Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 1972 0 1587 1958776 1922913 2026-04-04T02:34:04Z CommonsDelinker 1159 Skipti út The_National_Archives_UK_-_CO_1069-50-1.jpg fyrir [[Mynd:Kwame_Nkrumah_-_The_National_Archives_UK_-_CO_1069-50-1.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 1958776 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''1972''' ('''MCMLXXII''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 72. ár [[20. öldin|20. aldar]] og [[hlaupár]] sem hófst á [[laugardagur|laugardegi]] samkvæmt [[gregoríska tímatalið|gregoríska tímatalinu]]. == Atburðir == === Janúar === [[Mynd:Seawise_University_wreck.jpg|thumb|right|Flakið af ''Queen Elizabeth'' í Hong Kong]] * [[1. janúar]] - [[Kurt Waldheim]] varð [[aðalritari Sameinuðu þjóðanna]]. * [[2. janúar]] - Bandaríska geimfarið ''[[Mariner 9]]'' hóf kortlagningu plánetunnar [[Mars (reikistjarna)|Mars]]. * [[5. janúar]] - [[Richard Nixon]] gaf skipun um að [[Geimskutluáætlunin]] skyldi hafin. * [[7. janúar]] - Farþegaflugvél frá [[Iberian Airlines]] rakst á 250 metra háan fjallstind við [[Ibiza]]; 104 létust. * [[8. janúar]] - [[Melrakkaey]] í [[Grundarfjörður|Grundarfirði]] var friðlýst. * [[9. janúar]] - Stærsta farþegaskip heims, ''[[Queen Elizabeth]]'', brann og sökk í höfninni í [[Hong Kong]]. * [[11. janúar]] - [[Austur-Pakistan]] varð [[Bangladess]]. * [[15. janúar]] - [[Margrét Þórhildur]] var hyllt sem [[Danadrottning]] degi eftir lát föður síns [[Friðrik 9. Danakonungur|Friðriks 9.]] * [[22. janúar]] - [[Jens Otto Krag]], forsætisráðherra Danmerkur, undirritaði samning um inngöngu Danmerkur í [[ESB]]. * [[30. janúar]] - [[Blóðugi sunnudagurinn 1972]] þegar 26 mótmælendur og áhorfendur voru skotnir af [[breski herinn|breska hernum]] í [[Derry]] á [[Norður-Írland]]i. * [[30. janúar]] - [[Pakistan]] sagði sig úr [[Breska samveldið|Breska samveldinu]]. === Febrúar === * [[2. febrúar]] - Sprengja sprakk í breska siglingaklúbbnum í [[Vestur-Berlín]] með þeim afleiðingum að þýskur bátasmiður lést. * [[2. febrúar]] - Óeirðir brutust út í [[Dublin]] vegna blóðbaðsins í Derry. * [[3. febrúar]] - [[Vetrarólympíuleikarnir 1972]] hófust í [[Sapporo]] í Japan. * [[15. febrúar]] - [[Ríkisstjórn Íslands]] ákvað að færa [[fiskveiðilögsaga|fiskveiðilögsögu]] Íslands í 50 mílur þann 1. september. * [[21. febrúar]] - [[Richard M. Nixon]] fór í [[Heimsókn Nixons til Kína 1972|átta daga heimsókn]] til [[Alþýðulýðveldið Kína|Alþýðulýðveldisins Kína]] þar sem hann hitti [[Maó Zedong]]. * [[22. febrúar]] - Sjö létust í sprengjutilræði [[IRA]] í [[Aldershot]] í [[Bretland]]i. * [[26. febrúar]] - [[Flóðin í Buffalo Creek]]: 125 létust og 4.000 misstu heimili sín þegar stífla sem hélt affallsvatni frá kolanámu brast í [[Vestur-Virginía|Vestur-Virginíu]] í Bandaríkjunum. === Mars === * [[1. mars]] - [[Rómarklúbburinn]] gaf út ritið ''[[Mörk vaxtar]]''. * [[2. mars]] - ''[[Pioneer 10]]'' var skotið á loft frá [[Kennedy-höfði|Kennedy-höfða]]. * [[11. mars]] - [[Hafnarfjarðarganga]], fyrsta mótmælaaðgerð [[Samtök hernaðarandstæðinga|Samtaka herstöðvaandstæðinga]], var haldin. * [[22. mars]] - [[Geirfugladrangur]] úti fyrir [[Reykjanes]]i hrundi. * [[24. mars]] - Kvikmyndin ''[[Guðfaðirinn]]'' var frumsýnd í Bandaríkjunum. * [[24. mars]] - [[Breska ríkisstjórnin]] hóf beina stjórn [[Norður-Írland]]s. * [[25. mars]] - [[Lúxemborg]] sigraði [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] með laginu ''[[Aprés toi]]'' sem [[Vicky Leandros]] söng. * [[30. mars]] - [[Víetnamstríðið]]: Her [[Norður-Víetnam]] hóf [[Páskasóknin]]a inn í [[Suður-Víetnam]]. === Apríl === * [[10. apríl]] - [[Samningur um bann við þróun, framleiðslu og söfnun sýkla- og eiturvopna og um eyðingu þeirra]] var undirritaður af um 70 löndum í [[Washington-borg]]. * [[10. apríl]] - Fimm þúsund létust í jarðskjálfta sem mældist 7,0 á Richter í [[Fars]] í Íran. * [[13. apríl]] - [[Alþjóðapóstsambandið]] ákvað að líta á [[Alþýðulýðveldið Kína]] sem eina fulltrúa Kína og rak þar með [[Lýðveldið Kína]] úr sambandinu. * [[16. apríl]] - Tunglfarinu ''[[Appollo 16]]'' var skotið á loft. * [[20. apríl]] - [[Ásatrúarfélagið]] var stofnað á Íslandi. * [[23. apríl]] - Haldið var upp á sjötugsafmæli [[Halldór Laxness|Halldórs Laxness]]. Hann var útnefndur heiðursborgari [[Mosfellsbær|Mosfellsbæjar]] og heiðursdoktor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. * [[23. apríl]] - [[Sporvagn]]ar voru lagðir niður í [[Kaupmannahöfn]]. * [[27. apríl]] - [[Hútúar]] í her [[Búrúndí]] hófu uppreisn. Stjórnin brást við með því að drepa tugi þúsunda hútúa næstu daga. === Maí === * [[2. maí]] - 90 létust í eldsvoða í silfurnámu í [[Idaho]] í Bandaríkjunum. * [[5. maí]] - [[DC-8]]-flugvél frá [[Alitalia]] fórst á [[Sikiley]]; 115 létust. * [[13. maí]] - 115 manns létust í eldsvoða í næturklúbbi í [[Ósaka]] í Japan. * [[15. maí]] - [[Arthur Bremer]] skaut ríkisstjóra [[Alabama]], [[George Wallace]], í borginni [[Laurel (Maryland)|Laurel]] í [[Maryland]]. * [[17. maí]] - [[Íslensk höfundalög]] voru samþykkt. Þau tóku við af [[lög um rithöfundarétt og prentfrelsi|lögum um rithöfundarétt og prentfrelsi]] frá 1905. * [[21. maí]] - [[Laszlo Toth]] réðist með meitli á höggmynd [[Michelangelo]]s, ''[[Pietá]]'', í [[Péturskirkjan|Péturskirkjunni]] í [[Róm]]. * [[22. maí]] - [[Seylon]] varð lýðveldið [[Srí Lanka]] þegar ný stjórnarskrá var samþykkt. * [[26. maí]] - [[Richard Nixon]] og [[Leoníd Bresnjev]] undirrituðu [[Samningur um fækkun langdrægra kjarnaflauga|Samning um fækkun langdrægra kjarnaflauga]] (SALT I) og [[Samningur gegn kjarnaskotflaugum|Samning gegn kjarnaskotflaugum]] (ABM). === Júní === [[Mynd:David-Bowie_Early.jpg|thumb|right|David Bowie á [[Ziggy Stardust Tour]] sem fylgdi eftir útgáfu plötunnar]] * [[1. júní]] - Íraksstjórn þjóðnýtti olíufyrirtækið [[Iraq Petroleum Company]]. * [[2. júní]] - [[Andreas Baader]], [[Jan-Carl Raspe]], [[Holger Meins]] og aðrir meðlimir [[Rote Armee Fraktion]] voru handteknir í [[Frankfurt am Main]] eftir skotbardaga. * [[6. júní]] - [[David Bowie]] gaf út breiðskífuna ''[[The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars]]''. * [[11. júní]] - ''[[Hafnarfjarðarganga]]'' var farin gegn bandaríkjaher á Íslandi. * [[14. júní]] - [[Evrópukeppnin í knattspyrnu 1972]] hófst. * [[16. júní]] - [[Ulrike Meinhof]], annar helsti leiðtogi [[Rote Armee Fraktion]] var handtekin í Þýskalandi. * [[17. júní]] - [[Watergate-hneykslið]] hófst á því að fimm menn voru handteknir fyrir að brjótast inn í höfuðstöðvar [[Bandaríski demókrataflokkurinn|Demókrataflokksins]] í [[Washington-borg]]. * [[17. júní]] - Bandaríkjamenn skiluðu Japönum eynni [[Okinawa]] sem þeir höfðu haldið frá [[síðari heimsstyrjöld]]. * [[18. júní]] - Mannbjörg varð þegar togarinn ''[[Hamranes]]'' fórst út af Snæfellsnesi. Mikil réttarhöld urðu vegna slyssins. * [[26. júní]] - [[Nolan Bushnell]] og [[Ted Dabney]] stofnuðu bandaríska tölvufyrirtækið [[Atari]]. * [[26. júní]] - [[Margot Fonteyn]], breskur listdansari, kom til Íslands og hélt sýningu í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]]. * [[30. júní]] - Fyrstu [[hlaupasekúnda|hlaupasekúndunni]] var bætt við [[alheimstími|alheimstímann]] (UTC). === Júlí === * [[1. júlí]] - Seglskútan ''[[Greenpeace]] III'' (''Vega'') sigldi á franska tundurduflaslæðarann ''La Paimpolaise'' við [[Mururóaeyjar]] til að mótmæla kjarnorkutilraunum Frakka í Suður-Kyrrahafi. * [[16. júlí]] - Þrír áhugakafarar fundu flakið af hollenska skipinu ''[[Akerendam]]'' úti fyrir [[Runde]] í Noregi. Stór fjársjóður var í skipinu. * [[18. júlí]] - [[Anwar Sadat]] rak 20.000 sovéska ráðgjafa frá Egyptalandi. * [[21. júlí]] - [[Blóðugi föstudagurinn 1972]] þegar 22 sprengjur sem [[IRA]] hafði komið fyrir í [[Belfast]] sprungu með þeim afleiðingum að níu létust og 130 slösuðust alvarlega. * [[31. júlí]] - [[Motorman-aðgerðin]] hófst þegar [[breski herinn]] reyndi að komast inn í svæði í [[Derry]], [[Belfast]] og [[Newry]] sem vopnaðir hópar héldu. * [[31. júlí]] - Þrjár [[bílasprengja|bílasprengjur]] sprungu í [[Claudy]] í [[Londonderry-sýsla|Londonderry-sýslu]] með þeim afleiðingum að níu létust. === Ágúst === * [[ágúst]] - Fyrsta leikjatölva heims, [[Magnavox Odyssey]], kom á markað í Bandaríkjunum. * [[4. ágúst]] - [[Idi Amin]] tilkynnti að allir asískir verkamenn með bresk vegabréf yrðu að hverfa frá Úganda innan þriggja mánaða. * [[5. ágúst]] - [[Kommúnistaflokkur Íslands (m-l)]] var stofnaður. * [[12. ágúst]] - Síðustu bandarísku [[landher]]mennirnir fóru frá [[Víetnam]]. * [[14. ágúst]] - Austur-Þýsk [[Iljúsjin]]-farþegaþota fórst í grennd við [[Berlín]]; 156 létust. * [[16. ágúst]] - Flugvélar frá [[konunglegi marokkóski flugherinn|konunglega marokkóska flughernum]] skutu á flugvél [[Hassan 2.|Hassans 2.]] konungs Marokkó en tókst ekki að skjóta hana niður. * [[17. ágúst]] - [[Alþjóðadómstóllinn í Haag]] hafnaði röksemdum Íslendinga í [[þorskastríðin|landhelgismálinu]]. * [[26. ágúst]] - [[Sumarólympíuleikarnir 1972|Sumarólympíuleikar]] voru settir í München í [[Vestur-Þýskaland]]i. === September === * [[1. september]] - [[Bobby Fischer]] sigraði [[Boris Spasskíj]] í skákeinvígi í [[Laugardalshöllin]]ni í Reykjavík og varð fyrsti bandaríski heimsmeistarinn í [[skák]]. * [[1. september]] - Fiskveiðilögsaga Íslands var færð úr tólf mílum í fimmtíu og mótmæltu Bretar [[Þorskastríð|á sama veg og fyrr]] og reyndu fiskveiðar undir herskipavernd. * [[2. september]] - [[Menntaskólinn við Hamrahlíð]] hóf kennslu samkvæmt [[áfangakerfi]] fyrstur framhaldsskóla á Íslandi. * [[5. september]] - [[Togvíraklippur]] voru notaðar í fyrsta sinn á ómerktan enskan togara. * [[5. september|5.]]-[[6. september]] - [[Blóðbaðið í München]]: Ellefu ísraelskir íþróttamenn voru teknir í gíslingu af hryðjuverkahópnum [[Svarti september|Svarta september]] og myrtir í kjölfarið. * [[7. september]] - Ísland og Belgía gerðu með sér samning um heimildir fyrir belgíska togara til fiskveiða innan 50 mílna markanna í tvö ár. * [[10. september]] - Brasilíski ökumaðurinn [[Emerson Fittipaldi]] varð yngsti sigurvegari í [[Formúla eitt|Formúlu eitt]]-kappakstri í [[Monza]] á Ítalíu. * [[21. september]] - [[Ferdinand Marcos]] lýsti yfir gildistöku [[herlög|herlaga]] á Filippseyjum. * [[25. september]] - Norðmenn höfnuðu inngöngu í [[ESB]] í þjóðaratkvæðagreiðslu. * [[30. september]] - [[Karl 16. Gústaf]] Svíakonungur vígði [[Eylandsbrúin|Eylandsbrúna]] sem þá var lengsta brú Evrópu, rúmir sex kílómetrar að lengd. === Október === * [[1. október]] - Útgáfa greinar sem lýsti framleiðslu á endurraðaðri [[DNA]]-sameind markaði upphafið að nútíma[[sameindalíffræði]]. * [[2. október]] - Danir samþykktu inngöngu í [[ESB]] í þjóðaratkvæðagreiðslu. [[Færeyjar]] ákváðu að standa utan sambandsins. * [[10. október]] - [[Helgi Hóseasson]] sletti skyri á alþingismenn við þingsetningu. * [[13. október]] - [[Andesflugslysið]]: Flugvél sem flutti [[ruðningur|ruðningslið]] frá Úrúgvæ til Chile hrapaði í [[Andesfjöll]]um. * [[14. október]] - Veitinga- og skemmtistaðnum [[Klúbburinn|Klúbbnum]] í Reykjavík var lokað vegna lögreglurannsóknar. * [[24. október]] - Togarinn ''[[Vigri]]'' kom til Reykjavíkur, en hann var fyrstur í röð fimmtíu [[Skuttogari|skuttogara]] sem voru keyptir á fáum árum. * [[28. október]] - Fyrsta flug [[Airbus A300]]. * [[31. október]] - [[Geir Hallgrímsson]] óskaði lausnar frá embætti [[Borgarstjóri Reykjavíkur|borgarstjóra]] í Reykjavík. [[Birgir Ísleifur Gunnarsson]] tók við. === Nóvember === [[Mynd:PongVideoGameCabinet.jpg|thumb|right|Pong-spilakassi]] * [[7. nóvember]] - [[Richard Nixon]] vann yfirburðasigur á [[George McGovern]] í [[forsetakosningar í Bandaríkjunum 1972|forsetakosningum]]. * [[14. nóvember]] - [[Dow Jones-vísitalan]] fór í fyrsta sinn yfir 1000 stig. * [[16. nóvember]] - [[Heimsminjaskrá UNESCO]] var sett á stofn. * [[24. nóvember]] - [[Suðurlandsvegur]] frá Reykjavík til Selfoss var formlega tekinn í notkun eftir endurgerð sem tók sex ár. * [[29. nóvember]] - [[Atari]] setti á markað [[spilakassi|spilakassa]] með tölvuleiknum [[Pong]]. === Desember === * [[1. desember]] - Áhugafólk um verndun [[Bernhöftstorfan|Bernhöftstorfunnar]] gengu blysför um miðbæ Reykjavíkur til að vekja athygli á málstað sínum: [[Torfusamtökin]] voru stofnuð. * [[7. desember]] - ''[[Appollo 17]]'', síðasta mannaða geimferðin til [[tunglið|tunglsins]], hélt af stað. * [[8. desember]] - [[Sameinuðu þjóðirnar]] lýstu þennan dag [[alþjóðlegur dagur mannréttinda|alþjóðlegan dag mannréttinda]]. * [[15. desember]] - [[Umhverfisstofnun Sameinuðu þjóðanna]] var stofnuð. * [[18. desember]] - Bandaríkin hófu loftárásir á Norður-Víetnam sem voru kallaðar [[Jólasprengjuárásirnar]]. * [[23. desember]] - Eftirlifendur [[Andesflugslysið|Andesflugslyssins]] fundust. Liðnir voru 73 dagar frá atvikinu. Sextán manns lifðu af með því að leggja aðra farþega sér til munns. * [[23. desember]] - Jarðskjálfti sem mældist 6,25 á Richter skók [[Managva]] í Níkaragva; 5-12.000 manns fórust. * [[24. desember]] - Sænski forsætisráðherrann, [[Olof Palme]], gagnrýndi Bandaríkin harðlega fyrir loftárásirnar á Norður-Víetnam. Í kjölfarið slitu Bandaríkjamenn stjórnmálasambandi við Svíþjóð. ===Ódagsett=== * [[Flugfélag Austurlands (1972-1997)|Flugfélag Austurlands]] var stofnað. * [[Myndhöggvarafélagið]] var stofnað í Reykjavík. * [[Skíðafélag Dalvíkur]] var stofnað. * [[Friðland Svarfdæla]] var stofnað. * Skip Eimskipafélagsins, ''[[Gullfoss (skip, 1950)|Gullfoss]]'', hætti farþegaflutningum. * [[Leiklistarskóli SÁL]] hóf starfsemi. * [[Háskólakórinn]] var stofnaður. * [[Megas]] gaf út sína fyrstu plötu, ''[[Megas (hljómplata)|Megas]]''. * [[Rosenhan-tilraunin]] fór fram. * [[Höfundaréttur á Íslandi|Höfundaréttalög]] voru sett. * [[Forvitin rauð]], tímarit Rauðsokka, kom út fyrst. * [[Norræna myntbandalagið]] lagðist af. == Fædd == === Janúar === * [[5. janúar]] - [[Sakis Rouvas]], grískur söngvari. * [[10. janúar]] - [[Guðfríður Lilja Grétarsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[17. janúar]] - [[Stefán Vagn Stefánsson]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[30. janúar]] - [[Jennifer Hale]], bandarísk leikkona. [[Mynd:Dana_International_Euro.jpg|thumb|right|Dana International]] === Febrúar === * [[1. febrúar]] - [[Leymah Gbowee]], líberískur aðgerðasinni og Nóbelsverðlaunahafi. * [[2. febrúar]] - [[Dana International]], ísraelsk söngkona. * [[5. febrúar]] - [[María krónprinsessa Dana]]. * [[7. febrúar]] - [[Essence Atkins]], bandarískur leikari. * [[7. febrúar]] - [[Amon Tobin]], brasilískur tónlistarmaður. * [[14. febrúar]] - [[Rob Thomas]], bandarískur tónlistarmaður ([[Matchbox Twenty]]). * [[17. febrúar]] - [[Billie Joe Armstrong]], bandarískur söngvari og tónlistarmaður ([[Green Day]]). * [[20. febrúar]] - [[Arnar Grétarsson (knattspyrnumaður)|Arnar Grétarsson]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[26. febrúar]] - [[Gísli Marteinn Baldursson]], íslenskur dagskrárgerðarmaður og stjórnmálamaður. * [[27. febrúar]] - [[Eggert Hilmarsson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[28. febrúar]] - [[Rory Cochrane]], bandarískur leikari. === Mars === * [[4. mars]] - [[Jos Verstappen]], hollenskur ökuþór. * [[6. mars]] - [[Shaquille O'Neal]], bandarískur körfuknattleiksmaður. * [[14. mars]] - [[Ásmundur Arnarsson]], íslenskur knattspyrnuþjálfari. * [[24. mars]] - [[Tony Leondis]], bandarískur leikstjóri. * [[26. mars]] - [[Víkingur Kristjánsson]], íslenskur leikari. * [[26. mars]] - [[Leslie Mann]], bandarísk leikkona. * [[29. mars]] - [[Rui Costa]], portúgalskur knattspyrnumaður. * [[29. mars]] - [[Hera Björk Þórhallsdóttir]], íslensk söngkona. === Apríl === * [[9. apríl]] - [[Steinunn Kristín Þórðardóttir]], íslenskur viðskiptafræðingur. * [[12. apríl]] - [[Friðrik Friðriksson (leikari)|Friðrik Friðriksson]], íslenskur leikari. * [[18. apríl]] - [[Lars Christiansen]], danskur handknattleiksmaður. * [[18. apríl]] - [[Eli Roth]], bandarískur kvikmyndaleikstjóri. * [[19. apríl]] - [[Hinrik Hoe Haraldsson]], íslenskur leikari. * [[20. apríl]] - [[Carmen Electra]], bandarísk leikkona. * [[21. apríl]] - [[José-Luis Munuera]], spænskur teiknari. * [[22. apríl]] - [[Heiðar Már Guðjónsson]], íslenskur hagfræðingur. * [[23. apríl]] - [[Magnús Orri Schram]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[26. apríl]] - [[Ríkharður Daðason]], íslenskur knattspyrnumaður. * [[26. apríl]] - [[Sigríður Benediktsdóttir]], íslenskur hagfræðingur. * [[28. apríl]] - [[Cauet]], franskur sjónvarpsmaður. === Maí === * [[10. maí]] - [[Christian Wörns]], þýskur knattspyrnumaður. * [[15. maí]] - [[André Segatti]], brasilískur leikari. * [[20. maí]] - [[Margrét Tryggvadóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[22. maí]] - [[Anna Belknap]], bandarísk leikkona. * [[31. maí]] - [[Frode Estil]], norskur skíðagöngugarpur. === Júní === * [[2. júní]] - [[Wayne Brady]], bandarískur leikari. * [[2. júní]] - [[Wentworth Miller]], bandarískur leikari. * [[5. júní]] - [[Justin Smith]], bandarískur trommari ([[The Seeds]]). * [[6. júní]] - [[Cristina Scabbia]], ítölsk söngkona. * [[19. júní]] - [[Dagur B. Eggertsson]], íslenskur stjórnmálamaður. === Júlí === * [[1. júlí]] - [[Claire Forlani]], ensk leikkona. * [[3. júlí]] - [[Sigrún Þuríður Geirsdóttir]], fyrsta íslenska konan til að synda yfir [[Ermarsund|Ermarsundið]] og fyrsta konan til að synda [[Eyjasund_(Íslandi)|Eyjasund]]. * [[7. júlí]] - [[Kirsten Vangsness]], bandarísk leikkona. * [[8. júlí]] - [[Guðlaugur Baldursson]], íslenskur knattspyrnuþjálfari. * [[15. júlí]] - [[Scott Foley]], bandarískur leikari. * [[18. júlí]] - [[Hannes Hlífar Stefánsson]], íslenskur skákmeistari. * [[19. júlí]] - [[Ebbe Sand]], danskur knattspyrnumaður. * [[27. júlí]] - [[Robert Biswas-Diener]], bandarískur sálfræðingur. === Ágúst === * [[1. ágúst]] - [[Charles Malik Whitfield]], bandarískur leikari. * [[2. ágúst]] - [[Andrea Jóhanna Ólafsdóttir]], íslenskur forsetaframbjóðandi. * [[7. ágúst]] - [[Karen Disher]], bandarísk leikkona. * [[9. ágúst]] - [[Liz Vassey]], bandarísk leikkona. * [[15. ágúst]] - [[Ben Affleck]], bandarískur leikari. * [[16. ágúst]] - [[Emily Robison]], bandarískur tónlistarmaður. * [[27. ágúst]] - [[Jimmy Pop]], bandarískur tónlistarmaður. * [[30. ágúst]] - [[Cameron Diaz]], bandarísk leikkona og fyrrverandi fyrirsæta. * [[31. ágúst]] - [[Ingibjörg Stefánsdóttir]], íslensk söngkona. [[Mynd:Cameron_Diaz_2005.jpg|thumb|right|Cameron Diaz]] === September === * [[5. september]] - [[Þorbjörg Helga Vigfúsdóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[6. september]] - [[Dylan Bruno]], bandarískur leikari. * [[15. september]] - [[Letizia, prinsessan af Asturias]]. * [[16. september]] - [[Atli Rafn Sigurðarson]], íslenskur leikari. * [[21. september]] - [[Liam Gallagher]], breskur tónlistarmaður. * [[22. september]] - [[Franck Cammas]], franskur siglingamaður. * [[28. september]] - [[Gwyneth Paltrow]], bandarísk leikkona. === Október === * [[3. október]] - [[Gunnhildur Hauksdóttir]], íslenskur myndlistarmaður. * [[6. október]] - [[Mark Schwarzer]], ástralskur knattspyrnumaður. * [[17. október]] - [[Eminem]], bandarískur tónlistarmaður. * [[17. október]] - [[Pétur Heiðar Þórðarson]], íslenskur tónlistarmaður. * [[28. október]] - [[Guðmundur Steingrímsson]], íslenskur stjórnmálamaður. === Nóvember === * [[4. nóvember]] - [[Luis Figo]], portúgalskur knattspyrnumaður. * [[8. nóvember]] - [[Aksel V. Johannesen]], færeyskur stjórnmálamaður. * [[14. nóvember]] - [[Josh Duhamel]], bandarískur leikari. * [[16. nóvember]] - [[Michael Irby]], bandarískur leikari. * [[27. nóvember]] - [[Steinunn Þórhallsdóttir]], íslenskur menningarfræðingur. === Desember === * [[10. desember]] - [[Brian Molko]], breskur söngvari ([[Placebo]]). * [[12. desember]] - [[Eygló Harðardóttir (stjórnmálamaður)|Eygló Harðardóttir]], íslenskur stjórnmálamaður. * [[19. desember]] - [[Kolbeinn Óttarsson Proppé]], íslenskur stjórnmálamaður.. * [[28. desember]] - [[Oddný Eir Ævarsdóttir]], íslenskur rithöfundur. * [[29. desember]] - [[Jude Law]], enskur leikari. * [[31. desember]] - [[Gregory Coupet]], franskur knattsyrnumaður. ===Ódagsett=== * [[Lilja Sigurðardóttir]], íslenskur rithöfundur. == Dáin == * [[12. janúar]] - [[Ólafur Pétursson]], íslenskur samstarfsmaður nasista í Noregi (f. [[1919]]). * [[14. janúar]] - [[Friðrik 9. Danakonungur]] (f. [[1899]]). * [[12. febrúar]] - [[Jón Engilberts]], íslenskur listmálari (f. [[1908]]). * [[24. febrúar]] - [[Dunganon]] (Karl Einarsson), íslenskur listmálari (f. [[1897]]). * [[28. mars]] - [[Vilmundur Jónsson]], íslenskur læknir (landlæknir) (f. [[1889]]). * [[7. apríl]] - [[Guðmundur Kjartansson (1909-1972)|Guðmundur Kjartansson]], íslenskur jarðfræðingur (f. [[1909]]). * [[9. apríl]] - [[Stefán Einarsson]], íslenskur málfræðingur (f. [[1897]]). * [[13. apríl]] - [[Jóhannes Sveinsson Kjarval]], íslenskur listmálari, (f. [[1885]]) * [[15. apríl]] - [[Frank H. Knight]], bandarískur hagfræðingur (f. [[1885]]). * [[16. apríl]] - [[Yasunari Kawabata]], japanskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1899]]). [[Mynd:Kwame Nkrumah - The National Archives UK - CO 1069-50-1.jpg|thumb|right|Kwame Nkrumah]] * [[27. apríl]] - [[Kwame Nkrumah]], forseti Gana (f. [[1909]]). * [[27. apríl]] - [[Jóhannes úr Kötlum]], íslenskt skáld (f. [[1899]]). * [[2. maí]] - [[J. Edgar Hoover]], yfirmaður bandarískur alríkislögreglunnar (f. [[1895]]). * [[12. maí]] - [[Binni í Gröf]], íslenskur skipstjóri (f. [[1904]]). * [[28. maí]] - [[Játvarður 8.]] fv. Englandskonungur (f. [[1894]]). * [[17. júní]] - [[Jóhannes Gunnarsson]], íslenskur prestur (f. [[1897]]). * [[22. ágúst]] - [[Ángel Romano]] úrúgvæskur knattspyrnumaður (f. 1893). * [[9. september]] - [[Gunnlaugur Scheving]], íslenskur listmálari (f. [[1904]]). [[Mynd:Asgeir_Asgeirsson.jpg|thumb|right|Ásgeir Ásgeirsson]] * [[15. september]] - [[Ásgeir Ásgeirsson]], 2. forseti Íslands (f. [[1894]]). * [[7. október]] - [[Erik Eriksen]], danskur forsætisráðherra (f. [[1902]]). * [[26. október]] - [[Uffa Fox]], enskur skútuhönnuður (f. [[1898]]). * [[23. nóvember]] - [[Guðfinna Þorsteinsdóttir]] (Erla), íslensk skáldkona (f. [[1891]]). * [[1. desember]] - [[Antonio Segni]], forsætisráðherra Ítalíu (f. [[1891]]). * [[26. desember]] - [[Harry S. Truman]], Bandaríkjaforseti (f. [[1884]]). * [[27. desember]] - [[Lester Pearson]], forsætisráðherra Kanada (f. [[1897]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[John Bardeen]], [[Leon Neil Cooper]], [[John Robert Schrieffer]] * [[Nóbelsverðlaun í efnafræði|Efnafræði]] - [[Christian B. Anfinsen]], [[Stanford Moore]], [[William H. Stein]] * [[Nóbelsverðlaun í læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Gerald M. Edelman]], [[Rodney R. Porter]] * [[Nóbelsverðlaun í bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Heinrich Böll]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - Ekki veitt þetta árið * [[Nóbelsverðlaun í hagfræði|Hagfræði]] - [[John Hicks]], [[Kenneth Arrow]] {{commonscat}} [[Flokkur:1972]] e6zd9b9jvip4f7njfy65d87fhjafa24 Wikipedia:Potturinn 4 1746 1958739 1958415 2026-04-03T17:11:23Z MediaWiki message delivery 35226 Nýr hluti: /* Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) */ 1958739 wikitext text/x-wiki <!-- Skiljið þessa línu eftir -->{{Potturinn}}__NEWSECTIONLINK____TOC__ == Pilibhit-tígursfriðlandið == I am not sure where to report this. [[Pilibhit-tígursfriðlandið]] was written on 3 November by [[Notandi:Pixel009]], who has been blocked on en Wikipedia as a sockpuppet and globally locked for spamming around 100 different language versions on the same subject, see [[:meta:Steward requests/Global/2025-w48#Global block/unblock for Pixel009]]. The article probably needs to be reviewed for neutrality and use of Icelandic, or possibly it should be deleted as spam. [[:en:Pilibhit Tiger Reserve]] has existed since 2008, so presumably the subject is notable. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] may have already dealt with any problems. [[Notandi:TSventon|TSventon]] ([[Notandaspjall:TSventon|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:24 (UTC) : I sometimes delete those translated sites but I decided to give this one a fix. Might need more repairing. Thanx for notifying. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 6. desember 2025 kl. 23:43 (UTC) == 25 ára afmæli Wikipedíu 15. janúar 2026 == þann 15. janúar næstkomandi verður 25 afmæli alþjóðlega Wikipedia verkefnisins. Ættum við ekki að minnast þess með einhverjum hætti og hafa hitting eða stafrænan viðburð? Eða baka afmælisköku? Einfalt væri að hafa mitting (stafrænan hitting t.d. í Zoom eða á einhverjum fundastað) sem byrjaði rúmlega kl. 16 það gæti tengst fyrirhuguðu "A 15-minute pre-party" sem á að byrja kl. 15:45 og vera bara afmælisóskir og svoleiðis. Hér er nánar um þann viðburð: [[metawiki:Event:Wikipedia_25_Virtual_Celebration|Event:Wikipedia 25 Virtual Celebration - Meta-Wiki]] @salvor [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. desember 2025 kl. 19:05 (UTC) :Um að gera [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-24148-9|&#126;2026-24148-9]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-24148-9|spjall]]) 12. janúar 2026 kl. 09:15 (UTC) :Hérna er frétt á RÚV um viðtalið sem ég fór í lestinni: [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2026-01-26-aetladi-ser-ad-eyda-eftirlaunaarunum-a-wikipedia-464484 Ætlaði sér að eyða eftirlaunaárunum á Wikipedia] :Hér er tengill beint á upptökuna á viðtalinu (þetta var bara notalegt spjall) https://www.ruv.is/utvarp/spila/lestin/23619/bj4729 [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 17:40 (UTC) ::Vel gert! Fínt viðtal. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 18:48 (UTC) ::: Já, þetta var skemmtilegt, takk. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. janúar 2026 kl. 19:52 (UTC) : Rás1 eða þátturinn Lestin spyr í gegnum skilaboð Vina Wikipedía á fb hvort einhver vilji koma í viðtal næstkomandi mánudag og ræða Wikipedíu og 25 ára afmælið. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. janúar 2026 kl. 15:45 (UTC) :Ég bauð mig fram ef enginn annar hefði gert það. Mikilvægt að nýta öll tækifæri til að kynna Wikipediu. Fer í viðtal á morgun mánudag. Held að það verði spurt um íslensku wikipedia, hvað sé skrifað, og t.d. hvaða grein er oftast breytt og hvaða grein er lengsta greinin og svo t.d. um wikipedíu á gervigreindartímum. Ég veit reyndar ekki hvar ég get flett upp svona statistik um íslensku wikipedíu eins og lengd greinar eða hvaða grein fólk sé áhugasamast um. Endilega komið með ábendingar [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 22:10 (UTC) == Mig vantar réttan 'fána' Hamas inn svoleiðis að ég geti tengt hana í grein Hamas. == Hæhæ. Ég er enn aðeins að læra. Mér er pínulítið óskýrt hví ég get ekki einfaldlega notað 'https://en.wikipedia.org/wiki/File:Emblem_of_Hamas.svg' í einu formi eða öðru [https://en.wikipedia.org/wiki/Al-Qassam_Brigades í skiptum fyrir fána al-Qassam] í greininni um [[Hamas]]. Það væri kúl ef einhver gæti upphalað myndinni, það sem væri enn meira kúl væri ef einhver gæti sagt mér hvort ég geti hreinlega hlekkjað beint í efni frá wikimedia eða hvort þau sé aðskilið/mögulega frátekið ecosystem fyrir Enska alfræðiritið, hvað ég sé að gera vitlaust, og/eða hvernig ég ætti að snúa mér í þessu, hvort sé þessvegna mögulega auðveldasta launsnin að endurupphala myndinni einfaldlega á Íslenska alfræðiritið sbr Wikipedia:Hlaða_inn_skrá. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 02:24 (UTC) :Fáni Hamas sem notaður er í ensku greininni er varinn höfundarrétti, og er þess vegna ekki til sem mynd inni á Wikimedia Commons. Það þýðir að það er ekki hægt að nota hann utan ensku Wiki. Það væri hægt að hlaða honum sérstaklega upp á íslensku Wikipediu, en það er spurning hvort það væri strangt til tekið löglegt. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 05:06 (UTC) ::Takk fyrir svarið. ::Er fáni al-Qassam ekki varinn höfundarrétti? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 14:04 (UTC) :::Hann er of almennur til að njóta verndar. Þetta er bara trúarjátningin á grænum bakgrunni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 18:18 (UTC) ::::Hvað gerist ef ég brýt höfundarréttarlögin og upphel fánanum bara samt eins og [https://no.wikipedia.org/wiki/Hamas gert hefur t.d. verið hér]? [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 19:54 (UTC) :::::Skránni verður eytt á endanum. Það er t.d. eyðingartillaga á [[:c:File:Emblem_of_Hamas_Vector_Graphic.svg|þessu]]. Málið með Commons er að það er mjög undirmannað og efni getur hangið inni heillengi þó að það sé höfundarréttarvarið af því að það er tímafrekt að fara í gegnum þetta. Ég mæli ekki með því að bæta í þann haug með því að brjóta vísvitandi reglur. Ef þú vilt fá þetta inn í íslensku greinina þá er ekki annað í boði en hlaða mynd inn hér og rökstyðja notkunina með svipuðum hætti og gert er á ensku útgáfunni. [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 22. desember 2025 kl. 20:50 (UTC) ::::::Oki. Þá gerum við það ekki. ::::::Þá er bara að skoða aðrar leiðir sem valda ekki veseni og brjóta ekki reglur. [[Notandi:Lafi90|Lafi90]] ([[Notandaspjall:Lafi90|spjall]]) 23. desember 2025 kl. 00:00 (UTC) == Report concerning User:~2026-17683-2 == [[Special:Contributions/~2026-17683-2|~2026-17683-2]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Icodense|Icodense]] ([[Notandaspjall:Icodense|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:00 (UTC) :{{done}} [[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 9. janúar 2026 kl. 11:05 (UTC) == Forðist þessa tröllasíðu með rangar talsetningarupplýsingar. == Sælir, íslenska er ekki móðurmál mitt svo það gætu verið nokkrar stafsetningarvillur. Ég einfaldlega bara hef mikinn áhuga á íslenskum talsetningum og miðlum. Þess vegna hef ég gert nokkrar breytingar hér og þar, bæði til að æfa málið og til að gera upplýsingar aðgengilegar. Ég hef nýlega tekið eftir því að mikið af talsetningarupplýsingum á Wikipedia hefur verið bætt inn frá trollasíðu sem kallast The Dubbing Database. Þetta er síða sem ég hélt áður að væri í lagi, þegar skjáskot af kreditlistum voru til staðar. En smám saman fór ég að átta mig á því að þar eru margir krakkar og nettröll að breyta efni í þeim tilgangi að dreifa rangar upplýsingar. Þessi nettröll hafa gengið mjög langt í að búa til falskar upplýsingar. Á síðunni hafa til dæmis verið skáldaðar staðhæfingar á borð við að Ólafur Darri Ólafsson hafi leikið Black Bart í Sverðinu í steininum, og það sett fram sem staðreynd. Það var líka einhver gæi á síðunni sem bjó til falskt sænskt kreditlistaskjáskot úr Gravity Falls í Photoshop, eingöngu til að dreifa rangar upplýsingar. Sem rannsakandi fer þetta gríðarlega í taugarnar á mér, þar sem nettröllum tekst þannig að koma röngum upplýsingum í almenna dreifingu. Upplýsingarnar frá þessari síðu hafa allar verið settar inn af sama notanda. Ég held ekki að viðkomandinn geri sér grein fyrir að hann sé að bæta inn rangar upplýsingar en það væri þó ástæða til að fara yfir allar þessar greinar og ræða við notandann sem bætir þessu inn. Síðurnar sem ég hef hingað til séð með upplýsingum frá þessari síðu eru: Edda Björg Eyjólfsdóttir Sverðið í steininum Svampur Sveinsson Ef ekki er hægt að finna upplýsingar um talsetningar í traustum heimildum, ætti frekar að nota opinbera kreditlista frá Disney+, DVD-diskum, VHS-spólum og þess háttar. Ég veit að tilvísun eins og „VHS leikaralisti“ er ekki sú auðveldasta að sannreyna, en hún er samt þúsund sinnum betri en þessi fyrrnefnda tröllasíða. Vona að þið getið skoðað þetta nánar. Með góðri kveðju. [[Notandi:LexLuxor05|LexLuxor05]] ([[Notandaspjall:LexLuxor05|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 15:30 (UTC) :''Ofangreint fært frá [[Spjall:Forsíða]]'' --[[Notandi:Bjarki S|Bjarki]] ([[Notandaspjall:Bjarki S|spjall]]) 15. janúar 2026 kl. 19:17 (UTC) == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16. janúar 2026 kl. 19:45 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Misvísandi upplýsingar == Góðan daginn. Rak augun í eftirfarandi: Neðangreindar upplýsingar er að finna á síðunni "Hlaupár – Wikipedia": ''Á [[Ísland|Íslandi]] var gregoríska tímatalið tekið upp '''í byrjun október árið 1700. Þá var 10 dögum sleppt úr, svo að í stað 1. október kom 11. október.''' Dagarnir 1. til 10. október árið 1700 hafa því aldrei verið til á Íslandi.'' Allt aðrar upplysingar um sama efni koma hins vegar fram á síðunni „Gregoríska tímatalið – Wikipedia“ ''Gregoríska tímatalið var tekið upp á Íslandi árið 1700 ásamt flestum ríkjum [[Mótmælendatrú|mótmælenda]] í Evrópu. Var skekkjan þá orðin 11 dagar frá júlíska tímatalinu, en hafði verið 10 dagar þegar tímatalið var fyrst tekið í notkun árið 1582 o'''g voru þessir 11 dagar felldir niður úr árinu, þannig að 28. nóvember kom í stað 17. nóvember.''''' Sko, ég lærði þetta einhvern tíma, þ.e. hvaða dagsetningar duttu út en man ekki lengur hvort það var í okt. eða nóv.. Ég treysti mér því ekki til að laga þetta sjálf. Er ekki einhver sem getur lagað þetta til að það séu ekki misvísandi upplýsingar á síðunum? [[Notandi:DisaIvars|DisaIvars]] ([[Notandaspjall:DisaIvars|spjall]]) 17. janúar 2026 kl. 14:28 (UTC) : Kærar þakkir fyrir ábendinguna. Búinn að laga. Leiðréttingin er inni á [[Gregoríska tímatalið]]. Misskilningurinn stafar af breytingunni 1583 þegar kaþólsk lönd tóku upp nýja stíl, en þá var 10 dögum sleppt í byrjun október. Það gilti hins vegar aldrei á Íslandi og þegar nýi stíll var tekinn upp í Danaveldi árið 1700 var skekkjan orðin 11 dagar. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 14:18 (UTC) == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 18. janúar 2026 kl. 13:21 (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == Síður um sjónvarpsumfjöllun og íþróttir == það er mikið að greinum um íþróttatengd mál á Wikipedia en er ekki eðlilegt að hafa einhverja stefnu varðandi hvað er viðeigandi. Ég sá t.d. að einhver hafði sett inn grein um sjónvarpumfjöllun um ákveðna tegund íþrótta. Á ekki að eyða slíkum greinum? [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:01 (UTC) : Ég er sammála með síðuna um sjónvarpsumfjöllunina og gruna notanda sem er í banni um að hafa stofnað hana.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. janúar 2026 kl. 11:22 (UTC) == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19. janúar 2026 kl. 21:01 (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Úrelt orðanotkun == Hæ, ég er með pælingu. Vitið þið um greinar þar sem er enn til staðar orðanotkun eða orðafar sem þykir úrelt í dag. Ég gerði nokkrar lagfæringar varðandi frumbyggja Ameríku og var að pæla hvort þið vitið um fleiri dæmi um orðanotkun sem þarf nauðsynlega að lagfæra í samræmi við nútíma málvenjur og samfélagslegar breytingar. [[Kerfissíða:Framlög/&#126;2026-49679-3|&#126;2026-49679-3]] ([[Notandaspjall:&#126;2026-49679-3|spjall]]) 23. janúar 2026 kl. 12:35 (UTC) :Hæ Björn, ég hélt að þú værir í banni. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 23. janúar 2026 kl. 21:54 (UTC) == Report concerning User:LI Mintian == [[Special:Contributions/LI Mintian|LI Mintian]] &ndash; Long-term abuse <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:PieWriter|PieWriter]] ([[Notandaspjall:PieWriter|spjall]]) 5. febrúar 2026 kl. 07:51 (UTC) == Report concerning User:~2026-92643-0 == [[Special:Contributions/~2026-92643-0|~2026-92643-0]] &ndash; Vandalism <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Quinlan83|Quinlan83]] ([[Notandaspjall:Quinlan83|spjall]]) 10. febrúar 2026 kl. 23:04 (UTC) == Þýddir kvikmyndatitlar == Ég velti því fyrir mér á pottinum í fyrra hvort það væri einhver viðmiðunarregla um hvort það eigi að nota íslenska titla í greinum fyrir kvikmyndir, eða hvort það eigi að halda sig við frumtitla. Það voru skiptar skoðanir um það en það komst engin afgerandi niðurstaða. Ég sé að @[[Notandi:Akigka|Akigka]] hefur verið að gera greinar um James Bond-myndirnar með íslensku titlunum í heiti greinanna, sem mér finnst alveg fínt, en það pirrar mig pínu að það sé ekkert samræmi á milli greina um það hvort íslenskur eða enskur titill sé notaður. Ég myndi vilja semja um einhver skýr viðmið. Við höfðum rætt um að það mætti kannski nota enska titla ef þeir væru mun þekktari en sá íslenski, en það er náttúrlega huglægt mat hvers og eins. Persónulega myndi ég frekar vilja nota íslenska titla í greinarheitum þar sem það á við, enda þótt þeir séu ekki mikið notaðir, enda er það í meira samræmi við markmið þess að skrifa alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:21 (UTC) :Ég finn ekki gömlu umræðuna, nema það sé [[Spjall:Gene Wilder#Íslensk eða ensk (upprunaleg) nöfn á kvikmyndum|þessi]], en mig minnir að niðurstaðan hafi verið að nota íslenska titla ''ef þeir eru til'' (ekki búa til nýjar þýðingar), annars upprunalegan titil. Það er alla vega það sem yfirleitt er gert á öðrum útgáfum wp. Það getur samt verið í andstöðu við þá reglu að nota þekktasta heitið. Sem dæmi þá er tiltekinn ítalskur spagettívestri frá 1966 örugglega þekktastur á Íslandi undir enska titlinum ''The Good, the Bad and the Ugly'', en íslenska heitið (frá 1971) er ''Einn var góður, annar illur, þriðji grimmur''. Upprunalega heitið er hins vegar ''Il buono, il brutto, il cattivo''. Væri ekki dálítið hallærislegt að hafa greinina undir enska titlinum, þótt hann sé örugglega þekktari en hinir tveir? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 00:57 (UTC) ::NB. Er alveg sammála þér með ósamræmið. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:01 (UTC) :::Þetta var [https://is.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Potturinn/Safn_28#%C3%8Dslenskir_kvikmyndatitlar þessi umræða]. Það var ekki beint nein niðurstaða, en sumum fannst ekki skýrt hvenær íslensk þýðing á titli hefði öðlast formlegt gildi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 01:54 (UTC) ::::Ég held að það sé ekki hægt að setja eina reglu sem eigi við um allar kvikmyndir, stundum er þetta matsatriði. En meginreglan hefur alltaf verið og á við um allar greinar að nota þann titil sem flestir þekkja viðfangsefnið sem. Í fyrri umræðu nefndi ég Ísöld og Hringadrottingssögu sem dæmi um íslenska titla. The Good, the Bad and the Ugly finnst mér dæmi um mynd sem flestir þekkja undir enska titlinum. Ég hef til dæmis aldrei séð titilinn [[Segðu aldrei aftur aldrei]] og það stingur soldið. Það ætti frekar að nota enska titilinn. Sama á við um allar Bond myndirnar. En það er bara mín persónulega skoðun. Ef það á að komast einhver niðurstaða í þetta þá þarf eiginlega bara að kjósa. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 19. febrúar 2026 kl. 02:56 (UTC) :::::Bond er svolítið spes, því sumar þýðingarnar eru vel þekktar (Víg í sjónmáli, Njósnarinn sem elskaði mig, Í leyniþjónustu hennar hátignar), en aðrar held ég nánast alveg óþekktar (Þú lifir aðeins tvisvar, Logandi hræddir, Leyfið afturkallað). Hið sama virðist gilda um aðrar tungumálaútgáfur wp. Spænska og danska wp víkja þarna sum staðar út af þeirri reglu að nota innlend heiti. Mér fannst einmitt þurfa að gæta samræmis og valdi því að nota íslenska titilinn alls staðar. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 11:11 (UTC) ::::::Hitt málið er líka, eins og það stendur fyrir mínum dyrum, að meirihluti allra greina á íslensku Wikipediu notast við titla sem eru faktískt minna notaðir en alþjóðlegir titlar, því við erum jú að skrifa á tungumáli sem fáir tala. Það eiginlega hluti af eðli þess verkefnis að skrifa alfræðiefni á íslensku að notast við ýmis heiti sem eru ekki endilega vel þekkt, stundum jafnvel ekki meðal Íslendinga. Þess vegna hef ég ekkert það miklar áhyggjur þótt íslensku titlarnir séu minna notaðir en þeir ensku. ::::::Svo er hitt, að tregi til að nota íslenska kvikmyndatitla því enginn annar gerir það er hálfpartinn sjálf-uppfyllandi spádómur ef svo má að orði komast. Enginn notar þá vegna þess að enginn notar þá. Þannig að mér finnst við í raun vera að ýta undir ákveðna hneigð með því að setja íslensku titlana ekki í forgrunn þótt þetta eigi að vera alfræðirit á íslensku. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 12:53 (UTC) : Sammála Steininum. Íslensku titlarnir mega koma svo eftir á eða í sviga.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 19. febrúar 2026 kl. 20:53 (UTC) ::@[[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] Þetta er áhugaverð pæling varðandi sjálf-uppfyllandi spádóm. En mér finnst ekki að það sé hlutverk Wikipedia að spyrna á móti þróun íslenskrar málnotkunar. Wikipedia á að vera hlutlaus hvað það varðar. Við notum þá titla sem fólk notar í almennu tali. [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 20. febrúar 2026 kl. 00:59 (UTC) :::Það sem samt stingur mig mest núna er þessi skortur á samræmi. Eins og staðan er núna erum við með dæmi þar sem sumar greinar um kvikmyndir í sömu kvikmyndaseríunni eru með titla á íslensku en aðrar á ensku. (t.d. [[Charlie's Angels (kvikmynd)]] og síðan [[Englar Charlies gefa í botn]]). Þess vegna finnst mér ekki alveg ganga að hafa þetta algjörlega matskennt eftir greinarhöfundi. :::Akigka er líka með góðan punkt hvað varðar myndir eins og spagettívestrana, þar sem frumtitillinn er ekki sá enski, þótt hann sé líklega þekktari. Eða t.d. kóresku myndina sem flestir kalla ''Parasite'', en hét ''Gisaengchung'' á frummálinu og var þýdd sem ''Sníkjudýrin'' á íslensku. Mér finnst svakalegur ósiður þegar fólk notar ensk heiti yfir hluti sem voru ekki upphaflega á ensku, þannig að ég myndi alltaf mæla með því að íslenskur titill sé notaður í slíkum tilfellum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 09:22 (UTC) ::::Ég er frekar á því að nota íslenska titilinn sem greinarheiti ef hann er til, en annars upprunalegan titil. Mér finnst að upprunalegi titillinn eigi að koma í sviga þar sem titillinn kemur fyrst fyrir, og í listum (t.d. listum yfir myndir tiltekins leikstjóra). Í samfelldu máli inni í greinum finnst mér kannski eðlilegt að nota algengasta titilinn, ef það passar að öðru leyti. Annars er íslenski titillinn yfirleitt þjálli í samfelldu máli (beygist t.d.). Ég held að pistlar Arnaldar Indriðasonar og Ævars Arnar Jósepssonar hafi átt stóran þátt í að gera íslenska kvikmyndatitla erlendra mynda þekkta. Það er ólíkt að skrifa um kvikmynd í samfelldu löngu máli, eða setja saman topp-10-lista eða svipað; en það er oft eina samhengið þar sem vissir kvikmyndatitlar koma fyrir á Íslandi - umfjöllunina vantar. Það er líka ástæðan fyrir því að oft eru íslenskir titlar "listrænna" kvikmynda þekktari en titlar hasarmynda: af því þær hafa fengið sérstaka umfjöllun. Kvikmyndagreinar hér á is.wp eru líka dæmi um umfjöllun, svo þær hafa áhrif, hvort sem okkur líkar það betur eða verr :) [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 20. febrúar 2026 kl. 12:24 (UTC) :::Einn annar punktur sem mig langar til að benda á er að ef íslenskir titlar væru meginreglan í greinum hér væri þröskuldurinn aðeins hærri til að skrifa greinar. Eins og staðan er núna eru mjög margar greinar um kvikmyndir skrifaðar af fólki sem bersýnilega kann ekki íslensku og hendir bara inn örgreinum sem innihalda engar upplýsingar. Ef það væri meginregla að taka a.m.k. fram íslenskan titil myndi slíkum greinum mögulega fækka. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 28. febrúar 2026 kl. 01:34 (UTC) ::::Meginreglan að nota íslenskan titil er til á [[Wikipedia:Nafnavenjur greina]]. Þetta er frekar um eftirfylgni. Sammála að eyða greinum sem eru bara "Titill er bandarísk kvikmynd". [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:18 (UTC) :::::Þannig að þú myndir segja að samkvæmt núgildandi venjum sé rétt að kvikmyndatitlarnir séu á íslensku, ef íslenskur titill er fyrir hendi? [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 6. mars 2026 kl. 15:52 (UTC) == Ágreiningur um hlutlægni og notkun stjórnunarheimilda á [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] == Góðir Wikipedíuþátttakendur. Ég legg hér fram tvo tengda málaflutning er varða greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] og óska eftir sjónarmiðum óháðra ritstjóra og stjórnenda. === 1. Efnislegur ágreiningur: „Umræða um alþjóðamál" === Bætt var við kafla í greinina sem fjallar um persónulegar skoðanir einstakra flokksleiðtoga á Kína, Rússlandi og Norður-Kóreu. Ég ([[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]]) lagði til að kaflinn yrði annaðhvort fjarlægður eða orðaður á hlutlægan hátt, með vísan til [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] og [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]: * Kaflinn er í óhófi langur miðað við aðra hluta greinarinnar og gefur persónulegum skoðunum óhóflegt vægi. * Engin sambærileg grein um íslenskt stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur slíkan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. * Heimildin sjálf (Vísir) staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir, ekki flokksstefna. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er ósammála og við höfum verið í samningaviðræðum um málamiðlun á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]]. Kjarnaágreiningurinn snýst um orðalag: ég lagði til „rætt hvað megi læra af" en TKSnaevarr krefst „hrósað." Munurinn er grundvallarmunur á hlutlægri lýsingu og dómsályktun. Ég bið óháða ritstjóra um að kynna sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og gefa sjálfstætt álit á því hvort kaflinn standist kröfur [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. === 2. Notkun stjórnunarheimilda af aðila í ágreiningi (WP:INVOLVED) === Tímaröð atburða 21. febrúar 2026: # Klukkan '''16:43 UTC''' læsti [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] greinina [[Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)]] með þeim rökum að bíða skyldi eftir samkomulagi. # [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] er sjálfur virkur þátttakandi í efnislegum ágreiningi um greinina — hann hefur lagt fram fjölmörg rök á spjallsíðunni gegn breytingum mínum. # Klukkan '''23:26 UTC''' — meðan greinin var læst öðrum ritstjórum — gerði [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] verulegar breytingar á greininni (+1.793 bæti) '''án nokkurrar breytingarlýsingar'''. # Í þeim breytingum notaði hann orðalagið „hrósað" — það sama orðalag sem ég hafði gert skýrar athugasemdir við á spjallsíðunni og sem við höfðum ekki náð samkomulagi um. Með öðrum orðum: TKSnaevarr læsti greinina fyrir öðrum, og notaði síðan stjórnunarrétt sinn til að breyta greininni einhliða í ágreiningi þar sem hann er sjálfur hlutaðeigandi. Enginn annar ritstjóri gat brugðist við eða gert gagnbreytingar meðan á þessu stóð. Á enskri Wikipedíu er þetta brot á [[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]], sem kveður skýrt á um: ''"editors should not act as administrators in disputes in which they have been involved"''. Á íslensku er samsvarandi meginregla skráð á [[Wikipedia:Deilumál|reglum um deilumál]], þar sem fram kemur að ''„moppudýr eru ekki dómarar"''. Ég vil taka það fram að ég geri mér fulla grein fyrir að [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] hefur að öllum líkindum lagt þetta fram í góðri trú. Hér er ekki um persónulegar ásakanir að ræða. Vandinn er meginreglulegar: þegar stjórnandi er virkur þátttakandi í ágreiningi, á hann ekki að nota stjórnunarheimildir til að úrskurða í þeim sama ágreiningi. Tveir aðrir stjórnendur, [[Notandi:Bjarki S|Bjarki S]] og [[Notandi:Berserkur|Berserkur]], hafa einnig tekið þátt í ágreiningnum á sama hlið og TKSnaevarr, sem þýðir að þrír af hlutaðeigandi aðilum eru stjórnendur. === Beiðni === # Að '''óháðir ritstjórar''' kynni sér [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðuna]] og taki afstöðu til efnislegs ágreinings um kaflann „Umræða um alþjóðamál" með hliðsjón af [[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]] og [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]. # Að '''óháður stjórnandi''' endurskoði hvort lásingin og breytingarnar 21. febrúar 2026 hafi verið í samræmi við meginreglur um hlutlægar stjórnunarheimildir. # Að greinin verði opnuð aftur fyrir almennar breytingar þar til efnislegur ágreiningur hefur fengið réttilega meðferð á spjallsíðunni. Takk fyrir tímann. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 00:04 (UTC) :Ég hef ekki kynnt mér spjallsíðuna, hef ekki mikinn áhuga á því og er líka ekki stjórnandi á síðunni. Vildi bara benda á að það er enginn ritstjóri á Wikipedia. Og svo verður líka erfit að finna óháðann stjórnanda, það hafa allir sínar skoðanir. Ertu þá að tala um einhvern sem hefur ekki nú þegar tekið þátt í spjallsíðunni? [[Notandi:Steinninn|Steinn]][[Notandaspjall:Steinninn|inn]] 22. febrúar 2026 kl. 02:30 (UTC) :@[[Notandi:Steinninn|Steinninn]] Takk fyrir athugasemdina. Ég er að biðja um álit stjórnenda sem hafa ekki þegar tekið þátt í umræðunni á spjallsíðunni — sérstaklega vegna þess að annar hluti málsins snýr að notkun stjórnunarheimilda. Þrír stjórnendur hafa þegar tekið afstöðu á sömu hlið í efnislegum ágreiningi, og einn þeirra læsti greinina og breytti henni síðan sjálfur meðan hún var læst. Ég taga hér þá stjórnendur sem hafa ekki tekið þátt og bið um álit: @[[Notandi:Akigka|Akigka]] @[[Notandi:Bragi H|Bragi H]] @[[Notandi:Krun|Krun]] @[[Notandi:Salvor|Salvor]] @[[Notandi:Stalfur|Stalfur]] @[[Notandi:Stefán Örvar Sigmundsson|Stefán Örvar Sigmundsson]] @[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:49 (UTC) Ég vil árétta að '''aðalkrafa mín er að kaflinn „Umræða um alþjóðamál" verði fjarlægður alveg'''. Rökin eru: * '''[[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]]''' — Kaflinn gefur persónulegum skoðunum einstakra meðlima óhóflegt vægi í yfirlitsgrein um stjórnmálaflokk. Heimildin sjálf staðfestir að þetta séu einstaklingsskoðanir sem flokkurinn hefur ekki samþykkt sem stefnu. * '''[[:en:WP:NPOV|WP:NPOV]]''' — Kaflinn gefur þá mynd að flokkurinn sem slíkur hafi afstöðu til þessara ríkja, þegar heimildirnar segja hið gagnstæða. * '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]''' — Aðalheimildin (Vísir, 29. des. 2025) er fréttaskýring/greining, ekki bein frétt. Uppruni efnisins er athugasemdir á samfélagsmiðlum. * '''[[:en:WP:LABEL|WP:LABEL]]''' — Orðalagið „hrósað" er gildishlaðin dómsályktun. Viðkomandi ræddu um innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu, sem er fjarri „hrósi" við ríkisstjórnir. * '''Enginn fordæmi''' — Engin önnur grein um íslenskan stjórnmálaflokk á Wikipedíu hefur sambærilegan kafla um persónulegar skoðanir einstakra meðlima. Kaflinn sem nú stendur í greininni var málamiðlun af minni hálfu — upphaflega fjarlægði ég hann alveg. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 10:53 (UTC) :Þar sem ég er beðin sérstaklega sem stjórnandi um álit á greininni þá las ég hana yfir og hef strax eftirfarandi athugasemdir. :Það þarf að lagfæra greinina þannig að hún sér hlutlæg, upplýsandi og byggi á heimildum og inntakið sér atriði sem skipta máli. Eins og er þá virðist sumt vera efni sem á meira heima í fréttabréfi innan félagsins og hefur lítið upplýsingagildi og er of hlutdrægt til að passa í alfræðiriti og Wikipedíugrein. Kaflinn umræða um alþjóðamál ætti að fara út í heilu lagi. Það kemur okkur ekkert við hvað einhverjir hafa rætt á samfélagsmiðlum og wikipediagrein er ekki réttur vettvangur fyrir hugleiðingar fólks í stjórnmálum (t.d. setning eins og: "Sósíalistaflokkurinn hefur áréttað að viðhorf flokksmeðlima til þessara ríkja séu persónubundin og að flokkurinn hafi ekki mótað formlega stefnu í þeirra garð..... :Þetta er satt að segja bara orðavaðall og jafnvel atriði úr stefnuskrá flokka ættu ekki heima í wikipediagrein ekki nema í mjög knöppu formi (t.d. ef flokkur er með að móti ESB aðild þá má segja það og vitna í stefnuskrá flokksins en wikipedia er ekki vettvangur til að rökstyðja hvers vegna einhver flokkur er með eða móti ESB eða reka áróður fyrir einhverju ákveðnu viðhorfi. :Það er líka margt annað rugl í greinni og orðalagið og heimildanotkunin "samkvæmt Gunnari Smára..." er viðvaningsleg og ekki rétt heimildanotkun. það verður að vísa í birtar áreiðanlegar heimildir og það eru ákveðnar reglur um hvernig það er gert. :Hér er dæmi um eina breytingu á setningu sem ég sting upp á: Í stað setningarinnar "Mikil bylting og innanflokks átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025, þar sem að meðal annars Gunnar Smári var sakaður um ofríki og andlegt ofbeldi. Sólveig Anna Jónsdóttir formaður Eflingar sem að hafði verið virk innan flokksins sagði meðal annars af sér" komi setning eins og "Mikil átök áttu sér stað innan flokksins vorið 2025 sem endaði með......" Ég veit ekki hvað gerðist, mig minnir að það hafi verið þannig að flokkurinn klofnaði og fyrrum forusta varð undir í kosningum og stofnaði aðra hreyfingu með oddvita flokksins í borginni, það hlýtur að vera hægt að segja það á hlutlausu og knöppu máli og með því að vísa í áreiðanlegar heimildir (at huga að dagblöð eru ekki alltaf áreiðanlegar heimildir, innnanhússkjöl stjórnmálaflokks eða munnlegar heimildir eru aldrei áreiðanlegar heimildir sem passa í wikipedia grein) það er bara rugl að hafa með að einhver sem "hafi verið virk innan flokksins" hafi sagt af sér. [[Notandi:Salvor|Salvör Kristjana]] ([[Notandaspjall:Salvor|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 00:58 (UTC) ::Umfjöllunin um þessi alþjóðamál var ekki bara byggð á umræðum á samfélagsmiðlum. Þetta voru mál sem margir fjölmiðlar voru búnir að fjalla um og fleiri en einn meðlimur í flokknum voru búnir að tjá sig um við fjölmiðla. Á slíku stigi er ekki hægt að láta eins og þessi ummæli séu einkamál eða að þau eigi ekki erindi í heildstæðri umfjöllun um flokkinn. Hlutlaus umfjöllun getur ekki byggt eingöngu á sjálfsmynd flokksins eða eingöngu á frumgögnum sem koma frá honum sjálfum. ::Ég vil annars benda á að '''[[:en:WP:RSOPINION|WP:RSOPINION]]'''-reglan sem @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] vísar til hér leggur ekkert bann við notkun fréttaskýringa sem heimilda, heldur nefnir hún skoðanapistla. Þetta er ekki sami hluturinn og ekkert í reglunni gefur til kynna að greinar á borð við þá sem var vísað til hér séu óviðeigandi. ::Grein Vísis sem vitnað var í var samantekt á ýmsum ummælum meðlima Sósíalistaflokksins, auk viðtals við leiðtoga flokksins þar sem hann gerði stuttlega grein fyrir viðhorfum sínum. Þegar greinin inniheldur viðtal við ytri aðila er bersýnilega ekki um að ræða bara viðhorf greinarhöfundar. ::Þar fyrir utan var ekkert af orðalagi greinarhöfundarins sem telja mætti gildishlaðið (t.d. "harðstjórnarríki") endurtekið í málsgreininni á Wikipediasíðunni. Eingöngu var vitnað í staðreyndir sem hlutrænt sé mátti telja réttar samkvæmt upplýsingunum í heimildinni. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:36 (UTC) :Fyrir mitt leyti get ég ekki fallist á að téður kafli verði alveg fjarlægður. :WP:UNDUE lýsingin er afbökun. Hér er ekki um hvaða einstaka meðlim sem er heldur þann sem Sósíalistar hafa kjörið í stöðu sem samkvæmt hefðum og venjum er álitin vera ein æðsta staða stjórnmálaflokks. Að mér vitandi hefur Wikipedia ekki sett neina stefnu að öll umfjöllun um flokka þurfi að byggjast eingöngu á formlega samþykktri stefnu. Það er ekki fjarri lagi að fjalla um hvað formaður flokksins telur góða stefnu, og í þessu tilviki er hann að vísa í aðgerðir annarra ríkja sem honum hugnast. Það er varla ósanngjarnt að nefna slíkt enda gefur það einhverja mynd af því hvert hann myndi vilja að flokkurinn myndi stefna, á meðan það er nógu góð tenging við almenna stefnu flokksins (sósíalismi). Slík umfjöllun gæti þó úreldast ef það koma aðrir leiðtogar síðar sem eru andstæðrar skoðunar. :Fellst ekki á að WP:NPOV eigi við eins og greinin er núna, sbr. fyrri rökstuðning. :WP:RSOPINION-rökin eru fjarstæð og tek ég undir rök [[Notandi:TKSnaevarr|Notandi:TKSnaevarrs]] um að fréttaskýring er alveg nothæf heimild, einkum í ljósi þeirra gagna sem fylgja með henni. Athuga skal að verið er að vísa í athugasemdir sem Sæþór á að hafa ritað, og sýnist mér hann ekki hafa andmælt því að hafa skrifað þær. :WP:LABEL - Ef ummælin „Xi er bókstaflega besti leiðtogi jarðar og nýtur hæsta viðurkenningareinkunnar“ og „Við værum mjög heppin að fá þá [Pútin, Kim Yong-Un, o.fl.] sem leiðtoga í stað hinna ólýðræðislegu trúða á þingi“, ásamt því að segja hversu góðar tilteknar aðgerðir stjórnvalda á Rússlandi og Norður-Kóreu er ekki hrós gagnvart einstökum ríkisstjórnum og leiðtogum, þá veit ég varla hvað hrós er. :Engin fordæmi - Það eitt og sér er ekki ástæða til þess að fjarlægja umfjöllun, á meðan hún hlítir reglum Wikipediu. Þó yrði að gjalda varhug við því ef einhver sem er virkur í stjórnmálastarfi í íslenskum stjórnmálaflokk færi að setja inn slíka umfjöllun, hvort sem það er um eiginn flokk eða annan. Hið sama gildir um breytingar á efni slíkra umfjallana. :Þó ég taki undir að greinin er ekki fullkomlega vel framsett, þá virðist ekki vera slíkir annmarkar á efnisvalinu að það réttlæti eins mikla hreinsun og verið er að krefjast. :Þá vil ég minnast sérstaklega á regluna [[:en:WP:COI|WP:COI]] en hún felur í sér að frambjóðendur, fólk sem starfar beint fyrir frambjóðendur, og annað fólk sem tekur þátt í kosningabaráttunni eigi ekki að breyta síðunni um eigið framboð eða annarra. -[[Notandi:Svavar Kjarrval|Svavar Kjarrval]] ([[Notandaspjall:Svavar Kjarrval|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 20:31 (UTC) ::@Svavar Kjarrval @Berserkur — WP:COI krafan byggir á þeirri forsendu að þið þekkið raunverulega deili á mér. Ég vil taka það skýrt fram: Ég hef aldrei gefið upp raunverulegt nafn mitt, deili eða tengsl við stjórnmálastarf á Wikipedia. Notandanafnið mitt er „Gudrodur" — þetta er handahófskennt notandanafn sem tengist ekki endilega raunverulegu nafni mínu. ::Þegar þið gefið í skyn að þið vitið hverjir ég er í raun og veru, og notið þær upplýsingar til að rýra framlag mitt, er það í besta falli WP:SPECULATION og í versta falli í andstöðu við WP:OUTING, sem kveður á um að persónulegar upplýsingar um ritstjóra skuli aldrei birtar eða notaðar án samþykkis þeirra. ::WP:COI kröfur verða að byggjast á upplýsingum sem ritstjórar hafa sjálfir birt á Wikipedia, ekki á grunni um hver einhver sé í raun. Ég hafna þess vegna þessari kröfu. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 22:21 (UTC) '''Uppfærsla:''' Ég hef grisjað kaflann „Umræða um alþjóðamál" í greininni og vil reyna að ná sátt við [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]]. Kaflinn er nú styttur úr þremur málsgreinum í tvær: # Fjarlægði málsgrein um Kristinn Hannesson (5. sæti á framboðslista, ekki forystumaður). # Breytti „hrósað" í „rætt hvað megi læra af" — nákvæmara gagnvart heimildinni þar sem viðkomandi ræddu innviðafjárfestingar og fátæktarútrýmingu. # Fjarlægði setningu um „bandarískan áróður" sem var tekin úr samhengi. # Styttingin styður við [[:en:WP:UNDUE|WP:UNDUE]] — kaflinn gefur nú ekki lengur óhóflegt vægi. Ég hef spurt TKSnaevarr á [[Spjall:Sósíalistaflokkur Íslands (21. öld)|spjallsíðunni]] hvort hann sé sáttur við þessa útgáfu. Ef sátt næst þar þá er efnislegur ágreiningur leystur. Spurningin um notkun stjórnunarheimilda ([[:en:Wikipedia:Involved|WP:INVOLVED]]) stendur þó enn — óháð niðurstöðu efniságreiningsins er það meginregluatriði að stjórnandi eigi ekki að læsa grein og breyta henni síðan sjálfur í eigin þágu í ágreiningi. [[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] ([[Notandaspjall:Gudrodur|spjall]]) 22. febrúar 2026 kl. 12:54 (UTC) :Þetta er slatti að kíkja á, skoða. [[Notandi:Stalfur|Stalfur]] ([[Notandaspjall:Stalfur|spjall]]) 24. febrúar 2026 kl. 20:14 (UTC) :Ég læsti síðunni tímabundið til að koma í veg fyrir breytingastríð, þar sem þú hafðir ítrekað tekið setninguna út án samráðs eða umræðu. :Breytingarnar sem ég gerði voru ekki "í eigin þágu", heldur voru þær byggðar á málamiðlunartillögum sem þú hafðir lýst þig fylgjandi eða voru beinlínis frá þér komnar, þ.e. að færa umfjöllunina í sér kafla, bæta við fleiri heimildum (meðal annars heimild sem þú lagðir sjálfur til um Norður-Kóreuferðina) og bæta við samhengi um ummælin sem vísað var í. :En nei, ég er annars ekki sáttur við breytingarnar eins og þær standa, því þær fela hreinlega í sér yfirvarp. Það er til dæmis fáránlegt að halda því fram að notkun orðsins "hrósa" gefi skakka mynd af ummælunum sem voru viðhöfð. Á spjallsíðunni talar þú um að hugtakið gefi í skyn "blinda aðdáun", sem er afbökun á merkingu orðsins. Ef ég segi að einhver standi sig vel er ég að hrósa honum. Ummælin í tilvitnuðum greinum verða ekki túlkuð sem neitt annað en hrós, og það að halda öðru fram er í besta falli orðhengilsháttur og í versta falli vísvitandi útúrsnúningur. :Ég hafna því líka alfarið að ég hafi tekið orðin um bandarískan áróður úr samhengi og bið þig um að rökstyðja það frekar. Þetta eru tilvitnanirnar í Sæþór þar sem hann notaði orðið: :: ''Hugmyndin að þetta séu vondir leiðtogar (eða Assad) er hreinn vestrænn áróður.'' :og :: '' Við erum með mjög sjúka fjölmiðla sem eru oft að endurtaka lygi og áróður Bandaríkjanna'' :Setningin sem ég skrifaði, og þú tókst út, var á þessa leið: ''Sæþór hefur gagnrýnt umfjöllun vestrænna fjölmiðla um þessi ríki og leiðtoga þeirra og segir hana einkennast af bandarískum áróðri.'' :Ég fæ ekki séð að setningin sem ég skrifaði sé á nokkurn hátt röng, ósanngjörn eða tekin úr samhengi. Hún er rétt lýsing á afstöðu sem viðkomandi hefur lýst yfir að minnsta kosti í tvígang. :Ég sé ekki að @[[Notandi:Gudrodur|Gudrodur]] sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn þar sem hann reynir að þurrka út umfjöllun sem hann telur að geti skapað neikvæð hughrif hjá lesendum, enda þótt hún sé ekki annað en hlutræn upptalning á afstöðum sem leiðtogar í flokknum hafa sannanlega viðrað á opinberum vettvangi. