. Á sama degi var [[Iðnsýningin 1911]] haldin í Miðbæjarskólanum. [[Reykjavíkurhöfn]], sem var byggð í áföngum á árunum [[1913]]-[[1917|17]], bætti mjög skipaaðstöðu. Þaðanaf gátu hafskip lagst að bryggju en áður fyrr þurfti að ferja fólk og varning á milli smærri bryggja og hafskipa sem lágu úti fyrir. Árið 1915 brunnu tylft húsa í miðborg Reykjavíkur, [[Bruninn mikli í Reykjavík 1915|í ''brunanum mikla'']]. Í brunanum fórust tveir menn og [[Hótel Reykjavík]] brann til kaldra kola. [[Elliðaárvirkjun]] var byggð [[1921]] til þess að sjá ört stækkandi borginni fyrir rafmagni. Veturinn 1917-1918, nefndur ''[[Frostaveturinn mikli 1917-18|Frostaveturinn mikli]]'' var sá kaldasti sem mælst hefur, þá lá hafís í Reykjavíkurhöfn og hitastigið fór niður í -24,5 °C. Í október 1918 barst [[spænska veikin]], sem geysaði víðar í heiminum, til Íslands með skipum frá [[Kaupmannahöfn]] og er talið að um þriðjungur bæjarbúa hafi veikst á örfáum vikum. [[Elliðaárvirkjun]] var byggð [[1921]] til þess að sjá ört stækkandi borginni fyrir rafmagni. Í Reykjavík hafa verið [[veðurathugunarstöð|veðurathugunarstöðvar]] síðan [[1920]]. Heims[[kreppan mikla]] hafði slæm áhrif um allan heim. Á Íslandi náðu þau hámarki í [[Gúttóslagurinn|Gúttóslagnum]] árið [[1932]] þegar þunnskipuð lögregla þurfti að berjast við verkamenn fyrir utan [[Góðtemplarahús Reykjavíkur]], þegar bæjarstjórnarfundur var haldin þar þar sem lækka átti laun í atvinnubótavinnu á vegum bæjarins. Einu sinni hafði áður skorist alvarlega í odda á milli lögreglunnar og annarra hópa, en það var í [[Hvíta stríðið|Hvíta stríðinu]], svokallaða rúmum áratugi fyrr. Í mars 1937 var [[Sundhöll Reykjavíkur]] vígð og var það fyrsta sundlaug bæjarins. Þann [[10. maí]] [[1940]] gengur breskir hermenn á land í Reykjavík og [[Ísland í seinni heimsstyrjöldinni|hernámu Ísland]]. Á meðan veru þeirra stóð hófu þeir byggingu varanlegs [[Reykjavíkurflugvöllur|flugvallar í Reykjavík]]. Bandaríkjamenn tóku við af Bretunum rúmu ári seinna og fóru ekki fyrr en að stríðinu loknu [[8. apríl]] [[1947]]. [[Mynd:Frakkastigur.jpg|thumb|right|Séð niður Frakkastíg í [[miðbær Reykjavíkur|miðbæ Reykjavíkur]] árið [[1973]].]] [[Auður Auðuns]] varð fyrst kvenna borgarstjóri Reykjavíkur árið 1959. [[Hlíðar]]nar og [[Háaleiti og Bústaðir]] byggðust upp um miðbik 20. aldarinnar.<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3878335|titill=Kvistar fleiri en komið verður tölu á|ár=2006|mánuður=2. janúar}}</ref> Þann [[18. apríl]] [[2007]] kom upp [[Bruninn í Austurstræti (2007)|bruni í Austurstræti]] sem breiddist um húsin á horninu við [[Lækjargata|Lækjargötu]]. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == {{commonscat|History of Reykjavík|Sögu Reykjavíkur}} * [http://www.anok.is/arb/saga_reykjavikur/rvk/ Árbæjarsafn: Saga Reykjavíkur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928101111/http://www.anok.is/arb/saga_reykjavikur/rvk/ |date=2007-09-28 }} * [http://www.hannesarholt.is/fro%C3%B0leikur/afangar-i-sogu-reykjavikur/ Hannesarholt: Mikilvægir áfangar í Sögu Reykjavíkur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130209201641/http://www.hannesarholt.is/fro%C3%B0leikur/afangar-i-sogu-reykjavikur/ |date=2013-02-09 }} * {{vísindavefurinn|2252|Er eitthvert örnefni á höfuðborgarsvæðinu eða vík eða vogur, sem heitir Reykjavík?}} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2048198 ''Landnám í Reykjavík og þeir, sem þar bjuggu fyrst''; grein í Árbók íslenzka fornleifafélagsins 1914]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3941115 ''Reykjavík 1786-1886''; grein í Ísafold 1886]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3291043 ''Bernskuár borgarinnar''; 1. grein; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1967]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3291064 ''Bernskuár borgarinnar''; 2. grein; birtist í Lesbók Morgunblaðsins 1967] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024047/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3291064 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2323213 ''Reykjavík um aldamótin 1900''; grein í Eimreiðinni árið 1900]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3289899 ''Einu sinni verður allt fyrst''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3289938 ''Einu sinni verður allt fyrst''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1966]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3285303 ''Svipurinn á Reykjavík fyrir fimmtíu árum''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3285326 ''Svipurinn á Reykjavík fyrir fimmtíu árum''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1959]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3280143 ''Vindmyllurnar í Reykjavík settu sinn svip á bæinn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1952]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3303986 ''Hús með sál og sögu''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305200914/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3303986 |date=2016-03-05 }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3300018 ''Brotnar eru borgirnar 1. (Lækjartorg)''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024220/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3300018 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3300046 ''Brotnar eru borgirnar 2. (Skólavarðann)''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3300070 ''Brotnar eru borgirnar 3. (Batteríið)''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1979] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024058/http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3300070 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3310830 ''Reykjavík fyrir 30 árum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1994]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3289518 ''Áttir í Reykjavík um aldamót''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3308226 ''Þegar rúnturinn var Reykjavík''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1990]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2323093 ''Reykjavík um aldamótin 1900''; 1. grein í Eimreiðinni 1900]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2323213 ''Reykjavík um aldamótin 1900''; 2. grein í Eimreiðinni 1900]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3272014 ''Skyndimyndir af menningarsögu Reykjavíkur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1936]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3315876 ''Reykjavík í fyrri tíma þjóðsögum og munnmælum''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 2000]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3289259 ''Vegleysur og fyrstu vegir''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1965]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3283958 ''Skuggsjá Reykjavíkur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1957] * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3292882 ''Þannig var bærinn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1969] [[Flokkur:Saga Reykjavíkur|*]] 7hhemh9c1ld3b303cgi8njpjzkr8fnn 0 70885 1958639 1919096 2026-04-02T13:36:59Z Arnastjarna 114982 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1958639 wikitext text/x-wiki '''Kransæðahjáveituaðgerð''' (''CABG'') er algengasta [[hjarta]]aðgerð sem framkvæmd er á fullorðnum einstaklingum og jafnframt algengasta aðgerðin til meðferðar á [[kransæðaþrengsli|kransæðaþrengslum]].<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> == Aðgerðin == [[Mynd:Coronary artery bypass surgery Image 657B-PH.jpg|thumb|Kransæðahjáveituaðgerð. Sjúklingur er tengdur hjarta- og lungnavél og verið er að fjarlægja [[hægri kransæð]]]] Meirihluti kransæðahjáveituaðgerða, eða um 70%, eru gerðar á hjarta sem hefur verið stöðvað og sjúklingur tengdur [[hjarta- og lungnavél]], en einnig er hægt að framkvæma aðgerðina á sláandi hjarta. Í flestum tilfellum er sjúklingur vægt ofkældur áður en klemmt er á [[ósæð]]ina og hjartað stöðvað með svokallaðri ''cardioplegiu'' sem er gefin í gegnum ósæðarótina. Cardioplegian er svo gefin á 15-20 mínútna fresti út aðgerðina til að viðhalda virkninni.<ref>Henry og Thompson (2005).</ref> Æðarnar sem notaðar eru til hjáveitu geta bæði verið [[slagæð]]ar og [[bláæð]]ar, en það hefur sýnt sig að slagæðar hafa lengri líftíma og notkun þeirra því sífellt að færast í aukanna. Sú bláæð eða græðlingur sem oftast er notaður til hjáveitu er löng bláæð úr fæti sjúklings sem heitir ''vena saphanous''. Snúa þarf græðlingnum á rönguna vegna [[Bláæðalokur|loka]] sem í æðinni eru og er annar endi hans tengdur við [[kransæð]] og hinn tengdur ósæðinni. Innri brjóstveggsslagæðar eru algengustu slagæðarnar sem notaðar eru til hjáveitu og þar sem þær eru þegar tengdar stærri slagæðum þarf aðeins að flytja annan endann og græða hann við kransæð.<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> Þegar búið er að tengja allar hjáveitur er blóði dælt aftur inn í hjartað og sjúklingur tekinn af hjarta- og lungnavélinni.<ref>Henry og Thompson (2005).</ref> Áður en [[skurðsár]]i sjúklings er lokað eru tengdir [[Gangráður|gangráðsvírar]] í [[Hjartagátt|gáttir]] og [[Hjartaslegill|slegla]] og [[dren]]um komið fyrir í [[miðmæti]] umhverfis hjarta til þess að taka á móti [[blóð]]i og [[Vessar|vessa]] frá aðgerðarsvæði fyrst um sinn.<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> == Fylgikvillar == Eins og með allar aðgerðir fylgir einhver áhætta því að gangast undir kransæðahjáveituaðgerð, bæði þegar litið er til aðgerðarinnar sjálfrar og fylgikvilla hennar. Hlutfall þeirra sem deyja í aðgerð er um 2-3%<ref>Henry og Thompson (2005).</ref> en tíðni sýkinga í skurðsárum eftir aðgerð er allt að 20% innan 30 daga eftir aðgerð.<ref>Hassan, Smith og Engel(2006): 515-20.</ref> Ýmis vandamál geta komið upp hjá sjúklingum fyrir, í og eftir hjartaaðgerð. Fyrir aðgerð er alltaf einhver hætta á að sjúklingur fái [[hjartadrep]] vegna álags og kvíða eða í kjölfar alvarlegrar [[blóðþurrð]]ar til [[Hjartavöðvi|hjartavöðvans]]. Í aðgerðinni sjálfri getur reynst erfitt að venja sjúkling af hjarta- og lungnavél og getur það jafnvel orðið til þess að hjarta sjúklings nái sér ekki á strik að fullu. Í aðgerð er líka hætta á því að sjúklingur fái blóðtappa vegna blóðreks frá græðlingnum.<ref>Henry og Thompson (2005).</ref> Eftir aðgerð geta komið upp ýmsar fylgikvillar eins og [[miðmætisbólga]] og ''postpericadiotomy syndrome'' en [[lungnavandamál]] eru algengasti fylgikvillinn og má þar helst nefna [[samfall á lungnablöðrum]], [[Vökvi í brjóstholi|vökva í brjóstholi]] og [[Lungnabólga|lungnabólgu]]. Einnig eru [[hjartsláttartruflanir]] algengar efir hjartaaðgerðir.<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> Rannsóknir á kransæðahjáveituaðgerðum sýna samt sem áður fram gangsemi þeirra fyrir fólk með kransæðasjúkdóma og mikilvægi þeirra í að draga úr einkennum tengdum sjúkdómnum og auka lífsgæði sjúklinga.<ref>Ballan og Lee (2007): 24-8.</ref> == Vandamál fyrir og eftir aðgerð == === Hjartsláttartruflanir === [[Mynd:SinusRhythmLabels.svg|thumb|Myndin sýnir eðlilega rafvirkni hjartans. [[P-bylgja]]n er ekki til staðar í gáttartifi.]] Fyrstu dagana eftir kransæðahjáveituaðgerð er fylgst náið með [[hjartalínurit]]i sjúklings því [[hjartsláttartruflanir]] eru algengur fylgikvilli hjartaaðgerða. Orsakir hjartsláttartruflana geta tengst áverka í aðgerð, svæfingu, notkun hjarta- og lungnavélar, breytingum á [[kalíum]]þéttni í blóði, [[Lágþrýstingur|lágþrýstingi]], minnkun á [[blóðrúmmál]]i og [[súrefnisþurrð]]. Helstu hjartsláttartruflanirnar eru [[gáttatif]], [[gáttaflökt]] og aðrar ofansleglatruflanir vegna [[Bjúgur|bjúgs]] og bólgu í gáttarvef og geta þær valdið ófullnægjandi fyllingu slegla þannig að útfall hjarta minnkar. Minnkað útfall hjarta getur einnig stafað af minnkuðu blóðrúmmáli og [[blóðþrýstingsfall]]i ef mikil [[blæðing]] verður. [[Meðferð]]in felst í nákvæmu eftirliti og skráningu á [[hjartsláttartíðni]] og takti, [[blóðþrýstingur|blóðþrýstingi]] og [[súrefnismettun]]. Viðhald blóðþrýstings eftir hjartaaðgerð er gríðarlega mikilvæg og breytingar á honum getur haft neikvæðar afleiðingar á bata sjúklings. Háþrýstingur eftir aðgerð eykur til að mynda líkur á blæðingu, eykur súrefnisþörf hjartavöðvans og getur valdið [[hjartaþröng]]. Einnig getur [[þvagútskilnaður]] gefið vísbendingu um útfall hjartans og þess vegna mikilvægt að fylgjast með hraða hans. Ef hjartasláttartruflanir verða hjá sjúkingi er honum gefin lyf samkvæmt fyrirmælum læknis og stundum þarf að grípa til þess að stjórna hjartsláttartíðni og takti tímabundið með gangráðvírum sem settur voru við hjarta sjúklings í aðgerðinni.<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> === Skert athafnarþrek === Skert [[athafnarþrek]] getur bæði átt við kransæðasjúklinga fyrir og eftir aðgerð. Fyrir aðgerð stafar þrekleysið af ónægu súrefnisframboði tengt skertu blóðflæði til hjartans vegna kransæðaþrengsla. Blóðþurrðin lýsir sér svo sem hjartaöng og viðkomandi finnur að öllum líkindum til aukinnar [[mæði]]. Ef sjúklingur er með langt genginn kransæðasjúkdóm og sýnir einkenni í hvíld þarf hann að miklu leyti að vera rúmliggjandi til að minnka súrefnisþörf hjartans en eftir aðgerð skerðist athafnarþrek sjúklings hins vegar oftast vegna rúmlegu eða hreyfingarleysis sem fylgir óhjákvæmilega aðgerðinni. Markmið meðferðar við skertu athafnarþreki er að sjúklingur efli hreyfigetu sína stigvaxandi og tjái sig færan um að ljúka áætluðum daglegum athöfnum.<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> Helsta [[hjúkrunarmeðferð]]in er [[hreyfing]] eins fljótt og kostur gefst eftir aðgerð enda skiptir hún höfuð máli í [[endurhæfing]]u aðgerðarsjúklinga. Ekki er ólíklegt að [[sjúkraþjálfun]] hefjist að kvöldi aðgerðardags eða morguninn eftir en þá sest sjúklingur gjarnan fram á rúmstokk og leyfir fótum að hanga lausum fram af rúminu. Hreyfing flýtir bæði fyrir bata sjúklings og kemur í veg fyrir þekkta fylgikvilla aðgerða eins og vandamálum tengt hjarta- og æðakerfi, [[Öndunarfæri|öndunarfærum]] og [[Þvagfæri|þvagfærum]], auk þess sem að hún viðheldur [[vöðvavirkni]] sjúklings og kemur í veg fyrir [[Hægðatregða|hægðatregðu]].<ref>Kozier, Erb, Berman og Snyder (2004).</ref> === Vandamál tengt öndunarfærum === Þegar notuð er hjarta- og lungnavél í aðgerð verður takmörkun á útþenslu [[lungnablaðra]] og [[öndun]] almennt grynnist en við það minnkar framleiðsla surfactants og lungnablöðrur geta því fallið saman. Einnig geta verkir vegna inniliggjandi [[drenslanga]] komið í veg fyrir að sjúklingur nái að viðhalda eðlilegri öndun. Mikilvægt er því að stuðla að hreinsun öndunarvega í kjölfar aðgerðar svo sjúklingi sé unnt að endurheimta fyrri [[lungnarýmd]]. Meðferð felst í hvatningu á öndunar- og hóstaæfingum ásamt eftirliti með [[blóðgös]]um, magni, litarhátt og þykkt drenvökva, hraða, dýpt, takti og áreynslu við öndun og niðurstöðum [[lungnamynd]]a. Það að sjúklingur sé vel verkjastilltur gerir honum kleift að iðka öndunar- og hóstaæfingar og hefur það því mikið að segja um árangur meðferðar.<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> Með öndunaræfingum er unnt að auka lungnarýmd og koma í veg fyrir slímsöfnun í lungum. Þannig má minnka líkur á því að sjúklingur þrói með sér lungnabólgu og frekara samfall lungnablaðra. Enn fremur örvar djúp innöndun [[Hóstaviðbragð|hóstaviðbrögð]] sem ýta enn frekar undir hreinsun öndunarvega.<ref>Kozier, Erb, Berman og Snyder (2004).</ref> === Brenglun á vökvajafnvægi === Nákvæmt eftirlit með [[vökvajafnvægi]] sjúklings er nauðsynlegt eftir hjartaaðgerðir og er það gert með því að mæla og skrá inn allan vökva sem sjúklingur fær, um munn og í æð, sem og þvagútskilnað frá honum. Fyrst eftir aðgerð er vökvainntekt sjúklinga takmörkuð vegna mikillar vökvagjafar í aðgerð og til þess að draga úr þeirri vinnu sem hjartað þarf að inna af hendi. Þegar sjúklingur er í hjarta- og lungnavél aukast líkur á [[nýrnabilun]] vegna þess að [[rauðar blóðfrumur]] skemmast og geta valdið stíflu í nýrum en allt að 25% sjúklinga fá einhverja nýrnabilun eftir hjartaaðgerðir. Einnig getur starfsemi nýrna raskast ef blóðþrýstingur verður of lágur í aðgerð. Hjúkrunarmeðferð felst í því að fylgjast með mælingum á inntöku og útskilnaði vökva hjá sjúklingi, en lágmarks útskilnaður er 30 ml/klst. Sjúkling á einnig að vigta daglega og fylgjast með einkennum um bjúgsöfnun í lungum og útlimum. Gjöf á [[þvagræsilyf]]jum eftir hjartaaðgerðir er ekki óalgeng og því mikilvægt að fylgjast með niðurstöðum blóðrannsókna með tilliti til raflausna, sérstaklega kalium, magnesíum og fosfór.<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> === Kvíði === [[Kvíði]] sjúklinga fyrir og eftir kransæðahjáveituaðgerð er eðlilegur í ljósi þess að um stóra aðgerð er að ræða. Kvíði sjúklings getur byggst á mismunandi forsendum og því mikilvægt að finna út hvar rót kvíðans liggur en ótti við breytt heilsufar eða hlutverk er algengur.<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> Rannsóknir hafa sýnt að væntingar kransæðasjúklinga til meðferðar hafi áhrif á útkomur og upplifun sjúklinga á eigin lífsgæði eftir kransæðahjáveituaðgerðir.<ref>Ballan og Lee (2007): 24-8.</ref> Hjúkrunarmeðferðir við kvíða byggjast á því að efla aðlögunarleiðir og getur reynst hjúkrunarfræðingum vel að hafa í huga [[bjargráð]] sjúklinga. Öflug [[fræðsla]] fyrir aðgerð getur dregið úr kvíða hjá sumum en aukið á hjá öðrum. Kvíðastilling getur byggst á því að gefa sjúklingi róandi lyf en stundum getur verið nóg að vera virkur hlustandi og hughreysta sjúkling. Ýmsar slökunarmeðferðir geta virkað vel gegn kvíða sem og stjórn á umhverfisaðstæðum. Mikilvægt er að huga að fjölskyldu sjúklings og aðstandendum því þeir geta upplifað kvíða gagnvart heilsufari sjúklings og jafnvel haft neikvæð áhrif á tilfinningar sjúklings til eigins heilsufars.<ref>Monahan, Sands, Neighbors og Marek (2007).</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * Ballan, A. og G. Lee, „A Comparative Study of Patient perceived Quality of Life pre and post Coronary Artery Bypass Graft Surgery“, ''Australian Journal of Advanced Nursing'', '''24''' (4) (2007): 24-8. * Hassan, M., J.M. Smith og A.M. Engel, „Predictors and Outcomes of Sternal Wound Complications in Patients after Coronary Artery Bypass Graft Surgery“, ''The American Surgeon'' '''72''' (6) (2006): 515-20. * Henry, M.M. og J.N. Thompson (ritstj.), ''Clinical Surgery'' (Edinburgh: Elsevier Limited, 2005). * Kozier, B., G. Erb, A.J. Berman og S. Snyder, ''Fundamentals of Nursing: Concept, Process and Practice'' (7. útg.) (New Jersey: Pearson Prentice-Hall, 2004). * Monahan, F.D., J.K. Sands, M. Neighbors og J.F. Marek (ritstj.), ''Phipps’ Medical-Surgical Nursing: Health and Illness Perspectives'' (Edinburgh: Mosby Inc./ Elsevier Limited, 2007). [[Flokkur:Hjarta- og æðakerfið]] at6e9gntsrgm02eqcip4icdlk39uacg 0 73089 1958658 1958381 2026-04-02T21:05:17Z Friðþjófur 104929 /* 2026 */ 1958658 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:Úrslit <i>Gettu betur</i>}} Þetta er listi yfir úrslit í keppninni ''[[Gettu betur]]''. == 2021-2030 == === [[2026]] === 27 lið skráðu sig til keppni. * Úrslit ([[10. apríl]]) # Menntaskólinn í Reykjavík - Verzlunarskóli Íslands * Undanúrslit ([[26. mars]] & [[3. apríl|2. apríl]]) # Verzlunarskóli Íslands 46 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 19 # Menntaskólinn í Reykjavík 36 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 25 * 8-liða úrslit # Verzlunarskóli Íslands 38 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 11 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 27 - [[Borgarholtsskóli]] 15 # Menntaskólinn í Reykjavík 39 - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 32 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 27 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 14 * 2. umferð ([[19. janúar]] & [[21. janúar]]) # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 15 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 28 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15 # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 11 - [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 23 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 14 # Menntaskólinn að Laugarvatni 18 - [[Menntaskólinn við Sund]] 13 # Borgarholtsskóli 13 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 7 # Verzlunarskóli Íslands 40 - [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 8 # Menntaskólinn í Reykjavík 28 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 26 * 1. umferð ([[5. janúar]] - [[7. janúar]]) # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 16 - [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 7 # Verzlunarskóli Íslands 35 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 13 # Menntaskólinn við Sund 20 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 13 # Menntaskólinn á Akureyri 19 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 14 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 - Kvennaskólinn í Reykjavík 26 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 23 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 12 # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 24 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 16 # Borgarholtsskóli 22 - [[Tækniskólinn]] 11 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 17 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra|Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 29 - Menntaskólinn í Kópavogi 25 # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 11 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Menntaskólinn að Laugarvatni - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] (VMA gaf) # Framhaldsskólinn í A-Skaftafellssýslu 15 - [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 11 ** Menntaskólinn við Hamrahlíð sat hjá sem meistari fyrra árs. ** Verkmenntaskólinn á Akureyri náði ekki að finna lið í tíma og þurfti að draga sig úr keppninni. Menntaskólinn að Laugarvatni fór sjálfkrafa áfram í 2. umferð. ** Menntaskólinn í Kópavogi og Kvennaskólinn í Reykjavík voru tvö stigahæstu tapliðin og fóru áfram í 2. umferð. === [[2025]] === 25 lið skráðu sig til keppni. Dómarar og spurningahöfundar eru líkt og fyrra ár þau Helga Margrét Höskuldsdóttir, Vilhjálmur B. Bragason og Sigurlaugur Ingólfsson. Kristinn Óli Haraldsson er áfram spyrill. Sigurlið skipuðu: Atli Ársælsson, Valgerður Birna Magnúsdóttir og Flóki Dagsson. * [[27. mars]]) # [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 30 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 21 * Undanúrslit ([[6. mars]] & [[13. mars]]) # Menntaskólinn á Akureyri 28 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 25 * Fjórðungsúrslit ([[6. febrúar]] & [[27. febrúar]]) # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 30 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18 # Menntaskólinn í Reykjavík 40 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 21 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 37 - [[Verzlunarskóli Íslands]] 34 # Menntaskólinn á Akureyri 38 - [[Menntaskólinn við Sund]] 21 * 2. umferð ([[21. janúar]] & [[23. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 28 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 30 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 21 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 23 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 20 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 18 - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 33 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 11 # Menntaskólinn í Reykjavík 37 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 8 # Menntaskólinn við Sund 21 - [[Borgarholtsskóli]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri 33 - [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 21 * 1. umferð ([[8. janúar]] - [[13. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 32 - [[Tækniskólinn]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 31 - Fjölbrautaskólinn við Ármúla 22 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 11 - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 9 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 20 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 11 # Menntaskólinn við Sund 24 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 14 # Menntaskólinn að Laugarvatni 14 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 29 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 18 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 9 # Framhaldsskólinn á Húsavík 22 - Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 18 # Kvennaskólinn í Reykjavík 26 - Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 24 # Borgarholtsskóli 10 - [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 4 # Menntaskólinn á Akureyri 23 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 11 ** Menntaskólinn við Hamrahlíð sat hjá sem meistari fyrra árs. ** Þrjú stigahæstu tapliðin fóru áfram í næstu umferð, draga þurfti á milli Fjölbrautaskólans í Garðabæ og Framhaldsskólans á Laugum um hvort liðið fengið þriðja sætið og urðu Garðbæingar fyrir valinu. === [[2024]] === 25 lið skráðu sig til keppni. Dómarar og spurningahöfundar voru Helga Margrét Höskuldsdóttir, Vilhjálmur B. Bragason og Sigurlaugur Ingólfsson. Kristinn Óli Haraldsson var nýr spyrill. Sigurliðið skipuðu: Atli Ársælsson, Una Ragnarsdóttir og Hálfdan Árni Jónsson. * Úrslit (21. mars) # [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 32 - [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24 * Undanúrslit (7. & 14. mars) # Menntaskólinn í Reykjavík 42 - [[Verzlunarskóli Íslands]] 22 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 40 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 25 * Fjórðungsúrslit (8. til 29. febrúar) # Kvennaskólinn í Reykjavík 29 - [[Menntaskólinn við Sund]] 14 # Menntaskólinn í Reykjavík 30 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 26 # Verzlunarskóli Íslands 46 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 41 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti ]] 18 * 2. umferð ([[17. janúar]] & [[19. janúar]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 - [[Tækniskólinn]] 11 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn í Reykjavík 43 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 - [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 15 # Menntaskólinn á Ísafirði 18 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 7 # Verzlunarskóli Íslands 29 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 12 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 26 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 19 # Menntaskólinn við Sund 17 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 16 * 1. umferð ([[8. janúar]] - [[10. janúar]]) # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 23 - Fjölbrautaskólinn við Ármúla 21 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 35 - [[Borgarholtsskóli]] 15 # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 16 - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 12 # Menntaskólinn á Ísafirði 29 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 # Verzlunarskóli Íslands 35 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12 # Framhaldsskólinn á Laugum 17 - [[Menntaskólinn á Ásbrú]] 6 # Menntaskólinn í Kópavogi 15 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 12 # Menntaskólinn við Sund 26 - Tækniskólinn 21 # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 9 # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 23 - [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn á Akureyri 18 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 15 ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá sem meistari fyrra árs === [[2023]] === 25 lið skráðu sig til keppni. Dómarar og spurningahöfundar voru Jóhann Alfreð Kristinsson, Laufey Haraldsdóttir og Helga Margrét Höskuldsdóttir. Kristjana Arnarsdóttir var spyrill í 2. umferð og sjónvarpi en Oddur Þórðarson í fyrstu umferð. Úrslitaviðureignin fór fram í Hljómahöllinni í Reykjanesbæ. Var það í fyrsta sinn í a.m.k. áratug sem að sjónvarpsviðureign var haldin utan Reykjavíkur. Sigurliðið skipuðu: Davíð Birgisson, Katla Ólafsdóttir og Steinþór Snær Hálfdánarson * Úrslit ([[17. mars]]) # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 36 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 25 * Undanúrslit ([[3. mars]] - [[10. mars]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 36 - [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 31 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 26 * Fjórðungsúrslit ([[3. febrúar]] - [[24. febrúar]]) # Verkmenntaskóli Austurlands 29 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 23 # Menntaskólinn í Reykjavík 37 - [[Verzlunarskóli Íslands]] 32 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 33 - [[Tækniskólinn]] 23 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 21 - [[Flensborgarskóli]] 14 * 2. umferð ([[16. janúar]] & [[18. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 29 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 20 # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 21 - [[Menntaskólinn við Sund]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 18 # Tækniskólinn 26 - [[Menntaskólinn á Akureyri]] 17 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 6 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 25 - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 18 # Verkmenntaskóli Austurlands 27 - [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 18 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 21 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 20 * 1. umferð ([[9. janúar]] - [[11. janúar]]) # Menntaskólinn á Egilsstöðum 20 - [https://www.keilir.net/menntaskolinn Menntaskólinn á Ásbrú] 9 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 25 - Verkmenntaskóli Austurlands 21 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 20 - [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 15 # Fjölbrautaskóli Norðurlands Vestra 21 - [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 9 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 29 - [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 8 # Verzlunarskóli Íslands 38 - [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 8 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 24 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16 # Menntaskólinn við Sund 23 - Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 20 # Menntaskólinn á Akureyri 21 - Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 17 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 26 - [[Borgarholtsskóli]] 8 # Kvennaskólinn í Reykjavík 22 - [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 12 # Tækniskólinn 32 - [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16 ** Menntaskólinn í Reykjavík situr hjá sem meistarar fyrra árs === [[2022]] === 29 lið voru skráð til keppni. Jóhann Alfreð Kristinsson og Laufey Haraldsdóttir eru sem fyrr spurningahöfundar og dómarar, en Sævar Helgi Bragason þeim til aðstoðar. Kristjana Arnarsdóttir er spyrill. Sigurlið skipuðu: Oddur Sigurðarson, Ingibjörg Steinunn Einarsdóttir og Katla Ólafsdóttir * Úrslit ([[18. mars]]) [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 31 -[[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 26 * Undanúrslit ([[4. mars]] - [[11. mars]]) *# Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 28 - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 25 *# Menntaskólinn í Reykjavík 35 -[[Verzlunarskóli Íslands]] 33 e. Bráðabana * 8-liða úrslit ([[4. febrúar]] - [[25. febrúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 30 - [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 19 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 - [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 7 # Menntaskólinn í Reykjavík 38 - [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 17 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 - [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 23 * 2. umferð ([[17. janúar]] & [[19. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Vesturlands Akranesi 28 - [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 9 # Menntaskólinn í Reykjavík 33 - [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 15 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 39 - [[Tækniskólinn]] 25 # Kvennaskólinn Reykjavík 25 - [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 8 # Verzlunarskóli Íslands 30 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Verkmenntaskóli Austurlands 23 - [[Borgarholtsskóli]] 21 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 14 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 - [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 9 * 1. umferð ([[10. janúar]] - [[13. janúar]]) # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 26 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 7 # Framhaldsskólinn á Húsavík 19 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 10 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 15 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 22 : [[Menntaskólinn á Ásbrú]] 16 # Tækniskólinn 23 : Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 18 # Fjölbrautaskóli Vesturlands Akranesi 24 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 17 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 13 # Menntaskólinn á Tröllaskaga 11 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 7 # Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 17 # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Menntaskólinn við Sund]] 14 # Borgarholtsskóli 13 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 11 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 14 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 2 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Verkmenntaskóli Austurlands 23 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 8 ** Verzlunarskóli Íslands situr hjá sem meistarar fyrra árs === [[2021]] === 26 lið voru skráð til keppni. Jóhann Alfreð Kristinsson og Laufey Haraldsdóttir voru nýir spurningahöfundar og dómarar, en Sævar Helgi Bragason er áfram til aðstoðar, auk þess sem að Kristjana Arnarsdóttir er áfram spyrill. Laufey var fyrst kvenna til að sigra í Gettu betur, árið 2011. Sigurlið skipuðu: Eiríkur Kúld Viktorsson, Sigurbjörg Guðmundsdóttir og Gabríel Máni Ómarsson. * Úrslit ([[19. mars]]) [[Verzlunarskólinn]] 31 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 17 *Undanúrslit ([[5. mars]] - [[12. mars]]) # Verzlunarskóli Íslands 36 : [[Tækniskólinn]] 29 # Kvennaskólinn í Reykjavík 29 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24 * 8-liða úrslit ([[5. febrúar]] - [[26. febrúar]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 21 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15 # Menntaskólinn í Reykjavík 42: [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 27 # Tækniskólinn 28 - [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 21 # Verzlunarskóli Íslands 24 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 23 * 2. umferð ([[12. janúar]] - [[13. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 28 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 25 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 17 # Kvennaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 14 # Tækniskólinn 28 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 14 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 19 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 13 # Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Borgarholtsskóli]] 14 # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 9 * 1. umferð ([[4. janúar]] - [[7. janúar]]) # Tækniskólinn 29 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 11 # Menntaskólinn á Akureyri 23 : [[Menntaskólinn í tónlist]] 6 # Kvennaskólinn í Reykjavík 24 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 32 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 3 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 21 : Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Menntaskólinn að Laugarvatni 19 : Menntaskólinn á Ísafirði 17 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 11 # Borgarholtsskóli 10 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 5 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 22 : [[Menntaskólinn við Sund]] 10 # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 26 : Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 22 # Verzlunarskóli Íslands 26: [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 14 == 2011-2020 == === [[2020]] === 28 skólar tóku þátt í keppninni. Í aðra umferð fóru sigurliðin og tvö stigahæstu tapliðin, 16 lið alls. Dómarar og höfundar spurninga: Ingileif Friðriksdóttir og Vilhelm Anton Jónsson ásamt Sævari Helga Bragasyni. Spyrill: Kristjana Arnarsdóttir Sigurlið skipuðu: Birta Líf Breiðfjörð Jónasdóttir, Ármann Leifsson og Víkingur Hjörleifsson Úrslit Menntaskólinn í Reykjavík 24 - [[Borgarholtsskóli]] 12 * Undanúrslit # Borgarholtsskóli 24 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 22 # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Verzlunarskólinn]] 22 * 8-liða úrslit ([[31. janúar]] - [[21. febrúar]]) # Borgarholtsskóli 26 : [[Tækniskólinn]] 24 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 28 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 20 # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 24 # Verzlunarskólinn 32 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 25 * 2. umferð ([[14. janúar]] og [[16. janúar]]) # Menntaskólinn á Ísafirði 19 (23) : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 21 (12) * # Verzlunarskólinn 25 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 17 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 27 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 23 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21: [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 12 # Borgarholtsskóli 21 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 24 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 18 # Tækniskólinn 19 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 15 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 11 * Úrslitin í viðureign Verkmenntaskóla Austurlands og Menntaskólans á Ísafirði voru ógilt vegna mistaka við framkvæmd keppninnar og liðin látin mætast að nýju. * 1. umferð ([[6. janúar]] - [[8. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 21 : Menntaskólinn í Kópavogi 19 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 18 : [[Menntaskólinn við Sund]] 8 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 19 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 9 # Verkmenntaskóli Austurlands 25 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 10 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 7 # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 24 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 10 # Tækniskólinn 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 13 # Verzlunarskólinn 28 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17 # Borgarholtsskóli 17 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14 # Kvennaskólinn í Reykjavík 23 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 22 : [[Menntaskólinn í tónlist]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 21 : [[Flensborgarskóli]] 17 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 16 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 25 : Menntaskólinn á Ísafirði 20 === [[2019]] === 28 skólar tóku þátt í keppninni. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komast áfram í 2. umferð ásamt 2 stigahæstu tapliðum. Dómarar og höfundar spurninga: Ingileif Friðriksdóttir og Vilhelm Anton Jónsson ásamt Sævari Helga Bragasyni.<br> Spyrill: Kristjana Arnarsdóttir * Sigurliðið skipuðu: Berglind Bjarnadóttir, Fjóla Ósk Guðmannsdóttir og Hlynur Ólason * Úrslit ([[15. mars]]) #[[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 30 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 29 Kvennó varð sigurvegari keppninnar í 3. sinn. *Undanúrslit ([[1. mars]] - [[8. mars]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 32 # Kvennaskólinn í Reykjavík 35 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 19 *8-liða úrslit ([[1. febrúar]] - [[22. febrúar|22. febrúar )]] # Menntaskólinn í Reykjavík 30 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 25 # Menntaskólinn á Akureyri 29 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 22 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 37 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 : [[Borgarholtsskóli]] 24 * 2. umferð ([[14. janúar]] - [[16. janúar|15. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Suðurlands 25 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 17 #Borgarholtsskóli 28 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 21 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 19 #Menntaskólinn á Akureyri 23 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Tækniskólinn]] 21 # Menntaskólinn í Reykjavík 40 : [[Flensborgarskóli]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 6 #Kvennaskólinn í Reykjavík 25 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 17 * 1. umferð ([[7. janúar]] - [[9. janúar]]) # Verkmenntaskóli Austurlands 19 : Framhaldsskólinn á Laugum 16 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 19 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 18 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 12 # Menntaskólinn á Ísafirði 24 : [[Menntaskólinn við Sund]] 9 # Borgarholtsskóli 24 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 8 # Flensborgarskóli 18 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 5 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 27 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 11 # Menntaskólinn í Reykjavík 30 : Tækniskólinn 18 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 10 : [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 7 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 26 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 9 # Verzlunarskóli Íslands 28 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 13 # Menntaskóli Borgarfjarðar 21 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 15 # Menntaskólinn að Laugarvatni 16 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 11 ** Framhaldsskólinn á Laugum komst áfram sem stigahæsta taplið á hlutkesti. === [[2018]] === 28 skólar tóku þátt í keppninni. Kvennó sat hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 13 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk liðs Kvennó, MS og stigahæsta tapliðiðs. Dómarar og höfundar spurninga: [[Bryndís Björgvinsdóttir]] og Vilhelm Anton Jónsson ásamt Sævari Helga Bragasyni.