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:05 (UTC) ::Ég vil annars bæta við að ef umfjöllunin um þessi viðhorf þykir ekki eiga heima í greininni um flokkinn ætti að mega færa hana í nýlega skapaða grein um Sæþór sjálfan sem Guðröður gerði. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 02:08 (UTC) ::''Ég sé ekki að @Gudrodur sé að krefjast hlutleysis. Þvert á móti finnst mér hann standa í ímyndargæslu fyrir stjórnmálaflokkinn'' ::Augljóslega. Guðröður var á lista Sósíalista fyrir síðustu Alþingiskosningar, þannig að sniðið ''hagsmunaárekstrar'' getur átt við breytingar hans. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. febrúar 2026 kl. 11:07 (UTC) == Report concerning User:Ormur12345 == [[Special:Contributions/Ormur12345|Ormur12345]] &ndash; Vandalism. https://is.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%9Eorskur&diff=prev&oldid=1949779 <small>[[:m:Special:MyLanguage/User:TenWhile6/XReport|XReport]]</small> --[[Notandi:Der-Wir-Ing|Der-Wir-Ing]] ([[Notandaspjall:Der-Wir-Ing|spjall]]) 9. mars 2026 kl. 08:53 (UTC) == Tillaga um fjöldaeyðingu == Ég sting upp á fjöldaeyðingu á greinum eftir @[[Notandi:NewPC2024|NewPC2024]]. Notandinn ber ábyrgð á mörgum algerlega innihaldslausum greinum um kvikmyndir. Það er ekki hægt að líta svo á að flestar þessar greinar innihaldi neinar upplýsingar. Notandinn hefur verið settur í altækt bann frá öllum útgáfum Wikipediu. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:53 (UTC) :Þessu skylt, þá finnst mér spurn hvort það ætti að fara í allsherjarhreinsun gegn öllum sams konar einnar setningar örgreinum um kvikmyndir. Þær innihalda engar upplýsingar og virðast eingöngu hafa verið stofnaðar til að fjölga leitarniðurstöðum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 14. mars 2026 kl. 22:59 (UTC) ::Sammála. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 00:08 (UTC) :::Sammála báðu, en veistu hvað þetta eru sirka margar greinar? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 11:48 (UTC) :::: Tók eyðingarsyrpu yfir kvikmyndir flokkaðar síðustu 10-12 ár. Stundum eru síðurnar með heimildir og uppl. um talsetningu. Er tregari til að eyða þeim.--[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:08 (UTC) :::::Já, það mætti hlífa greinum sem hafa eitthvað að segja um talsetningu eða þannig. :::::Eitt sem ég ætti að nótera er að NewPC2024 er að öllum líkindum sama manneskja og MarchPro og HienPCWiki og fleiri aðgangar sem allir hafa verið settir í altækt bann vegna svipaðrar hegðunar á öðrum tungumálaútgáfum. Þannig að það er sama manneskjan sem stendur líklega fyrir flestum þessum örgreinum. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 15:12 (UTC) ::::::Á meðal greina með minna en 200 stafi (ekki bæti eins og í breytingarsögu) eru þessar greinar sem mætti líka eyða: [[Little Miss Sunshine]], [[G.I. Joe: The Rise of Cobra]], [[The Vow]], [[G.I. Joe: Retaliation]], [[Hrói höttur: Karlmenn í sokkabuxum]], [[Aleinn heima 4]] og [[Aleinn heima 5]]. [[meta:Steward_requests/Checkuser/2022-06#NewHenry2022@is.wikipedia]] er staðfesting á því að HienProWiki notar nokkra aðganga. Ég tel að HienProWiki og hinir aðgangarnir sem TKSnaevarr nefndi sé langtímavargurinn Bambifan101, [[:En:Wikipedia:Long-term abuse/Bambifan101]] fyrir skýrslu um hann, hann hefur verið virkur í yfir einn áratug.--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 16:57 (UTC) :::::::Aldeilis karakter. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 19:46 (UTC) ::::::::Mögnuð lesning! [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:39 (UTC) == Kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia == Ég las mig nýverið til um helstu gagnrýnisraddir á Wikipedia og þar kemur fram að um 80 til 90 prósent þeirra sem breyta Wikipedia eru karlmenn sem gerir það að verkum að oft eru síður skrifaðar út frá karllægu sjónarhorni. Ég vil því leggja til að íslenska Wikipedia ráðist í átak við að jafna kynjahlutföll þeirra sem breyta Wikipedia dags daglega. [[Notandi:Herra Jafnrétti|Herra Jafnrétti]] ([[Notandaspjall:Herra Jafnrétti|spjall]]) 15. mars 2026 kl. 23:59 (UTC) : Sæll, geturðu staðfest að þú heitir Björn? --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:16 (UTC) :Tæknilega séð gætirðu jafnað kynjahlutföllin örlítið með því að hætta að skrifa hér sjálfur, Björn. Þá myndi karlkyns notendum fækka um einn. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 16. mars 2026 kl. 00:31 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|spjall]])</bdi> 19. mars 2026 kl. 11:15 (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Bot Flag Request for [[{{ns:User}}:SchlurcherBot]] == :Moved to [[Wikipedia:Vélmenni#SchlurcherBot]].--[[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 27. mars 2026 kl. 00:23 (UTC) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Notandi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Notandaspjall:MediaWiki message delivery|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 17:11 (UTC) <!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> 5ad8q4yxk4ea80dmvk18oikblqhe5sf Afstæðiskenningin 0 3259 1958787 1531682 2026-04-04T09:45:33Z TKSnaevarr 53243 1958787 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Albert_Einstein_Head.jpg|thumb|right|[[Albert Einstein]] setti fram almennu og takmörkuðu afstæðiskenninguna.]] '''Afstæðiskenningin''' (stundum kölluð '''Afstæðiskenning Einsteins''') er mikilvæg kenning í nútíma[[eðlisfræði]], sem sett var fram í tveimur hlutum af [[Albert Einstein]]: [[almenna afstæðiskenningin|almennu afstæðiskenningunni]] og þeirri [[takmarkaða afstæðiskenningin|takmörkuðu]]. Sú fyrri er almenn kenning um [[þyngdarafl]] og sú takmarkaða fjallar um [[klassísk aflfræði|klassíska aflfræði]] þegar hlutir ferðast nálægt [[ljóshraði|ljóshraða]]. Þótt Einstein byggði verk sitt á þekktum niðurstöðum þá vantaði samhengið sem hann gaf til að fullkomna verkið. Grunnhugmyndin á bakvið báðar kenningarnar er sú að tveir athugendur í sitthvoru [[tregðukerfi]]nu mæla mismunandi [[hraði|hraða]] og [[vegalengd]] á sama hlutnum en öll eðlisfræðilögmál eru óbreytt á milli tregðukerfa. Þ.e.a.s. mælendur í tveim mismunandi tregðukerfum mæla kannski mismunandi [[hröðun]] á hlut en [[kraftur]]inn á hlutinn fylgir samt sem áður [[lögmál Newtons|2. lögmáli Newtons]] <math>F = ma </math> Áður en afstæðiskenningin kom til sögunnar höfðu menn vissulega ýmsar heildstæðar og ágætlega nytsamlegar hugmyndir eða kenningar um viðfangsefni eðlisfræðinnar. Kjarni þessara hugmynda var byggður á [[aflfræði]] [[Isaac Newton|Newtons]]. En auk hennar höfðu menn um aldamótin [[1900]] einnig gert sér skýrar hugmyndir til dæmis um [[rafsegulfræði]]. Þegar spurt er hvernig vísindakenning geti „útskýrt betur hvað er að gerast“, þá ber að miða við þessar eldri kenningar og hugmyndir. Spyrja má hvar afstæðiskenninguna greinir á við eldri kenningar í forspám sínum og útskýringum á því sem fyrir augu ber í athugunum og tilraunum. Þegar slík frávik koma fyrir eru forspár og skýringar afstæðiskenningarinnar alltaf réttari og betri en þær eldri og því er hún almennt talin réttari kenning. Á hinn bóginn er að vísu athyglivert að eldri aðferðir eru samt sem áður oft notaðar áfram, en það er annars vegar af því að þær eru einfaldari og meðfærilegri, og hins vegar vegna þess að frávikin eru þá svo lítil að þau mælast alls ekki. [[Miðsóknarafl]] í sígildri aflfræði er [[kraftur]] sem heldur hlut á braut um tiltekinn miðpunkt. Dæmi um miðsóknarkrafta eru togkraftur í slöngvivað sem heldur steini á hringhreyfingu um hendi veiðimanns, rafkraftur á ögn með [[Rafhleðsla|rafhleðslu]] sem hreyfist á braut um ögn með andstæða hleðslu eða þyngdarkraftur á fylgihnött sem gengur á braut um sólstjörnu. Þar sem spurningin lýtur að þyngdaraflinu skulum við skoða síðasta dæmið nánar. Í viðmiðunarkerfi þar sem sólstjarnan er kyrrstæð gengur fylgihnötturinn eftir sporbaug og miðja sólstjörnunnar er í öðrum brennipunkti sporbaugsins. (Réttara sagt er annar brennipunktur sporbaugsins í massamiðju kerfisins en ef stjarnan hefur miklu meiri massa en fylgihnötturinn þá eru massamiðjan og miðja stjörnunnar nánast á sama stað.) Í þessu viðmiðunarkerfi veldur þyngdarkrafturinn frá stjörnunni hröðun sem fær fylgihnöttinn til að breyta hreyfingarstefnu sinni í sífellu þannig að hann fylgi sporbaugnum en þeytist ekki út í buskann. Í þessu samhengi er talað um að þyngdarkrafturinn sé afl sem fái fylgihnöttinn til að sækja í átt að miðju stjörnunnar, það er að þyngdarkrafturinn sé miðsóknarafl. Í almennu afstæðiskenningunni, sem er kenning Einsteins um þyngdaraflið, er hreyfingu hluta lýst með öðrum hætti en tíðkast í sígildri eðlisfræði. Í kenningunni er ekki litið svo á að þyngdarkraftar verki milli hluta heldur er þyngdaráhrifum lýst út frá rúmfræðilegum eiginleikum [[Tími|tíma]] og rúms. Í sígildri eðlisfræði er hreyfing hluta í þrívíðu evklíðsku rúmi mæld í algildum tíma, sem tifar áfram óháð öllu sem fram fer. Í afstæðiskenningunni er rúmi og tíma fléttað saman í eina heild, svonefnt tímarúm sem hefur fjögur hnit: þrjú rúmhnit og eitt tímahnit. Jöfnur Einsteins lýsa því hvernig efnið, eða réttara sagt sú orka sem fólgin er í efninu, hefur áhrif á tímarúmið. Hið stærðfræðilega tungumál sem Einstein notaðist við er svonefnd [[deildarúmfræði]] (einnig nefnd diffurrúmfræði) sem er alhæfing á hinni aldagömlu rúmfræði [[Evklíð]]s og tekur til rúma sem búa yfir sveigju. Kunnuglegt dæmi um sveigt rúm er kúluyfirborð, eins og yfirborð jarðar. Ef slíkt rúm er aðeins skoðað í grennd við tiltekinn punkt þá er erfitt að greina frávik frá hefðbundnu sléttu rúmi, sem í þessu tilfelli væri tvívíð slétta eða plan, enda skjóta öðru hvoru upp kollinum hugmyndir um að jörðin sé flöt. Munurinn verður hinsvegar augljós þegar kúluyfirborðið í heild sinni er skoðað. Nú telur tímarúm afstæðiskenningarinnar fjórar [[vídd]]ir, og ein þeirra er á ýmsan hátt frábrugðin hinum þremur, þannig að það er erfitt að sjá rúmfræði þess fyrir sér á sama hátt og tvívítt kúluyfirborð. Hinar almennu reglur deildarúmfræðinnar eru engu að síður í fullu gildi og reiknireglur afstæðiskenningarinnar eru vel skilgreindar. Í grófum dráttum lýsir kenningin því hvernig efni veldur sveigju tímarúmsins í nágrenni við sig og hún segir fyrir um hreyfingu efnisagna sem verða fyrir [[þyngdarafl|þyngdaráhrifum]] frá efni í kring. Ef engir aðrir kraftar, eins og rafkraftar eða togkraftar frá snúrum, verka á tiltekna ögn þá hreyfist hún eftir svonefndum gagnvegi í [[tímarúm]]inu, en það er stysta leið milli tiltekinna punkta og svarar þannig til beinnar línu í [[evklíðskri rúmfræði]]. [[Gagnvegur|Gagnvegir]] á [[yfirborð]]i [[jörðin|jarðar]] eru svonefndir [[stórbaugur|stórbaugar]]. Allir lengdarbaugar eru stórbaugar en breiddarbaugar (aðrir en miðbaugur) eru það ekki. Til dæmis liggur stysta leið frá [[Reykjavík]] til [[Fairbanks]] í [[Alaska]] ekki eftir 64. breiddarbaug beint í vestur heldur eftir stórbaug sem liggur í norðlægari stefnu frá Reykjavík. Fyrsta [[lögmál Newtons]] er á þá leið að hlutur sem enginn kraftur verkar á hreyfist með jöfnum hraða eftir beinni línu í rúminu. Í vissum skilningi á þetta lögmál einnig við í afstæðiskenningunni þar sem þyngdarsvið kemur fram sem sveigja tímarúmsins. Í kenningunni verka nefnilega engir þyngdarkraftar og hlutir hreyfast eftir gagnvegum sem eru þær leiðir sem komast næst því að vera beinar línur í hinu sveigða tímarúmi. Þó að ögn fari jafnan stystu leið í tímarúminu getur ferill hennar í þrívíðu rúmi verið talsvert frábrugðinn beinni línu. Skoðum aftur dæmið um [[fylgihnöttur|fylgihnött]] á braut um [[sólstjarna|sólstjörnu]]. Í þessu tilfelli sveigir stjarnan tímarúmið umhverfis sig og fylgihnötturinn ferðast eftir gagnvegi, sem er stysta leið á milli punkta í hinu sveigða tímarúmi. Frá sjónarhóli þrívíða rúmsins lýsir þessi sami gagnvegur hinsvegar brautarhreyfingu eftir sporbaug á ákveðnum hraða á hverjum tíma. Skemmst er frá því að segja að frávik afstæðiskenningarinnar frá eldri kenningum eru mörg og veigamikil og birtast í mikilvægum fyrirbærum allt í kringum okkur. Þessi frávik eru bæði megindleg og eigindleg (quantitative and qualitative) sem kallað er; þau koma fram annars vegar í mismunandi útkomum úr tölulegum forsögnum eða útreikningum sem eru bornar saman við mælingar og hins vegar í því að ýmislegt sem gerist eða ber fyrir augu er hreinlega allt öðru vísi samkvæmt afstæðiskenningunni en samkvæmt eldri hugmyndum. Samkvæmt eldri hugmyndum töldu menn að til væri svokallaður [[ljósvaki]] sem bæri [[ljós]] og aðrar [[rafsegulbylgjur]] milli staða svipað og [[loft]] og önnur efni bera hljóðið sem við [[heyrn|heyrum]]. Tilraunir Michelsons og Morleys á síðustu tveimur áratugum [[19. öld|19. aldar]] sýndu hins vegar að þessi ljósvaki er ekki til. Þetta var eitt af því sem hvatti Einstein til dáða enda leysir kenning hans úr þeim vanda sem þarna kom upp. Samkvæmt henni getur ljósið borist um tómarúm en jafnframt kemur upp úr kafinu að hraði þess er óháður athuganda og hreyfingu hans. Takmarkaða afstæðiskenningin segir fyrir um það að [[massi]] hluta fari eftir hraða þeirra. ==Tenglar== * {{Vísindavefurinn|2397|Er um að ræða eitthvert miðsóknarafl í afstæðiskenningunni vegna þyngdaraflsins?|höfundur=Lárus Thorlacius|dags=21. maí 2002|skoðað=4. apríl 2026}} * {{Vísindavefurinn|4984|Hvernig er afstæðiskenning Alberts Einstein?|höfundur=Sævar Helgi Bragason|dags=4. maí 2005|skoðað=4. apríl 2026}} * {{Vísindavefurinn|1564|Hvernig „verkar“ afstæðiskenning Einsteins? Hvernig getur hún útskýrt betur hvað er að gerast í alheiminum?|höfundur=Þorsteinn Vilhjálmsson|dags= 4. maí 2001|skoðað=4. apríl 2026}} * {{Vísindavefurinn|115|Hvað er afstæðiskenningin?|höfundur=Þórður Jónsson|dags=16. febrúar 2000|skoðað=4. apríl 2026}} {{commons|Theory of relativity|afstæðiskenningunni}} [[Flokkur:Kennileg eðlisfræði]] btvnmjzpalfj0ugxe225j7n9ndh3cum Alþjóðaklósettstofnunin 0 8442 1958786 1956423 2026-04-04T08:43:37Z Mrmw 54303 1958786 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Logo World Toilet Organization.svg|thumb|hægri|Merki Alþjóðaklósettstofnunarinnar.]] '''Alþjóðaklósettstofnunin''' er [[alþjóðleg samtök]] tileinkuð [[vandamál]]um er varða [[klósett]] og [[hreinlæti]]. Stofnunin er með aðsetur í [[Singapúr]]. Aðildarstofnanir um allan heim eru 17. Á hverju [[ár]]i frá [[2001]] er haldin alþjóðleg ráðsefna um klósett, '''World Toilet Summit''', en samtökin standa einnig fyrir alþjóðlegum vörusýningum eins og '''World Toilet Expo & Forum''' sem haldin verður í [[Bangkok]] árið [[2006]]. Stofnunin stendur að því að [[19. nóvember]] er haldinn hátíðlegur sem alþjóðlegi klósettdagurinn. ==Tenglar== * [https://www.worldtoilet.org Vefsíða stofnunarinnar] {{Stubbur|stjórnmál}} {{s|2001}} [[Flokkur:Alþjóðastofnanir]] 5wbc2jb7u4qj5ravcz72vokssg4vnyw Jeff Buckley 0 12548 1958774 1956702 2026-04-04T01:43:49Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958774 wikitext text/x-wiki '''Jeff Buckley''' ([[17. nóvember]] [[1966]] í [[Los Angeles]] í [[Bandaríkin|Bandaríkunum]] – [[29. maí]] [[1997]] í [[Wolf River]] í [[Tennessee]] í Bandaríkjunum) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[söngvari]] og [[lagahöfundur]]. Hann var þekktur fyrir sæluvekjandi þriggja-og-hálfs [[áttund|átthendu]] [[rödd]] og er talinn af gagnrýnendum einn af efnilegustu tónlistarmönnum síns tíma eftir útgáfu hljómplötunnar [[Grace]] [[1994]]. Hann [[drukknun|drukknaði]] á hápunkti ferils síns við kvöldsund. Tónlistarmenn og gagnrýnendur gefa enn gaum að verkum hans og stíl. == Æska == Hann fæddist í [[Los Angeles]], [[Kaliforníu]] og var eini sonur [[Mary Guibert]] og [[Tim Buckley]], sem sjálfur var lagahöfundur sem skrifaði seríu af dægur- og [[djass]]plötum á sjöunda og áttunda áratug 20. aldar, sem voru víða lofaðar, rétt fyrir ótímabæran dauða [[1975]]. Buckley var alinn upp af móður hans og stjúpfaðir [[Ron Moorhead]] (í nokkur ár) í Suður–Kaliforníu og í og við [[Orange-sýsla (Kaliforníu)|Orange County]]. Hann á hálf-bróður að nafni [[Corey Moorhead]]. Í bernsku var hann þekktur sem Scott „Scotty“ Moorhead, en um 10 ára aldur ákvað hann að nota fæðingarnafn sitt í minningu föður síns; fjölskyldan kallar hann samt áfram ''Scotty''. Þegar Jeff var fullvaxta, var hann sagður geta ákvarðað tónhæð nákvæmlega, vegna þess að hann gat hlustað á lag og hermt eftir því fullkomlega. Eftir að hafa spilað á gítar í aðeins fáein ár, gat hann spilað lög eftir [[Jeff Beck]], [[Rush]], [[Yes]], [[Al DiMeola]] og [[Van Halen]]. Í gagnfræðiskóla spilaði hann í nokkrum [[heavy metal]] og [[framfarasinna rokk]] hljómsveitum. Einnig vildi hann læra á trommur, en vegna lítilla efna varð hann að notast við kaffi könnur í bílskúrnum og lærði þannig á trommur. Nokkur af hans uppáhaldsböndum í æsku voru [[Genesis (hljómsveit)|Genesis]], [[Yes]] og [[Rush]]. == Ferilrit tóndiska == * ''[[Live at Sin-é EP]]'' (1993) * ''[[Grace (album)|Grace]]'' (1994) * ''[[Live from the Bataclan]]'' (1995) * ''[[Sketches for My Sweetheart the Drunk]]'' (1998) * ''[[Mystery White Boy]]'' (2000) * ''[[Live a L'Olympia]]'' (2001) * ''[[The Grace EPs]]'' (2002) * ''[[Live at Sin-é (Legacy Edition)]]'' (2003) * ''[[Grace (Legacy Edition)]]'' (2004) == Hljómleikamyndbönd == * ''[https://www.youtube.com/watch?v=2YjbJTS5C_I Live in Chicago]'' (2000) == Lög sem virðingavottur til Jeff Buckley == * "Bandstand in the Sky" - [[Pete Yorn]] * "Blind River Boy" - [[Amy Correia]] * "A Body Goes Down" - [[Duncan Shiek]] * "Boys on the Radio" - [[Hole (band)|Hole]] (partially) * "By Yourself" - [[Sister 7]] * "Gorgeous" - [[Kashmir]] * "Grey Ghost" - [[Mike Doughty]] * "In a Flash" - [[Ron Sexsmith]] * "Just Like Anyone" - [[Aimee Mann]] * "Living In A Video" - [[Ours]] * "I Heard You Singing" - [[Ours]] * "Memphis" - [[PJ Harvey]] * "Memphis Skyline" - [[Rufus Wainwright]] * "New Blood" - [[Beth Wood]] * "On the Road to Calvary" - [[Willie Nile]] * "One Last Good Bye" - [[David Linx]] * "Song for a Dead Singer" - [[Zita Swoon]] * "Swimming" - [[Chris Taylor]] * "Trying Not to Think About It" - [[Juliana Hatfield]] * "Valley of Sound" - [[Heather Nova]] * "Wave Goodbye" - [[Chris Cornell]] * "We Don't Know" - [[Health & Happiness Show]] * "You Were Right" - [[Badly Drawn Boy]] (partially) == Endurflutningur laga eftir Jeff Buckley af öðrum hljómsveitum == * "Dream Brother" - [[Bitmap]] * "Dream Brother" - [[Martin Grech]] (live) * "Everybody Here Wants You" - [[Matthew Herbert]] and [[Dani Siciliano]] * "Forget Her" - Sivert Höyem of [[Madrugada]] * "Grace" - [[Fourplay]] (string quartet) * "Grace" - [[King Creosote]] * "Grace" - [[Rachel Sage]] * "Grace" - [[Three Against Four]] * "Last Goodbye" - [[Natalie Merchant]] of [[10,000 Maniacs]] * "Lilac Wine" - [[Katie Melua]] * "Lover, You Should've Come Over" - [[Jamie Cullum]] * "Lover, You Should've Come Over" - [[Howie Day]] (live) * "Lover, You Should've Come Over" - [[John Mayer]] (live) * "Mojo Pin" - [[Adem]] * "Morning Theft" - [[Stephen Fretwell]] * "New Year's Prayer" - [[Howie Day]] (live) * "Nightmares By The Sea" - [[Katatonia]] * "What Will You Say?" - [[Martin Grech]] (live) * "Yard of Blonde Girls" - [[Micah P. Hinson]] (tæknilega endurfluttningur [[Inger Lorre]]) == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = en | titill = Jeff Buckley | mánuðurskoðað = 11. október | árskoðað = 2005}} == Útværir tenglar == * [https://www.jeffbuckley.com/ Vefsíða Jeff Buckley] * [http://www.amazinggracejeffbuckley.com/ Vefsíða heimildarmyndar um hann] * [http://www.mojopin.org/ MojoPin.org]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} - A Tribute to Jeff Buckley * [http://www.moviepoopshoot.com/squib/42.html In His Wake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051103220222/http://www.moviepoopshoot.com/squib/42.html |date=2005-11-03 }} - Jeff Buckley's tributes and followers * [http://www.listology.com/content_show.cfm/content_id.5307 Tribute song list] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010710063700/http://www.listology.com/content_show.cfm/content_id.5307 |date=2001-07-10 }} * [http://www.joetripician.com/jeffbuckley.html Óútgefið lag: „Ozark Melody“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071007073853/http://www.joetripician.com/jeffbuckley.html |date=2007-10-07 }} {{fde|1966|1997|Buckley, Jeff}} {{DEFAULTSORT:Buckley, Jeff}} [[Flokkur:Bandarískir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Bandarískir lagahöfundar]] coh3c34aboyl4ntka6zi503ngfa3u3t Robert Oppenheimer 0 20637 1958729 1958661 2026-04-03T16:37:54Z TKSnaevarr 53243 1958729 wikitext text/x-wiki {{Vísindamaður | svæði = Eðlisfræði| tímabil = 20. öld| color = #B0C4DE | image_name = Oppenheimer (cropped).jpg| nafn = J. Robert Oppenheimer| fæddur = [[22. apríl]] [[1904]]<br>[[New York-borg]], [[New York (fylki)|New York]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | látinn = {{Dánardagur og aldur|1967|2|18|1904|4|22}}<br>[[Princeton (New Jersey)|Princeton]], [[New Jersey]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]| svið = [[Fræðileg eðlisfræði]]| helstu_viðfangsefni = | markverðar_kenningar = | helstu_ritverk = ''Zur Quantentheorie kontinuierlicher Spektren'' (1927)| alma mater = [[Harvard-háskóli]] ([[Baccalaureus Artium|BA]])<br>[[Christ's College, Cambridge]]<br>[[Georg-August-háskólinn í Göttingen]] ([[Philosophiae Doctor|PhD]]) | stofnun = [[Kaliforníuháskóli í Berkeley]]<br>[[Tækniháskólinn í Kaliforníu]]<br>[[Los Alamos-rannsóknarstöðin]]<br>[[Institute for Advanced Study]]| verðlaun_nafnbætur = | undirskrift = J Robert Oppenheimer signature.svg | }} '''Julius Robert Oppenheimer''' ([[22. apríl]] [[1904]] – [[18. febrúar]] [[1967]]) var [[Bandaríkin|bandarískur]] [[eðlisfræðingur]] af [[Þýskaland|þýskum]] [[Gyðingar|gyðingaættum]] og yfirmaður vísindarannsókna við [[Manhattan-verkefnið]], sem var sett á laggirnar í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni í því skyni að smíða fyrstu [[Kjarnorkusprengja|kjarnorkusprengjuna]] í [[Los Alamos]]-rannsóknarstöðinni í [[Nýja Mexíkó|Nýju Mexíkó]]. Oppenheimer sem nefndur hefur verið „faðir [[atómsprengja|atómsprengjunnar]]“ harmaði smíði kjarnorkusprengjunnar og eyðingamátt hennar eftir að [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|hún var notuð]] á [[Japan|japönsku]] [[borg]]irnar [[Hiroshima]] og [[Nagasaki]]. Þegar eyðingarmáttur sprengjunnar kom í ljós lét Oppenheimer eftir sér hin fleygu orð „Nú er ég Dauð­inn, eyð­ing­ar­afl heims­ins“ (e. ''Now I am become Death, the destroyer of worlds''), sem er vísun í hindúaritninguna [[Bhagavad Gita]].<ref>{{Vefheimild|titill=Nú er ég Dauðinn, eyðingarafl heimsins|url=https://kjarninn.is/frettir/nu-er-eg-daudinn-eydingarafl-heimsins/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2015|mánuður=7. ágúst|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. desember}}</ref> ==Í dægurmenningu== Árið 2023 kom út kvikmyndin ''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]'' sem fjallar um störf Oppenheimer í tengslum við framleiðslu fyrstu kjarnorkusprengjunnar. ==Tilvísanir== <references/> {{fde|1904|1967|Oppenheimer, Robert}} [[Flokkur:Bandarískir eðlisfræðingar|Oppenheimer, Robert]] lvs8ae5p97bfp5w16kv00d5s4n4t5c1 Jólakötturinn 0 21646 1958779 1891056 2026-04-04T05:19:36Z InternetArchiveBot 75347 Bjarga 0 heimildum og merki 1 sem dauðar.) #IABot (v2.0.9.5 1958779 wikitext text/x-wiki '''Jólakötturinn''' er óvættur í [[þjóðsögur|íslenskum þjóðsögum]] og er húsdýr hjá [[Grýla|Grýlu]] og [[Leppalúði|Leppalúða]]. Jólakötturinn er þekktur fyrir að éta börn sem ekki fá [[fatnaður|flíkur]] fyrir [[jól]]in. Börnunum var til dæmis gefið [[kerti]] og einhver spjör, [[sokkar]] eða [[skór]], til þess þau þyrftu ekki að ''klæða köttinn'' eins og sagt var. Í öðrum útgáfum frásagnarinnar étur jólakötturinn matinn frá börnunum frekar en börnin sjálf, og í enn öðrum gildir þetta jafnt um fullorðna. Í öðru bindi þjóðsagnasafns [[Jón Árnason (1819)|Jóns Árnasonar]] segir um jólaköttinn: :''Þó gátu menn ekki notið jólagleðinnar með öllu áhyggjulausir því auk [[:Flokkur:Íslensku jólasveinarnir|jólasveinanna]] var það trú að óvættur væri á ferð sem kallaður væri '''jólaköttur'''. Hann gerði reyndar engum þeim mein sem eignuðust einhverja nýja flík að fara í á [[Aðfangadagur|aðfangadagskvöldið]], en hinir sem ekkert nýtt fat fengu „fóru allir í jólaköttinn“ svo hann tók þá eða að minnsta kosti [[jólarefur|jólarefinn]] þeirra og þótti þá góðu fyrir goldið ef kötturinn gerði sig ánægðan með hann.'' == Heimildir == * Þjóðsögur Jóns Árnasonar. * {{vefheimild|url=http://www.jolamjolk.is/category.aspx?catID=361|titill=Jólamjólk - Jólakötturinn, Grýla og Leppalúði|mánuðurskoðað=14. desember|árskoðað=2005}} == Tenglar == * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3304702&issId=242248&lang=0 ''Jólakötturinn''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1985] * [http://www.timarit.is/?issueID=418580&pageSelected=43&lang=0 ''Jólaföt - jólaköttur''; grein í Lesbók Morgunblaðsins 1958]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} [[Flokkur:Jól á Íslandi]] [[Flokkur:Íslenskir jólavættir]] ezkle48p56lyjzf4z267cuesshcarit Kwame Nkrumah 0 22353 1958777 1948538 2026-04-04T02:34:07Z CommonsDelinker 1159 Skipti út The_National_Archives_UK_-_CO_1069-50-1.jpg fyrir [[Mynd:Kwame_Nkrumah_-_The_National_Archives_UK_-_CO_1069-50-1.jpg]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|File renamed]]:). 1958777 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Kwame Nkrumah | mynd = Kwame Nkrumah - The National Archives UK - CO 1069-50-1.jpg | titill= Forseti Gana | stjórnartíð_start = [[1. júlí]] [[1960]] | stjórnartíð_end = [[24. febrúar]] [[1966]] | forveri = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður = [[Joseph Arthur Ankrah]] {{small|(sem formaður Þjóðfrelsisráðsins)}} | titill2= Forsætisráðherra Gana | stjórnartíð_start2 = [[6. mars]] [[1957]] | stjórnartíð_end2 = [[1. júlí]] [[1960]] | einvaldur2 = [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] | landstjóri2 = [[Charles Arden-Clarke]]<br>[[William Hare, 5. jarlinn af Listowel|Listowel lávarður]] | forveri2 = ''Hann sjálfur sem forsætisráðherra Gullstrandarinnar'' | eftirmaður2 = ''Hann sjálfur sem forseti'' | titill3= Forsætisráðherra Gullstrandarinnar | stjórnartíð_start3 = [[21. mars]] [[1957]] | stjórnartíð_end3 = [[6. mars]] [[1957]] | einvaldur3 = [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabet 2.]] | landstjóri3 = [[Charles Arden-Clarke]] | forveri3 = ''Embætti stofnað'' | eftirmaður3 = ''Hann sjálfur sem forsætisráðherra Gana'' | myndatexti = | fæddur = [[21. september]] [[1909]] | fæðingarstaður = [[Nkroful]], [[Gullströndin]]ni (nú [[Gana]]) | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1972|4|27|1909|9|21}} | dánarstaður = [[Búkarest]], [[Rúmenía|Rúmeníu]] | þjóderni = [[Gana|Ganverskur]] | maki = [[Fathia Nkrumah]] | stjórnmálaflokkur = | börn = Francis, Gamal, Samia, Sekou | þekktur_fyrir = | bústaður = | atvinna = | háskóli = Lincoln-háskólinn í Pennsylvaníu<br>[[Pennsylvaníuháskóli]]<br>[[London School of Economics|Hagfræðiskólinn í London]]<br>[[University College London]]<br>[[Gray's Inn]] | starf = |undirskrift = }} '''Kwame Nkrumah''' ([[21. september]] [[1909]] – [[27. apríl]] [[1972]]) var [[stjórnmál]]amaður og sjálfstæðishetja frá [[Gana]], oft lýst sem helstu von [[Afríka|álfunnar]] og fylgismaður [[Stór-Afríkustefna|Stór-Afríkustefnunnar]]. Hann fæddist í bænum [[Nkroful]] á [[Gullströndin]]ni þar sem nú er [[Gana]] og hét upphaflega '''Francis Nwia-Kofi Ngonloma'''. Hann lærði í Achimota í [[Akkra]] og síðan í [[kaþólsk trú|kaþólskum]] skóla í [[Amisano]]. Eftir það varð hann [[kennari]] í kaþólskum skóla í [[Axim]]. Síðar fór hann til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] og lauk [[M.Sc.-próf]]i í [[kennslufræði]] [[1942]] og ári síðar [[M.A.-próf]]i í [[heimspeki]] við [[Pennsylvaníuháskóli|Pennsylvaníuháskóla]]. [[1945]] flutti hann til [[London]] til að læra við [[London School of Economics]]. Þar hitti hann [[George Padmore]] og tók þátt í skipulagningu [[Stór-Afríkuþingið|Stór-Afríkuþingsins]] [[1945]]. Í framhaldinu varð hann virkur í hreyfingunni sem barðist fyrir sjálfstæði Afríkuríkja. Hann sneri heim til Gana árið [[1947]] og gerðist félagi í ''[[United Gold Coast Convention]]'' sem var undir stjórn [[Joseph B. Danqauh]]. Sama ár stofnaði hann ný stjórnmálasamtök ''[[Convention People's Party]]'' með slagorðið „Sjálfstæði strax“. Hann sagði sig úr UGCC árið [[1949]] og hóf að skipuleggja fjöldaaðgerðir byggðar á [[borgaraleg óhlýðni|borgaralegri óhlýðni]]. [[Bretland|Bresku]] nýlenduyfirvöldin handtóku hann [[1950]]. Skömmu síðar ákváðu Bretar að veita nýlendunni sjálfstæði og boðuðu til [[kosningar|kosninga]] til nýs [[löggjafarþing]]s árið [[1951]]. Nkrumah sat þá enn í fangelsi en hlaut kosningu á þingið. Honum var sleppt og hann tók að sér að leiða [[bráðabirgðastjórn]] ásamt breska [[landstjóri|landstjóranum]]. [[6. mars]] [[1957]] lýsti [[Gana]] yfir [[sjálfstæði]] og Nkrumah var tilnefndur [[forsætisráðherra]]. Í fyrstu var þjóðhöfðingi landsins breski konungurinn en var lýst [[lýðveldi]] árið [[1960]]. Í kjölfarið fylgdi efnahagsleg niðursveifla og órói í landinu. Meðal annars var reynt að myrða Nkrumah. Eftir þetta urðu stjórnarhættir hans gerræðislegri. Hann lýsti yfir [[flokksræði]] [[1964]] og gerði sjálfan sig að [[forseti|forseta]] til æviloka.<ref>{{Tímarit.is|2400434|Frelsarinn fallinn|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=26. febrúar 1966|blaðsíða=8}}</ref> Á sama tíma einangraði hann landið efnahagslega. Meðan á heimsókn hans í [[Peking]] og [[Hanoi]] stóð árið [[1966]] var honum steypt af stóli í [[herforingjabylting]]u.<ref>{{Tímarit.is|1373259|„Hans Messíasarhátign“ steypt af stalli í gær|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=25. febrúar 1966|blaðsíða=17}}</ref> Eftir þetta gat hann ekki snúið aftur til Gana, en bjó í [[Gínea|Gíneu]] og hélt áfram að vinna að hugsjóninni um sameiningu Afríkumanna. Hann lést árið [[1972]] í [[Rúmenía|Rúmeníu]] þar sem hann var að leita sér lækninga. ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla| fyrir=Fyrstur í embætti| titill=[[Forseti Gana]]| frá=[[1960]]| til=[[1966]]| eftir=[[Joseph Arthur Ankrah]]<br>{{small|(sem formaður Þjóðfrelsisráðsins)}} }} {{Töfluendir}} {{fde|1909|1972|Nkrumah, Kwame}} {{DEFAULTSORT:Nkrumah, Kwame}} [[Flokkur:Forsetar Gana]] [[Flokkur:Forsætisráðherrar Gana]] b60t0xp2qtens6ka6mlhx0ay3me1yya Spjall:Reykjavík 1 25146 1958697 1958684 2026-04-03T14:16:26Z Akigka 183 /* Saga */ Svar 1958697 wikitext text/x-wiki Er Þórshöfn höfuðborg Færeyja eða Kúlúsúk höfuðborg Grænlands? Það þarf að vera fleirri en ein borg til að tala um höfuðborg. Það hlítur að vera til einhvað betra orð eins og stjórnarráðsstaður eða einhvað þess hátar. Það er ónákvæmt að kalla Washington höfuðborg USA þar sem margar aðrar borgir eru stærri og frægari. :Já, Þórshöfn er höfuðborg Færeyja, og Nuuk (ekki Kúlúsúk) er höfuðborg Grænlands. Reykjavík er höfuðborg Íslands. Eina borgin getur vel verið höfuðborgin, þar að auki sem borg er mjög afstætt hugtak. --[[Notandi:Sterio|Sterio]] 11. maí 2006 kl. 20:11 (UTC) == Um hverfaskiptingu == Opinbera hverfaskiptingin fylgir ekki alltaf þeim skiptingum (geta verið mjög mismunandi) sem notaðar eru í daglegu tali, t.d. er Grafarholti og Norðlingaholti skellt undir Árbæ á meðan Úlfarsfellið er strax tilgreint sem hverfi. Ég held að það sé þó betra að halda sig við hina stjórnsýslulegu skiptingu heldur en að reyna að fara eftir einhverri huglægri skiptingu þar sem slíkar skiptingar eru mjög ónákvæmar. Mér fannst rétt að sýna naumhyggju í því hvað er hlekkjað og hvað ekki þar sem bæjarhlutarnir eru mismerkilegir og misvel þekktir. En auðvitað getur hver sem er bætt við tenglum að vild. Bæjarhlutaheitin eru eins og þau eru í samþykktinni sem ég vísa í. --[[Notandi:Dresib|Dresib]] 5. apríl 2006 kl. 14:26 (UTC) (Gleymdi víst að skrá mig inn áður en ég skellti hverfunum inn). == Myndir fyrir hverfaskipitingu== Mætti ekki vel nota [[:Mynd:Hverfi-reykjavikur.svg|þessa mynd]]? Mér virðist hún skýrari og hún hefur texta í þokkabót. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 13. júlí 2008 kl. 01:21 (UTC) == Hverfaskipting == Ég er búinn að bæta allnokkrum þessara hverfa [http://openstreetmap.org/?lat=64.1357&lon=-21.887&zoom=13&layers=0B00FTF á OpenStreetMap], þó eru ekki nærru öll komin og sum þeirra eru skilgreind það ónægilega í greinum hér að ég hef bara geta sett þau inn sem punkta en ekki samsvarandi [[marghyrningur|marghyrninga]] sem lýsa nákvæmum hverfamörkum. --[[Notandi:Ævar Arnfjörð Bjarmason|Ævar Arnfjörð Bjarmason]] 31. október 2008 kl. 22:33 (UTC) == Systra/vinaborgir fjöldi? == Fjöldi vinaborga er hér 19 en á ensku Wiki 5. Ég finn ekki heimild um vinaborgir á síðu Rvkborgar eða á google. Ég sendi borginni fyrirspurn og viti menn þá var mér gefinn linkur á undirkaflann hérna sem ég er að reyna að uppfæra! *facepalm* [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. maí 2023 kl. 10:44 (UTC) : Áhugavert. [https://www.dv.is/eyjan/2022/03/17/dagur-borgarstjori-ferdast-til-eystrasaltsrikjanna-ad-kynna-ser-adstaedur-flottafolks/ Hér] er t.d. talað um að höfuðborgir allra Eystrasaltsríkjanna séu vinaborgir Reykjavíkur... --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 26. maí 2023 kl. 16:41 (UTC) == Saga == Það nokkurn veginn ekkert um sögu Reykjavíkur frá seinna stríði. Það mætti fara í uppbyggingu hverfa og húsa eins og Hörpu, Hallgrímskirkju, borgarskipulag.... Síðan [[Saga Reykjavíkur]] er svipuð. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 10:59 (UTC) :Úthverfin, hitaveitan, vatnstaka í Heiðmörk, Hringbrautin verður að Miklubraut. Það er af nógu að taka, en kannski ekki aðgengileg yfirlit nema í bókum Guðjóns og Eggerts - ekki á netinu s.s. [https://borgarsogusafn.is/skyrslur Húsakannanir Borgarsögusafns] eru samt hafsjór af fróðleik. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 14:16 (UTC) l2angxmryfx2erezcbfn1iotnctvq34 1958709 1958697 2026-04-03T15:16:38Z Berserkur 10188 /* Saga */ 1958709 wikitext text/x-wiki Er Þórshöfn höfuðborg Færeyja eða Kúlúsúk höfuðborg Grænlands? Það þarf að vera fleirri en ein borg til að tala um höfuðborg. Það hlítur að vera til einhvað betra orð eins og stjórnarráðsstaður eða einhvað þess hátar. Það er ónákvæmt að kalla Washington höfuðborg USA þar sem margar aðrar borgir eru stærri og frægari. :Já, Þórshöfn er höfuðborg Færeyja, og Nuuk (ekki Kúlúsúk) er höfuðborg Grænlands. Reykjavík er höfuðborg Íslands. Eina borgin getur vel verið höfuðborgin, þar að auki sem borg er mjög afstætt hugtak. --[[Notandi:Sterio|Sterio]] 11. maí 2006 kl. 20:11 (UTC) == Um hverfaskiptingu == Opinbera hverfaskiptingin fylgir ekki alltaf þeim skiptingum (geta verið mjög mismunandi) sem notaðar eru í daglegu tali, t.d. er Grafarholti og Norðlingaholti skellt undir Árbæ á meðan Úlfarsfellið er strax tilgreint sem hverfi. Ég held að það sé þó betra að halda sig við hina stjórnsýslulegu skiptingu heldur en að reyna að fara eftir einhverri huglægri skiptingu þar sem slíkar skiptingar eru mjög ónákvæmar. Mér fannst rétt að sýna naumhyggju í því hvað er hlekkjað og hvað ekki þar sem bæjarhlutarnir eru mismerkilegir og misvel þekktir. En auðvitað getur hver sem er bætt við tenglum að vild. Bæjarhlutaheitin eru eins og þau eru í samþykktinni sem ég vísa í. --[[Notandi:Dresib|Dresib]] 5. apríl 2006 kl. 14:26 (UTC) (Gleymdi víst að skrá mig inn áður en ég skellti hverfunum inn). == Myndir fyrir hverfaskipitingu== Mætti ekki vel nota [[:Mynd:Hverfi-reykjavikur.svg|þessa mynd]]? Mér virðist hún skýrari og hún hefur texta í þokkabót. --[[Notandi:BiT|Baldur Blöndal]] 13. júlí 2008 kl. 01:21 (UTC) == Hverfaskipting == Ég er búinn að bæta allnokkrum þessara hverfa [http://openstreetmap.org/?lat=64.1357&lon=-21.887&zoom=13&layers=0B00FTF á OpenStreetMap], þó eru ekki nærru öll komin og sum þeirra eru skilgreind það ónægilega í greinum hér að ég hef bara geta sett þau inn sem punkta en ekki samsvarandi [[marghyrningur|marghyrninga]] sem lýsa nákvæmum hverfamörkum. --[[Notandi:Ævar Arnfjörð Bjarmason|Ævar Arnfjörð Bjarmason]] 31. október 2008 kl. 22:33 (UTC) == Systra/vinaborgir fjöldi? == Fjöldi vinaborga er hér 19 en á ensku Wiki 5. Ég finn ekki heimild um vinaborgir á síðu Rvkborgar eða á google. Ég sendi borginni fyrirspurn og viti menn þá var mér gefinn linkur á undirkaflann hérna sem ég er að reyna að uppfæra! *facepalm* [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 26. maí 2023 kl. 10:44 (UTC) : Áhugavert. [https://www.dv.is/eyjan/2022/03/17/dagur-borgarstjori-ferdast-til-eystrasaltsrikjanna-ad-kynna-ser-adstaedur-flottafolks/ Hér] er t.d. talað um að höfuðborgir allra Eystrasaltsríkjanna séu vinaborgir Reykjavíkur... --[[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 26. maí 2023 kl. 16:41 (UTC) == Saga == Það nokkurn veginn ekkert um sögu Reykjavíkur frá seinna stríði. Það mætti fara í uppbyggingu hverfa og húsa eins og Hörpu, Hallgrímskirkju, borgarskipulag.... Síðan [[Saga Reykjavíkur]] er svipuð. [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 10:59 (UTC) :Úthverfin, hitaveitan, vatnstaka í Heiðmörk, Hringbrautin verður að Miklubraut. Það er af nógu að taka, en kannski ekki aðgengileg yfirlit nema í bókum Guðjóns og Eggerts - ekki á netinu s.s. [https://borgarsogusafn.is/skyrslur Húsakannanir Borgarsögusafns] eru samt hafsjór af fróðleik. [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 14:16 (UTC) :: Góð ábending, líklega er eitthvað um heimildir á síðu stofnana og Vísindavef t.d. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 3. apríl 2026 kl. 15:16 (UTC) plqnycj8kycn3twv64qjxvq553ztk29 Francis Ford Coppola 0 26926 1958801 1950984 2026-04-04T10:32:20Z TKSnaevarr 53243 1958801 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Francis Ford Coppola(CannesPhotoCall).jpg|thumb|Francis Ford Coppola á [[Cannes-hátíðin]]ni 2001]] '''Francis Ford Coppola''' (fæddur [[7. apríl]] [[1939]] í [[Detroit]] í [[Michigan]]) er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[kvikmynd]]agerðarmaður. Hann ólst upp í [[New York-borg|New York]]. Faðir hans var [[tónlistarmaður]]inn [[Carmine Coppola]] og móðir hans var [[leikkona]]. Hans frægustu kvikmyndir eru ''[[Guðfaðirinn|Guðfaðirinn 1]]'', ''[[Guðfaðirinn 2|2]]'' og ''[[Guðfaðirinn 3|3]]''. == Kvikmyndaskrá == {| class="wikitable" |+ !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjóri !Handritshöfundur !Framleiðandi !Athugasemdir |- |1963 |''Dementia 13'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} | |- |1966 |''You're a Big Boy Now'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} | |- |1968 |''Finian's Rainbow'' | |{{Já}} |{{Nei}} |{{Nei}} | |- |1969 |''The Rain People'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} | |- |1972 |''[[Guðfaðirinn|The Godfather]]'' |''[[Guðfaðirinn]]'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Handritshöfundur ásamt Mario Puzo |- | rowspan="2" |1974 |''The Conversation'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} | |- |''The Godfather Part II'' |''Guðfaðirinn 2'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Handritshöfundur ásamt Mario Puzo |- |1979 |''[[Dómsdagur nú|Apocalypse Now]]'' |''[[Dómsdagur nú]]'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Handritshöfundur ásamt John Milius og Michael Herr |- |1982 |''One from the Heart'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Handritshöfundur ásamt Armyan Bernstein |- | rowspan="2" |1983 |''The Outsiders'' |''Utangarðsdrengir'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Handritshöfundur ásamt S. E. Hinton |- |''Rumble Fish'' |''Götudrengir'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Handritshöfundur ásamt S. E. Hinton |- |1984 |''The Cotton Club'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Handritshöfundur ásamt William Kennedy |- | rowspan="2" |1986 |''Captain EO'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Stuttmynd. Handritshöfundur ásamt [[George Lucas]] og Rusty Lemorande |- |''Peggy Sue Got Married'' | |{{Já}} |{{Nei}} |{{Nei}} | |- |1987 |''Gardens of Stone'' | |{{Já}} |{{Nei}} |{{Já}} | |- |1988 |''Tucker: The Man and His Dream'' | |{{Já}} |{{Nei}} |{{Nei}} | |- |1989 |''New York Stories'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Hluti: "Life Without Zoë". Handritshöfundur ásamt Sofia Coppola |- |1990 |''The Godfather Part III'' |''Guðfaðirinn 3'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Handritshöfundur ásamt Mario Puzo |- |1992 |''Bram Stoker's Dracula'' | |{{Já}} |{{Nei}} |{{Já}} | |- |1996 |''Jack'' | |{{Já}} |{{Nei}} |{{Já}} | |- |1997 |''The Rainmaker'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} | |- |2007 |''Youth Without Youth'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} | |- |2009 |''Tetro'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} | |- |2011 |''Twixt'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} | |- |2024 |''Megalopolis'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} | |} {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Coppola, Francis Ford}} [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar]] [[Flokkur:Coppola-ættin]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1939]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta leikstjóra]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] igf4kuarfliu8ehkhfldfuxoraygl7w Breiðavík 0 37408 1958748 1826203 2026-04-03T19:37:31Z Gurkubondinn 11672 /* Breiðavíkurheimilið */ CITEPUNCT 1958748 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Breiðavík.jpg|thumb|Séð til Breiðavíkur]] [[Mynd:FD6A0394.jpg|alt=Kirkja í Breiðavik|thumb|Kirkja í Breiðavik]] '''Breiðavík''' er vík á [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] á [[Ísland]]i og er ein af svonefndum Útvíkum og liggur milli [[Látravík]]ur og [[Kollsvík]]ur. Nokkru sunnar er [[Látrabjarg]] og þorpið [[Patreksfjörður]] er í um 50 km fjarlægð. Í Breiðavík er nú búskapur og ferðaþjónusta, á sumrin er rekið þar gistiheimili. Allmikill útvegur var stundaður fyrrum frá Breiðuvík. Frá [[1824]] hefur verið kirkjustaður í Breiðuvík, en áður var þar bænhús. Kirkjan sem nú stendur í Breiðavík var vígð árið [[1964]]. == Breiðavíkurheimilið == Uppeldisheimili fyrir drengi var rekið á vegum ríkisins í Breiðuvík á árunum [[1953]] – [[1979]]. Sérfræðingar gagnrýndu staðarval fyrir slíkt heimili.<ref>[https://www.stjornarradid.is/media/forsaetisraduneyti-media/media/skyrslur/breidavik_skyrsla.pdf SKÝRSLA NEFNDAR SAMKVÆMT LÖGUM NR. 26/2007, Könnun á starfsemi Breiðavíkurheimilisins 1952-1979 ]</ref> Upphaflega var heimilið stofnað fyrir drengi á aldrinum 14-18 ára en þar voru aðallega drengir á aldrinum 10 – 14 ára. Margar ástæður gátu verið fyrir því að þeir voru sendir þangað allt frá afbrotum yfir í alvarleg heimilisvandamál. Í [[Kastljós]]þætti [[6. febrúar]] [[2007]] upplýsti fyrrverandi vistmaður uppeldisheimilisins í Breiðuvík að hann hefði orðið fyrir [[ofbeldi]] og [[kynferðisleg misnotkun|kynferðislegri misnotkun]] á meðan dvöl hans þar stóð, en svipaðar upplýsingar höfðu komið fram skömmu áður í [[DV]] og einnig löngu fyrr í minningum [[Sævar Ciesielski|Sævars Ciesielski]] frá 1980. Margir aðrir fyrrum vistmenn í Breiðuvík fylgdu í kjölfarið á Kastljósþættinum og höfðu sömu sögu að segja um slæman aðbúnað og andlegt og líkamlegt ofbeldi. Í Kastljósþættinum kom einnig í ljós að Gísli Guðjónsson réttarsálfræðingur vann skýrslu árið [[1975]] þar sem hann gagnrýndi aðbúnaðinn í Breiðuvík. Niðurstöður Gísla voru meðal annars þær að 83% þeirra drengjanna sem dvöldu á Breiðavík komust í kast við lögin og 63% fyrir alvarlega glæpi.<ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item143074/|titill=RÚV: Breiðavík: Aðbúnaður oft gagnrýndur|mánuðurskoðað=6. febrúar|árskoðað=2007}}</ref><ref>{{vefheimild|url=http://www.ruv.is/heim/frettir/frett/store64/item142983/|titill=RÚV: Flestallir Breiðavíkurdrengirnir urðu lögbrjótar|mánuðurskoðað=6. febrúar|árskoðað=2007}}</ref> ==Tilvísanir== <div class="references-small"> <references /> </div> == Tenglar == {{commonscat|Breiðavík (West-Fjords)}} * [http://www.breidavik.net/ Ferðaþjónustan Breiðavík] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203212726/http://www.breidavik.net/ |date=2007-02-03 }} * [http://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_breidavik.htm Náttúrufræðifélag Íslands - BREIÐAVÍK] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070125184112/http://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_breidavik.htm |date=2007-01-25 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20080724223651/vestfirdir.is/index.php?page=breidavikurkirkja Breiðavíkurkirkja í Útvíkum] [[Flokkur:Vesturbyggð]] [[Flokkur:Víkur á Íslandi]] 1ofi9j84yib1pnypfui5ll0drgiwwxm Wikipedia:Tillögur að greinum 4 37603 1958738 1954983 2026-04-03T17:03:34Z TKSnaevarr 53243 /* Kvikmyndir */ 1958738 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ <!-- {{Skjalasafn|* [[Wikipedia:Beiðnir_um_greinar/Eldra|Eldri umræður (óvirkt)]]}} --> Hér geturðu lagt inn tillögur að greinum sem ættu að vera til, málefnum sem ættu að koma betur fram í grein, og bent á greinar sem er brýnt að bæta. Wikipedía er sífellt í vinnslu og það er aldrei hægt að gera allar greinar fullkomnar. Það er enginn ritstjóri á Wikipedíu og hér er allt gert í sjálfboðavinnu. Eina leiðin til þess að fullvissa sig um að grein verði skrifuð [[wikipedia:Kynning|'''er að gera það sjálfur''']]. Tilgangurinn með þessum lista er að gefa öðrum höfundum yfirsýn yfir hvað sé brýnast að bæta, kannski veit viðkomandi voða mikið um málefnið og langar að henda í góða grein um það en hafði bara ekki dottið það í hug. Hafðu í huga: * Þær greinar sem eru lagðar til þurfa að vera um eitthvað mjög [[wikipedia:Markvert_efni|'''markvert''']]. * Best er auðvitað að [[wikipedia:Kynning|'''skrifa greinina bara sjálfur''']]. * Láttu hlekk fylgja með á greinina þó hún sé ekki til ennþá. * Láttu fylgja með slóðir á erlendar Wikipedíur eða slóðir á greinar um efnið. * Láttu fylgja með stutta lýsingu á efninu ef það er ekki augljóst. * Ef þú ert að leggja til að grein verði bætt, láttu fylgja með lýsingu hvað þarf helst að bæta (sé það ekki augljóst). * Sumar greinar er brýnna að vinna að en aðrar, mikilvægustu greinarnar ættu að koma fram efst í viðeigandi lista. == Efni tengt Íslandi == === Almennt === * [[Konukot]] * [[Ljósmæðraskóli Íslands]] === Stjórnmál === * [[Tvímenningskjördæmi]] * [[Búvörusamningar]] * [[Flugfreyjuverkfallið 1985]] * [[Gagnagrunnsmálið]] * [[Ólafslög]] * [[Sólstöðusamningar]] * [[Hvöt, félag sjálfstæðiskvenna í Reykjavík]] * [[Magnús Torfi Ólafsson]] * [[Stefán Valgeirsson]] === Íslandssaga === === Menning === === Landafræði === * === Íþróttir === * [[Geir Hallsteinsson]] * [[Íþróttamaður ársins]] (Það vantar greinar um nokkra á listanum) * [[Ólympíumót fatlaðra]] (Má bæta greinina verulega og fjalla t.d. um þátttöku Íslendinga) === Menning === * [[Listi yfir íslensk orðatiltæki]] * [[Langspil]] (vantar meira um sögu og heimildir) * [[Oj, pri lusjku, pri lusjke]]<sup>[[:no:Oj, pri lusjku, pri lusjke|no]], [[:simple:Oy, pri luzhku|en]]</sup> * [[Symfón]] * [[José Baroja]] Scríbhneoir Sile * [[Finnur Jónsson (myndlistamaður)]] * [[Guðlaugur Rósinkranz]] * [[Guðmunda Elíasdóttir]] * [[Halldóra Thoroddsen]] * [[Hrafnhildur Arnardóttir]] * [[Hrafnhildur Hagalín Guðmundsdóttir]] * [[Hulda Hákon]] * [[Jóhann Hjálmarsson]] * [[Karl Kvaran]] * [[Kristinn E. Hrafnsson]] * [[Linda Vilhjálmsdóttir]] * [[Ólafur Haukur Símonarson]] * [[Sigurbjörg Þrastardóttir]] * [[Sveinn Einarsson]] * [[Þórdís Gísladóttir]] * [[Heiðurslaun listamanna]] * [[Borgarlistamaður Reykjavíkur]] === Hljómsveitir === === Fyrirtæki === * Íslensku bankarnir: [[Arion banki]] – Vantar alla sögu um Búnaðarbankann og útrás Kaupþings. Til eru góðar greinar á Wikipedíu um [[Bankahrunið á Íslandi|bankahrunið]] og þær mætti tvinna inn í greinina um bankann sjálfan. Það sama á við um [[Íslandsbanki|Íslandsbanka]] og [[Landsbankinn|Landsbankann]]. === Fólk === * [[Birna Einarsdóttir]] (bankastjóri) * [[Eva María Jónsdóttir]][http://www.visir.is/g/2009828222811] Leikkona og þulur * [[Birkir Hólm Guðnason]] [[:en:Birkir Hólm Guðnason|(en)]] Forstjóri Icelandair 2008–2017 * [[Guðmundur Arnlaugsson]], rektor Menntaskólans við Hamrahlíð * [[Helgi Magnússon]] (viðskiptamaður) * [[Pétur M. Jónasson]]/[[Pétur Mikkel Jónasson]] (1920–2020) vatna­vist­fræðing­ur [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/10/13/andlat_dr_petur_m_jonasson/] * [[Sigfús J. Johnsen]]/[[Sigfús Jóhann Johnsen]] (1940–2013) jarðeðlisfræðingur [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/06/06/andlat_sigfus_johann_johnsen/] * [[Örnólfur Thorlacius]], rektor Menntaskólans við Hamrahlíð == Annað == *[[Klassísk glíma]]<sup>[[:en:Wrestling|en]]</sup> * [[Listi yfir heimsminjar í hættu]] [[:en:List of World Heritage Sites in danger|(en)]] === Vísindi og tækni === * [[Lögmál Arkimedesar]] * [[Talstöð]] (eða [[VHF-talstöð]] um hátíðnitalstöðvar) *[[Lyf]] – of stutt === Fyrirtæki === * [[Ekkert bruðl]] [[:en:No frills|(en)]] - viðskiptalíkan sem felur í sér litla peningasóun til að halda verðinu lágu. * [[Pfizer]] [[:en:Pfizer|(en)]] === Fólk === * [[Carl Nielsen]] [[:da:Carl Nielsen|(da)]],[[:de:Carl Nielsen|(de)]],[[:en:Carl Nielsen|(en)]],[[:es:Carl Nielsen|(es)]],[[:fi:Carl Nielsen|(fi)]],[[:fr:Carl Nielsen|(fr)]],[[:it:Carl Nielsen|(it)]],[[:nl:Carl Nielsen|(nl)]],[[:nn:Carl Nielsen|(nn)]],[[:no:Carl Nielsen|(no)]],[[:sv:Carl Nielsen|(sv)]] – Danskt tónskáld * [[Rued Langgaard]] [[:da:Rued Langgaard|(da)]],[[:de:Rued Langgaard|(de)]],[[:en:Rued Langgaard|(en)]],[[:es:Rued Langgaard|(es)]],[[:fi:Rued Langgaard|(fi)]],[[:fr:Rued Langgaard|(fr)]],[[:it:Rued Langgaard|(it)]],[[:nl:Rued Langgaard|(nl)]],[[:no:Rued Langgaard|(no)]],[[:sv:Rued Langgaard|(sv)]] – Danskt tónskáld * [[John Cena]] [[:da:John Cena|(da)]],[[:de:John Cena|(de)]],[[:fr:John Cena|(fr)]],[[:en:John Cena|(en)]] – Bandarískur glímukappi * [[The Undertaker]] [[:da:The Undertaker|(da)]],[[:de:The Undertaker|(de)]],[[:fr:The Undertaker|(fr)]],[[:en:The Undertaker|(en)]] – Bandarískur glímukappi * [[Hulk Hogan]] [[:da:Hulk Hogan|(da)]],[[:de:Hulk Hogan|(de)]],[[:fr:Hulk Hogan|(fr)]],[[:en:Hulk Hogan|(en)]] – Bandarískur glímukappi * [[Saraṇa Bhikkhu]] ([[:no:Saraṇa Bhikkhu|no]]) * [[Ted Turner]] * [[Sam Altman]] * [[Peter Thiel]] === Heilsa === ==== Sjúkdómar o.fl. ==== * [[Mænuskaði]] * [[Félagsfælni]] * [[Hjartsláttartruflanir]] • [[Fitulifur]] • [[Blóðprufa]] • [[Ógleði]] • [[Svimi]] * [[Sóri]] (psoriasis; veit ekki hvaða nafn ætti að vera notað) [[:en:Psoriasis|(en) •]] [[Ónæmisbælandi lyf]] * [[Sykursýki]] <small>þarf meiri umfjöllun</small> • * [[Glútenofnæmi]] <small>umfjöllun vantar</small> • ==== Lyf og efni ==== * [[Verkjalyf]] • [[Ópíóðar]] • '''[[Nikótín]]''' – <small>Vantar umfjöllun</small> • [[Metformín|Metformin]] – <small>lyf við sykursýki 2</small * [[Bólgueyðandi verkjalyf]] [[:en:Nonsteroidal anti-inflammatory drug|(en)]] ==== Smitsjúkdómar ==== * '''[[Salmonella]]''' [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13100/Salmonella] * [[Lifrarbilun]] [[:en:liver failure|(en)]] * [[Epstein–Barr veira|Epstein–Barr veiran]] * [[Gulusótt]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15798/Gulusott] * [[Rauðir hundar]] (Rubella) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13099/Raudir-hundar-(Rubella)] • [[Adenóveira]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12463/Augnsykingar-af-voldum-adenoveira] • [[Bandormur]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15790/Bandormslirfusyki-(cysticercosis)] • [[Basillus]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12342/Basillus] • [[Borrelíósa]] - Lyme sjúkdómur ([[Skógarmítill]]) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item20339/Borreliosa---Lyme-sjukdomur-(Skogarmitill)] • [[Bótúlismi]] (Clostridium botulinum) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12472/Botulismi-(Clostridium-botulinum)] • [[Creutzfeldt Jacob veiki]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15797/Creutzfeldt-Jacob-veiki-og-afbrigdi-hennar] • [[Cryptosporidium]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12473/Cryptosporidium-syking] • [[Giardia]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12478/Giardia] • [[Hand-, fót- og munnsjúkdómur]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12481/Hand---fot--og-munnsjukdomur] • [[Hettusótt]] (Parotitis epidemica, mumps) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item30581/Hettusott-(Parotitis-epidemica--mumps)] • [[Hérasótt]] (tularemia) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15799/Herasott-(tularemia)] • [[Huldusótt]] (Q-fever) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15802/Huldusott-(Q-fever)] • [[Jersínía]] (Yersinia enterocolitica) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12511/Jersinia-(Yersinia-enterocolitica)] • [[Kampýlóbakter]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12512/Kampylobakter] • [[Kláðamaur]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12516/Kladamaur] • [[Kólera]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12518/Kolera] – ''<small>Greinina skortir heimildir</small>'' • [[Kynfæravörtur]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12488/Kynfaeravortur---HPV] • [[Legionella]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item12522/Legionella] • [[Listería]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13085/Listeria] • [[Meningókokkar]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13087/Meningokokkar] • [[Metisillín ónæmur Staph. aureus]] (MÓSA) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15804/Metisillin-onaemur-Staph--aureus-(MOSA)] • [[Nóróveirur]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13096/Noroveirur] • [[Perfringensgerlar]] (Clostridium perfringens) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13097/Perfringensgerlar-(Clostridium-perfringens)] • [[Pneumokokkar]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13098/Pneumokokkar] • [[RS-veira]] (Respiratory Syncytial Virus) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item22188/RS-veira-(Respiratory-Syncytial-Virus)] • [[Sígella]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13102/Sigella] • [[Strongyloides stercoralis]] – tegund [[Þráðormar|þráðorma]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13106/Strongyloides-stercoralis] • [[Sullaveiki]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15805/Sullaveiki] • [[Taugaveiki]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15808/Taugaveiki] • [[Toxóplasmi|Toxóplasmasýking]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15807/Toxoplasmasyking] • [[Tríkínusýking]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item16300/Trikinusyking] • [[Tríkómónassýking]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item13107/Trikomonassyking] • [[Vankómýsín ónæmir enterókokkar]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15809/Vankomysin-onaemir-enterokokkar] • [[Vesturnílarveirusótt]] [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15810/Vesturnilarveirusott] • [[Öldusótt]] (brucellosis) [https://www.landlaeknir.is//smit-og-sottvarnir/smitsjukdomar/sjukdomur/item15811/Oldusott-(brucellosis)] ===Kvikmyndir=== * [[Björgun óbreytts Ryans]] [[:en:Saving Private Ryan|(en)]] * [[Fæðing þjóðar]] [[:en:The Birth of a Nation|(en)]] * [[Rökkurriddarinn]] [[:en:The Dark Knight|(en)]] * [[Shawshank-fangelsið]] [[:en:The Shawshank Redemption|(en)]] * [[Sigur viljans]] [[:en:Triumph of the Will|(en)]] [[Flokkur:Wikipedia:Samvinnuverkefni]] 8af0t00yfj1kn44wigvurcrkrdi3ehh Dvergreikistjarna 0 41396 1958772 1958605 2026-04-04T01:28:04Z My planet is Homlos 115100 Af hverju? Samkvæmt nýjustu heimildinni er þvermál Sednu 906 km, 995 km eru frá 2012, sem er eldra en 906 km heimildin frá 2013, 906 km er nákvæmara, svo Sedna ætti að vera sett á eftir Orcus, og ég gaf heimild, af hverju var það snúið við? Ég skil það ekki. 1958772 wikitext text/x-wiki '''Dvergreikistjarna''' er [[fylgihnöttur]] [[sólin|sólar]], sem er stærri en [[smástirni]], en minni en [[reikistjarna]] og er ekki [[halastjarna]]. Þær dvergreikistjörnur sem fyrst voru samþykktar eru þrjár talsins (í lækkandi stærðarröð): [[Eris (dvergreikistjarna)|Eris]] (var einu sinni „tíunda [[reikistjarna|reikistjarnan]]” skv. fréttum), [[Plútó (dvergreikistjarna)|Plútó]] (sem fyrr taldist [[reikistjarna]], og hefur 5 [[tungl]]) og [[Seres (dvergreikistjarna)|Seres]] (sem áður taldist [[smástirni]], er í [[smástirni|smástirnabeltinu]] (e. asteroid belt), milli Mars og Júpíters). Seres er hins vegar ekki þriðja stærsta heldur áttunda stærsta (því fleiri hafa verið uppgvötaðar), en langstærst dvergreikistörnurnar eru: Eris massameiri, svo Plúto, þó Plúto er samt með örlítið stærra þvermál. Nú eru dvergreikistjörnur taldar vera hið minnsta 5+, með [[Haumea]] (þriðja stærsta, tvö tungl), [[Makemake]] (fjórða stærsta), upp í yfir 120; aðrar stærstu í lækkandi stærðarröð eru t.d. [[Gonggong]] (samþykkt af [[NASA]] 2016), <!-- Charon, tungl Pluto --> [[Quaoar]], Seres (áður upptalin, ekkert tungl), [[Sedna]]<ref name="Lellouch A60">{{Cite journal |last1=Lellouch |first1=E. |date=2013 |title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=557 |pages=A60 |doi=10.1051/0004-6361/201322047 |bibcode=2013A&A...557A..60L |language=en}}</ref>, [[Orkus]] og [[Salasía]]. Allar ofangreindar, að Sednu undanskilinni, hafa svo eitt eða fleiri [[tungl]]. <!-- enska WP: "Counts of the number of dwarf planets among known bodies of the Solar System range from 5-and-counting (the IAU)[1] to over 120 (Runyon et al).[2] Apart from Sedna, the largest ten of these candidates have either been visited by spacecraft (Pluto and Ceres) or have at least one known moon (Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Orcus, and Salacia)" --> Alan Stern kom fram með hugtakið ''dvergreikistjarna'', samsvarandi við <!-- meðan vantar [[dvergstjarna]] --> ''[[:en:dwarf star|dvergstjörnur]]'', sem hluta af þrískiptri flokkun á [[reikistjarna|reikistjörnum]], og hann og margir <!-- colleagues, starfsbræður? --> aðrir vísindamenn flokka dvergreikistjörnur enn sem <!-- class --> undirflokk af reikistjörnum. == Sjá líka == * [[:en:229762 Gǃkúnǁʼhòmdímà|Gǃkúnǁʼhòmdímà]], er með 100-kílómetra stórt tungl, sem heitir Gǃòʼé ǃHú * [[:en:174567 Varda|Varda]], talin vera dvergreikisjarna * <!-- {{mpl|2002 MS|4}} 2002 MS4 by Brown, {dp|Varuna}} --> [[:en:20000 Varuna|Varuna]] * [[:en:28978 Ixion|Ixion]] <!-- and 2013 FY2 {{mpl|2013 FY|27}} * {{DISPLAYTITLE:{{mp|(55565) 2002 AW|197}}}} --> {{Stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Sólkerfið]] 5sqzr1c5cidenskm6cbqzh496zdov3t 1958773 1958772 2026-04-04T01:29:41Z My planet is Homlos 115100 bætt við tilvísunum 1958773 wikitext text/x-wiki '''Dvergreikistjarna''' er [[fylgihnöttur]] [[sólin|sólar]], sem er stærri en [[smástirni]], en minni en [[reikistjarna]] og er ekki [[halastjarna]]. Þær dvergreikistjörnur sem fyrst voru samþykktar eru þrjár talsins (í lækkandi stærðarröð): [[Eris (dvergreikistjarna)|Eris]] (var einu sinni „tíunda [[reikistjarna|reikistjarnan]]” skv. fréttum), [[Plútó (dvergreikistjarna)|Plútó]] (sem fyrr taldist [[reikistjarna]], og hefur 5 [[tungl]]) og [[Seres (dvergreikistjarna)|Seres]] (sem áður taldist [[smástirni]], er í [[smástirni|smástirnabeltinu]] (e. asteroid belt), milli Mars og Júpíters). Seres er hins vegar ekki þriðja stærsta heldur áttunda stærsta (því fleiri hafa verið uppgvötaðar), en langstærst dvergreikistörnurnar eru: Eris massameiri, svo Plúto, þó Plúto er samt með örlítið stærra þvermál. Nú eru dvergreikistjörnur taldar vera hið minnsta 5+, með [[Haumea]] (þriðja stærsta, tvö tungl), [[Makemake]] (fjórða stærsta), upp í yfir 120; aðrar stærstu í lækkandi stærðarröð eru t.d. [[Gonggong]] (samþykkt af [[NASA]] 2016), <!-- Charon, tungl Pluto --> [[Quaoar]], Seres (áður upptalin, ekkert tungl), [[Sedna]]<ref name="Lellouch A60">{{Cite journal |last1=Lellouch |first1=E. |date=2013 |title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=557 |pages=A60 |doi=10.1051/0004-6361/201322047 |bibcode=2013A&A...557A..60L |language=en}}</ref>, [[Orkus]] og [[Salasía]]. Allar ofangreindar, að Sednu undanskilinni, hafa svo eitt eða fleiri [[tungl]]. <!-- enska WP: "Counts of the number of dwarf planets among known bodies of the Solar System range from 5-and-counting (the IAU)[1] to over 120 (Runyon et al).[2] Apart from Sedna, the largest ten of these candidates have either been visited by spacecraft (Pluto and Ceres) or have at least one known moon (Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Orcus, and Salacia)" --> Alan Stern kom fram með hugtakið ''dvergreikistjarna'', samsvarandi við <!-- meðan vantar [[dvergstjarna]] --> ''[[:en:dwarf star|dvergstjörnur]]'', sem hluta af þrískiptri flokkun á [[reikistjarna|reikistjörnum]], og hann og margir <!-- colleagues, starfsbræður? --> aðrir vísindamenn flokka dvergreikistjörnur enn sem <!