<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] Sigurliðið, lið Fjölbrautaskólans í Garðabæ: Guðrún Kristín Kristinsdóttir, Gunnlaugur Hans Stephensen og Jóel Ísak Jóelsson. * Úrslit ([[23. mars]]) # [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 34 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 24 * Undanúrslit ([[16. mars]] - [[17. mars]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 38 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 29 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 40 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 28 * 8-liða úrslit ([[16. febrúar]] - [[9. mars]]) # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 39 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 32 # Kvennaskólinn í Reykjavík 46 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 26 # Menntaskólinn í Reykjavík 43 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 20 # Menntaskólinn á Akureyri 41 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 26 * 2. umferð ([[15. janúar]] - [[16. janúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 41 : [[Borgarholtsskóli]] 17 # Kvennaskólinn í Reykjavík 34 : [[Tækniskólinn]] 21 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 35 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 28 # Menntaskólinn á Akureyri 34 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 28 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 25 # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Flensborgarskóli]] 23 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 39 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 15 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 37 : [[Menntaskólinn við Sund]] 17 * 1. umferð ([[8. janúar]] - [[11. janúar]]) # Menntaskólinn á Egilsstöðum 39 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 14 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 30 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 22 # Verkmenntaskóli Austurlands 31 : Menntaskólinn á Ísafirði 29 # Tækniskólinn 23 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19 # Flensborgarskóli 39 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 11 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 45 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 38 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 18 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 34 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 28 # Borgarholtsskóli 31 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 21 # Menntaskólinn á Akureyri 38 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 22 # Menntaskólinn í Reykjavík 46 : [[Menntaskólinn í tónlist]] 16 # Framhaldsskólinn á Laugum 17 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 12 === [[2017]] === 25 skólar tóku þátt í keppninni. MR sat hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 12 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk liðs MR og þriggja stigahæstu tapliðanna. Dómarar og höfundar spurninga: [[Bryndís Björgvinsdóttir]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] Sigurliðið, lið Kvennaskólans í Reykjavík: Fjóla Ósk Guðmannsdóttir, Hlöðver Skúli Hákonarson og Óskar Örn Bragason * Úrslit ([[31. mars]]) # [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 35 : 31 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] * Undanúrslit ([[23. mars]] - [[25. mars]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 39 : 28 [[Menntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 40 : 27 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] * 8-liða úrslit ([[24. febrúar]] - [[17. mars]]) # Menntaskólinn við Hamrahlíð 31 : 30 [[Menntaskólinn í Reykjavík]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 32 : 21 [[Flensborgarskóli]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 36 : 19 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Menntaskólinn á Akureyri 26 : 23 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] * 2. umferð ([[6. febrúar]] - [[7. febrúar]]) # Menntaskólinn á Akureyri 23 : 22 [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : 15 [[Framhaldsskólinn á Laugum]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 28 : 9 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : 16 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] # Flensborgarskóli 26 : 16 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 35 : 21 [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Kvennaskólinn 37 : 21 [[Borgarholtsskóli]] # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : 19 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] * 1. umferð ([[30. janúar]] - [[2. febrúar]]) # Menntaskólinn á Ísafirði 24 : 18 Verkmenntaskóli Austurlands # Framhaldsskólinn á Laugum 22 : 16 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 31 : 14 [[Menntaskólinn við Sund]] # Borgarholtsskóli 23 : 13 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 23 : 20 Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu # Fjölbrautaskóli Suðurlands 31 : 17 [[Verzlunarskóli Íslands]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : 9 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] # Menntaskólinn á Akureyri 36 : 8 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ 15 : 14 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Kvennaskólinn 42 : 14 [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : 8 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] # Flensborgarskóli 23 : 21 Fjölbrautaskólinn í Garðabæ === [[2016]] === 29 skólar taka þátt í keppninni. MR situr hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komast áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs og liðs MR. Dómarar og höfundar spurninga: [[Bryndís Björgvinsdóttir]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] * Sigurliðið skipuðu: Andri Magnús Eysteinsson, Jón Kristinn Einarsson og Katrín Agla Tómasdóttir * Úrslit ([[18. mars]]) # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 40 : 13 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] MR varð sigurvegari keppninnar í 20. sinn. * Undanúrslit ([[4. mars]] - [[11. mars]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : 22 [[Menntaskólinn á Akureyri]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 29 : 22 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] * 8-liða úrslit ([[5. febrúar]] - [[26. febrúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : 15 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : 20 [[Menntaskólinn við Sund]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : 26 [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Menntaskólinn á Akureyri 26 : 25 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] * 2.umferð ([[18. janúar]] - [[19. janúar]]) # Menntaskólinn við Hamrahlíð 32 : 15 [[Flensborgarskóli]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 20 : 13 [[Framhaldsskólinn á Laugum]] # Menntaskólinn á Ísafirði 22 : 21 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : 15 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Menntaskólinn á Akureyri 33 : 21 [[Verzlunarskóli Íslands]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : 12 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Menntaskólinn við Sund 23: 19 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : 26 [[Borgarholtsskóli]] * 1.umferð ([[11. janúar]] - [[14. janúar]]) # Kvennaskólinn í Reykjavík 37 : 23 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 29 : 23 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]]] # Menntaskólinn á Akureyri : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], búfræðideild (LbhÍ gaf keppnina) # Framhaldsskólinn á Laugum 25 : 21 [[Tækniskólinn]] # Menntaskólinn við Sund 24 : 23 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : 15 [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Flensborgarskóli 26 : 25 Verzlunarskóli Íslands # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 34 : 9 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] # Borgarholtsskóli 25 : 16 [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 32 : 23 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] # Menntaskólinn á Ísafirði 26 : 17 [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 27 : 15 [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 27 : 14 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Menntaskólinn að Laugarvatni 23 : 9 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] === [[2015]] === 29 skólar tóku þátt í keppninni. MH sat hjá í fyrstu umferð sem sigurlið fyrra árs. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs og liðs MH. Dómarar og höfundar spurninga: [[Margrét Erla Maack]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] * Sigurliðið skipuðu: [[Atli Freyr Þorvaldsson]], [[Jón Kristinn Einarsson]] og [[Kristín Káradóttir]] * Úrslit # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 41 : 18 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] * Undanúrslit # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : 25 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 22 : 19 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] * 8-liða úrslit ([[28. janúar]] - [[18. febrúar]]) # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 24 : 23 [[Flensborgarskóli]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25 : 18 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : 25 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 44 : 20 [[Menntaskólinn á Akureyri]] * 2.umferð ([[19. janúar]] - [[20. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 21 : 16 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 19 : 18 [[Borgarholtsskóli]] # Menntaskólinn á Akureyri 29 : 15 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands 23 : 16 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 35 : 10 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Flensborgarskólinn 22 : 20 [[Verzlunarskóli Íslands]] # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : 13 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Kvennaskólinn 27 : 9 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] * 1.umferð ([[12. janúar]] - [[15. janúar]]) # Borgarholtsskóli 21 : 16 [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Kvennaskólinn 31 : 6 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 27 : 16 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] # Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ 17 : 14 [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 34 : 9 [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], búfræðideild # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 20 : 16 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Verzlunarskóli Íslands 18 : 10 [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn á Akureyri 24: 15 [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : 10 [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands 25 : 14 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Framhaldsskóli Snæfellinga 15 : 10 [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Framhaldsskólinn á Húsavík 20 : 16 [[Tækniskólinn]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 20 : 16 [[Menntaskólinn við Sund]] # Flensborgarskólinn 26 : 18 Fjölbrautaskóli Suðurnesja === [[2014]] === 30 skólar tóku þátt í keppninni. Sigurliðin 15 úr fyrstu umferð komast áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs. Dómarar: [[Margrét Erla Maack]] og [[Steinþór Helgi Arnsteinsson]].<br> Spyrill: [[Björn Bragi Arnarsson]] * Sigurliðið skipuðu: [[Þórgnýr Albertsson]], [[Leifur Geir Stefánsson]] og [[Kristinn Már Bjarnason]] *Úrslit ([[15. mars]]) # Borgarholtsskóli 18 : 27 [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] *Undanúrslit ([[28. febrúar]] & [[7. mars]]) # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : 27 [[Menntaskólinn í Reykjavík]] # Borgarholtsskóli 21 : 14 [[Menntaskólinn á Akureyri]] *8 liða úrslit ([[31. janúar]] - [[21. febrúar]]) # Menntaskólinn á Akureyri 22 : 19 [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : 18 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Borgarholtsskóli 18 : 16 [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : 22 [[Verzlunarskóli Íslands]] Meðalskor í 8 liða úrslitum var 22 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 25,3 <br>Meðalskor tapliða: 18,8 * 2.umferð ([[25. janúar]] - [[26. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 17 : 13 [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 13 : 8 [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Borgarholtsskóli 20 : 19 [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] (e. bráðabana) # Kvennaskólinn í Reykjavík 20 : 12 [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi 16 : 13 [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : 12 [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] # Menntaskólinn á Akureyri 16 : 4 [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Menntaskólinn í Reykjavík 24 : 7 [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] Meðalskor í 2. umferð var 14,9 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 18,9 <br>Meðalskor tapliða: 10,9 * 1.umferð ([[11. janúar]] - [[19. janúar]]) # Verkmenntaskóli Austurlands 20 : 18 [[Menntaskólinn við Sund]] # Verzlunarskóli Íslands 21 : 10 [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Framhaldsskóli Snæfellinga 12 : 8 [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], búfræðideild # Fjölbrautaskóli Norðurlands-vestra 7 : 5 [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] # Borgarholtsskóli 23 : 16 [[Flensborgarskóli]] # Menntaskólinn í Kópavogi 17 : 11 [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 21 : 10 [[Tækniskólinn]] # Menntaskólinn á Ísafirði 12 : 4 [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : 11 [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : 7 [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 33 : 14 [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Menntaskólinn á Akureyri 27 : 6 [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] # Menntaskóli Borgarfjarðar 19 : 10 [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 19 : 16 [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 25 : 24 Fjölbrautaskóli Vesturlands Meðalskor í 1. umferð var 14,4 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 19,1 <br>Meðalskor tapliða: 9,7 === [[2013]] === 30 skólar tóku þátt í keppninni. Sigurliðin 15 úr fyrstu umferð komust áfram í 2. umferð auk stigahæsta tapliðs. Dómarar: [[Þórhildur Ólafsdóttir]] og Atli Freyr Steinþórsson sem var í sigurliði MR árin 2002 og 2003.<br> Spyrill: Edda Hermannsdóttir<br> * Sigurliðið skipuðu: [[Grétar Guðmundur Sæmundsson]], [[Þorsteinn Gunnar Jónsson]] og [[Grétar Þór Sigurðsson]]<br> *Úrslit: # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 32 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 27 *Undanúrslit: # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22 # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 20 *Fjórðungsúrslit: Fjögur stigahæstu liðin úr 2. umferð voru dregin á móti stigalægri liðum. # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Borgarholtsskóli]] 25 # Kvennaskólinn í Reykjavík 21 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19 # Verzlunarskólinn 23 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 eftir bráðabana Meðalskor í 3. umferð var 23,4 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 25,5 <br>Meðalskor tapliða: 21,3 * 2.umferð Átta stigahæstu liðin úr 1. umferð voru dregin á móti átta stigalægri liðunum. # Kvennaskólinn í Reykjavík 21 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 15 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 4 # Menntaskólinn í Reykjavík 21 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 4 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 16 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 7 # Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 16 # Borgarholtsskóli 25 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 9 # Menntaskólinn á Akureyri 18 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 7 # Verzlunarskólinn 18 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 8 Meðalskor í 2. umferð var 14,8 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 20,8 <br>Meðalskor tapliða: 8,8 * 1.umferð ([[7. janúar]] - [[14. janúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 5 # Menntaskólinn í Kópavogi 10 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6 # Verzlunarskóli Íslands 22 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 9 # Menntaskólinn á Akureyri 20 : Fjölbrautaskóli Vesturlands 15 # Fjölbrautaskóli Garðabæjar 18 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Ármúla 13 : [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 5 # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 9 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 7 # Borgarholtsskóli 18 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 1 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 21 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 9 # Framhaldsskólinn á Húsavík 9 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 3 # Fjölbrautaskóli Snæfellinga 10 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9 # Kvennaskólinn í Reykjavík 14 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 8 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 23 : [[Menntaskólinn við Sund]] 12 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 8 : [[Tækniskólinn]] 5 # Verkmenntaskóli Austurlands : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]], starfsmenntabraut - LHÍ gaf. Meðalskor í 1. umferð var 11,8 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 16 <br>Meðalskor tapliða: 7,6 === [[2012]] === 29 skólar taka þátt í keppninni. Sigurliðin 14 úr fyrstu umferð komast áfram úr fyrstu umferð, eitt lið situr hjá og stigahæsta tapliðið fær einnig sæti í annarri umferð. Dómarar: Þórhildur Ólafsdóttir <ref>[http://www.visir.is/embaetti-stigavardarins-lagt-nidur-i-gettu-betur/article/2011710179965 Embætti Stigavarðarins lagt niður í Gettu betur]</ref> og Örn Úlfar Sævarsson<br> Spyrill: Edda Hermannsdóttir<br> * Sigurliðið skipuðu: [[Ólafur Kjaran Árnason]], [[Jón Áskell Þorbjarnarson]] og [[Stefán Kristinsson]] <br> *Úrslit: # [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 23 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22 *Undanúrslit: # Kvennaskólinn í Reykjavík 24 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 23 # Menntaskólinn í Reykjavík 21 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 17 *8 liða úrslit í sjónvarpi dagana [[24. febrúar]], [[2. mars|2.]], [[9. mars|9.]] og [[16. mars]] # Verzlunarskóli Íslands 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 18 # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 25 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 19 : [[Borgarholtsskóli]] 14 # Kvennaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20 Meðalskor í 8 liða úrslitum var 23,6 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 28 <br>Meðalskor tapliða: 19,3 * 2. umferð ([[23. janúar|23.]], [[26. janúar|26.]] og [[30. janúar]]) # Fjölbrautaskóli Suðurlands 11: [[Starfsmenntabraut Hvanneyri]] 6 # Kvennaskólinn í Reykjavík 30: [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 5 # Menntaskólinn á Akureyri 21: [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 10 # Verzlunarskóli Íslands 19: [[Menntaskólinn á Laugarvatni]] 12 # Borgarholtsskóli 20: [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 7 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 23: [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 8 # Menntaskólinn í Reykjavík 23: [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 7 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 16: [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 14 Meðalskor í 2. umferð var 14,5 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 20,4 <br>Meðalskor tapliða: 8,6 * 1.umferð ([[9. janúar]] - [[19. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 21: [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 15: [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 3 # Menntaskólinn í Reykjavík 28: [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 7 # Menntaskólinn að Laugarvatni 10: [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 5 # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 8: [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 5 # Menntaskólinn á Ísafirði 8: [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 4 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 17: [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 1 # Menntaskólinn í Kópavogi 10: [[Menntaskólinn við Sund]] 8 # Kvennaskólinn í Reykjavík 26: [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 3 # Verkmenntaskóli Austurlands 10 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 9 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 21: [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 5 # Menntaskólinn á Akureyri 23: [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 8 # Borgarholtsskóli 22: [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 25: Fjölbrautaskóli Suðurnesja 16 * Starfsmenntabraut Hvanneyri situr hjá Meðalskor í 1. umferð var 12,3 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 17,4 <br>Meðalskor tapliða: 7,1 === [[2011]] === 30 skólar taka þátt í keppninni. Sigurliðin 15 úr fyrstu umferð komust áfram ásamt stigahæsta tapliðinu. Tími á hraðaspurningar var 90 sekúndur og síðan komu 12 bjölluspurningar og eitt tóndæmi í fyrstu umferð en tvö í annarri umferð. Dómari: [[Örn Úlfar Sævarsson]] Spyrill: Edda Hermannsdóttir Stigavörður: Marteinn Sindri Jónsson * Úrslit 2. apríl * [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 21 * Sigurvegari: Kvennaskólinn í Reykjavík * Sigurliðið skipuðu: Bjarki Freyr Magnússon, Bjarni Lúðvíksson og Laufey Haraldsdóttir en hún er fyrsta stúlkan sem á sæti í sigurliði.<br><br> * Undanúrslit [[19. mars]] og [[26. mars]] # Kvennaskólinn í Reykjavík 23 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 15<br><br><br> * 8 liða úrslit [[19. febrúar|19.]] og [[26. febrúar]] og [[5. mars|5.]] og [[12. mars]]: # Kvennaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 24 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 19 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 20 : [[Borgarholtsskóli]] 17 Meðalskor í 8 liða úrslitum var stig. 22,6 <br>Meðalskor vinningsliða: 26,8 <br>Meðalskor tapliða: 18,5 * 2. umferð ([[9. febrúar]] til [[11. febrúar]]) * Menntaskólinn við Sund komst áfram sem stigahæsta tapliðið # Kvennaskólinn í Reykjavík 26 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 10 # Borgarholtsskóli 22 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 13 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 19 # Menntaskólinn á Akureyri 13 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10 # Verzlunarskóli Íslands 26 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16 # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 5 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16 Meðalskor í 2. umferð var 17,1 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 21,5 <br>Meðalskor tapliða: 12,6 <br> * 1.umferð ([[31. janúar]] - [[4. febrúar]]) # Borgarholtsskóli 21 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 13 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 18 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 7 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 16 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 6 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 12 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 6 # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 8 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 19 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 6 # Framhaldsskólinn á Húsavík 5 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 2 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 18 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 10 : [[Menntaskólinn á Tröllaskaga]] 2 # Kvennaskólinn í Reykjavík 30 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 2 # Menntaskólinn í Reykjavík 21 : [[Menntaskólinn við Sund]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri 19 : [[Starfsmenntabraut Hvanneyri]] 9 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 19 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 13 # Menntaskólinn á Ísafirði 17 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 9 # Menntaskólinn í Kópavogi 9 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 8 Meðalskor í 1. umferð var 11,8 stig. <br>Meðalskor vinningsliða: 15,9 <br>Meðalskor tapliða: 7,7 == 2001-2010 == === [[2010]] === Þátttökuskólar eru 31 og hafa aldrei verið fleiri. Í 2. umferð var dregið í hverja keppni úr tveimur pottum. Í þeim voru annars vegar 8 stigahæstu sigurliðin úr 1. umferð og hins vegar 7 stigalægstu sigurliðin og Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra (sem sat hjá í 1. umferð). Þannig var þess gætt að stigahæstu liðin úr 1. umferð drægjust ekki hvert gegn öðru í 2. umferð. *Úrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardaginn [[27. mars]] og kepptu þar [[Verzlunarskóli Íslands]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Lokatölur: 30 : 28 * Sigurliðið skipuðu: [[Elías Karl Guðmundsson]], [[Halldór Kristján Þorsteinsson]] og [[Ólafur Hafstein Pjetursson]] <br> * 4 liða úrslit [[13. mars|13.]] og [[20. mars]]. # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 22 # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14<br><br> * 8 liða úrslit [[13. febrúar|13.]], [[20. febrúar|20.]] og [[27. febrúar]] og [[6. mars]]. # Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 # Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 28 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 23 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 21 # Menntaskólinn í Reykjavík : 37 [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 22 <br> Meðalskor í 8 liða úrslitum: 25,9 stig<br> Meðalskor vinningsliða: 28,5<br> Meðalskor tapliða: 23,3<br><br> * 2. umferð ([[20. janúar]] til [[27. janúar]]) # Verzlunarskóli Íslands 36 : [[Borgarholtsskóli]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 8 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 7 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 17 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 17 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 13 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 22 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 27 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 11 # Menntaskólinn í Reykjavík 38 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 14 Meðalskor í 2. umferð: 20,1 stig<br> Meðalskor vinningsliða: 27,0<br> Meðalskor tapliða: 13,1<br> * 1. umferð ([[11. janúar|11.]] til [[18. janúar]]) # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 20 # Borgarholtsskóli 20 : [[Flensborgarskóli]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 31 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 12 # Menntaskólinn í Kópavogi 19 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] 13 # Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 12 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 22 : [[Menntaskólinn við Sund]] 19 # Menntaskólinn að Laugarvatni 20 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 9 : [[Framhaldsskólinn í Mosfellsbæ]] 6 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 11 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 27 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Menntaskóli Borgarfjarðar 20 : [[Tækniskólinn]] 12 # Verkmenntaskóli Austurlands 14 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 10 # Kvennaskólinn í Reykjavík 28 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 14 # Menntaskólinn á Akureyri 27 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 * Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra sat hjá í fyrstu umferð. <br> Meðalskor í 1. umferð: 17,8 stig<br> Meðalskor vinningsliða: 22,9<br> Meðalskor tapliða: 12,6<br> Dómari: [[Örn Úlfar Sævarsson]]<br> Spyrill: [[Eva María Jónsdóttir]] Stigavörður: [[Ásgeir Erlendsson]] === [[2009]] === Þátttökuskólar eru 29. Keppnin hófst mánudaginn 12. janúar og var útvarpað beint á Rás2. Fjölbrautaskóli Suðurnesja dróst ekki og sat því hjá í fyrstu umferð. Í útvarpshluta keppninnar voru hraðaspurningar lengdar í 100 sekúndur aftur en voru 90 sekúndur árið 2008. *Úrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardaginn [[4. apríl]] og kepptu þar [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurvegari: Menntaskólinn í Reykjavík * Lokatölur: 28-25 MR í vil. * Sigurliðið skipuðu Björn Reynir Halldórsson, Vignir Már Lýðsson og [[Elías Karl Guðmundsson]]. * Undanúrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardagana [[21. mars|21.]] og [[28. mars]]. # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 25 # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Borgarholtsskóli]] 26 * 8 liða úrslit fóru fram í sjónvarpinu laugardagana [[21. febrúar|21.]] og [[28. febrúar]], [[7. mars|7.]] og [[14. mars]]. # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 36 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 18 # Borgarholtsskóli 33 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 28 # Menntaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 15 * 2. umferð ([[21. janúar]] til [[26. janúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 28 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 24 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands|Starfsmenntabraut Hvanneyrar]] 5 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 16 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 14 # Kvennaskólinn í Reykjavík 17 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14 # Menntaskólinn í Kópavogi 26 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 21 (23) : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 21 (22) (eftir bráðabana) # Verzlunarskóli Íslands 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 18 # Borgarholtsskóli 30 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 12 * 1. umferð ([[12. janúar|12.]] til [[19. janúar]]) # Starfsmenntabraut Hvanneyrar 8 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 3 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 15 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 6 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 10 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 18 : [[Tækniskólinn]] 11 # Menntaskólinn í Kópavogi 29 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 17 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 10 # Menntaskólinn á Akureyri 24 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 5 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 24 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9 # Borgarholtsskóli 23 (25) : Menntaskólinn á Ísafirði 23 (e. bráðabana) stigahæsta taplið # Verkmenntaskólinn á Akureyri 10 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 9 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 15 # Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 18 : [[Flensborgarskóli]] 8 # Verkmenntaskóli Austurlands 8 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 5 Dómari: [[Davíð Þór Jónsson]]<br> Spyrill: [[Eva María Jónsdóttir]] Stigavörður: [[Ásgeir Erlendsson]] === [[2008]] === Sú breyting var gerð á fyrirkomulagi keppninnar í útvarpi að hraðaspurningar voru styttar úr 100 sekúndum í 80 og víxlspurningar felldar niður en í staðinn komu hefðbundnar bjölluspurningar. Í sjónvarpshlutanum varð sú breyting á frá fyrra ári að hraðaspurningar voru styttar úr 100 sekúndum í 90. 1. umferð hófst á [[Rás 2]] þann [[7. janúar]] og stóð út þá viku. Vikuna eftir fór fram 2. umferð, einnig í útvarpinu. Fyrsta sjónvarpskeppni ársins fór fram þann [[8. febrúar]] en úrslitin þann [[14. mars]] en þá kepptu [[Menntaskólinn í Reykjavík]] og [[Menntaskólinn á Akureyri]]. Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu: Björn Reynir Halldórsson, Magnús Þorlákur Lúðvíksson og [[Vignir Már Lýðsson]]. * Mótherji í úrslitum: [[Menntaskólinn á Akureyri]], lokatölur 28:26 (e. bráðabana) * Undanúrslit (6. og 7. mars) # Menntaskólinn á Akureyri 25 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 24 # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Borgarholtsskóli]] 26 * 8 liða úrslit fóru fram í sjónvarpinu föstudagana [[8. febrúar|8.]], [[15. febrúar|15.]], [[22. febrúar|22.]] og [[29. febrúar|29.]] [[febrúar]] [[2008]] # Menntaskólinn á Akureyri 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 24 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 28 eftir bráðabanann # Borgarholtsskóli 25 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 21 # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 23 * 2. umferð ([[14. janúar]] til [[16. janúar]]) # Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 11 # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 24 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Menntaskóli Borgarfjarðar]] 5 # Borgarholtsskóli 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 10 # Kvennaskólinn í Reykjavík 15 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 8 # Menntaskólinn á Akureyri 28 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17 * 1. umferð ([[7. janúar|7.]] til [[10. janúar]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 7 # Menntaskólinn á Ísafirði 16 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 12 # Menntaskólinn að Laugarvatni 16 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 4 # Verzlunarskóli Íslands 16 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 9 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 6 # Menntaskólinn Hraðbraut 21 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 15 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 27 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 6 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Kvennaskólinn í Reykjavík 19 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 20 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] 8 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 22 : Menntaskóli Borgarfjarðar 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 33 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 8 # Borgarholtsskóli 26 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands á Akranesi]] 13 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 22 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 13 # Menntaskólinn við Sund 25 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 7 ** Menntaskóli Borgarfjarðar komst áfram sem stigahæsta taplið á hlutkesti. Dómari: [[Páll Ásgeir Ásgeirsson]]<br> Spyrill: [[Sigmar Guðmundsson]] ===[[2007]]=== 1. umferð hófst á [[Rás 2]] þann [[8. janúar]] og stóð út þá viku. Vikuna eftir fór fram 2. umferð, einnig í útvarpinu. Fyrsta sjónvarpskeppni ársins fór fram þann [[23. febrúar]] en úrslitin þann [[30. mars]]. Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu: Björn Reynir Halldórsson, Hilmar Þorsteinsson og [[Magnús Þorlákur Lúðvíksson]]. * Mótherji í úrslitum: [[Menntaskólinn í Kópavogi]], lokatölur 29:27 (e. bráðabana) * Undanúrslit ([[22. mars|22.]] og [[23. mars]]) # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 27 # Menntaskólinn í Kópavogi 33 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 31 (e. bráðabana) * 8 liða úrslit ([[23. febrúar]] - [[16. mars]]): # Menntaskólinn í Kópavogi 27 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 17 # Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 25 # Menntaskólinn í Reykjavík 38 : [[Menntaskólinn við Sund]] 17 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 30 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 20 * 2. umferð ([[16. janúar|16.]] - [[18. janúar|18.]] [[janúar]]) # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 26 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 18 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Borgarholtsskóli]] 16 # Menntaskólinn við Sund 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 19 # Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 17 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 18 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6 # Menntaskólinn í Reykjavík 30 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 20 # Menntaskólinn á Akureyri 24 : [[Flensborgarskólinn í Hafnarfirði]] 12 # Menntaskólinn í Kópavogi 23 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 19 * 1. umferð ([[8. janúar|8.]] til [[12. janúar]]) # Flensborgarskólinn í Hafnarfirði 15 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 15 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 17 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 8 # Menntaskólinn við Sund 21 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 11 # Menntaskólinn á Ísafirði 20 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 2 # Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 8 # Borgarholtsskóli 21 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 18 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 5 # Kvennaskólinn í Reykjavík 19 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 9 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 17 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 12 # Menntaskólinn Hraðbraut 13 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 9 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 19 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Landbúnaðarháskóli Íslands]] (Búfræðibraut) 6 * Verzlunarskóli Íslands, Menntaskólinn á Akureyri og Menntaskólinn í Reykjavík sátu hjá í fyrstu umferð. Verzlunarskólinn og MA sátu hjá sem liðin sem komust í úrslit árið áður en MR sat hjá eftir drátt milli hinna liðanna í keppninni. * Dómari: [[Davíð Þór Jónsson]] * Spyrill: [[Sigmar Guðmundsson]] ===[[2006]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn á Akureyri]] * Sigurlið skipuðu Magni Þór Óskarsson, Ásgeir Berg Matthíasson og Tryggvi Páll Tryggvason. * Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 34:22. * Úrslit fóru fram þann [[6. apríl]] að Fiskislóð 45 í Reykjavík. * Undanúrslit ([[23. mars|23.03]] og [[30. mars|30.03]]) # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Borgarholtsskóli]] 18 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 23 * 8-liða úrslit ([[23. febrúar|23.02]] - [[16. mars|16.03]]): # Borgarholtsskóli 24 : [[Flensborgarskóli]] 21 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24 # Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Menntaskólinn við Sund]] 19 * 2. umferð ([[23. janúar|23.01]] - [[25. janúar|25.01]]) # Verzlunarskóli Íslands 22 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 11 # Borgarholtsskóli 20 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 16 # Menntaskólinn við Sund 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 27 # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 13 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 12 # Flensborgarskólinn 20 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 15 * 1.umferð ([[13. janúar|13.01.]] - [[19. janúar|19.01.]]): # Menntaskólinn við Sund 26 : [[Starfsmenntabrautin Hvanneyri]] 6 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 16 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 14 # Verzlunarskóli Íslands 21 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 17 # Borgarholtsskóli 16 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 8 # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 5 # Kvennaskólinn í Reykjavík 9 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 8 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 7 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 10 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 5 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 12 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 12 (13-12 e. bráðabana) # Framhaldsskólinn á Laugum 21 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 11 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 6 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 20 : Flensborgarskólinn 17 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 16 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 20 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12 # Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 ** Flensborgarskóli komst áfram sem stigahæsta taplið eftir að hafa unnið hlutkesti gegn Hraðbraut. * Dómari: [[Anna Kristín Jónsdóttir]] * Spyrill: [[Sigmar Guðmundsson]] ===[[2005]]=== Sigurvegari: [[Borgarholtsskóli]] * Sigurlið skipuðu Björgólfur Guðni Guðbjörnsson, Steinþór Helgi Arnsteinsson og Baldvin Már Baldvinsson. * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn á Akureyri]], lokatölur 26:23 * Undanúrslit: # Borgarholtsskóli 38 : [[Menntaskólinn við Sund]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 25 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 18 * 8-liða úrslit # Menntaskólinn við Sund 21 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 15 # Verzlunarskóli Íslands 19 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 24 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18 # Borgarholtsskóli 26 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 24 * 2.umferð: # Menntaskólinn á Akureyri 20 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 24 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 12 # Framhaldsskólinn á Laugum 17 : [[Flensborgarskóli]] 14 # Borgarholtsskóli 29 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 26 # Menntaskólinn við Sund 20 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 13 # Menntaskólinn í Kópavogi 22 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 14 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 22 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 21 * 1.umferð: # Iðnskólinn í Reykjavík 18 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 17 # Borgarholtsskóli 28 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn að Laugarvatni 12 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 11 # Menntaskólinn á Ísafirði 15 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 14 (e. bráðabana) # Menntaskólinn á Egilsstöðum 20 : [[Stýrimannaskólinn]] 9 # Menntaskólinn í Kópavogi 17 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 12 # Framhaldsskólinn á Laugum 12 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Menntaskólinn í Reykjavík 30 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 11 # Menntaskólinn við Sund 19 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 8 # Menntaskólinn Hraðbraut 15 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 9 # Verkmenntaskóli Austurlands 18 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 17 # Verzlunarskóli Íslands 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 12 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 10 (e. bráðabana) # Flensborgarskólinn 19 : [[Fjölbrautaskóli Snæfellinga]] 12 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 21 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 12 ** [[Menntaskólinn á Akureyri]] komst áfram sem stigahæsta taplið * Dómari: [[Stefán Pálsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[2004]]=== Sigurvegari: [[Verzlunarskóli Íslands]] *Sigurlið skipuðu Hafsteinn Viðar Hafsteinsson, Steinar Örn Jónsson og Björn Bragi Arnarsson. *Mótherjar í úrslitum: [[Borgarholtsskóli]], lokatölur 23:21 (e. bráðabana) * Undanúrslit: # Verzlunarskóli Íslands 27 : [[Menntaskólinn Hraðbraut]] 17 # Borgarholtsskóli 31 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 28 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn Hraðbraut 14 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 12 # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 22 # Verzlunarskóli Íslands 34 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 20 # Borgarholtsskóli 32 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 18 * 2.umferð: # Verzlunarskóli Íslands 31 : Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 21 : [[Menntaskólinn við Sund]] 18 # Menntaskólinn í Kópavogi 32 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 8 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 19 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 # Borgarholtsskóli 34 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 27 # Menntaskólinn Hraðbraut 22 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 10 # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Flensborgarskóli]] 25 ** Menntaskólinn við Hamrahlíð komst áfram sem stigahæsta taplið (með fleiri stig úr fyrri umferð en ME) * 1.umferð: # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 24 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 # Menntaskólinn á Ísafirði 24 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 23 # Menntaskólinn Hraðbraut 28 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 7 # Framhaldsskólinn á Húsavík 20 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 18 (e. bráðabana) # Menntaskólinn á Egilsstöðum 23 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 21 # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 18 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 17 # Flensborgarskólinn 28 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 17 # Menntaskólinn við Sund 18 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 14 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 18 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 15 # Borgarholtsskóli 33 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 25 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 19 # Verzlunarskóli Íslands 20 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 9 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 12 * Dómari: [[Stefán Pálsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[2003]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu Atli Freyr Steinþórsson, Oddur Ástráðsson og Snæbjörn Guðmundsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 35:22 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 19 # Menntaskólinn við Sund 30 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 29 *8-liða úrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Flensborgarskóli]] 15 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 31 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 25 # Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 26 # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 10 * 2.umferð: # Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 24 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 17 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 30 # Menntaskólinn í Reykjavík 36 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 26 # Menntaskólinn við Sund 32 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 26 # Flensborgarskólinn 22 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16 # Menntaskólinn á Akureyri 32 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 29 ** Fjölbrautaskólinn við Ármúla komst áfram sem stigahæsta taplið * 1.umferð: # Menntaskólinn á Akureyri 34 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 24 # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Borgarholtsskóli]] 30 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 23 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 20 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 25 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 18 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 10 # Flensborgarskólinn 38 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 17 # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 16 # Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 19 # Menntaskólinn að Laugarvatni 19 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 16 # Framhaldsskólinn á Húsavík 22 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 20 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 30 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 26 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 20 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 13 ** 1.umferð: Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá * Dómari: [[Sveinn H. Guðmarsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[2002]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu Atli Freyr Steinþórsson, Oddur Ástráðsson og Snæbjörn Guðmundsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 22:18 * Undanúrslit # Menntaskólinn í Reykjavík 38: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]]19 # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 18 * 8-liða úrslit # Verkmenntaskóli Austurlands 26 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20 # Menntaskólinn við Sund 29 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 27 (e. bráðabana) # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 16 *2.umferð: # Menntaskólinn við Sund 36 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 26 # Verkmenntaskóli Austurlands : [[Verzlunarskóli Íslands]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 11 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri 23 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 22 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ : [[Flensborgarskóli]] * Menntaskólinn á Akureyri fór áfram sem stigahæsta taplið * 1.umferð: # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Verzlunarskóli Íslands 29 : [[Borgarholtsskóli]] 24 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 21 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 17 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Flensborgarskóli]] 26 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 33 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 19 # Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri 29 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Menntaskólinn á Akureyri : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Verkmenntaskóli Austurlands : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] 6 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] ** Flensborgarskólinn fór áfram sem stigahæsta taplið ** Menntaskólinn í Reykjavík og Fjölbrautaskólinn í Breiðholti sátu hjá í fyrstu umferð * Dómari: [[Eggert Þór Bernharðsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[2001]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Hjalti Snær Ægisson]], Svanur Pétursson og Sverrir Teitsson * Mótherjar í úrslitum: [[Borgarholtsskóli]], lokatölur 36:35 (e. bráðabana) * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 42 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 24 # Borgarholtsskóli 33 : [[Menntaskólinn við Sund]] 27 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn á Akureyri 30 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 22 # Menntaskólinn við Sund 28 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 14 # Borgarholtsskóli 36 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 16 # Menntaskólinn í Reykjavík 41 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 21 * 2.umferð: # Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Borgarholtsskóli 33 : Fjölbrautaskóli Suðurlands 24 # Verzlunarskóli Íslands 28 : Kvennaskólinn 14 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 18 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 13 # Menntaskólinn í Reykjavík 47 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 10 # Menntaskólinn við Sund : Laugar/FG ** Fjölbrautaskóli Suðurlands & Kvennaskólinn komust áfram sem stigahæstu taplið * 1.umferð: # Fjölbrautaskóli Suðurlands 32 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 18 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 19 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14 # Verzlunarskóli Íslands 28 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 26 # Kvennaskólinn 14 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 13 # Borgarholtsskóli 32 : [[Fjölbrautaskólinn i Breiðholti]] 19 # Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 20 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 18 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 14 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 24 : [[Flensborgarskóli]] 17 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Menntaskólinn við Sund 29 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 24 # [[Framhaldsskólinn á Laugum]] eða [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] : ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá í fyrstu umferð * Dómari: [[Ármann Jakobsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] == 1991-2000 == ===[[2000]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Hjalti Snær Ægisson]], Svanur Pétursson og Sverrir Teitsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 32:24 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 38 : [[Borgarholtsskóli]] 27 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 28: [[Menntaskólinn við Sund]] 15 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 18 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 32 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 29 # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 27 # Borgarholtsskóli 21 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 16 * 2.umferð: # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 29 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 22 # Menntaskólinn við Sund 31 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 22 # Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Borgarholtsskóli 30 : Fjölbrautaskóli Vesturlands 29 # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Menntaskólinn í Kópavogi 17 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 14 ** Fjölbrautaskóli Vesturlands fór áfram sem stigahæsta taplið * 1.umferð: # Menntaskólinn á Akureyri 18 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 16 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 28 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 11 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 21 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18 # Borgarholtsskóli 27 : [[Flensborgarskóli]] 9 # Kvennaskólinn : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 30 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 11 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 20 : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] 20 (22:20 eftir bráðabana) # Verzlunarskóli Íslands 29 : [[Menntaskólinn við Sund]] 25 # Menntaskólinn að Laugarvatni 34 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 14 # Fjölbrautaskólinn í Ármúla 22 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 15 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 23 : [[Verkmenntaskóli Akureyrar]] 17 ** Menntaskólinn í Reykjavík og Menntaskólinn í Kópavogi sátu hjá ** Menntaskólinn við Sund komst áfram sem stigahátt taplið * Dómari: [[Ólína Þorvarðardóttir]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[1999]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Arnar Þór Stefánsson]], [[Hjalti Snær Ægisson]] og Sverrir Guðmundsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 26:24 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 42 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 22 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Menntaskólinn við Sund]] 31 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn við Sund 35 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 23 # Menntaskólinn í Reykjavík 25 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 39 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 15 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 27 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 18 * 2.umferð: # Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Borgarholtsskóli]] 20 # Menntaskólinn í Kópavogi 20 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 11 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 10 # Menntaskólinn við Sund 23 : [[Flensborgarskóli]] 20 # Menntaskólinn á Akureyri 23 : Fjölbrautaskóli Suðurlands 22 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 14 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 11 * Fjölbrautaskóli Suðurlands fór áfram sem stigahæsta taplið. * 1.umferð: # Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 2 # Borgarholtsskóli 17 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 12 # Menntaskólinn í Kópavogi 23 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 13 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Menntaskólinn við Sund 29 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 5 # Menntaskólinn á Akureyri 28 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 17 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 28 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 25 # Menntaskólinn á Ísafirði : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 16 : [[Fjölbrautaskólinn í Ármúla]] 13 # Flensborgarskóli 15 : [[Framhaldsskólinn á Skógum]] 4 # Menntaskólinn að Laugarvatni 20 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 19 (e. bráðabana) # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 14 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 10 # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Landbúnaðarháskólinn á Hvanneyri]] (Hvanneyri gaf keppnina) * Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá sem sigurvegari fyrra árs. * Dómari: [[Illugi Jökulsson]] * Spyrill: [[Logi Bergmann Eiðsson]] ===[[1998]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Arnar Þór Stefánsson]], Sverrir Guðmundsson og Viðar Pálsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 32:29 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 33 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 21 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : Bænda<nowiki/>skólinn á Hvanneyri 22 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 28 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 20 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 33 : [[Menntaskólinn við Sund]] 24 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 29 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 22 # Bændaskólinn á Hvanneyri 24 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 23 * 2. umferð: # Fjölbrautaskóli Suðurlands 28 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 19 # Bændaskólinn á Hvanneyri 21 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 17 # Menntaskólinn í Reykjavík 29: [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 7 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 27: [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29: Menntaskólinn við Sund 24 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 27: Verzlunarskóli Íslands 20 ** Tvö stigahæstu tapliðin komust áfram úr 2. umferð. * 1. umferð: # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] (FS gaf keppnina) # Bændaskólinn á Hvanneyri 27 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 15 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 8 : [[Borgarholtsskóli]] 7 # Verzlunarskóli Íslands 22 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 15 # Menntaskólinn við Sund 33: [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 22 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 : [[Flensborgarskóli]] 17 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 26 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 19 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29: [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 16 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 22 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 20 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 19 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 26 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 20 ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá í 1. umferð. * Dómari: [[Gunnsteinn Ólafsson]] *Spyrill: [[Davíð Þór Jónsson]] ===[[1997]]=== Sigurvegari:[[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu Arnór Hauksson, Sverrir Guðmundsson og Viðar Pálsson * Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]], lokatölur 37:29 * Undanúrslit: # Menntaskólinn við Hamrahlíð 35 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 23 # Menntaskólinn í Reykjavík 23 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 21 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 17 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 21 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 20 (e. framl.) # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 22 # Verzlunarskóli Íslands 19 : [[Flensborgarskóli]] 18 * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Verzlunarskóli Íslands : Menntaskólinn á Akureyri # Flensborgarskólinn : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 23 ** Menntaskólinn á Akureyri komst áfram sem stigahátt taplið * 1.umferð: # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 7 # Menntaskólinn á Akureyri : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Flensborgarskólinn : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum : [[Skógaskóli]] # Verzlunarskóli Íslands : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # Menntaskólinn á Ísafirði : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : Menntaskólinn á Egilsstöðum 24 # Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá í 1. umferð. ** Menntaskólinn á Egilsstöðum komst áfram sem stigahátt taplið * Dómari: [[Ragnheiður Erla Bjarnadóttir]] * Spyrill: [[Davíð Þór Jónsson]] ===[[1996]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] *Sigurlið skipuðu Arnór Hauksson, Guðmundur Björnsson og Kjartan Bjarni Björgvinsson *Mótherjar í úrslitum: [[Flensborgarskóli]], lokatölur 34:17 * Undanúrslit: # Flensborgarskólinn 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 23 (e.framl.) # Menntaskólinn í Reykjavík 27 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 18 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn við Sund 22 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 19 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 22 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 19 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 20 # Flensborgarskólinn 30 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 29 * 2.umferð: # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] # [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 15 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 11 # Flensborgarskólinn : [[Menntaskólinn á Akureyri]] # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Verzlunarskóli Íslands : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] # Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] ** Sex stigahæstu sigurliðin í 2.umferð komust í sjónvarpið, ásamt stigahæsta tapliði úr 1. umferð, [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum|Framhaldsskólanum í Vestmannaeyjum]] og stigahæsta tapliði úr 2. umferð, Menntaskólanum við Hamrahlíð. * 1.umferð: # Menntaskólinn við Sund : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Verzlunarskóli Íslands : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] # Framhaldsskólinn á Húsavík : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] # Bændaskólinn á Hvanneyri : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Menntaskólinn á Akureyri 27 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 18 # Flensborgarskólinn : Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum 24 ** [[Menntaskólinn í Reykjavík]] & [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] sátu hjá * Dómari: [[Helgi Ólafsson]] * Spyrill: [[Davíð Þór Jónsson]] ===[[1995]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] *Sigurlið skipuðu Birgir Andri Briem, Guðmundur Björnsson og [[Stefán Pálsson]] *Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 39:32 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 49 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 17 # Verzlunarskóli Íslands 48 : [[Flensborgarskóli]] 21 * 8-liða úrslit: # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu 29 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 28 # Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 30 (eftir bráðabana) # Menntaskólinn í Reykjavík 53 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 18 # Flensborgarskólinn 24 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 22 * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 17 # Menntaskólinn í Kópavogi 30 : Kvennaskólinn 19 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 17 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16 (eftir bráðabana) # Flensborgarskólinn : Fjölbrautaskólinn í Garðabæ # Verzlunarskóli Íslands : Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu ** Kvennaskólinn, Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu og Fjölbrautaskólinn í Garðabæ komust áfram sem stigahá taplið * 1.umferð: # Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 28 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 19 # Menntaskólinn við Sund 14 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 19 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 17 # Kvennaskólinn : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti : [[Iðnskólinn í Hafnarfirði]] # Flensborgarskólinn 27 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 23 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 15 # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] (Iðnskólinn gaf) ** Menntaskólinn í Reykjavík sat hjá *Dómari: [[Ólafur B. Guðnason|Ólafur Bjarni Guðnason]] * Spyrill: [[Ómar Ragnarsson]] ===[[1994]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Ágúst Hauksson]], [[Ólafur Jóhannes Einarsson]] og [[Sveinn H. Guðmarsson]] * Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 36:24 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 40 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 31 # Verzlunarskóli Íslands 33 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 26 * 8-liða úrslit: # Verkmenntaskólinn á Akureyri 18 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 14 # Menntaskólinn að Laugarvatni 30 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 34 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 22 # Menntaskólinn í Reykjavík 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 25 * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 37 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 16 # Framhaldsskólinn á Húsavík 18 : [[Menntaskólinn við Sund]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 26 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 24 # Framhaldsskólinn á Laugum 21 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 19 # Menntaskólinn á Akureyri 23 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 14 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 22 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 17 # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] * 1.umferð: # Framhaldsskólinn á Húsavík 28 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 27 # Menntaskólinn við Sund 18 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 17 # Framhaldsskólinn á Laugum : [[Framhaldsskólinn í Reykholti]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Kvennaskólinn 13 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 13 (17:13 eftir bráðabana) # Bændaskólinn á Hvanneyri 9 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 8 # Verzlunarskóli Íslands 38 : [[Alþýðuskólinn að Eiðum]] 19 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 24 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 20 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 25 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 20 # Menntaskólinn í Kópavogi : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Flensborgarskóli]] 27 # Menntaskólinn að Laugarvatni : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] ** Menntaskólinn á Egilsstöðum komst áfram sem stigahátt taplið (með jafnmörg stig og [[Flensborgarskóli]] sem sat eftir) ** Menntaskólinn í Reykjavík og Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu sátu hjá *Dómari: [[Ólafur B. Guðnason|Ólafur Bjarni Guðnason]] *Spyrill: [[Stefán Jón Hafstein]] ===[[1993]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Sigurlið skipuðu [[Ágúst Hauksson]], [[Ólafur Jóhannes Einarsson]] og [[Sveinn H. Guðmarsson]] *Mótherjar í úrslitum ([[2. apríl|02.04]]): [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 30:26 * Undanúrslit ([[25. mars|25.03]] & [[26. mars|26.03]]): # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 24 # Verzlunarskóli Íslands 32 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 26 * 8-liða úrslit ([[26. febrúar|26.02]] - [[19. mars|19.03]]): # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 27 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 22 # Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 21 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 30 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 16 * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 35 : [[Flensborgarskóli]] 18 # Verzlunarskóli Íslands : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Verkmenntaskólinn á Akureyri 19 : [[Menntaskólinn við Sund]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 39 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 23 # Menntaskólinn á Akureyri 31 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 24 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] # Framhaldsskólinn á Laugum : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] * 1.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 20 # Framhaldsskólinn á Húsavík 20 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 13 # Menntaskólinn við Sund 18 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 13 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 23 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 11 # Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 34 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 15 # Flensborgarskólinn 22 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 21 # Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] # Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] # Menntaskólinn á Ísafirði : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn á Egilsstöðum 21 : [[Alþýðuskólinn á Eiðum]] 10 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 20 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 17 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 23 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 17 ** Verkmenntaskólinn á Akureyri og Framhaldsskólinn á Laugum komust áfram sem stigahæstu taplið. ** Menntaskólinn á Akureyri sat hjá í 1. umferð ** Hraðaspurningar í 1. umferð voru 80 sek. vegna mistaka en 2 mín. það sem eftir var *Dómari: [[Álfheiður Ingadóttir]] *Spyrill (í sjónvarpi): [[Stefán Jón Hafstein]] *Spyrill (í útvarpi): [[Sigurður G. Tómasson]] ===[[1992]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn á Akureyri]] *Sigurlið skipuðu [[Finnur Friðriksson]], [[Magnús Teitsson]] og [[Pálmi Óskarsson]] *Mótherjar í úrslitum: [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]], lokatölur 29:21 * Undanúrslit: # Menntaskólinn á Akureyri 38 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 32 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 25 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 21 * 8-liða úrslit: # Verkmenntaskólinn á Akureyri 26 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 22 # Menntaskólinn á Akureyri 32 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 13 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 29 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 31 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 30 (e. bráðabana) * 2.umferð: # Menntaskólinn í Reykjavík 31 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 23 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 39 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 30 : [[Flensborgarskóli]] 22 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 34 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 32 # Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn við Hamrahlíð : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] eða stigahæsta taplið 1.umferðar # Verzlunarskóli Íslands : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] eða stigahæsta taplið 1.umferðar * 1.umferð: # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 27 :Menntaskólinn við Hamrahlíð 24 # Menntaskólinn í Reykjavík 29 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 19 # Menntaskólinn að Laugarvatni 27 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 18 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 34 : [[Menntaskólinn við Sund]] 23 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 15 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] # Framhaldsskólinn á Húsavík : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] # Flensborgarskólinn 28 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 21 # Fjölbrautaskóli Vesturlands : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 28 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 23 # Verzlunarskóli Íslands 35 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 9 ** Menntaskólinn á Akureyri sat hjá í 1. umferð sem sigurvegari fyrra árs ** Framhaldsskólinn á Laugum sat hjá í 1. umferð vegna mistaka RÚV ** Tvö stigahá taplið komust áfram, Menntaskólinn við Hamrahlíð var annað stigahæsta tapliðið *Dómari: [[Ragnheiður Erla Bjarnadóttir]] *Spyrill (í sjónvarpi): [[Stefán Jón Hafstein]] *Spyrill (í útvarpi): [[Sigurður Þór Salvarsson]] ===[[1991]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn á Akureyri]] *Sigurlið skipuðu [[Finnur Friðriksson]], [[Magnús Teitsson]] og [[Pálmi Óskarsson]] *Mótherjar í úrslitum: [[Flensborgarskóli]], lokatölur 29:15 * Undanúrslit: # Flensborgarskólinn 27 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri 25 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 24 (e.bráðabana) * 8-liða úrslit ([[22. febrúar|22.02]] - [[15. mars|15.03]]):: # Menntaskólinn við Hamrahlíð 36 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 25 # Menntaskólinn á Akureyri 30 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 18 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 25 : [[Menntaskólinn við Sund]] 20 # Flensborgarskólinn 31 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 19 * 1.umferð: # Verkmenntaskólinn á Akureyri : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] # [[Verzlunarskóli Íslands]] 17 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 15 # Fjölbrautaskólinn við Ármúla 33 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 15 # [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 19 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 12 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 24 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 12 # [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 19 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 16 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 25 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 19 # Flensborgarskólinn 26 : Menntaskólinn við Hamrahlíð 25 # [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 21 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 17 # Menntaskólinn á Akureyri : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 20 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 18 # [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 15 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 6 # Menntaskólinn við Sund 27 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 21 *Átta stigahæstu keppnislið komust í 8-liða úrslit *Dómari: [[Ragnheiður Erla Bjarnadóttir]] *Spyrill: [[Stefán Jón Hafstein]] == 1986-1990 == ===[[1990]]=== Sigurvegari:[[Menntaskólinn við Sund]] *Sigurlið skipuðu [[Ármann Jakobsson]], [[Sverrir Jakobsson]] og [[Hrafnkell Kárason]] *Mótherjar í úrslitum: [[Verzlunarskóli Íslands]], lokatölur 39:18 * Undanúrslit: # Verzlunarskóli Íslands 31 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 27 # Menntaskólinn við Sund 33 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 18 * 8-liða úrslit: # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 22 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 34 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 33 # Menntaskólinn við Sund 40 : [[Flensborgarskóli]] 24 # Menntaskólinn á Akureyri 26 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 17 * 1.umferð: # Menntaskólinn við Sund 39 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 13 # Flensborgarskólinn : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] # Menntaskólinn í Reykjavík 26 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 23 # Menntaskólinn á Egilsstöðum 17 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Fjölbrautaskóli Suðurnesja 27 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 9 # [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 19 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 9 # Menntaskólinn á Akureyri 33 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 7 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 21 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 16 # Verzlunarskóli Íslands 25 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 23 # [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] (?) * Átta stigahæstu sigurliðin komust áfram í 8-liða úrslit. *Dómarar: [[Sonja B. Jónsdóttir]] og [[Magdalena Schram]] *Spyrill: (í útvarpi og sjónvarpi) [[Steinunn Sigurðardóttir]] ===[[1989]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Kópavogi]] *Sigurlið skipuðu [[Flosi Eiríksson]], Gunnar Freysteinsson og Ólafur Ólafsson *Mótherjar í úrslitum: [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]], lokatölur 32: 24 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Kópavogi 34 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 33 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 20 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 12 * 8-liða úrslit ([[3. febrúar|03.02]] - [[24. febrúar|24.02]]): # Menntaskólinn við Hamrahlíð 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20 # Verzlunarskóli Íslands 19 : [[Menntaskólinn við Sund]] 18 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 20 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 16 # Menntaskólinn í Kópavogi 30 : [[Flensborgarskóli]] 22 * 2.umferð: # Menntaskólinn við Sund : [[Menntaskólinn á Akureyri]] * MS, sem áttunda stigahæsta sigurlið í 1. umferð, mætti MA í viðureign um lokasætið í sjónvarpi * 1.umferð ([[9. janúar|09.01]] - [[30. janúar|30.01]]): # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 30 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 10 # Verzlunarskóli Íslands 30 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 13 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 18 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 15 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 18 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 8 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 21 : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] 16 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 27 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 14 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 29 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16 #[[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 26 : Kvennaskólinn 3 # Menntaskólinn að Laugarvatni 32 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 24 # Menntaskólinn við Sund 27 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 7 # Menntaskólinn í Kópavogi 28 : [[Framhaldsskólinn á Laugum]] 15 # Flensborgarskólinn 34 : [[Framhaldsskólinn í Austur-Skaftafellssýslu]] 8 *Átta stigahæstu sigurliðin fóru áfram *Dómari: [[Páll Lýðsson]] *Spyrill: [[Vernharður Linnet]] ===[[1988]]=== Sigurvegari: [[Menntaskólinn í Reykjavík]] *Sigurlið skipuðu [[Birgir Ármannsson]], [[Björn Friðgeir Björnsson]] og [[Þorsteinn Davíðsson]] *Mótherjar í úrslitum: [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 37:28 * Undanúrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 39 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 15 # Menntaskólinn við Sund 40 : [[Flensborgarskóli]] 12 * 8-liða úrslit: # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 28 # Menntaskólinn við Sund 27 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] 12 # Flensborgarskólinn 23 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 18 # Menntaskólinn að Laugarvatni 31 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] 14 * 2.umferð: # Menntaskólinn við Sund 38 : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] 8 # Menntaskólinn að Laugarvatni 30 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 21 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 17 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] 16 # Menntaskólinn í Reykjavík 32 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] 19 # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 28 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 12 # Flensborgarskólinn 22 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 15 # Menntaskólinn á Akureyri 32 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 20 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 19 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 15 * 1.umferð: # Flensborgarskólinn 14 : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] 8 # Menntaskólinn í Kópavogi 14 : [[Verzlunarskóli Íslands]] 7 # Menntaskólinn að Laugarvatni 17 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] 13 # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ 10 : [[Bændaskólinn á Hvanneyri]] 10 (FG sigraði í bráðabana) # Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra 18 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] 7 # Menntaskólinn við Sund 24 : [[Framhaldsskólinn í Vestmannaeyjum]] 14 # Menntaskólinn við Hamrahlíð 18 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] 16 # Fjölbrautaskóli Suðurlands 20 : [[Íþróttakennaraskóli Íslands]] 9 # Menntaskólinn í Reykjavík 20 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 17 # Fjölbrautaskóli Vesturlands 17 : [[Framhaldsskólinn á Húsavík]] 6 # Verkmenntaskólinn á Akureyri 11 : [[Verkmenntaskóli Austurlands]] 10 # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 19 : [[Menntaskólinn á Egilsstöðum]] 17 *Dómari: [[Páll Lýðsson]] *Spyrlar: [[Kristín Pálsdóttir]] og [[Vernharður Linnet]] * Einungis úrslitaleikur og undanúrslit í sjónvarpi, aðrar umferðir á Rás 2 í þættinum Ekkert mál! ===[[1987]]=== Sigurvegari: [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] *Sigurlið skipuðu [[Ármann Harri Þorvaldsson]], [[Bjarki Diego]], [[Kjartan Ólafsson]] *Mótherjar í úrslitum ([[4. apríl|04.04]]) : [[Menntaskólinn við Sund]], lokatölur 54:53 * Undanúrslit ([[21. mars|21.03]] & [[28. mars|28.03]]): # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 47 : [[Menntaskólinn á Akureyri]] 32 # Menntaskólinn við Sund 39 : [[Menntaskólinn að Laugarvatni]] 36 * 8-liða úrslit ([[21. febrúar|21.02]] - [[14. mars|14.03]]): # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 50 : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] 46 # Menntaskólinn við Sund 52 : [[Flensborgarskóli]] 33 # Menntaskólinn á Akureyri 51 : [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] 42 # Menntaskólinn að Laugarvatni 45 : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] 31 * 1.umferð (á Rás 1) ([[18. janúar|18.01]] - [[15. febrúar|15.02]]): # Menntaskólinn við Sund 44 : [[Fjölbrautaskóli Norðurlands vestra]] 20 # Menntaskólinn í Reykjavík 42 : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Fjölbrautaskóli Vesturlands 34 : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] # Flensborgarskólinn 39 : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands 42 : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Fjölbrautaskólinn í Breiðholti 37 : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] # [[Verzlunarskóli Íslands]] : [[Menntaskólinn á Ísafirði]] # Menntaskólinn að Laugarvatni 43 : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Menntaskólinn á Akureyri 51 : [[Verkmenntaskólinn á Akureyri]] * Átta stigahæstu sigurliðin í 1.umferð fóru áfram í sjónvarpið *Dómari: [[Steinar J. Lúðvíksson]] *Spyrlar (í sjónvarpi): [[Hermann Gunnarsson]] og [[Elísabet Sveinsdóttir]] *Spyrill (í útvarpi) : [[Vernharður Linnet]] ===[[1986]]=== Sigurvegari: [[Fjölbrautaskóli Suðurlands]] * Sigurlið skipuðu [[Sveinn Helgason]], [[Lýður Pálsson]] og [[Sigurður Eyþórsson]]. * Mótherjar í úrslitum ([[12. apríl|12.04]]): [[Flensborgarskóli]], lokatölur 43:41 * Undanúrslit ([[29. mars|29.03]] & [[5. apríl|05.03]]): # Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Menntaskólinn við Sund]] # Flensborgarskólinn : [[Menntaskólinn í Reykjavík]] * Einungis úrslitaleikur og undanúrslit í sjónvarpi, aðrar umferðir á Rás 1 *8-liða úrslit ([[2. mars|02.03]] & [[9. mars|09.04]]): # Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Fjölbrautaskóli Suðurnesja]] # Flensborgarskólinn : [[Verzlunarskóli Íslands]] # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskólinn í Garðabæ]] # Menntaskólinn við Sund : [[Menntaskólinn á Akureyri]] * 1.umferð ([[26. janúar|26.01]] - [[16. febrúar|16.02]]): # Flensborgarskólinn : [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] # Fjölbrautaskóli Suðurnesja : [[Menntaskólinn í Kópavogi]] # Fjölbrautaskólinn í Garðabæ : [[Iðnskólinn í Reykjavík]] # Menntaskólinn á Akureyri : [[Fjölbrautaskólinn við Ármúla]] # Menntaskólinn í Reykjavík : [[Fjölbrautaskólinn í Breiðholti]] # Fjölbrautaskóli Suðurlands : [[Samvinnuskólinn]] # Menntaskólinn við Sund : [[Fjölbrautaskóli Vesturlands]] # Verzlunarskóli Íslands : [[Kvennaskólinn í Reykjavík]] * Dómari: [[Steinar J. Lúðvíksson]] * Spyrlar í sjónvarpi: [[Jón Gústafsson]] og [[Þorgeir Ástvaldsson]] * Spyrill í útvarpi: Jón Gústafsson == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Gettu betur]] [[Flokkur:Keppnir íslenskra framhaldsskóla]] r5i1esv4ihu0iz4vgrziy2lefcuvdya 0 103033 1958649 1948078 2026-04-02T16:17:55Z Cicihwahyuni6 91811 1958649 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Subway restaurant, Chattahoochee.jpg|thumb|Subway veitingastaður í [[Flórída]] í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]].]] '''Subway''' er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[skyndibiti|skyndibitastaður]] sem selur [[samloka|samlokubáta]] og [[salat (matargerð)|salöt]]. Fyrirtækið er í eigu ''Doctor's Associates, Inc'' og notar [[sérleyfi]]smódel. Staðir Subway eru yfir 37 þúsund talsins í yfir 98 löndum og er því fyrirtækið stærsta skyndibitakeðja í heiminum. Höfuðstöðvar fyrirtækisins eru í [[Milford (Connecticut)|Milford]] í [[Connecticut]] en fyrsti staðurinn var opnaður í [[Bridgeport]], stærstu borg Connecticut.<ref>{{Cite web |url=http://www.subway.is/index.php?option=content&task=view&id=5&Itemid=28 |title=Subway - Saga SUBWAY® á Íslandi |access-date=2011-11-04 |archive-date=2008-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081225012831/http://www.subway.is/index.php?option=content&task=view&id=5&Itemid=28 |url-status=dead}}</ref> == Subway á Íslandi == Subway opnaði sinn fyrsta stað á [[Ísland|Íslandi]] þann [[11. september]] árið [[1994]] í Faxafeni í [[Reykjavík]].<ref>{{Cite web|url=https://ar-ar.facebook.com/photo/?fbid=1469191820024470&set=a.1438114833132169|title=Subway á Íslandi - Subway opnaði sinn fyrsta stað þann 11. september 1994 í Faxafeni. Síðan eru liðin 20 ár og staðirnir eru 24 talsins. Hvað varst þú að gera fyrir 20 árum? Segðu okkur frá skemmtilegri minningu hér á Facebook og hver veit nema að við gefum þér glaðning! :) {{!}} فيسبوك|website=ar-ar.facebook.com|language=ar|access-date=2024-08-04}}</ref> Subway hefur sjö starfræka veitingastaði í [[Reykjavík]], tvo í [[Kópavogur|Kópavogi]], einn í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]], [[Akranes|Akranesi]], [[Akureyri]], [[Reykjanesbær|Reykjanesbæ]] og [[Selfoss|Selfossi]].<ref>{{Cite web|url=https://subway.is/stadirnir/|title=Staðirnir|website=Subway|language=is|access-date=2024-08-04}}</ref> En áður voru einnig útibú á [[Egilsstaðir|Egilsstöðum]], [[Ísafjörður|Ísafirði]] og [[Vestmannaeyjar|Vestmannaeyjabæ]].<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212169276d/subway-yfir-gefur-egils-stadi|title=Subway yfir­gefur Egils­staði - Vísir|last=Árnason|first=Eiður Þór|date=2021-10-13|website=visir.is|language=is|access-date=2024-08-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://veitingageirinn.is/subway-lokar-stad-sinum-i-vestmannaeyjum/|title=Subway lokar stað sínum í Vestmannaeyjum|last=Sæbjörnsson|first=Smári Valtýr|date=2018-08-10|website=Veitingageirinn.is - Fréttavefur um mat og vín|language=is|access-date=2024-08-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.vb.is/frettir/subway-lokar-veitingastad-sinum-isafirdi/|title=Subway lokar veitingastað sínum á Ísafirði|website=www.vb.is|access-date=2024-08-04}}</ref> == Tenglar == * [http://www.subway.is Subway á Íslandi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111025182818/http://www.subway.is/ |date=2011-10-25 }} * [http://www.subway.com Opinber vefsíða Subway] == Heimildir == {{reflist|2}} [[Flokkur:Bandarískar skyndibitakeðjur]] [[Flokkur:Stofnað 1965]] [[Flokkur:Skyndibitakeðjur]] kgca3cb6gvn9m3yt74x35422ggz5v6h 0 108426 1958645 1751159 2026-04-02T14:19:44Z Krok6kola 97899 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Pbjohnday-m.jpg]] → [[File:Pbjohnday, John Day Fossil Beds National Monument.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] 1958645 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Pbjohnday, John Day Fossil Beds National Monument.jpg|thumb|right|Hugmynd listamanns um líf á ólígósentímabilinu.]] '''Ólígósentímabilið''' er [[jarðsögulegt tímabil]] sem hófst fyrir 33,9±0,1 milljónum ára og lauk fyrir 23,03±0,05 milljónum ára. Tímabilið einkennist af því að á þessum tíma komu fáar nýjar tegundir spendýra fram eftir þá sprengingu í þróun þeirra sem orðið hafði á [[eósentímabilið|eósentímabilinu]]. {{Paleógentímabilið}} [[Flokkur:Jarðsöguleg tímabil]] 03crvl7m5o3v7c88fkvqqw5je2ioo0u 0 129446 1958687 1697981 2026-04-03T11:09:58Z Berserkur 10188 1958687 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Duxford old Nissen Hut - geograph.org.uk - 92676.jpg|Braggi með gluggum|thumbnail]] [[Mynd:Nissen Huts, Cultybraggan Camp.jpg|Braggahverfi úr Nissen-bröggum|thumbnail]] [[Mynd:Royal Air Force Coastal Command, 1939-1945. CS354.jpg|thumb|Hermannabraggar við Öskjuhlíð 1945.]] '''Braggi''' er bogalaga bygging klædd að utan með [[bárujárn]]i. Byggingin er eins og hálfur [[sívalningur]]. Braggar voru notaðir sem skemmur, gripahús og herskálar. Í [[Seinni heimsstyrjöldin|Seinni heimsstyrjöldinni]] voru herskálar oft braggar. [[Bretland|Bretar]] reistu mörg braggahverfi úr forsniðnum bragga einingum sem þeir komu með til Íslands þegar þeir [[Hernámið|hernámu]] landið. Alls risu um 6000 breskir braggar en þegar Bandaríkin tóku við hernáminu þá reistu þeir til viðbótar 1500 bragga. Bresku braggarnir voru Nissen-braggar en bandarísku braggarnir voru svonefndir [[Quonset-braggi|Quonset-braggar]].<ref>{{Vísindavefurinn|4609|Hvar eru mestu stríðsminjar á Íslandi?}}</ref> Braggahverfin sem hermenn skildu eftir voru svo um langt skeið notuð sem íbúðarhúsnæði. == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == {{commonscat|Nissen huts}} * [http://www.arnastofnun.is/page/arnastofnun_nafn_nefnir_SJ Sævar Þ. Jóhannesson - Kampanöfn og örnefni tengd hersetu á Íslandi 1940-1945] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131204011848/http://www.arnastofnun.is/page/arnastofnun_nafn_nefnir_SJ |date=2013-12-04 }} {{stubbur}} [[Flokkur:Byggingar]] h7rjinwrhx0xkg76you5k4bt5ho6fem 0 131136 1958641 1934757 2026-04-02T13:38:27Z Berserkur 10188 1958641 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2024''' ('''MMXXIV''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[hlaupár sem byrjar á mánudegi]]. == Atburðir== ===Janúar=== [[Mynd:Grindavik and the eruption 14 januar 2024.jpg|thumb|Eldgos við Grindavík.]] * [[1. janúar]]: ** [[Egyptaland]], [[Eþíópía]], [[Íran]], [[Sádi-Arabía]] og [[Sameinuðu arabísku furstadæmin]] gerðust aðilar að [[BRICS]]. ** Fylkið [[Vestfold og Þelamörk]] í suður-Noregi var lagt niður og skiptist í [[Vestfold]] og [[Þelamörk]] eins og fyrir 2020. ** [[Artsak-lýðveldið]] var leyst upp og landsvæði þess að fullu limað inn í [[Aserbaísjan]]. ** [[Guðni Th. Jóhannesson]], forseti Íslands, ákvað að bjóða sig ekki fram í komandi forsetakosningum. ** [[Landgræðslan]] og [[Skógræktin]] sameinuðust í stofnunina [[Land og skógur]]. * [[2. janúar]] - [[Ísrael]]sher réð næstráðanda [[Hamas]]-samtakana, [[Saleh Al-Arouri]], af dögum í drónaárás í [[Beirút]], Líbanon. * [[3. janúar]] - 84 létust í sprengjuárás í Íran við minningarathöfn helgaðri hershöfðingjanum [[Qasem Soleimani]]. [[Íslamska ríkið]] lýsti yfir ábyrgð. * [[4. janúar]] - [[Gísli Þorgeir Kristjánsson]], leikmaður [[Magdeburg]] og [[Íslenska karlalandsliðið í handknattleik|íslenska handboltalandsliðsins]], var kjörinn [[Íþróttamaður ársins]] 2023 af [[Samtök íþróttafréttamanna|Samtökum íþróttafréttamanna]]. * [[5. janúar]] - Lægsta hitastigið á Norðurlöndum í 25 ár mældist í norður-[[Svíþjóð]] þegar hitinn fór niður fyrir -44 C°. * [[9. janúar]] - [[Gabriel Attal]] var útnefndur forsætisráðherra Frakklands. Hann tók við af [[Élisabeth Borne]] sem sagði af sér. Attal varð yngsti forsætisráðherra í sögu landsins og fyrsti [[samkynhneigð]]i maðurinn til að gegna embættinu. * [[10. janúar]] – [[28. janúar]]: [[Evrópumeistaramót karla í handknattleik 2024|Evrópumótið í handbolta karla]] hófst í Þýskalandi. * [[11. janúar]] - [[Jökulhlaup]] varð í [[Grímsvötn]]um. * [[12. janúar]] - Bandaríkin og Bretland gerðu loftárásir á [[Jemen]] vegna árása [[Hútí-fylkingin|Hútí-fylkingarinnar]] á vöruflutningaskip á [[Rauðahaf]]i. * [[13. janúar]] - [[Lai Ching-te]] var kosinn forseti [[Taívan]]s. * [[14. janúar]] – ** [[Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–2024|Eldgos]] hófst að nýju við Sundhnúksgíga/Hagafell. Önnur sprunga opnaðist nær [[Grindavík]] og eyðilagði hraun nokkur hús. **[[Margrét Þórhildur]] Danadrottning afsalaði sér krúnunni og [[Friðrik Danakrónprins]] varð konungur Danmerkur. * [[16. janúar]] – ** [[Einar Þorsteinsson (f. 1978)|Einar Þorsteinsson]] varð borgarstjóri Reykjavíkur. [[Dagur B. Eggertsson]] lét af störfum. ** Engin gosvirkni sást í gosinu í námunda við Grindavík. * [[19. janúar]]: Fyrsta geimfar [[Japan]]s lenti á [[tunglið|tungl]]inu. * [[26. janúar]] - Fyrsta [[aftaka]]n fór fram í Bandaríkjunum þar sem [[nitur]]gas var notað. ===Febrúar=== * [[3. febrúar]]: [[Bandaríkin]] gerðu árásir á 85 skotmörk í [[Sýrland]]i og [[Írak]] eftir að sveitir hliðhollar [[Íran]] gerðu árás á bandaríska herstöð í [[Jórdanía|Jórdaníu]]. * [[4. febrúar]]: [[Nayib Bukele]] var endurkjörinn forseti [[El Salvador]]. * [[6. febrúar]]: [[Skógareldar]] í Chile; yfir 100 létust. * [[8. febrúar]]: [[Eldgosið við Sundhnúksgíga 2023–2024|Eldgos hófst við Sundhnúk]] á svipuðum stað og í desember árið áður. Hraun fór yfir hitaveitulögn og urðu Suðurnes heitavatnslaus. Gosinu lauk eftir sólarhring. * [[10. febrúar]]: [[Katarska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Asíukeppni karla í knattspyrnu]] þegar liðið sigraði Jórdaníu í úrslitum. * [[11. febrúar]]: ** [[Karlalandslið Fílabeinsstrandarinnar í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppnin|Afríkukeppnina]] þegar liðið lagði Nígeríu 2:1 í úrslitum. ** [[Alexander Stubb]] var kjörinn forseti [[Finnland]]s. ** [[Kansas City Chiefs]] sigruðu [[Ofurskálin|Ofurskálina]] í [[Amerískur fótbolti|amerískum fótbolta]] eftir sigur á [[San Fransisco 49ers]] 25-22. [[Patrick Mahomes]], leikstjórnandi Chiefs var valinn besti leikmaðurinn. * [[12. febrúar]]: [[hitaveita|Heitt vatn]] komst á á [[Suðurnes]]jum eftir að ný heitavatnslögn var lögð eftir að hraun skemmdi fyrri lögn. * [[16. febrúar]]: [[Aleksej Navalnyj]], rússneskur stjórnmálamaður og andstæðingur [[Vladímír Pútín]] lést í fangelsi. * [[29. febrúar]]: [[Ísrael]]sher gerði árás á fólk í [[Gasa]] sem hópaðist að bílum sem dreifðu matvælum. ===Mars=== [[Mynd:Prime Minister of Sweden Ulf Kristersson and United States Secretary of State Antony Blinken during the NATO ratification ceremony at the Department of State in Washington, D.C. on 7 March 2024.jpg|thumb|[[Ulf Kristersson]] forsætisráðherra Svíþjóðar og [[Antony Blinken]], varnarmálaráðherra Bandaríkjanna, staðfesta aðild Svíþjóðar að [[NATÓ]].]] * [[2. mars]]: [[Hera Björk Þórhallsdóttir]] vann [[Söngvakeppnin 2024|Söngvakeppnina 2024]] með lagið ''Scared of Heights''. * [[3. mars]]: Stjórnvöld á [[Haítí]] lýstu yfir neyðarástandi eftir að gengi náð yfirráðum yfir svæðum í höfuðborginni. Þau kröfðust uppsagnar forsætisráðherrans [[Ariel Henry]]. * [[7. mars]]: [[Svíþjóð]] gekk formlega í [[NATÓ]]. * [[16. mars]]: [[Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–2024|Eldgos hófst á milli Hagafells og Stóra Skógfells]], norðan [[Grindavík]]ur. * [[15. mars|15.]]