-- class --> undirflokk af reikistjörnum. == Sjá líka == * [[:en:229762 Gǃkúnǁʼhòmdímà|Gǃkúnǁʼhòmdímà]], er með 100-kílómetra stórt tungl, sem heitir Gǃòʼé ǃHú * [[:en:174567 Varda|Varda]], talin vera dvergreikisjarna * <!-- {{mpl|2002 MS|4}} 2002 MS4 by Brown, {dp|Varuna}} --> [[:en:20000 Varuna|Varuna]] * [[:en:28978 Ixion|Ixion]] <!-- and 2013 FY2 {{mpl|2013 FY|27}} * {{DISPLAYTITLE:{{mp|(55565) 2002 AW|197}}}} --> == Tilvísanir == {{reflist}} {{Stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Sólkerfið]] bge3srtdxq6h2p5xv5kpu7p9wl1ruzh 1958807 1958773 2026-04-04T10:57:38Z Akigka 183 1958807 wikitext text/x-wiki '''Dvergreikistjarna''' er [[fylgihnöttur]] [[sólin|sólar]], sem er stærri en [[smástirni]], en minni en [[reikistjarna]] og er ekki [[halastjarna]]. Þær dvergreikistjörnur sem fyrst voru samþykktar eru þrjár talsins (í lækkandi stærðarröð): [[Eris (dvergreikistjarna)|Eris]] (var einu sinni „tíunda [[reikistjarna|reikistjarnan]]” skv. fréttum), [[Plútó (dvergreikistjarna)|Plútó]] (sem fyrr taldist [[reikistjarna]], og hefur 5 [[tungl]]) og [[Seres (dvergreikistjarna)|Seres]] (sem áður taldist [[smástirni]], er í [[smástirni|smástirnabeltinu]], milli Mars og Júpíters). Seres er hins vegar ekki þriðja stærsta heldur áttunda stærsta (því fleiri hafa verið uppgvötaðar), en langstærst dvergreikistörnurnar eru: Eris massameiri, svo Plúto, þó Plúto er samt með örlítið stærra þvermál. Nú eru dvergreikistjörnur taldar vera hið minnsta 5+, með [[Haumea]] (þriðja stærsta, tvö tungl), [[Makemake]] (fjórða stærsta), upp í yfir 120; aðrar stærstu í lækkandi stærðarröð eru t.d. [[Gonggong]] (samþykkt af [[NASA]] 2016), <!-- Charon, tungl Pluto --> [[Quaoar]], Seres (áður upptalin, ekkert tungl), [[Sedna]],<ref name="Lellouch A60">{{Cite journal |last1=Lellouch |first1=E. |date=2013 |title="TNOs are Cool": A survey of the trans-Neptunian region |journal=Astronomy & Astrophysics |volume=557 |pages=A60 |doi=10.1051/0004-6361/201322047 |bibcode=2013A&A...557A..60L |language=en}}</ref> [[Orkus]] og [[Salasía]]. Allar ofangreindar, að Sednu undanskilinni, hafa svo eitt eða fleiri [[tungl]]. <!-- enska WP: "Counts of the number of dwarf planets among known bodies of the Solar System range from 5-and-counting (the IAU)[1] to over 120 (Runyon et al).[2] Apart from Sedna, the largest ten of these candidates have either been visited by spacecraft (Pluto and Ceres) or have at least one known moon (Pluto, Eris, Haumea, Makemake, Gonggong, Quaoar, Orcus, and Salacia)" --> Alan Stern setti fram hugtakið „dvergreikistjarna“ (samsvarandi við „[[dvergstjarna]]“) sem hluta af þrískiptri flokkun á [[reikistjarna|reikistjörnum]]. Hann og margir aðrir vísindamenn flokka dvergreikistjörnur enn sem undirflokk af reikistjörnum. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengt efni == * [[229762 Gǃkúnǁʼhòmdímà|Gǃkúnǁʼhòmdímà]], er með tungl sem er 100 km í þvermál, sem heitir Gǃòʼé ǃHú * [[174567 Varda|Varda]], talin vera dvergreikisjarna * <!-- {{mpl|2002 MS|4}} 2002 MS4 by Brown, {dp|Varuna}} --> [[20000 Varuna|Varuna]] * [[28978 Ixion|Ixion]] <!-- and 2013 FY2 {{mpl|2013 FY|27}} * {{DISPLAYTITLE:{{mp|(55565) 2002 AW|197}}}} --> {{Stubbur|stjörnufræði}} [[Flokkur:Sólkerfið]] hdrdl892wxsml386jswf41vm0povfi7 Matt Damon 0 52347 1958789 1944046 2026-04-04T10:21:41Z TKSnaevarr 53243 1958789 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Matt Damon | image = MKr347638 Matt Damon (Small Things Like These, Berlinale 2024) (3x4 cropped).jpg | imagesize = 225px | caption = Damon (2024) | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1970|10|8}} | birthname = Matthew Paige Damon | location = {{USA}} [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Massachusetts]], [[Bandaríkin]] | spouse = Luciana Bozán Barroso (2005-nú) | yearsactive = 1988 - nú | notable role = '''Will Hunting''' í ''[[Good Will Hunting]]''<br />'''Tom Ripley''' í ''[[The Talented Mr. Ripley (kvikmynd)|The Talented Mr. Ripley]]''<br />'''Jason Bourne''' í ''[[The Bourne Identity (kvikmynd)|The Bourne Identity]]'', ''[[The Bourne Supremacy (kvikmynd)|The Bourne Supremacy]]'' og ''[[The Bourne Ultimatum]]''<br />'''Linus Caldwell''' í ''[[Ocean's Eleven (kvikmynd)|Ocean's Eleven]]'', ''[[Ocean's Twelve]]'' og ''[[Ocean's Thirteen]]''<br />'''Hann sjálfur''' í ''[[Team America: World Police]]''<br />'''Colin Sullivan''' í ''[[The Departed]]''<br />'''Edward Wilson''' í ''[[The Good Shepherd (kvikmynd)|The Good Shepherd]]'' | academyawards = '''Besta handrit''' <br /> 1997 ''[[Good Will Hunting]]'' | goldenglobeawards = '''Besta handrit''' <br /> 1998 ''[[Good Will Hunting]]'' }} '''Matthew Paige Damon''' (f. [[8. október]] [[1970]]), best þekktur sem '''Matt Damon''', er [[bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] og [[handritshöfundur]]. Hann er af ensku, skosku, sænsku og finnsku ætterni. Damon stundaði enskunám í Harvard-háskóla á árunum 1988 - 1992 en útskrifaðist ekki. Hann og [[Ben Affleck]] eru æskuvinir. == Tengill == * {{imdb nafn|0000354}} {{DEFAULTSORT:Damon, Matt}} {{stubbur|æviágrip|leikari}} [[Flokkur:Bandarískir handritshöfundar]] [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar fyrir besta frumsamda handritið]] {{f|1970}} 1do7czntd91ouvoy6ai30yvvinaynsc 1958792 1958789 2026-04-04T10:22:46Z TKSnaevarr 53243 1958792 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Matt Damon | image = MKr347638 Matt Damon (Small Things Like These, Berlinale 2024) (3x4 cropped).jpg | imagesize = 225px | caption = Damon (2024) | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1970|10|8}} | birthname = Matthew Paige Damon | location = {{USA}} [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Massachusetts]], [[Bandaríkin]] | spouse = Luciana Bozán Barroso (2005-nú) | yearsactive = 1988 - nú | notable role = '''Will Hunting''' í ''[[Good Will Hunting]]''<br />'''Tom Ripley''' í ''[[The Talented Mr. Ripley (kvikmynd)|The Talented Mr. Ripley]]''<br />'''Jason Bourne''' í ''[[The Bourne Identity (kvikmynd)|The Bourne Identity]]'', ''[[The Bourne Supremacy (kvikmynd)|The Bourne Supremacy]]'' og ''[[The Bourne Ultimatum]]''<br />'''Linus Caldwell''' í ''[[Ocean's Eleven (kvikmynd)|Ocean's Eleven]]'', ''[[Ocean's Twelve]]'' og ''[[Ocean's Thirteen]]''<br />'''Hann sjálfur''' í ''[[Team America: World Police]]''<br />'''Colin Sullivan''' í ''[[The Departed]]''<br />'''Edward Wilson''' í ''[[The Good Shepherd (kvikmynd)|The Good Shepherd]]'' | academyawards = '''Besta handrit''' <br /> 1997 ''[[Good Will Hunting]]'' | goldenglobeawards = '''Besta handrit''' <br /> 1998 ''[[Good Will Hunting]]'' }} '''Matthew Paige Damon''' (f. [[8. október]] [[1970]]), best þekktur sem '''Matt Damon''', er [[bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] og [[handritshöfundur]]. Hann er af ensku, skosku, sænsku og finnsku ætterni. Damon stundaði enskunám í Harvard-háskóla á árunum 1988 - 1992 en útskrifaðist ekki. Hann og [[Ben Affleck]] eru æskuvinir. == Tengill == * {{imdb nafn|0000354}} {{DEFAULTSORT:Damon, Matt}} {{stubbur|æviágrip|leikari}} [[Flokkur:Bandarískir handritshöfundar]] [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki frumsamda handritsins]] {{f|1970}} d3t9r9iu0jnpax40ue83d6y052mr2ns 1958794 1958792 2026-04-04T10:23:22Z TKSnaevarr 53243 1958794 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = Matt Damon | image = MKr347638 Matt Damon (Small Things Like These, Berlinale 2024) (3x4 cropped).jpg | imagesize = 225px | caption = Damon (2024) | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1970|10|8}} | birthname = Matthew Paige Damon | location = {{USA}} [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Massachusetts]], [[Bandaríkin]] | spouse = Luciana Bozán Barroso (2005-nú) | yearsactive = 1988 - nú | notable role = '''Will Hunting''' í ''[[Good Will Hunting]]''<br />'''Tom Ripley''' í ''[[The Talented Mr. Ripley (kvikmynd)|The Talented Mr. Ripley]]''<br />'''Jason Bourne''' í ''[[The Bourne Identity (kvikmynd)|The Bourne Identity]]'', ''[[The Bourne Supremacy (kvikmynd)|The Bourne Supremacy]]'' og ''[[The Bourne Ultimatum]]''<br />'''Linus Caldwell''' í ''[[Ocean's Eleven (kvikmynd)|Ocean's Eleven]]'', ''[[Ocean's Twelve]]'' og ''[[Ocean's Thirteen]]''<br />'''Hann sjálfur''' í ''[[Team America: World Police]]''<br />'''Colin Sullivan''' í ''[[The Departed]]''<br />'''Edward Wilson''' í ''[[The Good Shepherd (kvikmynd)|The Good Shepherd]]'' | academyawards = '''Besta handrit''' <br /> 1997 ''[[Good Will Hunting]]'' | goldenglobeawards = '''Besta handrit''' <br /> 1998 ''[[Good Will Hunting]]'' }} '''Matthew Paige Damon''' (f. [[8. október]] [[1970]]), best þekktur sem '''Matt Damon''', er [[bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] og [[handritshöfundur]]. Hann er af ensku, skosku, sænsku og finnsku ætterni. Damon stundaði enskunám í Harvard-háskóla á árunum 1988 - 1992 en útskrifaðist ekki. Hann og [[Ben Affleck]] eru æskuvinir. == Tengill == * {{imdb nafn|0000354}} {{DEFAULTSORT:Damon, Matt}} {{stubbur|æviágrip|leikari}} [[Flokkur:Bandarískir handritshöfundar]] [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] {{f|1970}} tm190lgqtwjdvl66h29r1fdz71h3d60 Woody Allen 0 56921 1958796 1879385 2026-04-04T10:25:00Z TKSnaevarr 53243 1958796 wikitext text/x-wiki {{Leikari | name = | imagesize = | caption = Woody Allen árið 2006 | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1935|12|1}} | deathdate = | location = {{USA}} [[Brooklyn]], [[New York-borg|New York]], [[USA]] | notable role = | nafn = Woody Allen | mynd = Woody Allen (2006).jpeg | fæðingarnafn = Allen Stewart Königsberg | fæðingarstaður = [[Bronx]] í [[New York]] í [[Bandaríkjunum]] | starf = Kvikmyndagerðarmaður<br>Leikari | ár = 1956-í dag | maki = Harlene Susan Rosen (g. 1956; sk. 1962)​<br>Louise Lasser ​(g. 1966; sk. 1970)​<br>Diane Keaton (1970–1971)<br>Mia Farrow (1980–1992)<br>Soon-Yi Previn ​(g. 1997) | börn = 5 | vefsíða = www.woodyallen.com }} '''Woody Allen''' (fæddur [[1. desember]] [[1935]] sem '''Allen Stewart Königsberg''') er [[Bandaríkin|bandarískur]] [[leikari]] og [[leikstjóri]]. Allen skrifar og leikstýrir eigin [[kvikmynd]]um og hefur leikið í meirihluta þeirra. Hann leitar innblásturs í [[Bókmenntir|bókmenntum]], [[heimspeki]], [[sálfræði]], [[Gyðingdómur|gyðingdómi]], [[Evrópa|evrópskri]] kvikmyndagerð og [[New York-borg|New York]] borg, þar sem hann er fæddur og hefur starfað allt sitt líf. Allen er kvæntur fyrrum stjúpdóttir sinni og hefur verið ásakaður um kynferðisofbeldi gagnvart ungri dóttur sinni. == Kvikmyndaskrá == {| class="wikitable" |+ !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjóri !Handritshöfundur !Leikari !Hlutverk |- |1966 |''What's Up, Tiger Lily?'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Hann sjálfur / Ýmis hlutverk |- |1969 |''Take the Money and Run'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Virgil Starkwell |- |1971 |''Bananas'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Fielding Mellish |- |1972 |''Everything You Always Wanted to Know About Sex*'' ''(*But Were Afraid to Ask)'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Victor Shakapopulis / Fabrizio / The Fool / Sperm #1 |- |1973 |''Sleeper'' |''Uppvakningurinn'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Miles Monroe |- |1975 |''Love and Death'' |''Ást og dauði'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Boris Grushenko |- |1977 |''Annie Hall'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Alvy Singer |- |1978 |''Interiors'' |''Þegar böndin bresta'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |1979 |''Manhattan'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Isaac Davis |- |1980 |''Stardust Memories'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Sandy Bates |- |1982 |''A Midsummer Night's Sex Comedy'' |''Kynórar á Jónsmessunótt'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Andrew |- |1983 |''Zelig'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Leonard Zelig |- |1984 |''Broadway Danny Rose'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Danny Rose |- |1985 |''The Purple Rose of Cairo'' |''Kaírórósin'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |1986 |''Hannah and Her Sisters'' |''Hanna og systur hennar'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Mickey Sachs |- | colspan="1" rowspan="2" |1987 |''Radio Days'' |''Útvarpsdagar'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Joe (rödd) |- |''September'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |1988 |''Another Woman'' |''Hin konan'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- | colspan="1" rowspan="2" |1989 |''New York Stories'' |''New York sögur'' |Að hluta til |Að hluta til |{{Já}} |Sheldon Mills |- |''Crimes and Misdemeanors'' |''Glæpir og afbrot'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Cliff Stern |- |1990 |''Alice'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |1991 |''Shadows and Fog'' |''Skuggar og þoka'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Kleinman |- |1992 |''Husbands and Wives'' |''Hjónabandssæla'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Gabe Roth |- |1993 |''Manhattan Murder Mystery'' |''Morðgáta á Manhattan'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Larry Lipton |- | colspan="1" rowspan="2" |1994 |''Bullets Over Broadway'' |''Kúlnahríð á Broadway'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |''Don't Drink the Water'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Walter Hollander |- |1995 |''Mighty Aphrodite'' |''Magnaða Afródíta'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Lenny Weinrib |- |1996 |''Everyone Says I Love You'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Joe Berlin |- |1997 |''Deconstructing Harry'' |''Harry afbyggður'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Harry Block |- |1998 |''Celebrity'' |''Glysgengið eða Þotuliðið'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |1999 |''Sweet and Lowdown'' |''Súrt og sætt eða Lipur og lævís'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Hann sjálfur |- |2000 |''Small Time Crooks'' |''Smákrimmar'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Ray |- |2001 |''The Curse of the Jade Scorpion'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |C.W. Briggs |- |2002 |''Hollywood Ending'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Val Waxman |- |2003 |''Anything Else'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |David Dobel |- |2004 |''Melinda and Melinda'' |''Melinda og Melinda'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2005 |''Match Point'' |''Úrslitastigið'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2006 |''Scoop'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Sid Waterman |- |2007 |''Cassandra's Dream'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2008 |''Vicky Cristina Barcelona'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2009 |''Whatever Works'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2010 |''You Will Meet a Tall Dark Stranger'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2011 |''Midnight in Paris'' |''[[Miðnætti í París]]'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2012 |''To Rome with Love'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Jerry |- |2013 |''Blue Jasmine'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2014 |''Magic in the Moonlight'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2015 |''Irrational Man'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2016 |''Café Society'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Sögumaður |- |2017 |''Wonder Wheel'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2019 |''A Rainy Day in New York'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2020 |''Rifkin's Festival'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |- |2023 |''Coup de chance'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |— |} == Tenglar == * {{imdb nafn|0000095}} {{stubbur|æviágrip|leikari}} {{fe|1935|Allen, Woody}} {{DEFAULTSORT:Allen, Woody}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Allen, Woody]] [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar|Allen, Woody]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta leikstjóra]] 15068ahkpgwdip4jyaknacwbaxjm3av Oxfam 0 61689 1958698 1881112 2026-04-03T14:20:46Z Mrmw 54303 ([[c:GR|GR]]) [[File:Oxfam logo, 2016 (cropped).jpg]] → [[File:Logo Oxfam 01.svg]] vva 1958698 wikitext text/x-wiki [[File:Logo Oxfam 01.svg|thumb|]] [[Mynd:Recycle_for_Oxfam_or_you%27ll_be_sorted_-_geograph.org.uk_-_1501324.jpg|thumb|right|Söfnunargámar Oxfam í Bretlandi.]] '''Oxfam International''' er bandalag 13 samtaka í yfir 100 löndum vinna að því að hjálpa [[Fátækt|fátækum]] og þeim sem líða [[Ranglæti|óréttlæti]]. {{Stubbur}} {{s|1942}} [[Flokkur:Alþjóðleg mannréttindasamtök]] ku1aqmv33gmptt8yrggg5jwfzmnumta Hornbjargsviti 0 67917 1958733 1921517 2026-04-03T16:43:10Z Ævar 66289 Viðbót um sögu vitans 1958733 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hornbjargsviti (cropped).jpg|thumb|Hornbjargsviti.]] '''Hornbjargsviti''' er [[viti]] sem stendur í [[Látravík]], sem er næsta vík fyrir austan [[Hornvík]]. Fyrr á öldum þótti Látravík ekki álitlegur kostur til ábúðar, og var hún ekki byggð fyrr en [[1872,]] þegar Jóhann Halldórsson bóndi og refakytta settist þar að. Jóhann er talinn síðasti landnámsmaðurinn, þar sem Látravík er síðasta jörðin sem mæld var úr óskiftum almenningi hér á Íslandi. Í Látravík var svo búið allt fram til 1909, en þá fór jörðin í eyði. Það var svo árið 1930 að Vitamálastofnun kaupir jörðina og reisir þar Hornbjargsvita. Vitinn stendur ekki á Hornbjarginu sjálfu, menn munu fljótt hafa séð að það gengi ekki að hafa vitann þar sökum erfiðleika við búsetu nálægt honum, enda þurftu vitaverðir oft að dveljast langdvölum í vitanum við skyldustörf. Vitinn var fyrstu árin knúinn með gasi og gasþrýstingi, en 1960 var byggð lítil vatnsvirkjun og vitinn raflýstur. Árið 1995 var vitinn rafvæddur með sólar og vindorku og starf vitavarðar lagt niður. Nú er vitinn nánast alsjálfvirkur, einungis er komið 1-2 sinnum á ári til eftirlits. Vitinn stendur í um það bil 20 metra hæð yfir sjávarmáli og er hæð vitans 10,2 metrar svo ljóshæð hans er 31 metri yfir sjávarmáli. Árið 2005 leigðu Ævar Sigdórsson og Una Lilja Eiríksdóttir Látravík, og hófu þar ferðaþjónustu.<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4150595|titill=Hús Hornbjargarvita|höfundur=Guðrún Guðlaugsdóttir|útgefandi=[[Morgunblaðið]]|mánuður=2. janúar|ár=2007|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Brautin niður í fjöru var endurbyggð, og vatnsvirkjunin löguð. Ennþá framleiðir þessi rúmlega 100 ára gamla virkjun rafmagn á sumrin, óbreytt síðan 1962 er hún var keypt notuð frá Noregi. það má segja, að þegar Ævar og Una Lilja fengu húsið leigt, hafi hafist björgunarstarf, því fyrir lágu hugmyndir um niðurrif hússins. Í 7 sumur dvöldu þau á staðnum og unnu að endurbótum og viðhaldi. þau fengu til sín á vorin hóp vaskra vina, sem unnu með þeim að viðhaldi. M.a. var vatnsvirkjunni bjargað, og hún gangsett, þrátt fyrir hrakspár um að hún væri ónýt. Á tímabilinu safnaði Ævar saman upplýsingum um byggingu hússins, en margir hafa undrast stærð hússins. Ævar var vo heppinn að ná viðtali við mann sem vann sem ungur maður við byggingu hússins. Þess má geta, að allur texti sem hér á Wikipedia birtist, var tekinn af heimasíðu Ævars og Unu Lilju. Nú rekur Ferðafélag Íslands gistiskála í húsinu. == Bygging vitans == Hús vitans var steypt á einu sumri. Fjöldi manns vann við bygginguna, nokkra þurfti að fá „að sunnan“. Við verkið var notuð steypuhrærivél sem var nýlunda á [[Strandir|Ströndum]] á þessum tíma, og sennilega sú fyrsta sem þar sást. Bertel Sigurgeirsson trésmíðameistari stjórnaði verkinu, en hann stjórnaði einnig byggingu [[Landakotsspítali|Landakotsspítala]]. Meðan á verkinu stóð, bjuggu verkamennirnir í tjöldum, en ráðskonan bjó í skála, sem einnig var matast í, í fallegri laut, skammt fyrir austan vitann. Allt efnið í vitann var aðflutt nema grjótið sem var notað í púkk með steypunni, til að drýgja hana. Sementið innflutt, en allur sandur sótt á bátum í Hornvík þar sem því var mokað í strigapoka og borið um borð í bátinn. Mestallt efnið í vitann og húsið var híft upp í svokölluðum Svelg, sem er víkin austan við vitann. Þar var reistur krani sem efnið var híft upp með, allt var þetta gert á handaflinu einu saman. Það er mikil hreyfing í Svelgnum og klettarnir í kring 15 til 20 metra háir. Þaðan var efninu ekið í [[Hjólbörur|hjólbörum]] eða bera það á bakinu á byggingarstað, um það bil 300 metra. Seinna sáu menn að mun betri lending var fyrir vestan vitann og hófu að nota hana, en þá var byggður stigi og rennibraut niður í fjöru og allt efnið dregið þar upp. Húsinu var breytt á byggingatímanum, það var ákveðið að steypa veggi milli hússins og vitans, þar var svo kalt rými í mörg ár, en menn tengdu aldrei saman íbuðarhús og gasgeymslu. Að þessum sökum, varð húsið svona stórt, en það var innréttað til sem hluti íbúðarhússins, þegar rafmagnið kom í vitann 1962.radíóvitinn var í „Síberíu“,sem var hluti af þessu kalda og vel loftræsta rými. það herbergi hefur verið nýtt sem matargeymsla í fjölmörg ár, enda alltaf kalt þar inni. Benedikt Jónasson Verkfræðingur hannaði vitann. == Vitaverðir == Í Látravík hafa verið 14 vitaverðir frá 1930: * Carl S. Löve; 1930-1932 * Valdimar Stefánsson; 1932-1936 * Frímann Haraldsson; 1936-1941 * Jóhannes Jakobsson; 1941-1942 * Sigmundur Guðnason; 1942-1947 * [[Óskar Aðalsteinn Guðjónsson]]; 1947-1950 * Arnór Jónsson; 1950-1952 * Ágúst Bjarnason; 1952-1955 * Halldór Víglundsson; 1955-1958 * Kjartan Jakobsson; 1958-1960 * Jóhann Pétursson; 1960-1984 ** Ágúst Smári Beaumont 1979-1980 ** Björk Kristjadóttir 1979-1980 * Ragnar Halldórsson; 1984-1987 * Álfhildur Benediktsdóttir; 1984-1987 * Ólafur Þ. Jónsson; 1987-1995 == Heimildir == {{reflist}} {{Vitar á Íslandi}} [[Flokkur:Hornstrandir]] [[Flokkur:Vitar á Íslandi]] t7tozf90re7xrky3a44o7p9vscjicq7 1958743 1958733 2026-04-03T17:59:41Z Berserkur 10188 Texti tekinn beint af neti fjarlægður, nýlegur texti lagaður sem er ekki í stíl við Wikipedia 1958743 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Hornbjargsviti (cropped).jpg|thumb|Hornbjargsviti.]] '''Hornbjargsviti''' er [[viti]] sem stendur í [[Látravík]], sem er næsta vík fyrir austan [[Hornvík]]. Fyrr á öldum þótti Látravík ekki álitlegur kostur til ábúðar, og var hún ekki byggð fyrr en [[1872]] þegar Jóhann Halldórsson bóndi og refakytta settist þar að. Jóhann er talinn síðasti landnámsmaðurinn, þar sem Látravík er síðasta jörðin sem mæld var úr óskiftum almenningi hér á Íslandi. Í Látravík var svo búið allt fram til [[1909]], en þá fór jörðin í eyði. == Bygging vitans == Hús vitans var steypt á einu sumri. Fjöldi manns vann við bygginguna, nokkra þurfti að fá „að sunnan“. Við verkið var notuð steypuhrærivél sem var nýlunda á [[Strandir|Ströndum]] á þessum tíma, og sennilega sú fyrsta sem þar sást. Bertel Sigurgeirsson trésmíðameistari stjórnaði verkinu, en hann stjórnaði einnig byggingu [[Landakotsspítali|Landakotsspítala]]. Meðan á verkinu stóð, bjuggu verkamennirnir í tjöldum, en ráðskonan bjó í skála, sem einnig var matast í, í fallegri laut, skammt fyrir austan vitann. Allt efnið í vitann var aðflutt nema grjótið sem var notað í púkk með steypunni, til að drýgja hana. Sementið innflutt, en allur sandur sótt á bátum í Hornvík þar sem því var mokað í strigapoka og borið um borð í bátinn. Mestallt efnið í vitann og húsið var híft upp í svokölluðum Svelg, sem er víkin austan við vitann. Þar var reistur krani sem efnið var híft upp með, allt var þetta gert á handaflinu einu saman. Það er mikil hreyfing í Svelgnum og klettarnir í kring 15 til 20 metra háir. Þaðan var efninu ekið í [[Hjólbörur|hjólbörum]] eða bera það á bakinu á byggingarstað, um það bil 300 metra. Seinna sáu menn að mun betri lending var fyrir vestan vitann og hófu að nota hana, en þá var byggður stigi og rennibraut niður í fjöru og allt efnið dregið þar upp. Húsinu var breytt á byggingatímanum, það var ákveðið að steypa veggi milli hússins og vitans, þar var svo kalt rými í mörg ár, en menn tengdu aldrei saman íbuðarhús og gasgeymslu. Að þessum sökum, varð húsið svona stórt, en það var innréttað til sem hluti íbúðarhússins, þegar rafmagnið kom í vitann 1962.radíóvitinn var í „Síberíu“,sem var hluti af þessu kalda og vel loftræsta rými. það herbergi hefur verið nýtt sem matargeymsla í fjölmörg ár, enda alltaf kalt þar inni. Benedikt Jónasson Verkfræðingur hannaði vitann. == Vitaverðir == Í Látravík hafa verið 14 vitaverðir frá 1930: * Carl S. Löve; 1930-1932 * Valdimar Stefánsson; 1932-1936 * Frímann Haraldsson; 1936-1941 * Jóhannes Jakobsson; 1941-1942 * Sigmundur Guðnason; 1942-1947 * [[Óskar Aðalsteinn Guðjónsson]]; 1947-1950 * Arnór Jónsson; 1950-1952 * Ágúst Bjarnason; 1952-1955 * Halldór Víglundsson; 1955-1958 * Kjartan Jakobsson; 1958-1960 * Jóhann Pétursson; 1960-1984 ** Ágúst Smári Beaumont 1979-1980 ** Björk Kristjadóttir 1979-1980 * Ragnar Halldórsson; 1984-1987 * Álfhildur Benediktsdóttir; 1984-1987 * Ólafur Þ. Jónsson; 1987-1995 ==Ferðaþjónusta== Árið 2005 leigðu Ævar Sigdórsson og Una Lilja Eiríksdóttir Látravík, og hófu þar ferðaþjónustu.<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4150595|titill=Hús Hornbjargarvita|höfundur=Guðrún Guðlaugsdóttir|útgefandi=[[Morgunblaðið]]|mánuður=2. janúar|ár=2007|mánuðurskoðað=|árskoðað=|safnár=}}</ref> Hófst þar uppbygging en fyrir lágu hugmyndir um niðurrif hússins. Í 7 sumur dvöldu þau á staðnum og unnu að endurbótum og viðhaldi, m.a. var vatnsvirkjunni bjargað, og hún gangsett, þrátt fyrir hrakspár um að hún væri ónýt. Nú rekur [[Ferðafélag Íslands]] gistiskála í húsinu. == Heimildir == {{reflist}} {{Vitar á Íslandi}} [[Flokkur:Hornstrandir]] [[Flokkur:Vitar á Íslandi]] p9by6om1oawt6yfffawau5cecxn414c Snorralaug í Reykholti 0 68985 1958746 1957356 2026-04-03T18:44:58Z Eldklerkur 115143 vantaði -i í lauginni 1958746 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Snorralaug10.JPG|thumb|right|270px|Snorralaug í Reykholti]] {{tilvísun|Snorralaug|text=En það getur líka átt við fyrirtækið [[Snorralaug ehf]]}} '''Snorralaug í Reykholti''' eða '''Snorralaug''' er [[sundlaugar á Íslandi|íslensk laug]] sem finna má í [[Reykholt (Borgarfirði)|Reykholti]]. Snorralaug var ein af hinum 10 fyrstu friðlýstu fornminjunum á Íslandi. Hún er ein af þrettán laugum sem vitað er um að notaðar hafi verið til forna, og ein af fjórum sem enn eru nothæf.<ref>[http://www.verkis.is/media/frettabref/Gangverk020201.pdf Gangverk] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304171915/http://www.verkis.is/media/frettabref/gangverk020201.pdf |date=2016-03-04 }}- fréttabréf [[Verkís hf]] á bls. 4 „Landnámsöld“</ref> ==Saga== Talið er að laugin hafi verið hlaðin á [[13. öld]], og er hún kennd við [[Snorri Sturluson|Snorra Sturluson]], en fyrstu heimildir um að það hafi verið laug í Reykholti eru frá dögum Snorra Sturlusonar (sem var uppi frá 1178-1241), en fyrirfinnast líka í [[Landnámabók]] og [[Sturlunga saga|Sturlunga sögu]]. Tveir hverir finnast þar helstir, Skrifla og Dynkur. Var vatni veitt í Snorralaug úr Skriflu eftir um 120 m löngum neðanjarðarstokki og er baðlauga í Reykholti oft getið í gömlum heimildum. Snorralaug er með elstu mannvirkjum sem varðveist hafa hér á landi. Frá lauginni lágu jarðgöng til bæjarhúsa Snorra og hafa þau verið grafinn upp að hluta. {{tilvitnun2|Hallbjörn son Odds frá Kiðjabergi Hallkelssonar, bróður Ketilbjarnar hins gamla, fékk Hallgerðar, dóttur Tungu-Odds. Þau voru með Oddi hinn fyrsta vetur; þar var Snæbjörn galti. Óástúðligt var með þeim hjónum. Hallbjörn bjó för sína um vorið að fardögum; en er hann var að búnaði, fór Oddur frá húsi til '''laugar í Reykjaholt'''; þar voru sauðahús hans; vildi hann eigi vera við, er Hallbjörn færi, því að hann grunaði, hvort Hallgerður mundi fara vilja með honum.|Úr [[Landnámabók|Landnámu]] ([http://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k text], [http://is.wikisource.org/wiki/Landn%C3%A1mab%C3%B3k/51._kafli kafli 51])}} En talið er að laug hafi verið á Reykvöllum frá árinu [[960]] eða fyrr á grundvelli [[Landnámabók|Landnámu]] en þar segir frá því að [[Tungu-Oddur]], sonur [[Önundur breiðskeggur|Önundar breiðskeggs]] á [[Breiðabólstaður (Reykholtsdal)|Breiðabólstað]] fór „frá húsi til laugar í Reykjaholt; þar voru sauðahús hans;“<ref>''Landnámabók (Sturlubók)'', 51. kafli.</ref> Árið [[2004]] sýndi séra Geir Waage [[sóknarprestur]] í [[Reykholt]]skirkju [[Noregur|norsku]] [[krónprins]]hjónunum frá Reykholti og sýndi þeim ásamt öðrum stöðum Snorralaug. <ref>{{mbl|innlent/2004/06/29/norsku_kronprinshjonin_fraeddust_um_snorra_sturluso|Norsku krónprinshjónin fræddust um Snorra Sturluson}}</ref> ==Lýsing== Laugin er u.þ.b. 4 [[metri|metrar]] í [[þvermál]]; og þar sem botn laugarinnar er ójafn er hún misdjúp, en dýptin er breytileg á milli 0.70 til 1 [[metri|metra]] djúp. Þrep liggja niður í laugina, og er hlaðin úr tilhöggnu [[hver|hveragrjót]]. Fyrir tilstilli [[Fornleifafræði|fornleifauppgraftar]] hefur það verið leitt í ljós að tvær rennur veittu heitu vatni í laugina úr hverinum [[Skrifla|Skriflu]] sem hefur nú verið eyðilögð. Á barmi aðrennslisins má sjá [[fangamerki]]ð ''V.Th. 1858.'' á steini og er það fangamark [[Vernharður Þorkelsson|Sr. Vernharðs Þorkelssonar]] sem lét gera við laugina það ár. Lauginni er fyrst lýst í riti frá circa. [[1724]] eftir [[Páll Vídalín|Páls Vídalíns]] („Um fornyrði [[Jónsbók]]ar“). ==Heimildir== <references/> * {{bókaheimild|höfundur=Þorsteinn Jósepsson, Steindór Steindórsson og Páll Líndal|titill=Landið þitt Ísland, S-T|útgefandi=Örn og Örlygur|ár=1982|ISBN=}} * {{bókaheimild|höfundur=Björn Hróarsson|titill= Á ferð um landið, Borgarfjörður og Mýrar|útgefandi=Mál og menning|ár=1994|ISBN= 9979-3-0657-2}} ==Tengt efni== *[[Fornminjar í Reykholti]] ==Tenglar== *[http://digicoll.library.wisc.edu/cgi-bin/IcelOnline/IcelOnline-idx?type=HTML&rgn=DIV2&byte=162279 Icelandic Online Dictionary and Readings] Jarðhiti *[http://www.snorrastofa.is/default.asp?sid_id=14271&tre_rod=001%7C005%7C003%7C001%7C&tId=1 Grein um Snorralaug] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150204223244/http://www.snorrastofa.is/default.asp?sid_id=14271&tre_rod=001%7C005%7C003%7C001%7C&tId=1 |date=2015-02-04 }} á Snorrastofu *[http://sundlaugar.is/lokaverkefni_07/index.php?option=com_content&task=view&id=90&Itemid=2 Grein um Snorralaug] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080922045153/http://sundlaugar.is/lokaverkefni_07/index.php?option=com_content&task=view&id=90&Itemid=2 |date=2008-09-22 }} á www.sundlaugum.is *[http://hot-springs.org/Badlaugar/Natturulaugar/Vesturland/Snorralaug/Snorralaug.html Umfjöllun um Snorralaug] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080919122927/http://hot-springs.org/Badlaugar/Natturulaugar/Vesturland/Snorralaug/Snorralaug.html |date=2008-09-19 }} á www.hot-springs.org/ *[http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1609/ Snorralaug] á [[Heimsminjaskrá]] [[UNESCO]] :'''Myndir:''' *[https://www.menntamalaraduneyti.is/raduneyti/Myndasafn/album/90/mynd/1475/ Myndasafn á Menntamálaráðuneytinu] - Krónprins Noregs í heimsókn 28. júní 2004 [[Flokkur:Fornar laugar á Íslandi]] 7j93ep8x9ok7s0oopzjxuixgvjlsfmv Búðarlokur 0 71398 1958757 1508585 2026-04-03T21:22:43Z TKSnaevarr 53243 1958757 wikitext text/x-wiki {{kvikmynd | nafn = Búðarlokur | upprunalegt heiti= Clerks | plagat = | stærð = | caption = | leikstjóri = [[Kevin Smith]] | handritshöfundur = Kevin Smith | framleiðandi = [[Scott Mosier]]<br/>Kevin Smith | leikarar = [[Brian O'Halloran]]<br />[[Jeff Anderson]]<br />[[Marilyn Ghigliotti]]<br />[[Lisa Spoonhauer]]<br />[[Jason Mewes]]<br />Kevin Smith | útgáfudagur = [[19. október]] [[1994]] | sýningartími = 92 mín. | aldurstakmark = | tungumál = [[enska]] | ráðstöfunarfé = $27.000 | framhald af = | framhald = [[Clerks 2]] | verðlaun = | imdb_id = 109445 }} '''''Búðarlokur''''' ([[enska]]: ''Clerks'') er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[svarthvít mynd|svarthvít]] [[gamanmynd]] frá árinu [[1994]]. Myndin er eftir [[Kevin Smith]] og með aðalhlutverkin fara [[Brian O'Halloran]] (sem Dante Hicks) og [[Jeff Anderson]] (sem Randal Graves). Myndin segir frá tveimur afgreiðslumönnum í [[New Jersey]] og samskiptum þeirra einn dag. [[Jay og Silent Bob]] ([[Jason Mewes]] og leikstjórinn, Kevin Smith) komu í fyrsta sinn fram í myndinni sem eiturlyfjasalar á götunni framan við búðina. Önnur aðalhlutverk eru leikin af [[Marilyn Ghigliotti]] og [[Lisa Spoonhauer]]. Myndin skiptist í níu atriði sem tákna níu stig helvítis í ''[[Hinn guðdómlegi gleðileikur|Hinum guðdómlega gleðileik]]'' [[Dante Alighieri]]. Myndin, sem kostaði aðeins 27.575 dali í framleiðslu, varð óvænt gríðarvinsæl og náði inn þremur milljónum í tekjur af sýningum í kvikmyndahúsum. Framleiðslufyrirtæki myndarinnar, [[View Askew Productions]], sem Smith stofnaði ásamt [[Scott Mosier]], hefur síðan framleitt fjölda mynda á borð við ''[[Mallrats]]'' (1995), ''[[Leitin að Amy]]'' (1997), ''[[Dogma (kvikmynd)|Dogma]]'' (1999) og ''[[Stúlkan frá Jersey]]'' (2004). {{stubbur|kvikmynd}} [[Flokkur:Bandarískar gamanmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1994]] hc9or2ujkozn2d4hgzw9udj7y7y0xay Morðmamma 0 95201 1958759 1927813 2026-04-03T21:27:52Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Serial Mom]] á [[Morðmamma]] 1927813 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} '''''Serial Mom''''' er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[kvikmynd]] frá árinu [[1994]] í leikstjórn [[John Waters]]. Aðalleikarar myndarinnar eru [[Kathleen Turner]], sem leikur eiginkonuna, [[Sam Waterston]], sem leikur eiginmann hennar, og [[Rick Lake]] og [[Matthew Lillard]], sem leika börn þeirra. Myndin fjallar um hina fullkomnu amerísku fjölskyldu: ráðagóða húsmóður og föður sem er tannlæknir með góðan rekstur. Dóttir þeirra er í háskóla og á við strákavandamál að stríða og sonurinn er að klára menntaskólann og er mikið fyrir hryllings- og spennumyndir. Við fyrstu sýn virðist allt vera gott og blessað. Móðirin gerir allt til að vernda fjölskyldu sína og til að tryggja hamingju hennar. Hún er þó ekki öll þar sem hún er séð. Kennari sonarins hverfur allt í einu eftir að hann hafði mælt með sálfræðimeðferð fyrir soninn, kærasti dótturinnar finnst látinn eftir að honum láðist að hringja í hana eins og hann lofaði. Einn af sjúklingum föðurins gleymdi að nota tannþráð og fær að gjalda þeirra mistaka. {{Stubbur|kvikmynd}} {{K|1994}} [[Flokkur:Bandarískar kvikmyndir]] gwyhtoc5y21fvcsxhnhnmank4q1jang 1958761 1958759 2026-04-03T21:28:12Z TKSnaevarr 53243 1958761 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} '''''Morðmamma''''' (enska: ''Serial Mom'') er [[Bandaríkin|bandarísk]] [[kvikmynd]] frá árinu [[1994]] í leikstjórn [[John Waters]]. Aðalleikarar myndarinnar eru [[Kathleen Turner]], sem leikur eiginkonuna, [[Sam Waterston]], sem leikur eiginmann hennar, og [[Rick Lake]] og [[Matthew Lillard]], sem leika börn þeirra. Myndin fjallar um hina fullkomnu amerísku fjölskyldu: ráðagóða húsmóður og föður sem er tannlæknir með góðan rekstur. Dóttir þeirra er í háskóla og á við strákavandamál að stríða og sonurinn er að klára menntaskólann og er mikið fyrir hryllings- og spennumyndir. Við fyrstu sýn virðist allt vera gott og blessað. Móðirin gerir allt til að vernda fjölskyldu sína og til að tryggja hamingju hennar. Hún er þó ekki öll þar sem hún er séð. Kennari sonarins hverfur allt í einu eftir að hann hafði mælt með sálfræðimeðferð fyrir soninn, kærasti dótturinnar finnst látinn eftir að honum láðist að hringja í hana eins og hann lofaði. Einn af sjúklingum föðurins gleymdi að nota tannþráð og fær að gjalda þeirra mistaka. {{Stubbur|kvikmynd}} {{K|1994}} [[Flokkur:Bandarískar kvikmyndir]] enfztslfcsw70qqmp0etdi7j0n0r13m Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther 0 103482 1958702 1905789 2026-04-03T15:02:22Z Akigka 183 Akigka færði [[Flokkunarkerfi Aarne-Thompson]] á [[Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] 1905789 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]]. Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið [[1961]] með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum. Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á [[1921-1930|3. áratug]] 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins. Árið [[2004]] gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið. ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : AT124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 : AT310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' : AT327A ''[[Hans og Gréta]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 : AT410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 : AT561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 : AT709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 : AT777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 : AT853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 : AT900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 : AT930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 : AT1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' : AT1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : AT2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tenglar== * [http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen Verzeichnis der Märchentypen] eftir Antti Aarne. [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] qhusq545011wlzwzauqicq8g392w84j 1958706 1958702 2026-04-03T15:11:56Z Akigka 183 1958706 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|locationHelsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : AT124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 : AT310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' : AT327A ''[[Hans og Gréta]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 : AT410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 : AT561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 : AT709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 : AT777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 : AT853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 : AT900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 : AT930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 : AT1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' : AT1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : AT2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] hzkxvobp3d7nzv3wwq21nwdkwztwony 1958707 1958706 2026-04-03T15:12:17Z Akigka 183 1958707 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : AT124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 : AT310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' : AT327A ''[[Hans og Gréta]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 : AT410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 : AT561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 : AT709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 : AT777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 : AT853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 : AT900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 : AT930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 : AT1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' : AT1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : AT2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] 2ky7q4a6ppmnciprznkorkveufkx5w3 1958708 1958707 2026-04-03T15:15:39Z Akigka 183 /* Sagngerðir og dæmi um flokkun */ 1958708 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 : ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' : ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 : ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 : ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 : ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 : ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 : ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 : ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 : ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 : ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' : ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] qwjqc0lceahkkp9jgtzstrc8gpjgkzy 1958710 1958708 2026-04-03T15:17:31Z Akigka 183 /* Raunsæjar sögur eða smásögur */ 1958710 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 : ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' : ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 : ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 : ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 : ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 : ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 : ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' : ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] hxg4glxf919r1vplmphoopkzbfk1m1c 1958711 1958710 2026-04-03T15:18:28Z Akigka 183 /* Trúarsagnir */ 1958711 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 : ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' : ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 : ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 : ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 : ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 : ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' : ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] 5e76h44elyjnhap2zp7nl6tsd7bjf1i 1958712 1958711 2026-04-03T15:20:18Z Akigka 183 /* Ævintýri */ 1958712 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 : ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 : ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' : ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] 9lyfh8kok7g2zj858i6j5qogfu03am8 1958713 1958712 2026-04-03T15:20:31Z Akigka 183 /* Ævintýri */ 1958713 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 : ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' : ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] qo36ilz1lva6gqcp80z65akbd6rx6gb 1958714 1958713 2026-04-03T15:25:36Z Akigka 183 /* Sögur um heimsku risa, trölla eða púka */ 1958714 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 :: ATU 1180 ''[[Sæmundur fróði]] og vatnsburður Kölska'' ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 : ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' : ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] h8259aeezdrk5wphkg2vzdr7hecgp26 1958715 1958714 2026-04-03T15:26:00Z Akigka 183 /* Gamansögur */ 1958715 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 :: ATU 1180 ''[[Sæmundur fróði]] og vatnsburður Kölska'' ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 :: ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' :: ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 : ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] ls4ya393uskchqnstf1zzt1txmtjq3b 1958716 1958715 2026-04-03T15:26:09Z Akigka 183 /* Formúlusögur */ 1958716 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 : ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 :: ATU 1180 ''[[Sæmundur fróði]] og vatnsburður Kölska'' ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 :: ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' :: ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 :: ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] djwvy1k8tc3gtxi6uhpsymtwtu2b0om 1958717 1958716 2026-04-03T15:26:25Z Akigka 183 /* Dýrasögur */ 1958717 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 :: ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 :: ATU 1180 ''[[Sæmundur fróði]] og vatnsburður Kölska'' ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 :: ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' :: ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 :: ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] 9r6vg7hc9oqhtg0aanpq5biwgwdifho 1958718 1958717 2026-04-03T15:28:45Z Akigka 183 /* Formúlusögur */ 1958718 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 :: ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá kölska 1170-1199 :: ATU 1180 ''[[Sæmundur fróði]] og vatnsburður Kölska'' ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 :: ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' :: ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 :: ATU 2020 ''[[Sagan um Skrat, Skratskratarat og Skratskrataratskratskrúmurskrat]]'' :: ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] sm531wunzqd0wf15ovzhb4v1qn29rbo 1958719 1958718 2026-04-03T15:29:11Z Akigka 183 /* Sögur um heimsku risa, trölla eða púka */ 1958719 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu. Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 :: ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á Kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá Kölska 1170-1199 :: ATU 1180 ''[[Sæmundur fróði]] og vatnsburður Kölska'' ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 :: ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' :: ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 :: ATU 2020 ''[[Sagan um Skrat, Skratskratarat og Skratskrataratskratskrúmurskrat]]'' :: ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] couyhp236j2k97tsohcirr7ksnlo720 1958720 1958719 2026-04-03T15:30:34Z Akigka 183 1958720 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið. ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 :: ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á Kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá Kölska 1170-1199 :: ATU 1180 ''[[Sæmundur fróði]] og vatnsburður Kölska'' ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 :: ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' :: ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 :: ATU 2020 ''[[Sagan um Skrat, Skratskratarat og Skratskrataratskratskrúmurskrat]]'' :: ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] 7avj6p06jxcw38cr1gdzt8fl2ge3hal 1958721 1958720 2026-04-03T15:32:25Z Akigka 183 /* Tilvísanir */ 1958721 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið. ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 :: ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á Kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá Kölska 1170-1199 :: ATU 1180 ''[[Sæmundur fróði]] og vatnsburður Kölska'' ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 :: ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' :: ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 :: ATU 2020 ''[[Sagan um Skrat, Skratskratarat og Skratskrataratskratskrúmurskrat]]'' :: ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðsagnafræði]] re1ubzoqmdhnrknd5htjy5pca75zetb 1958723 1958721 2026-04-03T15:49:52Z Akigka 183 /* Gamansögur */ 1958723 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Antti_Aarne.png|thumb|right|Antti Aarne sem fyrstur samdi flokkunarkerfið.]] '''Flokkunarkerfi Aarne-Thompson''' er [[flokkunarkerfi]] fyrir [[þjóðsaga|þjóðsögur]], [[ævintýri]] og [[sögn|sagnir]] byggt á [[söguefni|söguefnum]] og [[sagnaminni|minnum]] sem koma fyrir aftur og aftur. Flokkunarkerfið var upphaflega búið til af finnska [[þjóðfræði]]ngnum [[Antti Aarne]] og kom út í litlu kveri árið [[1910]].<ref>{{cite book|author=Antti Aarne| url=http://de.wikisource.org/wiki/Verzeichnis_der_M%C3%A4rchentypen|title=Verzeichnis der Märchentypen|series=Folklore Fellows' Communications|volume=3|location=Helsinki, FI|issn=0014-5815}}</ref> Síðar var það þróað áfram af bandaríska þjóðfræðingnum [[Stith Thompson]] sem gaf út hina miklu gerðaskrá sína árið 1961 með upptalningu á yfir 2500 númeruðum sagngerðum.<ref>{{cite book|author=Stith Thompson|year=1961|title=The Types of the Folktale: A classification and bibliography|series=Folklore Fellows' Communications|volume=184|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|issn=0014-5815}}</ref> Númerakerfið er oft notað til að flokka þjóðsögur og sagnir með svokölluðum AT-númerum (eftir Aarne og Thompson). [[Vladimír Propp]] gagnrýndi þessa flokkunaraðferð á 3. áratug 20. aldar fyrir að líta framhjá virkni söguefnisins.<ref name=Propp-MoF>{{cite book |first=Vladimír|last=Propp |author-link=Vladimir Propp| editor-first=Louis A.|editor-last=Wagner|others=Scott, Laurence (þýðandi)|year= 1971|title=Morphology of the Folktale |pages=5–6|publisher=University of Texas Press|edition=2|isbn=0292783760 }}</ref> Árið 2004 gaf þýski þjóðsagnafræðingurinn [[Hans-Jörg Uther]] út uppfærða og alþjóðavædda útgáfu af flokkunarkerfinu.<ref>{{cite book|author=Hans-Jörg Uther|year=2004|title=The types of international folktales: A classification and bibliography, based on the system of Antti Aarne and Stith Thompson|series=Folklore Fellows' Communications|volume=7|location=Helsinki, FI|publisher=Suomalainen Tiedeakatemia|pages=284–286|issn=0014-5815}}</ref> Eftir það er algengast að vísa í ATU-númer fyrir flokkunarkerfið. ==Sagngerðir og dæmi um flokkun== ===Dýrasögur=== *Villt dýr 1-99 *Villt dýr og húsdýr 100-149 :: ATU 124 ''[[Grísirnir þrír]]'' *Villt dýr og menn 150-199 *Húsdýr 200-219 *Önnur dýr og hlutir 220-299 ===Ævintýri=== *Yfirnáttúrulegir andstæðingar 300-399 :: ATU 310 ''[[Garðabrúða (ævintýri)]]'' :: ATU 327A ''[[Hans og Gréta]]'' :: ATU 365 ''[[Djákninn á Myrká]]'' *Yfirnáttúrulegir ættingjar eða í álögum 400-459 :: ATU 410 ''[[Þyrnirós (ævintýri)]]'' *Yfirnáttúruleg verkefni 460-499 *Yfirnáttúrulegir aðstoðarmenn 500-559 *Töfragripir 560-649 :: ATU 561 ''[[Alladín og töfralampinn]]'' *Yfirnáttúrulegir hæfileikar eða þekking 650-699 *Aðrar sögur um hið yfirnáttúrulega 700-749 :: ATU 709 ''[[Mjallhvít og dvergarnir sjö]]'' ===Trúarsagnir=== *Guð launar og refsar 750-779 :: ATU 777 ''[[Gyðingurinn gangandi]]'' *Sannleikurinn kemur í ljós 780-791 *Himnaríki 800-809 *Fjandinn 810-826 *Aðrar trúarsögur 827-849 ===Raunsæjar sögur eða smásögur=== *Maður giftist konungsdóttur 850-869 :: ATU 853 ''[[Hans klaufi]]'' *Kona giftist konungssyni 870-879 *Trúmennska og sakleysi sannað 880-899 *Þrjósk kona lærir að hlýða 900-909 :: ATU 900 ''[[Þrastarskeggur konungur]]'' *Góðar lífsreglur 910-919 *Snjöll orð og athafnir 920-929 *Forlagasögur 930-949 :: ATU 930 ''[[Ödipus konungur]]'' *Ræningjar og morðingjar 950-969 *Aðrar raunsæjar sögur 970-999 ===Sögur um heimsku risa, trölla eða púka=== *Starfssamningur 1000-1029 *Félag manns og risa 1030-1059 *Keppni milli manns og risa 1060-1114 *Maður drepur eða særir risa 1115-1144 *Maður hræðir risa 1145-1154 *Maður snýr á Kölska 1155-1169 *Sálum bjargað frá Kölska 1170-1199 :: ATU 1180 ''[[Sæmundur fróði]] og vatnsburður Kölska'' ===Gamansögur=== *Sögur um kjána 1200-1349 :: ATU 1245 ''[[Bakkabræður]] bera inn sólskin'' *Sögur um hjón 1350-1439 *Sögur um konur 1440-1524 *Sögur um karla 1525-1724 :: ATU 1620 ''[[Nýju fötin keisarans]]'' :: ATU 1635* ''[[Ugluspegill]]'' *Gamansögur um klerka 1725-1849 *Gamansögur um aðra hópa fólks 1850-1874 *Ýkjusögur 1875-1999 ===Formúlusögur=== *Endurtekningasögur 2000-2100 :: ATU 2020 ''[[Sagan um Skrat, Skratskratarat og Skratskrataratskratskrúmurskrat]]'' :: ATU 2035 ''[[Gamla myllan]]'' (''This is the house that Jack built'') *Gildrusögur 2200-2299 *Aðrar formúlusögur 2300-2399 ===Óflokkað=== *Óflokkaðar sögur 2400-2499 ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Sagngerðir]] [[Flokkur:Þjóðsagnafræði]] 2hni48e5937qilec8c0kwnuta3aurki Spjall:Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther 1 103483 1958704 1148548 2026-04-03T15:02:23Z Akigka 183 Akigka færði [[Spjall:Flokkunarkerfi Aarne-Thompson]] á [[Spjall:Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] 1148548 wikitext text/x-wiki Tek fram að þetta eru mínar þýðingartillögur á flokksheitunum. Ég veit ekki hvort það eru til stöðluð íslensk heiti fyrir þá. --[[Notandi:Akigka|Akigka]] 21. nóvember 2011 kl. 21:02 (UTC) hhk4pdgxsnzq5weqt79jt8g3i7v46rd Aarne-Thompson 0 103491 1958780 1148804 2026-04-04T06:14:12Z Xqbot 6441 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] 1958780 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] sb6m34c3yhe5emrcnlihe4fuouw6m8i Quentin Tarantino 0 108618 1958805 1949533 2026-04-04T10:35:34Z TKSnaevarr 53243 1958805 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Quentin Tarantino | mynd = Quentin Tarantino by Gage Skidmore.jpg | mynd_texti = Quentin Tarantino árið 2015. | fæðingarnafn = Quentin Jerome Tarantino | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1963|03|27}} | fæðingarstaður = Knoxville í Tennessee í Bandaríkjunum | þjóðerni = Bandarískur | starf = Kvikmyndaleikstjóri<br>Framleiðandi<br>Handritshöfundur<br>Leikari | ár = 1987-í dag | maki = Daniella Pick ​(g. 2018) | börn = 2 | undirskrift = Quentin_Tarantino's_signature.svg }} '''Quentin Jerome Tarantino''' (f. 27. mars 1963) er [[BNA|bandarískur]] [[kvikmyndaleikstjóri]] og [[handritshöfundur]] sem fyrst sló í gegn með kvikmyndinni ''[[Svikráð]]'' (''Reservoir Dogs'') árið 1992. Hann fylgdi henni eftir með ''[[Reyfara (kvikmynd)|Reyfara]]'' (''Pulp Fiction'') sem vann [[Gullpálminn|Gullpálmann]] á [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|Kvikmyndahátíðinni í Cannes]] og fékk sjö tilnefningar til [[Óskarsverðlaun]]a. Síðan hafa komið út ''[[Jackie Brown]]'' (1997), ''[[Bana Billa]]'' (''Kill Bill'') (2003-4), ''Dauðaþolinn'' (''Death Proof)'' (2007) og ''[[Sveivirðileg skítsauði]]'' (2009) en sú síðastnefnda fékk átta Óskarstilnefningar og ein verðlaun, fyrir besta leikara í aukahlutverki. == Kvikmyndaskrá == {| class="wikitable" |'''Ár''' |'''Íslenskur titill''' |'''Upprunalegur titill''' |- |1992 |''[[Svikráð]]'' |''Reservoir Dogs'' |- |1994 |''[[Reyfari (kvikmynd)|Reyfari]]'' |''Pulp Fiction'' |- |1997 |''[[Jackie Brown]]'' |''Jackie Brown'' |- |2003 |''[[Bana Billa]]'' |''Kill Bill: Volume 1'' |- |2004 |''[[Bana Billa 2]]'' |''Kill Bill: Volume 2'' |- |2007 |''[[Dauðaþolinn]]'' |''Death Proof'' |- |2009 |''[[Sveivirðileg skítsauði]]'' |''Inglourious Basterds'' |- |2012 |''[[Django Unchained]]'' |''Django Unchained'' |- |2015 |''[[Andstyggðaráttan]]'' |''The Hateful Eight'' |- |2019 |''[[Einu sinni var í Hollywood]]'' |''Once Upon a Time in Hollywood'' |- |TBA | |''The Movie Critic'' |} {{commonscat}} {{stubbur|æviágrip|kvikmynd}} {{DEFAULTSORT:Tarantino, Quentin}} [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar]] {{f|1963}} [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] 2hwe705xvt9yf48f2sjwt7k23rful9d Paharí-mál 0 114722 1958694 1645100 2026-04-03T13:38:41Z Psubhashish 24977 myndband + 1958694 wikitext text/x-wiki {{Tungumálaætt |nafn=Paharí |ættarlitur=Indóevrópskt |ætt=[[Indóevrópsk tungumál|Indóevrópsk]]<br />&nbsp;[[Indó-írönsk tungumál|Indó-írönsk]] }} [[File:OpenSpeaks-Jns-Jaunsari-Deepak Joshi-Subhashish Panigrahi-Introduction Village.webm|thumb|Innflytjandi talandi Jaunsari (Vestur-Pahari tungumál), að ræða um félagslegt velferðarkerfi árið 2019]] [[File:OpenSpeaks-him-Bangani-Jayprakash Chauhan-Subhashish Panigrahi-Access in Bangani.webm|thumb|Innflytjandi talandi Bangani (Vestur-Pahari tungumál) að ræða um aðgang að opinberum upplýsingum árið 2019]] '''Paharí-mál''' er flokkur [[indóevrópsk tungumál|indóevrópskra tungumála]] sem eru töluð í hlíðum [[Himalajafjöll|Himalajafjalla]]. Þau eru skrifuð með [[devanagari]] stafrófi og skiptast í þrjú landsvæði, vestur, mið og austur. Helst þeirra eru [[nepalska]], [[garhvalí]] og [[kúmaní]]. {{stubbur|tungumál}} [[Flokkur:Indóírönsk tungumál]] hqs5w2piqqfdruabpmgsq13abn45eg8 1958775 1958694 2026-04-04T02:31:47Z CommonsDelinker 1159 Skipti út OpenSpeaks-Jns-Jaunsari-Deepak_Joshi-Subhashish_Panigrahi-Introduction_Village.webm fyrir [[Mynd:OpenSpeaks-Jns-Jaunsari-Deepak_Joshi-SP-Introduction_Village.webm]] (eftir [[c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] vegna þess að: [[:c:COM:FR|Fil 1958775 wikitext text/x-wiki {{Tungumálaætt |nafn=Paharí |ættarlitur=Indóevrópskt |ætt=[[Indóevrópsk tungumál|Indóevrópsk]]<br />&nbsp;[[Indó-írönsk tungumál|Indó-írönsk]] }} [[File:OpenSpeaks-Jns-Jaunsari-Deepak Joshi-SP-Introduction Village.webm|thumb|Innflytjandi talandi Jaunsari (Vestur-Pahari tungumál), að ræða um félagslegt velferðarkerfi árið 2019]] [[File:OpenSpeaks-him-Bangani-Jayprakash Chauhan-Subhashish Panigrahi-Access in Bangani.webm|thumb|Innflytjandi talandi Bangani (Vestur-Pahari tungumál) að ræða um aðgang að opinberum upplýsingum árið 2019]] '''Paharí-mál''' er flokkur [[indóevrópsk tungumál|indóevrópskra tungumála]] sem eru töluð í hlíðum [[Himalajafjöll|Himalajafjalla]]. Þau eru skrifuð með [[devanagari]] stafrófi og skiptast í þrjú landsvæði, vestur, mið og austur. Helst þeirra eru [[nepalska]], [[garhvalí]] og [[kúmaní]]. {{stubbur|tungumál}} [[Flokkur:Indóírönsk tungumál]] csnsg42y6951ub3in05lc32qviovmvc Þórslíkneskið 0 122166 1958778 1939299 2026-04-04T04:40:56Z ~2026-20723-20 115150 1958778 wikitext text/x-wiki [[File:Thor statue transparent.png|thumb|Þórslíkneskið.]] '''Þórslíkneskið''' er bronsstytta sem gerð var í kringum árið 1000. Styttan fannst í [[Eyrarland]]i nærri [[Akureyri]] árið i hate nigga 1816. Hún var send [[Þjóðminjasafnið í Kaupmannahöfn|Þjóðminjasafninu í Kaupmannahöfn]] næsta ár, 1817, af J. Gudmand, kaupmanni á [[Akureyri]]. Hún var afhent Íslendingum á ný 1930. Styttan er af manni sem situr á stól og er með hettu á höfðinu. Hann virðist vera nakinn og heldur báðum höndum um skegg sitt. Einkenni í skeggi mannsins, svonefndur [[Hringaríkisstíll]], tímasetja verkið í upphafi 11. aldar. Því hafa líkur verið leiddar að því að þetta eigi að vera [[Jesús Kristur]] á veldisstóli. Þó er líklegra að um [[Þrumuguðinn Þór]] sé að ræða og ef til vill [[Mjölnir|Mjölni]]. Eins gæti styttan hafa verið ''hnefi'' í [[hnefatafl]]i, en þeir hnefar sem fundist hafa erlendis halda flestir um klofið skegg sér með sitthvorri hendinni. Styttan er varðveitt á [[Þjóðminjasafn Íslands|Þjóðminjasafni Íslands]]. == Tenglar == * [http://sarpur.is/Adfang.aspx?AdfangID=340885 Sarpur - Líkneski] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310054929/http://sarpur.is/Adfang.aspx?AdfangID=340885 |date=2016-03-10 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1219804 Endurheimtu forngripirnir frá Danmörku] [[Flokkur:Norræn goðafræði]] [[Flokkur:Saga Íslands]] 5uhj4q0z90429313s2caumgw0ox61s2 1958782 1958778 2026-04-04T06:52:35Z Berserkur 10188 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-20723-20|~2026-20723-20]] ([[User talk:~2026-20723-20|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] 1939299 wikitext text/x-wiki [[File:Thor statue transparent.png|thumb|Þórslíkneskið.]] '''Þórslíkneskið''' er bronsstytta sem gerð var í kringum árið 1000. Styttan fannst í [[Eyrarland]]i nærri [[Akureyri]] árið 1815 eða 1816. Hún var send [[Þjóðminjasafnið í Kaupmannahöfn|Þjóðminjasafninu í Kaupmannahöfn]] næsta ár, 1817, af J. Gudmand, kaupmanni á [[Akureyri]]. Hún var afhent Íslendingum á ný 1930. Styttan er af manni sem situr á stól og er með hettu á höfðinu. Hann virðist vera nakinn og heldur báðum höndum um skegg sitt. Einkenni í skeggi mannsins, svonefndur [[Hringaríkisstíll]], tímasetja verkið í upphafi 11. aldar. Því hafa líkur verið leiddar að því að þetta eigi að vera [[Jesús Kristur]] á veldisstóli. Þó er líklegra að um [[Þrumuguðinn Þór]] sé að ræða og ef til vill [[Mjölnir|Mjölni]]. Eins gæti styttan hafa verið ''hnefi'' í [[hnefatafl]]i, en þeir hnefar sem fundist hafa erlendis halda flestir um klofið skegg sér með sitthvorri hendinni. Styttan er varðveitt á [[Þjóðminjasafn Íslands|Þjóðminjasafni Íslands]]. == Tenglar == * [http://sarpur.is/Adfang.aspx?AdfangID=340885 Sarpur - Líkneski] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310054929/http://sarpur.is/Adfang.aspx?AdfangID=340885 |date=2016-03-10 }} * [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1219804 Endurheimtu forngripirnir frá Danmörku] [[Flokkur:Norræn goðafræði]] [[Flokkur:Saga Íslands]] n5ith4ukhmhablqid4fhtvq41wn2znk Sælgætisgerð Villa Wonka 0 130397 1958749 1950016 2026-04-03T20:26:13Z TKSnaevarr 53243 1958749 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | nafn = Sælgætisgerð Villa Wonka | upprunalegt heiti = Willy Wonka & the Chocolate Factory | director = [[Mel Stuart]] | producer = {{Plainlist| * Stan Margulies * [[David L. Wolper]] }} | screenplay = {{Plainlist| * [[Roald Dahl]] * [[David Seltzer]] (ekki á kreditlista) }} | based_on = ''[[Kalli og sælgætisgerðin]]'' eftir [[Roald Dahl]] | starring = {{Plainlist|<!--Per billing block.--> * [[Gene Wilder]] * [[Jack Albertson]] * [[Peter Ostrum]] * [[Roy Kinnear]] * [[Denise Nickerson]] * [[Leonard Stone]] * [[Julie Dawn Cole]] * [[Paris Themmen]] * [[Nora Denney|Dodo Denney]] }} | music = {{Plainlist| * [[Leslie Bricusse]] * [[Anthony Newley]] }} | cinematography = [[Arthur Ibbetson]] | editing = David Saxon | studio = {{ubl|Wolper Pictures<ref name="afi">{{cite web |title=AFI Catalog |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/54174 |website=catalog.afi.com |access-date=September 26, 2021 |archive-date=May 30, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530064251/https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/54174 |url-status=live }}</ref>|[[Quaker Oats Company|The Quaker Oats Company]]<ref name=afi/>}} | distributor = [[Paramount Pictures]]{{efn|name=Paramount|[[Warner Bros. Pictures]] keypti réttinn að myndinni árið 1977.