-[[17. mars]]: Forsetakosningar voru haldnar í Rússlandi. [[Vladimír Pútín]] hlaut 87% atkvæða í kosningunum sem voru taldar ólýðræðislegar af vestrænum leiðtogum. * [[20. mars]]: [[Leo Varadkar]] tilkynnti afsögn sína sem forsætisráðherra Írlands. * [[22. mars]]: [[Hryðjuverkaárásin á Crocus City Hall|Hryðjuverkaárás var gerð á tónleikahöll]] nálægt [[Moskva|Moskvu]]. Nálægt 140 létust. [[Íslamska ríkið í Khorasan]] lýsti yfir ábyrgð. Rússar bendluðu Úkraínu við árásina. * [[26. mars]]: Gámaskip sem varð rafmagnslaust sigldi á Francis Scott Key-brúna í [[Baltimore]] í Bandaríkjunum með þeim afleiðingum að brúin hrundi og sex létust. * [[28. mars]]: Ísrael gerði árásir á Líbanon og Sýrland. Þeir beindust gegn [[Hezbollah]]-samtökunum. * [[31. mars]]: [[Búlgaría]] og [[Rúmenía]] urðu aðilar að [[Schengen-samstarfið]] í gegnum flug- og siglingaleiðir. ===Apríl=== * [[1. apríl]]: Þýskaland lögleiddi einkaneyslu á 25 grömmum á [[kannabis]]. * [[3. apríl]]: Stærsti [[jarðskjálfti]] í 25 ár varð í [[Taívan]], 7,4 að stærð. * [[5. apríl]]- [[7. apríl]]: [[Katrín Jakobsdóttir]] gaf kost á sér í komandi forsetakosningunum. Hún baðst lausnar sem [[forsætisráðherra Íslands]] og gekk á fund forsetans [[7. apríl]]. * [[6. apríl]]: Íbúar í [[Kristjanía|Kristjaníu]] í Kaupmannahöfn hófu að rífa upp götuna í táknrænum tilgangi og í mótmælum gegn fíkniefnagengjum. * [[9. apríl]]: [[Simon Harris]] varð forsætisráðherra [[Írland]]s. * [[10. apríl]]: [[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar]] tók við völdum. * [[13. apríl]]: [[Íran]] gerði drónaárás á [[Ísrael]]. * [[16. apríl]]: Bruni varð í gömlu kauphöllinni, [[Børsen]], einni elstu byggingu [[Kaupmannahöfn|Kaupmannahafnar]]. * [[19. apríl]]: [[Íran]] skaut niður þrjá ísraelska dróna yfir borginni [[Isfahan]] í miðhluta landsins. * [[20. apríl]]: Fulltrúadeild Bandaríkjaþings samþykkti áframhaldandi fjárhagsstuðning við Úkraínu vegna innrásar Rússlands. * [[25. apríl]]: Bráðabirgðastjórn tók við völdum á [[Haítí]] eftir afsögn [[Ariel Henry]], forseta og forsætisráðherra. * [[29. apríl]]: [[Humza Yousaf]] sagði af sér sem fyrsti ráðherra [[Skotland]]s og formaður [[Skoski þjóðarflokkurinn|Skoska þjóðarflokksins]]. ===Maí=== * [[3. maí]] - [[Tyrkland]] setti viðskiptabann á [[Ísrael]] vegna ástandsins á [[Gasa]]. * [[4. maí]] - [[Sadiq Khan]] var endurkjörinn borgarstjóri [[London]] í þriðja skipti. * [[7. maí]] - [[Guðrún Karls Helgudóttir]], var kosin [[biskup Íslands]]. * [[7. maí]] - [[11. maí]]: [[Eurovision]] var haldið í [[Malmö]], Svíþjóð. [[Sviss]]neski rapparinn [[Nemo (rappari)|Nemo]] vann keppnina með laginu „The Code“. * [[14. maí]] - [[Grindavíkurnefnd]] var stofnuð til að skipuleggja viðbrögð við jarðhræringum í Grindavík. * [[15. maí]] - Skotárás var gerð á [[Robert Fico]], forsætisráðherra [[Slóvakía|Slóvakíu]], sem særðist lífshættulega. * [[19. maí]] - ** Forseti [[Íran]]s, [[Ebrahim Raisi]] fórst í þyrluslysi ásamt utanríkisráðherra landsins, héraðsstjóra Austur-Aserbaísjan og fleirum. ** [[Tálknafjarðarhreppur]] sameinaðist [[Vesturbyggð]]. * [[20. maí]] - [[Lai Ching-te]] tók við embætti forseta [[Taívan]]s. * [[24. maí]] - Yfir 2.000 létust í skriðuhlaupi í [[Papúa Nýja-Gínea|Papúa Nýju-Gíneu]]. * [[26. maí]] - [[Gitanas Nausėda]] var endurkjörinn forseti [[Litáen]]s. * [[28. maí]] - Ísraelsher réðst inn í miðborg Rafah í suður-[[Gasa]]. * [[29. maí]]: [[Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–2024|Eldgos hófst að nýju]] við Sundhnúksgíga. ===Júní=== * [[1. júní]] - [[Forsetakosningar á Íslandi 2024|Forsetakosningar]] fóru fram á Íslandi. [[Halla Tómasdóttir]] var kjörin 7. [[forseti Íslands]]. * [[2. júní]] - [[Claudia Sheinbaum]] var kosin fyrsti kvenforseti [[Mexíkó]]. * [[6. júní]] - [[9. júní]]: Kosningar til [[Evrópuþingið|Evrópuþingsins]] voru haldnar. Mið- og hægriflokkar hlutu mest fylgi. * [[9. júní]] - Mánaðarverkfalli í Færeyjum var afstýrt með samningum. * [[11. júní]] - [[Bjarkey Olsen Gunnarsdóttir]] matvælaráðherra leyfði [[hvalveiðar]] á ný. * [[14. júní]] - [[14. júlí]]: [[EM 2024|Evrópukeppnin í knattspyrnu]] og [[Suður-Ameríkukeppni karla í knattspyrnu 2024|Copa América]] voru haldnar á svipuðum tíma. * [[18. júní]] - [[Boston Celtics]] unnu sinn 18. [[NBA]]-titil eftir 4-1 sigur á [[Dallas Mavericks]] í úrslitaviðureign. [[Jaylen Brown]] var valinn besti leikmaður úrslitakeppninnar. * [[22. júní]]: ** Engin virkni sást í gígnum við Sundhnúksgíga. ** [[Skagabyggð]] og [[Húnabyggð]] sameinuðust. * [[24. júní]] - [[Julian Assange]], stofnandi [[WikiLeaks]], var leystur úr fangelsi í Englandi eftir dómssátt við bandarísk yfirvöld. * [[26. júní]] - Herinn í [[Bólivía|Bólivíu]] gerði misheppnaða tilraun til [[valdarán]]s gegn ríkisstjórn forsetans [[Luis Arce]]. * [[30. júní]] - [[7. júlí]]: [[Þingkosningar í Frakklandi 2024|Þingkosningar voru haldnar í Frakklandi]]. [[Nýja alþýðufylkingin]] stóð uppi sem sigurvegari meðan bandalag flokka sem studdu [[Emmanuel Macron]] forseta töpuðu miklu fylgi. ===Júlí=== * [[2. júlí]] - [[Dick Schoof]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[4. júlí]] - Þingkosningar voru haldnar í Bretlandi. [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokkurinn]] undir forystu [[Keir Starmer]] vann afgerandi sigur. * [[5. júlí]] - [[Masoud Pezeshkian]] var kosinn forseti [[Íran]]s. * [[8. júlí]] - [[Rússland]] gerði víðtækar árásir á Úkraínu, þ. á m. á orkuinnviði og barnaspítala. * [[13. júlí]] - Skotið var á [[Donald Trump]] á kosningafundi í Pennsylvaníu sem særðist á eyra. Skotmaðurinn var drepinn og lést einn í áhorfendaskaranum. * [[14. júlí]] - [[Spænska karlalandsliðið í knattspyrnu]] sigraði [[Enska karlalandsliðið í knattspyrnu|England]] í úrslitum [[EM 2024]]. * [[15. júlí]] - [[Argentínska karlalandsliðið í knattspyrnu|Argentína]] sigraði [[Kólumbíska karlalandsliðið í knattspyrnu|Kólumbíu]] í úrslitum [[Copa America]]. * [[20. júlí]] - Ísraelsher gerði árás á Hodeida í [[Jemen]] sem andsvar við drónaárás [[Hútar|Húta]] á Ísrael. * [[21. júlí]] - [[Joe Biden]] dró forsetaframboð sitt fyrir komandi kosningar til baka. [[Kamala Harris]] varð stuttu síðar frambjóðandi Demókrata í kosningunum. * [[22. júlí]] - Um 25.000 manns var gert að flýja bæinn [[Jasper (bær)|Jasper]] og nágrenni í Alberta, Kanada, vegna [[skógareldar|skógarelda]]. Allt að þriðjungur húsa bæjarins eyðilagðist. * [[26. júlí]] - [[11. ágúst]]: [[Sumarólympíuleikarnir 2024|Sumarólympíuleikarnir]] fóru fram í [[París]]. * [[27. júlí]] - [[Jökulhlaup]] hófst í [[Mýrdalsjökull|Mýrdalsjökli]]. Hringveginum var lokað við fljótið [[Skálm]]. Skemmdir urðu á veginum á 700 metra kafla. * [[28. júlí]] - [[Nicolás Maduro]] var endurkjörinn forseti [[Venesúela]]. Stjórnarandsstaðan lýsti einnig yfir sigri og sagði að kosningasvindl hafði átt sér stað. * [[30. júlí]] - ** [[Ísrael]] varpaði sprengjum á úthverfi [[Beirút]], Líbanon, í hefndarskyni fyrir árás sem gerð var á Gólanhæðir í Ísrael. Háttsettur leiðtogi [[Hizbollah]]-samtakanna, Fuad Shukr, lést í árásinni. ** Yfir 350 létust í skriðum í [[Kerala]], Indlandi, eftir úrhelli. * [[31. júlí]] - ** [[Guðni Th. Jóhannesson]] lét af embætti [[forseti Íslands|forseta Íslands]]. ** [[Ismail Haniyeh]], leiðtogi [[Hamas]] var ráðinn af dögum með sprengju í Íran. ===Ágúst=== [[Mynd:Halla Tómasdóttir at Arctic Circle 2024 cropped.jpg|thumb|Halla Tómasdóttir.]] * [[1. ágúst]]: ** [[Halla Tómasdóttir]] tók við embætti [[forseti Íslands|forseta Íslands]]. ** 26 fangar voru látnir lausir í fangaskiptum [[Rússland]] og [[Vesturlönd|Vesturlanda]]. * [[3. ágúst]]: Yfir 35 voru drepnir í hryðjuverkaárás [[Al-Shabaab (skæruliðasamtök)|Al-Shabaab]] í [[Mogadishu]] Sómalíu. * [[5. ágúst]]: [[Sheikh Hasina]], forsætisráðherra [[Bangladess]], sagði af sér í kjölfar mótmæla þar sem um 300 létust. * [[6. ágúst]]: ** Úkraínuher réðst inn í [[Kúrskfylki]] í Rússlandi í hernaðaraðgerð. ** Meira en 400 voru handtekin í óeirðum í [[Bretland]]i sem beindust gegn innflytjendum og hælisleitendum. Þær voru í kjölfar morða á 3 ungum stúlkum í [[Southport]] sem táningspiltur, sonur innflytjanda, framdi. * [[10. ágúst]]: [[Ísrael]] gerði árás á skóla á [[Gasa]] þar sem allt að 100 létust. * [[14. ágúst]]: ** Neyðarástandi var lýst yfir í [[Belgorodfylki]] í Rússlandi eftir árásir Úkraínuhers. ** [[Alþjóðaheilbrigðisstofnunin]] lýsti yfir neyðarástandi á heimsvísu vegna dreifingar nýs afbrigðis MPX-veirunnar eða [[apabóla|apabólu]]. * [[16. ágúst]]: [[Paetongtarn Shinawatra]] varð forsætisráðherra [[Taíland]]s. * [[22. ágúst]]: Enn eitt [[Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–2024|eldgosið hófst við Sundhnúksgíga]]. * [[23. ágúst]]: [[Íslamska ríkið]] lýsti yfir ábyrgð á árás í [[Solingen]] í Þýskalandi þegar árásarmaður, sýrlenskur flóttamaður, stakk þrjá til bana og særði fleiri á bæjarhátíð. * [[24. ágúst]]: [[Ísrael]] og [[Hezbollah]] í Líbanon skiptust á hundruðum loftárása. * [[25. ágúst]]: Hópslys varð við íshelli á [[Breiðamerkurjökull|Breiðamerkurjökli]]. Einn ferðamaður lést og slasaðist annar alvarlega. * [[26. ágúst]]: [[Rússland]] gerði árásir á orkuinnviði um alla [[Úkraína|Úkraínu]]. * [[28. ágúst]]: [[Ísraelsher]] réðst inn í borgir á [[Vesturbakkinn|Vesturbakkanum]], þar á meðal [[Jenín]] og [[Nablus]]. * [[29. ágúst]]: Fellibylur fór um suður-[[Japan]] og olli skemmdum og mannskaða. ===September=== * [[1. september]]: [[Guðrún Karls Helgudóttir]] var vígð [[biskup Íslands]]. * [[3. september]]: [[Rússland]] gerði loftárásir á úkraínsku borgina [[Poltava]]. Þar á meðal herþjálfunarstöð og spítala. Yfir 50 létust. * [[4. september]]: Skotárás var gerð í menntaskóla nálægt [[Atlanta]], Georgíu, í Bandaríkjunum. 4 létust. * [[5. september]]: [[Michel Barnier]] varð [[forsætisráðherra Frakklands]]. * [[7. september]]: [[Abdelmadjid Tebboune]] var endurkjörinn forseti [[Alsír]]s. * [[9. september]]: [[Ísrael]] gerði loftárásir í [[Sýrland]]. Yfir 25 létust. * [[12. september]]: Fyrsta keypta [[geimur|geim]]gangan var farin þegar frumkvöðullinn og milljarðamæringurinn [[Jared Isaacman]] fór út fyrir geimfar. * [[14. september]]: Flóð í mið- og austur-Evrópu. Skemmdir urðu á innviðum og mannfall. * [[17. september]]-[[18. september]]: Tugir létu lífið og þúsundir slösuðust í [[Líbanon]] þegar símboðar og talstöðvar sem meðlimir [[Hezbollah]] báru sprungu. [[Ísrael]] var ætlað ódæðið. * [[18. september]]: Úkraínumenn gerðu drónaárás á rússneska vopnabirgðastöð í [[Tverfylki]] Rússlands og þremur dögum síðar í [[Krasnodarfylki]]. * [[19. september]]: [[Hvítabjörn]] var felldur í [[Jökulfirðir|Jökulfjörðum]]. Hann var nálægt sumarhúsi þar sem kona dvaldi á Höfðaströnd. * [[21. september]]: [[Anura Kumara Dissanayake]] var kjörinn forseti [[Srí Lanka]]. * [[23. september]]: [[Ísrael]] gerði yfir 1.000 loftárásir á suður-[[Líbanon]] sem beindust gegn [[Hezbollah]]. Um 500 létust. * [[27. september]]: **Hitabeltisstormurinn Helene fór um suðaustur-Bandaríkin og olli flóðum, eyðileggingu og létust hundruðir. ** [[Hassan Nasrallah]], leiðtogi [[Hezbollah]]-samtakanna í Líbanon, var ráðinn af dögum í loftárás Ísraelshers á [[Beirút]]. * [[30. september]] - [[Ísraelsher]] réðst inn í suður-[[Líbanon]]. ===Október=== * [[1. október]]: ** [[Jens Stoltenberg]] lét af embætti framkvæmdastjóra [[NATÓ]] og [[Mark Rutte]] tók við. ** [[Íran]] gerði eldflaugaárás á Ísrael. ** [[Shigeru Ishiba]] varð forsætisráðherra [[Japan]]s. ** [[Claudia Sheinbaum]] varð fyrsti kvenforseti [[Mexíkó]]. * [[4. október]] - Úrhellisrigning olli miklum flóðum og aurskriðum í Bosníu og Hersegóvínu , skammt frá [[Sarajevó]]. Að minnsta kosti 18 manns létu lífið. * [[7. október]] - [[Taye Atske Selassie]] varð forseti Eþíópíu. * [[9. október]] - [[10. október]]: Milljónir flýðu [[Flórída]] vegna [[fellibylur|fellibylsins]] Milton. Hann olli talsverði eyðileggingu, a.m.k. 10 létust og urðu 2 milljónir rafmagnslausar. * [[13. október]] - [[Annað ráðuneyti Bjarna Benediktssonar|Ríkisstjórn Bjarna Benediktssonar]] leyst upp. Boðað var til [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosninga í nóvember]]. * [[15. október]] - [[Svandís Svavarsdóttir]] formaður [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri grænna]] útilokar þáttöku hreyfingarinnar í [[starfsstjórn]]. [[Halla Tómasdóttir]], [[forseti Íslands]] hafði óskað eftir að [[Ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnin]] sæti áfram sem starfs­stjórn fram að [[Alþingiskosningar 2024|kosn­ing­um 30. nóv­em­ber]]. * [[16. október]] - [[Yahya Sinwar]], leiðtogi [[Hamas]], var drepinn af [[Ísraelsher]]. * [[17. október]] - Minnihluta-starfsstjórn Sjálfstæðisflokks og Framsóknar tók við völdum fram að alþingiskosningum í lok nóvember. Vinstri græn tóku ekki þátt í henni. * [[19. október]] - Íslenska kvennalandsliðið í [[fimleikar|hópfimleikum]] varð Evrópumeistari. * [[20. október]] - [[Prabowo Subianto]] varð forseti [[Indónesía|Indónesíu]]. * [[23. október]] - Hryðjuverkaárás var gerð á flugvélaverksmiðju í [[Ankara]], Tyrklandi. * [[25. október]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á hernaðarskotmörk í [[Íran]]. Nokkrir hermenn létust. * [[27. október]] - [[Breiðablik]] varð íslandsmeistari í knattspyrnu karla. *[[28. október|28.]] - [[31. október]]: [[Norðurlandaráðsþing]] var haldið í [[Reykjavík]] og á [[Þingvellir|Þingvöllum]]. [[Volodymyr Zelenskyj]], forseti Úkraínu, var meðal gesta og ávarpaði þingið. *[[30. október]] - Yfir 230 létust í flóðum, eftir úrhelli á Spáni, sem voru aðallega í [[Sjálfstjórnarsvæðið Valensía|Valensía-héraði]]. ===Nóvember=== * [[2. nóvember]]: [[Kemi Badenoch]] varð leiðtogi [[Íhaldsflokkurinn (Bretland)|breska Íhaldsflokksins]]. * [[3. nóvember]]: [[Maia Sandu]] var endurkjörin forseti [[Moldóva|Moldóvu]]. * [[4. nóvember]]: Eldfjallið [[Lewotobi]] gaus í [[Indónesía|Indónesíu]]. Níu létust. * [[5. nóvember]]: [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|Forsetakosningar]] voru haldnar í Bandaríkjunum. [[Donald Trump]] var kjörinn [[forseti Bandaríkjanna]]. * [[6. nóvember]]: Ríkisstjórn [[Olaf Scholz]], kanslara [[Þýskaland]]s, leystist upp eftir að hann rak fjármálaráðherra sinn. * [[9. nóvember]]: Sprengjuárás var gerð á lestarstöðina í [[Quetta]] í Pakistan, 26 létust. Sjálfstæðishreyfing í [[Balúkistan]] lýsti yfir ábyrgð á ódæðinu. * [[14. nóvember]]: Hitamet féll í nóvember þegar 23,8 gráður mældust á [[Kvísker]]jum. * [[17. nóvember]]: **[[Rússland]] gerði umfangsmiklar loftárásir á orkuinnviði Úkraínu. **[[Joe Biden]] gaf Úkraínu leyfi fyrir notkun á langdrægum flaugum innan Rússlands. * [[20. nóvember]] - [[Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–2024|Eldgos hófst að nýju við Sundhnúksgíga]]. Grindavík var rýmd. * [[26. nóvember]] - [[Ísrael]] og [[Líbanon]] gerðu [[vopnahlé]]. * [[28. nóvember]] - Ástralía þingið samþykkti að banna börnum undir 16 ára að nota [[samfélagsmiðill|samfélagsmiðla]]. * [[29. nóvember]] - Sýrlenski stjórnarherinn og Rússlandsher gerðu loftárásir á uppreisnarmenn í [[Idlib]] í [[Sýrland]]i eftir áhlaup þeirra í héraðinu. * [[30. nóvember]] - [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningar fóru fram]]. Píratar og Vinstri Græn féllu af þingi. ===Desember=== * [[3. desember]]: **[[Yoon Suk-yeol]], forseti Suður-Kóreu, lýsti yfir herlögum í landinu vegna ósættis við stjórnarandstöðuna um stefnu gagnvart Norður-Kóreu. Allir þingmenn þjóðþingsins kusu um að afnema herlögin. Forsetinn var ákærður 11 dögum síðar og lét af embætti. ** [[Netumbo Nandi-Ndaitwah]] var kjörin forseti Namibíu, fyrst kvenna. * [[4. desember]]: **[[Samfylkingin]], [[Viðreisn]] og [[Flokkur fólksins]] hófu stjórnarmyndunarviðræður. ** Ríkisstjórn [[Michel Barnier]], forsætisráðherra Frakklands, féll. * [[5. desember]]: ** [[Amnesty International]] gaf út skýrslu um stríðið á Gaza þar sem aðgerðum Ísraels var lýst sem [[þjóðarmorð]]i. ** [[Starfsstjórn]] Sjálfsstæðisflokks og Framsóknar heimilaði [[hvalveiðar]] að nýju og gaf leyfi til árs [[2029]]. * [[7. desember]]: ** Uppreisnarmenn náðu yfirráðum yfir borginni [[Daraa]] í suður-[[Sýrland]]i, sátu um [[Homs]] um miðbik landsins og [[Damaskus]], höfuðborgina. ** [[Notre Dame]]-kirkjan í París var opnuð eftir viðgerðir vegna eldsvoðans sem átti sér stað [[2019]]. * [[8. desember]] - Uppreisnarmenn náðu völdum yfir höfuðborg Sýrlands, [[Damaskus]]. [[Bashar al-Assad]], forseti síðan [[2000]], flýði til Rússlands. * [[9. desember]] - 7. eldgosinu við [[Eldgosin við Sundhnúksgíga 2023–2024| Sundhnúksgíga]] lauk. * [[11. desember]] - ** Kveikt var í gröf [[Hafez al-Assad]], einræðisherra, í [[Latakía]] í Sýrlandi. ** Ísrael gerði hundruðir loftárásir á Sýrland, þar á meðal flota landsins og vopnaverksmiðjur. * [[13. desember]] - [[Emmanuel Macron]] skipaði [[François Bayrou]] í embætti [[forsætisráðherra Frakklands]]. * [[14. desember]] - Nokkur hundruð manns fórust þegar fellibylurinn Chido gekk yfir eyjuna [[Mayotte]] í Indlandshafi. * [[17. desember]] - Úkraínska leyniþjónustan réð rússneska hershöfðingjann, Ígor Kíríllov, af dögum með sprengju í [[Moskva|Moskvu]]. * [[19. desember]] – Dómstóll í [[Avignon]] dæmdi Dominique Pelicot og 50 aðra karlmenn í fangelsi fyrir hópnauðganir gegn [[Gisèle Pelicot]]. * [[20. desember]] - Bíl var ekið inn á jólamarkað í [[Magdeburg]] í Þýskalandi með þeim afleiðingum að 6 létust og yfir 200 slösuðust. Sádi-arabískur maður var handtekinn. * [[21. desember]] - [[Ráðuneyti Kristrúnar Frostadóttur]]: Stjórnarsáttmáli og ráðherraskipan Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks Fólksins voru kynnt. [[Kristrún Frostadóttir]] leiddi ríkisstjórnina sem forsætisráðherra. * [[25. desember]] - 38 létust í flugslysi í [[Kasakstan]] þegar asersk flugvél brotlenti. 31 komst lífs af. Flugvélin var á leið til [[Grosní]] í Rússlandi. Asersk yfirvöld kenndu um rússnesku flugskeyti. Rússnesk flugmálayfirvöld sögðu stöðuna flókna vegna úkraínskra drónaárása. Vladímír Pútín harmaði atvikið án þess þó að viðurkenna sök Rússa.<ref>[https://www.visir.is/g/20242668926d/bidst-af-sokunar-a-hormu-legu-at-viki Biðst afsökunar á hörmulegu atviki] Vísir. Sótt 28. desember 2024</ref> * [[29. desember]] - 179 létu lífið og 2 komust lífs af í flugslysi við Muan-flugvöll í Suður-Kóreu. * [[31. desember]] - [[Bankasýsla ríkisins]] var lögð niður. ==Dáin== * [[2. janúar]] - [[Auður Haralds]], rithöfundur (f. [[1947]]). * [[4. janúar]] - [[Glynis Johns]], bresk leikkona (f. [[1923]]). * [[7. janúar]] - [[Franz Beckenbauer]], þýskur knattspyrnumaður og þjálfari (f. [[1945]]). * [[9. janúar]] - [[Guðrún Jónsdóttir (f. 1931)|Guðrún Jónsdóttir]], borgarfulltrúi og baráttukona fyrir kvenréttindum (f. [[1931]]). * [[4. febrúar]] - [[Hage Geingob]], forseti Namibíu (f. [[1941]]). * [[6. febrúar]] - [[Sebastián Piñera]], forseti Chile (f. [[1949]]). * [[12. febrúar]] - [[Karl Sigurbjörnsson]], [[biskup Íslands]] frá 1998 til 2012 (f. [[1947]]). * [[16. febrúar]] - [[Aleksej Navalnyj]], rússneskur stjórnmálamaður og andstæðingur [[Vladímír Pútín]] (f. [[1976]]). * [[20. febrúar]] - [[Andreas Brehme]], þýskur knattspyrnumaður (f. [[1960]]). * [[29. febrúar]] - [[Brian Mulroney]], kanadískur stjórnmálamaður (f. [[1939]]). * [[6. mars]] - [[Björgvin Gíslason]], tónlistarmaður (f. [[1951]]). * [[10. mars]] - [[Páll Bergþórsson]], veðurstofustjóri (f. [[1923]]). * [[11. mars]] - [[Matthías Johannessen]], ljóðskáld, rithöfundur og ritstjóri [[Morgunblaðið|Morgunblaðsins]] (f. [[1930]]). * [[26. mars]] - [[Richard Serra]], bandarískur myndlistamaður (f. [[1939]]) * [[27. mars]] - [[Daniel Kahneman]], ísraelsk-bandarískur sálfræðingur og höfundur (f. [[1934]]) * [[11. apríl]] - [[O.J. Simpson]], bandarískur ruðningskappi og leikari (f. [[1947]]). * [[19. apríl]] - [[Daniel Dennett]], bandarískur heimsspekingur og trúleysingi (f. [[1942]]). * [[25. apríl]] - [[Pétur Einarsson (f. 1940)|Pétur Einarsson]], leikari (f. [[1940]]) * [[13. maí]] - [[Alice Munro]], kanadískur rithöfundur (f. [[1931]]) * [[19. maí]] - [[Ebrahim Raisi]], forseti Írans (f. [[1960]]) * [[3. júní]] - [[Brigitte Bierlein]], kanslari Austurríkis (f. [[1949]]) * [[7. júní]] - [[Bill Anders]], bandarískur geimfari (f. [[1933]]) * [[9. júní]] - [[Skúli Óskarsson]], kraftlyftingarmaður (f. [[1948]]) * [[12. júní]] - [[Róbert Örn Hjálmtýsson]], tónlistarmaður (f. [[1977]]) * [[12. júní]] - [[Jerry West]], bandarískur körfuknattleiksmaður. (f. [[1938]]) * [[13. júní]] - [[Ellý Katrín Guðmundsdóttir]], borgarritari og lögfræðingur (f. [[1964]]) * [[20. júní]] - [[Donald Sutherland]], kanadískur leikari (f. [[1935]]) * [[25. júní]] - [[Ragnar Stefánsson]], jarðskjálftafræðingur (f. [[1938]]) * [[5. júlí]] - [[Jon Landau]], bandarískur kvikmyndaframleiðandi (f. [[1960]]) * [[11. júlí]] - [[Shelley Duvall]], bandarísk leikkona. (f. [[1949]]) * [[12. júlí]] - [[Ruth Westheimer]], bandarískur kynlífsráðgjafi, rithöfundur og þáttastjórnandi. (f. [[1928]]) * [[13. júlí]] - [[Richard Simmons]], bandarískur leikari og líkamsræktarfrömuður. (f. [[1948]]) * [[19. júlí]] - [[Nguyễn Phú Trọng]], aðalritari Kommúnistaflokks Víetnams (f. [[1944]]) * [[22. júlí]] - [[John Mayall]], breskur blústónlistarmaður (f. [[1933]]) * [[30. júlí]] - [[Haukur Halldórsson]], listamaður (f. [[1937]]) * [[31. júlí]] - [[Ismail Haniyeh]], leiðtogi [[Hamas]] í Palestínu (f. 1962/1963) * [[5. ágúst]] - [[Þorvaldur Halldórsson]], söngvari og tónlistarmaður (f. [[1944]]) * [[13. ágúst]] - [[Halldór Bragason]], blústónlistarmaður. (f. [[1956]]) * [[18. ágúst]] - [[Alain Delon]], franskur leikari (f. [[1935]]) * [[26. ágúst]] - [[Sven Göran Eriksson]], sænskur knattspyrnustjóri (f. [[1948]]) * [[9. september]] - [[James Earl Jones]], bandarískur leikari (f. [[1931]]) * [[11. september]] - [[Alberto Fujimori]], forseti Perú (f. [[1938]]) * [[13. september]] - [[Kristinn Stefánsson]], körfuknattleiksmaður (f. [[1945]]). * [[17. september]] - [[Benedikt Sveinsson (f. 1938)|Benedikt Sveinsson]], lögmaður og athafnamaður (f. [[1938]]). * [[18. september]] - [[Salvatore Schillaci]], ítalskur knattspyrnumaður (f. [[1964]]) * [[22. september]] - [[Fredric Jameson]], bandarískur bókmenntafræðingur og marxisti (f. [[1934]]) * [[27. september]]: **[[Maggie Smith]], ensk leikkona (f. [[1934]]) **[[Hassan Nasrallah]], leiðtogi Hezbollah-samtakanna í Líbanon. (f. [[1960]]) * [[28. september]] - [[Kris Kristofferson]], bandarískur kántrísöngvari og kvikmyndaleikari. (f. [[1936]]) * [[30. september]]: **[[Dikembe Mutombo]], kongólsk-bandarískur körfuboltamaður. **[[Ken Page]], bandarískur gamanleikari (f. [[1954]]) * [[5. október]]: [[Sigríður Hrönn Elíasdóttir]], sveitarstjóri og formaður almannavarnarnefndar (f. [[1959]]). * [[12. október]]: [[Alex Salmond]], skoskur stjórnmálamaður (f. [[1954]]). * [[14. október]] - [[Philip Zimbardo]], bandarískur sálfræðingur (f. [[1933]]) * [[16. október]]: [[Liam Payne]], enskur tónlistarmaður (f. [[1993]]). * [[16. október]]: [[Yahya Sinwar]], leiðtogi [[Hamas]] (f. [[1962]]) * [[20. október]] - [[Fethullah Gülen]], tyrkneskur stjórnarandstöðuleiðtogi. (f. [[1941]]). * [[21. október]] - [[Paul Di'Anno]], enskur rokksöngvari, með m.a. [[Iron Maiden]]. (f. [[1958]]) * [[3. nóvember]] - [[Quincy Jones]], bandarískur upptökustjóri (f. [[1933]]). * [[9. nóvember]] - [[Ram Narayan]], indverskur tónlistarmaður (f. [[1927]]) * [[14. nóvember]] - [[Peter Sinfield]], enskur lagahöfundur og stofnmeðlimur framsæknu rokksveitarinnar [[King Crimson]]. (f. [[1943]]) * [[16. nóvember]] - [[Kristinn Haukur Skarphéðinsson]], dýravistfræðingur (f. [[1956]]) * [[20. nóvember]] - [[John Prescott]], aðstoðarforsætisráðherra Bretlands. (f. [[1938]]) * [[5. desember]] - [[Jón Nordal]], íslenskt tónskáld og píanóleikari. (f. [[1926]]) * [[20. desember]] - [[Egill Þór Jónsson]], borgarfulltrúi Sjálfstæðisflokksins. (f. [[1990]]). * [[23. desember]] - [[Desi Bouterse]], forseti Súrínam. (f. [[1945]]) * [[26. desember]] - [[Manmohan Singh]], forsætisráðherra Indlands (f. [[1932]]). * [[28. desember]] - [[Gylfi Pálsson]], skólastjóri og þulur (f. [[1933]]) * [[29. desember]] - [[Jimmy Carter]], 39. forseti Bandaríkjanna. (f. [[1924]]) ==Nóbelsverðlaunin== *[[Friðarverðlaun Nóbels]]: [[Nihon Hidankyo]] * [[Bókmenntaverðlaun Nóbels|Bókmenntir]]: [[Han Kang]]. * [[Nóbelsverðlaunin í efnafræði|Efnafræði]]: [[David Baker]], [[Demis Hassabis]] og [[John M. Jumper]] * [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Eðlisfræði]]: [[Geoffrey Hinton]] og [[John Hopfield]]. * [[Nóbelsverðlaunin í hagfræði|Hagfræði]]: [[Daron Acemoglu]], [[Simon Johnson]] og [[James A. Robinson]]. * [[Nóbelsverðlaunin í lífeðlis- og læknisfræði|Lífeðlis- og læknisfræði]]: [[Victor Ambros]] og [[Gary Ruvkun]]. ==Tilvísanir== [[Flokkur:2024]] [[Flokkur:2021-2030]] 6q57190wdy1bn2gnbv4s6i8epdcr5aj 0 131138 1958629 1958447 2026-04-02T12:18:40Z Berserkur 10188 /* Apríl */ 1958629 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Iliana Iotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rumen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Sri Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], Artemis II, síðan [[1972]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Ungverjaland]]i. ===Maí=== * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]]. ===Júní=== * [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] l4yj83v9i9ygwbbqcopijrrv2shzzns 1958647 1958629 2026-04-02T14:40:41Z Berserkur 10188 1958647 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Iliana Iotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rumen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Sri Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], Artemis II, síðan [[1972]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Ungverjaland]]i. ===Maí=== * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]]. ===Júní=== * [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] j01uhyvm27f8jzqiq0wey4vs5661ub6 0 131139 1958642 1590834 2026-04-02T13:49:51Z Berserkur 10188 1958642 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2027''' ('''MMXXVII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) verður í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á föstudegi]]. == Fyrirhugaðir atburðir == ===Janúar=== ===Febrúar=== ===Mars=== ===Apríl=== * [[18. apríl]] - Þingkosningar verða í [[Finnland]]i. ===Maí=== * [[Eurovision]] verður haldið. ===Júní=== * [[24. júní]] - Heimsmeistarakeppni kvenna í knattspyrnu hefst í [[Brasilía|Brasilíu]]. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[27. ágúst]] - Heimsmeistaramóti í körfubolta hefst í [[Katar]]. ===September=== ===Október=== * [[24. október]] - Þingkosningar verða í [[Argentína|Argentínu]]. ===Nóvember=== ===Desember=== [[Flokkur:2027]] [[Flokkur:2021-2030]] bhu602h5cssb12xkxftauku6rtx8xo7 0 131140 1958630 1901366 2026-04-02T12:27:31Z Berserkur 10188 1958630 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2028''' ('''MMXXVIII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) verður í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[hlaupár sem byrjar á laugardegi]]. == Fyrirhugaðir atburðir == ==Júní== * [[9. júní]] - [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 2028|Evrópukeppnin í knattspyrnu]] karla hefst. ==Júlí== *[[21. júlí]] - [[6. ágúst]]: [[Sumarólympíuleikarnir 2028]] fara fram í [[Los Angeles]] í Bandaríkjunum. ==Nóvember== * [[7. nóvember]]: [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2028|Forsetakosningar í Bandaríkjunum]] fara fram * [[Alþingiskosningar 2028|Alþingiskosningar]] fara líklega fram. ==Ódagsett== * [[NASA]] hyggst senda leiðangur, Artemis IV, til að lenda á tunglinu. [[Flokkur:2028]] [[Flokkur:2021-2030]] qgrk4er7hd75q82jcd2w3lm0oocshzw 0 131711 1958655 1954016 2026-04-02T20:37:10Z ~2026-20459-80 115118 1958655 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | litur = {{Flokkslitur|Viðreisn}} | flokksnafn_íslenska = Viðreisn | mynd = [[Mynd:Vidreisn.svg|180px]] | fylgi = {{hækkun}} 15,8% | formaður = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | varaformaður = [[Daði Már Kristófersson]] | frkvstjr = Svanborg Sigmarsdóttir | þingflokksformaður = [[Sigmar Guðmundsson]] | stofnár = 2016 | höfuðstöðvar = Suðurlandsbraut 22, Reykjavík | hugmyndafræði = Frjálslyndi, hægri hagstjórn, evrópuhugsjón | einkennislitur = appelsínugulur {{Colorbox|{{Flokkslitur|Viðreisn}}}} | vettvangur1 = Sæti á Alþingi | sæti1 = 11 | sæti1alls = 63 | rauður = 0.96 | grænn = 0.65 | blár = 0.11 | bókstafur = C | vefsíða = [https://vidreisn.is/is vidreisn.is]<br> | fótnóta = ¹Fylgi í síðustu [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningum]] | ritari = [[Sigmar Guðmundsson]] }} '''Viðreisn''' er [[íslenskir stjórnmálaflokkar|íslenskur stjórnmálaflokkur]] sem bauð sig fram í fyrsta skipti í [[Alþingiskosningar 2016|alþingiskosningum 2016]]. Fyrsti stefnumótunarfundur samtakanna var haldinn [[11. júní]] [[2014]]<ref>„Fjöldinn fór fram úr væntingum“ ''Fréttablaðið'', 12. júní 2014, s. 6.</ref> en formlegur stofnfundur fór fram í Hörpu þann [[24. maí]] [[2016]].<ref>{{cite web |url=https://www.visir.is/g/2016160529550|title=Stofnfundur Viðreisnar í dag|publisher=visir.is|accessdate=25. febrúar 2018}}</ref> [[Benedikt Jóhannesson|Benedikt Jóhannesson,]] útgefandi, er einn af upphafsmönnum samtakanna og er fyrrum formaður flokksins. Hann var lengi vel trúnaðarmaður innan [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] en skráði sig úr honum til að vinna að stofnun Viðreisnar í kjölfar tillögu ríkisstjórnarinnar um afturköllun aðildarumsóknar að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og [[Mótmælin gegn afturköllun umsóknar um aðild Íslands að Evrópusambandinu|mótmælunum]] sem fylgdu henni.<ref>„[http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/06/21/benedikt-skrair-sig-ur-sjalfstaedisflokknum-forysta-flokksins-i-ulfakreppu-oldunganna/ Benedikt skráir sig úr Sjálfstæðisflokknum: Forysta flokksins í úlfakreppu öldunganna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161103215636/http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/06/21/benedikt-skrair-sig-ur-sjalfstaedisflokknum-forysta-flokksins-i-ulfakreppu-oldunganna/ |date=2016-11-03 }},“ ''Eyjan'', 21. júní 2014.</ref> Samkvæmt Benedikt má finna innan Viðreisnar fólk sem hefur verið virkt í [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokki]] og [[Samfylkingin|Samfylkingunni]], auk annarra sem annað hvort tilheyrðu öðrum flokkum eða engum.<ref>[https://www.hringbraut.is/frettir/vidreisn-stefnir-ad-sigri-i-kosningunum Viðreisn stefnir að sigri í kosningum], ''Hringbraut'', 11. nóvember 2015.</ref> Núverandi formaður er [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]. [[Uppreisn - ungliðahreyfing Viðreisnar]] var stofnuð í maí árið 2016.<ref>[https://www.visir.is/unglidahreyfing-vidreisnar-stofnud-og-ny-stjorn-kjorin/article/2016160529482 Stofnfundur ungliðahreyfingar Viðreisnar</ref> Hugmyndin var að ungliðar mönnuðu framboðslista Viðreisnar til jafns við þá eldri.<ref>[https://ruv.is/frett/orugga-kynslodin-vidreisn-uppreisn-og-wesen Viðtal í þætti Öruggu Kynslóðarinnar]</ref> Samkvæmt stefnuviðmiðum Viðreisnar eru samtökin „nútímalegur, frjálslyndur [[flokkur]] sem hefur það að markmiði að berjast fyrir réttlátu samfélagi, stöðugu efnahagslífi og fjölbreyttum tækifærum. Áhersla er lögð á markaðslausnir, vestræna samvinnu, frelsi, jafnrétti og jafnan atkvæðisrétt fyrir alla“. <ref>[https://www.facebook.com/vidreisn/info/?tab=page_info]</ref> == Formenn == {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Formaður !Kjörinn !Hætti !Aldur við embættistöku |- | [[Mynd:Benedikt Jóhannesson 2016.jpg|100px]] |[[Benedikt Jóhannesson|Benedikt Jóhannsson]] |2016 |2017 |61 |- | [[Mynd:Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir 2021.jpg|100px]] |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] |2017 |Enn í embætti |52 |} === Varaformenn === {| class="wikitable" |+ ! !Varaformaður !Kjörinn !Hætti |- |[[Mynd:Jóna Sólveig Elínardóttir 2016.jpg|100px]] |[[Jóna Sólveig Elínardóttir]] |2016 |2018 |- |[[Mynd:Þorsteinn Víglundsson 2017.jpg|100px]] |[[Þorsteinn Víglundsson (þingmaður)|Þorsteinn Víglundsson]] |2018 |2020 |- |[[Mynd:Daði Már Kristófersson 2025.jpg|100px]] |[[Daði Már Kristófersson]] |2020 |Enn í embætti |} ==Kjörfylgi í alþingiskosningum== {| class=wikitable style="text-align: right;" |- ! Kosningar ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! {{Tooltip|Sæti|Sæti í röð flokka sem voru í framboði}} ! Stjórnarþátttaka |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 19.870 | 10,5 | {{Composition bar|7|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{stöðugt}} 7 | {{stöðugt}} 5. | {{já|Í stjórnarsamstarfi}} |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 13.122 | 6,7 | {{Composition bar|4|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{lækkun}} 3 | {{lækkun}} 8. | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 16.628 | 8,3 | {{Composition bar|5|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{hækkun}} 1 | {{hækkun}} 7. | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 33.606 | 15,8 | {{Composition bar|11|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{hækkun}} 6 | {{hækkun}} 3. | {{já|Í stjórnarsamstarfi}} |} ==Borgarstjórnarkosningar== Í sveitarstjórnarkosningunum 2018 í Reykjavík fékk Viðreisn tvo borgarfulltrúa: [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] og [[Pawel Bartoszek]]. Flokkurinn myndaði meirihluta með Samfylkingu, Vinstri grænum og Pírötum. Í sveitarstjórnarkosningunum 2022 náði [[Pawel Bartoszek]] ekki kjöri en [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir|Þórdís Lóa]] myndaði meirihluta ásamt Samfylkingu, Pírötum og Framsóknarflokki. == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> == Tenglar == * [https://vidreisn.is/ Heimasíða Viðreisnar] * [https://www.facebook.com/vidreisn/ Viðreisn á Facebook] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálaflokkar]] [[Flokkur:Stofnað 2016]] [[Flokkur:Viðreisn]] cptrly1z55zx00tem9ajh9gkwjw6mpw 1958656 1958655 2026-04-02T20:39:48Z ~2026-20459-80 115118 1958656 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | litur = {{Flokkslitur|Viðreisn}} | flokksnafn_íslenska = Viðreisn | mynd = [[Mynd:Vidreisn.svg|180px]] | fylgi = {{hækkun}} 15,8% | formaður = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | varaformaður = [[Daði Már Kristófersson]] | frkvstjr = Svanborg Sigmarsdóttir | þingflokksformaður = [[Sigmar Guðmundsson]] | stofnár = 2016 | höfuðstöðvar = Suðurlandsbraut 22, Reykjavík | hugmyndafræði = Frjálslyndi, hægri hagstjórn, evrópuhugsjón | einkennislitur = appelsínugulur {{Colorbox|{{Flokkslitur|Viðreisn}}}} | vettvangur1 = Sæti á Alþingi | sæti1 = 11 | sæti1alls = 63 | rauður = 0.96 | grænn = 0.65 | blár = 0.11 | bókstafur = C | vefsíða = [https://vidreisn.is/is vidreisn.is]<br> | fótnóta = ¹Fylgi í síðustu [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningum]] | ritari = [[Sigmar Guðmundsson]] }} '''Viðreisn''' er [[íslenskir stjórnmálaflokkar|íslenskur stjórnmálaflokkur]] sem bauð sig fram í fyrsta skipti í [[Alþingiskosningar 2016|alþingiskosningum 2016]]. Fyrsti stefnumótunarfundur samtakanna var haldinn [[11. júní]] [[2014]]<ref>„Fjöldinn fór fram úr væntingum“ ''Fréttablaðið'', 12. júní 2014, s. 6.</ref> en formlegur stofnfundur fór fram í Hörpu þann [[24. maí]] [[2016]].<ref>{{cite web |url=https://www.visir.is/g/2016160529550|title=Stofnfundur Viðreisnar í dag|publisher=visir.is|accessdate=25. febrúar 2018}}</ref> [[Benedikt Jóhannesson|Benedikt Jóhannesson,]] útgefandi, er einn af upphafsmönnum samtakanna og er fyrrum formaður flokksins. Hann var lengi vel trúnaðarmaður innan [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] en skráði sig úr honum til að vinna að stofnun Viðreisnar í kjölfar tillögu ríkisstjórnarinnar um afturköllun aðildarumsóknar að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og [[Mótmælin gegn afturköllun umsóknar um aðild Íslands að Evrópusambandinu|mótmælunum]] sem fylgdu henni.<ref>„[http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/06/21/benedikt-skrair-sig-ur-sjalfstaedisflokknum-forysta-flokksins-i-ulfakreppu-oldunganna/ Benedikt skráir sig úr Sjálfstæðisflokknum: Forysta flokksins í úlfakreppu öldunganna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161103215636/http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/06/21/benedikt-skrair-sig-ur-sjalfstaedisflokknum-forysta-flokksins-i-ulfakreppu-oldunganna/ |date=2016-11-03 }},“ ''Eyjan'', 21. júní 2014.</ref> Samkvæmt Benedikt má finna innan Viðreisnar fólk sem hefur verið virkt í [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokki]] og [[Samfylkingin|Samfylkingunni]], auk annarra sem annað hvort tilheyrðu öðrum flokkum eða engum.<ref>[https://www.hringbraut.is/frettir/vidreisn-stefnir-ad-sigri-i-kosningunum Viðreisn stefnir að sigri í kosningum], ''Hringbraut'', 11. nóvember 2015.</ref> Núverandi formaður er [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]. [[Uppreisn - ungliðahreyfing Viðreisnar]] var stofnuð í maí árið 2016.<ref>[https://www.visir.is/unglidahreyfing-vidreisnar-stofnud-og-ny-stjorn-kjorin/article/2016160529482 Stofnfundur ungliðahreyfingar Viðreisnar</ref> Hugmyndin var að ungliðar mönnuðu framboðslista Viðreisnar til jafns við þá eldri.<ref>[https://ruv.is/frett/orugga-kynslodin-vidreisn-uppreisn-og-wesen Viðtal í þætti Öruggu Kynslóðarinnar]</ref> Samkvæmt stefnuviðmiðum Viðreisnar eru samtökin „nútímalegur, frjálslyndur [[flokkur]] sem hefur það að markmiði að berjast fyrir réttlátu samfélagi, stöðugu efnahagslífi og fjölbreyttum tækifærum. Áhersla er lögð á markaðslausnir, vestræna samvinnu, frelsi, jafnrétti og jafnan atkvæðisrétt fyrir alla“. <ref>[https://www.facebook.com/vidreisn/info/?tab=page_info]</ref> == Formenn == {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Formaður !Kjörinn !Hætti !Aldur við embættistöku |- | [[Mynd:Benedikt Jóhannesson 2016.jpg|100px]] |[[Benedikt Jóhannesson|Benedikt Jóhannsson]] |2016 |2017 |61 |- | [[Mynd:Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir 2021.jpg|100px]] |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] |2017 |Enn í embætti |52 |} === Varaformenn === {| class="wikitable" |+ ! !Varaformaður !Kjörinn !Hætti |- |[[Mynd:Jóna Sólveig Elínardóttir 2016.jpg|100px]] |[[Jóna Sólveig Elínardóttir]] |2016 |2018 |- |[[Mynd:Þorsteinn Víglundsson 2017.jpg|100px]] |[[Þorsteinn Víglundsson (þingmaður)|Þorsteinn Víglundsson]] |2018 |2020 |- |[[Mynd:Daði Már Kristófersson 2025.jpg|100px]] |[[Daði Már Kristófersson]] |2020 |Enn í embætti |} ==Kjörfylgi í alþingiskosningum== {| class=wikitable style="text-align: right;" |- ! Kosningar ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! {{Tooltip|Sæti|Sæti í röð flokka sem voru í framboði}} ! Stjórnarþátttaka |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 19.870 | 10,5 | {{Composition bar|7|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{stöðugt}} 7 | {{stöðugt}} 5. | {{já|Í stjórnarsamstarfi}} |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 13.122 | 6,7 | {{Composition bar|4|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{lækkun}} 3 | {{lækkun}} 8. | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 16.628 | 8,3 | {{Composition bar|5|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{hækkun}} 1 | {{hækkun}} 7. | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 33.606 | 15,8 | {{Composition bar|11|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{hækkun}} 6 | {{hækkun}} 3. | {{já|Í stjórnarsamstarfi}} |} ==Borgarstjórnarkosningar== Í sveitarstjórnarkosningunum 2018 í Reykjavík fékk Viðreisn tvo borgarfulltrúa: [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] og [[Pawel Bartoszek]]. Flokkurinn myndaði meirihluta með Samfylkingu, Vinstri grænum og Pírötum. Í sveitarstjórnarkosningunum 2022 náði [[Pawel Bartoszek]] ekki kjöri en [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir|Þórdís Lóa]] myndaði meirihluta ásamt Samfylkingu, Pírötum og Framsóknarflokki. Björg Magnúsdóttir var kjörin nýr oddviti Viðreisnar í Reykjavík þann 31. janúar 2026 og leiðir flokkinn í gegnum borgarstjórnarkosningarnar árið 2026 == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> == Tenglar == * [https://vidreisn.is/ Heimasíða Viðreisnar] * [https://www.facebook.com/vidreisn/ Viðreisn á Facebook] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálaflokkar]] [[Flokkur:Stofnað 2016]] [[Flokkur:Viðreisn]] kgrqblzbq7eugj3ktbehl6qh58tbt6r 1958657 1958656 2026-04-02T20:40:08Z ~2026-20459-80 115118 1958657 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | litur = {{Flokkslitur|Viðreisn}} | flokksnafn_íslenska = Viðreisn | mynd = [[Mynd:Vidreisn.svg|180px]] | fylgi = {{hækkun}} 15,8% | formaður = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | varaformaður = [[Daði Már Kristófersson]] | frkvstjr = Svanborg Sigmarsdóttir | þingflokksformaður = [[Sigmar Guðmundsson]] | stofnár = 2016 | höfuðstöðvar = Suðurlandsbraut 22, Reykjavík | hugmyndafræði = Frjálslyndi, hægri hagstjórn, evrópuhugsjón | einkennislitur = appelsínugulur {{Colorbox|{{Flokkslitur|Viðreisn}}}} | vettvangur1 = Sæti á Alþingi | sæti1 = 11 | sæti1alls = 63 | rauður = 0.96 | grænn = 0.65 | blár = 0.11 | bókstafur = C | vefsíða = [https://vidreisn.is/is vidreisn.is]<br> | fótnóta = ¹Fylgi í síðustu [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningum]] | ritari = [[Sigmar Guðmundsson]] }} '''Viðreisn''' er [[íslenskir stjórnmálaflokkar|íslenskur stjórnmálaflokkur]] sem bauð sig fram í fyrsta skipti í [[Alþingiskosningar 2016|alþingiskosningum 2016]]. Fyrsti stefnumótunarfundur samtakanna var haldinn [[11. júní]] [[2014]]<ref>„Fjöldinn fór fram úr væntingum“ ''Fréttablaðið'', 12. júní 2014, s. 6.</ref> en formlegur stofnfundur fór fram í Hörpu þann [[24. maí]] [[2016]].<ref>{{cite web |url=https://www.visir.is/g/2016160529550|title=Stofnfundur Viðreisnar í dag|publisher=visir.is|accessdate=25. febrúar 2018}}</ref> [[Benedikt Jóhannesson|Benedikt Jóhannesson,]] útgefandi, er einn af upphafsmönnum samtakanna og er fyrrum formaður flokksins. Hann var lengi vel trúnaðarmaður innan [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] en skráði sig úr honum til að vinna að stofnun Viðreisnar í kjölfar tillögu ríkisstjórnarinnar um afturköllun aðildarumsóknar að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og [[Mótmælin gegn afturköllun umsóknar um aðild Íslands að Evrópusambandinu|mótmælunum]] sem fylgdu henni.<ref>„[http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/06/21/benedikt-skrair-sig-ur-sjalfstaedisflokknum-forysta-flokksins-i-ulfakreppu-oldunganna/ Benedikt skráir sig úr Sjálfstæðisflokknum: Forysta flokksins í úlfakreppu öldunganna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161103215636/http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/06/21/benedikt-skrair-sig-ur-sjalfstaedisflokknum-forysta-flokksins-i-ulfakreppu-oldunganna/ |date=2016-11-03 }},“ ''Eyjan'', 21. júní 2014.</ref> Samkvæmt Benedikt má finna innan Viðreisnar fólk sem hefur verið virkt í [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokki]] og [[Samfylkingin|Samfylkingunni]], auk annarra sem annað hvort tilheyrðu öðrum flokkum eða engum.