<ref name=afi/>}} | released = {{Film date|1971|06|30}} | runtime = 100 mínútur<!--Theatrical runtime: 99:31--><ref>{{cite web |url=https://www.bbfc.co.uk/release/willy-wonka-and-the-chocolate-factory-q29sbgvjdglvbjpwwc0yodm1ndu|title=Willy Wonka and the Chocolate Factory |website=[[British Board of Film Classification]] |date=August 20, 1971 |access-date=August 9, 2015 |archive-url=https://archive.today/20160512174049/http://bbfc.co.uk/releases/willy-wonka-and-chocolate-factory-1970 |archive-date=May 12, 2016}}</ref> | country = {{plainlist| * Bandaríkin<ref>{{cite web |url=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6bae2bb4 |title=Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971) |website=[[British Film Institute]] |access-date=September 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160927171837/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6bae2bb4 |archive-date=September 27, 2016 |url-status=dead }}</ref> }} | language = Enska | budget = $3 milljónir<ref name="the-numbers1">{{cite web |url=http://www.the-numbers.com/movie/Willy-Wonka-and-the-Chocolate-Factory#tab=summary |title=Willy Wonka & the Chocolate Factory (1971) – Financial Information |website=The-numbers.com |access-date=February 15, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160909004446/http://www.the-numbers.com/movie/Willy-Wonka-and-the-Chocolate-Factory#tab=summary |archive-date=September 9, 2016 |url-status=live }}</ref> | gross = $4&nbsp;milljónir<ref name="the-numbers1" /><ref name="box-office-mojo">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=willywonkaandthechocolatefactory.htm |title=Willy Wonka & the Chocolate Factory |website=Box Office Mojo |access-date=September 15, 2019 |archive-date=November 11, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161111021609/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=willywonkaandthechocolatefactory.htm |url-status=live }}</ref> }} '''''Sælgætisgerð Villa Wonka''''' (''Willy Wonka and the Chocolate Factory'') er bandarísk kvikmynd frá árinu 1971 í leikstjórn [[Mel Stuart|Mels Stuart]]. Myndin er byggð á skáldsögunni ''[[Kalli og sælgætisgerðin]]'' eftir [[Roald Dahl]]. ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> == Tilvísanir == <references/> {{stubbur|kvikmynd}} [[Flokkur:Bandarískar söngvamyndir]] [[Flokkur:Paramount Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1971]] peg6fn1rgfq9wz9p9cjdemw6j2jz652 2026 0 131138 1958744 1958647 2026-04-03T18:22:00Z Berserkur 10188 /* Apríl */ 1958744 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Iliana Iotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rumen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Sri Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], Artemis II, síðan [[1972]]. * [[12. apríl]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Ungverjaland]]i. ===Maí=== * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]]. ===Júní=== * [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] nmclj6etx22gqji1wrgpunse17wndew Orson Welles 0 139965 1958806 1918046 2026-04-04T10:36:34Z TKSnaevarr 53243 1958806 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Orson Welles | búseta = | mynd = Orson Welles 1937.jpg | myndastærð = 250px | myndatexti = Orson Welles árið 1937. | fæðingardagur = [[6. maí]] [[1915]] | fæðingarstaður = [[Kenosha]], [[Wisconsin]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1985|10|10|1915|5|6}} | dauðastaður = [[Los Angeles]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], Bandaríkjunum | þekkt_fyrir = | starf = Leikari, leikstjóri, framleiðandi, handritshöfundur | trú = | maki = Virginia Nicolson (gift 1934–1940)<br>[[Rita Hayworth]] (gift 1943–1947)<br>Paola Mori (gift 1955–1985) | foreldrar = | undirskrift = Orson Welles signature.svg }} '''George Orson Welles''' (6. maí 1915&nbsp;– 10. október 1985) var [[Bandaríkin|bandarískur]] leikari, leikstjóri, rithöfundur og framleiðandi sem vann í leikhúsi, útvarpi og í kvikmyndum. Hann var frumkvöðull í öllum þremur miðlunum: Á leiksviðinu var hann meðal annars þekktur fyrir útfærslu sína á leikritinu ''[[Júlíus Sesar (leikrit)|Júlíus Sesar]]'' eftir [[William Shakespeare]] á [[Broadway]] (1937), í útvarpinu fyrir [[útvarpsleikrit]]ið ''[[Innrásin frá Mars|Innrásina frá Mars]]''<ref>{{cite book|last1=Schwartz|first1=A. Brad|title=Broadcast Hysteria: Orson Welles's War of the Worlds and the Art of Fake News|date=2015|publisher=Hill and Wang|location=New York|page=336|url=https://books.google.com/books?id=EOzIBAAAQBAJ&q=legendary+status#v=snippet&q=legendary%20status&f=false}}</ref> (1938) og á hvíta tjaldinu fyrir kvikmyndina ''[[Citizen Kane]]'' (1941) sem gjarnan er talin ein besta mynd allra tíma. Á þrítugsaldri leikstýrði Welles ýmsum ríkisstyrktum uppsetningum, þ. á m. uppsetningu á ''[[Makbeð]]'' með svörtum leikurum og pólitíska söngleiknum ''[[The Cradle Will Rock]]''. Árið 1937 stofnaðu þeir [[John Houseman]] Mercury-leikhúsið, sjálfstætt leikfélag sem setti upp ýmsar sýningar á Broadway til ársins 1941. Welles öðlaðist frægð bæði innanlands og erlendis sem leikstjóri og sögumaður útvarpsleikritsins ''Innrásarinnar frá Mars'', sem byggt var á samnefndri bók eftir [[H. G. Wells]]. Leikritið þótti svo raunverulegt að margir héldu að innrás úr geimnum stæði í raun yfir og óttuðust um líf sitt. Sumar samtímaheimildir greina frá því að frásagnir um ofsahræðslu hlustenda hafi verið ýktar<ref name="McFarland">{{cite book |last=Bartholomew |first=Robert E. |date=2001 |title=Little Green Men, Meowing Nuns, and Head-Hunting Panics: A Study of Mass Psychogenic Illness and Social Delusion |url=https://books.google.com/books?id=GeWm-zM3NEoC&lpg=PP1&dq=Little%20Green%20Men%2C%20Meowing%20Nuns%20and%20Head-Hunting%20Panics%3A&pg=PA219#v=onepage&q&f=false |location=Jefferson, N.C. |publisher=McFarland |page= |access-date=19. nóvember 2018 }}</ref> en þó gerði útsendingin Welles að stjörnu. Fyrsta kvikmynd Welles var ''Citizen Kane'' (1941), sem hann skrifaði, framleiddi og leikstýrði og lék aðalhlutverk titilpersónunnar Charles Foster Kane. Welles var utangarðsmaður í Hollywood-stúdíókerfinu og átti aðeins eftir að leikstýra 13 kvikmyndum í fullri lengd á ferli sínum. Hann barðist í sífellu fyrir að viðhalda stjórn á verkefnum sínum frá kvikmyndaframleiðendunum og seinna frá ýmsum sjálfstæðum fjárfestum. Margar myndir hans voru aldrei fullgerðar eða gefnar út. Leikstjórnarstíll Welles var sérstæður: Í verkum hans eru atriði sögunnar oft ekki sagð í línulaga tímaröð, skil á milli skugga og ljóss eru afar skörp líkt og á olíumálverkum, sjónarhorn myndavélarinnar eru einkennileg og margar hljóðbrellur úr útvarpi notaðar. Welles hefur verið lýst sem ''auteur'', eða sjálfstæðum listamanni sem viðhélt stjórn á öllum öngum verka sinna.<ref name="Rosenbaum">Rosenbaum, Jonathan, ''[https://books.google.com/books?id=95c3YFDncFYC&printsec=frontcover&dq=discovering+orson+welles&hl=en&ei=HOPeS9n_KIWKlwfqm6H7BA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CDQQ6AEwAA#v=onepage&q&f=false Discovering Orson Welles]''. Berkeley and Los Angeles, California: University of California Press, 2007</ref> Welles gerði 12 kvikmyndir á eftir ''Citizen Kane''. Myndirnar ''[[The Magnificent Ambersons]]'' (1942), ''[[Touch of Evil]]'' (1958) og ''[[Chimes at Midnight]]'' (1966) þykja meðal hans bestu verka, en myndirnar ''[[The Lady from Shanghai]]'' (1947)<ref>{{cite web |url=http://www.jonathanrosenbaum.net/1998/06/list-o-mania-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-american-movies/ |title=List-o-Mania, or, How I Learned to Stop Worrying and Love American Movies |last1= |first1= |last2= |first2= |date=June 25, 1998 |website= |publisher=Jonathan Rosenbaum |access-date=2015-05-09 |archive-date=2016-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160428194825/http://www.jonathanrosenbaum.net/1998/06/list-o-mania-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-american-movies/ |url-status=dead }}</ref> og ''[[F for Fake]]'' (1973)<ref>{{cite web |url=http://www.rogerebert.com/reviews/great-movie-chimes-at-midnight-1965 |title=Great Movie: Chimes at Midnight |last1= |first1= |last2= |first2= |date=June 4, 2006 |website= |publisher=Roger Ebert |access-date=2015-05-09 }}</ref> eru einnig hátt skrifaðar. Árið 2002 var Welles kjörinn besti kvikmyndaleikstjóri allra tíma í tveimur skoðanakönnunum bresku kvikmyndastofnunarinnar meðal leikstjóra og gagnrýnenda.<ref name="BFI Directors">{{cite web |url=http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |title=Sight & Sound &#124;Top Ten Poll 2002&nbsp;– The Directors' Top Ten Directors |publisher=BFI |date=September 5, 2006 |access-date=December 30, 2009 |archive-date=október 13, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181013231353/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/directors-directors.html |url-status=dead }}</ref><ref name="BFI Critics">{{cite web |url=http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/critics-directors.html |title=Sight & Sound &#124;Top Ten Poll 2002&nbsp;– The Critics' Top Ten Directors |publisher=BFI |date=September 5, 2006 |access-date=December 30, 2009 |archive-date=mars 3, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303181654/http://old.bfi.org.uk/sightandsound/topten/poll/critics-directors.html |url-status=dead }}</ref> Welles var þekktur fyrir djúpa rödd sína<ref>Christey, Jaime N.{{cite web|url=http://http/ |title=Archived copy |access-date=June 17, 2015 |url-status=bot: unknown |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100209065204/http://http/ |archivedate=February 9, 2010 }}</ref> og lék í fjölmörkum Shakespeare-leikritum, útvarpsútsendingum auk þess sem hann var flinkur [[Töfrabrögð|töframaður]]. == Kvikmyndaskrá == === Sem kvikmyndagerðarmaður === ==== Fullkláraðar kvikmyndir í fullri lengd ==== {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Ár ! rowspan="2" |Upprunalegur titill ! rowspan="2" |Íslenskur titill ! colspan="3" |Titlaður sem ! rowspan="2" |Athugasemdir |- !Leikstjóri !Handritshöfundur !Framleiðandi |- |1941 |''Citizen Kane'' |''Blaðakóngurinn'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} | |- |1942 |''The Magnificent Ambersons'' |''Dýrðardagar Amberson-fjölskyldunnar'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} | |- |1943 |''Journey into Fear'' |''Í greipum dauðans'' |{{Nei}} |{{Já}} |Ótitlaður |Einnig ótitlaður aðstoðarleikstjóri |- |1946 |''The Stranger'' |''Stríðsglæpamaðurinn'' |{{Já}} |Ótitlaður |{{Nei}} | |- | rowspan="2" |1947 |''Monsieur Verdoux'' | |{{Nei}} |Saga |{{Nei}} | |- |''The Lady from Shanghai'' |''Konan frá Sjanghaí'' |Ótitlaður |{{Já}} |{{Já}} | |- |1948 |''Macbeth'' | |{{Já}} |Ótitlaður |{{Nei}} | |- |1951 |''Othello'' |''Óþelló'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} | |- |1955 |''Mr. Arkadin'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Einnig listrænn stjórnandi, búningahönnuður og ótitlaður klippari |- |1958 |''Touch of Evil'' |''Hin blindu augu lögreglunnar'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} | |- |1962 |''The Trial'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Einnig ótitlaður klippari |- |1966 |''Chimes at Midnight'' |''Miðnæturómar'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Einnig búningahönnuður |- |1968 |''The Immortal Story'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Frönsk sjónvarpsmynd sýnd í kvikmyndahúsum í sumum löndum, m.a. Bandaríkjunum |- |1973 |''F for Fake'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Heimildamynd • Einnig ótitlaður klippari |- |1978 |''Filming Othello'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |Heimildamynd |- |1992 |''Don Quixote'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Upphaflega kvikmynduð milli 1957 og 1972 • Fullkláruð og útgefin eftir dauða Welles í breyttri útgáfu í leikstjórn Jesus Franco |- |1999 |''The Big Brass Ring'' | |{{Nei}} |{{Já}} |{{Nei}} | |- |2018 |''The Other Side of the Wind'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |Einnig klippari með Bob Murawski  • Upphaflega kvikmynduð milli 1970 og 1976 • Fullkláruð og útgefin eftir dauða höfundar |} ==TIlvísanir== <references/> {{Commonscat|Orson Welles}} {{DEFAULTSORT:Welles, Orson}} {{fde|1915|1985|Welles, Orson}} [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar]] [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] p7m5kqzpig7fldnvht5v3x49mrz2ulr George Marshall 0 141498 1958724 1948620 2026-04-03T15:58:29Z TKSnaevarr 53243 1958724 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = George Marshall | mynd = Army Chief of Staff General George C. Marshall official Portrait (cropped)(b).jpg | titill= Varnarmálaráðherra Bandaríkjanna | stjórnartíð_start = [[21. september]] [[1950]] | stjórnartíð_end = [[12. september]] [[1951]] | forseti = [[Harry S. Truman]] | forveri = [[Louis A. Johnson]] | eftirmaður = [[Robert A. Lovett]] | titill2= Utanríkisráðherra Bandaríkjanna | stjórnartíð_start2 = [[21. janúar]] [[1947]] | stjórnartíð_end2 = [[20. janúar]] [[1949]] | forseti2= [[Harry S. Truman]] | forveri2 = [[James F. Byrnes]] | eftirmaður2 = [[Dean Acheson]] | titill3= Yfirmaður herforingjaráðs bandaríska landhersins | stjórnartíð_start3 = [[1. september]] [[1939]] | stjórnartíð_end3 = [[18. nóvember]] [[1945]] | forseti3= [[Franklin D. Roosevelt]]<br>[[Harry S. Truman]] | forveri3 = [[Malin Craig]] | eftirmaður3 = [[Dwight D. Eisenhower]] | myndatexti1 = Marshall árið 1940. | fæddur = [[31. desember]] [[1880]] | fæðingarstaður = [[Uniontown]], [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1959|10|16|1880|12|31}} | dánarstaður = [[Washington (borg)|Washington, D. C.]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | þjóderni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | maki = Lily Carter Coles (g. 1902; d. 1927)<br>Katherine Boyce Tupper Brown (g. 1930) | stjórnmálaflokkur = | börn = | bústaður = | atvinna = | háskóli = | starf = Herforingi, stjórnmálamaður |undirskrift = George C Marshall Signature.svg }} '''George Catlett Marshall yngri''' (31. desember 1880 – 16. október 1959) var [[Bandaríkin|bandarískur]] stjórnmálamaður og herforingi. Hann var yfirmaður herforingjaráðs bandaríska landhersins í stjórnartíðum [[Franklin D. Roosevelt|Franklins D. Roosevelt]] og [[Harry S. Truman]] og var utanríkis- og varnarmálaráðherra í forsetatíð Truman. [[Winston Churchill]] kallaði Marshall „skipuleggjanda sigursins“ vegna forystu hans í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]].<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/kbank/profiles/marshall/|title=George Catlett Marshall, U.S. Army Chief of Staff, Secretary of State|publisher=CNN|accessdate=2007-12-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071113061529/http://www.cnn.com/SPECIALS/cold.war/kbank/profiles/marshall/ <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=2007-11-13}}</ref> Marshall fæddist í Uniontown í Pennsylvaníu og útskrifaðist árið 1901 úr hernaðarskóla [[Virginía|Virginíu]]. Hann var í stuttan tíma liðsforingi nemenda í hernaðarháskólanum í Danville en var skipaður undirliðsforingi fótgönguliðs í febrúar 1902. Á árunum eftir [[Stríð Spánar og Bandaríkjanna|stríð Spánar og Bandaríkjanna]] gegndi hann æ hærri stöðum í Bandaríkjunum og erlendis. Þar á meðal var hann flokksdeildarforingi í [[Stríð Bandaríkjanna og Filippseyja|stríði Bandaríkjanna og Filippseyja]]. Hann útskrifaðist með sóma úr námskeiði í stjórnun fótgöngu- og riddaraliða árið 1907 og útskrifaðist með hæstu einkunn árið 1908 úr herstjórnarháskóla. Árið 1916 varð Marshall aðstoðarmaður [[J. Franklin Bell]], foringja vesturdeilda Bandaríkjahers. Eftir að Bandaríkin gengu inn í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldina]] aðstoðaði Marshall Bell í stjórn austurdeildarinnar. Marshall var settur í fyrstu deild [[Bandaríkjaher|Bandaríkjahersins]] og tók þátt í þjálfun og skipulagningu heraflans í Bandaríkjunum og undirbúning fyrir hernaðaraðgerðir þeirra í Frakklandi. Hann tók þátt í skipulagningu sumra lokaáhlaupanna í styrjöldinni, eins og [[Meuse-Argonne-sóknin|Meuse-Argonne-sóknarinnar]]. Eftir stríðið varð Marshall aðstoðarmaður [[John J. Pershing]] hershöfðingja, sem var þá yfirmaður hershöfðingjaráðsins. Hann varð síðar meðlimur í ráðinu, fór fyrir fimmtánda fótgönguliðinu í [[Kína]] og kenndi í stríðsháskóla hersins. Árið 1927 varð hann aðstoðarforingi í fótgönguliðsskóla hersins, þar sem hann nútímavæddi stjórnkerfið, sem átti eftir að koma að góðum notum í seinni heimsstyrjöldinni. Marshall gekk til liðs við stríðsáætlanadeild stríðsráðuneytis Bandaríkjanna og varð foringi hershöfðingjaráðsins þegar [[Malin Craig]] settist í helgan stein árið 1939. Hann gegndi þeirri stöðu til loka seinni heimsstyrjaldarinnar. Sem foringi hershöfðingjaráðsins stóð Marshall fyrir stærstu heraukningu í sögu Bandaríkjanna og var gerður fimmstjörnuhershöfðingi í Bandaríkjahernum. Marshall skipulagði hernaðaraðgerðir bandamanna í Evrópu og á Kyrrahafinu til loka stríðsins. Auk þess að hljóta hrós frá Churchill var Marshall nefndur [[Manneskja ársins hjá Time|maður ársins]] hjá tímaritinu ''[[Time]]'' árið 1943. Síðla árs 1945 og 1946 var Marshall sendur til Kína til að reyna að koma á [[þjóðstjórn]] þjóðernissinna undir stjórn [[Chiang Kai-shek]] og kommúnista undir stjórn [[Mao Zedong]] en hafði ekki erindi sem erfiði. Marshall var [[utanríkisráðherra]] frá 1947 til 1949 og var heiðraður fyrir [[Marshalláætlunin|Marshalláætlunina]] með því að hljóta [[friðarverðlaun Nóbels]] árið 1953. Marshall var varnarmálaráðherra í byrjun [[Kóreustríðið|Kóreustríðsins]] og vann að því að byggja upp eldmóð og sjálfstraust hersins eftir að hann hafði verið tekinn úr viðbragðsstöðu eftir lok heimsstyrjaldarinnar. Hann stóð einnig fyrir endurbyggingu hersins í byrjun Kóreustríðsins og fyrir aðrar hernaðaraðgerðir í [[Kalda stríðið|kalda stríðinu]]. Eftir að hann sagði af sér sem varnarmálaráðherra settist Marshall í helgan stein og lést árið 1959. ==Tilvísanir== <references/> {{Utanríkisráðherrar Bandaríkjanna}} {{Friðarverðlaun Nóbels}} {{DEFAULTSORT:Marshall, George}} {{fde|1880|1959|Marshall, George}} [[Flokkur:Bandarískir herforingjar]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Herforingjar í fyrri heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Stjórnmálaleiðtogar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Varnarmálaráðherrar Bandaríkjanna]] q2xsbu4drrrzjtgetd2obj3rdhv1u2v Madame de Pompadour 0 145221 1958811 1944280 2026-04-04T11:45:26Z Kontributor 2K 96414 Skjaldarmerki Pompadour-ættarinnar @correct version 1958811 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jeanne-Antoinette Poisson, markgreifynja af Pompadour | búseta = | mynd = François Boucher 019 (Madame de Pompadour).jpg | myndastærð = 250px | myndatexti = ''La marquise de Pompadour'' eftir François Boucher (1756)<br>[[File:Blason famille fr de Pompadour.svg|Skjaldarmerki Pompadour-ættarinnar|45px]] | fæðingardagur = 29. desember 1721 | fæðingarstaður = [[París]], [[Konungsríkið Frakkland|Frakkland]]i | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1764|4|15|1721|12|29}} | dauðastaður = [[Versalir|Versölum]], Frakklandi | þekkt_fyrir = | börn = Charles Guillaume Louis Le Normant d'Étiolles og Alexandrine Le Normant d'Étiolles | starf = Aðalskona, hjákona | trú = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólsk]] | maki = Charles-Guillaume Lenormant d'Étioles | foreldrar = François Poisson & Madeleine de La Motte | undirskrift = Signatur Madame de Pompadour.PNG }} '''Jeanne-Antoinette Poisson, markgreifynja af Pompadour''' (29. desember 1721 – 15. apríl 1764), yfirleitt kölluð '''Madame de Pompadour''', var [[Frakkland|frönsk]] aðalskona og helsta frilla [[Loðvík 15.|Loðvíks 15.]] Frakklandskonungs frá 1745 til 1751. Pompadour naut mikilla áhrifa sem ráðgjafi konungsins og tókst að tryggja sjálfri sér og ættingjum sínum fjölmarga aðalstitla á árum sínum í þjónustu hans. Í um 19 ár stjórnaði hún lista- og samkvæmislífi Frakklands og naut auk þess verulegra pólitískra valda.<ref name="heimilisritið">{{Vefheimild|titill=Lúðvík XV. og Madame de Pompadour|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5846278|útgefandi=''[[Heimilisritið]]'' | mánuður=1. febrúar|ár=1951}}</ref> Hún eignaðist þó fyrir vikið marga óvini. Gagnrýnendur Pompadour útmáluðu hana sem spillandi áhrifavald í hirð konungsins en sagnfræðingar hafa litið hana jákvæðari augum vegna stuðnings hennar við franska list og þjóðarstolt.<ref>James A. Moncure, ed. ''Research Guide to European Historical Biography: 1450–present'' (4 vol 1992); 4:1646–53</ref> Listfræðingurinn Melissa Hyde hefur fært rök fyrir því að óttinn og gagnrýnin í garð Pompadour hafi fyrst og fremst stafað af andúð á því að kona úr millistéttinni nyti svo mikilla valda.<ref>{{Cite journal|last=Hyde|first=Melissa|date=2000|title=The "Makeup" of the Marquise: Boucher's Portrait of Pompadour at Her Toilette|url=https://archive.org/details/sim_art-bulletin_2000-09_82_3/page/457|jstor=3051397|journal=The Art Bulletin|volume=82|issue=3|pages=457|doi=10.2307/3051397}}</ref> ==Æviágrip== Jeanne-Antoinette Poisson fæddist í París árið 1721.<ref name="vikan">{{Vefheimild|titill=Madame Pompadour: Hún stjórnaði konunginum og ríkinu|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4473838|útgefandi=''[[Vikan]]'' | mánuður=6. júní|ár=1974}}</ref> Hún hlaut strangt uppeldi hjá föður sínum, sem var birgðavörður í franska hernum, og gekk í strangan klausturskóla. Jeanne-Antoinette þótti ágætur nemandi en þegar hún var ung varð fjölskylda hennar fyrir því óláni að fjölskyldufaðirinn var sakaður um vanrækslu í starfi og neyddist til að flýja til Þýskalands.<ref name="vikan"/> Móðir Jeanne-Antoinette, Madeleine, tók sér fjárfestinn Charles François Paul Le Normant de Tournehem að elskhuga í fjarveru eiginmannsins. Þar sem Madeleine var alræmd fyrir að vera ótrú eiginmanni sínum var það haft fyrir satt að Jeanne-Antoinette væri í raun dóttir de Tournehems eða annars elskhuga hennar.<ref>Xavier Salmon, ''Madame de Pompadour et les arts'', París, Éditions de la Réunion des Musées Nationaux, 2002, bls. 64–65.</ref> Sagt er að þegar Jeanne-Antoinette var níu ára hafi móðir hennar farið með hana til að hitta spákonu til að spá fyrir um framtíð stúlkunnar. Spákonan hafi síðan tjáð mæðgunum að ef þær brygðust skjótt við yrði Jeanne-Antoinette ástkona konungsins og voldugri en nokkur einvaldur.<ref name="dagblaðið">{{Vefheimild|titill=Hvernig Pompadour náði tangarhaldi á Lúðvík 15.|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3057337|útgefandi=''[[Dagblaðið (1975)|Dagblaðið]]'' |mánuður=9. október|ár=1975}}</ref> Þaðan af hlaut Jeanne-Antoinette gælunafnið ''Reinette'' („litla drottning“) og foreldrar hennar einsettu sér að gera hana boðlega konungnum.<ref>Hooper-Hamersley, The Hunt, 64 and Gere and Vaizey, ''Great Women Collectors'', 46.</ref> De Tournehem réði góða kennara fyrir Jeanne-Antoinette og lét kenna henni söng, dans, framsögn og listasögu. Hann lét síðan gifta hana frænda sínum, Charles Guillaume d'Étoiles.<ref name="vikan"/> Jeanne-Antoinette komst fyrst í kynni við [[Loðvík 15.]] Frakklandskonung þegar hann hélt á veiðar í skógi nærri landareign hjónanna.<ref>Alfred Leroy, ''Madame de Pompadour et son temps'', Paris, Éditions Albin Michel, 1949, bls. 24.</ref> Hún var þá þegar búin að einsetja sér að ná athygli hans en lét sér nægja í þetta sinn að mæta augnaráði hans og láta sig síðan hverfa.<ref name="vikan"/> Þau Loðvík hittust fyrst formlega þann 28. febrúar 1745 á grímudansleik í París. Á dansleiknum henti hún vasaklútnum til konungsins og lét hann beygja sig eftir honum og kasta til hennar.<ref name="vikan"/> Nokkrum vikum eftir dansleikinn var Jeanne-Antoinette boðið til kvöldverðar hjá konungnum í [[Versalir|Versölum]]. Næsta apríl bauð hann henni í samkvæmi ásamt hirð sinni og í maí flutti hún alfarið til konungshirðarinnar í Versölum.<ref name="vikan"/> Ástarsamband var þá þegar hafið milli Jeanne-Antoinette og konungsins og Loðvík skrifaði henni fjölda ástarbréfa á meðan hann var að heiman til ágústmánuðar. Í fjarveru konungsins fékk Jeanne-Antoinette löglegan skilnað frá eiginmanni sínum og hlaut síðan aðalstitilinn markgreifynja af Pompadour.<ref name="vikan"/> Pompadour var fyrsta millistéttarkonan sem varð opinber frilla Frakklandskonungs.<ref name="heimilisritið"/> Náið samband Loðvíks og Pompadour gerði konunginn að athlægi fyrir frönsku þjóðinni. Mikið var um slúður og háðsvísur sem urðu kallaðar „fiskavísur“ eða ''Poissonnades'' (eftir fæðingarnafni Pompadour, ''Poisson'', sem þýðir fiskur á frönsku).<ref name="vikan"/> Pompadour nýtti sér aðstöðu sína til að halda hátíðir og listasýningar og fegraði frönsku hirðina. Hún lét setja upp glæsilegar leik- og óperusýningar í Choissy-höll og laðaði til sín marga helstu listamenn og heimspekinga samtímans. Loðvík opnaði fyrir henni franska ríkiskassann og Pompadour gerðist velgjörðarmaður heimspekinga [[Upplýsingin|Upplýsingarinnar]] eins og [[Voltaire]]. Sem frilla konungsins náði Pompadour miklum pólitískum völdum. Hún skipulagði meðal annars ráðstefnu á setri sínu í Bellevue árið 1756. Þar átti hún þátt í stofnun bandalags milli Frakklands og Austurríkis. Stjórnmálaáhrif Pompadour fóru að dala eftir ósigur Frakka og Austurríkismanna í [[Sjö ára stríðið|sjö ára stríðinu]] og heilsa hennar versnaði. Heilsubrestur hennar og ofkeyrsla leiddu til þess að hin fræga fegurð hennar fölnaði og auður hennar þvarr. Í febrúar 1764 lá Pompadour rúmföst vegna [[Berklar|berkla]] og lést loks þann 15. apríl. Loðvík sat við dánarbeði hennar allan tímann og kvaðst ekkert geta gefið henni nema tár sín þegar hún var öll. ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1721|1764}} {{DEFAULTSORT:Pompadour, Madame de}} [[Flokkur:Franskar markgreifynjur]] 08b7zci7faomcz1j4noias8nytqub6n Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 0 146524 1958750 1955289 2026-04-03T20:38:11Z Kopavogur1950 92743 /* Sigurvegarar */ 1958750 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 6 | 1992, 1993, 1995, 1996, 2006, 2016 |- | {{Lið Valur}} | 6 | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 |- | {{Lið KR}} | 5 | 1994, 1997, 1998, 2003, 2004 |- | {{Lið Stjarnan}} | 4 | 2012, 2014, 2015, 2017 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] sd017zfngkkxj7katdeangm9b3kb8pj 1958751 1958750 2026-04-03T20:39:15Z Kopavogur1950 92743 1958751 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 6 | 1992, 1993, 1995, 1996, 2006, 2016 |- | {{Lið Valur}} | 6 | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 |- | {{Lið KR}} | 5 | 1994, 1997, 1998, 2003, 2004 |- | {{Lið Stjarnan}} | 4 | 2012, 2014, 2015, 2017 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] qwlx4zejks32enh9jjvqmbd2ehtl4wv 1958752 1958751 2026-04-03T20:40:39Z Kopavogur1950 92743 /* Sigurvegarar */ 1958752 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 6 | 1992, 1993, 1995, 1996, 2006, 2016 |- | {{Lið Valur}} | 6 | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 |- | {{Lið KR}} | 5 | 1994, 1997, 1998, 2003, 2004 |- | {{Lið Stjarnan}} | 4 | 2012, 2014, 2015, 2017 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] 6x0q265pc08a0dv8ewk7mpza1ci9wpx 1958753 1958752 2026-04-03T20:43:18Z Kopavogur1950 92743 /* Flestir sigrar */ 1958753 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 6 | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 |- | {{Lið KR}} | 5 | 1994, 1997, 1998, 2003, 2004 |- | {{Lið Stjarnan}} | 4 | 2012, 2014, 2015, 2017 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] s51hewfucr1e5vu6no0gtw3tqyvv4uz 1958756 1958753 2026-04-03T21:22:13Z Kopavogur1950 92743 /* Sigurvegarar */ 1958756 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- || 2020 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4.2) ||{{Lið Breiðablik}} |- |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 6 | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 |- | {{Lið KR}} | 5 | 1994, 1997, 1998, 2003, 2004 |- | {{Lið Stjarnan}} | 4 | 2012, 2014, 2015, 2017 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] 6b32o3u7u9wwiigajovfg5freznnqzm 1958758 1958756 2026-04-03T21:27:24Z Kopavogur1950 92743 /* Sigurvegarar */ 1958758 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- || 2020 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 6 | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011 |- | {{Lið KR}} | 5 | 1994, 1997, 1998, 2003, 2004 |- | {{Lið Stjarnan}} | 4 | 2012, 2014, 2015, 2017 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] 24hdv6e9qf11728rjs9hyr0yqo98mit 1958762 1958758 2026-04-03T21:32:57Z Kopavogur1950 92743 /* Flestir sigrar */ 1958762 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- || 2020 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2022, 2025 |- | {{Lið KR}} | 5 | 1994, 1997, 1998, 2003, 2004 |- | {{Lið Stjarnan}} | 5 | 2012, 2014, 2015, 2017, 2023 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |- | {{Lið Víkingur R.}} |1 | 2024 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] 8d7n2d4apx8m973hneohqu7aauw8dxs 1958763 1958762 2026-04-03T21:37:31Z Kopavogur1950 92743 /* Flestir sigrar */ 1958763 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- || 2020 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 7 | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2022, 2025 |- | {{Lið Stjarnan}} | 5 | 2012, 2014, 2015, 2017, 2023 |- | {{Lið KR}} | 2 | 1994, 1997 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2024 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] t5j62ma4870yijw2ggysartmq1w850m 1958764 1958763 2026-04-03T21:42:58Z Kopavogur1950 92743 /* Flestir sigrar */ 1958764 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- || 2020 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 7 | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2022, 2025 |- | {{Lið Stjarnan}} | 5 | 2012, 2014, 2015, 2017, 2023 |- | {{Lið KR}} | 3 | 1994, 1995, 1997 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |- | {{Lið ÍA}} | 1 | xxxx |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2024 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] cl6pmk6yweqiliovd2j2udetahxljkz 1958765 1958764 2026-04-03T21:43:22Z Kopavogur1950 92743 /* Flestir sigrar */ 1958765 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- || 2020 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 7 | 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2022, 2025 |- | {{Lið Stjarnan}} | 5 | 2012, 2014, 2015, 2017, 2023 |- | {{Lið KR}} | 3 | 1994, 1995, 1997 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |- | {{Lið ÍA}} | 1 | 1992 |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2024 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] 03ipkyxyageywp8zmlkav1ipc9l5tww 1958768 1958765 2026-04-03T21:59:42Z Kopavogur1950 92743 /* Flestir sigrar */ 1958768 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- || 2020 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 9 | 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2022, 2025 |- | {{Lið Stjarnan}} | 5 | 2012, 2015, 2023 |- | {{Lið KR}} | 3 | 1994, 1995, 1997 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |- | {{Lið ÍA}} | 1 | 1992 |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2024 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] tha5p514cexxzbdsksyqcw7bhlut3by 1958769 1958768 2026-04-03T22:01:11Z Kopavogur1950 92743 /* Flestir sigrar */ 1958769 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- || 2020 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 9 | 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2022, 2025 |- | {{Lið Stjarnan}} | 3 | 2012, 2015, 2023 |- | {{Lið KR}} | 3 | 1994, 1995, 1997 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |- | {{Lið ÍA}} | 1 | 1992 |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2024 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] iqycyafzh6rtb02icktxuquesigjf2v 1958783 1958769 2026-04-04T08:23:58Z Kopavogur1950 92743 /* Sigurvegarar */ 1958783 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2020|2020]]||{{Lið Valur}}|| 1-2 ||{{Lið Selfoss} |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 9 | 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2022, 2025 |- | {{Lið Stjarnan}} | 3 | 2012, 2015, 2023 |- | {{Lið KR}} | 3 | 1994, 1995, 1997 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |- | {{Lið ÍA}} | 1 | 1992 |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2024 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] s9wkuf61pel8wlqr1pvohhdu7nf3i3e 1958784 1958783 2026-04-04T08:24:38Z Kopavogur1950 92743 /* Sigurvegarar */ 1958784 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2020|2020]]||{{Lið Valur}}|| 1-2 ||{{Lið Selfoss}} |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 9 | 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2022, 2025 |- | {{Lið Stjarnan}} | 3 | 2012, 2015, 2023 |- | {{Lið KR}} | 3 | 1994, 1995, 1997 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |- | {{Lið ÍA}} | 1 | 1992 |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2024 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] 6rhwngbo92u8x31bya8ly54dzyb1ogg 1958785 1958784 2026-04-04T08:26:25Z Kopavogur1950 92743 /* Flestir sigrar */ 1958785 wikitext text/x-wiki {{Deild keppnisíþrótta |titill=Meistarakeppni kvenna |mynd= |stofnár=1992 |ríki={{ISL}} Ísland |liðafjöldi=2 |núverandi meistarar={{Lið Valur}} (2022) |sigursælasta lið= |heimasíða=[https://www.ksi.is www.ksi.is] }} '''Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu''' er útsláttarkeppni í [[knattspyrna|knattspyrnu]] kvenna á [[Ísland]]i á vegum KSÍ. ==Sigurvegarar== {| class="wikitable" !style="background:silver;" | Ár !style="background:silver;" | Sigurvegari !style="background:silver;" | Úrslit !style="background:silver;" | 2. sæti |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1992|1992]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-3 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1993|1993]]||{{Lið Breiðablik}}|| 4-2 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1994|1994]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið ÍA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1995|1995]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1996|1996]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-0 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1997|1997]]||{{Lið KR}}|| 3-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 1998|1998]]||{{Lið KR}}|| 1-4 ||{{Lið Breiðablik}} |- || 1999 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2000 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2001 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- || 2002 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2003|2003]]||{{Lið KR}}|| 1-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2004|2004]]||{{Lið KR}}|| 1-2 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2005|2005]]||{{Lið Valur}}|| 10-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2006|2006]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2007|2007]]||{{Lið Valur}}|| 8-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2008|2008]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2009|2009]]||{{Lið Valur}}|| 2-1 ||{{Lið KR}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2010|2010]]||{{Lið Valur}}|| 4-0 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2011|2011]]||{{Lið Valur}}|| 3-1 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2012|2012]]||{{Lið Stjarnan}}|| 3-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2013|2013]]||{{Lið Þór/KA}}|| 0-0 (4-1) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2014|2014]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2015|2015]]||{{Lið Stjarnan}}|| 4-1 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2016|2016]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-0 (4-3) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2017|2017]]||{{Lið Stjarnan}}|| 0-3 ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2018|2018]]||{{Lið Þór/KA}}|| 3-0 ||{{Lið ÍBV}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2019|2019]]||{{Lið Breiðablik}}|| 5-0 ||{{Lið Þór/KA}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2020|2020]]||{{Lið Valur}}|| 1-2 ||{{Lið Selfoss}} |- || 2021 || colspan="3" style="text-align:center" | Ekki keppt vegna COVID-19 |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2022|2022]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (4-2) ||{{Lið Breiðablik}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2023|2023]]||{{Lið Valur}}|| 0-0 (3-4) ||{{Lið Stjarnan}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2024|2024]]||{{Lið Valur}}|| 1-1 (4-5) ||{{Lið Víkingur R.}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 0-1 ||{{Lið Valur}} |- ||[[Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu 2025|2025]]||{{Lið Breiðablik}}|| 3-1 ||{{Lið FH}} |} == Flestir sigrar == ''Listinn er fengin af síðu [[Knattspyrnusamband Íslands|KSÍ]]. {| class="wikitable" |- ! Félag ! Titlar ! Ár |- | {{Lið Breiðablik}} | 10 | 1993, 1996, 1998, 2003, 2006, 2014, 2016, 2017, 2019, 2026 |- | {{Lið Valur}} | 9 | 2004, 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2022, 2025 |- | {{Lið Stjarnan}} | 3 | 2012, 2015, 2023 |- | {{Lið KR}} | 3 | 1994, 1995, 1997 |- | {{Lið Þór/KA}} | 2 | 2013, 2018 |- | {{Lið ÍA}} | 1 | 1992 |- | {{Lið Selfoss}} | 1 | 2020 |- | {{Lið Víkingur R.}} | 1 | 2024 |} == Heimildaskrá == {{reflist|2}} == Heimild == *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=13205|title=Meistarakeppni kvenna 1992|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} *{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/stakt-mot/?motnumer=373673|title=Meistarakeppni kvenna 2018|work=KSÍ|accessdate=17. september 2018}} {{Meistarakeppni kvenna í knattspyrnu}} [[Flokkur:Íslenskar knattspyrnudeildir]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnumót]] f1wt2yqr1p3ai3yjcv7vmi6ga4yuvag Wikipedia:Í fréttum... 4 154362 1958692 1958440 2026-04-03T13:33:14Z TKSnaevarr 53243 1958692 wikitext text/x-wiki [[Mynd: Mette Frederiksen by Christian Ursilva (2026).jpg |150px|right|alt=Mette Frederiksen|link=Mette Frederiksen]] * [[24. mars]]: Þingkosningar fara fram í [[Danmörk]]u. [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkur]] '''[[Mette Frederiksen]]''' forsætisráðherra (''sjá mynd'') tapar miklu fylgi en vinnur þó flest þingsæti. * [[8. mars]]: '''[[Mojtaba Khamenei]]''' er valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Lionel Jospin]] (22. mars) &nbsp;• [[Nicholas Brendon]] (20. mars) &nbsp;• [[Robert Mueller]] (20. mars) &nbsp;• [[Chuck Norris]] (19. mars) &nbsp;• [[Jürgen Habermas]] (14. mars) &nbsp;• [[Hjálmar H. Ragnarsson]] (13. mars) bgi32gmu1yazvf4g4jrzmi93vrs07zw Genin koma upp um þig 0 154528 1958755 1949549 2026-04-03T21:15:24Z TKSnaevarr 53243 1958755 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Genin koma upp um þig | upprunalegt heiti = Gattaca | director = [[Andrew Niccol]] | producer = {{Plainlist| * [[Danny DeVito]] * [[Michael Shamberg]] * [[Stacey Sher]] * [[Gail Lyon]] }} | writer = Andrew Niccol | starring = {{Plainlist| * [[Ethan Hawke]] * [[Uma Thurman]] * [[Alan Arkin]] * [[Jude Law]] * [[Loren Dean]] * [[Ernest Borgnine]] }} | music = [[Michael Nyman]] | cinematography = [[Sławomir Idziak]] | editing = [[Lisa Zeno Churgin]] | studio = {{Plainlist| * [[Columbia Pictures]] * [[Danny Devito|Jersey Films]] }} | distributor = [[Sony Pictures Releasing]] | released = {{Film date|1997|10|24|Bandaríkin}} | runtime = 106 mínútur<ref>{{cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/releases/gattaca-film|title=''Gattaca'' (15)|publisher=[[British Board of Film Classification]]|date=November 5, 1997|access-date=February 21, 2019|archive-date=February 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221232655/http://www.bbfc.co.uk/releases/gattaca-film|url-status=dead}}</ref> | country = Bandaríkin | language = {{Plainlist| * Enska * Esperanto }} | budget = $36 milljónir<ref>{{cite web|url=https://www.the-numbers.com/movie/Gattaca|title=Gattaca Financial Information|work=[[The Numbers (website)|The Numbers]]|access-date=February 21, 2019|archive-date=April 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406000039/https://www.the-numbers.com/movie/Gattaca|url-status=live}}</ref> | gross = $12,5 milljónir (eingöngu innanlands)<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=gattaca.htm|title=Gattaca (1997)|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=April 20, 2020|archive-date=June 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609002105/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=gattaca.htm|url-status=live}}</ref> }} '''''Genin koma upp um þig''''' (enska: ''Gattaca'') er [[kvikmynd]] og [[vísindaskáldskapur|vísindaskáldsaga]] frá árinu [[1997]]. Handritshöfundur og leikstjóri er [[Andrew Niccol]]. Í kvikmyndinni leika [[Ethan Hawke]] og [[Uma Thurman]] með [[Jude Law]], [[Loren Dean]], [[Ernest Borgnine]], [[Gore Vidal]] og [[Alan Arkin]] í aukahlutverkum. Kvikmyndin fjallar út frá sjónarhorni [[lífpönk|lífpönks]] (e. biopunk vision) um framtíðarsamfélag þar sem driffjöður alls er [[erfðafræði]] þar sem væntanleg börn eru getin gegnum genaval þar em þau eru með bestu erfðaeiginleika foreldra. Aðalpersóna myndarinnar er Vincent Freeman sem leikinn er af Hawke. Freeman var getinn utan hins genabótakerfisns og villir á sér heimildir til að forðast mismunun því hann dreymir um að vera geimfari. ==Tengill== * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/406300/ Stórkostleg vísindaskáldsaga] ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Bandarískar kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1997]] [[Flokkur:Vísindaskáldsögumyndir]] 07f6sqnyscum4z0xf1660venk9eof28 1958766 1958755 2026-04-03T21:46:35Z TKSnaevarr 53243 1958766 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Genin koma upp um þig | upprunalegt heiti = Gattaca | director = [[Andrew Niccol]] | producer = {{Plainlist| * [[Danny DeVito]] * [[Michael Shamberg]] * [[Stacey Sher]] * [[Gail Lyon]] }} | writer = Andrew Niccol | starring = {{Plainlist| * [[Ethan Hawke]] * [[Uma Thurman]] * [[Alan Arkin]] * [[Jude Law]] * [[Loren Dean]] * [[Ernest Borgnine]] }} | music = [[Michael Nyman]] | cinematography = [[Sławomir Idziak]] | editing = [[Lisa Zeno Churgin]] | studio = {{Plainlist| * [[Columbia Pictures]] * [[Danny Devito|Jersey Films]] }} | distributor = [[Sony Pictures Releasing]] | released = {{Film date|1997|10|24|Bandaríkin}} | runtime = 106 mínútur<ref>{{cite web|url=https://www.bbfc.co.uk/releases/gattaca-film|title=''Gattaca'' (15)|publisher=[[British Board of Film Classification]]|date=November 5, 1997|access-date=February 21, 2019|archive-date=February 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190221232655/http://www.bbfc.co.uk/releases/gattaca-film|url-status=dead}}</ref> | country = Bandaríkin | language = {{Plainlist| * Enska * Esperanto }} | budget = $36 milljónir<ref>{{cite web|url=https://www.the-numbers.com/movie/Gattaca|title=Gattaca Financial Information|work=[[The Numbers (website)|The Numbers]]|access-date=February 21, 2019|archive-date=April 6, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406000039/https://www.the-numbers.com/movie/Gattaca|url-status=live}}</ref> | gross = $12,5 milljónir (eingöngu innanlands)<ref>{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=gattaca.htm|title=Gattaca (1997)|website=[[Box Office Mojo]]|access-date=April 20, 2020|archive-date=June 9, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190609002105/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=gattaca.htm|url-status=live}}</ref> }} '''''Genin koma upp um þig''''' (enska: ''Gattaca'') er [[kvikmynd]] og [[vísindaskáldskapur|vísindaskáldsaga]] frá árinu [[1997]]. Handritshöfundur og leikstjóri er [[Andrew Niccol]]. Í kvikmyndinni leika [[Ethan Hawke]] og [[Uma Thurman]] með [[Jude Law]], [[Loren Dean]], [[Ernest Borgnine]], [[Gore Vidal]] og [[Alan Arkin]] í aukahlutverkum. Kvikmyndin fjallar út frá sjónarhorni [[lífpönk|lífpönks]] (e. biopunk vision) um framtíðarsamfélag þar sem driffjöður alls er [[erfðafræði]] þar sem væntanleg börn eru getin gegnum genaval þar em þau eru með bestu erfðaeiginleika foreldra. Aðalpersóna myndarinnar er Vincent Freeman sem leikinn er af Hawke. Freeman var getinn utan genabótakerfisins og villir á sér heimildir til að forðast mismunun því hann dreymir um að vera geimfari. ==Tengill== * [https://www.mbl.is/greinasafn/grein/406300/ Stórkostleg vísindaskáldsaga] ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Bandarískar kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 1997]] [[Flokkur:Vísindaskáldsögumyndir]] f2993g3frmy18maf7sj08mr0rz9ppq0 Hliðum Keflavíkurflugvallar lokað 0 154966 1958701 1656302 2026-04-03T15:00:46Z Akigka 183 Stapi er í Njarðvík 1958701 wikitext text/x-wiki '''Lokun hliða Keflavíkurflugvallar''' var mótmælaaðgerð sem [[Samtök hernaðarandstæðinga|herstöðvaandstæðingar]] stóðu fyrir þann [[13. mars]] árið [[1976]] til að mótmæla [[herstöðin á Keflavíkurflugvelli|bandarískri hersetu]] á Íslandi, aðild Íslands að [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafbandalaginu]] og framferði [[Stóra-Bretland|Breta]] í [[þorskastríðin|þorskastríðunum]]. Öllum sex hliðum [[Keflavíkurstöðin|herstöðvarinnar]] var lokað frá því snemma morguns og til kl. 15:30 síðdegis. Að því loknu var efnt til baráttufundar í samkomuhúsinu [[Stapi (Njarðvík)|Stapa]] í [[Njarðvík]] ==Aðdragandi og skipulag== Lokanir herstöðvarhliðanna voru skipulagðar í nafni herstöðvaandstæðinga á Suðurnesjum. Söfnuðust mótmælendur saman í Keflavík á sjötta tímanum um morguninn og skiptu sér þar á bíla. Nokkurra manna hópar voru sendir að hliðunum og afhentu þar fulltrúum lögreglunnar tilkynningu um að hliðunum væri lokað fyrir annarri umferð en neyðaraksturs og gangandi vegfarenda.<ref>{{tímarit.is|5828409|Herstöð lokað|blað=Dagfari|dags=30. mars 1976|bls=2}}</ref> Fáeinum dögum fyrr höfðu útvegsmenn á Suðurnesjum efnt til svipaðra aðgerða við hlið herstöðvarinnar nærri Grindavík til að mótmæla framferði Nató-ríkisins Breta í landhelgisdeilunni. Ekki kom til átaka í tengslum við lokunina. Flugfarþegar á leið til og frá vellinum þurftu hins vegar að fara fótgangandi um hliðið og bera töskur sínar.<ref>{{tímarit.is|2849041|Velheppnaðar aðgerðir herstöðvaandstæðinga|blað=Þjóðviljinn|dags=16. mars 1976|bls=8-9}}</ref> Að sögn ''Dagblaðsins'' varð helsta röskunin sú að mjólkurflutningar inn á herstöðvasvæðið hafi ekki fengist heimilaðir.<ref>{{tímarit.is|3060299|Rólegt við hlið Keflavíkurflugvallar á laugardaginn|blað=Dagblaðið|dags=15. mars 1976|bls=1}}</ref> Fjölmenni mætti á samkomu herstöðvaandstæðinga í Stapa að mótmælum loknum, þar sem fluttar voru ræður og tónlistaratriði. == Tilvísanir == {{Reflist}} [[Flokkur:Íslensk grasrótarstjórnmál]] [[Flokkur:Aðgerðastefna]] [[Flokkur:Mótmæli á Íslandi]] [[Flokkur:1976]] 0dvrq5wx37rlffspnm4qzhgkwm245cu Göbekli Tepe 0 170549 1958700 1785595 2026-04-03T14:49:33Z Akigka 183 1958700 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Göbekli_Tepe,_Urfa.jpg|thumb|Göbekli Tepe.]] '''Göbekli Tepe''' eru forsögulegar fornminjar frá [[nýsteinöld]] í [[Anatólía|Anatólíu]] í suðaustanverðu [[Tyrkland]]i. Göbekli Tepe er ársett til 9500-8000 f.Kr<ref name=":0">{{Cite journal|last=Clare|first=Lee|date=2020|title=Göbekli Tepe, Turkey. A brief summary of research at a new World Heritage Site (2015–2019)|journal=e-Forschungsberichte des DAI|language=en|pages=1–13|doi=10.34780/EFB.V0I2.1012}}</ref> og samanstendur af stórum hringlaga byggingum og gríðarstórum T-laga steinsúlum sem eru elstu þekktu [[jötunsteinn|jötunsteinarnir]]. Margar þessara súlna eru myndskreyttar. Göbekli Tepe er 15 metra hátt, nær yfir 8 hektara og er svokölluð [[borgarhæð]]; manngerð hæð eða hóll sem verður til af rusli og ýmsum jarðleifum, en slíkt finnst víða annars staðar í [[Suðvestur-Asía|Suðvestur-Asíu]]. Árið 2018 var Göbekli Tepe bætt á [[Heimsminjaskrá UNESCO]].<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1572/|title=Göbekli Tepe|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|access-date=2022-11-17}}</ref> == Bakgrunnur == Göbekli Tepe var byggt á því tímabili sem nefnist [[nýsteinöld fyrir leirkeragerð]], sem er tímabil nýsteinaldar áður en menn hófu [[leirkeragerð]], um 9600-7000 fyrir okkar tímatal. Tímabilið skiptist í tvo hluta, A og B, og má tímasetja elstu hluta Göbekli Tepe til A-tímabilsins, 9600-8800 fyrir okkar tímatal, og yngri hluta til B-tímabilsins, 8800-7000 fyrir okkar tímatal.<ref>{{cite journal|title=From Pleistocene to Holocene: the prehistory of southwest Asia in evolutionary context|author=Trevor Watkins|journal=History and Philosophy of the Life Sciences volume|volume=39|number=22|year=2017|doi=10.1007/s40656-017-0152-3}}</ref> == Fornleifarannsóknir == Göbekli Tepe vakti fyrst athygli fornleifafræðinga í könnunarleiðangri [[Istanbúlháskóli|Háskólans í Istanbúl]] og [[Chicago-háskóli|Chicago-háskóla]] árið 1963. Þá hélt bandaríski fornleifafræðingurinn [[Peter Benedict]] því fram að efri hlutar hinna T-laga steinsúlna væru til merkis um [[Grafreitur|grafreiti]]. Árið 1994 ákvað þýski fornleifafræðingurinn [[Klaus Schmidt]] að endurkanna svæðið og uppgötvaði að steinarnir voru í raun gríðarstórar [[súla (byggingarlist)|steinsúlur]]. Landsvæðið var eign tyrkneskra bænda sem höfðu fundið forngripi þar og gefið til byggðasafnsins. Á einhverjum tímapunkti höfðu menn reynt að brjóta efri hluta steinsúlanna þar sem bændurnir héldu að um væri að ræða stóra steina.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.dk/books?id=TY3t4y_L5SQC&pg=PA917&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|title=The Oxford Handbook of Ancient Anatolia: (10,000-323 BCE)|last=Steadman|first=Sharon R.|last2=McMahon|first2=Gregory|date=2011-09-15|publisher=OUP USA|isbn=978-0-19-537614-2|language=en}}</ref> Klaus Schmidt vann við Göbekli Tepe fyrir hönd [[Fornleifastofnun Þýskalands|Fornleifastofnunar Þýskalands]] þar til hann lést árið 2014. Enn í dag vinna Háskólinn í Istanbúl, [[Şanlıurfa-safnið]] og Fornleifastofnun Þýskalands við uppgröft svæðisins.<ref name=":0" /> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Fornleifar í Tyrklandi]] [[Flokkur:Fornleifafræði]] [[Flokkur:Nýsteinöld]] ncylt2u63jnwtm0qk47thg5qqimv3jt ATU-númer 0 175400 1958781 1815252 2026-04-04T06:14:17Z Xqbot 6441 Vélmenni: Lagfæri tvöfalda tilvísun → [[Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] 1958781 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] sb6m34c3yhe5emrcnlihe4fuouw6m8i Pedro Almodóvar 0 177585 1958797 1956100 2026-04-04T10:25:29Z TKSnaevarr 53243 1958797 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Pedro Almodóvar | mynd = Pedro Almodóvar-69720 (cropped).jpg | mynd_texti = Pedro Almodóvar árið 2024. | fæðingarnafn = Pedro Almodóvar Caballero | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1949|09|25}} | fæðingarstaður = Calzada de Calatrava á Spáni | þjóðerni = Spænskur | starf = Kvikmyndaleikstjóri<br>Handritshöfundur | ár = 1974-í dag | maki = Fernando Iglesias (2002-í dag) | undirskrift = Pedro_Almodovar_Signature.svg }} '''Pedro Almodóvar Caballero''' (f. 25. september 1949) er spænskur kvikmyndaleikstjóri og handritshöfundur. == Kvikmyndaskrá == === Kvikmyndir === {| class="wikitable" !Ár !Íslenskur titill !Upprunalegur titill |- |1980 | ''Pepe, Luci, Bom og aðrar stelpur úr fjöldanum''<ref>{{Cite journal|last=Garðarsdóttir|first=Hólmfríður|last2=Erlingsson|first2=Guðmundur|date=2009|title=„Æðsta form allra lista“. Þróun spænskrar kvikmyndagerðar frá fálmkenndu upphafi til æ meiri fullkomnunar.|url=https://ojs.hi.is/index.php/millimala/article/view/1426|journal=Milli Mála|language=is|volume=1|issn=2298-7215}}</ref> |''Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón'' |- |1982 | |''Laberinto de pasiones'' |- |1983 | |''Entre tinieblas'' |- |1984 |''Hvað hef ég gert til að verðskulda þetta?'' |''¿Qué he hecho yo para merecer esto?'' |- |1986 |''Nautabaninn'' |''Matador'' |- |1987 |''Lögmál lostans'' |''La ley del deseo'' |- |1988 |''Kon­ur á barmi tauga­áfalls''<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/ljodraent-rettlaeti-ad-hljota-gullna-ljonid/|title=Ljóðrænt réttlæti að hljóta gullna ljónið|website=RÚV|access-date=2023-12-03}}</ref> |''Mujeres al borde de un ataque de nervios'' |- |1989 |''Bittu mig, elskaðu mig'' |''¡Átame!'' |- |1991 |''Háir hælar''<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/almodovar-i-panamaskjolunum|website=RÚV|date=6. apríl 2016|author=Ævar Örn Jósepsson|title=Almódovar í Panamaskjölunum|access-date=2023-12-03}}</ref> |''Tacones lejanos'' |- |1993 |''Kika'' |''Kika'' |- |1995 |''Blóm leyndarmáls míns''<ref>{{tímarit.is|2946146|Játningin og Blóm leyndarmáls míns|dags=10. október 1996|síða=37|blað=DV}}</ref> |''La flor de mi secreto'' |- |1997 |''Lifandi hold'' |''Carne trémula'' |- |1999 |''Allt um móður mína'' |''Todo sobre mi madre'' |- |2002 |''Talaðu við hana'' |''Hable con ella'' |- |2004 |''Slæm menntun'' |''La mala educación'' |- |2006 |''Endurkoman'' |''Volver'' |- |2009 |''Brostin faðmlög''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6421582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2023-12-03}}</ref> |''Los abrazos rotos'' |- |2011 |''Húðin sem ég klæðist''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2011/10/14/skrimsli_byr_til_fallega_konu/|title=Skrímsli býr til fallega konu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-12-03}}</ref> |''La piel que habito'' |- |2013 | |''Los amantes pasajeros'' |- |2016 |''Julieta'' |''Julieta'' |- |2019 |''Sársauki og dýrð'' |''Dolor y gloria'' |- |2021 |''Samhliða mæður''<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2022-05-15-rammpolitisk-kvennasaga-fra-meistara-melodramans/|title=Rammpólitísk kvennasaga frá meistara melódramans - RÚV.is|website=RÚV|access-date=2023-12-03}}</ref> |''Madres paralelas'' |- |2024 |''Næsta herbergi'' |''La habitación de al lado'' |- |2026 | |''Amarga Navidad'' |} == Tilvísanir == <references /> {{DEFAULTSORT:Almodóvar, Pedro}} [[Flokkur:Spænskir leikstjórar]] [[Flokkur:Fólk nefnt í Panamaskjölunum]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1949]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] 84jegw9er8qt3xlz5vmescm26zhjzp1 Jafar Panahi 0 177711 1958734 1958281 2026-04-03T16:51:08Z Cinquantecinq 12601 Ný mynd í persónusnið 1958734 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Jafar Panahi | mynd = Jafar Panahi at 2025 Cannes Film Festival Photocall.jpg | mynd_texti = Jafar Panahi árið 2025. | nafn_á_frum = {{nobold|جعفر پناهی}} | nafn_á_frum_lang = Persneska | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1960|07|11}} | fæðingarstaður = Mianeh í Austur-Aserbaísjansýslu í Íran | þjóðerni = Íranskur | starf = Kvikmyndaleikstjóri<br>Handritshöfundur<br>Framleiðandi<br>Klippari | ár = 1988-í dag | maki = Tahere Saeedi | börn = 2 }} '''Jafar Panâhi''' (f. 11. júlí 1960) er íranskur kvikmyndagerðarmaður, oft tengdur við ''írönsku-nýbylgju kvikmyndahreyfinguna''. Eftir að hafa gert stuttmyndir í nokkur ár og unnið sem aðstoðarleikstjóri [[Abbas Kiarostami]], varð Panahi þekktur fyrir sína fyrstu kvikmynd í fullri lengd, ''Hvítu blöðruna'' (1995) en myndin hlaut Camera d'Or verðlaunin á [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|Kvikmyndahátíðinni í Cannes]], fyrstu stóru verðlaun íranskrar kvikmyndar. Panahi hefur verið gagnrýninn á stjórnarfar í heimalandi sínu en árið 2010 var hann handtekinn<ref>{{Cite web|url=https://kvikmyndir.dv.is/ironskum-verolaunaleikstjora-bannao-ao-gera-myndir-og-feroast/|title=Írönskum verðlaunaleikstjóra bannað að gera myndir og ferðast|last=Valgeirsson|first=Tómas|date=2010-09-02|website=Kvikmyndir.is|language=is|access-date=2023-12-12}}</ref> og dæmdur í sex ára fangelsi. Hann á að hafa ógnað öryggi landsins og verið með áróður gegn íranska ríkinu. Ásamt Panahi, sem var bannað að stunda kvikmyndagerð í 20 ár, fara úr landi og tala við fjölmiðlamenn, voru eiginkona hans og dóttir handteknar. Árið 2012 hlaut Panahi, ásamt [[Nasrin Sotoudeh]], [[Sakharov-verðlaunin]] sem áróðursfólk gegn íranska ríkinu.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2012/oct/26/nasrin-sotoudeh-jafar-panahi-sakharov-prize|title=Nasrin Sotoudeh and director Jafar Panahi share top human rights prize|last=Dehghan|first=Saeed Kamali|date=2012-10-26|work=The Guardian|access-date=2023-12-12|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> Panahi hefur hlotið mörg af stærstu verðlaunum kvikmyndageirams, má þar nefna Gulljónið á [[Kvikmyndahátíðin í Feneyjum|Kvikmyndahátíðinni í Feneyjum]] fyrir ''Hringinn'' (2000), Gullbjörn á [[Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Berlín|Alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í Berlín]] fyrir ''Taxi'' (2015) og besta handrit á [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|Kvikmyndahátíðinni í Cannes]] fyrir ''Þrjú andlit'' (2018). == Einkalíf == Panahi er giftur Tahereh Saidi, sem hann kynntist fyrst í framhaldsskóla þegar hún vann sem hjúkrunarfræðingur.<ref name="Radio Free Europe Radio Liberty">{{Cite web|url=https://www.rferl.org/content/jafar_panahi_iran_filmmaker_/2256215.html|title=Son of Imprisoned Iranian Filmmaker Jafar Panahi Says His Father Still Sees Beauty|last=Deasy|first=Kristin|date=22 December 2010|website=[[Radio Free Europe / Radio Liberty]]|access-date=26 June 2012}}</ref> Saman eiga þau tvö börn, soninn Panah Panahi fæddan árið 1984,<ref name="Radio Free Europe Radio Liberty" /> og dótturina Solmaz Panahi. Panah Panahi sótti Háskólann í Tehran<ref name="Outside the Frame">{{Cite web|url=https://blog.thephoenix.com/BLOGS/outsidetheframe/archive/2009/09/28/jafar-panahi-interview-part-two.aspx|title=Interview with Jafar Panahi, part two|date=25 September 2009|publisher=Outside the Frame|access-date=26 June 2012}}</ref> og gerði sína fyrstu stuttmynd, ''The First Film'',<ref>{{Cite web|url=http://www.asiapacificfilms.com/films/category/director/panah+panahi|title=asiapacificfilms.com catelog|publisher=asiapacificfilms.com|access-date=22 May 2012|archive-date=23 maí 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100523060528/http://www.asiapacificfilms.com/films/category/director/panah+panahi|url-status=dead}}</ref> árið 2009 og var sýnd á ''Montreal World Film Festival''. Solmaz nam sviðshöfundanám Tehran.<ref name="Radio Free Europe Radio Liberty" /> == Kvikmyndaskrá == {| class="wikitable" |+ !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Athugasemdir |- |1995 |''Badkonake Sefid'' |''Hvíta blaðran''<ref name=":0">{{Cite thesis |title=Jeppi á fjalli: Breytufrásögnin í Keimi af kirsuberjum eftir Abbas Kiarostami. |url=https://skemman.is/handle/1946/37011 |date=2020-09 |degree=Thesis |language=is |first=Gunnar |last=Ragnarsson 1989-}}</ref> |Handritshöfundur ásamt [[Abbas Kiarostami]]. |- |1997 |''Ayneh'' |Spegillinn<ref name=":0" /> | |- |2000 |''Dayereh'' |''Hringurinn''<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/innskraning/?redirect=%2Fgreinasafn%2Fgrein%2F605225%2F%3Ft%3D321168025&page_name=article&grein_id=605225|title=Greinasafn - Innskráning|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-12-12}}</ref> |Handritshöfundur ásamt Kambuzia Partovi. Bönnuð í Íran áður en útgefin. |- |2003 |''Talaye Sorkh'' | |Handritshöfundur ásamt [[Abbas Kiarostami]]. Bönnuð í Íran áður en útgefin. |- |2006 |''Offside'' | |Handritshöfundur ásamt Shadmehr Rastin. Bönnuð í Íran áður en útgefin. |- |2011 |''In film nist'' |''Þetta er ekki kvikmynd<ref name=":0" />'' |Leikstjórn ásamt Mojtaba Mirtahmasb. Gerð ólöglega. |- |2013 |''Pardeh'' | |Handritshöfundur ásamt Kambuzia Partovi. Gerð ólöglega. |- |2015 | colspan="2" |''Taxi'' |Gerð ólöglega. |- |2018 |''Se Rokh'' |''Þrjú andlit''<ref>{{Cite web|url=https://tix.is/is/event/6685/-rju-andlit/|title=Þrjú andlit|last=Tix.is|website=Tix.is|language=is|access-date=2023-12-12|archive-date=2023-12-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20231212132214/https://tix.is/is/event/6685/-rju-andlit/|url-status=dead}}</ref> | |- |2021 |''The Year of the Everlasting Storm'' | |Hluti: „Life“ |- |2022 |''Khers Nist'' |''Engir birnir'' |Leikstjóri, handritshöfundur og framleiðandi. Gerð ólöglega. |- |2025 |''Yek tasadof-e sadeh'' |''Þetta var bara slys'' |Gerð ólöglega. |} == Tilvísanir == {{Reflist|30em}} {{DEFAULTSORT:Panahi, Jafar}} [[Flokkur:Handhafar Sakharov-verðlaunanna]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1960]] [[Flokkur:Íranskir kvikmyndagerðarmenn]] 8jdsnh2qstycb7mt7rtw3ubycagmbc5 Coen-bræður 0 179461 1958799 1871205 2026-04-04T10:27:18Z TKSnaevarr 53243 1958799 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Coen-bræður | mynd = Coen brothers Cannes 2015 2 (CROPPED).jpg | mynd_texti = Ethan og Joel Coen á [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|Kvikmyndahátíðinni í Cannes]] árið 2015. | fæðingarnafn = Joel Daniel Coen<br />{{fæðingardagur og aldur|1954|11|29}}<hr />Ethan Jesse Coen<br />{{fæðingardagur og aldur|1957|9|21}} | fæðingarstaður = St. Louis Park í [[Minnesota]] í Bandaríkjunum | starf = {{hlist|Kvikmyndaleikstjórar|framleiðendur|handritshöfundar|klipparar}} | ár = 1984–í dag | maki = '''Joel:''' {{gifting|[[Frances McDormand]]|1984}}<hr />'''Ethan:''' {{gifting|Tricia Cooke|1990}} | börn = '''Joel:''' 1<hr />'''Ethan:''' 2 }} '''Joel Daniel Coen''' (f. 29. nóvember 1954) og '''Ethan Jesse Coen''' (f. 21. september 1957), oft þekktir sem '''Coen-bræður''', eru bandarískir kvikmyndagerðarmenn. == Kvikmyndaskrá == {| class="wikitable" !Ár !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjórn !Handritshöfundar !Framleiðendur !Klipparar |- !1984 |''Blood Simple'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !1987 |''Raising Arizona'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |- !1990 |''Miller's Crossing'' |''Valdatafl'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |- !1991 | colspan="2" |''Barton Fink'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !1994 |''The Hudsucker Proxy'' |''Blóraböggullinn'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |- !1996 | colspan="2" |''Fargo'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !1998 |''The Big Lebowski'' |''Stóri Lebowski'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2000 |''O Brother, Where Art Thou?'' |''Ó, bróðir, hvar ert þú?'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2001 |''The Man Who Wasn't There'' |''Maðurinn sem ekki var til staðar'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2003 |''Intolerable Cruelty'' |''Óbærileg grimmd'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2004 |''The Ladykillers'' |''Dömubanarnir'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2006 |''Paris, je t'aime'' |''París, ég elska þig'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |{{Nei}} |- ! colspan="1" rowspan="2" |2007 |''Chacun son cinéma'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |{{Já}} |- |''No Country for Old Men'' |''Ekki fyrir gamla menn'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2008 |''Burn After Reading'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2009 |''A Serious Man'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2010 |''[[True Grit (kvikmynd frá 2010)|True Grit]]'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2013 |''Inside Llewyn Davis'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2016 |''Hail, Caesar!'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- !2018 |''The Ballad of Buster Scruggs'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |} [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta leikstjóra]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1957]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1954]] [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndagerðarmenn]] c5e9rg6ludoftbrrrjekcabarxg0lex Bong Joon-ho 0 180719 1958798 1950973 2026-04-04T10:26:33Z TKSnaevarr 53243 1958798 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Bong Joon-ho | mynd = Bong Joon-ho 2017 (cropped).jpg | mynd_texti = Bong Joon-ho árið 2017. | nafn_á_frum = 봉준호 | nafn_á_frum_lang = kóreska | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1969|09|14}} | fæðingarstaður = Bongdeok-dong í Nam-gu í [[Daegu]] í [[Suður-Kórea|Suður-Kóreu]] | starf = Leikstjóri<br>handritshöfundur<br>framleiðandi | maki = {{g|Jung Sun-young|1995}} | börn = 1 }} '''Bong Joon-ho''' ([[kóreska]]: 봉준호; f. 14. september 1969) er [[Suður-Kórea|suðurkóreskur]] kvikmyndaleikstjóri, framleiðandi og handritshöfundur. Árið 2019 hlaut hann [[Gullpálminn|Gullpálmann]] á [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|Kvikmyndahátíðinni í Cannes]] fyrir kvikmynd sína ''[[Sníkjudýrin]]''. == Kvikmyndaskrá == === Kvikmyndir í fullri lengd === {{plain row headers}} {| class="wikitable plain-row-headers" ! scope="col" |Ár !Upprunalegur titill ! scope="col" |Íslenskur titill |- ! scope="row" |2000 |''Flandersui gae'' | |- ! scope="row" |2003 |''Salinui chueok'' | |- ! scope="row" |2006 |''Gwoemul'' |''Hýsillinn'' eða ''Skrímslið'' |- ! scope="row" |2009 |''Madeo'' |''Móðir'' |- ! scope="row" |2013 |''Snowpiercer'' | |- ! scope="row" |2017 | colspan="2" |''Okja'' |- ! scope="row" |2019 |''Gisaengchung'' |''[[Sníkjudýrin]]'' |- ! scope="row" |2025 |''Mickey 17'' | |} [[Flokkur:Suður-kóreskir kvikmyndaleikstjórar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta leikstjóra]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1969]] 24ps4dtma5lki961i7degncwhs93ec8 Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd 0 180731 1958731 1951888 2026-04-03T16:38:49Z TKSnaevarr 53243 1958731 wikitext text/x-wiki '''Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd''' (e. ''Academy Award for Best Picture'') eru ein af verðlaunum [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaunanna]] sem veitt eru árlega af [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin eru þau síðustu sem veitt eru hverju sinni og eru almennt talin virtustu verðlaun hátíðarinnar. == Sigurvegarar == === 1920-1929 === {| class="wikitable" !'''Útgáfuár''' '''kvikmyndar''' !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Kvikmyndaver |- ! colspan="1" rowspan="3" |1927/28 (1.) |style="background:#FAEB86" |'''''Wings''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Famous Players–Lasky''' |- |''7th Heaven'' | |Fox |- |''The Racket'' | |The Caddo Company |- ! colspan="1" rowspan="5" |1928/29 (2.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Broadway Melody''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer''' |- |''Alibi'' | |Feature Productions |- |''Hollywood Revue'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''In Old Arizona'' | |Fox |- |''The Patriot'' |''Frelsishetjan'' |Paramount Famous Lasky |} === 1930-1939 === {| class="wikitable" !'''Útgáfuár''' '''kvikmyndar''' !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Kvikmyndaver (Framleiðandi/endur) |- ! colspan="1" rowspan="5" |1929/30 (3.) |style="background:#FAEB86" |'''''All Quiet on the Western Front''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum (kvikmynd frá 1930)|Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Universal (Carl Laemmle Jr.)''' |- |''The Big House'' |''Stóra húsið'' |Cosmopolitan (Irving Thalberg) |- |''Disraeli'' | |Warner Bros. (Jack L. Warner & Darryl F. Zanucks) |- |''The Divorcee'' | |Metro-Goldwyn-Mayer (Robert Z. Leonard) |- |''The Love Parade'' |''Eiginmaður drottningarinnar'' |Paramount Famous Lasky ([[Ernst Lubitsch]]) |- ! colspan="1" rowspan="5" |1930/31 (4.) |style="background:#FAEB86" |'''''Cimarron''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''RKO Radio (William LeBaron)''' |- |''East Lynne'' | |Fox |- |''The Front Page'' |''Fyrstir með fréttirnar'' |The Caddo Company (Howard Hughes & Lewis Milestones) |- |''Skippy'' | |Paramount Publix (Jesse L. Lasky, B.P. Schulberg, & Adolph Zukors) |- |''Trader Horn'' | |Metro-Goldwyn-Mayer (Irving Thalberg) |- ! colspan="1" rowspan="8" |1931/32 (5.) |style="background:#FAEB86" |'''''Grand Hotel''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Irving Thalberg)''' |- |''Arrowsmith'' | |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''Bad Girl'' | |Fox |- |''The Champ'' | |Metro-Goldwyn-Mayer (King Vidor) |- |''Five Star Final'' | |First National (Hal B. Wallis) |- |''One Hour with You'' | |Paramount Publix (Ernst Lubitsch) |- |''Shanghai Express'' | |Paramount Publix (Adolph Zukor) |- |''The Smiling Lieutenant'' | |Paramount Publix (Ernst Lubitsch) |- ! colspan="1" rowspan="10" |1932/33 (6.) |style="background:#FAEB86" |'''''Cavalcade''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Fox (Frank Lloyd & Winfield Sheehans)''' |- |''42nd Street'' | |[[Warner Bros.]] |- |''A Farewell to Arms'' |''Vopnin kvödd'' |Paramount |- |''I Am a Fugitive from a Chain Gang'' | |[[Warner Bros.]] |- |''Lady for a Day'' | |Columbia |- |''Little Women'' | |RKO Radio |- |''The Private Life of Henry VIII'' | |London Films |- |''She Done Him Wrong'' | |Paramount |- |''Smilin' Through'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''State Fair'' | |Fox |- ! colspan="1" rowspan="12" |1934 (7.) |style="background:#FAEB86" |'''''It Happened One Night''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Það gerðist um nótt''''' |style="background:#FAEB86" |'''Columbia (Frank Capra & Harry Cohn)''' |- |''The Barretts of Wimpole Street'' |''Barrettfjölskyldan í Wimpolestræti'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Cleopatra'' | |Paramount |- |''Flirtation Walk'' |''Ástarstígur'' |First National |- |''The Gay Divorcee'' | |RKO Radio |- |''Here Comes the Navy'' |''Nú kemur flotinn'' |[[Warner Bros.]] |- |''The House of Rothschild'' |''Bræðurnir Rothschild'' |20th Century |- |''Imitation of Life'' | |Universal |- |''One Night of Love'' | |Columbia |- |''The Thin Man'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Viva Villa!'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The White Parade'' |''Hvíta fylkingin'' |Jesse L. Lasky (production company) |- ! colspan="1" rowspan="12" |1935 (8.) |style="background:#FAEB86" |'''''Mutiny on the Bounty''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Uppreisnin á Bounty''''' |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Frank Lloyd & Irving Thalbergs)''' |- |''Alice Adams'' | |RKO Radio |- |''Broadway Melody of 1936'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Captain Blood'' |''Víkingurinn'' |Cosmopolitan |- |''David Copperfield'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Informer'' | |RKO Radio |- |''The Lives of a Bengal Lancer'' |''Synir Englands'' |Paramount |- |''A Midsummer Night's Dream'' |''Draumur á Jónsmessunótt'' |[[Warner Bros.]] |- |''Les Misérables'' |''Vesalingarnir'' |20th Century |- |''Naughty Marietta'' |''Léttúðuga Marietta'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Ruggles of Red Gap'' |''Vistaskipti'' |Paramount |- |''Top Hat'' | |RKO Radio |- ! colspan="1" rowspan="10" |1936 (9.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Great Ziegfeld''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Ziegfeld hinn mikli''''' |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Hunt Stromberg)''' |- |''Anthony Adverse'' | |[[Warner Bros.]] |- |''Dodsworth'' | |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''Libeled Lady'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Mr. Deeds Goes to Town'' |''Herra Deeds fer til borgarinnar'' |Columbia |- |''Romeo and Juliet'' |''Rómeó og Júlía'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''San Francisco'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Story of Louis Pasteur'' |''Louis Pasteur'' |Cosmopolitan |- |''A Tale of Two Cities'' |''Saga tveggja borga'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Three Smart Girls'' |''Þrjár kænar stúlkur'' |Universal |- ! colspan="1" rowspan="10" |1937 (10.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Life of Emile Zola''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Warner Bros. (Henry Blanke)''' |- |''The Awful Truth'' | |Columbia |- |''Captains Courageous'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Dead End'' | |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''The Good Earth'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''In Old Chicago'' | |[[20th Century Fox|20th Century-Fox]] |- |''Lost Horizon'' |''Horfin sjónarmið'' |Columbia |- |''One Hundred Men and a Girl'' | |Universal |- |''Stage Door'' | |RKO Radio |- |''A Star Is Born'' |''Leikaralíf í Hollywood'' eða ''Stjarna fæðist'' |Selznick International Pictures |- ! colspan="1" rowspan="10" |1938 (11.) |style="background:#FAEB86" |'''''You Can't Take It with You''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Þú tekur það ekki með þér''''' |style="background:#FAEB86" |'''Columbia (Frank Capra)''' |- |''The Adventures of Robin Hood'' | |Warner Bros.-First National |- |''Alexander's Ragtime Band'' | |[[20th Century Fox|20th Century-Fox]] |- |''Boys Town'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Citadel'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Four Daughters'' | |Warner Bros.-First National |- |''La Grande Illusion'' |''Sjónhverfingin mikla'' |Réalisation d'art Cinématographique |- |''Jezebel'' | |[[Warner Bros.]] |- |''Pygmalion'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Test Pilot'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- ! colspan="1" rowspan="10" |1939 (12.) |style="background:#FAEB86" |'''''Gone with the Wind''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|'''Á hverfanda hveli''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Selznick International Pictures (David O. Selznick)''' |- |''Dark Victory'' | |Warner Bros.-First National |- |''Goodbye, Mr. Chips'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Love Affair'' | |RKO Radio |- |''Mr. Smith Goes to Washington'' |''Mr. Smith gerist þingmaður'' eða ''Herra Smith fer á þing'' |Columbia |- |''Ninotchka'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Of Mice and Men'' |''Mýs og menn'' |Hal Roach (production company) |- |''Stagecoach'' |''Póstvagninn'' |Walter Wanger (production company) |- |''The Wizard of Oz'' |''Galdrakarlinn í Oz'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Wuthering Heights'' |''Fýkur yfir hæðir'' |Samuel Goldwyn Productions |} ===1940-1949=== {| class="wikitable" !'''Útgáfuár''' '''kvikmyndar''' !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Kvikmyndaver (Framleiðandi/endur) |- ! colspan="1" rowspan="10" |1940 (13.) |style="background:#FAEB86" |'''''Rebecca''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Selznick International Pictures (David O. Selznick)''' |- |''All This, and Heaven Too'' |''Þetta allt og himinninn líka'' eða ''Dæmið ekki'' |Warner Bros. |- |''Foreign Correspondent'' |''Utanríkisréttarritarinn'' |Walter Wanger (production company) |- |''The Grapes of Wrath'' |''Þrúgur reiðinnar'' |20th Century-Fox |- |''The Great Dictator'' | |Charles Chaplin Productions |- |''Kitty Foyle'' | |RKO Radio |- |''The Letter'' | |Warner Bros. |- |''The Long Voyage Home'' |''Á heimleið'' |Argosy-Wanger |- |''Our Town'' | |Sol Lesser (production company) |- |''The Philadelphia Story'' |''Kenjótt kona'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- ! colspan="1" rowspan="10" |1941 (14.) |style="background:#FAEB86" |'''''How Green Was My Valley''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Heima er best'' eða ''Grænn varstu dalur'' eða ''Grænadalsfjölslyldan''''' |style="background:#FAEB86" |'''20th Century-Fox (Darryl F. Zanuck)''' |- |''Blossoms in the Dust'' |''Móðurást'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Citizen Kane'' |''Blaðakóngurinn'' |Mercury |- |''Here Comes Mr. Jordan'' |''Örlagavaldurinn'' eða ''Hinn framliðni snýr aftur'' |Columbia |- |''Hold Back the Dawn'' |''Rödd hjartans'' |Paramount |- |''The Little Foxes'' |''Refirnir'' |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''The Maltese Falcon'' |''Möltufálkinn'' |Warner Bros. |- |''One Foot in Heaven'' | |Warner Bros. |- |''Sergeant York'' | |Warner Bros. |- |''Suspicion'' |''Illur grunur'' |RKO Radio |- ! colspan="1" rowspan="10" |1942 (15.) |style="background:#FAEB86" |'''''Mrs. Miniver''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Frú Miniver''''' |style="background:#FAEB86" |'''Metro-Goldwyn-Mayer (Sidney Franklin)''' |- |''49th Parallel'' | |Ortus |- |''Kings Row'' | |Warner Bros. |- |''The Magnificent Ambersons'' |''Dýrðardagar Amberson-fjölskyldunnar'' |Mercury |- |''The Pied Piper'' |''Flóttafólk'' |20th Century-Fox |- |''The Pride of the Yankees'' | |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''Random Harvest'' |''Í leit að liðinni ævi'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Talk of the Town'' |''Bæjarslúðrið'' |Columbia |- |''Wake Island'' |''Vörnin frækna'' |Paramount |- |''Yankee Doodle Dandy'' | |Warner Bros. |- ! colspan="1" rowspan="10" |1943 (16.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''[[Casablanca (kvikmynd)|Casablanca]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Warner Bros. (Hal B. Wallis)''' |- |''For Whom the Bell Tolls'' |''Hverjum klukkan glymur'' |Paramount |- |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |20th Century-Fox |- |''The Human Comedy'' |''Þeir sem heima bíða'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''In Which We Serve'' |''Undir gunnfána'' |Two Cities Films |- |''Madame Curie'' | |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The More the Merrier'' |''Glatt á hjalla'' |Columbia |- |''The Ox-Bow Incident'' |''Ógnarnóttin'' eða ''Atvikið við Uxaklafa'' |20th Century-Fox |- |''The Song of Bernadette'' |''Óður Bernadettu'' |20th Century-Fox |- |''Watch on the Rhine'' |''Vörður við Rín'' |Warner Bros. |- ! colspan="1" rowspan="5" |1944 (17.) |style="background:#FAEB86" |'''''Going My Way''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Leyf mér þig að leiða''''' |style="background:#FAEB86" |'''Paramount (Leo McCarey)''' |- |''Double Indemnity'' |''Tvöfaldar tjónabætur'' |Paramount |- |''Gaslight'' |''Gasljós'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Since You Went Away'' |''Langt finnst þeim sem bíður'' |Selznick International Pictures (David O. Selznick) |- |''Wilson'' | |20th Century-Fox |- ! colspan="1" rowspan="5" |1945 (18.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Lost Weekend''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Glötuð helgi''''' |style="background:#FAEB86" |'''Paramount (Charles Brackett)''' |- |''Anchors Aweigh'' |''Sjóliðar dáðadrengir'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Bells of St. Mary's'' |''Klukkur heilagrar Maríu'' |Rainbow Productions |- |''Mildred Pierce'' | |Warner Bros. |- |''Spellbound'' |''Í álögum'' |Selznick International Pictures (David O. Selznick) |- ! colspan="1" rowspan="5" |1946 (19.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Best Years of Our Lives''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Beztu ár ævinnar''''' |style="background:#FAEB86" |'''Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn)''' |- |''Henry V'' | |Two Cities Films |- |''It's a Wonderful Life'' |''Lífið er dásamlegt'' |Liberty Films |- |''The Razor's Edge'' |''Í leit að lífshamingju'' eða ''Blað skilur bakka og egg'' |20th Century-Fox |- |''The Yearling'' |''Landnemalíf'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- ! colspan="1" rowspan="5" |1947 (20.) |style="background:#FAEB86" |'''''Gentleman's Agreement''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Heiður að veði''''' |style="background:#FAEB86" |'''20th Century-Fox (Darryl F. Zanuck)''' |- |''The Bishop's Wife'' |''Kona biskupsins'' |Samuel Goldwyn Productions (Samuel Goldwyn) |- |''Crossfire'' |''Hatur'' |RKO Radio |- |''Great Expectations'' |''Glæstar vonir'' |J. Arthur Rank-Cineguild |- |''Miracle on 34th Street'' |''Jólasveinninn'' eða ''Kraftaverkið á 34. stræti'' |20th Century-Fox |- ! colspan="1" rowspan="5" |1948 (21.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Hamlet''''' |style="background:#FAEB86" |'''J. Arthur Rank-Two Cities Films (Laurence Olivier)''' |- |''Johnny Belinda'' | |Warner Bros. |- |''The Red Shoes'' |''Rauðu skórnir'' |J. Arthur Rank-Archers |- |''The Snake Pit'' |''Ormagryfjan'' |20th Century-Fox |- |''The Treasure of the Sierra Madre'' |''Gullið í Sierra Madre'' |Warner Bros. |- ! colspan="1" rowspan="5" |1949 (22.) |style="background:#FAEB86" |'''''All the King's Men''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Við stjórnvölin''''' |style="background:#FAEB86" |'''Columbia (Robert Rossen)''' |- |''Battleground'' |''Orrustuvöllur'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''The Heiress'' | |Paramount |- |''A Letter to Three Wives'' |''Bréf til þriggja kvenna'' |20th Century-Fox |- |''Twelve O'Clock High'' | |20th Century-Fox |} === 1950-1959 === {| class="wikitable" !'''Útgáfuár''' '''kvikmyndar''' !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Kvikmyndaver (Framleiðandi/endur) |- ! colspan="1" rowspan="5" |1950 (23.) |style="background:#FAEB86" |'''''All About Eve''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Allt um Evu]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''20th Century-Fox (Darryl F. Zanuck)''' |- |''Born Yesterday'' |''Fædd í gær'' |Columbia |- |''Father of the Bride'' |''Faðir brúðarinnar'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''King Solomon's Mines'' |''Námur Salomons konungs'' |Metro-Goldwyn-Mayer |- |''Sunset Boulevard'' | |Paramount |- ! colspan="1" rowspan="5" |1951 (24.) |style="background:#FAEB86" |'''''An American in Paris''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Ameríkumaður í París''''' |style="background:#FAEB86" |'''Arthur Freed''' |- |''Decision Before Dawn'' |''Voru það landráð?'' |Anatole Litvak and Frank McCarthy |- |''A Place in the Sun'' |''Þar sem sólin skín'' |George Stevens |- |''Quo Vadis'' | |Sam Zimbalist |- |''A Streetcar Named Desire'' |''Á girndarleiðum'' eða ''Sporvagninn Girnd'' |Charles K. Feldman |- ! colspan="1" rowspan="5" |1952 (25.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Greatest Show on Earth''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Heimsins mesta gleði og gaman'' eða ''Fjölleikahúsið''''' |style="background:#FAEB86" |'''Cecil B. DeMille''' |- |''High Noon'' |''Háski á hádegi'' eða ''12 á hádegi'' |Stanley Kramer |- |''Ivanhoe'' |''Ívar Hlújárn'' |Pandro S. Berman |- | colspan="2" |''Moulin Rouge'' |John and James Woolf |- |''The Quiet Man'' |''Hægláti maðurinn'' |John Ford og Merian C. Cooper |- ! colspan="1" rowspan="5" |1953 (26.) |style="background:#FAEB86" |'''''From Here to Eternity''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Héðan til eilífðar''''' |style="background:#FAEB86" |'''Buddy Adler''' |- |''Julius Caesar'' | |John Houseman |- |''The Robe'' |''Kyrtillinn'' |Frank Ross |- |''Roman Holiday'' |''Gleðidagur í Róm'' |William Wyler |- |''Shane'' | |George Stevens |- ! colspan="1" rowspan="5" |1954 (27.) |style="background:#FAEB86" |'''''On the Waterfront''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Á eyrinni''''' |style="background:#FAEB86" |'''Sam Spiegel''' |- |''The Caine Mutiny'' |''Uppreisnin á Caine'' |Stanley Kramer |- |''The Country Girl'' |''Sveitastúlkan'' |William Perlberg |- |''Seven Brides for Seven Brothers'' |''Adam átti syni sjö'' |Jack Cummings |- |''Three Coins in the Fountain'' |''Óskabrunnurinn'' |Sol C. Siegel |- ! colspan="1" rowspan="5" |1955 (28.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Marty''''' |style="background:#FAEB86" |'''Harold Hecht''' |- |''Love Is a Many-Splendored Thing'' |''Í viðjum ásta og örlaga'' |Buddy Adler |- |''Mister Roberts'' |''Roberts sjóliðsforingi'' |Leland Hayward |- |''Picnic'' |''Skógarferðin'' |Fred Kohlmar |- |''The Rose Tattoo'' |''Tattóveraða rósin'' |Hal B. Wallis |- ! colspan="1" rowspan="5" |1956 (29.) |style="background:#FAEB86" |'''''[[Umhverfis jörðina á 80 dögum (kvikmynd frá 1956)|Around the World in 80 Days]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Umhverfis jörðina á 80 dögum (kvikmynd frá 1956)|Umhverfis jörðina á 80 dögum]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Michael Todd''' |- |''Friendly Persuasion'' |''Elska skaltu náungann'' |William Wyler |- |''Giant'' |''Risi'' |George Stevens and Henry Ginsberg |- |''The King and I'' |''Kóngurinn og ég'' |Charles Brackett |- |''The Ten Commandments'' |''Boðorðin'' |Cecil B. DeMille |- ! colspan="1" rowspan="5" |1957 (30.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Bridge on the River Kwai''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Brúin yfir Kwai''''' |style="background:#FAEB86" |'''Sam Spiegel''' |- |''12 Angry Men'' |''12 reiðir menn'' |Henry Fonda and Reginald Rose |- |''Peyton Place'' |''Sámsbær'' |Jerry Wald |- |''Sayonara'' | |William Goetz |- |''Witness for the Prosecution'' |''Vitni saksóknarans'' |Arthur Hornblow Jr. |- ! colspan="1" rowspan="5" |1958 (31.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Gigi''''' |style="background:#FAEB86" |'''Arthur Freed''' |- |''Auntie Mame'' |''Frænka mín'' |Jack L. Warner |- |''Cat on a Hot Tin Roof'' |''Köttur á heitu þaki'' |Lawrence Weingarten |- |''The Defiant Ones'' |''Flótti í hlekkjum'' |Stanley Kramer |- |''Separate Tables'' |''Frá borði til borðs'' eða ''Aðskilin borð'' |Harold Hecht |- ! colspan="1" rowspan="5" |1959 (32.) |style="background:#FAEB86" |'''''Ben-Hur''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Sam Zimbalist''' |- |''Anatomy of a Murder'' |''Sá einn er sekur'' |Otto Preminger |- |''The Diary of Anne Frank'' |''Dagbók Önnu Frank'' |George Stevens |- |''The Nun's Story'' |''Nunnan'' |Henry Blanke |- |''Room at the Top'' |''Dýrkeyptur sigur'' |John Woolf and James Woolf |} === 1960-1969 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |1960 (33.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Apartment''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Lykillinn undir mottunni|'''Lykillinn undir mottunni''']]'' |style="background:#FAEB86" |[[Billy Wilder|'''Billy Wilder''']] |- |''The Alamo'' |''Orustan um Alamo'' |[[John Wayne]] |- |''Elmer Gantry'' | |[[Bernard Smith]] |- |''Sons and Lovers'' |''Synir og elskendur'' |[[Jerry Wald]] |- |''The Sundowners'' |''Fjarlægðin gerir fjöllin blá'' |[[Fred Zinnemann]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1961 (34.) |style="background:#FAEB86" |'''''West Side Story''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1960)|Saga úr Vesturbænum]]''''' |style="background:#FAEB86" |[[Robert Wise|'''Robert Wise''']] |- |''Fanny'' | |[[Joshua Logan]] |- |''The Guns of Navarone'' |''[[Byssurnar í Navarone]]'' |[[Carl Foreman]] |- |''The Hustler'' |''Fjárhættuspilarinn'' |[[Robert Rossen]] |- |''Judgment at Nuremberg'' |''[[Réttarhöldin í Nürnberg (kvikmynd frá 1961)|Réttarhöldin í Nürnberg]]'' |[[Stanley Kramer]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1962 (35.) |style="background:#FAEB86" |'''''Lawrence of Arabia''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|'''Arabíu-Lawrence''']]'' |style="background:#FAEB86" |[[Sam Spiegel|'''Sam Spiegel''']] |- |''The Longest Day'' |''Lengstur dagur'' |[[Darryl F. Zanuck]] |- |''The Music Man'' |''Tónlistarmaðurinn'' |[[Morton DaCosta]] |- |''Mutiny on the Bounty'' |''Uppreisnin á Bounty'' |[[Aaron Rosenberg]] |- |''To Kill a Mockingbird'' |''[[Að granda söngfugli (kvikmynd)|Að granda söngfugli]]'' |[[Alan J. Pakula]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1963 (36.) |style="background:#FAEB86" colspan="2" |'''''Tom Jones''''' |style="background:#FAEB86" |[[Tony Richardson|'''Tony Richardson''']] |- |''America America'' | |[[Elia Kazan]] |- |''Cleopatra'' | |[[Walter Wanger]] |- |''How the West Was Won'' |''Villta Vestrið sigrað'' |[[Bernard Smith]] |- |''Lilies of the Field'' |''Liljur vallarins'' |[[Ralph Nelson]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1964 (37.) |style="background:#FAEB86" |'''''My Fair Lady''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Mín liljan fríð''''' |style="background:#FAEB86" |[[Jack L. Warner|'''Jack L. Warner''']] |- | colspan="2" |''Becket'' |[[Hal B. Wallis]] |- |''Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb'' |''[[Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna]]'' |[[Stanley Kubrick]] |- |''[[Mary Poppins (kvikmynd)|Mary Poppins]]'' | |[[Walt Disney]] og [[Bill Walsh]] |- |''Alexis Zorbas'' |''[[Grikkinn Zorba]]'' |[[Michael Cacoyannis]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1965 (38.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Sound of Music''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]''''' |style="background:#FAEB86" |[[Robert Wise|'''Robert Wise''']] |- |''Darling'' | |[[Joseph Janni]] |- |''Doctor Zhivago'' |''[[Doktor Sívagó]]'' |[[Carlo Ponti]] |- |''Ship of Fools'' |''Fíflaskipið'' |[[Stanley Kramer]] |- |''A Thousand Clowns'' | |[[Fred Coe]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1966 (39.) |style="background:#FAEB86" |'''''A Man for All Seasons''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Maður allra tíma''''' |style="background:#FAEB86" |[[Fred Zinnemann|'''Fred Zinnemann''']] |- | colspan="2" |''Alfie'' |[[Lewis Gilbert]] |- |''The Russians Are Coming, the Russians Are Coming'' |''Rússarnir koma, Rússarnir koma'' |[[Norman Jewison]] |- |''The Sand Pebbles'' |''Stormar og stríð'' |[[Robert Wise]] |- |''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' |''[[Hver er hræddur við Virginu Woolf?]]'' |[[Ernest Lehman]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1967 (40.) |style="background:#FAEB86" |'''''In the Heat of the Night''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Í næturhitanum|'''Í næturhitanum''']]'' |style="background:#FAEB86" |[[Walter Mirisch|'''Walter Mirisch''']] |- |''Bonnie and Clyde'' |''[[Bonnie og Clyde (kvikmynd frá 1967)|Bonnie og Clyde]]'' |[[Warren Beatty]] |- |''Doctor Dolittle'' |''Dagfinnur dýralæknir'' |[[Arthur P. Jacobs]] |- |''The Graduate'' |''[[Frú Robinson]]'' |[[Lawrence Turman]] |- |''Guess Who's Coming to Dinner'' |''Gestur til miðdegisverðar'' |[[Stanley Kramer]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1968 (41.) |style="background:#FAEB86" |'''''Oliver!''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |[[John Woolf|'''John Woolf''']] |- |''Funny Girl'' | |[[Ray Stark]] |- |''The Lion in Winter'' |''Vetrarljón'' |[[Martin Poll]] |- |''Rachel, Rachel'' | |[[Paul Newman]] |- |''Romeo and Juliet'' |''Rómeó og Júlía'' |[[Anthony Havelock-Allan]] og [[John Brabourne]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1969 (42.) |style="background:#FAEB86" |'''''Midnight Cowboy''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |[[Jerome Hellman|'''Jerome Hellman''']] |- |''Anne of the Thousand Days'' | |[[Hal B. Wallis]] |- |''Butch Cassidy and the Sundance Kid'' |''[[Butch Cassidy og Sundance strákurinn]]'' |[[John Foreman]] |- |''Hello, Dolly!'' | |[[Ernest Lehman]] |- |''Z'' | |[[Jacques Perrin]] og [[Ahmed Rachedi]] |} === 1970-1979 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |1970 (43.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Patton''''' |style="background:#FAEB86" |'''Frank McCarthy''' |- |''Airport'' | |Ross Hunter |- |''Five Easy Pieces'' |''Svik og lauslæti'' |Bob Rafelson og Richard Wechsler |- |''Love Story'' |''Ástarsaga'' |Howard G. Minsky |- |''M*A*S*H'' | |Ingo Preminger |- ! colspan="1" rowspan="5" |1971 (44.) |style="background:#FAEB86" |'''''The French Connection''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Philip D'Antoni''' |- |''A Clockwork Orange'' | |[[Stanley Kubrick]] |- |''Fiddler on the Roof'' |''Fiðlarinn á þakinu'' |Norman Jewison |- |''The Last Picture Show'' | |Stephen J. Friedman |- |''Nicholas and Alexandra'' | |Sam Spiegel |- ! colspan="1" rowspan="5" |1972 (45.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Godfather''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Guðfaðirinn]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Albert S. Ruddy''' |- |''Cabaret'' | |Cy Feuer |- |''Deliverance'' |''Leikur við dauðann'' |[[John Boorman]] |- |''Utvandrarna'' |''Vesturfararnir'' |Bengt Forslund |- |''Sounder'' | |Robert B. Radnitz |- ! colspan="1" rowspan="5" |1973 (46.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Sting''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Gildran''''' |style="background:#FAEB86" |'''Tony Bill, Michael Phillips og Julia Phillips''' |- |''American Graffiti'' | |[[Francis Ford Coppola]] og Gary Kurtz |- |''Viskningar och rop'' |''Hvísl og hróp'' |[[Ingmar Bergman]] |- |''The Exorcist'' |''Særingamaðurinn'' |William Peter Blatty |- |''A Touch of Class'' |''Vottur af glæsibrag'' |Melvin Frank |- ! colspan="1" rowspan="5" |1974 (47.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Godfather Part II''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Guðfaðirinn 2''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Francis Ford Coppola]], Gray Frederickson og Fred Roos''' |- |''Chinatown'' |''Kínahverfið'' |Robert Evans |- |''The Conversation'' | |[[Francis Ford Coppola]] |- |''Lenny'' | |Marvin Worth |- |''The Towering Inferno'' |''Logandi viti'' |Irwin Allen |- ! colspan="1" rowspan="5" |1975 (48.) |style="background:#FAEB86" |'''''One Flew Over the Cuckoo's Nest''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Gaukshreiðrið]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Michael Douglas og Saul Zaentz''' |- |''Barry Lyndon'' | |[[Stanley Kubrick]] |- |''Dog Day Afternoon'' | |Martin Bregman og Martin Elfand |- |''Jaws'' |''Ókindin'' |Richard D. Zanuck og David Brown |- | colspan="2" |''Nashville'' |[[Robert Altman]] |- ! colspan="1" rowspan="5" |1976 (49.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Rocky''''' |style="background:#FAEB86" |'''Irwin Winkler og Robert Chartoff''' |- |''All the President's Men'' |''Allir menn forsetans'' |Walter Coblenz |- |''Bound for Glory'' |''Woody Guthrie'' |Robert F. Blumofe og Harold Leventhal |- |''Network'' |''Sjónvarpsstöðin'' |Howard Gottfried |- |''Taxi Driver'' | |Michael Phillips og Julia Phillips |- ! colspan="1" rowspan="5" |1977 (50.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Annie Hall''''' |style="background:#FAEB86" |'''Charles H. Joffe''' |- |''The Goodbye Girl'' | |Ray Stark |- |''Julia'' | |Richard Roth |- |''Star Wars'' |''[[Stjörnustríð: Ný von|Stjörnustríð]]'' |Gary Kurtz |- |''The Turning Point'' |''Á krossgötum'' |Herbert Ross og Arthur Laurents |- ! colspan="1" rowspan="5" |1978 (51.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Deer Hunter''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Dádýraveiðarinn'' eða ''Hjartarbaninn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Barry Spikings, Michael Deeley, Michael Cimino og John Peverall''' |- |''Coming Home'' |''Heimkoman'' |Jerome Hellman |- |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |[[Warren Beatty]] |- |''Midnight Express'' |''Miðnæturhraðlestin'' |Alan Marshall og David Puttnam |- |''An Unmarried Woman'' |''Kona á lausu'' |Paul Mazursky og Anthony Ray |- ! colspan="1" rowspan="5" |1979 (52.) |style="background:#FAEB86" |'''''Kramer vs. Kramer''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Kramer gegn Kramer''''' |style="background:#FAEB86" |'''Stanley R. Jaffe''' |- |''All That Jazz'' | |Robert Alan Aurthur |- |''Apocalypse Now'' |''[[Apocalypse Now|Dómsdagur nú]]'' |[[Francis Ford Coppola]], Fred Roos, Gray Frederickson og Tom Sternberg |- |''Breaking Away'' |''Kapp er best með forsjá'' |[[Peter Yates]] |- |''Norma Rae'' | |Tamara Asseyev og Alex Rose |} === 1980-1989 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |1980 (53.) |style="background:#FAEB86" |'''''Ordinary People''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Venjulegt fólk''''' |style="background:#FAEB86" |'''Ronald L. Schwary''' |- |''Coal Miner's Daughter'' |''Dóttir kolanámumannsins'' |Bernard Schwartz |- |''The Elephant Man'' |''[[The Elephant Man|Fílamaðurinn]]'' |Jonathan Sanger |- |''Raging Bull'' |''Óður tuddi'' |Irwin Winkler og Robert Chartoff |- |''Tess'' | |Claude Berri og Timothy Burrill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1981 (54.) |style="background:#FAEB86" |'''''Chariots of Fire''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Chariots of Fire|'''Eldvagninn''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''David Puttnam''' |- |''Atlantic City'' | |Denis Héroux |- |''On Golden Pond'' |''Síðsumar'' |Bruce Gilbert |- |''Raiders of the Lost Ark'' |''[[Ránið á týndu örkinni]]'' |Frank Marshall |- |''Reds'' | |Warren Beatty |- ! colspan="1" rowspan="5" |1982 (55.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Gandhi''''' |style="background:#FAEB86" |[[Richard Attenborough|'''Richard Attenborough''']] |- |''E.T. the Extra-Terrestrial'' | |[[Steven Spielberg]] og Kathleen Kennedy |- |''Missing'' |''Týndur'' eða ''Saknað'' |Edward Lewis og Mildred Lewis |- |''Tootsie'' | |[[Sydney Pollack]] og Dick Richards |- |''The Verdict'' |''Dómsorð'' |Richard D. Zanuck og David Brown |- ! colspan="1" rowspan="5" |1983 (56.) |style="background:#FAEB86" |'''''Terms of Endearment''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Í blíðu og stríðu''''' |style="background:#FAEB86" |'''James L. Brooks''' |- |''The Big Chill'' |''Kuldahrollurinn'' |Michael Shamberg |- |''The Dresser'' | |[[Peter Yates]] |- |''The Right Stuff'' |''Ofurhugar'' |Irwin Winkler og Robert Chartoff |- |''Tender Mercies'' | |Philip S. Hobel |- ! colspan="1" rowspan="5" |1984 (57.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Amadeus''''' |style="background:#FAEB86" |'''Saul Zaentz''' |- |''The Killing Fields'' |''Vígvellir'' |David Puttnam |- |''A Passage to India'' |''Ferðin til Indlands'' |John Brabourne og Richard B. Goodwin |- |''Places in the Heart'' |''Í fylgsnum hjartans'' |Arlene Donovan |- |''A Soldier's Story'' |''Saga hermanns'' |[[Norman Jewison]], Ronald L. Schwary og Patrick Palmer |- ! colspan="1" rowspan="5" |1985 (58.) |style="background:#FAEB86" |'''''Out of Africa''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |[[Sydney Pollack|'''Sydney Pollack''']] |- |''The Color Purple'' |''Purpuraliturinn'' |[[Steven Spielberg]], Kathleen Kennedy, Frank Marshall og Quincy Jones |- |''Kiss of the Spider Woman'' |''Koss köngulóarkonunnar'' |David Weisman |- |''Prizzi's Honor'' |''Heiður Prizzis'' |John Foreman |- |''Witness'' |''Vitnið'' |Edward S. Feldman |- ! colspan="1" rowspan="5" |1986 (59.) |style="background:#FAEB86" |'''''Platoon''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Arnold Kopelson''' |- |''Children of a Lesser God'' |''Guð gaf mér eyra'' |Burt Sugarman og Patrick J. Palmer |- |''Hannah and Her Sisters'' |''Hanna og systur hennar'' |Robert Greenhut |- |''The Mission'' |''Trúboðsstöðin'' |Fernando Ghia og David Puttnam |- |''A Room with a View'' |''Herbergi með útsýni'' |Ismail Merchant |- ! colspan="1" rowspan="5" |1987 (60.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Last Emperor''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Síðasti keisarinn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Jeremy Thomas''' |- |''Broadcast News'' |''Sjónvarpsfréttir'' |James L. Brooks |- |''Fatal Attraction'' |''Hættuleg kynni'' |Stanley R. Jaffe og Sherry Lansing |- |''Hope and Glory'' |''Von og vegsemd'' |[[John Boorman]] |- |''Moonstruck'' |''Fullt tungl'' |Patrick J. Palmer og Norman Jewison |- ! colspan="1" rowspan="5" |1988 (61.) |style="background:#FAEB86" |'''''Rain Man''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Regnmaðurinn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Mark Johnson''' |- |''The Accidental Tourist'' |''Á faraldsfæti'' |Lawrence Kasdan, Charles Okun og Michael Grillo |- |''Dangerous Liaisons'' |''Hættuleg sambönd'' |Norma Heyman og Hank Moonjean |- |''Mississippi Burning'' |''Í ljósum logum'' |Frederick Zollo og Robert F. Colesberry |- |''Working Girl'' |''Ein útivinnandi'' |Douglas Wick |- ! colspan="1" rowspan="5" |1989 (62.) |style="background:#FAEB86" |'''''Driving Miss Daisy''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Ekið með Daisy''''' |style="background:#FAEB86" |'''Richard D. Zanuck og Lili Fini Zanuck''' |- |''Born on the Fourth of July'' |''Fæddur 4. júlí'' |A. Kitman Ho og Oliver Stone |- |''Dead Poets Society'' |''Bekkjarfélagið'' |Steven Haft, Paul Junger Witt og Tony Thomas |- |''Field of Dreams'' |''Draumavöllurinn'' |Lawrence Gordon og Charles Gordon |- |''My Left Foot'' |''Vinstri fóturinn'' |Noel Pearson |} === 1990-1999 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |1990 (63.) |style="background:#FAEB86" |'''''Dances with Wolves''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Úlfadansar''''' |style="background:#FAEB86" |'''Jim Wilson og [[Kevin Costner]]''' |- |''Awakenings'' |''Uppvakningar'' |Walter Parkes og Lawrence Lasker |- |''Ghost'' |''Vofan'' |Lisa Weinstein |- |''The Godfather Part III'' |''[[Guðfaðirinn 3]]'' |[[Francis Ford Coppola]] |- |''Goodfellas'' |''Góðir gæjar'' |Irwin Winkler |- ! colspan="1" rowspan="5" |1991 (64.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Silence of the Lambs''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|'''Lömbin þagna''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Edward Saxon, Kenneth Utt og Ron Bozman''' |- |''Beauty and the Beast'' |''[[Fríða og dýrið (kvikmynd frá 1991)|Fríða og Dýrið]]'' |Don Hahn |- |''Bugsy'' | |Mark Johnson, Barry Levinson og [[Warren Beatty]] |- |''JFK'' | |A. Kitman Ho og Oliver Stone |- |''The Prince of Tides'' |''Óður til hafsins'' |Barbra Streisand og Andrew S. Karsch |- ! colspan="1" rowspan="5" |1992 (65.) |style="background:#FAEB86" |'''''Unforgiven''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Hinir vægðarlausu|'''Hinir vægðarlausu''']]'' |style="background:#FAEB86" |[[Clint Eastwood|'''Clint Eastwood''']] |- |''The Crying Game'' |''Ljótur leikur'' |Stephen Woolley |- |''A Few Good Men'' |''Fáeinir góðir menn'' |David Brown, Rob Reiner og Andrew Scheinman |- |''Howards End'' |''Hávarðsendi'' |Ismail Merchant |- |''Scent of a Woman'' |''Konuilmur'' |Martin Brest |- ! colspan="1" rowspan="5" |1993 (66.) |style="background:#FAEB86" |'''''Schindler's List''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|'''Listi Schindlers''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''[[Steven Spielberg]], Gerald R. Molen og Branko Lustig''' |- |''The Fugitive'' |''Flóttamaðurinn'' |Arnold Kopelson |- |''In the Name of the Father'' |''Í nafni föðurins'' |[[Jim Sheridan]] |- |''The Piano'' |''Píanó'' |Jan Chapman |- |''The Remains of the Day'' |''Dreggjar dagsins'' |Mike Nichols, John Calley og Ismail Merchant |- ! colspan="1" rowspan="5" |1994 (67.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |''[[Forrest Gump|'''Forrest Gump''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Wendy Finerman, Steve Tisch og Steve Starkey''' |- |''Four Weddings and a Funeral'' |''Fjögur brúðkaup og jarðarför'' |Duncan Kenworthy |- |''Pulp Fiction'' |''Sorprit'' |Lawrence Bender |- |''Quiz Show'' |''Gettu betur'' |Michael Jacobs, Julian Krainin, Michael Nozik og [[Robert Redford]] |- |''The Shawshank Redemption'' |''[[Shawshank-fangelsið]]'' |Niki Marvin |- ! colspan="1" rowspan="5" |1995 (68.) |style="background:#FAEB86" |'''''Braveheart''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Frelsishetjan]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Mel Gibson]], Alan Ladd Jr. og Bruce Davey''' |- | colspan="2" |''Apollo 13'' |Brian Grazer |- | colspan="2" |''Babe'' |Bill Miller, George Miller og Doug Mitchell |- |''Il Postino'' | |Mario Cecchi Gori, Vittorio Cecchi Gori og Gaetano Daniele |- |''Sense and Sensibility'' |''Vonir og væntingar'' |Lindsay Doran |- ! colspan="1" rowspan="5" |1996 (69.) |style="background:#FAEB86" |'''''The English Patient''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Enski sjúklingurinn|'''Enski sjúklingurinn''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Saul Zaentz''' |- | colspan="2" |''Fargo'' |[[Ethan Coen]] |- | colspan="2" |''Jerry Maguire'' |[[James L. Brooks]], Laurence Mark, Richard Sakai og Cameron Crowe |- |''Secrets & Lies'' |''Leyndarmál og lygar'' |Simon Channing-Williams |- |''Shine'' | |Jane Scott |- ! colspan="1" rowspan="5" |1997 (70.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''James Cameron og Jon Landau''' |- |''As Good as It Gets'' |''Það gerist ekki betra'' |[[James L. Brooks]], Bridget Johnson og Kristi Zea |- |''The Full Monty'' |''Með fullri reisn'' |[[Uberto Pasolini]] |- |''Good Will Hunting'' | |Lawrence Bender |- |''L.A. Confidential'' | |Curtis Hanson, Arnon Milchan og Michael Nathanson |- ! colspan="1" rowspan="5" |1998 (71.) |style="background:#FAEB86" |'''''Shakespeare in Love''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''David Parfitt, Donna Gigliotti, [[Harvey Weinstein]], [[Edward Zwick]] og Marc Norman''' |- |''Elizabeth'' | |Alison Owen, Eric Fellner og Tim Bevan |- |''La vita è bella'' |''Lífið er fallegt'' |Elda Ferri og Gianluigi Braschi |- |''Saving Private Ryan'' |''Björgun óbreytts Ryans'' |[[Steven Spielberg]], Ian Bryce, Mark Gordon og Gary Levinsohn |- |''The Thin Red Line'' |''Hin hárfína lína'' |Robert Michael Geisler, John Roberdeau og Grant Hill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1999 (72.) |style="background:#FAEB86" |'''''American Beauty''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Amerísk fegurð''''' |style="background:#FAEB86" |'''Bruce Cohen og Dan Jinks''' |- |''The Cider House Rules'' |''Reglur hússins'' |Richard N. Gladstein |- |''The Green Mile'' |''Græna mílan'' |[[Frank Darabont]] og David Valdes |- |''The Insider'' |''Innherjinn'' |Pieter Jan Brugge og [[Michael Mann]] |- |''The Sixth Sense'' |''[[Sjötta skilningarvitið]]'' |Frank Marshall, Kathleen Kennedy og Barry Mendel |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="5" |2000 (73.) |style="background:#FAEB86" |'''''Gladiator''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Skylmingaþrællinn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Douglas Wick, David Franzoni og Branko Lustig''' |- |''Chocolat'' | |David Brown, Kit Golden og Leslie Holleran |- |''卧虎藏龙'' |''Krjúpandi tígur, falinn dreki'' eða ''Skríðandi tígur, dreki í leynum'' |William Kong, Hsu Li-kong og [[Ang Lee]] |- |''Erin Brockovich'' | |[[Danny DeVito]], Michael Shamberg og Stacey Sher |- |''Traffic'' | |[[Edward Zwick]], Marshall Herskovitz og Laura Bickford |- ! colspan="1" rowspan="5" |2001 (74.) |style="background:#FAEB86" |'''''[[Fögur hugsun|A Beautiful Mind]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Fögur hugsun]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Brian Grazer og [[Ron Howard]]''' |- |''Gosford Park'' | |[[Robert Altman]], Bob Balaban og David Levy |- |''In the Bedroom'' |''Í svefnherberginu'' |Graham Leader, Ross Katz og Todd Field |- |''The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring'' |''[[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]]'' |[[Peter Jackson]], Fran Walsh og Barrie M. Osborne |- |''Moulin Rouge!'' | |Martin Brown, [[Baz Luhrmann]] og Fred Baron |- ! colspan="1" rowspan="5" |2002 (75.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''Chicago''''' |style="background:#FAEB86" |'''Martin Richards''' |- |''Gangs of New York'' |''Gengi New York-borgar'' |Alberto Grimaldi og [[Harvey Weinstein]] |- |''The Hours'' |''Stundirnar'' |Scott Rudin og Robert Fox |- |''The Lord of the Rings: The Two Towers'' |''[[Hringadróttinssaga: Tveggja turna tal]]'' |Barrie M. Osborne, Fran Walsh og [[Peter Jackson]] |- |''The Pianist'' |''Píanóleikarinn'' |[[Roman Polanski]], Robert Benmussa og Alain Sarde |- ! colspan="1" rowspan="5" |2003 (76.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Lord of the Rings: The Return of the King''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Barrie M. Osborne, [[Peter Jackson]] og Fran Walsh''' |- |''Lost in Translation'' |''Týnd í þýðingu'' |Ross Katz og [[Sofia Coppola]] |- |''Master and Commander: The Far Side of the World'' |''Sjóliðsforingi á hjara veraldar'' |Samuel Goldwyn Jr., [[Peter Weir]] og Duncan Henderson |- |''Mystic River'' |''Falda fljótið'' |Robert Lorenz, Judie G. Hoyt og [[Clint Eastwood]] |- |''Seabiscuit'' | |Kathleen Kennedy, Frank Marshall og Gary Ross |- ! colspan="1" rowspan="5" |2004 (77.) |style="background:#FAEB86" |'''''Million Dollar Baby''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''[[Clint Eastwood]], Albert S. Ruddy og Tom Rosenberg''' |- |''The Aviator'' |''Flugkappinn'' |[[Michael Mann]] og Graham King |- |''Finding Neverland'' |''Fundið Hvergiland'' |Richard N. Gladstein og Nellie Bellflower |- |''Ray'' | |Taylor Hackford, Stuart Benjamin og Howard Baldwin |- |''Sideways'' | |Michael London |- ! colspan="1" rowspan="5" |2005 (78.) |style="background:#FAEB86" |'''''Crash''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Paul Haggis og Cathy Schulman''' |- |''Brokeback Mountain'' | |Diana Ossana og James Schamus |- |''Capote'' | |Caroline Baron, William Vince og Michael Ohoven |- |''Good Night, and Good Luck'' |''Góða nótt og gangi ykkur vel'' |Grant Heslov |- |''Munich'' |''München'' |[[Steven Spielberg]], Kathleen Kennedy og Barry Mendel |- ! colspan="1" rowspan="5" |2006 (79.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Departed''''' |style="background:#FAEB86" |''[[Hinir framliðnu|'''Hinir framliðnu''']]'' |style="background:#FAEB86" |'''Graham King''' |- |''Babel'' | |[[Alejandro González Iñárritu]], Steve Golin og Jon Kilik |- |''Letters from Iwo Jima'' |''Bréf frá Iwo Jima'' |[[Clint Eastwood]], [[Steven Spielberg]] og Robert Lorenz |- |''Little Miss Sunshine'' |''Litla ungfrú sólskin'' |David T. Friendly, Peter Saraf og Marc Turtletaub |- |''The Queen'' |''Drottningin'' |Andy Harries, Christine Langan og Tracey Seaward |- ! colspan="1" rowspan="5" |2007 (80.) |style="background:#FAEB86" |'''''No Country for Old Men''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Ekki fyrir gamla menn''''' |style="background:#FAEB86" |'''Scott Rudin, [[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]]''' |- |''Atonement'' |''Friðþæging'' |Tim Bevan, Eric Fellner og Paul Webster |- | colspan="2" |''Juno'' |Lianne Halfon, Mason Novick og Russell Smith |- | colspan="2" |''Michael Clayton'' |Jennifer Fox, Kerry Orent og [[Sydney Pollack]] |- |''There Will Be Blood'' |''Blóði verður úthellt'' |[[Paul Thomas Anderson]], Daniel Lupi og JoAnne Sellar |- ! colspan="1" rowspan="5" |2008 (81.) |style="background:#FAEB86" |'''''Slumdog Millionaire''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Villtu vinna milljarð''''' |style="background:#FAEB86" |'''Christian Colson''' |- |''The Curious Case of Benjamin Button'' | |Kathleen Kennedy, Frank Marshall og Ceán Chaffin |- |''Frost/Nixon'' | |[[Ron Howard]], Brian Grazer og Eric Fellner |- |''Milk'' | |Bruce Cohen og Dan Jinks |- |''The Reader'' | |Anthony Minghella, [[Sydney Pollack]], Donna Gigliotti og Redmond Morris |- ! colspan="1" rowspan="10" |2009 (82.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Hurt Locker''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''[[Kathryn Bigelow]], Mark Boal, Nicolas Chartier og Greg Shapiro''' |- |''Avatar'' | |[[James Cameron]] og Jon Landau |- |''The Blind Side'' | |Gil Netter, Andrew A. Kosove og Broderick Johnson |- |''District 9'' | |[[Peter Jackson]] og Carolynne Cunningham |- |''An Education'' | |Finola Dwyer og Amanda Posey |- |''Inglourious Basterds'' | |Lawrence Bender |- |''Precious: Based on the Novel 'Push' by Sapphire'' | |Lee Daniels, Sarah Siegel-Magness og Gary Magness |- |''A Serious Man'' | |[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]] |- |''Up'' | |Jonas Rivera |- |''Up in the Air'' | |Daniel Dubiecki, Ivan Reitman og [[Jason Reitman]] |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="10" |2010 (83.) |style="background:#FAEB86" |'''''The King's Speech''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[The King's Speech|Ræða konungs]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Iain Canning, Emile Sherman og Gareth Unwin''' |- |''Black Swan'' | |Scott Franklin, Mike Medavoy og Brian Oliver |- |''The Fighter'' | |David Hoberman, Todd Lieberman og [[Mark Wahlberg]] |- |''Inception'' |''[[Hugljómun]]'' |[[Christopher Nolan]] og Emma Thomas |- |''The Kids Are All Right'' | |Gary Gilbert, Jeffrey Levy-Hinte og Celine Rattray |- |''127 Hours'' |''[[127 klukkustundir]]'' |[[Danny Boyle]], John Smithson og Christian Colson |- |''The Social Network'' | |Dana Brunetti, Ceán Chaffin, Michael De Luca og Scott Rudin |- |''Toy Story 3'' |''[[Leikfangasaga 3]]'' |Darla K. Anderson |- |''True Grit'' | |[[Joel Coen]], [[Coen-bræður|Ethan Coen]] og Scott Rudin |- |''Winter's Bone'' | |Alix Madigan og Anne Rosellini |- ! colspan="1" rowspan="9" |2011 (84.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Artist''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Thomas Langmann''' |- |''The Descendants'' |''Afkomendurnir'' |Jim Burke, [[Alexander Payne]] og Jim Taylor |- |''Extremely Loud & Incredibly Close'' | |Scott Rudin |- |''The Help'' |''[[Húshjálpin (kvikmynd)|Húshjálpin]]'' |Brunson Green, Chris Columbus og Michael Barnathan |- |''Hugo'' | |Graham King og [[Martin Scorsese]] |- |''Midnight in Paris'' | |Letty Aronson og Stephen Tenenbaum |- |''Moneyball'' | |Michael De Luca, Rachael Horovitz og [[Brad Pitt]] |- |''The Tree of Life'' |''Lífsins tré'' |Sarah Green, Bill Pohlad, Dede Gardner og Grant Hill |- |''War Horse'' | |[[Steven Spielberg]] og Kathleen Kennedy |- ! colspan="1" rowspan="9" |2012 (85.) |style="background:#FAEB86" |'''''Argo''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Grant Heslov, [[Ben Affleck]] og [[George Clooney]]''' |- |''Amour'' |''Ást'' |Margaret Menegoz, Stefan Arndt, Veit Heiduschka og Michael Katz |- |''Beasts of the Southern Wild'' |''Skepnur suðursins villta'' |Dan Janvey, Josh Penn og Michael Gottwald |- |''Django Unchained'' | |Stacey Sher, Reginald Hudlin og Pilar Savone |- |''Life of Pi'' | |Gil Netter, [[Ang Lee]] og David Womark |- |''Lincoln'' | |[[Steven Spielberg]] og Kathleen Kennedy |- |''Les Misérables'' |''Vesalingarnir'' |Tim Bevan, Eric Fellner, Debra Hayward og Cameron Mackintosh |- |''Silver Linings Playbook'' | |Donna Gigliotti, Bruce Cohen og Jonathan Gordon |- |''Zero Dark Thirty'' | |Mark Boal, [[Kathryn Bigelow]] og Megan Ellison |- ! colspan="1" rowspan="9" |2013 (86.) |style="background:#FAEB86" |'''''12 Years a Slave''''' |style="background:#FAEB86" |'''''Þræll í 12 ár''''' |style="background:#FAEB86" |'''[[Brad Pitt]], Dede Gardner, Jeremy Kleiner, Steve McQueen og Anthony Katagas''' |- |''American Hustle'' | |Charles Roven, Richard Suckle, Megan Ellison og Jonathan Gordon |- |''Captain Phillips'' | |Scott Rudin, Dana Brunetti og Michael De Luca |- |''Dallas Buyers Club'' | |Robbie Brenner og Rachel Winter |- |''[[Gravity (kvikmynd)|Gravity]]'' | |[[Alfonso Cuarón]] og David Heyman |- |''Her'' | |Megan Ellison, Spike Jonze og Vincent Landay |- |''Nebraska'' | |Albert Berger og Ron Yerxa |- |''Philomena'' | |Gabrielle Tana, Steve Coogan og Tracey Seaward |- |''The Wolf of Wall Street'' | |[[Martin Scorsese]], [[Leonardo DiCaprio]], Joey McFarland og Emma Tillinger Koskoff |- ! colspan="1" rowspan="8" |2014 (87.) |style="background:#FAEB86" |'''''Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''[[Alejandro G. Iñárritu]], John Lesher og James W. Skotchdopole''' |- |''American Sniper'' | |[[Clint Eastwood]], Andrew Lazar, Robert Lorenz, [[Bradley Cooper]] og Peter Morgan |- |''Boyhood'' | |[[Richard Linklater]] og Cathleen Sutherland |- |''The Grand Budapest Hotel'' | |[[Wes Anderson]], Scott Rudin, Steven Rales og Jeremy Dawson |- |''The Imitation Game'' | |Nora Grossman, Ido Ostrowsky og Teddy Schwarzman |- |''Selma'' | |Christian Colson, Oprah Winfrey, Dede Gardner og Jeremy Kleiner |- |''The Theory of Everything'' | |Tim Bevan, Eric Fellner, Lisa Bruce og Anthony McCarten |- |''Whiplash'' | |Jason Blum, Helen Estabrook og David Lancaster |- ! colspan="1" rowspan="8" |2015 (88.) |style="background:#FAEB86" |'''''Spotlight''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Blye Pagon Faust, Steve Golin, Nicole Rocklin og Michael Sugar''' |- |''The Big Short'' | |Dede Gardner, Jeremy Kleiner og [[Brad Pitt]] |- |''Bridge of Spies'' | |[[Steven Spielberg]], Marc Platt og Kristie Macosko Krieger |- |''Brooklyn'' | |Finola Dwyer og Amanda Posey |- |''Mad Max: Fury Road'' | |Doug Mitchell og George Miller |- |''The Martian'' | |Simon Kinberg, [[Ridley Scott]], Michael Schaefer og Mark Huffam |- |''The Revenant'' |''Afturgangan'' |Arnon Milchan, Steve Golin, [[Alejandro G. Iñárritu]], Mary Parent og Keith Redmon |- |''Room'' | |Ed Guiney |- ! colspan="1" rowspan="9" |2016 (89.) |style="background:#FAEB86" |'''''Moonlight''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Adele Romanski, Dede Gardner og Jeremy Kleiner''' |- |''Arrival'' | |Shawn Levy, Dan Levine, Aaron Ryder og David Linde |- |''Fences'' | |Scott Rudin, [[Denzel Washington]] og Todd Black |- |''Hacksaw Ridge'' | |Bill Mechanic og David Permut |- |''Hell or High Water'' | |Carla Hacken og Julie Yorn |- |''Hidden Figures'' | |Donna Gigliotti, Peter Chernin, Jenno Topping, [[Pharrell Williams]] og Theodore Melfi |- |''La La Land'' | |Fred Berger, Jordan Horowitz og Marc Platt |- |''Lion'' | |Emile Sherman, Iain Canning og Angie Fielder |- |''Manchester by the Sea'' | |[[Matt Damon]], Kimberly Steward, Chris Moore, Lauren Beck og Kevin J. Walsh |- ! colspan="1" rowspan="9" |2017 (90.) |style="background:#FAEB86" |'''''The Shape of Water''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''[[Guillermo del Toro]] og J. Miles Dale''' |- |''Call Me by Your Name'' | |Peter Spears, Luca Guadagnino, Emilie Georges og Marco Morabito |- |''Darkest Hour'' | |Tim Bevan, Eric Fellner, Lisa Bruce, Anthony McCarten og Douglas Urbanski |- |''Dunkirk'' | |Emma Thomas og [[Christopher Nolan]] |- |''Get Out'' | |Sean McKittrick, Jason Blum, Edward H. Hamm Jr. og [[Jordan Peele]] |- |''Lady Bird'' | |Scott Rudin, Eli Bush og Evelyn O'Neill |- |''Phantom Thread'' | |JoAnne Sellar, [[Paul Thomas Anderson]], Megan Ellison og Daniel Lupi |- |''The Post'' | |Amy Pascal, [[Steven Spielberg]] og Kristie Macosko Krieger |- |''Three Billboards Outside Ebbing, Missouri'' | |Graham Broadbent, Pete Czernin og Martin McDonagh |- ! colspan="1" rowspan="8" |2018 (91.) |style="background:#FAEB86" |'''''Green Book''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Jim Burke, Charles B. Wessler, Brian Currie, Peter Farrelly og Nick Vallelonga''' |- |''Black Panther'' | |Kevin Feige |- |''BlacKkKlansman'' | |Sean McKittrick, Jason Blum, Raymond Mansfield, Jordan Peele og [[Spike Lee]] |- |''Bohemian Rhapsody'' | |Graham King |- |''The Favourite'' |''Dálætið'' |Ceci Dempsey, Ed Guiney, Lee Magiday og [[Gíorgos Lanþímos]] |- |''Roma'' | |Gabriela Rodríguez og [[Alfonso Cuarón]] |- |''A Star Is Born'' | |Bill Gerber, [[Bradley Cooper]] og Lynette Howell Taylor |- |''Vice'' | |Dede Gardner, Jeremy Kleiner, [[Adam McKay]] og Kevin Messick |- ! colspan="1" rowspan="9" |2019 (92.) |style="background:#FAEB86" |'''''기생충 / Gisaengchung''''' |style="background:#FAEB86" |'''''[[Sníkjudýrin]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Kwak Sin-ae og [[Bong Joon-ho]]''' |- |''Ford v Ferrari'' | |Peter Chernin, Jenno Topping og James Mangold |- |''The Irishman'' | |[[Martin Scorsese]], [[Robert De Niro]], Jane Rosenthal og Emma Tillinger Koskoff |- |''Jojo Rabbit'' | |Carthew Neal, [[Taika Waititi]] og Chelsea Winstanley |- |''Joker'' | |Todd Phillips, [[Bradley Cooper]] og Emma Tillinger Koskoff |- |''Little Women'' | |Amy Pascal |- |''Marriage Story'' | |[[Noah Baumbach]] og David Heyman |- |''1917'' | |[[Sam Mendes]], Pippa Harris, Jayne-Ann Tenggren og Callum McDougall |- |''Once Upon a Time in Hollywood'' |''Einu sinni var í Hollywood'' |David Heyman, Shannon McIntosh og [[Quentin Tarantino]] |} === 2020- === {| class="wikitable" !Útgáfuár kvikmyndar !