<ref>[https://www.hringbraut.is/frettir/vidreisn-stefnir-ad-sigri-i-kosningunum Viðreisn stefnir að sigri í kosningum], ''Hringbraut'', 11. nóvember 2015.</ref> Núverandi formaður er [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]. [[Uppreisn - ungliðahreyfing Viðreisnar]] var stofnuð í maí árið 2016.<ref>[https://www.visir.is/unglidahreyfing-vidreisnar-stofnud-og-ny-stjorn-kjorin/article/2016160529482 Stofnfundur ungliðahreyfingar Viðreisnar</ref> Hugmyndin var að ungliðar mönnuðu framboðslista Viðreisnar til jafns við þá eldri.<ref>[https://ruv.is/frett/orugga-kynslodin-vidreisn-uppreisn-og-wesen Viðtal í þætti Öruggu Kynslóðarinnar]</ref> Samkvæmt stefnuviðmiðum Viðreisnar eru samtökin „nútímalegur, frjálslyndur [[flokkur]] sem hefur það að markmiði að berjast fyrir réttlátu samfélagi, stöðugu efnahagslífi og fjölbreyttum tækifærum. Áhersla er lögð á markaðslausnir, vestræna samvinnu, frelsi, jafnrétti og jafnan atkvæðisrétt fyrir alla“. <ref>[https://www.facebook.com/vidreisn/info/?tab=page_info]</ref> == Formenn == {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Formaður !Kjörinn !Hætti !Aldur við embættistöku |- | [[Mynd:Benedikt Jóhannesson 2016.jpg|100px]] |[[Benedikt Jóhannesson|Benedikt Jóhannsson]] |2016 |2017 |61 |- | [[Mynd:Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir 2021.jpg|100px]] |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] |2017 |Enn í embætti |52 |} === Varaformenn === {| class="wikitable" |+ ! !Varaformaður !Kjörinn !Hætti |- |[[Mynd:Jóna Sólveig Elínardóttir 2016.jpg|100px]] |[[Jóna Sólveig Elínardóttir]] |2016 |2018 |- |[[Mynd:Þorsteinn Víglundsson 2017.jpg|100px]] |[[Þorsteinn Víglundsson (þingmaður)|Þorsteinn Víglundsson]] |2018 |2020 |- |[[Mynd:Daði Már Kristófersson 2025.jpg|100px]] |[[Daði Már Kristófersson]] |2020 |Enn í embætti |} ==Kjörfylgi í alþingiskosningum== {| class=wikitable style="text-align: right;" |- ! Kosningar ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! {{Tooltip|Sæti|Sæti í röð flokka sem voru í framboði}} ! Stjórnarþátttaka |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 19.870 | 10,5 | {{Composition bar|7|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{stöðugt}} 7 | {{stöðugt}} 5. | {{já|Í stjórnarsamstarfi}} |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 13.122 | 6,7 | {{Composition bar|4|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{lækkun}} 3 | {{lækkun}} 8. | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 16.628 | 8,3 | {{Composition bar|5|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{hækkun}} 1 | {{hækkun}} 7. | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 33.606 | 15,8 | {{Composition bar|11|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{hækkun}} 6 | {{hækkun}} 3. | {{já|Í stjórnarsamstarfi}} |} ==Borgarstjórnarkosningar== Í sveitarstjórnarkosningunum 2018 í Reykjavík fékk Viðreisn tvo borgarfulltrúa: [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] og [[Pawel Bartoszek]]. Flokkurinn myndaði meirihluta með Samfylkingu, Vinstri grænum og Pírötum. Í sveitarstjórnarkosningunum 2022 náði [[Pawel Bartoszek]] ekki kjöri en [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir|Þórdís Lóa]] myndaði meirihluta ásamt Samfylkingu, Pírötum og Framsóknarflokki. [[Björg Magnúsdóttir]] var kjörin nýr oddviti Viðreisnar í Reykjavík þann 31. janúar 2026 og leiðir flokkinn í gegnum borgarstjórnarkosningarnar árið 2026 == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> == Tenglar == * [https://vidreisn.is/ Heimasíða Viðreisnar] * [https://www.facebook.com/vidreisn/ Viðreisn á Facebook] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálaflokkar]] [[Flokkur:Stofnað 2016]] [[Flokkur:Viðreisn]] 58ruxax10ohpfs965cajr8poy056dds 1958665 1958657 2026-04-03T06:50:22Z Bjarki S 9 /* Borgarstjórnarkosningar */ 1958665 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálaflokkur | litur = {{Flokkslitur|Viðreisn}} | flokksnafn_íslenska = Viðreisn | mynd = [[Mynd:Vidreisn.svg|180px]] | fylgi = {{hækkun}} 15,8% | formaður = [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] | varaformaður = [[Daði Már Kristófersson]] | frkvstjr = Svanborg Sigmarsdóttir | þingflokksformaður = [[Sigmar Guðmundsson]] | stofnár = 2016 | höfuðstöðvar = Suðurlandsbraut 22, Reykjavík | hugmyndafræði = Frjálslyndi, hægri hagstjórn, evrópuhugsjón | einkennislitur = appelsínugulur {{Colorbox|{{Flokkslitur|Viðreisn}}}} | vettvangur1 = Sæti á Alþingi | sæti1 = 11 | sæti1alls = 63 | rauður = 0.96 | grænn = 0.65 | blár = 0.11 | bókstafur = C | vefsíða = [https://vidreisn.is/is vidreisn.is]<br> | fótnóta = ¹Fylgi í síðustu [[Alþingiskosningar 2024|Alþingiskosningum]] | ritari = [[Sigmar Guðmundsson]] }} '''Viðreisn''' er [[íslenskir stjórnmálaflokkar|íslenskur stjórnmálaflokkur]] sem bauð sig fram í fyrsta skipti í [[Alþingiskosningar 2016|alþingiskosningum 2016]]. Fyrsti stefnumótunarfundur samtakanna var haldinn [[11. júní]] [[2014]]<ref>„Fjöldinn fór fram úr væntingum“ ''Fréttablaðið'', 12. júní 2014, s. 6.</ref> en formlegur stofnfundur fór fram í Hörpu þann [[24. maí]] [[2016]].<ref>{{cite web |url=https://www.visir.is/g/2016160529550|title=Stofnfundur Viðreisnar í dag|publisher=visir.is|accessdate=25. febrúar 2018}}</ref> [[Benedikt Jóhannesson|Benedikt Jóhannesson,]] útgefandi, er einn af upphafsmönnum samtakanna og er fyrrum formaður flokksins. Hann var lengi vel trúnaðarmaður innan [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] en skráði sig úr honum til að vinna að stofnun Viðreisnar í kjölfar tillögu ríkisstjórnarinnar um afturköllun aðildarumsóknar að [[Evrópusambandið|Evrópusambandinu]] og [[Mótmælin gegn afturköllun umsóknar um aðild Íslands að Evrópusambandinu|mótmælunum]] sem fylgdu henni.<ref>„[http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/06/21/benedikt-skrair-sig-ur-sjalfstaedisflokknum-forysta-flokksins-i-ulfakreppu-oldunganna/ Benedikt skráir sig úr Sjálfstæðisflokknum: Forysta flokksins í úlfakreppu öldunganna] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161103215636/http://eyjan.pressan.is/frettir/2014/06/21/benedikt-skrair-sig-ur-sjalfstaedisflokknum-forysta-flokksins-i-ulfakreppu-oldunganna/ |date=2016-11-03 }},“ ''Eyjan'', 21. júní 2014.</ref> Samkvæmt Benedikt má finna innan Viðreisnar fólk sem hefur verið virkt í [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokki]] og [[Samfylkingin|Samfylkingunni]], auk annarra sem annað hvort tilheyrðu öðrum flokkum eða engum.<ref>[https://www.hringbraut.is/frettir/vidreisn-stefnir-ad-sigri-i-kosningunum Viðreisn stefnir að sigri í kosningum], ''Hringbraut'', 11. nóvember 2015.</ref> Núverandi formaður er [[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]]. [[Uppreisn - ungliðahreyfing Viðreisnar]] var stofnuð í maí árið 2016.<ref>[https://www.visir.is/unglidahreyfing-vidreisnar-stofnud-og-ny-stjorn-kjorin/article/2016160529482 Stofnfundur ungliðahreyfingar Viðreisnar</ref> Hugmyndin var að ungliðar mönnuðu framboðslista Viðreisnar til jafns við þá eldri.<ref>[https://ruv.is/frett/orugga-kynslodin-vidreisn-uppreisn-og-wesen Viðtal í þætti Öruggu Kynslóðarinnar]</ref> Samkvæmt stefnuviðmiðum Viðreisnar eru samtökin „nútímalegur, frjálslyndur [[flokkur]] sem hefur það að markmiði að berjast fyrir réttlátu samfélagi, stöðugu efnahagslífi og fjölbreyttum tækifærum. Áhersla er lögð á markaðslausnir, vestræna samvinnu, frelsi, jafnrétti og jafnan atkvæðisrétt fyrir alla“. <ref>[https://www.facebook.com/vidreisn/info/?tab=page_info]</ref> == Formenn == {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |Formaður !Kjörinn !Hætti !Aldur við embættistöku |- | [[Mynd:Benedikt Jóhannesson 2016.jpg|100px]] |[[Benedikt Jóhannesson|Benedikt Jóhannsson]] |2016 |2017 |61 |- | [[Mynd:Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir 2021.jpg|100px]] |[[Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir]] |2017 |Enn í embætti |52 |} === Varaformenn === {| class="wikitable" |+ ! !Varaformaður !Kjörinn !Hætti |- |[[Mynd:Jóna Sólveig Elínardóttir 2016.jpg|100px]] |[[Jóna Sólveig Elínardóttir]] |2016 |2018 |- |[[Mynd:Þorsteinn Víglundsson 2017.jpg|100px]] |[[Þorsteinn Víglundsson (þingmaður)|Þorsteinn Víglundsson]] |2018 |2020 |- |[[Mynd:Daði Már Kristófersson 2025.jpg|100px]] |[[Daði Már Kristófersson]] |2020 |Enn í embætti |} ==Kjörfylgi í alþingiskosningum== {| class=wikitable style="text-align: right;" |- ! Kosningar ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– ! {{Tooltip|Sæti|Sæti í röð flokka sem voru í framboði}} ! Stjórnarþátttaka |- ! [[Alþingiskosningar 2016|2016]] | 19.870 | 10,5 | {{Composition bar|7|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{stöðugt}} 7 | {{stöðugt}} 5. | {{já|Í stjórnarsamstarfi}} |- ! [[Alþingiskosningar 2017|2017]] | 13.122 | 6,7 | {{Composition bar|4|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{lækkun}} 3 | {{lækkun}} 8. | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2021|2021]] | 16.628 | 8,3 | {{Composition bar|5|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{hækkun}} 1 | {{hækkun}} 7. | {{Nei|Stjórnarandstaða}} |- ![[Alþingiskosningar 2024|2024]] | 33.606 | 15,8 | {{Composition bar|11|63|hex={{flokkslitur|Viðreisn}}}} | {{hækkun}} 6 | {{hækkun}} 3. | {{já|Í stjórnarsamstarfi}} |} ==Borgarstjórnarkosningar== Í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2018|sveitarstjórnarkosningunum 2018]] í Reykjavík fékk Viðreisn tvo borgarfulltrúa: [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir]] og [[Pawel Bartoszek]]. Flokkurinn myndaði meirihluta með Samfylkingu, Vinstri grænum og Pírötum. Í [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2022|sveitarstjórnarkosningunum 2022]] náði [[Pawel Bartoszek]] ekki kjöri en [[Þórdís Lóa Þórhallsdóttir|Þórdís Lóa]] myndaði meirihluta ásamt Samfylkingu, Pírötum og Framsóknarflokki. [[Björg Magnúsdóttir]] var kjörin nýr oddviti Viðreisnar í Reykjavík þann 31. janúar 2026 og leiðir flokkinn í gegnum [[Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026|borgarstjórnarkosningarnar árið 2026]]. == Tilvísanir == <div class="references-small">{{reflist|2}}</div> == Tenglar == * [https://vidreisn.is/ Heimasíða Viðreisnar] * [https://www.facebook.com/vidreisn/ Viðreisn á Facebook] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálaflokkar]] [[Flokkur:Stofnað 2016]] [[Flokkur:Viðreisn]] 87si7tsbftftxrkvmmr6n7xhkqtbxgx 0 135593 1958663 1955273 2026-04-02T23:14:07Z Rosiestep 28494 Ransom Riggs at National Book Festival 2025.jpg 1958663 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Ransom Riggs at National Book Festival 2025.jpg|thumb|Ransom Riggs (2025).]] '''Ransom Riggs''' (fæddur 3. febrúar 1979) er bandarískur rithöfundur og kvikmyndagerðarmaður þekktastur fyrir bókinni ''[[Heimili Fröken Peregrine fyrir sérkennileg börn]]''. ==Tenglar== *[https://www.ransomriggs.com/ Heimasíða] {{stubbur}} {{DEFAULTSORT:Riggs, Ransom}} [[Flokkur:Bandarískir rithöfundar]] {{f|1979}} dt4gguvvlnr247q86olom36nkj4nohn 0 146491 1958676 1918234 2026-04-03T08:42:42Z TKSnaevarr 53243 1958676 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Carl Theodor Zahle | mynd = Zahle.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start2 = [[28. október]] [[1909]] | stjórnartíð_end2 = [[5. júlí]] [[1910]] | einvaldur2 = [[Friðrik 8.]] | forveri2 = [[Ludvig Holstein-Ledreborg]] | eftirmaður2 = [[Klaus Berntsen]] | stjórnartíð_start = [[21. júní]] [[1913]] | stjórnartíð_end = [[21. apríl]] [[1920]] | einvaldur = [[Kristján 10.]] | forveri = [[Klaus Berntsen]] | eftirmaður = [[Otto Liebe]] | myndatexti = | fæddur = [[19. janúar]] [[1866]] | fæðingarstaður = [[Hróarskelda|Hróarskeldu]], [[Danmörk]]u | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1946|2|3|1866|1|19}} | dánarstaður = [[Kaupmannahöfn]], Danmörku | þjóderni = [[Danmörk|Danskur]] | maki = [[Mathilde Henriette Trier]] | stjórnmálaflokkur = [[Róttæki vinstriflokkurinn]] (''Det Radikale Venstre'') | börn = | bústaður = | atvinna = | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | starf = Lögfræðingur, stjórnmálamaður | trúarbrögð = |undirskrift = }} '''Carl Theodor Zahle''' ([[19. janúar]] [[1866]] – [[3. febrúar]] [[1946]]) var [[Danmörk|danskur]] stjórnmálamaður sem var [[forsætisráðherra Danmerkur]] frá 1909 til 1910 og aftur frá 1913 til 1920. Hann var einn af stofnendum [[Róttæki vinstriflokkurinn|Róttæka vinstriflokksins]] (''Det Radikale Venstre'') árið 1905. Zahle átti frumkvæði að því að samið var um [[Sambandslögin|ný sambandslög]] milli Danmerkur og [[Ísland]]s árið 1917, sem leiddi til þess að Ísland varð frjálst og fullvalda ríki í persónusambandi við Danakonung í nóvember næsta ár. Stjórn Zahle kom einnig á [[Kosningaréttur kvenna|kosningarétti kvenna]] í Danmörku og Íslandi árið 1915. ==Æviágrip== C.Th. Zahle fæddist í [[Hróarskelda|Hróarskeldu]] og var sonur skósmiðsins<ref name=óðinn>{{Vefheimild|titill=Zahle forsætisráðherra|útgefandi=''Óðinn''|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2291806|ár=1918|mánuðurskoðað=15. september|árskoðað=2018}}</ref> Christians Lauritz Gottlieb Zahle og konu hans, Karenar Emilie Dreyer. Hann varð snemma lýðræðissinnaður og áhugasamur um stjórnmál. Zahle hlaut lögfræðigráðu frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið 1890 og vann síðan um hríð í blaðamennsku. Hann var ritstjóri hjá fréttablöðunum ''Arhus Amtstidende'' (1890–1891) og hjá ''Politiken'' þar til hann gerðist málafærslumaður árið 1894. ===Stjórnmálaferill=== Zahle var kjörinn á [[þjóðþing Danmerkur]] árið 1895 og sat þar til ársins 1928. Frá 1928 til 1939 sat hann svo á [[Landsþing Danmerkur|landsþinginu]]. Hann var einn af stofnendum [[Vinstriumbótaflokkurinn (Danmörk)|Vinstriumbótaflokksins]] (''Venstrereformpartiet'') árið 1895 og gekk á fjármálaráð þjóðþingsins árið 1901. Árið 1905 kom upp ágreiningur milli Zahle og [[Jens Christian Christensen|J. C. Christensen]]s forsætisráðherra um útgjöld til varnarmála sem leiddi til þess að Zahle og félagar hans klufu sig úr Vinstriumbótaflokknum og stofnuðu Róttæka vinstriflokkinn í maí árið 1905. Zahle varð fyrsti formaður nýja flokksins. Á fyrsta flokksfundi Róttæka vinstriflokksins studdi Zahle drög að stefnuskrá eftir [[Ove Rode]] og [[P. Munch]].<ref name="CHR53">Christiansen (1991), bls. 53</ref> Í stefnuskránni var meðal annars mælt fyrir um hlutleysi Danmerkur í hernaðardeilum, niðurskurð í framlögum til varnarmála, og pólitísk réttindi fyrir konur, þjónustufólk og lífeyrisþega.<ref name="CHR53"/> Í skopmyndum sem birtust af Zahle í dönskum fréttablöðum var hann oft sýndur sem [[Inúítar|Inúíti]], bæði vegna þess að hann hafði mikinn áhuga á norðurslóðum og vegna þess að í móðurætt átti hann forfeður frá [[Grænland]]i.<ref>Gunnar Þór Bjarnason (2018), bls. 306.</ref> ===Forsætisráðherratíðir=== Í október árið 1909 átti Zahle frumkvæði að [[Vantrauststillaga|vantrauststillögu]] gegn ríkisstjórn [[Ludvig Holstein-Ledreborg|Ludvigs Holstein-Ledreborg]] og stofnaði í kjölfarið [[minnihlutastjórn]].<ref name="CHR174">Christiansen (1991), bls. 174</ref> Næsta ár kallaði Zahle til þingkosninga þar sem ríkisstjórn hans hafði ekki nægan stuðning á þingi til að setja ný kosningalög sem Zahle vildi koma í gegn. Eftir kosningarnar þurfti Zahle að eftirláta forsætisráðherraembættið vinstrimanninum [[Klaus Berntsen]].<ref name="CHR179">Christiansen (1991), bls. 179</ref> Árið 1911 varð Zahle borgarstjóri og héraðsfógeti í [[Stege]]. Zahle varð aftur forsætisráðherra árið 1913 eftir að róttæklingar og jafnaðarmenn unnu meirihluta á þingi. Þessi ríkisstjórn sat til ársins 1920, en það tímabil spannaði upphaf og endi [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]]. Þegar stríðið braust út var helsta stefnumál ríkisstjórnarinnar að tryggja hlutleysi Danmerkur, og þetta heppnaðist ekki síst fyrir tilstilli utanríkisráðherrans [[Erik Scavenius|Eriks Scavenius]].<ref name=óðinn/> Þrátt fyrir hlutleysið leiddi stríðið til aukinna stjórnarafskipta af samfélagsmálum svo hægt væri að tryggja öruggar birgðasendingar til Danmerkur. Á þessum tíma setti ríkisstjórn Zahle lög sem gáfu konum kosningarétt, bæði í Danmörku og Íslandi. Jafnframt var kosningaréttur á landsþingið útvíkkaður til almennings.<ref>Busck, Steen og Henning Poulsen(Red.), Danmarks historie i grundtræk (Aarhus Universitetsforlag, 2002) bls. 311.</ref> ===Zahle og sambandslögin=== Vorið 1917 sendi [[Jón Magnússon (f. 1859)|Jón Magnússon]], forsætisráðherra Íslands, fyrirspurn til Zahle um að Ísland fengi eigin siglingafána. Líklega töldu Íslendingar óhættara að geta flaggað eigin fána á stríðsárunum, sérstaklega ef Danmörk yrði hertekin og dönsk skip yrðu skotmörk [[Bandamenn (fyrri heimsstyrjöldin)|bandamanna]]. Zahle bauð Íslendingum þess í stað að ganga til viðræðna um að taka sambandslögin upp að nýju í heild sinni.<ref>''Saga Íslands'', 10. bindi, Hið íslenzka bókmenntafélag, Reykjavík (2009), bls. 295.</ref> Gengið var til samningaviðræðna um [[Sambandslögin|ný sambandslög]] Danmerkur og Íslands næsta ár. Fulltrúar Róttæka vinstriflokksins, Jafnaðarmanna og Vinstriflokksins tóku sæti í samninganefnd við Íslendinga en Íhaldsmenn héldu sig utan nefndarinnar þar sem þeir vissu að stjórnarflokkar Zahle væru reiðubúnari en þeir til að gefa Íslendingum aukið sjálfstæði. Sambandslögin leiddu að endingu til þess að Ísland var viðurkennt sem frjálst og fullvalda ríki í konungssambandi við Danmörku í lok ársins 1918. Zahle lagði sambandslagafrumvarpið fyrir danska þingið þann 13. nóvember árið 1918 og flutti langa ræðu því til stuðnings. Hann kenndi íhaldsstjórnum Danmerkur um að spilla sambandi Dana við Ísland og sagði það óhjákvæmilegt að Ísland yrði fullvalda ríki. Hann sagði þó að samband Íslands og Danmerkur yrði samkvæmt lögunum meira en aðeins persónusamband við konung þar sem lögin kvæðu einnig á um gagnkvæman ríkisborgararétt og sameiginlega stjórn utanríkismála. Þá sagði hann að það gæti „aldrei þjónað hagsmunum smáþjóðar eins og Dana að undiroka aðra enn smærri þjóð“ og að Danir hlytu að „styðja eindregið rétt hverrar þjóðar til að búa við frelsi og sjálfstæði“.<ref>Gunnar Þór Bjarnason (2018), bls. 307-309.</ref> ===Síðari ferill=== Eftir að stríðinu lauk var mikill hluti stjórnarandstöðunnar mjög argur út í stjórn Zahle: Hún hafði verið of vinveitt Þjóðverjum í stríðinu og daglegt líf Dana hafði orðið fyrir miklum óþægindum af reglugerðum sem Zahle-stjórnin hafði sett. Vegna ósigurs Þjóðverja í stríðinu og hugmynda [[Woodrow Wilson|Woodrows Wilson]] Bandaríkjaforseta um sjálfsákvörðunarrétt þjóðanna var spurningin um stöðu [[Suður-Jótland]]s og [[Flensborg]]ar aftur komin upp á borðið. Stjórnarandstaðan vildi innlima Flensborg í Danmörku sama hver útkoman yrði úr atkvæðagreiðslu meðal íbúanna en Zahle neitaði að undirrita tilskipun þess efnis. Á þessum tíma brutust út meiriháttar deilur á vinnumarkaðnum og varað var við verkfalli sem ætti að byrja þann 9. apríl.<ref name="CHR291">Christiansen (1991), bls. 291</ref> Þann 29. mars bað [[Kristján 10.]] konungur Zahle að segja af sér og Zahle afhenti honum uppsagnarbréf sitt þann 21. apríl.<ref name="CHR291"/> Afsögn Zahle leiddi til [[Páskakreppan 1920|páskakreppunnar]] svokölluðu árið 1920 þar sem róttæklingar og jafnaðarmenn litu á afskipti konungsins sem stjórnarskrárbrot. Zahle varð aldrei forsætisráðherra aftur en hann varð dómsmálaráðherra frá 1929 til 1935 í ríkisstjórnum [[Thorvald Stauning|Thorvalds Stauning]]. Hann hafði áður gegnt því embætti samhliða forsætisráðherraembættinu í eigin ríkisstjórnum og hafði ávallt beitt sér fyrir uppbyggingu dansks [[réttarríki]]s. ==Tilvísanir== ;Tilvísanir <references/> ;Heimildir * Christiansen, Niels Finn, Bind 12. Klassesamfundet organiseres. 1900-1925, Gyldendal og Politikens Danmarkshistorie, 1991 * {{Bókaheimild|titill=Hinir útvöldu|höfundur=Gunnar Þór Bjarnason|útgefandi=Sögufélag|ár=2018|staður=Reykjavík|ISBN=9789935466174}} * Michaelsen, Jens, ''Den unge C. Th. Zahle 1866-1901'', Odense Universitetsforlag, 1979. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=[[28. október]] [[1909]] |til=[[5. júlí]] [[1910]] |fyrir=[[Ludvig Holstein-Ledreborg]] |eftir=[[Klaus Berntsen]] }} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=[[21. júní]] [[1913]] |til=[[21. apríl]] [[1920]] |fyrir=[[Klaus Berntsen]] |eftir=[[Otto Liebe]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{fd|1866|1946}} {{DEFAULTSORT:Zahle, Carl Theodor}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] 9djtvgdms9y1u7w3kvgvh1nu9ouz59e 10 151013 1958680 1914833 2026-04-03T09:40:30Z TKSnaevarr 53243 1958680 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Páfar | title = [[Páfi|Páfar]] [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] | bodyclass = hlist | basestyle = background-color: gold | image = [[File:Coat of arms Holy See.svg|75px]] | state = collapsed | above = * [[Listi yfir páfa]] | group1 = 1. – 4. öld | list1 = * [[Pétur postuli|Pétur]] * [[Línus]] * [[Kletus]] * [[Klemens 1.]] * [[Evaristus]] * [[Alexander 1. páfi|Alexander 1.]] * [[Sixtus 1.]] * [[Telesfórus]] * [[Hygínus]] * [[Píus 1.]] * [[Anísetus]] * [[Soterus]] * [[Elevþeríus]] * [[Viktor 1.]] * [[Sefirínus]] * [[Kalixtus 1.]] * [[Úrbanus 1.]] * [[Pontíanus]] * [[Anþeros]] * [[Fabíanus]] * [[Kornelíus páfi|Kornelíus]] * [[Lúsíus 1.]] * [[Stefán 1. páfi|Stefán 1.]] * [[Sixtus 2.]] * [[Díonýsíus páfi|Díonýsíus]] * [[Felix 1.]] * [[Evtýsíanus]] * [[Gajus páfi|Gajus]] * [[Marcellinus]] * [[Marsellus 1.]] * [[Eusebíus]] * [[Miltiades]] * [[Silvester 1.]] * [[Markús páfi|Markús]] * [[Júlíus 1.]] * [[Líberíus páfi|Líberíus]] * [[Damasus 1.]] * [[Sirikíus]] * [[Anastasíus 1.]] | group2 = 5. – 8. öld | list2 = * [[Innósentíus 1.]] * [[Zosimus]] * [[Bonifasíus 1.]] * [[Selestínus 1.]] * [[Sixtus 3.]] * [[Leó 1. páfi|Leó 1.]] * [[Hilarius]] * [[Simplikíus páfi|Simplikíus]] * [[Felix 3.]] * [[Gelasíus 1.]] * [[Anastasíus 2.]] * [[Symmakus]] * [[Hormisdas]] * [[Jóhannes 1.]] * [[Felix 4.]] * [[Bonifasíus 2.]] * [[Jóhannes 2.]] * [[Agapetus 1.]] * [[Silveríus]] * [[Vigilíus]] * [[Pelagíus 1.]] * [[Jóhannes 3.]] * [[Benedikt 1.]] * [[Pelagíus 2.]] * [[Gregoríus 1.]] * [[Sabiníanus]] * [[Bonifasíus 3.]] * [[Bonifasíus 4.]] * [[Adeódatus 1.]] * [[Bonifasíus 5.]] * [[Honoríus 1.]] * [[Severínus páfi|Severínus]] * [[Jóhannes 4.]] * [[Theódór 1.]] * [[Marteinn 1.]] * [[Evgeníus 1.]] * [[Vitalíanus]] * [[Adeódatus 2.]] * [[Dónus]] * [[Agaþó]] * [[Leó 2.]] * [[Benedikt 2.]] * [[Jóhannes 5.]] * [[Kónon]] * [[Sergíus 1.]] * [[Jóhannes 6.|Jóhannes 6.]] * [[Jóhannes 7.|Jóhannes 7.]] * [[Sisinníus]] * [[Konstantínus páfi|Konstantínus]] * [[Gregoríus 2.]] * [[Gregoríus 3.]] * [[Sakarías páfi|Sakarías]] * [[Stefán 2.]] * [[Páll 1. páfi|Páll 1.]] * [[Stefán 3.]] * [[Hadríanus 1.]] * [[Leó 3.]] | group3 = 9. – 12. öld | list3 = * [[Stefán 4.]] * [[Paskalis 1.]] * [[Evgeníus 2.]] * [[Valentínus páfi|Valentínus]] * [[Gregoríus 4.]] * [[Sergíus 2.]] * [[Leó 4.]] * [[Benedikt 3.]] * [[Nikulás 1. páfi|Nikulás 1.]] * [[Hadríanus 2.]] * [[Jóhannes 8.]] * [[Marínus 1.]] * [[Hadríanus 3.]] * [[Stefán 5.]] * [[Formósus páfi|Formósus]] * [[Bonifasíus 6.]] * [[Stefán 6.]] * [[Rómanus páfi|Rómanus]] * [[Theódór 2.]] * [[Jóhannes 9.]] * [[Benedikt 4.]] * [[Leó 5.]] * [[Sergíus 3. páfi|Sergíus 3.]] * [[Anastasíus 3.]] * [[Landónus]] * [[Jóhannes 10.]] * [[Leó 6.]] * [[Stefán 7.]] * [[Jóhannes 11.]] * [[Leó 7.]] * [[Stefán 8.]] * [[Marínus 2.]] * [[Agapítus 2.]] * [[Jóhannes 12.]] * [[Benedikt 5.]] * [[Leó 8.]] * [[Jóhannes 13.]] * [[Benedikt 6.]] * [[Benedikt 7.]] * [[Jóhannes 14.]] * [[Jóhannes 15.]] * [[Gregoríus 5.]] * [[Silvester 2.]] * [[Jóhannes 17.]] * [[Jóhannes 18.]] * [[Sergíus 4.]] * [[Benedikt 8.]] * [[Jóhannes 19.]] * [[Benedikt 9.]] * [[Silvester 3.]] * [[Benedikt 9.]] * [[Gregoríus 6.]] * [[Klemens 2.]] * [[Benedikt 9.]] * [[Damasus 2.]] * [[Leó 9.]] * [[Viktor 2.]] * [[Stefán 9.]] * [[Nikulás 2. páfi|Nikulás 2.]] * [[Alexander 2. páfi|Alexander 2.]] * [[Gregoríus 7.]] * [[Viktor 3.]] * [[Úrbanus 2.]] * [[Paskalis 2.]] * [[Gelasíus 2.]] * [[Kalixtus 2.]] * [[Honoríus 2.]] * [[Innósentíus 2.]] * [[Selestínus 2.]] * [[Lúsíus 2.]] * [[Evgeníus 3.]] * [[Anastasíus 4.]] * [[Hadríanus 4.]] * [[Alexander 3. páfi|Alexander 3.]] * [[Lúsíus 3.]] * [[Úrbanus 3.]] * [[Gregoríus 8.]] * [[Klemens 3.]] * [[Selestínus 3.]] * [[Innósentíus 3.]] | group4 = 13. – 16. öld | list4 = * [[Honoríus 3.]] * [[Gregoríus 9.]] * [[Selestínus 4.]] * [[Innósentíus 4.]] * [[Alexander 4.]] * [[Úrbanus 4.]] * [[Klemens 4.]] * [[Gregoríus 10.]] * [[Innósentíus 5.]] * [[Hadríanus 5.]] * [[Jóhannes 21.]] * [[Nikulás 3.]] * [[Marteinn 4.]] * [[Honoríus 4.]] * [[Nikulás 4.]] * [[Selestínus 5.]] * [[Bonifasíus 8.]] * [[Benedikt 11.]] * [[Klemens 5.]] * [[Jóhannes 22.]] * [[Benedikt 12.]] * [[Klemens 6.]] * [[Innósentíus 6.]] * [[Úrbanus 5.]] * [[Gregoríus 11.]] * [[Úrbanus 6.]] * [[Bonifasíus 9.]] * [[Innósentíus 7.]] * [[Gregoríus 12.]] * [[Marteinn 5.]] * [[Evgeníus 4.]] * [[Nikulás 5.]] * [[Kalixtus 3.]] * [[Píus 2.]] * [[Páll 2.]] * [[Sixtus 4.]] * [[Innósentíus 8.]] * [[Alexander 6.]] * [[Píus 3.]] * [[Júlíus 2.]] * [[Leó 10.]] * [[Hadríanus 6.]] * [[Klemens 7.]] * [[Páll 3.]] * [[Júlíus 3.]] * [[Marsellus 2.]] * [[Páll 4.]] * [[Píus 4.]] * [[Píus 5.]] * [[Gregoríus 13.]] * [[Sixtus 5.]] * [[Úrbanus 7.]] * [[Gregoríus 14.]] * [[Innósentíus 9.]] * [[Klemens 8.]] | group5 = 17. – 20. öld | list5 = * [[Leó 11.]] * [[Páll 5.]] * [[Gregoríus 15.]] * [[Úrbanus 8.]] * [[Innósentíus 10.]] * [[Alexander 7.]] * [[Klemens 9.]] * [[Klemens 10.]] * [[Innósentíus 11.]] * [[Alexander 8.]] * [[Innósentíus 12.]] * [[Klemens 11.]] * [[Innósentíus 13.]] * [[Benedikt 13.]] * [[Klemens 12.]] * [[Benedikt 14.]] * [[Klemens 13.]] * [[Klemens 14.]] * [[Píus 6.]] * [[Píus 7.]] * [[Leó 12.]] * [[Píus 8.]] * [[Gregoríus 16.]] * [[Píus 9.]] * [[Leó 13.]] * [[Píus 10.]] * [[Benedikt 15.]] * [[Píus 11.]] * [[Píus 12.]] * [[Jóhannes 23.]] * [[Páll 6.]] * [[Jóhannes Páll 1.]] * [[Jóhannes Páll 2.]] | group6 = 21. öld | list6 = * [[Benedikt 16.]] * [[Frans páfi|Frans]] * [[Leó 14.]] }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]]</noinclude> jw3rqe66r8cbu6txkhk8b29l4z6c7yu 0 151775 1958648 1957995 2026-04-02T14:55:00Z Makenzis 56151 * {{flagg|FIN}} [[Toni Korkeakunnas]] (2. april 2026 – )<ref>[https://fk-panevezys.lt/komandos-vaira-pereme-patyres-suomis/ Komandos vairą perėmė patyręs suomis]</ref> 1958648 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið|núverandi= |Fullt nafn=Futbolo klubas Panevėžys |mynd= |Gælunafn=panevėžiokai |Stytt nafn=FK Panevėžys |Stofnað=2015 |Leikvöllur=Aukštaijijos stadionas|Stærð=4,000 |Stjórnarformaður= {{LTU}} Bronius Vaitiekūnas |Knattspyrnustjóri= {{FIN}} [[Toni Korkeakunnas]]<ref>[https://fk-panevezys.lt/komandos-vaira-pereme-patyres-suomis/ Komandos vairą perėmė patyręs suomis]</ref> |Deild=[[TOPLYGA]] |Tímabil=2025 |Staðsetning= 6. [[A lyga]] (D1) | pattern_la1=_whiteline|pattern_b1=_whitecollar|pattern_ra1=_whiteline| leftarm1=FF0000|body1=FF0000|rightarm1=FF0000|shorts1=FF0000|socks1=FF0000| pattern_la2=_whiteline|pattern_b2=_whitecollar|pattern_ra2=_whiteline| leftarm2=1B1BF6|body2=1B1BF6|rightarm2=1B1BF6|shorts2=1B1BF6|socks2=1B1BF6| }} [[Mynd:Aukstaitijos_stadionas_Is_Panevezio_boksto.JPG|thumb|Aukštaitijos stadionas]] '''Futbolo klubas Panevėžys''' er lið sem er í [[A lyga|litáísku úrvalsdeildinni í knattspyrnu]]. Liðið var stofnað árið 2015. Núverandi völlur [[Aukštaitijos stadionas]] tekur tæp 4.000 í sæti. ==Titlar== *[[TOPLYGA|TOPLYGA, A lyga]] (1): 2023 *LFF taurė (2): 2020, 2025<ref>[https://lietuvosfutbolas.lt/rungtynes/fk-panevezys-fc-hegelmann-22618155/ Lietuvosfutbolas.lt]</ref><ref>[https://int.soccerway.com/match/fc-hegelmann-nmpJqEeg/fk-panevezys-E1ffSpX7/ Soccerway.com]</ref> *Supertaurė (2): 2021, 2024 == Árangur (2015–...) == {|class="wikitable" ! Tímabil ! ! Deild ! Staðsetning ! Tilvísanir |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2015 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2015.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2016 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2016.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2017 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 10. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2017.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2018 | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| 2. | bgcolor="#F4DC93" style="text-align:center;"| [[Pirma lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| 1. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2018.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2019 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2019.html#1lyga</ref> |- | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 2020 | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#ddffdd" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 5. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2020.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2021 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 4. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2021.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2022 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#DEB378" style="text-align:center;"| 3. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2022.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2023 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#FFFF00" style="text-align:center;"| '''1.''' | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2023.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2024 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 8. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2024.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2025 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[A lyga]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| 6. | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2025.html#alyga</ref> |- | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 2026 | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| 1. | bgcolor="#DDFFDD" style="text-align:center;"| [[TOPLYGA]] | bgcolor="#F5F5F5" style="text-align:center;"| . | <ref>http://www.rsssf.com/tablesl/lito2026.html#alyga</ref> |- |} == Leikmenn == Uppfært: [[21. febrúar]] 2026 {{fs start}} {{fs player|no= 1|nat=LTU|pos=GK|name=[[Vytautas Černiauskas]]}} {{Fs player|no=22|pos=GK|nat=LTU|name=[[Arijus Bražinskas]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 4|nat=TUN|pos=DF|name=[[Rayen Mzoughi]]}} {{Fs player|no= 5|nat=TAN|pos=DF|name=[[Miano Danilo Van den Bos]]}} {{Fs player|no=13|nat=CYP|pos=DF|name=[[Strahinja Kerkez]]}} {{Fs player|no=15|nat=LTU|pos=DF|name=[[Justinas Januševskij]]}} {{fs player|no=32|name=[[Rokas Rasimavičius]]|nat=LTU|pos=DF}} {{Fs player|no=45|nat=GER|pos=DF|name=[[Milan Delević]]}} {{Fs player|no=50|nat=BEL|pos=DF|name=[[Laurit Krasniqi]]}} {{Fs player|no=95|nat=COD|pos=DF|name=[[Joël Bopesu]]}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 6|nat=LTU|pos=MF|name=[[Matas Ramanauskas]]}} {{fs player|no= 7|name=[[Ernestas Veliulis]]|nat=LTU|pos=MF}} {{Fs player|no= 8|nat=CIV|pos=MF|name=[[Salomon Kouadio]]}} {{Fs player|no=26|nat=FRA|pos=MF|name=[[Jérôme Simon]]}} {{fs player|no=27|nat=Ghana|pos=MF|name=[[Kwadwo Asamoah (2002)|Kwadwo Asamoah]]}} {{Fs player|no=28|nat=LTU|pos=MF|name=[[Ernestas Burdzilauskas]]}} {{small|(fra [[FK Kauno Žalgiris|KŽ]])}} {{Fs player|no=34|nat=Ghana|pos=MF|name=[[Isaac Asante]]}} {{Fs player|no=44|nat=SLO|pos=MF|name=[[Lovro Grajfoner]]}} {{Fs player|no=|name=Ignas Lukoševičius|nat=LTU|pos=DF}} |----- ! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" | |----- bgcolor="#DFEDFD" {{fs player|no= 9|nat=LUX|pos=FW|name=[[Edvin Muratović]]}} {{Fs player|no=16|nat=SRB|pos=FW|name=[[Marko Bačanin]]}} {{Fs player|no=17|nat=UKR|name=[[Oleksandras Kurcevas]]|pos=FW}} {{Fs player|no=80|nat=BRA|pos=FW|name=[[Eliveton]]}} {{fs end}} ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://fk-panevezys.lt/ FK Panevėžys] * [https://toplyga.lt/komanda/panevezys TOPLYGA] * [https://int.soccerway.com/teams/lithuania/fk-panevezys/33092/ SOCCERWAY] * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/fk-panevezys/25064/ Globalsportsarchive] {{DEFAULTSORT:Panevėžys}} [[Flokkur:Litáísk knattspyrnufélög]] tvwng3o5t0qrdhh5x97wtot3qtwr2ol 0 154878 1958672 1918368 2026-04-03T08:40:30Z TKSnaevarr 53243 1958672 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Thorvald Stauning | mynd = Stauning i1920-erne.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start2 = [[24. apríl]] [[1924]] | stjórnartíð_end2 = [[14. desember]] [[1926]] | einvaldur2 = [[Kristján 10.]] | forveri2 = [[Niels Neergaard]] | eftirmaður2 =[[Thomas Madsen-Mygdal]] | stjórnartíð_start = [[30. apríl]] [[1929]] | stjórnartíð_end = [[3. maí]] [[1942]] | einvaldur = [[Kristján 10.]] | forveri = [[Thomas Madsen-Mygdal]] | eftirmaður =[[Vilhelm Buhl]] | myndatexti = | fæddur = [[26. október]] [[1873]] | fæðingarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1942|5|3|1873|10|26}} | dánarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u | þjóderni = [[Danmörk|Danskur]] | maki = | stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkurinn]] | börn = | bústaður = | atvinna = | háskóli = | starf = | trúarbrögð = |undirskrift = }} '''Thorvald August Marinus Stauning''' (26. október 1873 – 3. maí 1942) var [[Danmörk|danskur]] stjórnmálamaður sem var tvívegis [[forsætisráðherra Danmerkur]]; frá 1924 til 1926 og frá 1929 til dauðadags árið 1942. Stauning var fyrsti forsætisráðherra Danmerkur úr [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokknum]]. Hann sat í alls fimmtán ár og 9 mánuði, næstlengst danskra forsætisráðherra frá lokum einveldisins á eftir [[Jacob Brønnum Scavenius Estrup|J. B. S. Estrup]]. ==Æviágrip== Thorvald Stauning fæddist í húsinu Holmens Kanal nr. 30 í [[Kaupmannahöfn]] árið 1873 og átti fátæka og heilsuveila foreldra af alþýðustétt.<ref name=stefánjó>{{Vefheimild|höfundur=[[Stefán Jóhann Stefánsson]]|titill=um Stauning, stjórnskörunginn og alþýðuleiðtogann|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1062161|útgefandi=''[[Alþýðublaðið]]''|ár=1942|mánuður=10. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. nóvember}}</ref> Stauning vann í tóbaksverksmiðju sem drengur og hóf ungur þátttöku í dönskum verkalýðsmálum.<ref>{{Vefheimild|titill=Thorvald Stauning látinn|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4943997|útgefandi=''[[Alþýðumaðurinn]]''|ár=1942|mánuður=5. maí|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. nóvember}}</ref> Hann var meðal annars lengi formaður stéttarsamtaka tóbaksverkamanna og ritstjóri tímarits þeirra. Stauning hlaut litla formlega skólamenntun – hann gekk aðeins þrjú ár í barnaskóla og gekk síðar í kvöldskóla á unglingsárum sínum. Stauning gekk í danska [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkinn]] um leið og hann hafði aldur til og varð gjaldkeri flokksins árið 1893.<ref name=thstauning>{{Vefheimild|titill=Th. Stauning forsætisráðherra Dana|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=8829|útgefandi=''[[Alþýðublaðið]]''|ár=1926|mánuður=14. júlí.|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. nóvember}}</ref> Stauning náði árið 1906 kjöri á [[þjóðþing Danmerkur]] fyrir Fane-kjördæmi.<ref name=síðskeggur>{{Vefheimild|titill=Síðskeggurinn sem setti svip sinn á dönsk stjórnmál í þrjá áratugi|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2374851|útgefandi=''[[Vísir (dagblað)|Vísir]]''|ár=1964|mánuður=1. desember|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=9. nóvember}}</ref> Þegar [[P. Knudsen]], formaður Jafnaðarmannaflokksins, lést árið 1910 var Stauning kjörinn eftirmaður hans, enda hafði Knudsen mælt með honum sem formannsefni.<ref name=stefánjó/> Stauning var kjörinn í borgarstjórn Kaupmannahafnar árið 1913 og var formaður hennar frá 1919 til 1924.<ref name=thstauning/> Sem flokksformaður bætti Stauning samskipti Jafnaðarmannaflokksins, sem hafði áður verið flokkur byltingarsinna, við aðra danska stjórnmálaflokka. Þetta leiddi til þess að árið 1916 varð Stauning ráðherra í ríkisstjórn [[Carl Theodor Zahle|Carls Theodor Zahle]] úr [[Róttæki vinstriflokkurinn|Róttæka vinstriflokknum]], sem studd var af jafnaðarmönnum.<ref name=síðskeggur/> Stauning var í fyrstu ráðherra án ráðuneytis en fékk síðan til umráða nýtt ráðuneyti, félagsmálaráðuneytið, og varð fyrsti félagsmálaráðherra í sögu Danmerkur. Stjórn jafnaðarmanna og róttæklinga leið undir lok árið 1920 þegar [[Kristján 10.]] konungur leysti Zahle úr embætti og skipaði íhaldssama stjórn undir forsæti [[Otto Liebe]] til þess að geta innlimað [[Flensborg]] frá hinu sigraða Þýskalandi í kjölfar [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]]. Afskipti konungsins af stjórn ríkisins leiddu til [[Páskakreppan 1920|páskakreppunnar]] árið 1920 en í deilunni hótaði Stauning konungnum því að boða til allsherjarverkfalls til þess að mótmæla nýju stjórninni.<ref name=síðskeggur/> Til þess að forðast að vera settur af féllst Kristján á að leysa upp stjórn Liebe, kalla þingið saman á ný og samþykkja ný kosningalög með lýðræðislegri kjördæmaskipan en áður. Með breyttum kosningalögum óx Jafnaðarmannaflokknum ásmegin á næstu árum og árið 1924 vann flokkurinn 55 þingsæti af 150. Jafnaðarmenn mynduðu í kjölfarið stjórn ásamt Róttæka vinstriflokknum með Stauning sem forsætisráðherra. Fyrsta stjórn Staunings var markverð bæði sem ein fyrsta lýðræðislega kjörna stjórn jafnaðarmanna í sögunni, en einnig þar sem í henni var þingkonan [[Nina Bang]] skipuð menntamálaráðherra, en hún var einn fyrsti kvenráðherra sögunnar.<ref>Skou, Kaare R. (2005). ''Dansk politik A-Å''. Aschehoug, bls. 110, 638-639. {{ISBN|87-11-11652-8}}.</ref> Fyrsta stjórn Staunings sat í tvö ár en féll árið 1926 þegar íhaldsflokkar á þingi sameinuðust gegn henni til að koma í veg fyrir róttækar lagasetningar sem áttu að vinna bug á efnahagskreppu í landinu.<ref name=stefánjó/> Stauning leiddi kröftuga stjórnarandstöðu gegn ríkisstjórn eftirmanns síns, [[Thomas Madsen-Mygdal|Thomasar Madsen-Mygdal]] úr [[Venstre]], og vakti sterka andstöðu danskra verkamanna gegn stefnu hennar. Þegar Madsen-Mygdal kynnti fjárlög fyrir þinginu sem gerðu ráð fyrir töluverðum niðurskurði í opinberum útgjöldum árið 1929 neitaði samstarfsflokkur hans, [[Íhaldssami þjóðarflokkurinn]], að greiða atkvæði með þeim. Stjórnin féll því og kallað var til nýrra kosninga. Jafnaðarmannaflokkurinn vann þar stórsigur og myndaði nýja stjórn með stuðningi róttæklinga þar sem Stauning varð forsætisráðherra á ný.<ref name=stefánjó/> Á stjórnartíð Staunings var Jafnaðarmannaflokkurinn í nær stöðugum vexti. Jafnaðarmenn unnu þingkosningar árið 1932 og 1935 og bættu við sig fylgi í bæði skiptin. Í kosningum árið 1939 notuðu jafnaðarmenn slagorðið „Stauning eða stjórnleysi!“ og unnu enn einn sigurinn, en þó með nokkuð minna fylgi en áður.<ref name=síðskeggur/> Sama ár ákvað Stauning að láta af embætti sem formaður Jafnaðarmannaflokksins en sat þó áfram sem forsætisráðherra Danmerkur. Hann mælti með bandamanni sínum, [[Hans Hedtoft]], sem eftirmanni sínum á formannsstól og Hedtoft hlaut einróma stuðning í embættið.<ref name=stefánjó/> Stjórn Staunings átti þátt í að þróa „norræna jafnaðarstefnu“ og í að byggja upp velferðarríki í Danmörku. Stjórn Staunings setti meðal annars lög sem tryggði dönskum verkamönnum sumarleyfi í fyrsta sinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Hugmyndir Staunings og Karlslunde strand|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3959689|útgefandi=''[[Tíminn]]''|ár=1980|mánuður=23. mars|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=10. nóvember}}</ref> [[Seinni heimsstyrjöldin]] hófst næsta ár og þann 9. apríl 1940 gerðu Þjóðverjar [[Innrásin í Danmörku og Noreg|innrás í Danmörku]] og hertóku landið. Þar sem Stauning var afar gagnrýninn á [[Þriðja ríkið|stjórn nasista í Þýskalandi]] var búist við því að honum yrði komið frá völdum á meðan á hernáminu stæði en að endingu vottuðu leiðtogar allra dönsku stjórnmálaflokkanna honum traust til að sitja áfram sem leiðtogi [[þjóðstjórn]]ar þar sem hann væri eini maðurinn sem þjóðin gæti treyst.<ref name=síðskeggur/> Stauning lést í embætti þann 3. maí árið 1942. Danmörk var þá enn hersetin og mestöll Evrópa á valdi nasista. Stauning lést því bugaður maður og svartsýnn á framtíð jafnaðarstefnunnar í Evrópu. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=[[24. apríl]] [[1924]] |til=[[14. desember]] [[1926]] |fyrir=[[Niels Neergaard]] |eftir=[[Thomas Madsen-Mygdal]] }} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=[[30. apríl]] [[1929]] |til=[[3. maí]] [[1942]] |fyrir=[[Thomas Madsen-Mygdal]] |eftir=[[Vilhelm Buhl]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{DEFAULTSORT:Stauning, Thorvald}} {{fd|1873|1942}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]] f6apthzyshp44pr89lffro6x28r886f 0 158686 1958644 1957336 2026-04-02T14:08:38Z ~2026-20400-24 115110 1958644 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Chan Santokhi | mynd = Чандрикаперсад Сантохи (cropped).jpg | myndastærð = 240px | myndatexti1 = Santokhi árið 2020. | titill= [[Forseti Súrínam]] | stjórnartíð_start = [[16. júlí]] [[2020]] | stjórnartíð_end = [[16. júlí]] [[2025]] | vara_forseti = [[Ronnie Brunswijk]] | forveri = [[Desi Bouterse]] | eftirmaður = [[Jennifer Geerlings-Simons]] | fæddur = {{Fæðingardagur|1959|2|3}} | fæðingarstaður = [[Lelydorp]], [[Súrínam]] | þjóderni = [[Súrínam]]skur | maki = Melissa Seenacherry (g. 2020) | börn = 2 | stjórnmálaflokkur = [[Framfarasinnaði umbótaflokkurinn]] | háskóli = Nederlandse Politieacademie, [[Apeldoorn]] ([[Baccalaureus Scientiarum|BS]]) }} '''Chandrikapersad Santokhi''', almennt kallaður '''Chan Santokhi''' (3. febrúar 1959 - 30. mars 2026), er [[súrínam]]skur [[stjórnmálamaður]] og fyrrum lögreglustjóri. Hann var [[forseti Súrínam]] frá 16. júlí 2020 til 16. júní 2025.<ref name="inaug">{{cite web|title=Live blog: Inauguratie president en vicepresident|language=nl|website=De Ware Tijd|url=http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/16/live-blog-inauguratie-president-en-vicepresident/|access-date=16 July 2020|archive-date=9 október 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009095133/http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/16/live-blog-inauguratie-president-en-vicepresident/|url-status=dead}}</ref> ==Æviágrip== Eftir að hafa lokið grunnskólanámi sínu í [[Paramaribo]] hlaut Santokhi styrk til framhaldsnáms í [[Holland]]i. Hann gekk í lögregluháskóla í [[Apeldoorn]] frá 1978 til 1982. Að loknu námi sneri Santokhi aftur til Súrínam í september 1982 til að hefja störf í lögreglunni. Þegar hann var 23 ára var Santokhi útnefndur yfirmaður í lögreglunni í héraðinu [[Wanica]]. Árið 1989 var hann útnefndur yfirmaður rannsóknarlögregludeildar landsins. Árið 1991 var hann hækkaður í tign og gerður lögreglustjóri.<ref>{{Vefheimild|höfundur= Stieven Ramdharie|url=http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/871508/2007/10/02/De-meest-bedreigde-man-van-Suriname.dhtml|titill=De meest bedreigde man van Suriname|tungumál=höllenska|útgefandi=''[[de Volkskrant]]''|mánuður=10. febrúar|ár=2007|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. ágúst}}</ref> Í september árið 2005 var Santokhi útnefndur dóms- og lögreglumálaráðherra sem meðlimur Framfarasinnaða umbótaflokksins. Ráðherratíð hans einkenndist af harkalegri baráttu gegn glæpastarfsemi, sér í lagi gegn eiturlyfjaverslun í landinu. [[Desi Bouterse]] gaf Santokhi gælunafnið „fógetinn“. Santokhi stýrði jafnframt rannsóknum á [[Desembermorðin|desembermorðum]] ársins 1982 í byrjun ráðherratíðar sinnar og setti á fót sérstakan dómstól í úthverfum [[Domburg]] til að fjalla um málið.<ref>{{cite web|url=https://www.nd.nl/nieuws/buitenland/732580/proces-decembermoorden-wordt-hervat|title=Proces Decembermoorden wordt hervat|website=Nederlands Dagblad|access-date=26 May 2020|language=nl}}</ref> Í þingkosningum ársins 2010 hlaut Santokhi flest atkvæði allra frambjóðanda fyrir utan Desi Bouterse þrátt fyrir að skipa sæti fremur neðarlega á kosningalista Framfarasinnaða umbótaflokksins. Í júlí sama ár var Santokhi útnefndur forsetaframbjóðandi Nýju fylkingarinnar, kosningabandalags sem Framfarasinnaði umbótaflokkurinn átti aðild að. Í forsetakosningum þingsins var Santokhi mótframbjóðandi Desi Bouterse, sem var að endingu kjörinn forseti. Frá árinu 1995 var Santokhi fulltrúi Fíknivarnarnefndar Ameríkuríkja (CIDAD), sjálfstæðrar stofnunar á vegum [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]] sem vinnur gegn fíkniefnaverslun í Ameríku. Árið 2009 varð Santokhi varaforseti stofnunarinnar og síðan forseti næsta ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/3685|titill=Breaking news: Santokhi gekozen tot CICAD-voorzitter|tungumál=nl|útgefandi=Starnieuws|mánuður=6. desember|ár2011}}</ref> Þann 3. júlí árið 2011 var Santokhi kjörinn forseti Framfarasinnaða umbótaflokksins (VHP). Flokkurinn hafði í upphafi aðallega verið flokkur landsmanna af indverskum uppruna en frá því að Santokhi varð flokksleiðtogi hefur flokkurinn náð breiðari skírskotun til annarra fólkshópa í Súrínam. Eftir þingkosningar í maí árið 2020 vann Framfarasinnaði umbótaflokkurinn tuttugu af 51 þingsæti og varð stærsti flokkurinn á súrínamska þinginu. Þann 13. júlí árið 2020 var Santokhi einn í framboði þegar kosið var um forseta landsins á þinginu. Santokhi var því sjálfkjörinn forseti þann 16. júlí árið 2020.<ref>{{cite web|url=http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/13/live-blog-verkiezing-president-en-vicepresident-suriname/|title=Live blog: Verkiezing president en vicepresident Suriname|website=De Ware Tijd|access-date=13 July 2020|language=nl|archive-date=15 janúar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115220444/http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/13/live-blog-verkiezing-president-en-vicepresident-suriname/|url-status=dead}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Súrínam]] | frá=[[16. júlí]] [[2020]]| til= [[16. júlí]] [[2025]]| fyrir=[[Desi Bouterse]]| eftir=[[Jennifer Geerlings-Simons]]| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Santokhi, Chan}} {{fde|1959|2026}} [[Flokkur:Forsetar Súrínam]] gzavu9p5i3qxtdu48tvepqjozlpijvu 1958646 1958644 2026-04-02T14:23:53Z Berserkur 10188 1958646 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Chan Santokhi | mynd = Чандрикаперсад Сантохи (cropped).jpg | myndastærð = 240px | myndatexti1 = Santokhi árið 2020. | titill= [[Forseti Súrínam]] | stjórnartíð_start = [[16. júlí]] [[2020]] | stjórnartíð_end = [[16. júlí]] [[2025]] | vara_forseti = [[Ronnie Brunswijk]] | forveri = [[Desi Bouterse]] | eftirmaður = [[Jennifer Geerlings-Simons]] | fæddur = {{Fæðingardagur|1959|2|3}} | fæðingarstaður = [[Lelydorp]], [[Súrínam]] | þjóderni = [[Súrínam]]skur | maki = Melissa Seenacherry (g. 2020) | börn = 2 | stjórnmálaflokkur = [[Framfarasinnaði umbótaflokkurinn]] | háskóli = Nederlandse Politieacademie, [[Apeldoorn]] ([[Baccalaureus Scientiarum|BS]]) }} '''Chandrikapersad Santokhi''', almennt kallaður '''Chan Santokhi''' (3. febrúar 1959 - 30. mars 2026), var [[súrínam]]skur [[stjórnmálamaður]] og fyrrum lögreglustjóri. Hann var [[forseti Súrínam]] frá 16. júlí 2020 til 16. júní 2025.<ref name="inaug">{{cite web|title=Live blog: Inauguratie president en vicepresident|language=nl|website=De Ware Tijd|url=http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/16/live-blog-inauguratie-president-en-vicepresident/|access-date=16 July 2020|archive-date=9 október 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009095133/http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/16/live-blog-inauguratie-president-en-vicepresident/|url-status=dead}}</ref> ==Æviágrip== Eftir að hafa lokið grunnskólanámi sínu í [[Paramaribo]] hlaut Santokhi styrk til framhaldsnáms í [[Holland]]i. Hann gekk í lögregluháskóla í [[Apeldoorn]] frá 1978 til 1982. Að loknu námi sneri Santokhi aftur til Súrínam í september 1982 til að hefja störf í lögreglunni. Þegar hann var 23 ára var Santokhi útnefndur yfirmaður í lögreglunni í héraðinu [[Wanica]]. Árið 1989 var hann útnefndur yfirmaður rannsóknarlögregludeildar landsins. Árið 1991 var hann hækkaður í tign og gerður lögreglustjóri.<ref>{{Vefheimild|höfundur= Stieven Ramdharie|url=http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/871508/2007/10/02/De-meest-bedreigde-man-van-Suriname.dhtml|titill=De meest bedreigde man van Suriname|tungumál=höllenska|útgefandi=''[[de Volkskrant]]''|mánuður=10. febrúar|ár=2007|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. ágúst}}</ref> Í september árið 2005 var Santokhi útnefndur dóms- og lögreglumálaráðherra sem meðlimur Framfarasinnaða umbótaflokksins. Ráðherratíð hans einkenndist af harkalegri baráttu gegn glæpastarfsemi, sér í lagi gegn eiturlyfjaverslun í landinu. [[Desi Bouterse]] gaf Santokhi gælunafnið „fógetinn“. Santokhi stýrði jafnframt rannsóknum á [[Desembermorðin|desembermorðum]] ársins 1982 í byrjun ráðherratíðar sinnar og setti á fót sérstakan dómstól í úthverfum [[Domburg]] til að fjalla um málið.<ref>{{cite web|url=https://www.nd.nl/nieuws/buitenland/732580/proces-decembermoorden-wordt-hervat|title=Proces Decembermoorden wordt hervat|website=Nederlands Dagblad|access-date=26 May 2020|language=nl}}</ref> Í þingkosningum ársins 2010 hlaut Santokhi flest atkvæði allra frambjóðanda fyrir utan Desi Bouterse þrátt fyrir að skipa sæti fremur neðarlega á kosningalista Framfarasinnaða umbótaflokksins. Í júlí sama ár var Santokhi útnefndur forsetaframbjóðandi Nýju fylkingarinnar, kosningabandalags sem Framfarasinnaði umbótaflokkurinn átti aðild að. Í forsetakosningum þingsins var Santokhi mótframbjóðandi Desi Bouterse, sem var að endingu kjörinn forseti. Frá árinu 1995 var Santokhi fulltrúi Fíknivarnarnefndar Ameríkuríkja (CIDAD), sjálfstæðrar stofnunar á vegum [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]] sem vinnur gegn fíkniefnaverslun í Ameríku. Árið 2009 varð Santokhi varaforseti stofnunarinnar og síðan forseti næsta ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/3685|titill=Breaking news: Santokhi gekozen tot CICAD-voorzitter|tungumál=nl|útgefandi=Starnieuws|mánuður=6. desember|ár2011}}</ref> Þann 3. júlí árið 2011 var Santokhi kjörinn forseti Framfarasinnaða umbótaflokksins (VHP). Flokkurinn hafði í upphafi aðallega verið flokkur landsmanna af indverskum uppruna en frá því að Santokhi varð flokksleiðtogi hefur flokkurinn náð breiðari skírskotun til annarra fólkshópa í Súrínam. Eftir þingkosningar í maí árið 2020 vann Framfarasinnaði umbótaflokkurinn tuttugu af 51 þingsæti og varð stærsti flokkurinn á súrínamska þinginu. Þann 13. júlí árið 2020 var Santokhi einn í framboði þegar kosið var um forseta landsins á þinginu. Santokhi var því sjálfkjörinn forseti þann 16. júlí árið 2020.<ref>{{cite web|url=http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/13/live-blog-verkiezing-president-en-vicepresident-suriname/|title=Live blog: Verkiezing president en vicepresident Suriname|website=De Ware Tijd|access-date=13 July 2020|language=nl|archive-date=15 janúar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115220444/http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/13/live-blog-verkiezing-president-en-vicepresident-suriname/|url-status=dead}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Súrínam]] | frá=[[16. júlí]] [[2020]]| til= [[16. júlí]] [[2025]]| fyrir=[[Desi Bouterse]]| eftir=[[Jennifer Geerlings-Simons]]| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Santokhi, Chan}} {{fde|1959|2026}} [[Flokkur:Forsetar Súrínam]] b8zci0qyv5xjv1xdw8biaymxhemzpyn 1958652 1958646 2026-04-02T17:06:27Z TKSnaevarr 53243 1958652 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | nafn = Chan Santokhi | mynd = Чандрикаперсад Сантохи (cropped).jpg | myndatexti1 = Santokhi árið 2020. | titill= [[Forseti Súrínam]] | stjórnartíð_start = [[16. júlí]] [[2020]] | stjórnartíð_end = [[16. júlí]] [[2025]] | vara_forseti = [[Ronnie Brunswijk]] | forveri = [[Desi Bouterse]] | eftirmaður = [[Jennifer Geerlings-Simons]] | fæddur = {{Fæðingardagur|1959|2|3}} | dánardagur = {{dánardagur og aldur|2026|3|30|1959|2|3}} | dánarstaður = [[Paramaribo]], [[Súrínam]] | fæðingarstaður = [[Lelydorp]], [[Súrínam]] | þjóderni = [[Súrínam]]skur | maki = Melissa Seenacherry (g. 2020) | börn = 2 | stjórnmálaflokkur = [[Framfarasinnaði umbótaflokkurinn]] | háskóli = Nederlandse Politieacademie, [[Apeldoorn]] ([[Baccalaureus Scientiarum|BS]]) }} '''Chandrikapersad Santokhi''', almennt kallaður '''Chan Santokhi''' (3. febrúar 1959 – 30. mars 2026), var [[súrínam]]skur [[stjórnmálamaður]] og fyrrum lögreglustjóri. Hann var [[forseti Súrínam]] frá 16. júlí 2020 til 16. júní 2025.<ref name="inaug">{{cite web|title=Live blog: Inauguratie president en vicepresident|language=nl|website=De Ware Tijd|url=http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/16/live-blog-inauguratie-president-en-vicepresident/|access-date=16 July 2020|archive-date=9 október 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201009095133/http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/16/live-blog-inauguratie-president-en-vicepresident/|url-status=dead}}</ref> ==Æviágrip== Eftir að hafa lokið grunnskólanámi sínu í [[Paramaribo]] hlaut Santokhi styrk til framhaldsnáms í [[Holland]]i. Hann gekk í lögregluháskóla í [[Apeldoorn]] frá 1978 til 1982. Að loknu námi sneri Santokhi aftur til Súrínam í september 1982 til að hefja störf í lögreglunni. Þegar hann var 23 ára var Santokhi útnefndur yfirmaður í lögreglunni í héraðinu [[Wanica]]. Árið 1989 var hann útnefndur yfirmaður rannsóknarlögregludeildar landsins. Árið 1991 var hann hækkaður í tign og gerður lögreglustjóri.<ref>{{Vefheimild|höfundur= Stieven Ramdharie|url=http://www.volkskrant.nl/vk/nl/2668/Buitenland/article/detail/871508/2007/10/02/De-meest-bedreigde-man-van-Suriname.dhtml|titill=De meest bedreigde man van Suriname|tungumál=höllenska|útgefandi=''[[de Volkskrant]]''|mánuður=10. febrúar|ár=2007|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. ágúst}}</ref> Í september árið 2005 var Santokhi útnefndur dóms- og lögreglumálaráðherra sem meðlimur Framfarasinnaða umbótaflokksins. Ráðherratíð hans einkenndist af harkalegri baráttu gegn glæpastarfsemi, sér í lagi gegn eiturlyfjaverslun í landinu. [[Desi Bouterse]] gaf Santokhi gælunafnið „fógetinn“. Santokhi stýrði jafnframt rannsóknum á [[Desembermorðin|desembermorðum]] ársins 1982 í byrjun ráðherratíðar sinnar og setti á fót sérstakan dómstól í úthverfum [[Domburg]] til að fjalla um málið.<ref>{{cite web|url=https://www.nd.nl/nieuws/buitenland/732580/proces-decembermoorden-wordt-hervat|title=Proces Decembermoorden wordt hervat|website=Nederlands Dagblad|access-date=26 May 2020|language=nl}}</ref> Í þingkosningum ársins 2010 hlaut Santokhi flest atkvæði allra frambjóðanda fyrir utan Desi Bouterse þrátt fyrir að skipa sæti fremur neðarlega á kosningalista Framfarasinnaða umbótaflokksins. Í júlí sama ár var Santokhi útnefndur forsetaframbjóðandi Nýju fylkingarinnar, kosningabandalags sem Framfarasinnaði umbótaflokkurinn átti aðild að. Í forsetakosningum þingsins var Santokhi mótframbjóðandi Desi Bouterse, sem var að endingu kjörinn forseti. Frá árinu 1995 var Santokhi fulltrúi Fíknivarnarnefndar Ameríkuríkja (CIDAD), sjálfstæðrar stofnunar á vegum [[Samtök Ameríkuríkja|Samtaka Ameríkuríkja]] sem vinnur gegn fíkniefnaverslun í Ameríku. Árið 2009 varð Santokhi varaforseti stofnunarinnar og síðan forseti næsta ár.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.starnieuws.com/index.php/welcome/index/nieuwsitem/3685|titill=Breaking news: Santokhi gekozen tot CICAD-voorzitter|tungumál=nl|útgefandi=Starnieuws|mánuður=6. desember|ár2011}}</ref> Þann 3. júlí árið 2011 var Santokhi kjörinn forseti Framfarasinnaða umbótaflokksins (VHP). Flokkurinn hafði í upphafi aðallega verið flokkur landsmanna af indverskum uppruna en frá því að Santokhi varð flokksleiðtogi hefur flokkurinn náð breiðari skírskotun til annarra fólkshópa í Súrínam. Eftir þingkosningar í maí árið 2020 vann Framfarasinnaði umbótaflokkurinn tuttugu af 51 þingsæti og varð stærsti flokkurinn á súrínamska þinginu. Þann 13. júlí árið 2020 var Santokhi einn í framboði þegar kosið var um forseta landsins á þinginu. Santokhi var því sjálfkjörinn forseti þann 16. júlí árið 2020.<ref>{{cite web|url=http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/13/live-blog-verkiezing-president-en-vicepresident-suriname/|title=Live blog: Verkiezing president en vicepresident Suriname|website=De Ware Tijd|access-date=13 July 2020|language=nl|archive-date=15 janúar 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210115220444/http://dwtonline.com/laatste-nieuws/2020/07/13/live-blog-verkiezing-president-en-vicepresident-suriname/|url-status=dead}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| titill=[[Forseti Súrínam]] | frá=[[16. júlí]] [[2020]]| til= [[16. júlí]] [[2025]]| fyrir=[[Desi Bouterse]]| eftir=[[Jennifer Geerlings-Simons]]| }} {{Töfluendir}} {{DEFAULTSORT:Santokhi, Chan}} {{fde|1959|2026}} [[Flokkur:Forsetar Súrínam]] ht9jons24r7ks7kfmi3d382mz961h8p 1 158687 1958651 1681331 2026-04-02T17:04:59Z TKSnaevarr 53243 1958651 wikitext text/x-wiki {{Þýðing |titill=Chan Santokhi |tungumál=fr |id=173160680 }} 5wmorg5b4adhzyo043w6nh888io1vqd 0 160230 1958675 1918465 2026-04-03T08:42:04Z TKSnaevarr 53243 1958675 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Niels Neergaard | mynd = Niels Thomasius Neergaard.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start2 = [[12. október]] [[1908]] | stjórnartíð_end2 =[[16. ágúst]] [[1909]] | einvaldur2 = [[Friðrik 8.]] | forveri2 = [[Jens Christian Christensen]] | eftirmaður2 = [[Ludvig Holstein-Ledreborg]] | stjórnartíð_start = [[5. maí]] [[1920]] | stjórnartíð_end = [[24. apríl]] [[1924]] | einvaldur = [[Kristján 10.]] | forveri = [[Michael Pedersen Friis]] | eftirmaður = [[Thorvald Stauning]] | myndatexti = | fæddur = [[27. júní]] [[1854]] | fæðingarstaður = [[Ugilt]], [[Vendsyssel]], [[Danmörk]]u | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1936|9|2|1854|6|27}} | dánarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u | þjóderni = [[Danmörk|Danskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Venstre]] | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] | starf = Sagnfræðingur, stjórnmálamaður }} '''Niels Thomasius Neergaard''' ([[27. júní]] [[1854]] – [[2. september]] [[1936]]) var [[Danmörk|danskur]] [[sagnfræði|sagnfræðingur]] og [[stjórnmálamaður]] sem gegndi stöðu [[forsætisráðherra Danmerkur]] frá 1908-09 og aftur 1920-24. ==Ævi og ferill== Niels Neergaard fæddist á norðanverðu [[Jótland|Jótlandi]], sonur prests sem setið hafði á danska þinginu. Hann lauk prófi í sagnfræði og lagði einnig stund á hagfræði og stjórnmálafræði. Neergaard gekk til liðs við [[Venstre]] og var kjörinn á þing fyrir flokkinn og gegndi þingmennsku fyrst frá 1887-90 og aftur frá 1892-1932. Hann var meðlimur í [[Moderate Venstre]] og leiðtogi þess frá 1901, en það var hópur þingmanna úr röðum Venstre sem störfuðu oft náið með hægriöflunum á þingi. Hann varð fjármálaráðherra í ríkisstjórn [[Jens Christian Christensen|J. C. Christensen]] árið 1908, en sú stjórn varð skammlíf vegna [[Peter Adler Alberti|Alberti-hneykslisins]], tók Neergaard við forsætisráðherraembættinu til bráðabirgða og gegndi í um tíu mánuði. Hann varð fjármálaráðherra á ný frá 1910-13 í stjórn [[Klaus Berntsen]]. Eftir þingkosningarnar 1920, sem fram fóru í kjölfar gríðarlegra mótmæla svo jaðraði við stjórnarbyltingu, tókst Neergaard að mynda ríkisstjórn sem sat í fjögur ár. Hann átti síðar eftir að snúa aftur sem fjármálaráðherra frá 1926-29. Neergaard var ekki talinn mikill klækjarefur í stjórnmálum en naut fremur orðspors síns sem heilindamaður. Samhliða stjórnmálastörfum var Neergaard afkastamikill sagnfræðingur og höfðu verk hans mikil áhrif. Verk hans ''Under Junigrundloven'', sem fjallaði um stjórnmálasögu áranna 1848-66 var um áratugaskeið lykilheimildin um stjórnmálaþróun Danmerkur á tímabilinu. == Ritverk == * ''Under Junigrundloven'' I-II, Kaupmannahöfn 1892-1916 (prentað 1973 ISBN 87-7500-825-4) * ''Sidste Bog af Danmarks Riges Historie 1852-1864'' * ''[[William Gladstone]]'', 1886. * ''R. Cobden'', 1889. == Ítarefni == * ''Kraks Blaa Bog'' 1929 * Harald Jørgensen (ritstj.), ''Tre venstremænd : en brevveksling mellem Frede Bojsen, Klaus Berntsen og Niels Neergaard'', Gad, 1962. * Axel Andersen: ''Fortjente personers gravsted på Københavns Kommunes kirkegårde'', Københavns Kommune 1997. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=[[12. október]] [[1908]] |til=[[16. ágúst]] [[1909]] |fyrir=[[Jens Christian Christensen]] |eftir=[[Ludvig Holstein-Ledreborg]] }} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=[[5. maí]] [[1920]] |til=[[24. apríl]] [[1924]] |fyrir=[[Michael Pedersen Friis]] |eftir=[[Thorvald Stauning]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{fd|1855|1936}} {{DEFAULTSORT: Neergaard, Niels}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] [[Flokkur:Danskir sagnfræðingar|Neergaard, Niels]] g0gob7pywc8admzr0osomvmhev47a4j 0 162759 1958654 1956210 2026-04-02T20:32:17Z ~2026-20459-80 115118 1958654 wikitext text/x-wiki '''Björg Magnúsdóttir''' (f. [[9. apríl]] [[1985]]) er íslensk fjölmiðlakona, stjórnmálafræðingur og handritshöfundur. Hún starfaði um árabil við þáttagerð á [[Rúv|RÚV]] í útvarpi og sjónvarpi og sem aðstoðarmaður Einars Þorsteinssonar borgarstjóra. Björg er núverandi oddviti [[Viðreisn|Viðreisnar]] fyrir borgarstjórnarkosningarnar árið 2026 Hún er fædd í [[Reykjavík]] og alin upp í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]].<ref name=":0">Sidmennt.is, [https://sidmennt.is/athafnir/athafnarstjorar/ „Athafnastjórar“] (skoðað 27. mars 2021)</ref> Foreldrar hennar eru Magnús Pálsson fv. forstöðumaður MBA-náms við Háskóla Íslands og Laura Scheving Thorsteinsson hjúkrunarfræðingur og fv. sérfræðingur hjá embætti landlæknis.<ref name=":1">Mbl.is, [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1549071/ „Mikið óskrifað um mína kynslóð“] (skoðað 27. mars 2021)</ref> Björg lauk stúdentsprófi frá [[Verzlunarskóli Íslands|Verslunarskóla Íslands]],<ref name=":2">[https://timarit.is/page/6192684#page/n5/mode/2up „Ef ég fæ að skrifa og segja sögur þá er ég sátt“], ''Gaflari'', 14. tbl. 1. árg. 2014</ref> BA-gráðu í stjórnmálafræði, MA-námi í hagnýtri menningarmiðlun frá Háskóla Íslands og árið 2018 lauk hún námi í athafnastjórnun hjá Siðmennt.<ref name=":0" /> Hún hefur verið formaður [[Stúdentaráð Háskóla Íslands|Stúdentaráðs HÍ]], blaðamaður á [[Blaðið|Blaðinu]], fréttamaður á RÚV, umsjónarmaður Síðdegisútvarps Rásar 2 og fleiri þátta á RÚV.<ref name=":2" /> Björg hefur skrifað tvær bækur, skáldsögurnar ''Ekki þessi týpa'' (2013) og ''Þessi týpa'' (2014)<ref name=":1" /> og er einn þriggja handritshöfunda sjónvarpsþáttaraðarinnar ''Ráðherrann'' (2020) og skrifaði handrit að ''Vigdísi'' (2025) og fleiri seríum fyrir sjónvarp.<ref>Klapptre.is, [https://klapptre.is/2020/09/17/bjorg-magnusdottir-um-radherrannbenedikt-er-leidtoginn-sem-vid-oll-thraum/ „Björg Magnúsdóttir um Ráðherrann: „Benedikt er leiðtoginn sem við öll þráum“] (skoðað 27. mars 2021)</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Fólk fætt árið 1985]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands]] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálafræðingar]] [[Flokkur:Íslenskar fjölmiðlakonur]] [[Flokkur:Íslenskir kvenrithöfundar]] cicwl6vc760qi9kwoj18ybetond941y 1958666 1958654 2026-04-03T06:51:14Z Bjarki S 9 1958666 wikitext text/x-wiki '''Björg Magnúsdóttir''' (f. [[9. apríl]] [[1985]]) er íslensk fjölmiðlakona, stjórnmálafræðingur og handritshöfundur. Hún starfaði um árabil við þáttagerð á [[Rúv|RÚV]] í útvarpi og sjónvarpi og sem aðstoðarmaður Einars Þorsteinssonar borgarstjóra. Björg er núverandi oddviti [[Viðreisn|Viðreisnar]] fyrir [[Borgarstjórnarkosningar í Reykjavík 2026|borgarstjórnarkosningarnar árið 2026]]. Hún er fædd í [[Reykjavík]] og alin upp í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]].<ref name=":0">Sidmennt.is, [https://sidmennt.is/athafnir/athafnarstjorar/ „Athafnastjórar“] (skoðað 27. mars 2021)</ref> Foreldrar hennar eru Magnús Pálsson fv. forstöðumaður MBA-náms við Háskóla Íslands og Laura Scheving Thorsteinsson hjúkrunarfræðingur og fv. sérfræðingur hjá embætti landlæknis.<ref name=":1">Mbl.is, [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1549071/ „Mikið óskrifað um mína kynslóð“] (skoðað 27. mars 2021)</ref> Björg lauk stúdentsprófi frá [[Verzlunarskóli Íslands|Verslunarskóla Íslands]],<ref name=":2">[https://timarit.is/page/6192684#page/n5/mode/2up „Ef ég fæ að skrifa og segja sögur þá er ég sátt“], ''Gaflari'', 14. tbl. 1. árg. 2014</ref> BA-gráðu í stjórnmálafræði, MA-námi í hagnýtri menningarmiðlun frá Háskóla Íslands og árið 2018 lauk hún námi í athafnastjórnun hjá Siðmennt.<ref name=":0" /> Hún hefur verið formaður [[Stúdentaráð Háskóla Íslands|Stúdentaráðs HÍ]], blaðamaður á [[Blaðið|Blaðinu]], fréttamaður á RÚV, umsjónarmaður Síðdegisútvarps Rásar 2 og fleiri þátta á RÚV.<ref name=":2" /> Björg hefur skrifað tvær bækur, skáldsögurnar ''Ekki þessi týpa'' (2013) og ''Þessi týpa'' (2014)<ref name=":1" /> og er einn þriggja handritshöfunda sjónvarpsþáttaraðarinnar ''Ráðherrann'' (2020) og skrifaði handrit að ''Vigdísi'' (2025) og fleiri seríum fyrir sjónvarp.<ref>Klapptre.is, [https://klapptre.is/2020/09/17/bjorg-magnusdottir-um-radherrannbenedikt-er-leidtoginn-sem-vid-oll-thraum/ „Björg Magnúsdóttir um Ráðherrann: „Benedikt er leiðtoginn sem við öll þráum“] (skoðað 27. mars 2021)</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Fólk fætt árið 1985]] [[Flokkur:Stúdentar úr Verslunarskóla Íslands]] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálafræðingar]] [[Flokkur:Íslenskar fjölmiðlakonur]] [[Flokkur:Íslenskir kvenrithöfundar]] naepkstc5gieby4l8hikcdndm6yvlgz 0 175791 1958640 1951651 2026-04-02T13:37:30Z Arnastjarna 114982 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1958640 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hyperelastic skin in a case of Ehlers-Danlos syndrome (cropped).png|right|500px|alt=Einstaklingur með Ehlers-Danlos heilkenni sem sýnir ofteygni í húð.|thumb|<small>Einstaklingur með Ehlers-Danlos-heilkenni sem sýnir '''ofteygni í húð'''.</small>]] [[Mynd:Ehlers-Danlos syndrome2.jpg|right|250px|alt=Einstaklingur með Ehlers-Danlos heilkenni sem sýnir yfirhreyfanleika fingurliða.|thumb|<small>Einstaklingur með Ehlers-Danlos heilkenni sem sýnir '''yfirhreyfanleika fingurliða'''.</small>]] '''Ehlers-Danlos-heilkenni''' (EDS) er hópur sjaldgæfra arfgengra [[sjúkdómur|sjúkdóma]] sem einkennist af teygjanlegum [[Bandvefur|bandvef]] og leggjast þeir á liðbönd, [[húð]], innri [[Líffærakerfi|líffæri]] og [[Æð|æðar]].<ref>Fyrirmynd greinarinnar var {{Citation|title=Ehlers–Danlos syndromes|date=2023-07-23|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ehlers%E2%80%93Danlos_syndromes&oldid=1166679502|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-08-11}}</ref> Sjúkdómur veldur galla á framleiðslu [[kollagen | kollagens]] í [[líkami|líkama]] manna, en það eru [[Prótín|prótein]] sem veita bandvefjum líkamans ákveðinn teygjanleika og styrk. Bandvefir líkamans ([[húð]], [[Sin|sinar]], veggir [[Líffærakerfi|líffæra]], [[brjósk]] og [[Æð|æðar]]) verða óeðlilega veikir, gefa eftir og geta auðveldlega rifnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.ehlers-danlos.com/what-is-eds/|title=What is EDS?|website=The Ehlers Danlos Society|language=en-GB|access-date=2023-08-12}}</ref> EDS er stundum nefnt teygjuhúð ([[latína]]: cutis hyperelastica).<ref>{{Cite web|url=https://idordabanki.arnastofnun.is/faersla/344329|title=Íðorðabankinn|website=idordabanki.arnastofnun.is|access-date=2023-08-11|archive-date=2023-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811203158/https://idordabanki.arnastofnun.is/faersla/344329|url-status=dead}}</ref> EDS skiptist í 13 undirflokka sem á hver sín sérkenni en allir einkennast af minnkuðum styrk og heilleika húðar, liða, æða og annarra vefja. Hinir ólíku undirflokkar byggja á mismunandi stökkbreytingum sem leiða til galla í myndun, seytun eða starfshæfni [[kollagen|kollagena]] eða [[ensím|ensíma]] eða lífhvata sem taka þátt í framleiðslu og vinnslu þess. Heiti hvers flokks skírskotar til meingerðar hans.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://www.nhs.uk/conditions/ehlers-danlos-syndromes/|title=Ehlers-Danlos syndromes|last=The National Health Service (NHS)|date=2017-10-18|website=nhs.uk|language=en|access-date=2023-08-12}}</ref><ref name=":2" /><ref name=":1" /> Lækning við EDS er ekki enn þekkt. Meðferð byggir á alhliða [[Endurhæfing|endurhæfingu]] til að örva og styrkja [[vöðvi|vöðva]], styðja [[liðamót]] og fyrirbyggja þannig áverka, meiðsl og verri einkenni.<ref>{{Cite journal|last=Lawrence|first=Elizabeth J.|date=2005-12|title=THE CLINICAL PRESENTATION OF EHLERS-DANLOS SYNDROME|url=https://journals.lww.com/advancesinneonatalcare/Abstract/2005/12000/THE_CLINICAL_PRESENTATION_OF_EHLERS_DANLOS.9.aspx|journal=Advances in Neonatal Care|language=en-US|volume=5|issue=6|pages=301|doi=10.1016/j.adnc.2005.09.006|issn=1536-0903}}</ref><ref name=":1">{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6200135?iabr=on|titill=Ehlers-Danlos-heilkenni af gerð IV. - Sjúkratilfelli og sjúkdómseinkenni|höfundur=Signý Ásta Guðmundsdóttir|höfundur2= Páll Helgi Möller|höfundur3= Reynir Arngrímsson.|útgefandi=Læknablaðið 2012/98|ár=2012|mánuðurskoðað=11. ágúst|árskoðað=2023|bls=355-359}}</ref><ref name=":2">{{Vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/12074/1/Ritger%c3%b0%20%c3%ad%20fullri%20lengd.pdf|titill=Ehlers – Danlos Syndrome og fjölskyldan - Lokaverkefni til B.S. gráðu í hjúkrunarfræði, Heilbrigðisvísindasvið Háskólans á Akureyri|höfundur=Björk Önnudóttir|höfundur2= Hrafnhildur Björk Gunnarsdóttir|útgefandi=Heilbrigðisvísindasvið - Háskólinn á Akureyri|ár=2012|mánuðurskoðað=11. ágúst|árskoðað=2023}}</ref> Sumar tegundir EDS hafa ekki áhrif á eðlilegar lífslíkur. Þær gerðir EDS sem hafa áhrif á æðar draga yfirleitt úr lífslíkum.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.is/books?id=Dz_dCwAAQBAJ&pg=PA939&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=Ferri's Netter Patient Advisor: with Online Access at www.NetterReference.com|last=Ferri|first=Fred F.|date=2016-01-28|publisher=Elsevier Health Sciences|isbn=978-0-323-39324-9|language=en}}</ref> Einkenni sem komi fram í æsku geta orðið alvarlegri á fullorðinsárum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7503231/|titill=Psychosocial Influence of Ehlers–Danlos Syndrome in Daily Life of Patients: A Qualitative Study|höfundur=Inmaculada C. Palomo-Toucedo|höfundur2= Fatima Leon-Larios|höfundur3= María Reina-Bueno|höfundur4= María del Carmen Vázquez-Bautista|höfundur5= Pedro V. Munuera-Martínez|höfundur6= Gabriel Domínguez-Maldonado|útgefandi=Int J Environ Res Public Health. 2020 Sep; 17(17): 6425. Published online 2020 Sep 3. doi: 10.3390/ijerph17176425|mánuður=3. september|ár=2020|mánuðurskoðað=11. ágúst|árskoðað=2023}}</ref> Sjúkdómarnir eru nefndir eftir tveimur læknum: Danska húðsjúkdómafræðingnum Edvard Laurits ''Ehlers''<ref name=":6">{{Citation|title=Edvard Ehlers|date=2023-06-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Edvard_Ehlers&oldid=1159882573|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-08-11}}</ref> og franska lækninum Henri-Alexandre ''Danlos.'' <ref name=":7">{{Citation|title=Henri-Alexandre Danlos|date=2023-06-13|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Henri-Alexandre_Danlos&oldid=1159882736|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-08-11}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Byers|first=Peter H.|last2=Murray|first2=Mitzi L.|date=2012-11-01|title=Heritable Collagen Disorders: The Paradigm of the Ehlers—Danlos Syndrome|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0022202X15610569|journal=Journal of Investigative Dermatology|series=Milestones in Investigative Dermatology: Genetics of Structural Skin Disorders|language=en|volume=132|pages=E6–E11|doi=10.1038/skinbio.2012.3|issn=0022-202X}}</ref> == Saga == EDS er ein elsta þekkta orsök [[marblettur|marbletta]] og blæðinga og var fyrst lýst af [[Hippókrates]] (460-370 f. Kr.) árið 400 f.Kr.  Hann sagði í riti sínu „Loft, vötn og staðir“ að [[Hirðingi|hirðingjaþjóðin]] [[Skýþar]] sem bjó í [[Evrasía|Evrasíu,]] væri með slök liðamót og mörg ör.<ref name=":8">{{Cite journal|last=Parapia|first=Liakat A.|last2=Jackson|first2=Carolyn|date=2008-04|title=Ehlers-Danlos syndrome – a historical review|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1365-2141.2008.06994.x|journal=British Journal of Haematology|language=en|volume=141|issue=1|pages=32–35|doi=10.1111/j.1365-2141.2008.06994.x|issn=0007-1048}}</ref> Danski húðsjúkdómafræðingurinn Edvard Laurits ''Ehlers'' (1863-1937)<ref name=":6" /> lagði til árið 1901 að þetta líkamsástand yrði viðurkennt sem sérgreindur sjúkdómur. Árið 1908 lýsti franski læknirinn Henri-Alexandre ''Danlos'' (1844 – 1912)<ref name=":7" /> teygjanleika og viðkvæmri húð sem megineinkenni heilkennisins. Rannsóknir héldu áfram næstu áratugi og upp úr 1960 var erfðasamsetningin greind. Árið 1972 var staðfest að orsök EDS væri röskun [[kollagen|kollagens]].<ref name=":8" /> Flokkun á EDS sjúkdómum hófst seint á sjöunda áratugnum. Upphaflega voru 11 gerðir Ehlers-Danlos-heilkennis nefndar með [[Rómverskir tölustafir|rómverskum tölum]] til að gefa til kynna ólíkar gerðir EDS (gerð I, tegund II, og svo framvegis). Árið 1988 var lögð til alþjóðleg skilgreining níu undirflokka EDS.  Á ráðstefnu haldin í franska Miðjarðarhafsbænum [[:en:Villefranche-sur-Mer|Villefranche-sur-Mer]] árið 1997 ákváðu vísindamenn að endurskilgreina flókna sjúkdómsflokkun EDS sem hafði verið við lýði um áraraðir. Einfaldari flokkun, svokallað Villefranche-nafnakerfi, fækkaði sjúkdómsgerðum í sex og gaf þeim lýsandi nöfn út frá helstu sérkennum hvers afbrigðis, þar sem heiti hvers flokks skírskotar til meingerðar. Árið 2017 var flokkunin uppfærð til að innihalda mjög sjaldgæf form EDS sem voru greind nýlega. Sú flokkun lýsir 13 sjúkdómstegundum Ehlers-Danlos heilkennis.<ref name=":0" /> == Orsakir == Ehlers-Danlos-heilkenni er flokkur meðfæddra sjúkdóma sem einkum einkennist af teygjanlegum [[Bandvefur|bandvef]]. EDS kemur fram vegna breytinga á meira en 19 genum sem eru til staðar við fæðingu.<ref name="NIHGHR2016"/> Það [[gen]] sem hefur áhrif ákvarðar tegund undirflokks EDS.<ref name="NIHGHR2016"/> Sum tilfelli stafa af nýrri breytingu sem kemur fram á fyrsta þroskaskeiði, á með önnur stafa af ríkjandi eða víkjandi [[A litningur|A-litnings]] [[erfðafræði|erfðum]].<ref name="NIHGHR2016">{{Cite web|url=https://ghr.nlm.nih.gov/condition/ehlers-danlos-syndrome#expand-collapse-start|title=Ehlers–Danlos syndrome|website=Genetics Home Reference|archive-url=https://web.archive.org/web/20160508023748/https://ghr.nlm.nih.gov/condition/ehlers-danlos-syndrome#expand-collapse-start|archive-date=8 May 2016|access-date=8 May 2016}}</ref> Í þeim ''ríkjandi'' kemur sjúkdómur eða ástand einungis fram ef einstaklingur erfir sama breytta genið frá báðum foreldrum sínum. Í þeim ''víkjandi'' kemur sjúkdómur eða ástand einungis fram ef einstaklingur erfir sama breytta genið frá báðum foreldrum sínum.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.landspitali.is/lisalib/getfile.aspx?itemid=20386|titill=Algeng orð og hugtök í erfðafræði - Upplýsingar fyrir sjúklinga og fjölskyldur|höfundur=Þýtt og staðfært af Vigdísi Stefánsdóttur erfðaráðgjafa|höfundur2= Reyni Arngrímssyni sérfræðingi í erfðasjúkdómum|höfundur3= Jóni Jóhannesi Jónssyni yfirlækni á erfða og sameindalæknisfræðideild Landspítala.|útgefandi=Landsspíltalinn|mánuður=Janúar|ár=2009|mánuðurskoðað=11. ágúst|árskoðað=2023}}</ref> Þessar breytingar leiða venjulega til galla í uppbyggingu eða vinnslu kollagenpróteins.<ref name="NIHGHR2016"/> == Faraldursfræði == Heilkennið er sjaldgæft. Áætlað er að Ehlers-Danlos heilkenni komi fram í um einni af hverjum 5.000 fæðingum um allan heim.<ref>{{Cite web|url=http://www.medscape.com/viewarticle/466834|title=Ehlers-Danlos Syndrome|website=Medscape|language=en|access-date=2023-08-12|archive-date=2021-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210126064634/https://www.medscape.com/viewarticle/466834|url-status=dead}}</ref> Upphaflega var áætlað að algengi væri á bilinu einn af hverjum 250.000 til 500.000 manns, en fljótlega kom í ljós að það var of lágt. Greiningartækni varð betri og læknar urðu færari í greiningu.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://medlineplus.gov/genetics/condition/ehlers-danlos-syndrome/|title=Ehlers-Danlos syndrome: MedlinePlus Genetics|website=medlineplus.gov|language=en|access-date=2023-08-12}}</ref> Algengi EDS sjúkdóma er mjög mismunandi. Algengastur er EDS liðugleiki (EDS III) með um 5.000 - 20.000 af hverjum fæddum, og síðan er áætlað að 1 af hverjum 20.000 - 40.000 hafi hefðbundinn EDS (EDS I og EDS II).<ref name=":0" /> Yfirhreyfanleiki í liðum er algengur í æsku, eða allt að 8-39% barna á skólaaldri. Algengi fer eftir aldri, [[Kyn (líffræði)|kyni]] og þjóðerni og minnkar með hækkandi aldri. Stúlkur hafa almennt meira yfirhreyfanleika liða en strákar og börn af asískum uppruna eru almennt ofhreyfanlegri en börn í hvítum kynstofni.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.researchgate.net/publication/233889986_Ehlers-Danlos_Syndrome_Hypermobility_Type_An_Underdiagnosed_Hereditary_Connective_Tissue_Disorder_with_Mucocutaneous_Articular_and_Systemic_Manifestations|titill=Ehlers-Danlos Syndrome, Hypermobility Type: An Underdiagnosed Hereditary Connective Tissue Disorder with Mucocutaneous, Articular, and Systemic Manifestations|höfundur=Marco Castori|útgefandi=ISRN Dermatology, 2012(7):751768 DOI:10.5402/2012/751768|mánuður=November|ár=2012|mánuðurskoðað=11. ágúst|árskoðað=2023}}</ref> Aðrir sjúkdómar EDS eru mjög sjaldgæfir. Þannig er áætlað að færri en 10 ungbörn og börn með EDS húðsprettu (Dermatosparaxia) (EDS VIIC) hafi verið greind í heiminum. Í flokkun [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin|Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar]] (WHO) yfir sjúkdóma og tengd heilsuvandamál (ICD-11) er Ehlers-Danlos-heilkenni merkt '''LD28.1'''.<ref>{{Cite web|url=https://icd.who.int/browse11/l-m/en#/http://id.who.int/icd/entity/1122707206|title=ICD-11 for Mortality and Morbidity Statistics|website=icd.who.int|access-date=2023-08-12|archive-date=2018-08-01|archive-url=https://archive.today/20180801205234/https://icd.who.int/browse11/l-m/en%23/http://id.who.int/icd/entity/294762853#/http://id.who.int/icd/entity/1122707206|url-status=dead}}</ref> == Einkenni == [[Mynd:JCI0112881.f2.jpg |right|250px|alt= Glottrefja og EDS.|thumb|<small>'''Glottrefja og EDS'''</small><ref>{{Citation|title=Syndrome d'Ehlers-Danlos|date=2023-08-09|url=https://fr.wikipedia.org/w/index.php?title=Syndrome_d%27Ehlers-Danlos&oldid=206796594|work=Wikipédia|language=fr|access-date=2023-08-13}}</ref><ref>{{Citation|title=Ehlers–Danlos syndromes|date=2023-08-12|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ehlers%E2%80%93Danlos_syndromes&oldid=1169932367|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-08-13}}</ref> <small>'''(a) '''Venjulegar glottrefjar [[kollagen|kollagens]] (e. collagen fibril) eru reglubundnar og einsleitar að stærð. '''(b) ''' Trefjur einstaklings með húðþynningu sýna verulegar breytingar á formgerð trefja með marktækum áhrifum á togstyrk bandvefs. '''(c) ''' Einstaklingur með klassískan EDS sýnir samsettar trefja. '''(d) ''' Trefjar einstaklings með óeðlilegt TNX gen eru einsleitar að stærð og engar samsettar trefjar sjást. '''(e) ''' Ef áhrif TNX gensins er algjörlega fjarverandi, eru trefjarnar minna þéttir og misjafnir.</small>]] Einkenni EDS eru gjarnan laus [[liðamót]], [[sársauki]] við liðamót, tíð liðskipti, teygjanleg flauelsmjúka húð og óeðlileg örmyndun. Áhrif EDS á meðgöngu og í fæðingu eru misalvarleg og fara þau eftir því hvaða undirflokk EDS hin barnshafandi konan er með. Alvarlegustu einkenni EDS IV eru alvarlegir æðasjúkdómar, svo sem ósæðarrof, garnarof og legbrestur í fæðingu.<ref name=":1" /> Hverjum undirflokki EDS fylgja ákveðin einkenni, en viss einkenni sem eru almenn og geta komið fram í öllum gerðum. Þannig er teygjanleg og viðkvæm [[húð]], og yfirhreyfanleg [[liðamót]] sameiginlegt einkenni. Vandamál með hjartaloku og víkkun [[Ósæð|ósæðar]] geta komið fram í öllum gerðum EDS. Verkir um allan líkamann og [[höfuðverkur]] geta einnig fylgt öllum gerðum.<ref name=":2" /> Algengur fylgikvilli EDS er truflun á ósjálfráða [[taugakerfi|taugakerfinu]] sem stýrir meðal annars hjartslætti og [[Blóðþrýstingur|blóðþrýstingi]]. Það getur valdið því að hjartsláttur aukist óeðlilega við það að standa upp, sem veldur svima, þyngslum fyrir brjósti og stundum yfirliði þegar blóðþrýstingur fellur samtímis.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6740502?iabr=on|title=Þekkir þú Ehlers Danlos? Hrönn Hreiðarsdóttur Morgunblaðið - 265. tölublað (11.11.2015) - Tímarit.is|first=Hrönn Hreiðarsdóttur|date=11.11.2015|website=timarit.is|access-date=2023-08-12}}</ref> Að auki geta einkennin verið meltingartruflanir með hægðatregðu, [[niðurgangur]], ógleði og bakflæði og viðkvæmni fyrir vökvatapi. Þá eru svefntruflanir vegna verkja algengar sem getur skert verulega lífsgæði einstaklinga.<ref name=":3" /> Höfuðverkir eru sameiginleg einkenni frá taugakerfi sem virðast tengjast öllum afbrigðum EDS. Það eru yfirleitt [[mígreni]], með og án áru og spennuhöfuðverkir sem fólk finnur fyrir.<ref>{{Cite journal|last=Savasta|first=Salvatore|last2=Merli|first2=Pietro|last3=Ruggieri|first3=Martino|last4=Bianchi|first4=Lucia|last5=Spartà|first5=Maria Valentina|date=2011-03-01|title=Ehlers–Danlos syndrome and neurological features: a review|url=https://doi.org/10.1007/s00381-010-1256-1|journal=Child's Nervous System|language=en|volume=27|issue=3|pages=365–371|doi=10.1007/s00381-010-1256-1|issn=1433-0350}}</ref> Einum einkennum EDS hefur verið lýst sem þrálátum [[Höfuðverkur|höfuðverk]], sem kemur eins og rafstraumur þegar lausir hálsliðir þrýsta á taugar og valda verkjum.<ref name=":3" /> == Greining == Greiningin á EDS er aðallega byggð á mati á sjúkra- og fjölskyldusögu, og klínískri skoðun. Byggt er á einkennum og staðfestingu með [[Erfðafræði|erfðafræðilegum]] prófum og [[Lífefnafræði|lífefnafræðilegum]] rannsóknum. Greiningarpróf fela í sér meðal annars prófun á kollagengenafbrigðum, kollagenflokkun með húðvefjasýni og hjartaómun.<ref>{{Cite journal|last=Sobey|first=Glenda|date=2015-01-01|title=Ehlers–Danlos syndrome: how to diagnose and when to perform genetic tests|url=https://adc.bmj.com/content/100/1/57|journal=Archives of Disease in Childhood|language=en|volume=100|issue=1|pages=57–61|doi=10.1136/archdischild-2013-304822|issn=0003-9888|pmid=24994860}}</ref><ref name=":4" /><ref name=":5" /> Greining á EDS fer þó eftir hvaða afbrigði er um að ræða. Þannig byggir til að mynda greining á hinu klassíska afbrigði EDS aðallega á klínískri skoðun og fjölskyldusögu. Í klínískri skoðun er teygjanleiki húðar skoðaður sem og almennt útlit húðar með tilliti til öramyndunar. Þá er hreyfanleiki liða mældur með því að kanna liðleika litlafingurs og þumalfingurs. Kannað er hvort einstaklingurinn geti rétt úr olnbogum og hnjám umfram 10 gráður eðlilegrar stöðu og athugað hvort að einstaklingurinn geti sett lófa flata á gólfið með því að beygja sig fram, án þess að beygja hnén.<ref>{{Cite web|url=https://www.ehlers-danlos.com/assessing-joint-hypermobility/|title=Assessing Joint Hypermobility|website=The Ehlers Danlos Society|language=en-GB|access-date=2023-08-12}}</ref><ref name=":2" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web|url=http://www.landspitali.is/sjuklingar-adstandendur/deildir-og-thjonusta/erfda-og-sameindalaeknisfraedideild-/erfdaradgjof/ehlers-danlos-heilkenni/?fbclid=IwAR1ts9wJfOt-4HiHYZH4ut0ZInRxsM-h7DE099jb6NrioOU7r_AguBNuBSo|title=Landspitali: Ehlers-Danlos heilkenni|last=Erfða-og-sameindalæknisfræðideild Landsspítala|website=www.landspitali.is|language=is|access-date=2023-08-12}}</ref> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="2" |<big>Helstu greiningarviðmið fyrir Ehlers-Danlos-heilkenni</big><ref name=":4" /> |- |'''<small><u>Aðalviðmið</u></small>''' |'''<small>Undirflokkar</small>''' |- |<small>Þunn gegnsæ húð</small> |<small>Hrörnun, ellilegt útlit útlima (Acrogeria)</small> |- |<small>Slagæða-, þarma- eða legviðkvæmni eða rof.</small> |<small>Ofursveigjanleiki smárra liða</small> |- |<small>Víðtækar húðblæðingar, marmyndun</small> |<small>Sina og vöðvarof, - rifur</small> |- |<small>Einkennandi andlitslag</small> |<small>Klumbufótur</small> |- | |<small>Bláæðahnútar snemma á lífsleiðinni</small> |- | |<small>Fistill á mótum hálsslagæðar og bláæðar (carotid-cavernous sinus fistulae)</small> |- | |<small>Loftbrjóst. Samfall lunga.</small> |- | |<small>Rýrnun tanngóms</small> |- | |<small>Fjölskyldusaga um skyndidauða nákomins ættingja af völdum einhvers af framantöldu.</small> |- | colspan="2" |<small>Talið er æskilegt að tvö greiningaratriði úr aðalviðmiðunum (til vinstri) eigi við sjúklinginn svo sjúkdómsgreining sé talin líkleg. Eigi eitt af aðalviðmiðunum við, ásamt einu eða fleirum viðmiðum úr undirflokkunum (til hægri) ætti einnig að taka það alvarlega. Lífefnafræðilegar rannsóknir vefjasýna eða blóðs staðfesta eða hrekja greiningu með því að sýna fram á afbrigðileika í framleiðslu og dreifingu á kollagen III eða ekki.</small><ref name=":4" /> |} == Undirflokkar EDS == EDS skiptist í 13 undirflokka sjúkdóma sem hver á sín sérkenni en allir einkennast af minnkuðum styrk og heilleika húðar, liða, æða og annarra vefja. Hinir ólíku undirflokkar byggja á mismunandi stökkbreytingum sem leiða til galla í myndun, seytun eða starfshæfni kollagena eða ensíma sem taka þátt í framleiðslu og vinnslu þess. Heiti hvers flokks skírskotar til meingerðar hans.<ref name=":1" /> Upphaflega voru 11 gerðir Ehlers-Danlos-heilkennis nefndar með [[Rómverskir tölustafir|rómverskum tölum]] til að gefa til kynna ólíkar gerðir EDS (gerð I, tegund II, og svo framvegis). Árið 1997 í Villefranche náðu menn saman um einfaldari sjúkdómsflokkun EDS. Með svokölluðu Villefranche-nafnakerfi, var sjúkdómsgerðum fækkað í sex og þeim lýst út frá helstu sérkennum hvers afbrigðis, þar sem heiti hvers flokks skírskotar til meingerðar. Árið 2017 var flokkunin uppfærð til að innihalda mjög sjaldgæf form EDS sem voru greind nýlega. Sú flokkun lýsir 13 sjúkdómstegundum Ehlers-Danlos heilkennis.<ref name=":0" /> {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="5" |<big>Undirflokkar Ehlers-Danlos-heilkennis</big> samkvæmt Villefranche-flokkunarkerfinu staðfært eftir Beighton og Germain. |- |<small>'''Núverandi flokkun:'''</small> |<small>'''Fyrrum heiti:'''</small> |<small>'''Klínisk einkenni:'''</small> |<small>'''Erfðir:'''</small> |<small>'''Stökkbreyting:'''</small> |- |<small>Hefðbundið EDS (Classical)</small> <small>('''cEDS''')</small> |<small>EDS I</small> |<small>Mjúk teygjanleg húð. Marblettir. Sígarettupappírslík ör. Yfirhreyfanleiki liðamóta. Lítil áhrif á innri líffæri.</small> |<small>A-litnings ríkjandi</small> |<small>COL5A1</small> |- |<small>('''clEDS''')</small> |<small>EDSII</small> |<small>Líkt og EDS I en vægari svipgerð.</small> | |<small>COL5A2</small> |- |<small>Liðugleika EDS (Hypermobility)</small> <small>('''hEDS''')</small> |<small>EDS III</small> |<small>Mjúk teygjanleg húð. Yfirhreyfanleiki liða. Endurtekin liðhlaup. Þrálátir liðverkir.</small> |<small>A -litnings rikjandi</small> |<small>Óþekkt</small> |- |<small>Æðabreytinga EDS (Vascular)</small> <small>('''vEDS''')</small> |<small>EDS IV</small> |<small>Þunn gegnsæ húð. Bersæjar bláæðar. Marblettagirni. Æðarof. Garnarof. Einkennandi andlitsfall.</small> |<small>A-litnings ríkjandi</small> |<small>COL3A1</small> |- |<small>Hryggskekkju EDS (Kyphoscoliosis)</small> <small>('''kEDS''')</small> |<small>EDS VI</small> |<small>Meiriháttar vöðvaslappleiki við fæðingu. Hryggskekkja. Viðkvæm augnhvíta og augnrof.</small> |<small>A-litnings víkjandi</small> |<small>Lysýl hýdroxýlasi</small> |- |<small>Liðloss EDS</small><small>(Arthrochalasia)</small> <small>('''aEDS''')</small> |<small>EDS VIIA</small> <small>EDS VIIB</small> |<small>Meðfætt mjaðmaliðhlaup. Mikill liðleiki. Endurtekið liðhlaup.</small> |<small>A-litnings ríkjandi</small> |<small>COL1A1 COL1A2</small> |- |<small>Húðsprettu EDS (Dermatosparaxia)</small> <small>('''dEDS''')</small> |<small>EDS VIIC</small> |<small>Mjög mjúk og viðkvæm húð, ekki yfirteygjanleg. Marblettir. Naflakviðslit.</small> |<small>A-litnings víkjandi</small> |<small>Skortur á N-próteasa</small> |- | colspan="2" rowspan="5" |<small>Aðrar gerðir EDS:</small> |<small>X-tengd EDS - EDS Tegund V (X-tengdur víkjandi erfðir)</small> | | |- |<small>Tegund tannholdssjúkdóms - EDS tegund VIII</small> |<small>A-litnings ríkjandi</small> | |- |<small>Fjölskylduheilkenni – EDS tegund XI</small> |<small>A-litnings ríkjandi</small> | |- |<small>Tegund með skorti á fíbrónektín - EDS gerð X</small> |<small>A-litnings víkjandi</small> | |- |<small>Progeroid EDS</small> <small>Ósérstök form</small> | |<small>B3GALT6 stökkbreyting</small> |- | colspan="5" |<small>''Taflan sýnir hina nýju sjúkdómsflokkun frá 2017 og þá eldri. Næstsíðasti dálkur sýnir erfðaleið hvers flokks og síðasti dálkur sýnir hið stökkbreytta gen.''</small>''<ref>{{Cite web|url=https://www.ehlers-danlos.com/eds-types/|title=EDS Types|website=The Ehlers Danlos Society|language=en-GB|access-date=2023-08-12}}</ref> <ref>{{Citation|title=Ehlers-Danlos-Syndrom|date=2023-04-27|url=https://de.wikipedia.org/w/index.php?title=Ehlers-Danlos-Syndrom&oldid=233210488|work=Wikipedia|language=de|access-date=2023-08-12}}</ref> <ref>{{Citation|title=Síndromes de Ehlers-Danlos|date=2023-06-14|url=https://es.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%ADndromes_de_Ehlers-Danlos&oldid=151838701|work=Wikipedia, la enciclopedia libre|language=es|access-date=2023-08-12}}</ref> <ref name=":1" /> <ref name=":4">{{Vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/5820/1/EDS-FINAL%5b1%5d.pdf|titill=Heimildasamantekt um æðaafbrigði Ehlers-Danlos syndrome, með áherslu á fræðsluþarfir sjúklinga, heilsu og líðan - Lokaverkefni til B.Sc gráðu í hjúkrunarfræði|höfundur=Birna Gestsdóttir|höfundur2= Heiða Pálrún Gestsdóttir|höfundur3= Katrín Sif Sigurgeirsdóttir|útgefandi=Heilbrigðisvísindasvið - Háskólinn á Akureyri|mánuður=24. júní|ár=2010|mánuðurskoðað=12. ágúst|árskoðað=2023}}</ref>'' <ref>{{Vefheimild|url=https://www.researchgate.net/publication/23758993_The_differential_diagnosis_of_children_with_joint_hypermobility_A_review_of_the_literature|titill=The differential diagnosis of children with joint hypermobility: A review of the literature|höfundur=Louise J Tofts, Children's Hospital at Westmead|höfundur2= Elizabeth J Elliott, The University of Sydney|höfundur3= Craig Munns, Sydney Children's Hospitals Network; and Verity Pacey, Macquarie University.|útgefandi=Pediatric Rheumatology 7(1):1 DOI:10.1186/1546-0096-7-1|mánuður=February|ár=2009|mánuðurskoðað=11. ágúst|árskoðað=2023}}</ref> |} == Meðferð við EDS == Lækning við EDS er ekki enn þekkt. Meðferð byggir á alhliða [[Endurhæfing|endurhæfingu]] til að til að draga úr einkennum, örva og styrkja [[vöðvi|vöðva]], styðja [[liðamót]] og fyrirbyggja þannig áverka, meiðsl og verri einkenni og bæta þannig lífsgæði, færni og sjálfsbjargargetu sjúklinga.  