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Framleiðendur |- ! colspan="1" rowspan="8" |2020 (93.) |style="background:#FAEB86" |'''''Nomadland''''' |style="background:#FAEB86" |''Hirðingjaland'' |style="background:#FAEB86" |'''[[Frances McDormand]], Peter Spears, Mollye Asher, Dan Janvey og Chloé Zhao''' |- |''The Father'' | |David Parfitt, Jean-Louis Livi og Philippe Carcassonne |- |''Judas and the Black Messiah'' | |Shaka King, Charles D. King og Ryan Coogler |- |''Mank'' | |Ceán Chaffin, Eric Roth og Douglas Urbanski |- |''Minari'' |''Draumalíf'' |Christina Oh |- |''Promising Young Woman'' | |Ben Browning, Ashley Fox, Emerald Fennell og Josey McNamara |- |''Sound of Metal'' | |Bert Hamelinck og Sacha Ben Harroche |- |''The Trial of the Chicago 7'' | |Marc Platt og Stuart M. Besser |- ! colspan="1" rowspan="10" |2021 (94.) |style="background:#FAEB86" |'''''CODA''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Philippe Rousselet, Fabrice Gianfermi og Patrick Wachsberger''' |- |''Belfast'' | |Laura Berwick, [[Kenneth Branagh]], Becca Kovacik og Tamar Thomas |- |''Don't Look Up'' |''Ekki horfa upp'' |[[Adam McKay]] og Kevin Messick |- |''Doraibu Mai Kā'' |''Keyrðu bílinn minn'' |Teruhisa Yamamoto |- |''Dune'' | |Mary Parent, [[Denis Villeneuve]] og Cale Boyter |- |''King Richard'' | |Tim White, Trevor White og [[Will Smith]] |- |''Licorice Pizza'' | |Sara Murphy, Adam Somner og [[Paul Thomas Anderson]] |- |''Nightmare Alley'' | |[[Guillermo del Toro]], J. Miles Dale og [[Bradley Cooper]] |- |''The Power of the Dog'' |''Völd vesalingsins'' |[[Jane Campion]], Tanya Seghatchian, Emile Sherman, Iain Canning og Roger Frappier |- |''West Side Story'' | |[[Steven Spielberg]] og Kristie Macosko Krieger |- ! colspan="1" rowspan="10" |2022 (95.) |style="background:#FAEB86" |'''''Everything Everywhere All at Once''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Daniel Kwan, Daniel Scheinert og Jonathan Wang''' |- |''Im Westen nichts Neues'' |''Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum'' |Malte Grunert |- |''Avatar: The Way of Water'' | |[[James Cameron]] og Jon Landau |- |''The Banshees of Inisherin'' |''Dauðavættirnar frá Insherin'' |Graham Broadbent, Pete Czernin og Martin McDonagh |- | colspan="2" |''Elvis'' |[[Baz Luhrmann]], Catherine Martin, Gail Berman, Patrick McCormick og Schuyler Weiss |- |''The Fabelmans'' | |Kristie Macosko Krieger, [[Steven Spielberg]] og Tony Kushner |- |''Tár'' | |Todd Field, Alexandra Milchan og Scott Lambert |- |''Top Gun: Maverick'' | |[[Tom Cruise]], Christopher McQuarrie, David Ellison og [[Jerry Bruckheimer]] |- |''Triangle of Sadness'' |''Sorgarþríhyrningur'' |Erik Hemmendorff og Philippe Bober |- |''Women Talking'' |''Konur ræða málin'' |Dede Gardner, Jeremy Kleiner og [[Frances McDormand]] |- ! colspan="1" rowspan="10" |2023 (96.) | colspan="2" style="background:#FAEB86" |'''''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]''''' |style="background:#FAEB86" |'''Emma Thomas, Charles Roven og [[Christopher Nolan]]''' |- |''American Fiction'' | |Ben LeClair, Nikos Karamigios, Cord Jefferson og Jermaine Johnson |- |''Anatomie d'une chute'' |''Fallið er hátt'' |Marie-Ange Luciani og David Thion |- |''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]'' | |David Heyman, [[Margot Robbie]], Tom Ackerley og Robbie Brenner |- |''The Holdovers'' | |Mark Johnson |- |''Killers of the Flower Moon'' | |Dan Friedkin, Bradley Thomas, [[Martin Scorsese]] og Daniel Lupi |- |''Maestro'' | |[[Bradley Cooper]], [[Steven Spielberg]], Fred Berner, Amy Durning og Kristie Macosko Krieger |- |''Past Lives'' | |David Hinojosa, Christine Vachon og Pamela Koffler |- |''Poor Things'' |''Greyin'' |Ed Guiney, Andrew Lowe, [[Gíorgos Lanþímos]] og [[Emma Stone]] |- |''The Zone of Interest'' | |James Wilson |- ! rowspan="10" |2024 (97.) |style="background:#FAEB86" |'''''Anora''''' |style="background:#FAEB86" | |style="background:#FAEB86" |'''Alex Coco, Samantha Quan''' '''og [[Sean Baker]]''' |- |''The Brutalist'' |''Brútalistinn'' |Nick Gordon, Brian Young, Andrew Morrison, D.J. Gugenheim og Brady Corbet |- |''A Complete Unknown'' | |Fred Berger, James Mangold og Alex Heineman |- |''Conclave'' | |Tessa Ross, Juliette Howell og Michael A. Jackman |- |''Dune: Part Two'' | |Mary Parent, Cale Boyter, Tanya Lapointe og [[Denis Villeneuve]] |- | colspan="2" |''Emilia Pérez'' |Pascal Caucheteux og [[Jacques Audiard]] |- |''Ainda Estou Aqui'' | |Maria Carlota Bruno og Rodrigo Teixeira |- |''Nickel Boys'' | |Dede Gardner, Jeremy Kleiner og Joslyn Barnes |- |''The Substance'' | |Coralie Fargeat, Tim Bevan og Eric Fellner |- |''Wicked'' | |Marc Platt |} [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar| ]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunin]] [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] 5zupdcx3ycx607r90rraz5su1n1hq8m Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri 0 181042 1958730 1956421 2026-04-03T16:38:24Z TKSnaevarr 53243 /* 2020- */ 1958730 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri | mynd = Sean Baker at the 2024 New York Film Festival (cropped).jpg | mynd_texti = Handhafi verðlaunanna árið 2024, [[Sean Baker]]. | veitt_fyrir = Framúrskarandi árangur í leikstjórn | umsjón = [[Bandaríska kvikmyndaakademían]] | land = Bandaríkin | ár = 1929 | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari | sigurvegari = [[Sean Baker]] fyrir ''Anora'' (2024) | flest_verðlaun = [[John Ford]] (4) | flestar_tilnefningar = [[William Wyler]] (12) | vefsíða = {{URL|oscars.org}} | undirtitill = ''Academy Award for Best Director'' ([[enska]]) }} '''Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri''' ([[enska]]: ''Academy Award for Best Director'' og opinberlega sem ''Academy Award of Merit for Directing'') eru ein af verðlaunum [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaunanna]] sem veitt eru árlega af [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin eru veitt leikstjóra kvikmyndar í fullri lengd fyrir glæstan árangur í leikstjórn. == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1920-1929 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="6" |1927/28 (1.) | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Frank Borzage]]'' (Dramamynd)''' | style="background:#FAEB86;" |'''''7th Heaven''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |''[[Herbert Brenon]]'' (Dramamynd) |''Sorrell and Son'' | |- |''[[King Vidor]]'' (Dramamynd) |''The Crowd'' | |- | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Lewis Milestone]]'' (Gamanmynd)''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Two Arabian Knights''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |''[[Ted Wilde]]'' (Gamanmynd) |''Speedy'' | |- |''[[Charlie Chaplin]]'' (Gamanmynd) |''The Circus'' | |- ! colspan="1" rowspan="7" |1928/29 (2.) | style="background:#FAEB86;" |[[Frank Lloyd|'''Frank Lloyd''']] | style="background:#FAEB86;" |'''''The Divine Lady''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Lionel Barrymore]] |''Madame X'' | |- |[[Harry Beaumont]] |''The Broadway Melody'' | |- |[[Irving Cummings]] |''In Old Arizona'' | |- | colspan="1" rowspan="2" |[[Frank Lloyd]] |''Drag'' | |- |''Weary River'' | |- |[[Ernst Lubitsch]] |''The Patriot'' |''Frelsishetjan'' |} === 1930-1939 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="6" |1929/30 (3.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Lewis Milestone]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''All Quiet on the Western Front''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum (kvikmynd frá 1930)|Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum]]''''' |- | colspan="1" rowspan="2" |[[Clarence Brown]] |''Anna Christie'' | |- |''Romance'' | |- |[[Robert Z. Leonard]] |''The Divorcee'' | |- |[[Ernst Lubitsch]] |''The Love Parade'' |''Eiginmaður drottningarinnar'' |- |[[King Vidor]] |''Hallelujah!'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1930/31 (4.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Norman Taurog]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Skippy''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Clarence Brown]] |''A Free Soul'' | |- |[[Lewis Milestone]] |''The Front Page'' |''Fyrstir með fréttirnar'' |- |[[Wesley Ruggles]] |''Cimarron'' | |- |[[Josef von Sternberg]] |''Morocco'' | |- ! colspan="1" rowspan="3" |1931/32 (5.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Borzage]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Bad Girl''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[King Vidor]] |''The Champ'' | |- |[[Josef von Sternberg]] |''Shanghai Express'' | |- ! colspan="1" rowspan="3" |1932/33 (6.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Lloyd]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Cavalcade''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Frank Capra]] |''Lady for a Day'' | |- |[[George Cukor]] |''Little Women'' | |- ! colspan="1" rowspan="3" |1934 (7.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Capra]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''It Happened One Night''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Það gerðist um nótt''''' |- |[[Victor Schertzinger]] |''One Night of Love'' | |- |[[W. S. Van Dyke]] |''The Thin Man'' | |- ! colspan="1" rowspan="4" |1935 (8.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Informer''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Henry Hathaway]] |''The Lives of a Bengal Lancer'' |''Synir Englands'' |- |[[Frank Lloyd]] |''Mutiny on the Bounty'' |''Uppreisnin á Bounty'' |- |[[Michael Curtiz]] |''Captain Blood'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1936 (9.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Capra]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Mr. Deeds Goes to Town''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Herra Deeds fer til borgarinnar''''' |- |[[Gregory La Cava]] |''My Man Godfrey'' | |- |[[Robert Z. Leonard]] |''The Great Ziegfeld'' |''Ziegfeld hinn mikli'' |- |[[W. S. Van Dyke]] |''San Francisco'' | |- |[[William Wyler]] |''Dodsworth'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1937 (10.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Leo McCarey]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Awful Truth''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[William Dieterle]] |''The Life of Emile Zola'' | |- |[[Sidney Franklin]] |''The Good Earth'' | |- |[[Gregory La Cava]] |''Stage Door'' | |- |[[William A. Wellman]] |''A Star Is Born'' |''Leikaralíf í Hollywood'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1938 (11.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Capra]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''You Can't Take It with You''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Þú tekur það ekki með þér''''' |- | colspan="1" rowspan="2" |[[Michael Curtiz]] |''Angels with Dirty Faces'' | |- |''Four Daughters'' | |- |[[Norman Taurog]] |''Boys Town'' | |- |[[King Vidor]] |''The Citadel'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1939 (12.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Victor Fleming]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gone with the Wind''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|Á hverfanda hveli]]''''' |- |[[Frank Capra]] |''Mr. Smith Goes to Washington'' |''Mr. Smith gerist þingmaður'' |- |[[John Ford]] |''Stagecoach'' |''Póstvagninn'' |- |[[Sam Wood]] |''Goodbye, Mr. Chips'' | |- |[[William Wyler]] |''Wuthering Heights'' |''Fýkur yfir hæðir'' |} === 1940-1949 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1940 (13.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Grapes of Wrath''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Þrúgur reiðinnar (kvikmynd)|Þrúgur reiðinnar]]''''' |- |[[George Cukor]] |''The Philadelphia Story'' |''Kenjótt kona'' |- |[[Alfred Hitchcock]] | colspan="2" |''Rebecca'' |- |[[Sam Wood]] |''Kitty Foyle'' | |- |[[William Wyler]] |''The Letter'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1941 (14.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''How Green Was My Valley''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Heima er best''''' |- |[[Alexander Hall]] |''Here Comes Mr. Jordan'' |''Hinn framliðni snýr aftur'' |- |[[Howard Hawks]] |''Sergeant York'' | |- |[[Orson Welles]] |''Citizen Kane'' |''Blaðakóngurinn'' |- |[[William Wyler]] |''The Little Foxes'' |''Refirnir'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1942 (15.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Wyler]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Mrs. Miniver''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Frú Miniver''''' |- |[[Michael Curtiz]] |''Yankee Doodle Dandy'' | |- |[[John Farrow]] |''Wake Island'' |''Vörnin frækna'' |- |[[Mervyn LeRoy]] |''Random Harvest'' |''Í leit að liðinni ævi'' |- |[[Sam Wood]] |''Kings Row'' |''Kóngsgata'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1943 (16.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Michael Curtiz]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Casablanca (kvikmynd)|Casablanca]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Clarence Brown]] |''The Human Comedy'' |''Þeir sem heima bíða'' |- |[[Henry King]] |''The Song of Bernadette'' |''Óður Bernadettu'' |- |[[Ernst Lubitsch]] |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |- |[[George Stevens]] |''The More the Merrier'' |''Glatt á hjalla'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1944 (17.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Leo McCarey]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Going My Way''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Leyf mér þig að leiða''''' |- |[[Alfred Hitchcock]] |''Lifeboat'' |''Björgunarbáturinn'' |- |[[Henry King]] |''Wilson'' | |- |[[Otto Preminger]] |''Laura'' | |- |[[Billy Wilder]] |''Double Indemnity'' |''Tvöfaldar tjónabætur'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1945 (18.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Billy Wilder]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Lost Weekend''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Glötuð helgi''''' |- |[[Clarence Brown]] |''National Velvet'' |''Veðreiðarnar miklu'' |- |[[Alfred Hitchcock]] |''Spellbound'' |''Í álögum'' |- |[[Leo McCarey]] |''The Bells of St. Mary's'' |''Klukkur heilagrar Maríu'' |- |[[Jean Renoir]] |''The Southerner'' |''Sjálfstætt fólk'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1946 (19.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Wyler]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Best Years of Our Lives''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Beztu ár ævinnar''''' |- |[[Clarence Brown]] |''The Yearling'' |''Landnemalíf'' |- |[[Frank Capra]] |''It's a Wonderful Life'' |''Lífið er dásamlegt'' |- |[[David Lean]] |''Brief Encounter'' |''Stutt kynni'' |- |[[Robert Siodmak]] |''The Killers'' |''Morðingjar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1947 (20.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Elia Kazan]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gentleman's Agreement''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Heiður að veði''''' |- |[[George Cukor]] |''A Double Life'' | |- |[[Edward Dmytryk]] |''Crossfire'' |''Hatur'' |- |[[Henry Koster]] |''The Bishop's Wife'' |''Kona biskupsins'' |- |[[David Lean]] |''Great Expectations'' |''Glæstar vonir'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1948 (21.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Huston]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Treasure of the Sierra Madre''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gullið í Sierra Madre''''' |- |[[Anatole Litvak]] |''The Snake Pit'' |''Ormagryfjan'' |- |[[Jean Negulesco]] | colspan="2" |''Johnny Belinda'' |- |[[Laurence Olivier]] | colspan="2" |''Hamlet'' |- |[[Fred Zinnemann]] |''The Search'' |''Flóttabörn'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1949 (22.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Joseph L. Mankiewicz]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Letter to Three Wives''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Bréf til þriggja kvenna''''' |- |[[Carol Reed]] |''The Fallen Idol'' |''Brotnar bernskuvonir'' |- |[[Robert Rossen]] |''All the King's Men'' |''Við stjórnvölin'' |- |[[William A. Wellman]] |''Battleground'' |''Orrustuvöllur'' |- |[[William Wyler]] |''The Heiress'' | |} === 1950-1959 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1950 (23.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Joseph L. Mankiewicz]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''All About Eve''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Allt um Evu]]''''' |- |[[George Cukor]] |''Born Yesterday'' |''Fædd í gær'' |- |[[John Huston]] |''The Asphalt Jungle'' |''[[Undirheimar stórborgarinnar]]'' |- |[[Carol Reed]] |''The Third Man'' |''Þriðji maðurinn'' |- |[[Billy Wilder]] |''Sunset Boulevard'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1951 (24.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Stevens]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Place in the Sun''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Þar sem sólin skín''''' |- |[[John Huston]] |''The African Queen'' |''Drottning Afríku'' |- |[[Elia Kazan]] |''A Streetcar Named Desire'' |''Á girndarleiðum'' eða ''Sporvagninn Girnd'' |- |[[Vincente Minnelli]] |''An American in Paris'' |''Ameríkumaður í París'' |- |[[William Wyler]] |''Detective Story'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1952 (25.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Quiet Man''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hægláti maðurinn''''' |- |[[Cecil B. DeMille]] |''The Greatest Show on Earth'' |''Heimsins mesta gleði og gaman'' eða ''Fjölleikahúsið'' |- |[[John Huston]] |''Moulin Rouge'' | |- |[[Joseph L. Mankiewicz]] |''5 Fingers'' | |- |[[Fred Zinnemann]] |''High Noon'' |''Háski á hádegi'' eða ''12 á hádegi'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1953 (26.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Fred Zinnemann]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''From Here to Eternity''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Héðan til eilífðar''''' |- |[[George Stevens]] |''Shane'' | |- |[[Charles Walters]] |''Lili'' | |- |[[Billy Wilder]] |''Stalag 17'' | |- |[[William Wyler]] |''Roman Holiday'' |''Gleðidagur í Róm'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1954 (27.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Elia Kazan]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''On the Waterfront''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Á eyrinni''''' |- |[[Alfred Hitchcock]] |''Rear Window'' |''Glugginn á bakhliðinni'' |- |[[George Seaton]] |''The Country Girl'' |''Sveitastúlkan'' |- |[[William A. Wellman]] |''The High and the Mighty'' |''Heiðið hátt'' |- |[[Billy Wilder]] | colspan="2" |''Sabrina'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1955 (28.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Delbert Mann]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''Marty''''' |- |[[Elia Kazan]] |''East of Eden'' |''Austan Eden'' |- |[[David Lean]] |''Summertime'' | |- |[[Joshua Logan]] |''Picnic'' | |- |[[John Sturges]] |''Bad Day at Black Rock'' |''Í fjötrum óttans'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1956 (29.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Stevens]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Giant''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Risi''''' |- |[[Michael Anderson]] |''Around the World in 80 Days'' |''Umhverfis jörðina á 80 dögum'' |- |[[Walter Lang]] |''The King and I'' |''Kóngurinn og ég'' |- |[[King Vidor]] |''War and Peace'' |''Stríð og friður'' |- |[[William Wyler]] |''Friendly Persuasion'' |''Elska skaltu náungann'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1957 (30.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[David Lean]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Bridge on the River Kwai''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Brúin yfir Kwai''''' |- |[[Joshua Logan]] |''Sayonara'' | |- |[[Sidney Lumet]] |''12 Angry Men'' |''12 reiðir menn'' |- |[[Mark Robson]] |''Peyton Place'' |''Sámsbær'' |- |[[Billy Wilder]] |''Witness for the Prosecution'' |''Vitni saksóknarans'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1958 (31.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Vincente Minnelli]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gigi''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Richard Brooks]] |''Cat on a Hot Tin Roof'' |''Köttur á heitu þaki'' |- |[[Stanley Kramer]] |''The Defiant Ones'' |''Flótti í hlekkjum'' |- |[[Mark Robson]] |''The Inn of the Sixth Happiness'' | |- |[[Robert Wise]] |''I Want to Live!'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1959 (32.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Wyler]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Ben-Hur''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Jack Clayton]] |''Room at the Top'' |''Dýrkeyptur sigur'' |- |[[George Stevens]] |''The Diary of Anne Frank'' |''Dagbók Önnu Frank'' |- |[[Billy Wilder]] |''Some Like It Hot'' | |- |[[Fred Zinnemann]] |''The Nun's Story'' |''Nunnan'' |} === 1960-1969 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1960 (33.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Billy Wilder]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Apartment''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Lykillinn undir mottunni''''' |- |[[Jack Cardiff]] |''Sons and Lovers'' |''Synir og elskendur'' |- |[[Jules Dassin]] |''Pote tin Kyriaki'' | |- |[[Alfred Hitchcock]] |''[[Psycho]]'' |''[[Psycho|Geggjun]]'' |- |[[Fred Zinnemann]] |''The Sundowners'' |''Fjarlægðin gerir fjöllin blá'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1961 (34.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Wise]] & [[Jerome Robbins]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1961)|West Side Story]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1961)|Saga úr Vesturbænum]]''''' |- |[[Federico Fellini]] |''La Dolce Vita'' | |- |[[Stanley Kramer]] |''Judgment at Nuremberg'' |''Réttarhöldin í Nürnberg'' |- |[[Robert Rossen]] |''The Hustler'' | |- |[[J. Lee Thompson]] |''The Guns of Navarone'' |''Byssurnar í Navarone'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1962 (35.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[David Lean]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Lawrence of Arabia]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]''''' |- |[[Pietro Germi]] |''Divorzio all'italiana'' |''Skilnaður á ítalska vísu'' |- |[[Robert Mulligan]] |''To Kill a Mockingbird'' |''Að granda söngfugli'' |- |[[Arthur Penn]] |''The Miracle Worker'' | |- |[[Frank Perry]] |''David and Lisa'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1963 (36.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Tony Richardson]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''Tom Jones''''' |- |[[Federico Fellini]] | colspan="2" |''8½'' |- |[[Elia Kazan]] |''America America'' | |- |[[Otto Preminger]] |''The Cardinal'' | |- |[[Martin Ritt]] |''Hud'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1964 (37.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Cukor]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''My Fair Lady''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Mín liljan fríð''''' |- |[[Michael Cacoyannis]] |''Alexis Zorbas'' |''Grikkinn Zorba'' |- |[[Peter Glenville]] |''Becket'' | |- |[[Stanley Kubrick]] |''[[Dr. Strangelove]]'' |''[[Dr. Strangelove|Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna]]'' |- |[[Robert Stevenson]] | colspan="2" |''Mary Poppins'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1965 (38.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Wise]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|The Sound of Music]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]''''' |- |[[David Lean]] |''Doctor Zhivago'' |''Doktor Sívagó'' |- |[[John Schlesinger]] |''Darling'' | |- |[[Hiroshi Teshigahara]] |''Suna no onna'' | |- |[[William Wyler]] |''The Collector'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1966 (39.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Fred Zinnemann]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Man for All Seasons''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Maður allra tíma''''' |- |[[Michelangelo Antonioni]] |''Blowup'' | |- |[[Richard Brooks]] |''The Professionals'' | |- |[[Claude Lelouch]] |''Un homme et une femme'' | |- |[[Mike Nichols]] |''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' |''Hver er hræddur við Virginu Woolf?'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1967 (40.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Mike Nichols]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Graduate''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Frú Robinson''''' |- |[[Richard Brooks]] |''In Cold Blood'' | |- |[[Norman Jewison]] |''In the Heat of the Night'' |''Í næturhitanum'' |- |[[Stanley Kramer]] |''Guess Who's Coming to Dinner'' |''Gestur til miðdegisverðar'' |- |[[Arthur Penn]] |''Bonnie and Clyde'' |''Bonnie og Clyde'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1968 (41.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Carol Reed]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Oliver!''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Anthony Harvey]] |''The Lion in Winter'' |''Vetrarljón'' |- |[[Stanley Kubrick]] |''2001: A Space Odyssey'' |''[[2001: Geimævintýraferð]]'' |- |[[Gillo Pontecorvo]] |''La battaglia di Algeri'' |''Orrustan um Alsír'' |- |[[Franco Zeffirelli]] |''Romeo and Juliet'' |''Rómeó og Júlía'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1969 (42.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Schlesinger]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Midnight Cowboy''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Costa-Gavras]] |''Z'' | |- |[[George Roy Hill]] |''Butch Cassidy and the Sundance Kid'' |''Butch Cassidy og Sundance strákurinn'' |- |[[Arthur Penn]] |''Alice's Restaurant'' | |- |[[Sydney Pollack]] |''They Shoot Horses, Don't They?'' |''Skjóta menn ekki hesta?'' |} === 1970-1979 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1970 (43.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Franklin J. Schaffner]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Patton''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Robert Altman]] |''M*A*S*H'' | |- |[[Federico Fellini]] |''Fellini Satyricon'' | |- |[[Arthur Hiller]] |''Love Story'' |''Ástarsaga'' |- |[[Ken Russell]] |''Women in Love'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1971 (44.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Friedkin]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The French Connection''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Peter Bogdanovich]] |''The Last Picture Show'' | |- |[[Norman Jewison]] |''Fiddler on the Roof'' |''Fiðlarinn á þakinu'' |- |[[Stanley Kubrick]] |''A Clockwork Orange'' | |- |[[John Schlesinger]] |''Sunday Bloody Sunday'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1972 (45.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Bob Fosse]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Cabaret''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[John Boorman]] |''Deliverance'' |''Leikur við dauðann'' |- |[[Francis Ford Coppola]] |''The Godfather'' |''[[Guðfaðirinn]]'' |- |[[Joseph L. Mankiewicz]] |''Sleuth'' | |- |[[Jan Troell]] |''Utvandrarna'' |''Vesturfararnir'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1973 (46.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Roy Hill]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Sting''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gildran''''' |- |[[Ingmar Bergman]] |''Viskningar och rop'' |''Hvísl og hróp'' |- |[[Bernardo Bertolucci]] |''Last Tango in Paris'' | |- |[[William Friedkin]] |''The Exorcist'' |''Særingamaðurinn'' |- |[[George Lucas]] |''American Graffiti'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1974 (47.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Francis Ford Coppola]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Godfather Part II''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Guðfaðirinn 2''''' |- |[[John Cassavetes]] |''A Woman Under the Influence'' |''Kona undir áhrifum'' |- |[[Bob Fosse]] | colspan="2" |''Lenny'' |- |[[Roman Polanski]] |''Chinatown'' |''Kínahverfið'' |- |[[François Truffaut]] |''La Nuit américaine'' |''Kvikmyndanætur'' eða ''Amerísk nótt'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1975 (48.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Miloš Forman]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''One Flew Over the Cuckoo's Nest''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gaukshreiðrið''''' |- |[[Robert Altman]] | colspan="2" |''Nashville'' |- |[[Federico Fellini]] |''Amarcord'' | |- |[[Stanley Kubrick]] | colspan="2" |''Barry Lyndon'' |- |[[Sidney Lumet]] |''Dog Day Afternoon'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1976 (49.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John G. Avildsen]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Rocky''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Ingmar Bergman]] |''Ansikte mot ansikte'' |''Augliti til auglitis'' |- |[[Sidney Lumet]] |''Network'' |''Sjónvarpsstöðin'' |- |[[Alan J. Pakula]] |''All the President's Men'' |''Allir menn forsetans'' |- |[[Lina Wertmüller]] |''Seven Beauties'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1977 (50.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Woody Allen]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''Annie Hall''''' |- |[[George Lucas]] |''Star Wars'' |''[[Stjörnustríð: Ný von|Stjörnustríð]]'' |- |[[Herbert Ross]] |''The Turning Point'' |''Á krossgötum'' |- |[[Steven Spielberg]] |''Close Encounters of the Third Kind'' | |- |[[Fred Zinnemann]] |''Julia'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1978 (51.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Michael Cimino]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Deer Hunter''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Dádýraveiðarinn'' eða ''Hjartarbaninn''''' |- |[[Woody Allen]] |''Interiors'' |''Þegar böndin bresta'' |- |[[Hal Ashby]] |''Coming Home'' |''Heimkoman'' |- |[[Warren Beatty]] & [[Buck Henry]] |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |- |[[Alan Parker]] |''Midnight Express'' |''Miðnæturhraðlestin'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1979 (52.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Benton]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Kramer vs. Kramer''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Kramer gegn Kramer''''' |- |[[Francis Ford Coppola]] |''Apocalypse Now'' |''[[Apocalypse Now|Dómsdagur nú]]'' |- |[[Bob Fosse]] |''All That Jazz'' | |- |[[Édouard Molinaro]] |''La Cage aux Folles'' | |- |[[Peter Yates]] |''Breaking Away'' |''Kapp er best með forsjá'' |} === 1980-1989 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1980 (53.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Redford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Ordinary People''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Venjulegt fólk''''' |- |[[David Lynch]] |''The Elephant Man'' |''Fílamaðurinn'' |- |[[Roman Polanski]] | colspan="2" |''Tess'' |- |[[Richard Rush]] |''The Stunt Man'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Raging Bull'' |''Óður tuddi'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1981 (54.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Warren Beatty]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Reds''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Hugh Hudson]] |''Chariots of Fire'' |''Eldvagninn'' |- |[[Louis Malle]] |''Atlantic City'' | |- |[[Mark Rydell]] |''On Golden Pond'' |''Síðsumar'' |- |[[Steven Spielberg]] |''Raiders of the Lost Ark'' |''Ránið á örkinni'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1982 (55.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Richard Attenborough]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gandhi''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Sidney Lumet]] |''The Verdict'' |''Dómsorð'' |- |[[Wolfgang Petersen]] |''Das Boot'' |''Kafbáturinn'' |- |[[Sydney Pollack]] |''Tootsie'' | |- |[[Steven Spielberg]] |''E.T. the Extra-Terrestrial'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1983 (56.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[James L. Brooks]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Terms of Endearment''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Í blíðu og stríðu''''' |- |[[Bruce Beresford]] |''Tender Mercies'' | |- |[[Ingmar Bergman]] |''Fanny och Alexander'' |''Fanný og Alexander'' |- |[[Mike Nichols]] |''Silkwood'' | |- |[[Peter Yates]] |''The Dresser'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1984 (57.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Miloš Forman]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Amadeus''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Woody Allen]] |''Broadway Danny Rose'' | |- |[[Robert Benton]] |''Places in the Heart'' |''Í fylgsnum hjartans'' |- |[[Roland Joffé]] |''The Killing Fields'' |''Vígvellir'' |- |[[David Lean]] |''A Passage to India'' |''Ferðin til Indlands'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1985 (58.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Sydney Pollack]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Out of Africa''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Héctor Babenco]] |''Kiss of the Spider Woman'' |''Koss köngulóarkonunnar'' |- |[[John Huston]] |''Prizzi's Honor'' |''Heiður Prizzis'' |- |[[Akíra Kúrósava]] |''Ran'' | |- |[[Peter Weir]] |''Witness'' |''Vitnið'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1986 (59.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Oliver Stone]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Platoon''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Woody Allen]] |''Hannah and Her Sisters'' |''Hanna og systur hennar'' |- |[[James Ivory]] |''A Room with a View'' |''Herbergi með útsýni'' |- |[[Roland Joffé]] |''The Mission'' |''Trúboðsstöðin'' |- |[[David Lynch]] |''Blue Velvet'' |''Blátt flauel'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1987 (60.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Bernardo Bertolucci]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Last Emperor''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Síðasti keisarinn''''' |- |[[John Boorman]] |''Hope and Glory'' |''Von og vegsemd'' |- |[[Lasse Hallström]] |''Mitt liv som hund'' |''Líf mitt sem hundur'' eða ''Hundalíf'' |- |[[Norman Jewison]] |''Moonstruck'' |''Fullt tungl'' |- |[[Adrian Lyne]] |''Fatal Attraction'' |''Hættuleg kynni'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1988 (61.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Barry Levinson]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Rain Man''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Regnmaðurinn''''' |- |[[Charles Crichton]] |''A Fish Called Wanda'' |''Fiskurinn Wanda'' |- |[[Mike Nichols]] |''Working Girl'' |''Ein útivinnandi'' |- |[[Alan Parker]] |''Mississippi Burning'' |''Í ljósum logum'' |- |[[Martin Scorsese]] |''[[Síðasta freisting Krists (kvikmynd)|The Last Temptation of Christ]]'' |''[[Síðasta freisting Krists (kvikmynd)|Síðasta freisting Krists]]'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1989 (62.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Oliver Stone]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Born on the Fourth of July''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Fæddur 4. júlí''''' |- |[[Woody Allen]] |''Crimes and Misdemeanors'' |''Glæpir og afbrot'' |- |[[Kenneth Branagh]] |''Henry V'' |''Hinrik 5.'' |- |[[Jim Sheridan]] |''My Left Foot'' |''Vinstri fóturinn'' |- |[[Peter Weir]] |''Dead Poets Society'' |''Bekkjarfélagið'' |} === 1990-1999 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1990 (63.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Kevin Costner]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Dances with Wolves''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Úlfadansar''''' |- |[[Francis Ford Coppola]] |''The Godfather Part III'' |''Guðfaðirinn 3'' |- |[[Stephen Frears]] |''The Grifters'' | |- |[[Barbet Schroeder]] |''Reversal of Fortune'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Goodfellas'' |''Góðir gæjar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1991 (64.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Jonathan Demme]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|The Silence of the Lambs]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|Lömbin þagna]]''''' |- |[[Barry Levinson]] |''Bugsy'' | |- |[[Ridley Scott]] |''Thelma & Louise'' | |- |[[John Singleton]] |''Boyz n the Hood'' | |- |[[Oliver Stone]] |''JFK'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1992 (65.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Clint Eastwood]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Unforgiven''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hinir vægðarlausu''''' |- |[[Robert Altman]] |''The Player'' | |- |[[Martin Brest]] |''Scent of a Woman'' |''Konuilmur'' |- |[[James Ivory]] |''Howards End'' |''Hávarðsendi'' |- |[[Neil Jordan]] |''The Crying Game'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1993 (66.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Steven Spielberg]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Schindler's List]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Listi Schindlers]]''''' |- |[[Robert Altman]] |''Short Cuts'' | |- |[[Jane Campion]] |''The Piano'' |''Píanó'' |- |[[James Ivory]] |''The Remains of the Day'' |''Dreggjar dagsins'' |- |[[Jim Sheridan]] |''In the Name of the Father'' |''Í nafni föðurins'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1994 (67.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Zemeckis]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''[[Forrest Gump]]''''' |- |[[Woody Allen]] |''Bullets over Broadway'' |''Kúlnahríð á Broadway'' |- |[[Krzysztof Kieślowski]] |''Trois couleurs: Rouge/Trzy kolory: Czerwony'' |''Þrír litir: Rauður'' |- |[[Robert Redford]] |''Quiz Show'' |''Gettu betur'' |- |[[Quentin Tarantino]] |''Pulp Fiction'' |''[[Sorprit]]'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1995 (68.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Mel Gibson]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Braveheart''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Frelsishetjan]]''''' |- |[[Mike Figgis]] |''Leaving Las Vegas'' | |- |[[Chris Noonan]] |''Babe'' | |- |[[Michael Radford]] |''Il postino'' |''Bréfberinn'' |- |[[Tim Robbins]] |''Dead Man Walking'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1996 (69.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Anthony Minghella]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The English Patient''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Enski sjúklingurinn''''' |- |[[Joel Coen]] | colspan="2" |''Fargo'' |- |[[Miloš Forman]] |''The People vs. Larry Flynt'' |''Málið gegn Larry Flint'' |- |[[Scott Hicks]] |''Shine'' | |- |[[Mike Leigh]] |''Secrets & Lies'' |''Leyndarmál og lygar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1997 (70.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[James Cameron]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Peter Cattaneo]] |''The Full Monty'' |''Með fullri reisn'' |- |[[Atom Egoyan]] |''The Sweet Hereafter'' | |- |[[Curtis Hanson]] |''L.A. Confidential'' | |- |[[Gus Van Sant]] |''Good Will Hunting'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1998 (71.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Steven Spielberg]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Saving Private Ryan''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Björgun óbreytts Ryans''''' |- |[[Roberto Benigni]] |''La vita è bella'' |''Lífið er fallegt'' |- |[[John Madden]] |''Shakespeare in Love'' | |- |[[Terrence Malick]] |''The Thin Red Line'' |''Hin hárfína lína'' |- |[[Peter Weir]] |''The Truman Show'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1999 (72.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Sam Mendes]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''American Beauty''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Amerísk fegurð''''' |- |[[Lasse Hallström]] |''The Cider House Rules'' |''Reglur hússins'' |- |[[Spike Jonze]] |''Being John Malkovich'' | |- |[[Michael Mann]] |''The Insider'' |''Innherjinn'' |- |[[M. Night Shyamalan]] |''The Sixth Sense'' |''Sjötta skilningarvitið'' |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |2000 (73.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Steven Soderbergh]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Traffic''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Stephen Daldry]] | colspan="2" |''Billy Elliot'' |- |[[Ang Lee]] |''Wo hu cang long'' |''Krjúpandi tígur, falinn dreki'' eða ''Skríðandi tígur, dreki í leynum'' |- |[[Ridley Scott]] |''Gladiator'' | |- |[[Steven Soderbergh]] | colspan="2" |''Erin Brockovich'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2001 (74.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Ron Howard]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Beautiful Mind''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Fögur hugsun''''' |- |[[Robert Altman]] |''Gosford Park'' | |- |[[Peter Jackson]] |''The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring'' |''[[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]]'' |- |[[David Lynch]] |''Mulholland Drive'' | |- |[[Ridley Scott]] |''Black Hawk Down'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2002 (75.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Roman Polanski]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Pianist''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Píanóleikarinn''''' |- |[[Pedro Almodóvar]] |''Hable Con Ella'' |''Talaðu við hana'' |- |[[Stephen Daldry]] |''The Hours'' |''Stundirnar'' |- |[[Rob Marshall]] |''Chicago'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Gangs of New York'' |''Gengi New York-borgar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2003 (76.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Peter Jackson]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Lord of the Rings: The Return of the King''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]]''''' |- |[[Sofia Coppola]] |''Lost in Translation'' |''Týnd í þýðingu'' |- |[[Clint Eastwood]] |''Mystic River'' |''Falda fljótið'' |- |[[Fernando Meirelles]] |''Cidade de Deus'' |''Borg guðs'' |- |[[Peter Weir]] |''Master and Commander: The Far Side of the World'' |''Sjóliðsforingi á hjara veraldar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2004 (77.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Clint Eastwood]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Million Dollar Baby''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Taylor Hackford]] |''Ray'' | |- |[[Mike Leigh]] | colspan="2" |''Vera Drake'' |- |[[Alexander Payne]] |''Sideways'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''The Aviator'' |''Flugkappinn'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2005 (78.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Ang Lee]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Brokeback Mountain''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[George Clooney]] |''Good Night, and Good Luck'' |''Góða nótt og gangi ykkur vel'' |- |[[Paul Haggis]] |''Crash'' | |- |[[Bennett Miller]] |''Capote'' | |- |[[Steven Spielberg]] |''Munich'' |''München'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2006 (79.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Martin Scorsese]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Departed''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hinir framliðnu''''' |- |[[Clint Eastwood]] |''Letters from Iwo Jima'' |''Bréf frá Iwo Jima'' |- |[[Stephen Frears]] |''The Queen'' |''Drottningin'' |- |[[Paul Greengrass]] |''United 93'' | |- |[[Alejandro González Iñárritu]] |''Babel'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2007 (80.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''No Country for Old Men''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Ekki fyrir gamla menn''''' |- |[[Paul Thomas Anderson]] |''There Will Be Blood'' |''Blóði verður úthellt'' |- |[[Tony Gilroy]] |''Michael Clayton'' | |- |[[Jason Reitman]] |''Juno'' | |- |[[Julian Schnabel]] |''The Diving Bell and the Butterfly'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2008 (81.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Danny Boyle]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Slumdog Millionaire''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Villtu vinna milljarð''''' |- |[[Stephen Daldry]] |''The Reader'' | |- |[[David Fincher]] |''The Curious Case of Benjamin Button'' | |- |[[Ron Howard]] |''Frost/Nixon'' | |- |[[Gus Van Sant]] |''Milk'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2009 (82.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Kathryn Bigelow]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Hurt Locker''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[James Cameron]] |''Avatar'' | |- |[[Lee Daniels]] |''Precious'' | |- |[[Jason Reitman]] |''Up in the Air'' | |- |[[Quentin Tarantino]] |''[[Inglourious Basterds]]'' |''[[Sveivirðileg skítsauði]]'' |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |2010 (83.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Tom Hooper]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The King's Speech''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Konungsræðan|Ræða konungs]]''''' |- |[[Darren Aronofsky]] |''Black Swan'' | |- |[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]] |''True Grit'' | |- |[[David Fincher]] |''The Social Network'' | |- |[[David O. Russell]] |''The Fighter'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2011 (84.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Michel Hazanavicius]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Artist''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Woody Allen]] |''Midnight in Paris'' | |- |[[Terrence Malick]] |''The Tree of Life'' |''Lífsins tré'' |- |[[Alexander Payne]] |''The Descendants'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Hugo'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2012 (85.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Ang Lee]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Life of Pi''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Michael Haneke]] |''Amour'' |''Ást'' |- |[[David O. Russell]] |''Silver Linings Playbook'' | |- |[[Steven Spielberg]] |''Lincoln'' | |- |[[Benh Zeitlin]] |''Beasts of the Southern Wild'' |''Skepnur suðursins villta'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2013 (86.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alfonso Cuarón]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Gravity (kvikmynd)|Gravity]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Steve McQueen]] |''12 Years a Slave'' |''Þræll í 12 ár'' |- |[[Alexander Payne]] |''Nebraska'' | |- |[[David O. Russell]] |''American Hustle'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''The Wolf of Wall Street'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2014 (87.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alejandro González Iñárritu]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Birdman''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Wes Anderson]] |''The Grand Budapest Hotel'' | |- |[[Richard Linklater]] |''Boyhood'' | |- |[[Bennett Miller]] |''Foxcatcher'' | |- |[[Morten Tyldum]] |''The Imitation Game'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2015 (88.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alejandro González Iñárritu]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Revenant''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Afturgangan''''' |- |[[Lenny Abrahamson]] |''Room'' | |- |[[Tom McCarthy]] |''Spotlight'' | |- |[[Adam McKay]] |''The Big Short'' | |- |[[George Miller]] |''Mad Max: Fury Road'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2016 (89.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Damien Chazelle]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''La La Land''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Mel Gibson]] |''Hacksaw Ridge'' | |- |[[Barry Jenkins]] |''Moonlight'' | |- |[[Kenneth Lonergan]] |''Manchester by the Sea'' | |- |[[Denis Villeneuve]] |''Arrival'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2017 (90.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Guillermo del Toro]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Shape of Water''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Paul Thomas Anderson]] |''Phantom Thread'' | |- |[[Greta Gerwig]] |''Lady Bird'' | |- |[[Christopher Nolan]] |''Dunkirk'' | |- |[[Jordan Peele]] |''Get Out'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2018 (91.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alfonso Cuarón]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Roma''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Gíorgos Lanþímos]] |''The Favourite'' |''Dálætið'' |- |[[Spike Lee]] |''BlacKkKlansman'' | |- |[[Adam McKay]] |''Vice'' | |- |[[Paweł Pawlikowski]] |''Zimna wojna'' |''Kalt stríð'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2019 (92.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Bong Joon-ho]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''기생충; Gisaengchung''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Sníkjudýrin''''' |- |[[Sam Mendes]] |''1917'' | |- |[[Todd Phillips]] |''Joker'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''The Irishman'' |''Írinn'' |- |[[Quentin Tarantino]] |''Once Upon a Time in Hollywood'' |''Einu sinni var í Hollywood'' |} === 2020- === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |2020 (93.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Chloé Zhao]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Nomadland''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hirðingjaland''''' |- |[[Lee Isaac Chung]] |''Minari'' |''Draumalíf'' |- |[[Emerald Fennell]] |''Promising Young Woman'' | |- |[[David Fincher]] |''Mank'' | |- |[[Thomas Vinterberg]] |''Druk'' |''Drykkja'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2021 (94.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Jane Campion]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Power of the Dog''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Völd vesalingsins''''' |- |[[Paul Thomas Anderson]] |''Licorice Pizza'' | |- |[[Kenneth Branagh]] | | |- |[[Ryusuke Hamaguchi]] |''ドライブ・マイ・カー, Doraibu Mai Kā'' |''Keyrðu bílinn minn'' |- |[[Steven Spielberg]] |''West Side Story'' |''Vesturbæjarsaga'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2022 (95.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Daniel Kwan]] og [[Daniel Scheinert]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Everything Everywhere All at Once''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Todd Field]] |''Tár'' | |- |[[Martin McDonagh]] |''The Banshees of Inisherin'' |''Dauðavættirnar frá Insherin'' |- |[[Ruben Östlund]] |''Triangle of Sadness'' |''Sorgarþríhyrningurinn'' |- |[[Steven Spielberg]] |''The Fabelmans'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2023 (96.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Christopher Nolan]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Jonathan Glazer]] |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |- |[[Gíorgos Lanþímos]] |''Poor Things'' |''Greyin'' |- |[[Martin Scorsese]] |''Killers of the Flower Moon'' |''Blómamánamorðin'' |- |[[Justine Triet]] |''Anatomie d'une chute'' |''Fallið er hátt'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2024 (97.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Sean Baker]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Anora''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Jacques Audiard]] |''Emilia Pérez'' | |- |[[Brady Corbet]] |''The Brutalist'' |''Brútalistinn'' |- |[[Coralie Fargeat]] |''The Substance'' | |- |[[James Mangold]] |''A Complete Unknown'' | |} == Margfaldir sigrar og tilnefningar ==   {| class="wikitable" !Sigrar !Leikstjóri |- |4 |[[John Ford]] |- | rowspan="2" |3 |[[Frank Capra]] |- |[[William Wyler]] |- | rowspan="18" |2 |[[Ang Lee]] |- |[[Frank Borzage]] |- |[[Alfonso Cuarón]] |- |[[Clint Eastwood]] |- |[[Miloš Forman]] |- |[[Alejandro G. Iñárritu]] |- |[[Elia Kazan]] |- |[[David Lean]] |- |[[Frank Lloyd]] |- |[[Joseph L. Mankiewicz]] |- |[[Leo McCarey]] |- |[[Lewis Milestone]] |- |[[Steven Spielberg]] |- |[[George Stevens]] |- |[[Oliver Stone]] |- |[[Billy Wilder]] |- |[[Robert Wise]] |- |[[Fred Zinnemann]] |} [[Flokkur:Óskarsverðlaunin]] [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] ca8diwlpdt1e4cch3ma8wr2go1t0at5 1958767 1958730 2026-04-03T21:57:18Z TKSnaevarr 53243 /* 1980-1989 */ 1958767 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri | mynd = Sean Baker at the 2024 New York Film Festival (cropped).jpg | mynd_texti = Handhafi verðlaunanna árið 2024, [[Sean Baker]]. | veitt_fyrir = Framúrskarandi árangur í leikstjórn | umsjón = [[Bandaríska kvikmyndaakademían]] | land = Bandaríkin | ár = 1929 | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari | sigurvegari = [[Sean Baker]] fyrir ''Anora'' (2024) | flest_verðlaun = [[John Ford]] (4) | flestar_tilnefningar = [[William Wyler]] (12) | vefsíða = {{URL|oscars.org}} | undirtitill = ''Academy Award for Best Director'' ([[enska]]) }} '''Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri''' ([[enska]]: ''Academy Award for Best Director'' og opinberlega sem ''Academy Award of Merit for Directing'') eru ein af verðlaunum [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaunanna]] sem veitt eru árlega af [[Bandaríska kvikmyndaakademían|Bandarísku kvikmyndaakademíunni]]. Verðlaunin eru veitt leikstjóra kvikmyndar í fullri lengd fyrir glæstan árangur í leikstjórn. == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1920-1929 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="6" |1927/28 (1.) | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Frank Borzage]]'' (Dramamynd)''' | style="background:#FAEB86;" |'''''7th Heaven''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |''[[Herbert Brenon]]'' (Dramamynd) |''Sorrell and Son'' | |- |''[[King Vidor]]'' (Dramamynd) |''The Crowd'' | |- | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Lewis Milestone]]'' (Gamanmynd)''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Two Arabian Knights''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |''[[Ted Wilde]]'' (Gamanmynd) |''Speedy'' | |- |''[[Charlie Chaplin]]'' (Gamanmynd) |''The Circus'' | |- ! colspan="1" rowspan="7" |1928/29 (2.) | style="background:#FAEB86;" |[[Frank Lloyd|'''Frank Lloyd''']] | style="background:#FAEB86;" |'''''The Divine Lady''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Lionel Barrymore]] |''Madame X'' | |- |[[Harry Beaumont]] |''The Broadway Melody'' | |- |[[Irving Cummings]] |''In Old Arizona'' | |- | colspan="1" rowspan="2" |[[Frank Lloyd]] |''Drag'' | |- |''Weary River'' | |- |[[Ernst Lubitsch]] |''The Patriot'' |''Frelsishetjan'' |} === 1930-1939 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="6" |1929/30 (3.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Lewis Milestone]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''All Quiet on the Western Front''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum (kvikmynd frá 1930)|Tíðindalaust á vesturvígstöðvunum]]''''' |- | colspan="1" rowspan="2" |[[Clarence Brown]] |''Anna Christie'' | |- |''Romance'' | |- |[[Robert Z. Leonard]] |''The Divorcee'' | |- |[[Ernst Lubitsch]] |''The Love Parade'' |''Eiginmaður drottningarinnar'' |- |[[King Vidor]] |''Hallelujah!'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1930/31 (4.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Norman Taurog]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Skippy''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Clarence Brown]] |''A Free Soul'' | |- |[[Lewis Milestone]] |''The Front Page'' |''Fyrstir með fréttirnar'' |- |[[Wesley Ruggles]] |''Cimarron'' | |- |[[Josef von Sternberg]] |''Morocco'' | |- ! colspan="1" rowspan="3" |1931/32 (5.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Borzage]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Bad Girl''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[King Vidor]] |''The Champ'' | |- |[[Josef von Sternberg]] |''Shanghai Express'' | |- ! colspan="1" rowspan="3" |1932/33 (6.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Lloyd]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Cavalcade''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Frank Capra]] |''Lady for a Day'' | |- |[[George Cukor]] |''Little Women'' | |- ! colspan="1" rowspan="3" |1934 (7.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Capra]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''It Happened One Night''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Það gerðist um nótt''''' |- |[[Victor Schertzinger]] |''One Night of Love'' | |- |[[W. S. Van Dyke]] |''The Thin Man'' | |- ! colspan="1" rowspan="4" |1935 (8.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Informer''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Henry Hathaway]] |''The Lives of a Bengal Lancer'' |''Synir Englands'' |- |[[Frank Lloyd]] |''Mutiny on the Bounty'' |''Uppreisnin á Bounty'' |- |[[Michael Curtiz]] |''Captain Blood'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1936 (9.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Capra]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Mr. Deeds Goes to Town''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Herra Deeds fer til borgarinnar''''' |- |[[Gregory La Cava]] |''My Man Godfrey'' | |- |[[Robert Z. Leonard]] |''The Great Ziegfeld'' |''Ziegfeld hinn mikli'' |- |[[W. S. Van Dyke]] |''San Francisco'' | |- |[[William Wyler]] |''Dodsworth'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1937 (10.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Leo McCarey]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Awful Truth''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[William Dieterle]] |''The Life of Emile Zola'' | |- |[[Sidney Franklin]] |''The Good Earth'' | |- |[[Gregory La Cava]] |''Stage Door'' | |- |[[William A. Wellman]] |''A Star Is Born'' |''Leikaralíf í Hollywood'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1938 (11.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Frank Capra]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''You Can't Take It with You''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Þú tekur það ekki með þér''''' |- | colspan="1" rowspan="2" |[[Michael Curtiz]] |''Angels with Dirty Faces'' | |- |''Four Daughters'' | |- |[[Norman Taurog]] |''Boys Town'' | |- |[[King Vidor]] |''The Citadel'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1939 (12.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Victor Fleming]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gone with the Wind''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Á hverfanda hveli (kvikmynd)|Á hverfanda hveli]]''''' |- |[[Frank Capra]] |''Mr. Smith Goes to Washington'' |''Mr. Smith gerist þingmaður'' |- |[[John Ford]] |''Stagecoach'' |''Póstvagninn'' |- |[[Sam Wood]] |''Goodbye, Mr. Chips'' | |- |[[William Wyler]] |''Wuthering Heights'' |''Fýkur yfir hæðir'' |} === 1940-1949 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1940 (13.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Grapes of Wrath''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Þrúgur reiðinnar (kvikmynd)|Þrúgur reiðinnar]]''''' |- |[[George Cukor]] |''The Philadelphia Story'' |''Kenjótt kona'' |- |[[Alfred Hitchcock]] | colspan="2" |''Rebecca'' |- |[[Sam Wood]] |''Kitty Foyle'' | |- |[[William Wyler]] |''The Letter'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1941 (14.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''How Green Was My Valley''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Heima er best''''' |- |[[Alexander Hall]] |''Here Comes Mr. Jordan'' |''Hinn framliðni snýr aftur'' |- |[[Howard Hawks]] |''Sergeant York'' | |- |[[Orson Welles]] |''Citizen Kane'' |''Blaðakóngurinn'' |- |[[William Wyler]] |''The Little Foxes'' |''Refirnir'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1942 (15.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Wyler]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Mrs. Miniver''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Frú Miniver''''' |- |[[Michael Curtiz]] |''Yankee Doodle Dandy'' | |- |[[John Farrow]] |''Wake Island'' |''Vörnin frækna'' |- |[[Mervyn LeRoy]] |''Random Harvest'' |''Í leit að liðinni ævi'' |- |[[Sam Wood]] |''Kings Row'' |''Kóngsgata'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1943 (16.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Michael Curtiz]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Casablanca (kvikmynd)|Casablanca]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Clarence Brown]] |''The Human Comedy'' |''Þeir sem heima bíða'' |- |[[Henry King]] |''The Song of Bernadette'' |''Óður Bernadettu'' |- |[[Ernst Lubitsch]] |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |- |[[George Stevens]] |''The More the Merrier'' |''Glatt á hjalla'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1944 (17.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Leo McCarey]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Going My Way''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Leyf mér þig að leiða''''' |- |[[Alfred Hitchcock]] |''Lifeboat'' |''Björgunarbáturinn'' |- |[[Henry King]] |''Wilson'' | |- |[[Otto Preminger]] |''Laura'' | |- |[[Billy Wilder]] |''Double Indemnity'' |''Tvöfaldar tjónabætur'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1945 (18.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Billy Wilder]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Lost Weekend''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Glötuð helgi''''' |- |[[Clarence Brown]] |''National Velvet'' |''Veðreiðarnar miklu'' |- |[[Alfred Hitchcock]] |''Spellbound'' |''Í álögum'' |- |[[Leo McCarey]] |''The Bells of St. Mary's'' |''Klukkur heilagrar Maríu'' |- |[[Jean Renoir]] |''The Southerner'' |''Sjálfstætt fólk'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1946 (19.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Wyler]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Best Years of Our Lives''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Beztu ár ævinnar''''' |- |[[Clarence Brown]] |''The Yearling'' |''Landnemalíf'' |- |[[Frank Capra]] |''It's a Wonderful Life'' |''Lífið er dásamlegt'' |- |[[David Lean]] |''Brief Encounter'' |''Stutt kynni'' |- |[[Robert Siodmak]] |''The Killers'' |''Morðingjar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1947 (20.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Elia Kazan]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gentleman's Agreement''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Heiður að veði''''' |- |[[George Cukor]] |''A Double Life'' | |- |[[Edward Dmytryk]] |''Crossfire'' |''Hatur'' |- |[[Henry Koster]] |''The Bishop's Wife'' |''Kona biskupsins'' |- |[[David Lean]] |''Great Expectations'' |''Glæstar vonir'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1948 (21.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Huston]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Treasure of the Sierra Madre''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gullið í Sierra Madre''''' |- |[[Anatole Litvak]] |''The Snake Pit'' |''Ormagryfjan'' |- |[[Jean Negulesco]] | colspan="2" |''Johnny Belinda'' |- |[[Laurence Olivier]] | colspan="2" |''Hamlet'' |- |[[Fred Zinnemann]] |''The Search'' |''Flóttabörn'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1949 (22.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Joseph L. Mankiewicz]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Letter to Three Wives''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Bréf til þriggja kvenna''''' |- |[[Carol Reed]] |''The Fallen Idol'' |''Brotnar bernskuvonir'' |- |[[Robert Rossen]] |''All the King's Men'' |''Við stjórnvölin'' |- |[[William A. Wellman]] |''Battleground'' |''Orrustuvöllur'' |- |[[William Wyler]] |''The Heiress'' | |} === 1950-1959 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1950 (23.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Joseph L. Mankiewicz]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''All About Eve''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Allt um Evu]]''''' |- |[[George Cukor]] |''Born Yesterday'' |''Fædd í gær'' |- |[[John Huston]] |''The Asphalt Jungle'' |''[[Undirheimar stórborgarinnar]]'' |- |[[Carol Reed]] |''The Third Man'' |''Þriðji maðurinn'' |- |[[Billy Wilder]] |''Sunset Boulevard'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1951 (24.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Stevens]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Place in the Sun''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Þar sem sólin skín''''' |- |[[John Huston]] |''The African Queen'' |''Drottning Afríku'' |- |[[Elia Kazan]] |''A Streetcar Named Desire'' |''Á girndarleiðum'' eða ''Sporvagninn Girnd'' |- |[[Vincente Minnelli]] |''An American in Paris'' |''Ameríkumaður í París'' |- |[[William Wyler]] |''Detective Story'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1952 (25.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Ford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Quiet Man''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hægláti maðurinn''''' |- |[[Cecil B. DeMille]] |''The Greatest Show on Earth'' |''Heimsins mesta gleði og gaman'' eða ''Fjölleikahúsið'' |- |[[John Huston]] |''Moulin Rouge'' | |- |[[Joseph L. Mankiewicz]] |''5 Fingers'' | |- |[[Fred Zinnemann]] |''High Noon'' |''Háski á hádegi'' eða ''12 á hádegi'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1953 (26.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Fred Zinnemann]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''From Here to Eternity''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Héðan til eilífðar''''' |- |[[George Stevens]] |''Shane'' | |- |[[Charles Walters]] |''Lili'' | |- |[[Billy Wilder]] |''Stalag 17'' | |- |[[William Wyler]] |''Roman Holiday'' |''Gleðidagur í Róm'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1954 (27.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Elia Kazan]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''On the Waterfront''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Á eyrinni''''' |- |[[Alfred Hitchcock]] |''Rear Window'' |''Glugginn á bakhliðinni'' |- |[[George Seaton]] |''The Country Girl'' |''Sveitastúlkan'' |- |[[William A. Wellman]] |''The High and the Mighty'' |''Heiðið hátt'' |- |[[Billy Wilder]] | colspan="2" |''Sabrina'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1955 (28.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Delbert Mann]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''Marty''''' |- |[[Elia Kazan]] |''East of Eden'' |''Austan Eden'' |- |[[David Lean]] |''Summertime'' | |- |[[Joshua Logan]] |''Picnic'' | |- |[[John Sturges]] |''Bad Day at Black Rock'' |''Í fjötrum óttans'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1956 (29.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Stevens]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Giant''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Risi''''' |- |[[Michael Anderson]] |''Around the World in 80 Days'' |''Umhverfis jörðina á 80 dögum'' |- |[[Walter Lang]] |''The King and I'' |''Kóngurinn og ég'' |- |[[King Vidor]] |''War and Peace'' |''Stríð og friður'' |- |[[William Wyler]] |''Friendly Persuasion'' |''Elska skaltu náungann'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1957 (30.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[David Lean]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Bridge on the River Kwai''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Brúin yfir Kwai''''' |- |[[Joshua Logan]] |''Sayonara'' | |- |[[Sidney Lumet]] |''12 Angry Men'' |''12 reiðir menn'' |- |[[Mark Robson]] |''Peyton Place'' |''Sámsbær'' |- |[[Billy Wilder]] |''Witness for the Prosecution'' |''Vitni saksóknarans'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1958 (31.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Vincente Minnelli]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gigi''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Richard Brooks]] |''Cat on a Hot Tin Roof'' |''Köttur á heitu þaki'' |- |[[Stanley Kramer]] |''The Defiant Ones'' |''Flótti í hlekkjum'' |- |[[Mark Robson]] |''The Inn of the Sixth Happiness'' | |- |[[Robert Wise]] |''I Want to Live!'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1959 (32.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Wyler]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Ben-Hur''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Jack Clayton]] |''Room at the Top'' |''Dýrkeyptur sigur'' |- |[[George Stevens]] |''The Diary of Anne Frank'' |''Dagbók Önnu Frank'' |- |[[Billy Wilder]] |''Some Like It Hot'' | |- |[[Fred Zinnemann]] |''The Nun's Story'' |''Nunnan'' |} === 1960-1969 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1960 (33.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Billy Wilder]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Apartment''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Lykillinn undir mottunni''''' |- |[[Jack Cardiff]] |''Sons and Lovers'' |''Synir og elskendur'' |- |[[Jules Dassin]] |''Pote tin Kyriaki'' | |- |[[Alfred Hitchcock]] |''[[Psycho]]'' |''[[Psycho|Geggjun]]'' |- |[[Fred Zinnemann]] |''The Sundowners'' |''Fjarlægðin gerir fjöllin blá'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1961 (34.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Wise]] & [[Jerome Robbins]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1961)|West Side Story]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Saga úr Vesturbænum (kvikmynd frá 1961)|Saga úr Vesturbænum]]''''' |- |[[Federico Fellini]] |''La Dolce Vita'' | |- |[[Stanley Kramer]] |''Judgment at Nuremberg'' |''Réttarhöldin í Nürnberg'' |- |[[Robert Rossen]] |''The Hustler'' | |- |[[J. Lee Thompson]] |''The Guns of Navarone'' |''Byssurnar í Navarone'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1962 (35.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[David Lean]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Lawrence of Arabia]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Arabíu-Lawrence (kvikmynd)|Arabíu-Lawrence]]''''' |- |[[Pietro Germi]] |''Divorzio all'italiana'' |''Skilnaður á ítalska vísu'' |- |[[Robert Mulligan]] |''To Kill a Mockingbird'' |''Að granda söngfugli'' |- |[[Arthur Penn]] |''The Miracle Worker'' | |- |[[Frank Perry]] |''David and Lisa'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1963 (36.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Tony Richardson]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''Tom Jones''''' |- |[[Federico Fellini]] | colspan="2" |''8½'' |- |[[Elia Kazan]] |''America America'' | |- |[[Otto Preminger]] |''The Cardinal'' | |- |[[Martin Ritt]] |''Hud'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1964 (37.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Cukor]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''My Fair Lady''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Mín liljan fríð''''' |- |[[Michael Cacoyannis]] |''Alexis Zorbas'' |''Grikkinn Zorba'' |- |[[Peter Glenville]] |''Becket'' | |- |[[Stanley Kubrick]] |''[[Dr. Strangelove]]'' |''[[Dr. Strangelove|Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna]]'' |- |[[Robert Stevenson]] | colspan="2" |''Mary Poppins'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1965 (38.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Wise]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|The Sound of Music]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Söngvaseiður (kvikmynd)|Söngvaseiður]]''''' |- |[[David Lean]] |''Doctor Zhivago'' |''Doktor Sívagó'' |- |[[John Schlesinger]] |''Darling'' | |- |[[Hiroshi Teshigahara]] |''Suna no onna'' | |- |[[William Wyler]] |''The Collector'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1966 (39.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Fred Zinnemann]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Man for All Seasons''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Maður allra tíma''''' |- |[[Michelangelo Antonioni]] |''Blowup'' | |- |[[Richard Brooks]] |''The Professionals'' | |- |[[Claude Lelouch]] |''Un homme et une femme'' | |- |[[Mike Nichols]] |''Who's Afraid of Virginia Woolf?'' |''Hver er hræddur við Virginu Woolf?'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1967 (40.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Mike Nichols]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Graduate''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Frú Robinson''''' |- |[[Richard Brooks]] |''In Cold Blood'' | |- |[[Norman Jewison]] |''In the Heat of the Night'' |''Í næturhitanum'' |- |[[Stanley Kramer]] |''Guess Who's Coming to Dinner'' |''Gestur til miðdegisverðar'' |- |[[Arthur Penn]] |''Bonnie and Clyde'' |''Bonnie og Clyde'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1968 (41.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Carol Reed]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Oliver!''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Anthony Harvey]] |''The Lion in Winter'' |''Vetrarljón'' |- |[[Stanley Kubrick]] |''2001: A Space Odyssey'' |''[[2001: Geimævintýraferð]]'' |- |[[Gillo Pontecorvo]] |''La battaglia di Algeri'' |''Orrustan um Alsír'' |- |[[Franco Zeffirelli]] |''Romeo and Juliet'' |''Rómeó og Júlía'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1969 (42.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John Schlesinger]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Midnight Cowboy''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Costa-Gavras]] |''Z'' | |- |[[George Roy Hill]] |''Butch Cassidy and the Sundance Kid'' |''Butch Cassidy og Sundance strákurinn'' |- |[[Arthur Penn]] |''Alice's Restaurant'' | |- |[[Sydney Pollack]] |''They Shoot Horses, Don't They?'' |''Skjóta menn ekki hesta?'' |} === 1970-1979 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1970 (43.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Franklin J. Schaffner]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Patton''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Robert Altman]] |''M*A*S*H'' | |- |[[Federico Fellini]] |''Fellini Satyricon'' | |- |[[Arthur Hiller]] |''Love Story'' |''Ástarsaga'' |- |[[Ken Russell]] |''Women in Love'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1971 (44.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[William Friedkin]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The French Connection''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Peter Bogdanovich]] |''The Last Picture Show'' | |- |[[Norman Jewison]] |''Fiddler on the Roof'' |''Fiðlarinn á þakinu'' |- |[[Stanley Kubrick]] |''A Clockwork Orange'' | |- |[[John Schlesinger]] |''Sunday Bloody Sunday'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1972 (45.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Bob Fosse]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Cabaret''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[John Boorman]] |''Deliverance'' |''Leikur við dauðann'' |- |[[Francis Ford Coppola]] |''The Godfather'' |''[[Guðfaðirinn]]'' |- |[[Joseph L. Mankiewicz]] |''Sleuth'' | |- |[[Jan Troell]] |''Utvandrarna'' |''Vesturfararnir'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1973 (46.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[George Roy Hill]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Sting''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gildran''''' |- |[[Ingmar Bergman]] |''Viskningar och rop'' |''Hvísl og hróp'' |- |[[Bernardo Bertolucci]] |''Last Tango in Paris'' | |- |[[William Friedkin]] |''The Exorcist'' |''Særingamaðurinn'' |- |[[George Lucas]] |''American Graffiti'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1974 (47.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Francis Ford Coppola]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Godfather Part II''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Guðfaðirinn 2''''' |- |[[John Cassavetes]] |''A Woman Under the Influence'' |''Kona undir áhrifum'' |- |[[Bob Fosse]] | colspan="2" |''Lenny'' |- |[[Roman Polanski]] |''Chinatown'' |''Kínahverfið'' |- |[[François Truffaut]] |''La Nuit américaine'' |''Kvikmyndanætur'' eða ''Amerísk nótt'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1975 (48.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Miloš Forman]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''One Flew Over the Cuckoo's Nest''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gaukshreiðrið''''' |- |[[Robert Altman]] | colspan="2" |''Nashville'' |- |[[Federico Fellini]] |''Amarcord'' | |- |[[Stanley Kubrick]] | colspan="2" |''Barry Lyndon'' |- |[[Sidney Lumet]] |''Dog Day Afternoon'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1976 (49.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[John G. Avildsen]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Rocky''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Ingmar Bergman]] |''Ansikte mot ansikte'' |''Augliti til auglitis'' |- |[[Sidney Lumet]] |''Network'' |''Sjónvarpsstöðin'' |- |[[Alan J. Pakula]] |''All the President's Men'' |''Allir menn forsetans'' |- |[[Lina Wertmüller]] |''Seven Beauties'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1977 (50.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Woody Allen]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''Annie Hall''''' |- |[[George Lucas]] |''Star Wars'' |''[[Stjörnustríð: Ný von|Stjörnustríð]]'' |- |[[Herbert Ross]] |''The Turning Point'' |''Á krossgötum'' |- |[[Steven Spielberg]] |''Close Encounters of the Third Kind'' | |- |[[Fred Zinnemann]] |''Julia'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1978 (51.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Michael Cimino]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Deer Hunter''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Dádýraveiðarinn'' eða ''Hjartarbaninn''''' |- |[[Woody Allen]] |''Interiors'' |''Þegar böndin bresta'' |- |[[Hal Ashby]] |''Coming Home'' |''Heimkoman'' |- |[[Warren Beatty]] & [[Buck Henry]] |''Heaven Can Wait'' |''Himnaríki má bíða'' |- |[[Alan Parker]] |''Midnight Express'' |''Miðnæturhraðlestin'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1979 (52.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Benton]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Kramer vs. Kramer''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Kramer gegn Kramer''''' |- |[[Francis Ford Coppola]] |''Apocalypse Now'' |''[[Apocalypse Now|Dómsdagur nú]]'' |- |[[Bob Fosse]] |''All That Jazz'' | |- |[[Édouard Molinaro]] |''La Cage aux Folles'' | |- |[[Peter Yates]] |''Breaking Away'' |''Kapp er best með forsjá'' |} === 1980-1989 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1980 (53.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Redford]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Ordinary People''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Venjulegt fólk''''' |- |[[David Lynch]] |''[[Fílamaðurinn|The Elephant Man]]'' |''[[Fílamaðurinn]]'' |- |[[Roman Polanski]] | colspan="2" |''Tess'' |- |[[Richard Rush]] |''The Stunt Man'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Raging Bull'' |''Óður tuddi'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1981 (54.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Warren Beatty]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Reds''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Hugh Hudson]] |''Chariots of Fire'' |''Eldvagninn'' |- |[[Louis Malle]] |''Atlantic City'' | |- |[[Mark Rydell]] |''On Golden Pond'' |''Síðsumar'' |- |[[Steven Spielberg]] |''Raiders of the Lost Ark'' |''Ránið á örkinni'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1982 (55.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Richard Attenborough]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Gandhi''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Sidney Lumet]] |''The Verdict'' |''Dómsorð'' |- |[[Wolfgang Petersen]] |''Das Boot'' |''Kafbáturinn'' |- |[[Sydney Pollack]] |''Tootsie'' | |- |[[Steven Spielberg]] |''E.T. the Extra-Terrestrial'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1983 (56.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[James L. Brooks]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Terms of Endearment''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Í blíðu og stríðu''''' |- |[[Bruce Beresford]] |''Tender Mercies'' | |- |[[Ingmar Bergman]] |''Fanny och Alexander'' |''Fanný og Alexander'' |- |[[Mike Nichols]] |''Silkwood'' | |- |[[Peter Yates]] |''The Dresser'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1984 (57.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Miloš Forman]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Amadeus''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Woody Allen]] |''Broadway Danny Rose'' | |- |[[Robert Benton]] |''Places in the Heart'' |''Í fylgsnum hjartans'' |- |[[Roland Joffé]] |''The Killing Fields'' |''Vígvellir'' |- |[[David Lean]] |''A Passage to India'' |''Ferðin til Indlands'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1985 (58.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Sydney Pollack]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Out of Africa''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Héctor Babenco]] |''Kiss of the Spider Woman'' |''Koss köngulóarkonunnar'' |- |[[John Huston]] |''Prizzi's Honor'' |''Heiður Prizzis'' |- |[[Akíra Kúrósava]] |''Ran'' | |- |[[Peter Weir]] |''Witness'' |''Vitnið'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1986 (59.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Oliver Stone]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Platoon''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Woody Allen]] |''Hannah and Her Sisters'' |''Hanna og systur hennar'' |- |[[James Ivory]] |''A Room with a View'' |''Herbergi með útsýni'' |- |[[Roland Joffé]] |''The Mission'' |''Trúboðsstöðin'' |- |[[David Lynch]] |''Blue Velvet'' |''Blátt flauel'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1987 (60.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Bernardo Bertolucci]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Last Emperor''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Síðasti keisarinn''''' |- |[[John Boorman]] |''Hope and Glory'' |''Von og vegsemd'' |- |[[Lasse Hallström]] |''Mitt liv som hund'' |''Líf mitt sem hundur'' eða ''Hundalíf'' |- |[[Norman Jewison]] |''Moonstruck'' |''Fullt tungl'' |- |[[Adrian Lyne]] |''Fatal Attraction'' |''Hættuleg kynni'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1988 (61.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Barry Levinson]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Rain Man''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Regnmaðurinn''''' |- |[[Charles Crichton]] |''A Fish Called Wanda'' |''Fiskurinn Wanda'' |- |[[Mike Nichols]] |''Working Girl'' |''Ein útivinnandi'' |- |[[Alan Parker]] |''Mississippi Burning'' |''Í ljósum logum'' |- |[[Martin Scorsese]] |''[[Síðasta freisting Krists (kvikmynd)|The Last Temptation of Christ]]'' |''[[Síðasta freisting Krists (kvikmynd)|Síðasta freisting Krists]]'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1989 (62.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Oliver Stone]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Born on the Fourth of July''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Fæddur 4. júlí''''' |- |[[Woody Allen]] |''Crimes and Misdemeanors'' |''Glæpir og afbrot'' |- |[[Kenneth Branagh]] |''Henry V'' |''Hinrik 5.'' |- |[[Jim Sheridan]] |''My Left Foot'' |''Vinstri fóturinn'' |- |[[Peter Weir]] |''Dead Poets Society'' |''Bekkjarfélagið'' |} === 1990-1999 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |1990 (63.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Kevin Costner]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Dances with Wolves''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Úlfadansar''''' |- |[[Francis Ford Coppola]] |''The Godfather Part III'' |''Guðfaðirinn 3'' |- |[[Stephen Frears]] |''The Grifters'' | |- |[[Barbet Schroeder]] |''Reversal of Fortune'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Goodfellas'' |''Góðir gæjar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1991 (64.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Jonathan Demme]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|The Silence of the Lambs]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Lömbin þagna (kvikmynd)|Lömbin þagna]]''''' |- |[[Barry Levinson]] |''Bugsy'' | |- |[[Ridley Scott]] |''Thelma & Louise'' | |- |[[John Singleton]] |''Boyz n the Hood'' | |- |[[Oliver Stone]] |''JFK'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1992 (65.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Clint Eastwood]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Unforgiven''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hinir vægðarlausu''''' |- |[[Robert Altman]] |''The Player'' | |- |[[Martin Brest]] |''Scent of a Woman'' |''Konuilmur'' |- |[[James Ivory]] |''Howards End'' |''Hávarðsendi'' |- |[[Neil Jordan]] |''The Crying Game'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1993 (66.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Steven Spielberg]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Schindler's List]]''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Listi Schindlers]]''''' |- |[[Robert Altman]] |''Short Cuts'' | |- |[[Jane Campion]] |''The Piano'' |''Píanó'' |- |[[James Ivory]] |''The Remains of the Day'' |''Dreggjar dagsins'' |- |[[Jim Sheridan]] |''In the Name of the Father'' |''Í nafni föðurins'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1994 (67.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Robert Zemeckis]]''' | colspan="2" style="background:#FAEB86;" |'''''[[Forrest Gump]]''''' |- |[[Woody Allen]] |''Bullets over Broadway'' |''Kúlnahríð á Broadway'' |- |[[Krzysztof Kieślowski]] |''Trois couleurs: Rouge/Trzy kolory: Czerwony'' |''Þrír litir: Rauður'' |- |[[Robert Redford]] |''Quiz Show'' |''Gettu betur'' |- |[[Quentin Tarantino]] |''Pulp Fiction'' |''[[Sorprit]]'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1995 (68.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Mel Gibson]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Braveheart''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Frelsishetjan]]''''' |- |[[Mike Figgis]] |''Leaving Las Vegas'' | |- |[[Chris Noonan]] |''Babe'' | |- |[[Michael Radford]] |''Il postino'' |''Bréfberinn'' |- |[[Tim Robbins]] |''Dead Man Walking'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1996 (69.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Anthony Minghella]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The English Patient''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Enski sjúklingurinn''''' |- |[[Joel Coen]] | colspan="2" |''Fargo'' |- |[[Miloš Forman]] |''The People vs. Larry Flynt'' |''Málið gegn Larry Flint'' |- |[[Scott Hicks]] |''Shine'' | |- |[[Mike Leigh]] |''Secrets & Lies'' |''Leyndarmál og lygar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |1997 (70.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[James Cameron]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Titanic (kvikmynd frá 1997)|Titanic]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Peter Cattaneo]] |''The Full Monty'' |''Með fullri reisn'' |- |[[Atom Egoyan]] |''The Sweet Hereafter'' | |- |[[Curtis Hanson]] |''L.A. Confidential'' | |- |[[Gus Van Sant]] |''Good Will Hunting'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1998 (71.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Steven Spielberg]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Saving Private Ryan''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Björgun óbreytts Ryans''''' |- |[[Roberto Benigni]] |''La vita è bella'' |''Lífið er fallegt'' |- |[[John Madden]] |''Shakespeare in Love'' | |- |[[Terrence Malick]] |''The Thin Red Line'' |''Hin hárfína lína'' |- |[[Peter Weir]] |''The Truman Show'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |1999 (72.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Sam Mendes]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''American Beauty''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Amerísk fegurð''''' |- |[[Lasse Hallström]] |''The Cider House Rules'' |''Reglur hússins'' |- |[[Spike Jonze]] |''Being John Malkovich'' | |- |[[Michael Mann]] |''The Insider'' |''Innherjinn'' |- |[[M. Night Shyamalan]] |''The Sixth Sense'' |''Sjötta skilningarvitið'' |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |2000 (73.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Steven Soderbergh]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Traffic''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Stephen Daldry]] | colspan="2" |''Billy Elliot'' |- |[[Ang Lee]] |''Wo hu cang long'' |''Krjúpandi tígur, falinn dreki'' eða ''Skríðandi tígur, dreki í leynum'' |- |[[Ridley Scott]] |''Gladiator'' | |- |[[Steven Soderbergh]] | colspan="2" |''Erin Brockovich'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2001 (74.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Ron Howard]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''A Beautiful Mind''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Fögur hugsun''''' |- |[[Robert Altman]] |''Gosford Park'' | |- |[[Peter Jackson]] |''The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring'' |''[[Hringadróttinssaga: Föruneyti hringsins]]'' |- |[[David Lynch]] |''Mulholland Drive'' | |- |[[Ridley Scott]] |''Black Hawk Down'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2002 (75.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Roman Polanski]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Pianist''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Píanóleikarinn''''' |- |[[Pedro Almodóvar]] |''Hable Con Ella'' |''Talaðu við hana'' |- |[[Stephen Daldry]] |''The Hours'' |''Stundirnar'' |- |[[Rob Marshall]] |''Chicago'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Gangs of New York'' |''Gengi New York-borgar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2003 (76.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Peter Jackson]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Lord of the Rings: The Return of the King''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Hringadróttinssaga: Hilmir snýr heim]]''''' |- |[[Sofia Coppola]] |''Lost in Translation'' |''Týnd í þýðingu'' |- |[[Clint Eastwood]] |''Mystic River'' |''Falda fljótið'' |- |[[Fernando Meirelles]] |''Cidade de Deus'' |''Borg guðs'' |- |[[Peter Weir]] |''Master and Commander: The Far Side of the World'' |''Sjóliðsforingi á hjara veraldar'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2004 (77.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Clint Eastwood]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Million Dollar Baby''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Taylor Hackford]] |''Ray'' | |- |[[Mike Leigh]] | colspan="2" |''Vera Drake'' |- |[[Alexander Payne]] |''Sideways'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''The Aviator'' |''Flugkappinn'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2005 (78.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Ang Lee]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Brokeback Mountain''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[George Clooney]] |''Good Night, and Good Luck'' |''Góða nótt og gangi ykkur vel'' |- |[[Paul Haggis]] |''Crash'' | |- |[[Bennett Miller]] |''Capote'' | |- |[[Steven Spielberg]] |''Munich'' |''München'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2006 (79.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Martin Scorsese]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Departed''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hinir framliðnu''''' |- |[[Clint Eastwood]] |''Letters from Iwo Jima'' |''Bréf frá Iwo Jima'' |- |[[Stephen Frears]] |''The Queen'' |''Drottningin'' |- |[[Paul Greengrass]] |''United 93'' | |- |[[Alejandro González Iñárritu]] |''Babel'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2007 (80.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''No Country for Old Men''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Ekki fyrir gamla menn''''' |- |[[Paul Thomas Anderson]] |''There Will Be Blood'' |''Blóði verður úthellt'' |- |[[Tony Gilroy]] |''Michael Clayton'' | |- |[[Jason Reitman]] |''Juno'' | |- |[[Julian Schnabel]] |''The Diving Bell and the Butterfly'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2008 (81.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Danny Boyle]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Slumdog Millionaire''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Villtu vinna milljarð''''' |- |[[Stephen Daldry]] |''The Reader'' | |- |[[David Fincher]] |''The Curious Case of Benjamin Button'' | |- |[[Ron Howard]] |''Frost/Nixon'' | |- |[[Gus Van Sant]] |''Milk'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2009 (82.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Kathryn Bigelow]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Hurt Locker''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[James Cameron]] |''Avatar'' | |- |[[Lee Daniels]] |''Precious'' | |- |[[Jason Reitman]] |''Up in the Air'' | |- |[[Quentin Tarantino]] |''[[Inglourious Basterds]]'' |''[[Sveivirðileg skítsauði]]'' |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |2010 (83.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Tom Hooper]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The King's Speech''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Konungsræðan|Ræða konungs]]''''' |- |[[Darren Aronofsky]] |''Black Swan'' | |- |[[Coen-bræður|Joel Coen og Ethan Coen]] |''True Grit'' | |- |[[David Fincher]] |''The Social Network'' | |- |[[David O. Russell]] |''The Fighter'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2011 (84.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Michel Hazanavicius]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Artist''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Woody Allen]] |''Midnight in Paris'' | |- |[[Terrence Malick]] |''The Tree of Life'' |''Lífsins tré'' |- |[[Alexander Payne]] |''The Descendants'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''Hugo'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2012 (85.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Ang Lee]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Life of Pi''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Michael Haneke]] |''Amour'' |''Ást'' |- |[[David O. Russell]] |''Silver Linings Playbook'' | |- |[[Steven Spielberg]] |''Lincoln'' | |- |[[Benh Zeitlin]] |''Beasts of the Southern Wild'' |''Skepnur suðursins villta'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2013 (86.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alfonso Cuarón]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Gravity (kvikmynd)|Gravity]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Steve McQueen]] |''12 Years a Slave'' |''Þræll í 12 ár'' |- |[[Alexander Payne]] |''Nebraska'' | |- |[[David O. Russell]] |''American Hustle'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''The Wolf of Wall Street'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2014 (87.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alejandro González Iñárritu]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Birdman''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Wes Anderson]] |''The Grand Budapest Hotel'' | |- |[[Richard Linklater]] |''Boyhood'' | |- |[[Bennett Miller]] |''Foxcatcher'' | |- |[[Morten Tyldum]] |''The Imitation Game'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2015 (88.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alejandro González Iñárritu]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Revenant''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Afturgangan''''' |- |[[Lenny Abrahamson]] |''Room'' | |- |[[Tom McCarthy]] |''Spotlight'' | |- |[[Adam McKay]] |''The Big Short'' | |- |[[George Miller]] |''Mad Max: Fury Road'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2016 (89.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Damien Chazelle]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''La La Land''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Mel Gibson]] |''Hacksaw Ridge'' | |- |[[Barry Jenkins]] |''Moonlight'' | |- |[[Kenneth Lonergan]] |''Manchester by the Sea'' | |- |[[Denis Villeneuve]] |''Arrival'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2017 (90.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Guillermo del Toro]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Shape of Water''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Paul Thomas Anderson]] |''Phantom Thread'' | |- |[[Greta Gerwig]] |''Lady Bird'' | |- |[[Christopher Nolan]] |''Dunkirk'' | |- |[[Jordan Peele]] |''Get Out'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2018 (91.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Alfonso Cuarón]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Roma''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Gíorgos Lanþímos]] |''The Favourite'' |''Dálætið'' |- |[[Spike Lee]] |''BlacKkKlansman'' | |- |[[Adam McKay]] |''Vice'' | |- |[[Paweł Pawlikowski]] |''Zimna wojna'' |''Kalt stríð'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2019 (92.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Bong Joon-ho]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''기생충; Gisaengchung''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Sníkjudýrin''''' |- |[[Sam Mendes]] |''1917'' | |- |[[Todd Phillips]] |''Joker'' | |- |[[Martin Scorsese]] |''The Irishman'' |''Írinn'' |- |[[Quentin Tarantino]] |''Once Upon a Time in Hollywood'' |''Einu sinni var í Hollywood'' |} === 2020- === {| class="wikitable" !Ár !Leikstjóri !Upprunalegur titill !Íslenskur titill |- ! colspan="1" rowspan="5" |2020 (93.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Chloé Zhao]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Nomadland''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Hirðingjaland''''' |- |[[Lee Isaac Chung]] |''Minari'' |''Draumalíf'' |- |[[Emerald Fennell]] |''Promising Young Woman'' | |- |[[David Fincher]] |''Mank'' | |- |[[Thomas Vinterberg]] |''Druk'' |''Drykkja'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2021 (94.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Jane Campion]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''The Power of the Dog''''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Völd vesalingsins''''' |- |[[Paul Thomas Anderson]] |''Licorice Pizza'' | |- |[[Kenneth Branagh]] | | |- |[[Ryusuke Hamaguchi]] |''ドライブ・マイ・カー, Doraibu Mai Kā'' |''Keyrðu bílinn minn'' |- |[[Steven Spielberg]] |''West Side Story'' |''Vesturbæjarsaga'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2022 (95.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Daniel Kwan]] og [[Daniel Scheinert]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Everything Everywhere All at Once''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Todd Field]] |''Tár'' | |- |[[Martin McDonagh]] |''The Banshees of Inisherin'' |''Dauðavættirnar frá Insherin'' |- |[[Ruben Östlund]] |''Triangle of Sadness'' |''Sorgarþríhyrningurinn'' |- |[[Steven Spielberg]] |''The Fabelmans'' | |- ! colspan="1" rowspan="5" |2023 (96.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Christopher Nolan]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Jonathan Glazer]] |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |- |[[Gíorgos Lanþímos]] |''Poor Things'' |''Greyin'' |- |[[Martin Scorsese]] |''Killers of the Flower Moon'' |''Blómamánamorðin'' |- |[[Justine Triet]] |''Anatomie d'une chute'' |''Fallið er hátt'' |- ! colspan="1" rowspan="5" |2024 (97.) | style="background:#FAEB86;" |'''[[Sean Baker]]''' | style="background:#FAEB86;" |'''''Anora''''' | style="background:#FAEB86;" | |- |[[Jacques Audiard]] |''Emilia Pérez'' | |- |[[Brady Corbet]] |''The Brutalist'' |''Brútalistinn'' |- |[[Coralie Fargeat]] |''The Substance'' | |- |[[James Mangold]] |''A Complete Unknown'' | |} == Margfaldir sigrar og tilnefningar ==   {| class="wikitable" !Sigrar !Leikstjóri |- |4 |[[John Ford]] |- | rowspan="2" |3 |[[Frank Capra]] |- |[[William Wyler]] |- | rowspan="18" |2 |[[Ang Lee]] |- |[[Frank Borzage]] |- |[[Alfonso Cuarón]] |- |[[Clint Eastwood]] |- |[[Miloš Forman]] |- |[[Alejandro G. Iñárritu]] |- |[[Elia Kazan]] |- |[[David Lean]] |- |[[Frank Lloyd]] |- |[[Joseph L. Mankiewicz]] |- |[[Leo McCarey]] |- |[[Lewis Milestone]] |- |[[Steven Spielberg]] |- |[[George Stevens]] |- |[[Oliver Stone]] |- |[[Billy Wilder]] |- |[[Robert Wise]] |- |[[Fred Zinnemann]] |} [[Flokkur:Óskarsverðlaunin]] [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] fkn14sxpv6t7xql67e1eu9pc4u9g9s9 Alejandro González Iñárritu 0 181089 1958803 1912717 2026-04-04T10:33:48Z TKSnaevarr 53243 1958803 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Alejandro González Iñárritu | mynd = Alejandro González Iñárritu 2014.jpg | mynd_texti = Alejandro González Iñárritu árið 2014. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1963|08|15}} | fæðingarstaður = [[Mexíkóborg]] í Mexíkó | önnur_nöfn = Alejandro G. Iñárritu | skóli = Universidad Iberoamericana | starf = {{hlist|Kvikmyndaleikstjóri|Framleiðandi|Handritshöfundur|Klippari|Tónskáld}} | ár = 1984 - í dag | maki = Maria Eladia Hagerman | börn = 2 }} '''Alejandro González Iñárritu''' (titlaður frá 2016 sem '''Alejandro G. Iñárritu'''; f. 15. ágúst 1963) er mexíkóskur kvikmyndagerðarmaður. Verk hans hafa hlotið lof gagnrýnenda og fjölmargar viðurkenningar, þar á meðal fern [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], þrenn [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe verðlaun]], og þrenn [[BAFTA-verðlaun]]. Meðal þekktustu kvikmynda hans eru ''Tíkarleg ást'' (2000), ''21 gramm'' (2003), ''Babel'' (2006), ''Biutiful'' (2010), ''Birdman'' (2014) og ''Afturgangan'' (2015). == Kvikmyndaskrá == === Kvikmyndir í fullri lengd === {| class="wikitable" !Árið !Upprunalegur titill !Íslenskur titill !Leikstjóri !Framleiðandi !Handritshöfundur |- |2000 |''Amores perros'' |''Tíkarleg ást'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |- |2003 |''21 Grams'' |''21 gramm'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Nei}} |- |2006 |''Babel'' | |{{Já}} |{{Já}} |Hugmynd |- |2008 |''Rudo y Cursi'' | |{{Nei}} |{{Já}} |{{Nei}} |- |2010 |''Biutiful'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- |2014 |''Birdman or (The Unexpected Virtue of Ignorance)'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- |2015 |''The Revenant'' |''Afturgangan'' |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |- |2022 |''Bardo, False Chronicle of a Handful of Truths'' | |{{Já}} |{{Já}} |{{Já}} |} {{DEFAULTSORT:Gonzalez Inarritu, Alejandro}} [[Flokkur:Mexíkóskir kvikmyndaleikstjórar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta leikstjóra]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1963]] jtkhbm6lpidsinq32ld2nl598oflpxq Sofia Coppola 0 181092 1958800 1921664 2026-04-04T10:31:36Z TKSnaevarr 53243 1958800 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Sofia Coppola | mynd = Sofia Coppola Cannes 2014.jpg | mynd_texti = Sofia Coppola árið 2014. | fæðingarnafn = Sofia Carmina Coppola | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1971|5|14}} | fæðingarstaður = [[New York-borg]] í Bandaríkjunum | önnur_nöfn = Domino Coppola | starf = {{hlist|Kvikmyndaleikstjóri|Handritshöfundur|Framleiðandi|Leikkona}} | ár = 1972–í dag | maki = {{Plainlist| * {{g|[[Spike Jonze]]|1999|2003}} * {{g|[[Thomas Mars]]|2011}} }} | börn = 2 | foreldrar = {{plainlist| * [[Francis Ford Coppola]] (faðir) * [[Eleanor Coppola|Eleanor Neil]] (móðir) }} | ættingjar = {{plainlist| * [[Carmine Coppola]] (föðurafi) * [[Italia Coppola|Italia Pennino]] (föðuramma) * [[Gian-Carlo Coppola]] (bróðir) * [[Roman Coppola]] (bróðir) * [[August Coppola]] (föðurbróðir) * [[Talia Shire]] (föðursystir) * [[Gia Coppola]] (bróðurdóttir) * [[Nicolas Cage]] (bræðrungur) * [[Jason Schwartzman]] (systrungur) * [[Robert Schwartzman]] (systrungur) }} }} '''Sofia Carmina Coppola''' (f. 14. maí 1971) er bandarískur kvikmyndaleikstjóri, handritshöfundur, framleiðandi og fyrrum leikkona. Hún hefur hlotið [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[Golden Globe-verðlaun]], [[Gullljónið]] og verðlaun á [[Kvikmyndahátíðin í Cannes|Kvikmyndahátíðinni í Cannes]]. {{DEFAULTSORT:Coppola, Sofia}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1971]] [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndagerðarmenn]] [[Flokkur:Coppola-ættin]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] px12zvq8kncsoeeuwa6vg3c6zouwize Goya-verðlaunin fyrir bestu evrópsku myndina 0 182899 1958735 1951964 2026-04-03T16:56:12Z Cinquantecinq 12601 2025 1958735 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Goya-verðaunin fyrir bestu evrópsku kvikmyndina | mynd = Goya awards logo.svg | mynd_texti = | veitt_fyrir = Framúrskarandi árangur í evrópskri kvikmyndagerð | umsjón = Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España | land = [[Spánn]] | ár = | sigurvegari = ''Fallið er hátt'' (2023) <ref>https://www.premiosgoya.com/pelicula/anatomia-de-una-caida</ref> | vefsíða = {{URL|premiosgoya.com}} | undirtitill = ''Premio Goya a la mejor película europea'' ([[spænska]]) | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari }} '''Goya-verðlaunin fyrir bestu evrópsku myndina''' ([[spænska]]: ''Premio Goya a la mejor película europea'') eru ein af Goya-verðlaununum, aðal kvikmyndaverðlaunum Spánar.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.is/books?id=M8l_AT81nd8C&dq=spain's+national+film+awards+-+goya&pg=PA110&redir_esc=y|title=International Dictionary of Broadcasting and Film|last=Bognár|first=Desi Kégl|date=2000|publisher=Focal Press|isbn=978-0-240-80376-0|page=110|language=en}}</ref> == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1992-1999 === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1992 (7.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Indochine''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Indókína''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Régis Wargnier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Hidden Agenda'' |''Launráð'' | rowspan="2" |[[Ken Loach]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Riff-Raff'' | |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1993 (8.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Trois couleurs: Bleu''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Þrír litir: Blár''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Krzysztof Kieślowski]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}<br />{{Flagcountry|Sviss}}<br />{{Flagcountry|Pólland}}''' |- |''The Crying Game'' |''Ljótur leikur'' |[[Neil Jordan]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Peter's Friends'' |''Vinir Péturs'' |[[Kenneth Branagh]] |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1994 (9.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Snapper''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Króginn''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Stephen Frears]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Raining Stones'' |''Steinar fyrir brauð'' |[[Ken Loach]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''The Remains of the Day'' |''Dreggjar dagsins'' |[[James Ivory]] |{{Flagcountry|UK}}<br />{{Flagcountry|USA}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1995 (10.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Lamerica''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ameríka''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Gianni Amelio]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|ITA}}<br />{{Flagcountry|FRA}}<br />{{Flagcountry|Sviss}}''' |- |''Carrington'' | |[[Christopher Hampton]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''The Madness of King George'' |''Brjálæði Georgs konungs'' |[[Nicholas Hytner]] |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1996 (11.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Secrets & Lies''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Leyndarmál og lygar''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Mike Leigh]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}<br />{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Breaking the Waves'' |''Brimbrot'' |[[Lars von Trier]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''Το βλέμμα του Οδυσσέα'' |''Augnaráð Ódysseifs'' |Theodoros Angelopoulos |{{Flagcountry|GRE}}<br />{{Flagcountry|ITA}}<br />{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1997 (12.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Full Monty''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''[[Með fullri reisn]]''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Peter Cattaneo]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Brassed Off'' |''Lúðraþytur'' |[[Mark Herman]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''The English Patient'' |''Enski sjúklingurinn'' |[[Anthony Minghella]] |{{Flagcountry|UK}}<br />{{Flagcountry|USA}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |1998 (13.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Boxer''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Hnefaleikarinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Jim Sheridan]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|IRL}}''' |- |''Aprile'' |''Apríl'' |[[Nanni Moretti]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''Marius et Jeannette'' |''Marius og Jeannette'' |[[Robert Guédiguian]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Vor'' |''Þjófurinn'' |[[Pavel Chukhray]] |{{Flagcountry|Rússland}}<br />{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |1999 (14.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''La vita è bella''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Lífið er fallegt''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Roberto Benigni]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|ITA}}''' |- |''Црна мачка, бели мачор / Crna mačka, beli mačor'' |''Svartur köttur, hvítur köttur'' |[[Emir Kusturica]] |{{Flagcountry|Serbía og Svartfjallaland}}<br />{{Flagcountry|FRA}}<br />{{Flagcountry|GER}}<br />{{Flagcountry|Austurríki}}<br />{{Flagcountry|GRE}} |- |''Le Dîner de Cons'' |''Fífl í hófi'' eða ''Mesti asninn'' |[[Francis Veber]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Ça commence aujourd'hui'' |''Það hefst í dag'' |[[Bertrand Tavernier]] |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |2000 (15.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Dancer in the Dark''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''[[Myrkradansarinn]]''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Lars von Trier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Danmörk}}''' |- |''[[Chicken Run]]'' |''Kjúklingaflóttinn'' |[[Peter Lord]] og [[Nick Park]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''East Is East'' |''Allt er gott að austan'' |[[Damien O'Donnell]] |- |''Trolösa'' |''Trúlaus'' |[[Liv Ullmann]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- | rowspan="4" |2001 (16.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Le fabuleux destin d'Amélie Poulain''''' | style="background:#B0C4DE;" |''[[Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain|'''Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain''']]'' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Jean-Pierre Jeunet]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Billy Elliot'' | |[[Stephen Daldry]] | rowspan="3" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Bridget Jones's Diary'' |''Dagbók Bridget Jones'' |[[Sharon Maguire]] |- |''Chocolat'' | |[[Lasse Hallström]] |- | rowspan="4" |2002 (17.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Pianist''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Píanóleikarinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Roman Polanski]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Italiensk for begyndere'' |''Ítalska fyrir byrjendur'' |[[Lone Scherfig]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''Bella Martha'' | |[[Sandra Nettelbeck]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- |''Gosford Park'' | |[[Robert Altman]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2003 (18.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Good Bye Lenin!''''' | style="background:#B0C4DE;" |''[[Bless Lenín!|'''Bless Lenín!''']]'' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Wolfgang Becker]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Þýskaland}}''' |- |''Dogville'' | |[[Lars von Trier]] |{{Flagcountry|Danmörk}}<br/>{{Flagcountry|Svíþjóð}}<br/>{{Flagcountry|Bretland}} |- |''The Dreamers'' | |[[Bernardo Bertolucci]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Bretland}} |- |''La fleur du mal'' |''Blóm hins vonda'' |[[Claude Chabrol]] |{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="4" |2004 (19.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Gegen die Wand''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''Hlaupa á vegg''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Fatih Akın]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Þýskaland}}''' |- |''Being Julia'' |''Hin eina sanna Júlía'' |[[István Szabó]] |{{Flagcountry|UK}}<br/>{{Flagcountry|Ungverjaland}} |- |''Girl with a Pearl Earring'' |''Stúlka með perlueyrnalokk'' |[[Peter Webber]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran'' |''Hr. Ibrahim og blóm Kóransins'' |[[François Dupeyron]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Tyrkland}} |- | rowspan="4" |2005 (20.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Match Point''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Úrslitastigið''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Woody Allen]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Les choristes'' |''Kórinn'' |[[Christophe Barratier]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''The Constant Gardener'' |''Staðfasti garðyrkjumaðurinn'' |[[Fernando Meirelles]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Der Untergang'' |''Hrunið'' |[[Oliver Hirschbiegel]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2006 (21.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Queen''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Drottningin''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Stephen Frears]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''The Wind That Shakes the Barley'' |''Vindurinn sem skekur byggið'' |[[Ken Loach]] |{{Flagcountry|Írland}}<br/>{{Flagcountry|UK}}<br/>{{Flagcountry|Þýskaland}}<br/>{{Flagcountry|Spánn}} |- |''Copying Beethoven'' |''Afritun Beethovens'' |[[Agnieszka Holland]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Scoop'' | |[[Woody Allen]] |- |2007 (22.) | colspan="4" |Verðlaun ekki veitt |- | rowspan="4" |2008 (23.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''4 luni, 3 săptămâni și 2 zile''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Fjórir mánuðir, þrjár vikur og tveir dagar''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Cristian Mungiu]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Rúmenía}}''' |- |''The Boy in the Striped Pyjamas'' |''Drengurinn á röndóttu náttfötunum'' |[[Mark Herman]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''The Dark Knight'' | |[[Christopher Nolan]] |- |''Auf der anderen Seite'' |''Hin hliðin'' |[[Fatih Akın]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2009 (24.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Slumdog Millionaire''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Villtu vinna milljarð?''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Danny Boyle]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Bienvenue chez lez Ch'tis'' |''Velkomin til Ch'tis'' |[[Dany Boon]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Entre les murs'' |''Skólabekkurinn'' |[[Laurent Cantet]] |- |''Låt den rätte komma in'' |''Hleyptu þeim rétta inn'' |[[Tomas Alfredson]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="4" |2010 (25.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The King's Speech''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''[[Konungsræðan]]''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Tom Hooper|'''Tom Hooper''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' '''{{Flagcountry|Ástralía}}''' |- |''The Ghost Writer'' |''Skrifað af öðrum'' |[[Roman Polanski]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Un prophète'' |''Spámaðurinn'' |[[Jacques Audiard]] |- |''Das weisse Band - Eine deutsche Kindergeschichte'' |''Hvíti borðinn'' |[[Michael Haneke]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2011 (26.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Artist''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Listamaðurinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Michel Hazanavicius|'''Michel Hazanavicius''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Jane Eyre'' | |[[Cary Joji Fukunaga]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Melancholia'' |''Hryggð'' |[[Lars von Trier]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''Carnage'' |''Blóðbað'' |[[Roman Polanski]] |{{Flagcountry|Þýskaland}}<br/>{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Spánn}}<br/>{{Flagcountry|Pólland}} |- | rowspan="4" |2012 (27.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Intouchables''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ósnertanlegir''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Olivier Nakache]] & [[Éric Toledano]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Shame'' | |[[Steve McQueen]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''De rouille et d'os'' |''Ryð og bein'' |[[Jacques Audiard]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Belgía}} |- |''Dans la maison'' | |[[François Ozon]] |{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="4" |2013 (28.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Amour''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ást''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Michael Haneke|'''Michael Haneke''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Austurríki}}''' |- |''Jagten'' |''Veiðin'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Flagcountry|Danmörk}}<br/>{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- |''La grande bellezza'' |''Fegurðin mikla'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Flagcountry|Ítalía}}<br/>{{Flagcountry|FRA}} |- |''La Vie d'Adèle'' |''Líf Adele'' |[[Abdellatif Kechiche]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Belgía}}<br/>{{Flagcountry|Spánn}} |- | rowspan="4" |2014 (29.) | style="background:#B0C4DE;" colspan="2" |'''''Ida''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Paweł Pawlikowski|'''Paweł Pawlikowski''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Pólland}}''' |- |''The Salt of the Earth'' | |[[Wim Wenders]] & [[Juliano Ribeiro Salgado]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Qu'est-ce qu'on a fait au Bon Dieu ?'' |''Ömurlegt brúðkaup'' |[[Philippe de Chauveron]] |- |''Hundraåringen som klev ut genom fönstret och försvann'' |''Gamlinginn sem skreið út um gluggann og hvarf'' |[[Felix Herngren]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- | rowspan="4" |2015 (30.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Mustang''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Óbeisluð fegurð''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Deniz Gamze Ergüven|'''Deniz Gamze Ergüven''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Sur le chemin de l'école'' |''Á leið í skólann'' |[[Pascal Plisson]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Левиафан'' |''Levíatan'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Flagcountry|Rússland}} |- | colspan="2" |''Macbeth'' |[[Justin Kurzel]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2016 (31.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Elle''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Hún''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Paul Verhoeven|'''Paul Verhoeven''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Genius'' | |[[Michael Grandage]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Saul fia'' |''Sonur Sáls'' |[[László Nemes]] |{{Flagcountry|Ungverjaland}} |- |''I, Daniel Blake'' |''Ég, Daniel Blake'' |[[Ken Loach]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2017 (32.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Square''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ferningurinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Ruben Östlund|'''Ruben Östlund''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Svíþjóð}}''' |- |''Le Sens de la fête'' |''C'est la vie!'' |[[Éric Toledano]] og [[Olivier Nakache]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Lady Macbeth'' | |[[William Oldroyd]] |{{Flagcountry|UK}} |- | colspan="2" |''Toni Erdmann'' |[[Maren Ade]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2018 (33.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Zimna wojna''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Cold War''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Paweł Pawlikowski|'''Paweł Pawlikowski''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Pólland}}''' |- |''Phantom Thread'' | |[[Paul Thomas Anderson]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Girl'' |''Stúlka'' |[[Lukas Dhont]] |{{Flagcountry|Belgía}} |- |''The Party'' | |[[Sally Potter]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2019 (34.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Les Misérables''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Vesalingarnir''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Ladj Ly|'''Ladj Ly''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Gräns'' |''Mæri'' |[[Ali Abbasi]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- |''Portrait de la jeune fille en feu'' |''Portrett af ungri konu í ljósum logum'' |[[Céline Sciamma]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Yesterday'' | |[[Danny Boyle]] |{{Flagcountry|UK}} |} === 2020- === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |2020 (35.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Father''''' | style="background:#B0C4DE;" | | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Florian Zeller]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Boże Ciało'' |''Líkami Krists'' |[[Jan Komasa]] |{{Flagcountry|Pólland}} |- |''J'accuse'' |''Ég ákæri'' |[[Roman Polanski]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Falling'' | |[[Viggo Mortensen]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |2021 (36.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Druk''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Drykkja''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Thomas Vinterberg]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Danmörk}}''' |- |''Adieu les cons'' |''Bless, fávitar'' |[[Albert Dupontel]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Promising Young Woman'' | |[[Emerald Fennell]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Ich bin dein Mensch'' |''Ég er þinn'' |[[María Schrader]] |{{Flagcountry|GER}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2022 (37.