Dæmi um algengar meðferðir:<ref>{{Cite web|url=https://www.vondt.net/is/ehlers-danlos-heilkenni-eds/|title=Það sem þú ættir að vita um Ehlers-Danlos heilkenni (EDS)|last=Helse|first=Vondtklinikkene-Tverrfaglig|date=2020-05-11|website=Vondt.net|language=is|access-date=2023-08-13|archive-date=2023-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813124215/https://www.vondt.net/is/ehlers-danlos-heilkenni-eds/|url-status=dead}}</ref> * Sjúkraþjálfun til þjálfunar, endurhæfingar og sjúkraþjálfunar. * [[Nudd]] til að draga úr vöðva- og liðverkjum sem eru mikið vandamál margra þeirra sem hafa EDS. * Sérsniðnar hreyfingar liða geta verið mikilvægar og létt verki í liðum. * [[Nálastungur]] sem þykja vinna geng vöðvaverkjum og vöðvakvillum. * Rétt mataræði getur unnið gegn bólgum og eflt viðnámsþrótt [[húð|húðar]] og vöðva. * Heitt vatn [[sundlaug]] getur hjálpað. Sundlaugarþjálfun er tilvalin fyrir þá sem eru með EDS. == Tenglar == * ''Samtök sjúklinga Ehlers-Danlos-heilkenni'' og aðstandenda þeirra starfa á Íslandi. Samtökin halda meðal annars úti Facebook síðu og öðrum samfélagsmiðlum til upplýsinga um EDS.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/edsislandi|title=Ehlers Danlos Syndrome (EDS) á Íslandi|website=www.facebook.com|language=is|access-date=2023-08-12}}</ref><ref name=":3" /> https://www.facebook.com/edsislandi * ''vEDSis samtökin á Íslandi'' eru samtök sjúkling með heilkennið/sjúkdóminn vEDS (æðaafbrigði EDS).<ref>{{Cite web|url=http://www.veds.is/|title=Samtök vEDSis sjúklinga og aðstandenda á Íslandi|website=vEDSis|language=en|access-date=2023-08-13|archive-date=2023-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813124214/https://www.veds.is/|url-status=dead}}</ref> https://www.veds.is/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230813124214/https://www.veds.is/ |date=2023-08-13 }} * ''Ehlers-Danlos samfélagið'' eru alþjóðleg félagasamtök sem eru tileinkuð stuðningi við sjúklinga með Ehlers-Danlos-heilkennið, vísindarannsóknir, málsvörn og aukna vitund um EDS, sem og ofhreyfanleikarófsröskun (HSD). Á vefnum er mikið safn upplýsinga um EDS.<ref>{{Citation|title=Ehlers-Danlos Society|date=2023-06-17|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Ehlers-Danlos_Society&oldid=1160576312|work=Wikipedia|language=en|access-date=2023-08-12}}</ref> https://www.ehlers-danlos.com/ * ''Sebrasamtökin'' (The Zebra Network) eru bandarísk samtök fólks með EDS.<ref>{{Cite web|url=http://thezebranetwork.org/|title=The Zebra Network|website=The Zebra Network|language=en-US|access-date=2023-08-13}}</ref> http://thezebranetwork.org/ == Tilvitnanir == <references/> [[Flokkur:erfðasjúkdómar]] lmvllwrv6eflj819o3xe8eb1ldgskw1 0 189936 1958685 1947981 2026-04-03T11:05:54Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958685 wikitext text/x-wiki '''Húsnæðis- og mannvirkjastofnun''' er ríkisstofnum sem var stofnuð 1. janúar árið 2020 við sameiningu [[Íbúðalánasjóður|Íbúðalánasjóðs]] og [[Mannvirkjastofnun]]ar. <ref>[http://alfred.is/vinnustadir/husnaedis-og-mannvirkjastofnun-1 Húsnæðis- og mannvirkjastofnun] Alfred.is</ref> ==Tengill== *[http://www.hms.is Heimasíða]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} ==Tilvísanir== {{S|2020}} [[Flokkur:Íslenskar ríkisstofnanir]] hliqeb7qdwyyxp5vpvzdk03egr59mnc 2 190473 1958636 1958542 2026-04-02T13:05:27Z Arnastjarna 114982 1958636 wikitext text/x-wiki {{Kassar byrja|Notandaupplýsingar}} {{#babel:is-N|en-3|sv-2}}{{notandi rvk}}{{notandi háskólanemi}}{{snið: Læknisfræði}} {{Kassar enda}} nk8pgv5kimgsgjje5d4dm199lz88wo3 1958637 1958636 2026-04-02T13:06:30Z Arnastjarna 114982 1958637 wikitext text/x-wiki {{Kassar byrja|Notandaupplýsingar}} {{#babel:is|en-3|sv-2}}{{notandi rvk}}{{notandi háskólanemi}}{{snið: Læknisfræði}} {{Kassar enda}} micvxdusd278xarp1xj4ou0pdgx20vy 0 190512 1958650 1958609 2026-04-02T16:49:08Z Cinquantecinq 12601 Íslenskir titlar 1958650 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Besta myndin á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum | veitt_fyrir = Besta evrópska kvikmynd ársins | umsjón = [[Evrópska kvikmyndaakademían]] | ár = ''[[Stutt mynd um dráp]]'' (1988) | sigurvegari = ''[[Affeksjonsverdi]]'' (2025) | vefsíða = {{URL|europeanfilmacademy.org}} | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari | undirtitill = ''European Film Award for Best Film'' ([[enska]]) }} '''Besta myndin á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum''' eru verðlaun á [[Evrópsku kvikmyndaverðlaunin|Evrópsku kvikmyndaverðlaununum]] og veitt af [[Evrópska kvikmyndaakademían|Evrópsku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin, sem fyrst voru veitt árið 1988, eru veitt bestu evrópsku kvikmynd hvers árs. == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1988-1989 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="8" align="center" |'''1988'''<br /><br /><small>(1.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Krótki film o zabijaniu'' |''Stutt mynd um dráp'' |[[Krzysztof Kieślowski]] |{{Fáni|Pólland}} |- |''Au revoir les enfants'' |''Bless krakkar'' |[[Louis Malle]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Vestur-Þýskaland}} |- |''El bosque animado'' |''Skógarlíf'' |[[José Luis Cuerda]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Distant Voices, Still Lives'' |''Köll úr fjarska, kyrrt líf'' |[[Terence Davies]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Der Himmel über Berlin'' |''Himininn yfir Berlín'' |[[Wim Wenders]] |{{Fáni|Vestur-Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Iacob'' | |[[Mircea Daneliuc]] |{{Fáni|Rúmenía}} |- |''Pelle Erobreren'' / ''Pelle Erövraren'' |''Pelle sigurvegari'' |[[Bille August]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}} |- | rowspan="7" align="center" |'''1989'''<br /><br /><small>(2.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Topio stin omichli'' |''Landslag í þokunni'' |[[Þeo Angelopúlos]] |{{Fáni|Grikkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Eldorádó'' | |[[Géza Bereményi]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- | colspan="2" |[[Magnús (kvikmynd)|Magnús]] |[[Þráinn Bertelsson]] |{{Fáni|Ísland}} |- |''Recordações da Casa Amarela'' | |[[João César Monteiro]] |{{Fáni|Portúgal}} |- |''High Hopes'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Malenkaya Vera'' | |[[Vasili Pichul]] |{{Fáni|Sovétríkin}} |- |} === 1990-1999 === {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjórn !Land |- | colspan="1" rowspan="8" |'''1990''' '''(3.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Porte aperte'' |''Opnar dyr'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Tulitikkutehtaan tyttö'' |''Eldspýtnaverksmiðjustúlkan'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}} |- | colspan="2" |''Cyrano de Bergerac'' |[[Jean-Paul Rappeneau]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Przesłuchanie'' |''Rannsóknin'' |[[Ryszard Bugajski]] |{{Fáni|Pólland}} |- |''¡Ay Carmela!'' | |[[Carlos Saura]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Skyddsängeln'' |''VerndarengiIIinn'' |[[Suzanne Osten]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Мать'' | |[[Gleb Panfilov]] |{{Fáni|Sovétríkin}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1991''' '''(4.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Riff-Raff'' | |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Homo Faber'' | |[[Volker Schlöndorff]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Le petit criminel'' |''Litli glæpamaðurinn'' |[[Jacques Doillon]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Toto le héros'' |''Hetjan Toto'' |[[Jaco Van Dormael]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Delicatessen'' | |[[Marc Caro]], [[Jean-Pierre Jeunet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Ultrà'' | |[[Ricky Tognazzi]] |{{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1992''' '''(5.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Il ladro di bambini'' |''Stolin börn'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''La Vie de Bohème'' |''Bóhemlíf'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Les Amants du Pont-Neuf'' |''Elskendurnir á Nýjubrú'' |[[Leos Carax]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Nord'' | |[[Xavier Beauvois]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Trys dienos'' |''Þrír dagar'' |[[Šarūnas Bartas]] |{{Fáni|Litháen}} |- |''De Noorderlingen'' |''Norðurbærinn'' |[[Alex van Warmerdam]] |{{Fáni|Holland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1993''' '''(6.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Урга — территория любви'' |''Nálægt Eden'' |[[Nikita Mikhalkov]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Benny's Video'' | |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Austurríki}} |- |''Un cœur en hiver'' |''Kalið hjarta'' |[[Claude Sautet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''C'est arrivé près de chez vous'' |''Maður bítur hund'' |[[Rémy Belvaux]], [[André Bonzel]], [[Benoît Poelvoorde]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Orlando'' | |[[Sally Potter]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''La petite amie d'Antonio'' | |[[Manuel Poirier]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1994''' '''(7.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Lamerica'' |''Ameríka'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''In the Name of the Father'' |''Í nafni föðurins'' |[[Jim Sheridan]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Trois couleurs: Bleu, Trois couleurs: Blanc, Trois couleurs: Rouge'' |''[[Þrír litir: Blár]]'' |[[Krzysztof Kieślowski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''Кош ба кош'' | |[[Bakhtyar Khudojnazarov]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Le Fils du requin'' |''Sonur hákarlsins'' |[[Agnès Merlet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Woyzeck'' | |[[János Szász]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1995''' '''(8.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Land and Freedom'' |''Land og frelsi'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Les Rendez-vous de Paris'' | |[[Éric Rohmer]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Το βλέμμα του Οδυσσέα'' | |[[Þeo Angelopúlos]] |{{Fáni|Grikkland}} |- |''Butterfly Kiss'' | |[[Michael Winterbottom]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Der Totmacher'' | |[[Romuald Karmakar]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''La Haine'' | |[[Mathieu Kassovitz]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="6" |'''1996''' '''(9.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Breaking the Waves'' |''Brimbrot'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Kolja'' | |[[Jan Svěrák]] |{{Fáni|Tékkland}} |- |''Secrets & Lies'' |''Leyndarmál og lygar'' |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Lea'' | |[[Ivan Fila]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Some Mother's Son'' | |[[Terry George]] |{{Fáni|Írland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1997''' '''(10.)''' |- style="background:#FAEB86" |''The Full Monty'' |''[[Með fullri reisn]]'' |[[Peter Cattaneo]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Capitaine Conan'' | |[[Bertrand Tavernier]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Cinquième Élément'' |''Fimmta frumefnið'' |[[Luc Besson]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Savršeni krug'' | |[[Ademir Kenović]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}} |- |''The English Patient'' |''Enski sjúklingurinn'' |[[Anthony Minghella]] |{{Fáni|Bandaríkin}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Вор'' | |[[Pavel Chukhrai]] |{{Fáni|Rússland}} |- | colspan="1" rowspan="8" |'''1998''' '''(11.)''' |- style="background:#FAEB86" |''La vita è bella'' |''Lífið er fallegt'' |[[Roberto Benigni]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''The Butcher Boy'' | |[[Neil Jordan]] |{{Fáni|Írland}} |- |''Carne trémula'' |''Lifandi hold'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Festen'' |''Veislan'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''La Vie rêvée des anges'' | |[[Erick Zonca]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Lola rennt'' |''Hlauptu, Lóla, hlauptu'' |[[Tom Tykwer]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''My Name Is Joe'' |''Ég heiti Joe'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''1999''' '''(12.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Todo sobre mi madre'' |''Allt um móður mína'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Fucking Åmål'' |''Árans Åmål'' |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Mifunes sidste sang'' | |[[Søren Kragh-Jacobsen]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Молох'' | |[[Alexander Sokurov]] |{{Fáni|Rússland}} |- | colspan="2" |''[[Notting Hill (kvikmynd)|Notting Hill]]'' |[[Roger Michell]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Rosetta'' | |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Sunshine'' | |[[István Szabó]] |{{Fáni|Kanada}}, {{Fáni|Ungverjaland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The War Zone'' | |[[Tim Roth]] |{{Fáni|Bretland}} |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjórn !Land |- | colspan="1" rowspan="8" |'''2000''' '''(13.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Dancer in the Dark'' |''[[Myrkradansarinn]]'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- | colspan="2" |''[[Billy Elliot]]'' |[[Stephen Daldry]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Chicken Run'' |''[[Kjúklingaflóttinn]]'' |[[Peter Lord]], [[Nick Park]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Harry, un ami qui vous veut du bien'' |''Harry kemur til hjálpar'' |[[Dominik Moll]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Goût des autres'' |''Smekkur annarra'' |[[Agnès Jaoui]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Pane e tulipani'' |''Brauð og túlípanar'' |[[Silvio Soldini]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Trolösa'' |''Trúlaus'' |[[Liv Ullmann]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''2001''' '''(14.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain'' |''[[Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain]]'' |[[Jean-Pierre Jeunet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Bridget Jones's Diary'' |''Dagbók Bridget Jones'' |[[Sharon Maguire]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Das Experiment'' |''Tilraunin'' |[[Oliver Hirschbiegel]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Intimacy'' |''Nánd'' |[[Patrice Chéreau]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Italiensk for begyndere'' |''Ítalska fyrir byrjendur'' |[[Lone Scherfig]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''La Pianiste'' |''Píanókennarinn'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}} |- |''La stanza del figlio'' |''Herbergi sonarins'' |[[Nanni Moretti]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Others'' | |[[Alejandro Amenábar]] |{{Fáni|Spánn}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''2002''' '''(15.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Hable con ella'' |''Talaðu við hana'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Bend It Like Beckham'' |''Skoraðu eins og Beckham'' |[[Gurinder Chadha]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Bloody Sunday'' |''Blóðugur sunnudagur'' |[[Paul Greengrass]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''8 femmes'' |''8 konur'' |[[François Ozon]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Lilya 4-ever'' |''Lilja að eilífu'' |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Mies vailla menneisyyttä'' |''Maður án fortíðar'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Magdalene Sisters'' |''Magdalenu-systurnar'' |[[Peter Mullan]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''The Pianist'' |''Píanóleikarinn'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2003''' '''(16.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Good Bye, Lenin!'' |''Bless Lenín!'' |[[Wolfgang Becker]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Dirty Pretty Things'' |''Gimsteinar í soranum'' |[[Stephen Frears]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''Dogville'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Holland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''In This World'' |''Í veröld þessari'' |[[Michael Winterbottom]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Mi vida sin mí'' | |[[Isabel Coixet]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Swimming Pool'' |''Sundlaugin'' |[[François Ozon]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2004''' '''(17.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Gegen die Wand'' |''Hlaupa á vegg'' |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''Ett hål i mitt hjärta'' |''Gatið í hjarta mínu'' |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''La mala educación'' |''Slæm menntun'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Les choristes'' |''Kórinn'' |[[Christophe Barratier]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''Mar adentro'' |''Innri ólgusjór'' |[[Alejandro Amenábar]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="2" |''Vera Drake'' |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2005''' '''(18.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Caché'' |''Í leyni'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Brødre'' |''Bræður'' |[[Susanne Bier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Noregur}} |- |''Don't Come Knocking'' | |[[Wim Wenders]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''L'enfant'' | |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''My Summer of Love'' |''Sumarást'' |[[Paweł Pawlikowski|Pawel Pawlikowski]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Sophie Scholl – Die letzten Tage'' |''Síðustu dagar Sophie Scholl'' |[[Marc Rothemund]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2006''' '''(19.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Das Leben der Anderen'' |''Líf annarra'' |[[Florian Henckel von Donnersmarck]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Breakfast on Pluto'' |Morgunverður á Plútó |[[Neil Jordan]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''[[Grbavica (kvikmynd)|Grbavica]]'' |[[Jasmila Žbanić]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Króatía}} |- |''The Road to Guantanamo'' |''Leiðin til Guantanamo'' |[[Michael Winterbottom]], [[Mat Whitecross]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Volver'' |''Endurkoman'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''The Wind That Shakes the Barley'' |''Vindurinn sem skekur byggið'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Spánn}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2007''' '''(20.)''' |- style="background:#FAEB86" |''4 luni, 3 săptămâni şi 2 zile'' |''Fjórir mánuðir, 3 vikur og 2 dagar'' |[[Cristian Mungiu]] |{{Fáni|Rúmenía}} |- |''Auf der anderen Seite'' |''Hin hliðin'' |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''The Last King of Scotland'' |''Síðasti konungur Skotlands'' |[[Kevin Macdonald]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''La Môme'' |''Litli spörfuglinn'' |[[Olivier Dahan]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Persepolis'' |''Persepólis'' |[[Marjane Satrapi]], [[Vincent Paronnaud]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''The Queen'' |''Drottningin'' |[[Stephen Frears]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2008''' '''(21.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Gomorra'' |''Gómorra'' |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Il Divo'' | |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Entre les murs'' |''Skólabekkurinn'' |[[Laurent Cantet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Happy-Go-Lucky'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''El orfanato'' |''Munaðarleysingjahælið'' |[[Juan Antonio Bayona]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''ואלס עם באשיר'' |''Vals við Bashir'' |[[Ari Folman]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2009''' '''(22.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Das weiße Band'' |''Hvíti borðinn'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Fish Tank'' | |[[Andrea Arnold]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Låt den rätte komma in'' |''Hleyptu þeim rétta inn'' |[[Tomas Alfredson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Un prophète'' |''Spámaðurinn'' |[[Jacques Audiard]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''The Reader'' | |[[Stephen Daldry]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Slumdog Millionaire'' |''Villtu vinna milljarð?'' |[[Danny Boyle]] |{{Fáni|Bretland}} |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="7" align="center" |'''2010'''<br /><small> (23.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Ghost Writer'' |''Skrifað af öðrum'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Bal'' |''Hunang'' |[[Semih Kaplanoğlu]] |{{Fáni|Tyrkland}} |- |''Des hommes et des dieux'' | |[[Xavier Beauvois]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''לבנון'' |''Líb­anon'' |[[Samuel Maoz]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''El secreto de sus ojos'' |''Leyndarmál augna þeirra'' |[[Juan José Campanella]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Soul Kitchen'' | |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2011'''<br /><small> (24.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''Melancholia'' |''Hryggð'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The Artist'' |''Listamaðurinn'' |[[Michel Hazanavicius]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Gamin au vélo'' |''Strákur á hjóli'' |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Hævnen'' |''Hefndin'' |[[Susanne Bier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''The King's Speech'' |''[[Ræða konungs]]'' |[[Tom Hooper]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''Le Havre'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2012'''<br /><small> (25.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Amour'' |''Ást'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Barbara'' | |[[Christian Petzold]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Jagten'' |''Veiðin'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Intouchables'' |''Ósnertanlegir'' |[[Éric Toledano]], [[Olivier Nakache]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Shame'' | |[[Steve McQueen]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Cesare deve morire'' |''Sesar verður að deyja'' |Paolo Taviani, Vittorio Taviani |{{Fáni|Ítalía}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2013'''<br /><small> (26.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''La grande bellezza'' |''Fegurðin mikla'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Blancanieves'' | |[[Pablo Berger]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''The Broken Circle Breakdown'' | |[[Felix Van Groeningen]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''La Migliore Offerta'' |''Besta tilboðið'' |[[Giuseppe Tornatore]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Oh Boy!'' | |[[Jan Ole Gerster]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''La Vie d'Adèle – Chapitres 1 & 2'' |''Líf Adele'' |[[Kechiche]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2014'''<br /><small> (27.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''Ida'' | |[[Paweł Pawlikowski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Turist'' |''Túristi'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Левиафан (Leviafan)'' |''Levíatan'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Nymphomaniac – Director's Cut'' |''Vergjarna konan'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Kış Uykusu'' | |[[Nuri Bilge Ceylon]] |{{Fáni|Danmörk}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2015'''<br /><small> (28.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Youth – La giovinezza'' |''Æska'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''The Lobster'' |''Humarinn'' |[[Gíorgos Lanþímos]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Grikkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Mustang'' |''Óbeisluð fegurð'' |[[Deniz Gamze Ergüven]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''En duva satt på en gren och funderade på tillvaron'' |''Dúfa sat á grein og íhugaði tilveruna'' |[[Roy Andersson]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="2" |''[[Hrútar]]'' |[[Grímur Hákonarson]] |{{Fáni|Ísland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Victoria'' | |[[Sebastian Schipper]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2016'''<br /><small> (29.)</small> |- style="background:#FAEB86" | colspan="2" |''Toni Erdmann'' |[[Maren Ade]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Austurríki}} |- |''Elle'' |''Hún'' |[[Paul Verhoeven]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''I, Daniel Blake'' |''Ég, Daniel Blake'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="2" |''Julieta'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Room'' | |[[Lenny Abrahamson]] |{{Fáni|Írland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2017'''<br /><small> (30.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Square'' |''Ferningurinn'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''120 battements par minute'' |''120 slög á mínútu'' |[[Robin Campillo]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Nelyubov'' |''Kærleiksþrot'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Fáni|Rússland}}, {{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Testről és lélekről'' |''Af líkama og sál'' |[[Ildikó Enyedi]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- |''Toivon tuolla puolen'' |''Handan vonar'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2018'''<br /><small> (31.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Zimna wojna'' |''Kalt stríð'' |[[Paweł Pawlikowski|Pawel Pawlikowski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Gräns'' |''Mæri'' |[[Ali Abbasi]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Dogman'' |''Hundamaðurinn'' |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Girl'' |''Stúlka'' |[[Lukas Dhont]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Lazzaro felice'' |''Lazarus alsæli'' |[[Alice Rohrwacher]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Sviss}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2019'''<br /><small> (32.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Favourite'' |''Dálætið'' |[[Gíorgos Lanþímos|Yorgos Lanthimos]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Írland}} |- |''Les Misérables'' |''Vesalingarnir'' |[[Ladj Ly]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''J'accuse'' |''Ég ákæri'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Dolor y gloria'' |''Sársauki og dýrð'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Systemsprenger'' | |[[Nora Fingscheidt]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Il traditore'' | |[[Marco Bellocchio]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |} === 2020- === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="7" align="center" |'''2020'''<br /><br /><small>(33.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Druk'' |''Drykkja'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Berlin Alexanderplatz'' | |[[Burhan Qurbani]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Boże Ciało'' |''Líkami Krists'' |[[Jan Komasa]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Martin Eden'' | |[[Pietro Marcello]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Nabarvené ptáče'' | |[[Václav Marhoul]] |{{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Slóvakía}}, {{Fáni|Úkraína}} |- |''Undine'' | |[[Christian Petzold]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2021'''<br /><br /><small>(34.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Quo Vadis, Aida?'' |''Hvert ferðu, Aida?'' |[[Jasmila Žbanić]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Holland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Rúmenía}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''Hytti nro 6'' |''Klefi númer sex'' |[[Juho Kuosmanen]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Eistland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The Father'' | |[[Florian Zeller]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''È stata la mano di Dio'' |''Hönd guðs'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Titane'' | |[[Julia Ducournau]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Belgía}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2022'''<br /><br /><small>(35.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Triangle of Sadness'' |''Sorgarþríhyrningurinn'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Alcarràs'' | |[[Carla Simón]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Close'' |''Nánd'' |[[Lukas Dhont]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Corsage'' |''Lífstykkið'' |[[Marie Kreutzer]] |{{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Lúxemborg}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Ankabut-e moqaddas'' | |[[Ali Abbasi]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2023'''<br /><br /><small>(36.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Anatomie d'une chute'' | style="background:#FAEB86" |''Fallið er hátt'' | style="background:#FAEB86" |[[Justine Triet]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Kuolleet lehdet'' |''Fallin lauf'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Zielona granica'' |''Græn landamæri'' |[[Agnieszka Holland]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}} |- |''Io Capitano'' | |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |[[Jonathan Glazer]] |{{Fáni|Pólland}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2024'''<br /><br /><small>(37.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Emilia Pérez'' | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" |[[Jacques Audiard]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Frakkland}} |- |''La habitación de al lado'' |''Næsta herbergi'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Danaye Anjir-e Moabad'' | |[[Mohammad Rasoulof]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Substance'' | |[[Coralie Fargeat]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |Vermiglio | |[[Maura Delpero]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Belgía}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2025'''<br /><br /><small>(38.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Affeksjonsverdi'' | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" |[[Joachim Trier]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Yek Tasadof-e Sadeh'' |''Þetta var bara slys'' |[[Jafar Panahi]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Lúxemborg}} |- |''Sirāt'' | |[[Óliver Laxe]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''In die Sonne schauen'' |''Starað á sólina'' |[[Mascha Schilinski]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Ṣawt Hind Rajab'' | |[[Kaouther Ben Hania]] |{{Fáni|Frakkland}} |} == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] frhx6qpi5i7a52s8swis3ycbbsjv4w0 1958682 1958650 2026-04-03T10:33:56Z Cinquantecinq 12601 Íslenskir titlar 1958682 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Besta myndin á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum | veitt_fyrir = Besta evrópska kvikmynd ársins | umsjón = [[Evrópska kvikmyndaakademían]] | ár = ''[[Stutt mynd um dráp]]'' (1988) | sigurvegari = ''[[Affeksjonsverdi]]'' (2025) | vefsíða = {{URL|europeanfilmacademy.org}} | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari | undirtitill = ''European Film Award for Best Film'' ([[enska]]) }} '''Besta myndin á Evrópsku kvikmyndaverðlaununum''' eru verðlaun á [[Evrópsku kvikmyndaverðlaunin|Evrópsku kvikmyndaverðlaununum]] og veitt af [[Evrópska kvikmyndaakademían|Evrópsku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin, sem fyrst voru veitt árið 1988, eru veitt bestu evrópsku kvikmynd hvers árs. == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1988-1989 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="8" align="center" |'''1988'''<br /><br /><small>(1.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Krótki film o zabijaniu'' |''Stutt mynd um dráp'' |[[Krzysztof Kieślowski]] |{{Fáni|Pólland}} |- |''Au revoir les enfants'' |''Bless krakkar'' |[[Louis Malle]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Vestur-Þýskaland}} |- |''El bosque animado'' |''Skógarlíf'' |[[José Luis Cuerda]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Distant Voices, Still Lives'' |''Köll úr fjarska, kyrrt líf'' |[[Terence Davies]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Der Himmel über Berlin'' |''Himininn yfir Berlín'' |[[Wim Wenders]] |{{Fáni|Vestur-Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Iacob'' | |[[Mircea Daneliuc]] |{{Fáni|Rúmenía}} |- |''Pelle Erobreren'' / ''Pelle Erövraren'' |''Pelle sigurvegari'' |[[Bille August]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}} |- | rowspan="7" align="center" |'''1989'''<br /><br /><small>(2.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Topio stin omichli'' |''Landslag í þokunni'' |[[Þeo Angelopúlos]] |{{Fáni|Grikkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Eldorádó'' | |[[Géza Bereményi]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- | colspan="2" |[[Magnús (kvikmynd)|Magnús]] |[[Þráinn Bertelsson]] |{{Fáni|Ísland}} |- |''Recordações da Casa Amarela'' | |[[João César Monteiro]] |{{Fáni|Portúgal}} |- |''High Hopes'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Malenkaya Vera'' | |[[Vasili Pichul]] |{{Fáni|Sovétríkin}} |- |} === 1990-1999 === {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjórn !Land |- | colspan="1" rowspan="8" |'''1990''' '''(3.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Porte aperte'' |''Opnar dyr'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Tulitikkutehtaan tyttö'' |''Eldspýtnaverksmiðjustúlkan'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}} |- | colspan="2" |''Cyrano de Bergerac'' |[[Jean-Paul Rappeneau]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Przesłuchanie'' |''Rannsóknin'' |[[Ryszard Bugajski]] |{{Fáni|Pólland}} |- |''¡Ay Carmela!'' | |[[Carlos Saura]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Skyddsängeln'' |''VerndarengiIIinn'' |[[Suzanne Osten]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Мать'' | |[[Gleb Panfilov]] |{{Fáni|Sovétríkin}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1991''' '''(4.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Riff-Raff'' | |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Homo Faber'' | |[[Volker Schlöndorff]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Le petit criminel'' |''Litli glæpamaðurinn'' |[[Jacques Doillon]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Toto le héros'' |''Hetjan Toto'' |[[Jaco Van Dormael]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Delicatessen'' | |[[Marc Caro]], [[Jean-Pierre Jeunet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Ultrà'' | |[[Ricky Tognazzi]] |{{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1992''' '''(5.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Il ladro di bambini'' |''Stolin börn'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''La Vie de Bohème'' |''Bóhemlíf'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Les Amants du Pont-Neuf'' |''Elskendurnir á Nýjubrú'' |[[Leos Carax]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Nord'' | |[[Xavier Beauvois]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Trys dienos'' |''Þrír dagar'' |[[Šarūnas Bartas]] |{{Fáni|Litháen}} |- |''De Noorderlingen'' |''Norðurbærinn'' |[[Alex van Warmerdam]] |{{Fáni|Holland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1993''' '''(6.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Урга — территория любви'' |''Nálægt Eden'' |[[Nikita Mikhalkov]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Benny's Video'' | |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Austurríki}} |- |''Un cœur en hiver'' |''Kalið hjarta'' |[[Claude Sautet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''C'est arrivé près de chez vous'' |''Maður bítur hund'' |[[Rémy Belvaux]], [[André Bonzel]], [[Benoît Poelvoorde]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Orlando'' | |[[Sally Potter]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''La petite amie d'Antonio'' | |[[Manuel Poirier]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1994''' '''(7.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Lamerica'' |''Ameríka'' |[[Gianni Amelio]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''In the Name of the Father'' |''Í nafni föðurins'' |[[Jim Sheridan]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Trois couleurs: Bleu, Trois couleurs: Blanc, Trois couleurs: Rouge'' |''[[Þrír litir: Blár]]'' |[[Krzysztof Kieślowski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''Кош ба кош'' | |[[Bakhtyar Khudojnazarov]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Le Fils du requin'' |''Sonur hákarlsins'' |[[Agnès Merlet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Woyzeck'' | |[[János Szász]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1995''' '''(8.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Land and Freedom'' |''Land og frelsi'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Les Rendez-vous de Paris'' | |[[Éric Rohmer]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Το βλέμμα του Οδυσσέα'' | |[[Þeo Angelopúlos]] |{{Fáni|Grikkland}} |- |''Butterfly Kiss'' | |[[Michael Winterbottom]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Der Totmacher'' | |[[Romuald Karmakar]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''La Haine'' |''Hatur'' |[[Mathieu Kassovitz]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="6" |'''1996''' '''(9.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Breaking the Waves'' |''Brimbrot'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Kolja'' | |[[Jan Svěrák]] |{{Fáni|Tékkland}} |- |''Secrets & Lies'' |''Leyndarmál og lygar'' |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Lea'' | |[[Ivan Fila]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Some Mother's Son'' |''Móðurást'' |[[Terry George]] |{{Fáni|Írland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''1997''' '''(10.)''' |- style="background:#FAEB86" |''The Full Monty'' |''[[Með fullri reisn]]'' |[[Peter Cattaneo]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Capitaine Conan'' | |[[Bertrand Tavernier]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Cinquième Élément'' |''Fimmta frumefnið'' |[[Luc Besson]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Savršeni krug'' | |[[Ademir Kenović]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}} |- |''The English Patient'' |''Enski sjúklingurinn'' |[[Anthony Minghella]] |{{Fáni|Bandaríkin}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Вор'' | |[[Pavel Chukhrai]] |{{Fáni|Rússland}} |- | colspan="1" rowspan="8" |'''1998''' '''(11.)''' |- style="background:#FAEB86" |''La vita è bella'' |''Lífið er fallegt'' |[[Roberto Benigni]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''The Butcher Boy'' |''Slátraradrengurinn'' |[[Neil Jordan]] |{{Fáni|Írland}} |- |''Carne trémula'' |''Lifandi hold'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Festen'' |''Veislan'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''La Vie rêvée des anges'' |''Dagdraumar engla'' |[[Erick Zonca]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Lola rennt'' |''Hlauptu, Lóla, hlauptu'' |[[Tom Tykwer]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''My Name Is Joe'' |''Ég heiti Joe'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''1999''' '''(12.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Todo sobre mi madre'' |''Allt um móður mína'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Fucking Åmål'' |''Árans Åmål'' |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Mifunes sidste sang'' |''Síðasti söngur Mifune'' |[[Søren Kragh-Jacobsen]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Молох'' | |[[Alexander Sokurov]] |{{Fáni|Rússland}} |- | colspan="2" |''[[Notting Hill (kvikmynd)|Notting Hill]]'' |[[Roger Michell]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Rosetta'' | |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''Sunshine'' | |[[István Szabó]] |{{Fáni|Kanada}}, {{Fáni|Ungverjaland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The War Zone'' | |[[Tim Roth]] |{{Fáni|Bretland}} |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjórn !Land |- | colspan="1" rowspan="8" |'''2000''' '''(13.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Dancer in the Dark'' |''[[Myrkradansarinn]]'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- | colspan="2" |''[[Billy Elliot]]'' |[[Stephen Daldry]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Chicken Run'' |''[[Kjúklingaflóttinn]]'' |[[Peter Lord]], [[Nick Park]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Harry, un ami qui vous veut du bien'' |''Harry kemur til hjálpar'' |[[Dominik Moll]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Goût des autres'' |''Smekkur annarra'' |[[Agnès Jaoui]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Pane e tulipani'' |''Brauð og túlípanar'' |[[Silvio Soldini]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Trolösa'' |''Trúlaus'' |[[Liv Ullmann]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''2001''' '''(14.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain'' |''[[Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain]]'' |[[Jean-Pierre Jeunet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Bridget Jones's Diary'' |''Dagbók Bridget Jones'' |[[Sharon Maguire]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Das Experiment'' |''Tilraunin'' |[[Oliver Hirschbiegel]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Intimacy'' |''Nánd'' |[[Patrice Chéreau]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Italiensk for begyndere'' |''Ítalska fyrir byrjendur'' |[[Lone Scherfig]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''La Pianiste'' |''Píanókennarinn'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}} |- |''La stanza del figlio'' |''Herbergi sonarins'' |[[Nanni Moretti]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Others'' | |[[Alejandro Amenábar]] |{{Fáni|Spánn}} |- | colspan="1" rowspan="9" |'''2002''' '''(15.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Hable con ella'' |''Talaðu við hana'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Bend It Like Beckham'' |''Skoraðu eins og Beckham'' |[[Gurinder Chadha]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Bloody Sunday'' |''Blóðugur sunnudagur'' |[[Paul Greengrass]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''8 femmes'' |''8 konur'' |[[François Ozon]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Lilya 4-ever'' |''Lilja að eilífu'' |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Mies vailla menneisyyttä'' |''Maður án fortíðar'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Magdalene Sisters'' |''Magdalenu-systurnar'' |[[Peter Mullan]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''The Pianist'' |''Píanóleikarinn'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2003''' '''(16.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Good Bye, Lenin!'' |''[[Bless Lenín!]]'' |[[Wolfgang Becker]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Dirty Pretty Things'' |''Gimsteinar í soranum'' |[[Stephen Frears]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''Dogville'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Holland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''In This World'' |''Í veröld þessari'' |[[Michael Winterbottom]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Mi vida sin mí'' | |[[Isabel Coixet]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Swimming Pool'' |''Sundlaugin'' |[[François Ozon]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2004''' '''(17.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Gegen die Wand'' |''Hlaupa á vegg'' |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''Ett hål i mitt hjärta'' |''Gatið í hjarta mínu'' |[[Lukas Moodysson]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''La mala educación'' |''Slæm menntun'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Les choristes'' |''Kórinn'' |[[Christophe Barratier]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''Mar adentro'' |''Innri ólgusjór'' |[[Alejandro Amenábar]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="2" |''Vera Drake'' |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2005''' '''(18.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Caché'' |''Í leyni'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Brødre'' |''Bræður'' |[[Susanne Bier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Noregur}} |- |''Don't Come Knocking'' | |[[Wim Wenders]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''L'enfant'' | |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''My Summer of Love'' |''Sumarást'' |[[Paweł Pawlikowski|Pawel Pawlikowski]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Sophie Scholl – Die letzten Tage'' |''Síðustu dagar Sophie Scholl'' |[[Marc Rothemund]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2006''' '''(19.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Das Leben der Anderen'' |''Líf annarra'' |[[Florian Henckel von Donnersmarck]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Breakfast on Pluto'' |''Morgunverður á Plútó'' |[[Neil Jordan]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''[[Grbavica (kvikmynd)|Grbavica]]'' |[[Jasmila Žbanić]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Króatía}} |- |''The Road to Guantanamo'' |''Leiðin til Guantanamo'' |[[Michael Winterbottom]], [[Mat Whitecross]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Volver'' |''Endurkoman'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''The Wind That Shakes the Barley'' |''Vindurinn sem skekur byggið'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Spánn}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2007''' '''(20.)''' |- style="background:#FAEB86" |''4 luni, 3 săptămâni şi 2 zile'' |''Fjórir mánuðir, 3 vikur og 2 dagar'' |[[Cristian Mungiu]] |{{Fáni|Rúmenía}} |- |''Auf der anderen Seite'' |''Hin hliðin'' |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''The Last King of Scotland'' |''Síðasti konungur Skotlands'' |[[Kevin Macdonald]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''La Môme'' |''Litli spörfuglinn'' |[[Olivier Dahan]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Persepolis'' |''Persepólis'' |[[Marjane Satrapi]], [[Vincent Paronnaud]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''The Queen'' |''Drottningin'' |[[Stephen Frears]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2008''' '''(21.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Gomorra'' |''Gómorra'' |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Il Divo'' | |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Entre les murs'' |''Skólabekkurinn'' |[[Laurent Cantet]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Happy-Go-Lucky'' | |[[Mike Leigh]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''El orfanato'' |''Munaðarleysingjahælið'' |[[Juan Antonio Bayona]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''ואלס עם באשיר'' |''Vals við Bashir'' |[[Ari Folman]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="1" rowspan="7" |'''2009''' '''(22.)''' |- style="background:#FAEB86" |''Das weiße Band'' |''Hvíti borðinn'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Fish Tank'' | |[[Andrea Arnold]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Låt den rätte komma in'' |''Hleyptu þeim rétta inn'' |[[Tomas Alfredson]] |{{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Un prophète'' |''Spámaðurinn'' |[[Jacques Audiard]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''The Reader'' | |[[Stephen Daldry]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Slumdog Millionaire'' |''Villtu vinna milljarð?'' |[[Danny Boyle]] |{{Fáni|Bretland}} |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="7" align="center" |'''2010'''<br /><small> (23.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Ghost Writer'' |''Skrifað af öðrum'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Bal'' |''Hunang'' |[[Semih Kaplanoğlu]] |{{Fáni|Tyrkland}} |- |''Des hommes et des dieux'' | |[[Xavier Beauvois]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''לבנון'' |''Líb­anon'' |[[Samuel Maoz]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''El secreto de sus ojos'' |''Leyndarmál augna þeirra'' |[[Juan José Campanella]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Soul Kitchen'' | |[[Fatih Akın]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2011'''<br /><small> (24.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''Melancholia'' |''Hryggð'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The Artist'' |''Listamaðurinn'' |[[Michel Hazanavicius]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Le Gamin au vélo'' |''Strákur á hjóli'' |[[Dardenne-bræður|Luc og Jean-Pierre Dardenne]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Hævnen'' |''Hefndin'' |[[Susanne Bier]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''The King's Speech'' |''[[Ræða konungs]]'' |[[Tom Hooper]] |{{Fáni|Bretland}} |- | colspan="2" |''Le Havre'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2012'''<br /><small> (25.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Amour'' |''Ást'' |[[Michael Haneke]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Barbara'' | |[[Christian Petzold]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Jagten'' |''Veiðin'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Intouchables'' |''Ósnertanlegir'' |[[Éric Toledano]], [[Olivier Nakache]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Shame'' | |[[Steve McQueen]] |{{Fáni|Bretland}} |- |''Cesare deve morire'' |''Sesar verður að deyja'' |Paolo Taviani, Vittorio Taviani |{{Fáni|Ítalía}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2013'''<br /><small> (26.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''La grande bellezza'' |''Fegurðin mikla'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Blancanieves'' | |[[Pablo Berger]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''The Broken Circle Breakdown'' | |[[Felix Van Groeningen]] |{{Fáni|Belgía}} |- |''La Migliore Offerta'' |''Besta tilboðið'' |[[Giuseppe Tornatore]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Oh Boy!'' | |[[Jan Ole Gerster]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''La Vie d'Adèle – Chapitres 1 & 2'' |''Líf Adele'' |[[Kechiche]] |{{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2014'''<br /><small> (27.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''Ida'' | |[[Paweł Pawlikowski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Turist'' |''Túristi'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Левиафан (Leviafan)'' |''Levíatan'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Fáni|Rússland}} |- |''Nymphomaniac – Director's Cut'' |''Vergjarna konan'' |[[Lars von Trier]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Kış Uykusu'' |''Vetrarsvefn'' |[[Nuri Bilge Ceylon]] |{{Fáni|Danmörk}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2015'''<br /><small> (28.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Youth – La giovinezza'' |''Æska'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Sviss}} |- |''The Lobster'' |''Humarinn'' |[[Gíorgos Lanþímos]] |{{Fáni|Írland}}, {{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Grikkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Mustang'' |''Óbeisluð fegurð'' |[[Deniz Gamze Ergüven]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''En duva satt på en gren och funderade på tillvaron'' |''Dúfa sat á grein og íhugaði tilveruna'' |[[Roy Andersson]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | colspan="2" |''[[Hrútar]]'' |[[Grímur Hákonarson]] |{{Fáni|Ísland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Victoria'' | |[[Sebastian Schipper]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2016'''<br /><small> (29.)</small> |- style="background:#FAEB86" | colspan="2" |''Toni Erdmann'' |[[Maren Ade]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Austurríki}} |- |''Elle'' |''Hún'' |[[Paul Verhoeven]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''I, Daniel Blake'' |''Ég, Daniel Blake'' |[[Ken Loach]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | colspan="2" |''Julieta'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Room'' | |[[Lenny Abrahamson]] |{{Fáni|Írland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2017'''<br /><small> (30.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Square'' |''Ferningurinn'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''120 battements par minute'' |''120 slög á mínútu'' |[[Robin Campillo]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Nelyubov'' |''Kærleiksþrot'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Fáni|Rússland}}, {{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Testről és lélekről'' |''Af líkama og sál'' |[[Ildikó Enyedi]] |{{Fáni|Ungverjaland}} |- |''Toivon tuolla puolen'' |''Handan vonar'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2018'''<br /><small> (31.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Zimna wojna'' |''Kalt stríð'' |[[Paweł Pawlikowski|Pawel Pawlikowski]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Bretland}} |- |''Gräns'' |''Mæri'' |[[Ali Abbasi]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Danmörk}} |- |''Dogman'' |''Hundamaðurinn'' |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Girl'' |''Stúlka'' |[[Lukas Dhont]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Lazzaro felice'' |''Lazarus alsæli'' |[[Alice Rohrwacher]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Sviss}} |- | rowspan="7" align="center" |'''2019'''<br /><small> (32.) </small> |- style="background:#FAEB86" |''The Favourite'' |''Dálætið'' |[[Gíorgos Lanþímos|Yorgos Lanthimos]] |{{Fáni|Bretland}}, {{Fáni|Írland}} |- |''Les Misérables'' |''Vesalingarnir'' |[[Ladj Ly]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''J'accuse'' |''Ég ákæri'' |[[Roman Polanski]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Dolor y gloria'' |''Sársauki og dýrð'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Systemsprenger'' | |[[Nora Fingscheidt]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Il traditore'' | |[[Marco Bellocchio]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |} === 2020- === {| class="wikitable" width="95%" ! width="5%" |Ár ! width="20%" |Upprunalegur titill ! width="20%" |Íslenskur titill ! width="20%" |Leikstjórn ! width="20%" |Land |- | rowspan="7" align="center" |'''2020'''<br /><br /><small>(33.)</small> |- style="background:#FAEB86" |''Druk'' |''Drykkja'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Fáni|Danmörk}} |- |''Berlin Alexanderplatz'' | |[[Burhan Qurbani]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Boże Ciało'' |''Líkami Krists'' |[[Jan Komasa]] |{{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Martin Eden'' | |[[Pietro Marcello]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Nabarvené ptáče'' |''Skræpótti fuglinn'' |[[Václav Marhoul]] |{{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Slóvakía}}, {{Fáni|Úkraína}} |- |''Undine'' | |[[Christian Petzold]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2021'''<br /><br /><small>(34.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Quo Vadis, Aida?'' |''Hvert ferðu, Aida?'' |[[Jasmila Žbanić]] |{{Fáni|Bosnía og Hersegóvína}}, {{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Holland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}}, {{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Rúmenía}}, {{Fáni|Tyrkland}} |- |''Hytti nro 6'' |''Klefi númer sex'' |[[Juho Kuosmanen]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Eistland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''The Father'' | |[[Florian Zeller]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |''È stata la mano di Dio'' |''Hönd guðs'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Fáni|Ítalía}} |- |''Titane'' | |[[Julia Ducournau]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Belgía}} |- | rowspan="6" align="center" |'''2022'''<br /><br /><small>(35.)</small> | | | | |- style="background:#FAEB86" |''Triangle of Sadness'' |''Sorgarþríhyrningurinn'' |[[Ruben Östlund]] |{{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Alcarràs'' | |[[Carla Simón]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''Close'' |''Nánd'' |[[Lukas Dhont]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Holland}} |- |''Corsage'' |''Lífstykkið'' |[[Marie Kreutzer]] |{{Fáni|Austurríki}}, {{Fáni|Lúxemborg}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''Ankabut-e moqaddas'' | |[[Ali Abbasi]] |{{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Svíþjóð}}, {{Fáni|Frakkland}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2023'''<br /><br /><small>(36.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Anatomie d'une chute'' | style="background:#FAEB86" |''Fallið er hátt'' | style="background:#FAEB86" |[[Justine Triet]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Frakkland}} |- |''Kuolleet lehdet'' |''Fallin lauf'' |[[Aki Kaurismäki]] |{{Fáni|Finnland}}, {{Fáni|Þýskaland}} |- |''Zielona granica'' |''Græn landamæri'' |[[Agnieszka Holland]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Tékkland}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Pólland}} |- |''Io Capitano'' | |[[Matteo Garrone]] |{{Fáni|Belgía}}, {{Fáni|Ítalía}} |- |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |[[Jonathan Glazer]] |{{Fáni|Pólland}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2024'''<br /><br /><small>(37.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Emilia Pérez'' | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" |[[Jacques Audiard]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Frakkland}} |- |''La habitación de al lado'' |''Næsta herbergi'' |[[Pedro Almodóvar]] |{{Fáni|Spánn}} |- |''Danaye Anjir-e Moabad'' |''Afleggjari hins heilaga fíkjutrés'' |[[Mohammad Rasoulof]] |{{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''The Substance'' | |[[Coralie Fargeat]] |{{Fáni|Frakkland}} |- |Vermiglio | |[[Maura Delpero]] |{{Fáni|Ítalía}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Belgía}} |- | rowspan="5" align="center" |'''2025'''<br /><br /><small>(38.)</small> | style="background:#FAEB86" |''Affeksjonsverdi'' | style="background:#FAEB86" | | style="background:#FAEB86" |[[Joachim Trier]] | style="background:#FAEB86" |{{Fáni|Noregur}}, {{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Þýskaland}}, {{Fáni|Danmörk}}, {{Fáni|Svíþjóð}} |- |''Yek Tasadof-e Sadeh'' |''Þetta var bara slys'' |[[Jafar Panahi]] |{{Fáni|Frakkland}}, {{Fáni|Lúxemborg}} |- |''Sirāt'' | |[[Óliver Laxe]] |{{Fáni|Spánn}}, {{Fáni|Frakkland}} |- |''In die Sonne schauen'' |''Starað á sólina'' |[[Mascha Schilinski]] |{{Fáni|Þýskaland}} |- |''Ṣawt Hind Rajab'' | |[[Kaouther Ben Hania]] |{{Fáni|Frakkland}} |} == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] f678ljjvsrdro1tmzx6r6bislrjwsvc 0 190525 1958677 1958584 2026-04-03T09:00:00Z TKSnaevarr 53243 /* Leikarar */ 1958677 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna | upprunalegt heiti = Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb | image = Dr. Strangelove poster.png | caption = Auglýsingaplakat eftir [[Tomi Ungerer]] | director = [[Stanley Kubrick]] | producer = Stanley Kubrick | screenplay = {{Plainlist| * Stanley Kubrick * [[Terry Southern]] * [[Peter George (rithöfundur)|Peter George]] }} | based_on = ''[[Red Alert]]'' eftir Peter George | starring = {{Plainlist| * [[Peter Sellers]] * [[George C. Scott]] * [[Sterling Hayden]] * [[Keenan Wynn]] * [[Slim Pickens]] * [[Tracy Reed (ensk leikkona)|Tracy Reed]] }} | music = [[Laurie Johnson]] | cinematography = [[Gilbert Taylor]] | editing = [[Anthony Harvey]] | studio = {{Plainlist| * [[Columbia Pictures Corporation]]<ref name="BFI Collections">{{cite web|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://collections-search.bfi.org.uk/web/Details/ChoiceFilmWorks/150018309 |website=[[BFI Film & TV Database]] |access-date=March 15, 2026}}</ref> * [[Hawk Films]]<ref name="BFI Collections"/><ref name="AFI" /> * Polaris Productions<ref name="AFI" /> }} | distributor = Columbia Pictures Corporation | released = {{Film date|1964|01|29}} | runtime = 94 mínútur<ref>{{cite web |title=Dr. Strangelove |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |access-date=July 6, 2013 |archive-date=November 13, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113041053/http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |url-status=dead }}</ref> | country = {{Plain list| * Bretland<ref name="Britannica">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |last=Pfeiffer |first=Lee |date=March 8, 2017 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=December 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223082926/https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |url-status=live }}</ref><ref name="Variety">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |last=Kaufman |first=Dave |date=January 21, 1964 |publisher=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=January 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101164623/https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |url-status=live }}</ref><ref name="BFI" /><ref name="AFI" /> * Bandaríkin<ref name="BFI">{{cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140444/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|url-status=dead|archive-date=March 10, 2016|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=[[British Film Institute]]|date=June 15, 2021}}</ref><ref name="AFI">{{cite web|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/23082|title=Dr. Strangelove or: How I learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=[[American Film Institute]]|date=June 15, 2021}}</ref> }} | language = Enska | budget = $1,8 milljónir<ref name="BOM">{{cite web|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0057012/?ref_=bo_se_r_1 |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=March 15, 2026}}</ref> | gross = $9,7 milljónir<ref name="BOM"/> }} '''''Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna''''' (enska: ''Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb'') er kvikmynd frá árinu 1964 sem [[Stanley Kubrick]] leikstýrði, framleiddi og skrifaði. Myndin er lauslega byggð á skáldsögunni ''[[Red Alert]]'' (1958) eftir [[Peter George (rithöfundur)|Peter George]], sem skrifaði handrit myndarinnar ásamt Kubrick og [[Terry Southern]]. [[Columbia Pictures]] fjármagnaði og dreifði myndinni, sem var framleidd sameiginlega í Bandaríkjunum og á Bretlandi. ''Dr. Strangelove'' er gráglettin háðsádeila á [[kalda stríðið]] og möguleikann á [[kjarnorkustríð]]i á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Í aðalhlutverkum birtast [[Peter Sellers]] (sem leikur þrjár mismunandi persónur), [[George C. Scott]], [[Sterling Hayden]], [[Keenan Wynn]], [[Slim Pickens]] og [[Tracy Reed (ensk leikkona)|Tracy Reed]]. Sagan fjallar um sturlaðan [[Stórfylkisforingi|stórfylkisforingja]] í [[Flugher Bandaríkjanna|bandaríska lofthernum]] sem skipar fyrirbyggjandi kjarnorkuárás á [[Sovétríkin]]. Forseti Bandaríkjanna (Sellers), vísindaráðgjafi hans, Dr. Strangelove (Sellers), skiptiliði úr [[Breski flugherinn|breska flughernum]] (Sellers) og formaður herforingjaráðs Bandaríkjaráðs (Scott) reyna að koma í veg fyrir að áhöfn [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52-flugvélar]] komist til Sovétríkjanna með sprengju sem mun hrinda af stað kjarnorkustyrjöld. Myndin er gjarnan talin með bestu gamanmyndum allra tíma og með áhrifamestu kvikmyndum sögunnar. Árið 1998 setti [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] myndina í 26. sæti á lista sínum yfir 100 bestu bandarísku kvikmyndirnar (hún var í 39. sæti á uppfærðum lista árið 2007) og árið 2000 var hún í þriðja sæti á lista stofnunarinnar yfir fyndnustu bandarísku myndirnar. Árið 1989 var myndin meðal 25 „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvægra“ kvikmynda sem [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna]] valdi til varðveislu í kvikmyndasafninu [[National Film Registry]].<ref>{{cite news|date=September 19, 1989|title=ENTERTAINMENT: Film Registry Picks First 25 Movies|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|work=[[Los Angeles Times]]|location=[[Washington, D.C.]]|access-date=April 22, 2020|archive-date=May 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505082616/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Complete National Film Registry Listing |url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|access-date=June 8, 2020|website=Library of Congress|archive-date=October 31, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031213743/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live}}</ref> ''Dr. Strangelove'' var tilnefnd til fernra [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]]: fyrir bestu myndina, besta leikstjórann, besta handritið byggt á áður útgefnu efni og besta leikarann fyrir Sellers. Myndin var einnig tilnefnd til sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-kvikmyndaverðlauna]] og vann verðlaun sem besta myndin, besta breska myndin og besta hönnunin í svarthvítu. Myndin vann jafnframt [[Hugo-verðlaunin]] fyrir bestu söguframsetninguna. == Söguþráður == Jack D. Ripper, stórfylkisforingi í bandaríska flughernum og yfirmaður Burpelson-herflugstöðvarinnar, skipar starfsmannastjóra sínum, Lionel Mandrake flugfylkisforingja (skiptiliða úr breska flughernum) að gefa út rauða viðvörun fyrir stöðina, gera allar talstöðvar í einkaeigu upptækar frá starfsfólki stöðvarinnar og skipa flugvélum 843. sprengiflugsveitarinnar að framkvæma „vængárásaráætlun R“. Þegar skipunin er gefin eru flugvélar sveitarinnar, [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52-sprengjuflugvélar]] vopnaðar [[Kjarnorkuvopn|kjarnorkusprengjum]], í tveggja klukkustunda fjarlægð frá skotmörkum sínum innan [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]]. Flugvélarnar fljúga í átt að skotmörkum sínum og stilla talstöðvar sínar þannig að aðeins sé hægt að hafa samband við þær með þriggja orða aðgangskóða sem einungis Ripper þekkir. Þegar Mandrake rambar á talstöð sem áður hafði sést yfir gerir hann sér grein fyrir því að skipunin kom ekki frá [[Pentagon]] og reynir að stöðva Ripper, sem lokar þá báða inni á skrifstofu sinni. Ripper segir Mandrake að hann telji að Sovétmenn hafi sett [[flúor]] í vatnsbirgðir Bandaríkjanna til þess að spilla „dýrmætum líkamsvökvum“ bandarískra karlmanna. Það rennur upp fyrir Mandrake að Ripper er genginn af göflunum. [[File:Dr. Strangelove (1964) - Trailer.webm|thumb|upright=1.3|Auglýsingastikla fyrir myndina.]] Í stríðssalnum í Pentagon veitir Buck Turgidson hershöfðingi Merkin Muffley Bandaríkjaforseta skýrslu þar sem hann útskýrir að „áætlun R“ heimili háttsettum herforingja að fyrirskipa gagnárás með kjarnavopnum á Sovétríkin ef allir yfirmenn hans hafa áður verið drepnir í árás á Bandaríkin. Þar sem það tæki tvo daga að reikna út alla mögulega aðgangskóða að talstöðvunum skipar Muffley [[Bandaríkjaher]] að gera árás á herstöðina og handtaka Ripper. Turgidson bendir á að litlar líkur séu á því að hægt verði að afturkalla flugvélarnar í tæka tíð og stingur upp á því að Muffley heimili ekki aðeins árásina, heldur sendi liðsauka. Muffley hafnar hugmynd Turgidsons og kallar sovéska sendiherrann Aleksej de Sadeskíj þess í stað á sinn fund til þess að hringja í Dmítríj Kíssov, forsætisráðherra Sovétríkjanna. Muffley varar Kíssov við því að flugvélarnar séu á leiðinni og býðst til að segja honum frá skotmörkunum, flugáætlununum og varnarkerfum [[sprengjuflugvél]]anna svo Sovétmenn geti varið sig. Eftir erfitt símtal Muffley við hinn blindfulla Kíssov greinir sendiherrann honum frá því að Sovétríkin séu búin að smíða dómsdagsvél til þess að verja landið fyrir kjarnorkuárásum. Vélin samanstendur af fjölda niðurgrafinna [[kóbaltsprengja]] sem munu springa sjálfkrafa ef kjarnorkuárás er gerð á landið. [[Kjarnorkufall]]ið myndi síðan gera yfirborð jarðar ólífvænlegt næstu 93 árin. Ekki sé hægt að aftengja vélina þar sem hún sé stillt til að springa sjálfkrafa ef það er reynt. Vísindaráðgjafi forsetans, lamaður fyrrverandi [[Nasismi|nasisti]] að nafni Dr. Strangelove, bendir á að dómsdagsvél af þessu tagi hafi engan fælingarmátt nema allir viti af henni. De Sadeskíj svarar því að Kíssov hafi ætlað að tilkynna heiminum um vélina í næstu viku á [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|flokksþingi Kommúnistaflokksins]]. Þegar bandarískir hermenn ná aftur stjórn í Burpelson-stöðinni fyrirfer Ripper sér með því að skjóta sig. Mandrake tekst hins vegar að álykta aðgangskóðann út frá krassi á skrifborði Rippers og sendir hann áfram til Pentagon. Með kóðanum tekst stjórn flughersins að afturkalla allar sprengjuflugvélarnar nema eina, sem flogið er af T. J. „King“ Kong majór. Þar sem talstöð flugvélar hans hefur orðið fyrir skemmdum vegna sovéskra loftflauga ná skilaboðin ekki til Kongs. Kong flýgur fyrir neðan ratsjá til þess að spara eldsneyti og skiptir um skotmark og kemur þannig í veg fyrir að Sovétmenn geti numið eða skotið vél hans niður. Þar sem sprengjuhurð vélarinnar laskaðist einnig í loftflaugaárásinni fer Kong inn í sprengjuklefann og gerir við rafmagnssnúrurnar. Þegar honum heppnast verkið er sprengjunni varpað úr flugvélinni með honum á henni. Kong æpir af fögnuði og veifar kúrekahatti sínum á meðan hann hrapar með kjarnorkusprengjunni niður að jörðu og springur. Í stríðssalnum mælir Dr. Strangelove með því við forsetann að hann safni saman nokkrum hundruðum þúsunda af fólki til þess að setjast að í námum neðanjarðar, þar sem geislavirknin nær ekki. Turgidson, sem óttast að Sovétmenn muni gera slíkt hið sama, varar við því að það gæti orðið til „námugangabil“ milli ríkjanna (sem er skopstæling á hugtakinu „[[eldflaugabil]]“). Á meðan tekur de Sadeskíj ljósmyndir af stríðssalnum í laumi. Dr. Strangelove gerir sig líklegan til að kynna áætlanir sínar um framhaldið þegar hann stendur skyndilega upp úr [[Hjólastóll|hjólastól]] sínum og hrópar: „[[Adolf Hitler|Mein Führer]], ég get gengið!“ Kvikmyndinni lýkur með myndaröð af kjarnorkusprengingum ásamt laginu „[[We'll Meet Again]]“, til merkis um að dómsdagsvélin hafi verið virkjuð. == Leikarar == [[Mynd:Dr strangelove peter sellers.jpg|thumb|right|Peter Sellers sem Dr. Strangelove.]] * [[Peter Sellers]] sem: ** Lionel Mandrake flugfylkisforingi, skiptiliði úr breska flughernum. ** Merkin Muffley, [[forseti Bandaríkjanna]]. ** Dr. Strangelove (fæddur undir nafninu Merkwürdigliebe), þýskur kjarnorkusérfræðingur og fyrrum meðlimur í [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokknum]] með [[framandi handarheilkenni]] (einnig kallað „Strangelove-heilkenni“ í höfuðið á þessari persónu).<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/explainer/1999/03/who_was_dr_strangelove.html|title=Who Was Dr. Strangelove?|date=March 9, 1999|website=Slate (magazine)|access-date=February 13, 2016|archive-date=February 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160203072410/http://www.slate.com/articles/news_and_politics/explainer/1999/03/who_was_dr_strangelove.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=50 Years Later "Dr. Strangelove" Remains a Must-See Film and Humorous Reminder of Our Civilization's Fragility |url=https://fas.org/pir-pubs/50-years-later-dr-strangelove-remains-must-see-film-humorous-reminder-civilizations-fragility/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308111157/https://fas.org/pir-pubs/50-years-later-dr-strangelove-remains-must-see-film-humorous-reminder-civilizations-fragility/ |archive-date=March 8, 2021 |access-date=August 27, 2022 |website=Federation Of American Scientists |language=en-US }}</ref> * [[George C. Scott]] sem Buck Turgidson hershöfðingi, formaður herforingjaráðs Bandaríkjahers * [[Sterling Hayden]] sem Jack D. Ripper stórfylkisforingi, ofsóknarbrjálaður leiðtogi Burpelson-herflugstöðvarinnar. * [[Keenan Wynn]] sem Bat Guano ofursti, hermaðurinn sem finnur Mandrake og Ripper. * [[Jack Creley]] sem hr. Staines, þjóðaröryggisráðgjafi Bandaríkjaforseta. * [[Slim Pickens]] sem T. J. „King“ Kong, flugmaður [[B-52]]-sprengjuflugvélarinnar. * [[Peter Bull]] sem Aleksej de Sadeskíj, sendiherra Sovétríkjanna í Bandaríkjunum. * [[James Earl Jones]] sem Lothar Zogg, yfirliðsforingi, stórskotaliði B-52-vélarinnar (í fyrsta kvikmyndahlutverki sínu). * [[Tracy Reed (ensk leikkona)|Tracy Reed]] sem fröken Scott, ritari og frilla Turgidsons hershöfðingja, eina kvenpersónan í myndinni. Hún birtist einnig sem „fröken utanríkismál“ á forsíðu af ''[[Playboy]]'' sem Kong majór sést skoða í einu atriði.<ref>Grant B. Stillman, [http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0112.html "Last Secrets of Strangelove Revealed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090815112636/http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0112.html |date=August 15, 2009}}, 2008.</ref><ref name=reed>Brian Siano, [http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0017.html "A Commentary on Dr. Strangelove"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050507165910/http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0017.html |date=May 7, 2005}}, 1995 og „Inside the Making of Dr. Strangelove“, heimildarmynd á 40 ára afmælisútgáfu myndarinnar á DVD.</ref> * [[Shane Rimmer]] sem Ace Owens höfuðsmaður, varaflugmaður B-52-vélarinnar. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd}} {{k|1964}} [[Flokkur:Bandarískar gamanmyndir]] [[Flokkur:Breskar gamanmyndir]] [[Flokkur:Columbia Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Stanley Kubrick]] hr5w985bil5rmvu8fhxo51vxjfg1gt5 10 190548 1958631 2026-04-02T12:41:42Z Arnastjarna 114982 Bjó til síðu með „<div style="float:left;border:solid #808000 1px;margin:1px"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#F0FFFF" | style="width:43px;height:43px;background:#fffff;text-align:center;font-size:10pt" | [[File:Rod of asclepius.jpg|x43px]] | style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" |Þessi notandi hefur áhuga á '''[[Læknisfræði|læknisfræði]]'''. |} </div><noinclude> [[Flokkur:Notendakassar]] </noinclude>“ 1958631 wikitext text/x-wiki <div style="float:left;border:solid #808000 1px;margin:1px"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#F0FFFF" | style="width:43px;height:43px;background:#fffff;text-align:center;font-size:10pt" | [[File:Rod of asclepius.jpg|x43px]] | style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" |Þessi notandi hefur áhuga á '''[[Læknisfræði|læknisfræði]]'''. |} </div><noinclude> [[Flokkur:Notendakassar]] </noinclude> 06y3kpustbfepqugkhyzjfndacasxl1 1958634 1958631 2026-04-02T13:04:51Z Arnastjarna 114982 Arnastjarna færði [[Snið:Læknisfræði]] á [[Snið:Notandi læknisfræði]]: skýrara 1958631 wikitext text/x-wiki <div style="float:left;border:solid #808000 1px;margin:1px"> {| cellspacing="0" style="width:238px;background:#F0FFFF" | style="width:43px;height:43px;background:#fffff;text-align:center;font-size:10pt" | [[File:Rod of asclepius.jpg|x43px]] | style="font-size:8pt;padding:4pt;line-height:1.25em" |Þessi notandi hefur áhuga á '''[[Læknisfræði|læknisfræði]]'''. |} </div><noinclude> [[Flokkur:Notendakassar]] </noinclude> 06y3kpustbfepqugkhyzjfndacasxl1 10 190549 1958635 2026-04-02T13:04:51Z Arnastjarna 114982 Arnastjarna færði [[Snið:Læknisfræði]] á [[Snið:Notandi læknisfræði]]: skýrara 1958635 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Snið:Notandi læknisfræði]] lf7lwolrfcul5fo3hdvq66zabhtc71c 6 190550 1958638 2026-04-02T13:33:03Z Arnastjarna 114982 {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Portrait mynd af Maríu Heimisdóttur | uppruni = https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/02/27/Maria-Heimisdottir-skipud-landlaeknir/ | höfundaréttshafi = Stjórnarráð Íslands | útskýring = Mynd frá íslenskum stjórnvöldum. | dagsetning = 27. febrúar 2025 | aðrar_útgáfur = }} 1958638 wikitext text/x-wiki == Lýsing == {{Margmiðlunarefni | myndlýsing = Portrait mynd af Maríu Heimisdóttur | uppruni = https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2025/02/27/Maria-Heimisdottir-skipud-landlaeknir/ | höfundaréttshafi = Stjórnarráð Íslands | útskýring = Mynd frá íslenskum stjórnvöldum. | dagsetning = 27. febrúar 2025 | aðrar_útgáfur = }} smyg1el9jxy03vhn3sfvo3d6hzfgcuq 0 190551 1958667 2026-04-03T08:28:30Z Masae 538 Ný grein 1958667 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í <ref> https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“,[3] ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==Æfiágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt Liber Pontificalis <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (isa presbeia) gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum (Alexandríu, Antíokkíu og Jerúsalem). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] {{Wayback|url=http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf |date=20260401133528 }} (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], priskillianisma og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um ýmsar túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. ===Stíll=== Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * [ http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * <ref> Farmer, David Hugh (1992) . The Oxford Dictionary of Saints. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4</ref> * Kelly, J.N.D. (1988) . The Oxford Dictionary of Popes. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * <ref> Meyendorff, John (1989). Imperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history. Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3.</ref> * <ref> Rendina, Claudio (1999) (på italienska). I papi: storia e segreti. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8</ref> {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] pojfxd27ecwaaysb8gx9hbxf1b36055 1958668 1958667 2026-04-03T08:29:45Z Masae 538 1958668 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í <ref> https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“, ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==Æfiágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt Liber Pontificalis <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (isa presbeia) gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum (Alexandríu, Antíokkíu og Jerúsalem). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] {{Wayback|url=http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf |date=20260401133528 }} (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], priskillianisma og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um ýmsar túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. ===Stíll=== Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * [ http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * <ref> Farmer, David Hugh (1992) . The Oxford Dictionary of Saints. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4</ref> * Kelly, J.N.D. (1988) . The Oxford Dictionary of Popes. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * <ref> Meyendorff, John (1989). Imperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history. Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3.</ref> * <ref> Rendina, Claudio (1999) (på italienska). I papi: storia e segreti. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8</ref> {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] 9gdiw3wnam9mriaorj96wy07wvi7e9o 1958669 1958668 2026-04-03T08:34:28Z Masae 538 1958669 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í <ref> https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“, ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (''Doctor Communis Ecclesiae'') <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==æviágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt ''Liber Pontificalis'' <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (''isa presbeia'') gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum ([[Alexandría|Alexandríu]], [[Antíokkía|Antíokkíu]] og [[Jerúsalem]]). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] {{Wayback|url=http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf |date=20260401133528 }} (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], [[Priskillian|priskillianisma]] og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. == Stíll == Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * <ref> Farmer, David Hugh (1992) . The Oxford Dictionary of Saints. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4</ref> * Kelly, J.N.D. (1988) . The Oxford Dictionary of Popes. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * <ref> Meyendorff, John (1989). Imperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history. Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3.</ref> * <ref> Rendina, Claudio (1999) (på italienska). I papi: storia e segreti. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8</ref> {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] gtmbpyyvgsm60utap4u0r49w4v9qnk4 1958670 1958669 2026-04-03T08:36:27Z Masae 538 1958670 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í <ref> https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“, ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (''Doctor Communis Ecclesiae'') <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==æviágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt ''Liber Pontificalis'' <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (''isa presbeia'') gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum ([[Alexandría|Alexandríu]], [[Antíokkía|Antíokkíu]] og [[Jerúsalem]]). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] {{Wayback|url=http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf |date=20260401133528 }} (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], [[Priskillian|priskillianisma]] og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. == Stíll == Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * Farmer, David Hugh (1992). T''he Oxford Dictionary of Saints''. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4 * Kelly, J.N.D. (1988). ''The Oxford Dictionary of Popes''. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * Meyendorff, John (1989). I''mperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history.'' Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3. * Rendina, Claudio (1999). ''I papi: storia e segreti''. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8 {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] a5hcyco7oswe3a5bscu03ith0kevrgd 1958673 1958670 2026-04-03T08:40:36Z Masae 538 1958673 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í <ref> https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“, ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (''Doctor Communis Ecclesiae'') <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==Æviágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt ''Liber Pontificalis'' <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (''isa presbeia'') gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum ([[Alexandría|Alexandríu]], [[Antíokkía|Antíokkíu]] og [[Jerúsalem]]). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] {{Wayback|url=http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf |date=20260401133528 }} (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], [[Priskillian|priskillianisma]] og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. == Stíll == Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * Farmer, David Hugh (1992). T''he Oxford Dictionary of Saints''. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4 * Kelly, J.N.D. (1988). ''The Oxford Dictionary of Popes''. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * Meyendorff, John (1989). I''mperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history.'' Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3. * Rendina, Claudio (1999). ''I papi: storia e segreti''. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8 {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] o7vc04h26jvrs3jmn0eg926i8gkfj9e 1958674 1958673 2026-04-03T08:41:22Z Masae 538 1958674 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags Georgs, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í <ref> https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“, ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (''Doctor Communis Ecclesiae'') <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==Æviágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt ''Liber Pontificalis'' <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (''isa presbeia'') gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum ([[Alexandría|Alexandríu]], [[Antíokkía|Antíokkíu]] og [[Jerúsalem]]). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] {{Wayback|url=http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf |date=20260401133528 }} (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], [[Priskillian|priskillianisma]] og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. == Stíll == Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * Farmer, David Hugh (1992). T''he Oxford Dictionary of Saints''. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4 * Kelly, J.N.D. (1988). ''The Oxford Dictionary of Popes''. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * Meyendorff, John (1989). I''mperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history.'' Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3. * Rendina, Claudio (1999). ''I papi: storia e segreti''. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8 {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] spel4szwgjppwk8gt3z2vngl3burkx0 1958678 1958674 2026-04-03T09:40:06Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Leó I mikli]] á [[Leó 1. páfi]]: Fært til samræmis við aðrar greinar. 1958674 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags Georgs, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í <ref> https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“, ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (''Doctor Communis Ecclesiae'') <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==Æviágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt ''Liber Pontificalis'' <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (''isa presbeia'') gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum ([[Alexandría|Alexandríu]], [[Antíokkía|Antíokkíu]] og [[Jerúsalem]]). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] {{Wayback|url=http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf |date=20260401133528 }} (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], [[Priskillian|priskillianisma]] og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. == Stíll == Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * Farmer, David Hugh (1992). T''he Oxford Dictionary of Saints''. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4 * Kelly, J.N.D. (1988). ''The Oxford Dictionary of Popes''. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * Meyendorff, John (1989). I''mperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history.'' Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3. * Rendina, Claudio (1999). ''I papi: storia e segreti''. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8 {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] spel4szwgjppwk8gt3z2vngl3burkx0 1958688 1958678 2026-04-03T11:17:54Z Masae 538 1958688 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags Georgs, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í ''Annuario Pontificio'' (''Árbók páfagarðs'') <ref>https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“, ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (''Doctor Communis Ecclesiae'') <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==Æviágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt ''Liber Pontificalis'' <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (''isa presbeia'') gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum ([[Alexandría|Alexandríu]], [[Antíokkía|Antíokkíu]] og [[Jerúsalem]]). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] {{Wayback|url=http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf |date=20260401133528 }} (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], [[Priskillian|priskillianisma]] og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. == Stíll == Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * Farmer, David Hugh (1992). T''he Oxford Dictionary of Saints''. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4 * Kelly, J.N.D. (1988). ''The Oxford Dictionary of Popes''. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * Meyendorff, John (1989). I''mperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history.'' Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3. * Rendina, Claudio (1999). ''I papi: storia e segreti''. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8 {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] 4d4nq5oxjjkwf4ic34iyhpj65t7emmj 1958689 1958688 2026-04-03T11:28:44Z Masae 538 /* Páfaembættið */ 1958689 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags Georgs, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í ''Annuario Pontificio'' (''Árbók páfagarðs'') <ref>https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“, ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (''Doctor Communis Ecclesiae'') <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==Æviágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt ''Liber Pontificalis'' <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (''isa presbeia'') gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum ([[Alexandría|Alexandríu]], [[Antíokkía|Antíokkíu]] og [[Jerúsalem]]). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf Wayback]] (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], [[Priskillian|priskillianisma]] og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. == Stíll == Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * Farmer, David Hugh (1992). T''he Oxford Dictionary of Saints''. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4 * Kelly, J.N.D. (1988). ''The Oxford Dictionary of Popes''. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * Meyendorff, John (1989). I''mperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history.'' Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3. * Rendina, Claudio (1999). ''I papi: storia e segreti''. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8 {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} [[Flokkur:Páfar]] qi1lmhe1kxfjnxeztrr2jyqg2gkba10 0 190552 1958671 2026-04-03T08:39:27Z Masae 538 Tilvísun á [[Leó I mikli]] 1958671 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Leó I mikli]] 8ltp7hkpvk2xiv9so75vnp499rwuaah 1958681 1958671 2026-04-03T09:41:07Z TKSnaevarr 53243 Breytti tilvísun frá [[Leó I mikli]] til [[Leó 1. páfi]] 1958681 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Leó 1. páfi]] p2qaohmu77kp1g284kxztfh7e3l1srq 0 190553 1958679 2026-04-03T09:40:07Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Leó I mikli]] á [[Leó 1. páfi]]: Fært til samræmis við aðrar greinar. 1958679 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Leó 1. páfi]] rq2lpkedb957ep9lijmfj3afv4ftv11