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Verdens verste menneske''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Versta manneskja í heimi''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Joachim Trier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|NOR}}''' |- |''Belfast'' | |[[Kenneth Branagh]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''È stata la mano di Dio'' |''Hönd guðs'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''Illusions perdues'' |''Blekkingarleikur'' |[[Xavier Giannoli]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Un monde'' |''Leikvöllur'' |[[Laura Wandel]] |{{Flagcountry|Belgía}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2023 (38.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Anatomie d'une chute''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Fallið er hátt''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Justine Triet]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Aftersun'' | |[[Charlotte Wells]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Le otto montagne'' |''Átta fjöll'' |[[Felix van Groeningen]] & [[Charlotte Vandermeersch]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''Sigurno mjesto'' | |[[Juraj Lerotić]] |{{Flagcountry|Króatía}} |- |''Das Lehrerzimmer'' |''Kennarastofan'' |[[İlker Çatak]] |{{Flagcountry|GER}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2024 (39.) | style="background:#B0C4DE;" colspan="2" | '''''Emilia Pérez''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Jacques Audiard]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Le Comte de Monte-Cristo'' |''Greifinn af Monte Cristo'' |[[Matthieu Delaporte]] & [[Alexandre de La Patellière]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Straume'' |''Kisi'' |[[Gints Zilbalodis]] |{{Flagcountry|Lettland}} |- |''La chimera'' |''Chimera'' |[[Alice Rohrwacher]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |[[Jonathan Glazer]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2025 (40.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Affeksjonsverdi''''' | style="background:#B0C4DE;" | | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Joachim Trier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Noregur}}''' |- |''Conclave'' | |[[Edward Berger]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Pigen med nålen'' |''Stúlkan með nálina'' |[[Magnus von Horn]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''On Falling'' | |[[Laura Carreira]] |{{Flagcountry|Portúgal}} |- |''Yek tasādof-e sāde'' |''Þetta var bara slys'' |[[Jafar Panahi]] |{{Flagcountry|FRA}} |} == Heimildir == <references /> [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] 1axh085gdx009jbqm8rwd13oxodgw5u 1958736 1958735 2026-04-03T16:57:38Z Cinquantecinq 12601 1958736 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Goya-verðaunin fyrir bestu evrópsku kvikmyndina | mynd = Goya awards logo.svg | mynd_texti = | veitt_fyrir = Framúrskarandi árangur í evrópskri kvikmyndagerð | umsjón = Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España | land = [[Spánn]] | ár = | sigurvegari = ''Affeksjonsverdi'' (2025) | vefsíða = {{URL|premiosgoya.com}} | undirtitill = ''Premio Goya a la mejor película europea'' ([[spænska]]) | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari }} '''Goya-verðlaunin fyrir bestu evrópsku myndina''' ([[spænska]]: ''Premio Goya a la mejor película europea'') eru ein af Goya-verðlaununum, aðal kvikmyndaverðlaunum Spánar.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.is/books?id=M8l_AT81nd8C&dq=spain's+national+film+awards+-+goya&pg=PA110&redir_esc=y|title=International Dictionary of Broadcasting and Film|last=Bognár|first=Desi Kégl|date=2000|publisher=Focal Press|isbn=978-0-240-80376-0|page=110|language=en}}</ref> == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1992-1999 === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1992 (7.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Indochine''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Indókína''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Régis Wargnier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Hidden Agenda'' |''Launráð'' | rowspan="2" |[[Ken Loach]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Riff-Raff'' | |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1993 (8.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Trois couleurs: Bleu''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Þrír litir: Blár''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Krzysztof Kieślowski]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}<br />{{Flagcountry|Sviss}}<br />{{Flagcountry|Pólland}}''' |- |''The Crying Game'' |''Ljótur leikur'' |[[Neil Jordan]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Peter's Friends'' |''Vinir Péturs'' |[[Kenneth Branagh]] |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1994 (9.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Snapper''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Króginn''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Stephen Frears]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Raining Stones'' |''Steinar fyrir brauð'' |[[Ken Loach]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''The Remains of the Day'' |''Dreggjar dagsins'' |[[James Ivory]] |{{Flagcountry|UK}}<br />{{Flagcountry|USA}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1995 (10.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Lamerica''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ameríka''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Gianni Amelio]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|ITA}}<br />{{Flagcountry|FRA}}<br />{{Flagcountry|Sviss}}''' |- |''Carrington'' | |[[Christopher Hampton]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''The Madness of King George'' |''Brjálæði Georgs konungs'' |[[Nicholas Hytner]] |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1996 (11.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Secrets & Lies''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Leyndarmál og lygar''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Mike Leigh]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}<br />{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Breaking the Waves'' |''Brimbrot'' |[[Lars von Trier]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''Το βλέμμα του Οδυσσέα'' |''Augnaráð Ódysseifs'' |Theodoros Angelopoulos |{{Flagcountry|GRE}}<br />{{Flagcountry|ITA}}<br />{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1997 (12.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Full Monty''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''[[Með fullri reisn]]''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Peter Cattaneo]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Brassed Off'' |''Lúðraþytur'' |[[Mark Herman]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''The English Patient'' |''Enski sjúklingurinn'' |[[Anthony Minghella]] |{{Flagcountry|UK}}<br />{{Flagcountry|USA}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |1998 (13.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Boxer''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Hnefaleikarinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Jim Sheridan]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|IRL}}''' |- |''Aprile'' |''Apríl'' |[[Nanni Moretti]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''Marius et Jeannette'' |''Marius og Jeannette'' |[[Robert Guédiguian]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Vor'' |''Þjófurinn'' |[[Pavel Chukhray]] |{{Flagcountry|Rússland}}<br />{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |1999 (14.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''La vita è bella''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Lífið er fallegt''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Roberto Benigni]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|ITA}}''' |- |''Црна мачка, бели мачор / Crna mačka, beli mačor'' |''Svartur köttur, hvítur köttur'' |[[Emir Kusturica]] |{{Flagcountry|Serbía og Svartfjallaland}}<br />{{Flagcountry|FRA}}<br />{{Flagcountry|GER}}<br />{{Flagcountry|Austurríki}}<br />{{Flagcountry|GRE}} |- |''Le Dîner de Cons'' |''Fífl í hófi'' eða ''Mesti asninn'' |[[Francis Veber]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Ça commence aujourd'hui'' |''Það hefst í dag'' |[[Bertrand Tavernier]] |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |2000 (15.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Dancer in the Dark''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''[[Myrkradansarinn]]''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Lars von Trier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Danmörk}}''' |- |''[[Chicken Run]]'' |''Kjúklingaflóttinn'' |[[Peter Lord]] og [[Nick Park]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''East Is East'' |''Allt er gott að austan'' |[[Damien O'Donnell]] |- |''Trolösa'' |''Trúlaus'' |[[Liv Ullmann]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- | rowspan="4" |2001 (16.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Le fabuleux destin d'Amélie Poulain''''' | style="background:#B0C4DE;" |''[[Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain|'''Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain''']]'' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Jean-Pierre Jeunet]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Billy Elliot'' | |[[Stephen Daldry]] | rowspan="3" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Bridget Jones's Diary'' |''Dagbók Bridget Jones'' |[[Sharon Maguire]] |- |''Chocolat'' | |[[Lasse Hallström]] |- | rowspan="4" |2002 (17.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Pianist''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Píanóleikarinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Roman Polanski]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Italiensk for begyndere'' |''Ítalska fyrir byrjendur'' |[[Lone Scherfig]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''Bella Martha'' | |[[Sandra Nettelbeck]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- |''Gosford Park'' | |[[Robert Altman]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2003 (18.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Good Bye Lenin!''''' | style="background:#B0C4DE;" |''[[Bless Lenín!|'''Bless Lenín!''']]'' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Wolfgang Becker]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Þýskaland}}''' |- |''Dogville'' | |[[Lars von Trier]] |{{Flagcountry|Danmörk}}<br/>{{Flagcountry|Svíþjóð}}<br/>{{Flagcountry|Bretland}} |- |''The Dreamers'' | |[[Bernardo Bertolucci]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Bretland}} |- |''La fleur du mal'' |''Blóm hins vonda'' |[[Claude Chabrol]] |{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="4" |2004 (19.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Gegen die Wand''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''Hlaupa á vegg''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Fatih Akın]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Þýskaland}}''' |- |''Being Julia'' |''Hin eina sanna Júlía'' |[[István Szabó]] |{{Flagcountry|UK}}<br/>{{Flagcountry|Ungverjaland}} |- |''Girl with a Pearl Earring'' |''Stúlka með perlueyrnalokk'' |[[Peter Webber]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran'' |''Hr. Ibrahim og blóm Kóransins'' |[[François Dupeyron]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Tyrkland}} |- | rowspan="4" |2005 (20.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Match Point''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Úrslitastigið''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Woody Allen]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Les choristes'' |''Kórinn'' |[[Christophe Barratier]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''The Constant Gardener'' |''Staðfasti garðyrkjumaðurinn'' |[[Fernando Meirelles]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Der Untergang'' |''Hrunið'' |[[Oliver Hirschbiegel]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2006 (21.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Queen''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Drottningin''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Stephen Frears]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''The Wind That Shakes the Barley'' |''Vindurinn sem skekur byggið'' |[[Ken Loach]] |{{Flagcountry|Írland}}<br/>{{Flagcountry|UK}}<br/>{{Flagcountry|Þýskaland}}<br/>{{Flagcountry|Spánn}} |- |''Copying Beethoven'' |''Afritun Beethovens'' |[[Agnieszka Holland]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Scoop'' | |[[Woody Allen]] |- |2007 (22.) | colspan="4" |Verðlaun ekki veitt |- | rowspan="4" |2008 (23.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''4 luni, 3 săptămâni și 2 zile''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Fjórir mánuðir, þrjár vikur og tveir dagar''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Cristian Mungiu]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Rúmenía}}''' |- |''The Boy in the Striped Pyjamas'' |''Drengurinn á röndóttu náttfötunum'' |[[Mark Herman]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''The Dark Knight'' | |[[Christopher Nolan]] |- |''Auf der anderen Seite'' |''Hin hliðin'' |[[Fatih Akın]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2009 (24.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Slumdog Millionaire''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Villtu vinna milljarð?''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Danny Boyle]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Bienvenue chez lez Ch'tis'' |''Velkomin til Ch'tis'' |[[Dany Boon]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Entre les murs'' |''Skólabekkurinn'' |[[Laurent Cantet]] |- |''Låt den rätte komma in'' |''Hleyptu þeim rétta inn'' |[[Tomas Alfredson]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="4" |2010 (25.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The King's Speech''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''[[Konungsræðan]]''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Tom Hooper|'''Tom Hooper''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' '''{{Flagcountry|Ástralía}}''' |- |''The Ghost Writer'' |''Skrifað af öðrum'' |[[Roman Polanski]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Un prophète'' |''Spámaðurinn'' |[[Jacques Audiard]] |- |''Das weisse Band - Eine deutsche Kindergeschichte'' |''Hvíti borðinn'' |[[Michael Haneke]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2011 (26.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Artist''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Listamaðurinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Michel Hazanavicius|'''Michel Hazanavicius''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Jane Eyre'' | |[[Cary Joji Fukunaga]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Melancholia'' |''Hryggð'' |[[Lars von Trier]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''Carnage'' |''Blóðbað'' |[[Roman Polanski]] |{{Flagcountry|Þýskaland}}<br/>{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Spánn}}<br/>{{Flagcountry|Pólland}} |- | rowspan="4" |2012 (27.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Intouchables''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ósnertanlegir''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Olivier Nakache]] & [[Éric Toledano]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Shame'' | |[[Steve McQueen]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''De rouille et d'os'' |''Ryð og bein'' |[[Jacques Audiard]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Belgía}} |- |''Dans la maison'' | |[[François Ozon]] |{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="4" |2013 (28.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Amour''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ást''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Michael Haneke|'''Michael Haneke''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Austurríki}}''' |- |''Jagten'' |''Veiðin'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Flagcountry|Danmörk}}<br/>{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- |''La grande bellezza'' |''Fegurðin mikla'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Flagcountry|Ítalía}}<br/>{{Flagcountry|FRA}} |- |''La Vie d'Adèle'' |''Líf Adele'' |[[Abdellatif Kechiche]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Belgía}}<br/>{{Flagcountry|Spánn}} |- | rowspan="4" |2014 (29.) | style="background:#B0C4DE;" colspan="2" |'''''Ida''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Paweł Pawlikowski|'''Paweł Pawlikowski''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Pólland}}''' |- |''The Salt of the Earth'' | |[[Wim Wenders]] & [[Juliano Ribeiro Salgado]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Qu'est-ce qu'on a fait au Bon Dieu ?'' |''Ömurlegt brúðkaup'' |[[Philippe de Chauveron]] |- |''Hundraåringen som klev ut genom fönstret och försvann'' |''Gamlinginn sem skreið út um gluggann og hvarf'' |[[Felix Herngren]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- | rowspan="4" |2015 (30.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Mustang''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Óbeisluð fegurð''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Deniz Gamze Ergüven|'''Deniz Gamze Ergüven''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Sur le chemin de l'école'' |''Á leið í skólann'' |[[Pascal Plisson]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Левиафан'' |''Levíatan'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Flagcountry|Rússland}} |- | colspan="2" |''Macbeth'' |[[Justin Kurzel]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2016 (31.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Elle''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Hún''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Paul Verhoeven|'''Paul Verhoeven''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Genius'' | |[[Michael Grandage]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Saul fia'' |''Sonur Sáls'' |[[László Nemes]] |{{Flagcountry|Ungverjaland}} |- |''I, Daniel Blake'' |''Ég, Daniel Blake'' |[[Ken Loach]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2017 (32.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Square''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ferningurinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Ruben Östlund|'''Ruben Östlund''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Svíþjóð}}''' |- |''Le Sens de la fête'' |''C'est la vie!'' |[[Éric Toledano]] og [[Olivier Nakache]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Lady Macbeth'' | |[[William Oldroyd]] |{{Flagcountry|UK}} |- | colspan="2" |''Toni Erdmann'' |[[Maren Ade]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2018 (33.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Zimna wojna''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Cold War''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Paweł Pawlikowski|'''Paweł Pawlikowski''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Pólland}}''' |- |''Phantom Thread'' | |[[Paul Thomas Anderson]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Girl'' |''Stúlka'' |[[Lukas Dhont]] |{{Flagcountry|Belgía}} |- |''The Party'' | |[[Sally Potter]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2019 (34.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Les Misérables''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Vesalingarnir''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Ladj Ly|'''Ladj Ly''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Gräns'' |''Mæri'' |[[Ali Abbasi]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- |''Portrait de la jeune fille en feu'' |''Portrett af ungri konu í ljósum logum'' |[[Céline Sciamma]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Yesterday'' | |[[Danny Boyle]] |{{Flagcountry|UK}} |} === 2020- === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |2020 (35.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Father''''' | style="background:#B0C4DE;" | | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Florian Zeller]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Boże Ciało'' |''Líkami Krists'' |[[Jan Komasa]] |{{Flagcountry|Pólland}} |- |''J'accuse'' |''Ég ákæri'' |[[Roman Polanski]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Falling'' | |[[Viggo Mortensen]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |2021 (36.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Druk''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Drykkja''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Thomas Vinterberg]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Danmörk}}''' |- |''Adieu les cons'' |''Bless, fávitar'' |[[Albert Dupontel]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Promising Young Woman'' | |[[Emerald Fennell]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Ich bin dein Mensch'' |''Ég er þinn'' |[[María Schrader]] |{{Flagcountry|GER}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2022 (37.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Verdens verste menneske''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Versta manneskja í heimi''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Joachim Trier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|NOR}}''' |- |''Belfast'' | |[[Kenneth Branagh]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''È stata la mano di Dio'' |''Hönd guðs'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''Illusions perdues'' |''Blekkingarleikur'' |[[Xavier Giannoli]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Un monde'' |''Leikvöllur'' |[[Laura Wandel]] |{{Flagcountry|Belgía}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2023 (38.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Anatomie d'une chute''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Fallið er hátt''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Justine Triet]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Aftersun'' | |[[Charlotte Wells]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Le otto montagne'' |''Átta fjöll'' |[[Felix van Groeningen]] & [[Charlotte Vandermeersch]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''Sigurno mjesto'' | |[[Juraj Lerotić]] |{{Flagcountry|Króatía}} |- |''Das Lehrerzimmer'' |''Kennarastofan'' |[[İlker Çatak]] |{{Flagcountry|GER}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2024 (39.) | style="background:#B0C4DE;" colspan="2" | '''''Emilia Pérez''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Jacques Audiard]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Le Comte de Monte-Cristo'' |''Greifinn af Monte Cristo'' |[[Matthieu Delaporte]] & [[Alexandre de La Patellière]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Straume'' |''Kisi'' |[[Gints Zilbalodis]] |{{Flagcountry|Lettland}} |- |''La chimera'' |''Chimera'' |[[Alice Rohrwacher]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |[[Jonathan Glazer]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2025 (40.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Affeksjonsverdi''''' | style="background:#B0C4DE;" | | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Joachim Trier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Noregur}}''' |- |''Conclave'' | |[[Edward Berger]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Pigen med nålen'' |''Stúlkan með nálina'' |[[Magnus von Horn]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''On Falling'' | |[[Laura Carreira]] |{{Flagcountry|Portúgal}} |- |''Yek tasādof-e sāde'' |''Þetta var bara slys'' |[[Jafar Panahi]] |{{Flagcountry|FRA}} |} == Heimildir == <references /> [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] qu00o4s22fvppyytj3byujp1gel54t5 1958737 1958736 2026-04-03T16:59:04Z Cinquantecinq 12601 1958737 wikitext text/x-wiki {{Verðlaun | nafn = Goya-verðaunin fyrir bestu evrópsku kvikmyndina | mynd = Goya awards logo.svg | mynd_texti = | veitt_fyrir = Framúrskarandi árangur í evrópskri kvikmyndagerð | umsjón = Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España | land = [[Spánn]] | ár = | sigurvegari = ''Affeksjonsverdi'' (2025) | vefsíða = {{URL|premiosgoya.com}} | undirtitill = ''Premio Goya a la mejor película europea'' ([[spænska]]) | sigurvegari_titill = Núverandi sigurvegari }} '''Goya-verðlaunin fyrir bestu evrópsku myndina''' ([[spænska]]: ''Premio Goya a la mejor película europea'') eru ein af Goya-verðlaununum, aðal kvikmyndaverðlaunum Spánar.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.is/books?id=M8l_AT81nd8C&dq=spain's+national+film+awards+-+goya&pg=PA110&redir_esc=y|title=International Dictionary of Broadcasting and Film|last=Bognár|first=Desi Kégl|date=2000|publisher=Focal Press|isbn=978-0-240-80376-0|page=110|language=en}}</ref> == Sigurvegarar og tilnefningar == === 1992-1999 === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1992 (7.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Indochine''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Indókína''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Régis Wargnier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Hidden Agenda'' |''Launráð'' | rowspan="2" |[[Ken Loach]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Riff-Raff'' | |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1993 (8.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Trois couleurs: Bleu''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Þrír litir: Blár''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Krzysztof Kieślowski]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}<br />{{Flagcountry|Sviss}}<br />{{Flagcountry|Pólland}}''' |- |''The Crying Game'' |''Ljótur leikur'' |[[Neil Jordan]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Peter's Friends'' |''Vinir Péturs'' |[[Kenneth Branagh]] |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1994 (9.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Snapper''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Króginn''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Stephen Frears]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Raining Stones'' |''Steinar fyrir brauð'' |[[Ken Loach]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''The Remains of the Day'' |''Dreggjar dagsins'' |[[James Ivory]] |{{Flagcountry|UK}}<br />{{Flagcountry|USA}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1995 (10.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Lamerica''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ameríka''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Gianni Amelio]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|ITA}}<br />{{Flagcountry|FRA}}<br />{{Flagcountry|Sviss}}''' |- |''Carrington'' | |[[Christopher Hampton]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''The Madness of King George'' |''Brjálæði Georgs konungs'' |[[Nicholas Hytner]] |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1996 (11.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Secrets & Lies''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Leyndarmál og lygar''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Mike Leigh]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}<br />{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Breaking the Waves'' |''Brimbrot'' |[[Lars von Trier]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''Το βλέμμα του Οδυσσέα'' |''Augnaráð Ódysseifs'' |Theodoros Angelopoulos |{{Flagcountry|GRE}}<br />{{Flagcountry|ITA}}<br />{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |1997 (12.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Full Monty''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''[[Með fullri reisn]]''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Peter Cattaneo]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Brassed Off'' |''Lúðraþytur'' |[[Mark Herman]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''The English Patient'' |''Enski sjúklingurinn'' |[[Anthony Minghella]] |{{Flagcountry|UK}}<br />{{Flagcountry|USA}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |1998 (13.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Boxer''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Hnefaleikarinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Jim Sheridan]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|IRL}}''' |- |''Aprile'' |''Apríl'' |[[Nanni Moretti]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''Marius et Jeannette'' |''Marius og Jeannette'' |[[Robert Guédiguian]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Vor'' |''Þjófurinn'' |[[Pavel Chukhray]] |{{Flagcountry|Rússland}}<br />{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |1999 (14.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''La vita è bella''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Lífið er fallegt''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Roberto Benigni]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|ITA}}''' |- |''Црна мачка, бели мачор / Crna mačka, beli mačor'' |''Svartur köttur, hvítur köttur'' |[[Emir Kusturica]] |{{Flagcountry|Serbía og Svartfjallaland}}<br />{{Flagcountry|FRA}}<br />{{Flagcountry|GER}}<br />{{Flagcountry|Austurríki}}<br />{{Flagcountry|GRE}} |- |''Le Dîner de Cons'' |''Fífl í hófi'' eða ''Mesti asninn'' |[[Francis Veber]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Ça commence aujourd'hui'' |''Það hefst í dag'' |[[Bertrand Tavernier]] |} === 2000-2009 === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |2000 (15.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Dancer in the Dark''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''[[Myrkradansarinn]]''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Lars von Trier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Danmörk}}''' |- |''[[Chicken Run]]'' |''Kjúklingaflóttinn'' |[[Peter Lord]] og [[Nick Park]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''East Is East'' |''Allt er gott að austan'' |[[Damien O'Donnell]] |- |''Trolösa'' |''Trúlaus'' |[[Liv Ullmann]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- | rowspan="4" |2001 (16.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Le fabuleux destin d'Amélie Poulain''''' | style="background:#B0C4DE;" |''[[Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain|'''Hin stórkostlegu örlög Amélie Poulain''']]'' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Jean-Pierre Jeunet]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Billy Elliot'' | |[[Stephen Daldry]] | rowspan="3" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Bridget Jones's Diary'' |''Dagbók Bridget Jones'' |[[Sharon Maguire]] |- |''Chocolat'' | |[[Lasse Hallström]] |- | rowspan="4" |2002 (17.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Pianist''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Píanóleikarinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Roman Polanski]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Italiensk for begyndere'' |''Ítalska fyrir byrjendur'' |[[Lone Scherfig]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''Bella Martha'' | |[[Sandra Nettelbeck]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- |''Gosford Park'' | |[[Robert Altman]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2003 (18.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Good Bye Lenin!''''' | style="background:#B0C4DE;" |''[[Bless Lenín!|'''Bless Lenín!''']]'' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Wolfgang Becker]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Þýskaland}}''' |- |''Dogville'' | |[[Lars von Trier]] |{{Flagcountry|Danmörk}}<br/>{{Flagcountry|Svíþjóð}}<br/>{{Flagcountry|Bretland}} |- |''The Dreamers'' | |[[Bernardo Bertolucci]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Bretland}} |- |''La fleur du mal'' |''Blóm hins vonda'' |[[Claude Chabrol]] |{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="4" |2004 (19.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Gegen die Wand''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''Hlaupa á vegg''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Fatih Akın]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Þýskaland}}''' |- |''Being Julia'' |''Hin eina sanna Júlía'' |[[István Szabó]] |{{Flagcountry|UK}}<br/>{{Flagcountry|Ungverjaland}} |- |''Girl with a Pearl Earring'' |''Stúlka með perlueyrnalokk'' |[[Peter Webber]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Monsieur Ibrahim et les fleurs du Coran'' |''Hr. Ibrahim og blóm Kóransins'' |[[François Dupeyron]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Tyrkland}} |- | rowspan="4" |2005 (20.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Match Point''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Úrslitastigið''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Woody Allen]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Les choristes'' |''Kórinn'' |[[Christophe Barratier]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''The Constant Gardener'' |''Staðfasti garðyrkjumaðurinn'' |[[Fernando Meirelles]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Der Untergang'' |''Hrunið'' |[[Oliver Hirschbiegel]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2006 (21.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Queen''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Drottningin''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Stephen Frears]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''The Wind That Shakes the Barley'' |''Vindurinn sem skekur byggið'' |[[Ken Loach]] |{{Flagcountry|Írland}}<br/>{{Flagcountry|UK}}<br/>{{Flagcountry|Þýskaland}}<br/>{{Flagcountry|Spánn}} |- |''Copying Beethoven'' |''Afritun Beethovens'' |[[Agnieszka Holland]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''Scoop'' | |[[Woody Allen]] |- |2007 (22.) | colspan="4" |Verðlaun ekki veitt |- | rowspan="4" |2008 (23.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''4 luni, 3 săptămâni și 2 zile''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Fjórir mánuðir, þrjár vikur og tveir dagar''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Cristian Mungiu]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Rúmenía}}''' |- |''The Boy in the Striped Pyjamas'' |''Drengurinn á röndóttu náttfötunum'' |[[Mark Herman]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|UK}} |- |''The Dark Knight'' | |[[Christopher Nolan]] |- |''Auf der anderen Seite'' |''Hin hliðin'' |[[Fatih Akın]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2009 (24.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Slumdog Millionaire''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Villtu vinna milljarð?''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Danny Boyle]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Bienvenue chez lez Ch'tis'' |''Velkomin til Ch'tis'' |[[Dany Boon]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Entre les murs'' |''Skólabekkurinn'' |[[Laurent Cantet]] |- |''Låt den rätte komma in'' |''Hleyptu þeim rétta inn'' |[[Tomas Alfredson]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |} === 2010-2019 === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="4" |2010 (25.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The King's Speech''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''[[Konungsræðan]]''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Tom Hooper|'''Tom Hooper''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' '''{{Flagcountry|Ástralía}}''' |- |''The Ghost Writer'' |''Skrifað af öðrum'' |[[Roman Polanski]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Un prophète'' |''Spámaðurinn'' |[[Jacques Audiard]] |- |''Das weisse Band - Eine deutsche Kindergeschichte'' |''Hvíti borðinn'' |[[Michael Haneke]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2011 (26.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Artist''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Listamaðurinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Michel Hazanavicius|'''Michel Hazanavicius''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Jane Eyre'' | |[[Cary Joji Fukunaga]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Melancholia'' |''Hryggð'' |[[Lars von Trier]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''Carnage'' |''Blóðbað'' |[[Roman Polanski]] |{{Flagcountry|Þýskaland}}<br/>{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Spánn}}<br/>{{Flagcountry|Pólland}} |- | rowspan="4" |2012 (27.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Intouchables''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ósnertanlegir''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Olivier Nakache]] & [[Éric Toledano]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Shame'' | |[[Steve McQueen]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''De rouille et d'os'' |''Ryð og bein'' |[[Jacques Audiard]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Belgía}} |- |''Dans la maison'' | |[[François Ozon]] |{{Flagcountry|FRA}} |- | rowspan="4" |2013 (28.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Amour''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ást''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Michael Haneke|'''Michael Haneke''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Austurríki}}''' |- |''Jagten'' |''Veiðin'' |[[Thomas Vinterberg]] |{{Flagcountry|Danmörk}}<br/>{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- |''La grande bellezza'' |''Fegurðin mikla'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Flagcountry|Ítalía}}<br/>{{Flagcountry|FRA}} |- |''La Vie d'Adèle'' |''Líf Adele'' |[[Abdellatif Kechiche]] |{{Flagcountry|FRA}}<br/>{{Flagcountry|Belgía}}<br/>{{Flagcountry|Spánn}} |- | rowspan="4" |2014 (29.) | style="background:#B0C4DE;" colspan="2" |'''''Ida''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Paweł Pawlikowski|'''Paweł Pawlikowski''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Pólland}}''' |- |''The Salt of the Earth'' | |[[Wim Wenders]] & [[Juliano Ribeiro Salgado]] | rowspan="2" |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Qu'est-ce qu'on a fait au Bon Dieu ?'' |''Ömurlegt brúðkaup'' |[[Philippe de Chauveron]] |- |''Hundraåringen som klev ut genom fönstret och försvann'' |''Gamlinginn sem skreið út um gluggann og hvarf'' |[[Felix Herngren]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- | rowspan="4" |2015 (30.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Mustang''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Óbeisluð fegurð''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Deniz Gamze Ergüven|'''Deniz Gamze Ergüven''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Sur le chemin de l'école'' |''Á leið í skólann'' |[[Pascal Plisson]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Левиафан'' |''Levíatan'' |[[Andrej Zvjagíntsev]] |{{Flagcountry|Rússland}} |- | colspan="2" |''Macbeth'' |[[Justin Kurzel]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2016 (31.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Elle''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Hún''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Paul Verhoeven|'''Paul Verhoeven''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Genius'' | |[[Michael Grandage]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Saul fia'' |''Sonur Sáls'' |[[László Nemes]] |{{Flagcountry|Ungverjaland}} |- |''I, Daniel Blake'' |''Ég, Daniel Blake'' |[[Ken Loach]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2017 (32.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Square''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Ferningurinn''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Ruben Östlund|'''Ruben Östlund''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Svíþjóð}}''' |- |''Le Sens de la fête'' |''C'est la vie!'' |[[Éric Toledano]] og [[Olivier Nakache]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Lady Macbeth'' | |[[William Oldroyd]] |{{Flagcountry|UK}} |- | colspan="2" |''Toni Erdmann'' |[[Maren Ade]] |{{Flagcountry|Þýskaland}} |- | rowspan="4" |2018 (33.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Zimna wojna''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Cold War''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Paweł Pawlikowski|'''Paweł Pawlikowski''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Pólland}}''' |- |''Phantom Thread'' | |[[Paul Thomas Anderson]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Girl'' |''Stúlka'' |[[Lukas Dhont]] |{{Flagcountry|Belgía}} |- |''The Party'' | |[[Sally Potter]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" |2019 (34.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Les Misérables''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Vesalingarnir''''' | style="background:#B0C4DE;" |[[Ladj Ly|'''Ladj Ly''']] | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Gräns'' |''Mæri'' |[[Ali Abbasi]] |{{Flagcountry|Svíþjóð}} |- |''Portrait de la jeune fille en feu'' |''Portrett af ungri konu í ljósum logum'' |[[Céline Sciamma]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Yesterday'' | |[[Danny Boyle]] |{{Flagcountry|UK}} |} === 2020- === {| class="wikitable" ! Ár ! Upprunalegur titill ! Íslenskur titill ! Leikstjórn ! Land |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |2020 (35.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''The Father''''' | style="background:#B0C4DE;" | | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Florian Zeller]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|UK}}''' |- |''Boże Ciało'' |''Líkami Krists'' |[[Jan Komasa]] |{{Flagcountry|Pólland}} |- |''J'accuse'' |''Ég ákæri'' |[[Roman Polanski]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Falling'' | |[[Viggo Mortensen]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;" |2021 (36.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Druk''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Drykkja''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Thomas Vinterberg]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Danmörk}}''' |- |''Adieu les cons'' |''Bless, fávitar'' |[[Albert Dupontel]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Promising Young Woman'' | |[[Emerald Fennell]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Ich bin dein Mensch'' |''Ég er þinn'' |[[María Schrader]] |{{Flagcountry|GER}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2022 (37.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Verdens verste menneske''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Versta manneskja í heimi''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Joachim Trier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|NOR}}''' |- |''Belfast'' | |[[Kenneth Branagh]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''È stata la mano di Dio'' |''Hönd guðs'' |[[Paolo Sorrentino]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''Illusions perdues'' |''Blekkingarleikur'' |[[Xavier Giannoli]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Un monde'' |''Leikvöllur'' |[[Laura Wandel]] |{{Flagcountry|Belgía}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2023 (38.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Anatomie d'une chute''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''''Fallið er hátt''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Justine Triet]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Aftersun'' | |[[Charlotte Wells]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Le otto montagne'' |''Átta fjöll'' |[[Felix van Groeningen]] & [[Charlotte Vandermeersch]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''Sigurno mjesto'' | |[[Juraj Lerotić]] |{{Flagcountry|Króatía}} |- |''Das Lehrerzimmer'' |''Kennarastofan'' |[[İlker Çatak]] |{{Flagcountry|GER}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2024 (39.) | style="background:#B0C4DE;" colspan="2" | '''''Emilia Pérez''''' | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Jacques Audiard]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|FRA}}''' |- |''Le Comte de Monte-Cristo'' |''Greifinn af Monte Cristo'' |[[Matthieu Delaporte]] & [[Alexandre de La Patellière]] |{{Flagcountry|FRA}} |- |''Straume'' |''Kisi'' |[[Gints Zilbalodis]] |{{Flagcountry|Lettland}} |- |''La chimera'' |''Chimera'' |[[Alice Rohrwacher]] |{{Flagcountry|ITA}} |- |''The Zone of Interest'' |''Hagsmunasvæðið'' |[[Jonathan Glazer]] |{{Flagcountry|UK}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" |2025 (40.) | style="background:#B0C4DE;" |'''''Affeksjonsverdi''''' | style="background:#B0C4DE;" | | style="background:#B0C4DE;" |'''[[Joachim Trier]]''' | style="background:#B0C4DE;" |'''{{Flagcountry|Noregur}}''' |- |''Conclave'' | |[[Edward Berger]] |{{Flagcountry|UK}} |- |''Pigen med nålen'' |''Stúlkan með nálina'' |[[Magnus von Horn]] |{{Flagcountry|Danmörk}} |- |''On Falling'' | |[[Laura Carreira]] |{{Flagcountry|Portúgal}} |- |''Yek tasādof-e sāde'' |''Þetta var bara slys'' |[[Jafar Panahi]] |{{Flagcountry|FRA}} |} == Heimildir == <references /> [[Flokkur:Kvikmyndaverðlaun]] au0yqfz41ol0ur2sx1e0n5asrgcidy7 Ben Affleck 0 187320 1958795 1927286 2026-04-04T10:24:35Z TKSnaevarr 53243 1958795 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ben Affleck | image = Ben Affleck by Gage Skidmore 3.jpg | caption = Affleck árið 2017 | birth_name = Benjamin Géza Affleck-Bolt | birth_date = {{birth date and age|1972|8|15}} | birth_place = [[Berkeley]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin]] | nationality = Bandarískur | alma_mater = | occupation = leikari, leikstjóri, framleiðandi, handritshöfundur | years_active = 1981–nú | spouse = {{gifting|[[Jennifer Garner]]|1986|1999|orsök=skilnaður}}<br>{{gifting|[[Jennifer Lopez]]|2022|2025|orsök=skilnaður}} | children = 3 | family = [[Casey Affleck]] (bróðir) }} '''Benjamin Géza Affleck-Boldt''' (fæddur 15. ágúst 1972<ref>{{cite web|url=http://www.people.com/people/ben_affleck/biography/0,,,00.html|title=Ben Affleck Biography|publisher=People magazine|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311130905/http://www.people.com/people/ben_affleck/biography/0,,,00.html|archive-date=11 March 2015|access-date=2 January 2013|url-status=dead}}</ref>) er [[Bandaríkin|bandarískur]] leikari, leikstjóri, framleiðandi og handritshöfundur. Hann vakti mikla athygli á síðari hluta [[10. áratugurinn|10. áratugarins]] eftir leik sinn í myndinni ''[[Good Will Hunting]]''. Síðan þá hefur frægð hans aukist til muna. Affleck tók við hlutverki [[Leðurblökumaðurinn|leðurblökumannsins]] í kvikmyndaheimi [[DC teiknimyndasögur|DC útgáfunnar]] árið 2016 í kvikmyndinni ''[[Batman v Superman: Dawn of Justice]]''.<ref>{{cite web|url=http://movies.msn.com/movies/article.aspx?news=824406&gt1=28101|title=Ben Affleck set to play Batman in 'Man of Steel' sequel|date=23 August 2013|publisher=[[MSN]].com|archive-url=https://web.archive.org/web/20130826004802/http://movies.msn.com/movies/article.aspx?news=824406&gt1=28101|archive-date=26 August 2013|access-date=24 August 2013|url-status=dead}}</ref> == Fjölskylda == Ben fæddist í bænum Berkeley í Kaliforníu en eyddi æskunni í Cambridge í Massachusetts. Móðir hans, Christine Affleck, var kennari. Faðir hans, Timothy Byers Affleck, var allra þjala smiður með ýmis störf að baki t.d. barþjónn, vélvirki og leikstjóri. Bróðir Ben er leikarinn [[Casey Affleck]]. Frá árinu 2005 til 2018 var Ben giftur leikkonunni Jennifer Garner og eignuðust þau saman þrjú börn. Árið 2002 hóf hann samband með söngkonunni Jennifer Lopez, en þau hættu saman árið 2004. 17 árum síðar tóku þau hinsvegar aftur saman og trúlofuðu sig í annað sinn árið 2022. Brúðkaupið var haldið í Las Vegas 16. júlí 2022, en hjónabandið var stuttlíft og þau skildu í febrúar 2025. ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Affleck, Ben}} {{f|1972}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaframleiðendur]] [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] gewqjpqqs9eu1gy46yt4xmuvypc5cgz Alexander Isak 0 187371 1958802 1940395 2026-04-04T10:33:02Z Berserkur 10188 1958802 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= Alexander Isak |mynd= [[Mynd:UEFA EURO qualifiers Sweden vs Spain 20191015 Alexander Isak 56 (cropped).jpg|200px]] |fullt nafn= Alexander Isak |fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1999|9|21|}} |fæðingarbær= [[Stokkhólmur]] |fæðingarland= [[Svíþjóð]] |hæð= 1,92 m |staða= Sóknarmaður |núverandi lið= [[Liverpool FC]] |númer= 9 |ár í yngri flokkum= 2005–2016 |yngriflokkalið= [[AIK]] |ár1= 2016-2017 |ár2=2017–2019 |ár3=2017–2019 |ár4=2019 |ár5=2019-2022 |ár6=2022-2025 |ár7=2025- |lið1= [[AIK]] |lið2=[[Borussia Dortmund II]] |lið3=[[Borussia Dortmund]] |lið4=[[Willem II]] |lið5=[[Real Sociedad]] |lið6=[[Newcastle United]] |lið7=[[Liverpool FC]] |leikir (mörk)1=24 (10) |leikir (mörk)2=12 (5) |leikir (mörk)3=5 (0) |leikir (mörk)4=16 (13) |leikir (mörk)5=105 (33) |leikir (mörk)6=86 (54) |leikir (mörk)7=10 (2) |landsliðsár= 2015–2016 <br />2016-2017 <br />2016–2018<br>2017- |landslið= Svíþjóð U17<br>Svíþjóð U19<br> Svíþjóð U21 <br />[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |landsliðsleikir (mörk)= 19 (6) <br />6 (2) <br />7 (0)<br> 62 (13) }} '''Alexander Isak''' (f. 21. september [[1999]]) er sænskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir [[Liverpool FC]] og [[sænska karlalandsliðið í knattspyrnu]]. Isak hóf feril sinn með [[AIK]] í Stokkhólmi, 17 ára gamall. Hann hélt síðan til Evrópu. Gekk til liðs við [[Borussia Dortmund]] og [[Real Sociedad]]. Isak varð næstmarkahæstur í ensku úrvalsdeildinni tímabilið 2024-2025 með 23 mörk fyrir [[Newcastle United]]. Hann skoraði í sigri Newcastle á Liverpool í [[FA-bikarinn|FA-bikarnum]] sama tímabili þegar Newcastle vann sinn fyrst bikar í yfir 50 ár. <ref>[https://www.espn.co.uk/football/match/_/gameId/733028/newcastle-united-liverpool Liverpool - Newcastle United]ESPN, sótt 4. september 2025</ref> Eftir þrjú tímabil með [[Newcastle United]] 2022-2025 hugðist hann fara á nýjar slóðir. Hann tók ekki þátt í undirbúningstímabilinu með liðinu sumarið 2025. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/c3d1dv1gpdjo Isak wants to explore move away from Newcastle] BBC, sótt 4. september 2025</ref> Isak neitaði að æfa með liðinu þegar óskir hans um skipti til annars félag gengu ekki í gegn. Samband hans við [[Eddie Howe]] versnaði en það hafði alltaf verið gott. <ref>[https://www.mbl.is/sport/enski/2025/09/12/tjair_sig_um_brottfor_isaks/ Tjáir sig um brottför Isaks] Mbl.is, sótt 14. september, 2025</ref> Á endanum gerði Isak 6 ára samning við Liverpool 1. september 2025. <ref>[https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-complete-signing-alexander-isak Liverpool complete signing Alexander Isak] Liverpoolfc.com, sótt 1. september 2025</ref> Isak gekk brösuglega til að byrja með og glímdi við meiðsli og markaþurrð. Í lok desember skoraði hann mark gegn Tottenham Hotspur en það vildi ekki betur til en að hann klemmdist undir varnarmanni og fótbrotnaði. Hann varð því frá í nokkra mánuði. <ref>[https://fotbolti.net/news/22-12-2025/isak-buinn-i-adgerd-og-verdur-fra-i-nokkra-manudi Isak búinn í aðgerð og verður frá í nokkra mánuði] Fótbolti.net, sótt 22. desember 2025 </ref> ==Titlar== ;Real Sociedad Copa del Rey: 2019-2020 ;Newcastle United: FA-bikarinn 2024-2025 ==Tenglar== *[https://www.liverpoolfc.com/team/mens/player/alexander-isak Isak á síðu Liverpool FC] ==Tilvísanir== {{F|1999}} [[Flokkur:Sænskir knattspyrnumenn]] 39llyuz5iqv94vflj0czrim5mqo8ysd 1958804 1958802 2026-04-04T10:35:03Z Berserkur 10188 1958804 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= Alexander Isak |mynd= [[Mynd:UEFA EURO qualifiers Sweden vs Spain 20191015 Alexander Isak 56 (cropped).jpg|200px]] |fullt nafn= Alexander Isak |fæðingardagur= {{fæðingardagur og aldur|1999|9|21|}} |fæðingarbær= [[Stokkhólmur]] |fæðingarland= [[Svíþjóð]] |hæð= 1,92 m |staða= Sóknarmaður |núverandi lið= [[Liverpool FC]] |númer= 9 |ár í yngri flokkum= 2005–2016 |yngriflokkalið= [[AIK]] |ár1= 2016-2017 |ár2=2017–2019 |ár3=2017–2019 |ár4=2019 |ár5=2019-2022 |ár6=2022-2025 |ár7=2025- |lið1= [[AIK]] |lið2=[[Borussia Dortmund II]] |lið3=[[Borussia Dortmund]] |lið4=[[Willem II]] |lið5=[[Real Sociedad]] |lið6=[[Newcastle United]] |lið7=[[Liverpool FC]] |leikir (mörk)1=24 (10) |leikir (mörk)2=12 (5) |leikir (mörk)3=5 (0) |leikir (mörk)4=16 (13) |leikir (mörk)5=105 (33) |leikir (mörk)6=86 (54) |leikir (mörk)7=10 (2) |landsliðsár= 2015–2016 <br />2016-2017 <br />2016–2018<br>2017- |landslið= Svíþjóð U17<br>Svíþjóð U19<br> Svíþjóð U21 <br />[[Sænska karlalandsliðið í knattspyrnu|Svíþjóð]] |landsliðsleikir (mörk)= 19 (6) <br />6 (2) <br />7 (0)<br> 62 (13) }} '''Alexander Isak''' (f. 21. september [[1999]]) er sænskur knattspyrnumaður sem spilar fyrir [[Liverpool FC]] og [[sænska karlalandsliðið í knattspyrnu]]. Isak hóf feril sinn með [[AIK]] í Stokkhólmi, 17 ára gamall. Hann hélt síðan til Evrópu. Gekk til liðs við [[Borussia Dortmund]] og [[Real Sociedad]]. ===Newcastle United=== Isak varð næstmarkahæstur í ensku úrvalsdeildinni tímabilið 2024-2025 með 23 mörk fyrir [[Newcastle United]]. Hann skoraði í sigri Newcastle á Liverpool í [[FA-bikarinn|FA-bikarnum]] sama tímabili þegar Newcastle vann sinn fyrst bikar í yfir 50 ár. <ref>[https://www.espn.co.uk/football/match/_/gameId/733028/newcastle-united-liverpool Liverpool - Newcastle United]ESPN, sótt 4. september 2025</ref> Eftir þrjú tímabil með [[Newcastle United]] 2022-2025 hugðist hann fara á nýjar slóðir. Hann tók ekki þátt í undirbúningstímabilinu með liðinu sumarið 2025. <ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/c3d1dv1gpdjo Isak wants to explore move away from Newcastle] BBC, sótt 4. september 2025</ref> Isak neitaði að æfa með liðinu þegar óskir hans um skipti til annars félag gengu ekki í gegn. Samband hans við [[Eddie Howe]] versnaði en það hafði alltaf verið gott. <ref>[https://www.mbl.is/sport/enski/2025/09/12/tjair_sig_um_brottfor_isaks/ Tjáir sig um brottför Isaks] Mbl.is, sótt 14. september, 2025</ref> ===Liverpool FC=== Isak gerði 6 ára samning við Liverpool 1. september 2025. <ref>[https://www.liverpoolfc.com/news/liverpool-complete-signing-alexander-isak Liverpool complete signing Alexander Isak] Liverpoolfc.com, sótt 1. september 2025</ref> Isak gekk brösuglega til að byrja með og glímdi við meiðsli og markaþurrð. Í lok desember skoraði hann mark gegn Tottenham Hotspur en það vildi ekki betur til en að hann klemmdist undir varnarmanni og fótbrotnaði. Hann varð því frá í nokkra mánuði. <ref>[https://fotbolti.net/news/22-12-2025/isak-buinn-i-adgerd-og-verdur-fra-i-nokkra-manudi Isak búinn í aðgerð og verður frá í nokkra mánuði] Fótbolti.net, sótt 22. desember 2025 </ref> ==Titlar== ;Real Sociedad Copa del Rey: 2019-2020 ;Newcastle United: FA-bikarinn 2024-2025 ==Tenglar== *[https://www.liverpoolfc.com/team/mens/player/alexander-isak Isak á síðu Liverpool FC] ==Tilvísanir== {{F|1999}} [[Flokkur:Sænskir knattspyrnumenn]] b4mrsjl74goo16grxed3xv7k9x56ocs Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026 0 188721 1958809 1938943 2026-04-04T11:10:01Z ~2026-20778-36 115155 1958809 wikitext text/x-wiki {{Söngvakeppni | ár = 2026 | þema = ''United by Music'' | mynd = Eurovision 2026 heart - Austria.svg | mynd_stærð = 100px | undanúrslit1 = 12. maí 2026 | undanúrslit2 = 14. maí 2026 | úrslit = 16. maí 2026 | vettvangur = [[Wiener Stadthalle]]<br />[[Vín (Austurríki)|Vín]], [[Austurríki]] | kynnar = | framkvæmdastjóri = Martin Green | sjónvarpsstöð = [[Österreichischer Rundfunk]] (ORF) | þátttakendur = | frumraun = | endurkomur = {{Ubl|{{Esc|Búlgaría}}|{{Esc|Moldóva}}|{{Esc|Rúmenía}}}} | ekki_þátttaka = {{Unbulleted list|{{Esc|Holland}}|{{Esc|Írland}}|{{Esc|Ísland}}|{{Esc|Slóvenía}}|{{Esc|Spánn}}}} | kort = ESC 2026 Map.svg | fjólublár = Y | rauður = | gulur =F | grænn = N | núll_undarúrslit = | núll = | kosning = | sigurvegari = | sigurlag = }} '''Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026''' verður haldin í [[Vín (Austurríki)|Vín]] í [[Austurríki]] dagana 12, 14, og 16. maí 2026, en [[Austurríki í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|Austurríki]] vann [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2025]] með laginu „Wasted Love“.<ref name="esc-location-202508202">{{cite web |date=20 August 2025 |title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2026-vienna-host-city-70th |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250820070056/https://eurovision.tv/story/eurovision-2026-vienna-host-city-70th |archive-date=20 August 2025 |access-date=20 August 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en }}</ref> Þátttaka {{esccnty|Ísrael}}s hefur valdið áframhaldandi deilum og hafa fimm lönd sniðgengið keppnina; {{esccnty|Holland}}, {{esccnty|Írland}}, {{esccnty|Ísland}}, {{esccnty|Slóvenía}} og {{esccnty|Spánn}}.<ref>{{Cite web |author=Ragnar Jón Hrólfsson |date=2025-12-10 |title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026 |url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235 |access-date=2025-12-10 |website= |publisher=[[Ríkisútvarpið|RÚV]] }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{stubbur|sjónvarp}} [[Flokkur:Söngvakeppnir evrópskra sjónvarpsstöðva eftir árum|2026]] [[Flokkur:2026]] pcwqvynus89b52r7aqt3wixsx4t30xo 1958810 1958809 2026-04-04T11:10:31Z ~2026-20778-36 115155 1958810 wikitext text/x-wiki {{Söngvakeppni | ár = 2026 | þema = ''United by Music'' | mynd = Eurovision 2026 heart - Austria.svg | mynd_stærð = 100px | undanúrslit1 = 12. maí 2026 | undanúrslit2 = 14. maí 2026 | úrslit = 16. maí 2026 | vettvangur = [[Wiener Stadthalle]]<br />[[Vín (Austurríki)|Vín]], [[Austurríki]] | kynnar = | framkvæmdastjóri = Martin Green | sjónvarpsstöð = [[Österreichischer Rundfunk]] (ORF) | þátttakendur = | frumraun = | endurkomur = {{Ubl|{{Esc|Búlgaría}}|{{Esc|Moldóva}}|{{Esc|Rúmenía}}}} | ekki_þátttaka = {{Unbulleted list|{{Esc|Holland}}|{{Esc|Írland}}|{{Esc|Ísland}}|{{Esc|Slóvenía}}|{{Esc|Spánn}}}} | kort = ESC 2026 Map.svg | fjólublár = Y | rauður = | grár =F | grænn = N | núll_undarúrslit = | núll = | kosning = | sigurvegari = | sigurlag = }} '''Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026''' verður haldin í [[Vín (Austurríki)|Vín]] í [[Austurríki]] dagana 12, 14, og 16. maí 2026, en [[Austurríki í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva|Austurríki]] vann [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2025]] með laginu „Wasted Love“.<ref name="esc-location-202508202">{{cite web |date=20 August 2025 |title=Eurovision 2026: Vienna is our Host City for the 70th |url=https://eurovision.tv/story/eurovision-2026-vienna-host-city-70th |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20250820070056/https://eurovision.tv/story/eurovision-2026-vienna-host-city-70th |archive-date=20 August 2025 |access-date=20 August 2025 |website=Eurovision.tv |publisher=[[European Broadcasting Union]] (EBU) |language=en }}</ref> Þátttaka {{esccnty|Ísrael}}s hefur valdið áframhaldandi deilum og hafa fimm lönd sniðgengið keppnina; {{esccnty|Holland}}, {{esccnty|Írland}}, {{esccnty|Ísland}}, {{esccnty|Slóvenía}} og {{esccnty|Spánn}}.<ref>{{Cite web |author=Ragnar Jón Hrólfsson |date=2025-12-10 |title=Ísland tekur ekki þátt í Eurovision 2026 |url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/461235 |access-date=2025-12-10 |website= |publisher=[[Ríkisútvarpið|RÚV]] }}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * {{Opinber vefsíða}} {{Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{stubbur|sjónvarp}} [[Flokkur:Söngvakeppnir evrópskra sjónvarpsstöðva eftir árum|2026]] [[Flokkur:2026]] s6e3y9y69d7qlzz8x8furtr6735yx18 Notandi:Heikir7/sandkassi 2 190318 1958745 1950901 2026-04-03T18:42:18Z Heikir7 104127 1958745 wikitext text/x-wiki = Þýski Demókrataflokkurinn (DDP) = {{Stjórnmálaflokkur | flokksnafn_íslenska = Þýski Demókrataflokkurinn | mynd = . | flokksnafn_formlegt = Die Deutsche Demokratische Partei | stofnár = 20. nóvember 1918 | lagt niður = 1930 | einkennislitur = {{color box|#000000|border=darkgray}} [[Svartur]] {{color box|#FF0000|border=darkgray}} [[Rauður]] {{color box|#FFCC00|border=darkgray}} [[gylltur (color)|gylltur]] | gekk í = Þýska ríkisflokkinn (þ.Deutsche Staatspartei, DStP) | hugmyndafræði = Frjálslindur miðjuflokkur }} Þýski demókrataflokkurinn (þ. Deutsche Demokratische Partei, DDP) var frjálslyndur stjórnmálaflokkur sem stóð fyrir miðju eða rétt vinstra megin við miðjuna á hinum pólitíska skala og tók stóran þátt í uppbyggingu hins nýja lýðveldis í [[Þýskaland|Þýskalandi]] eftir lok [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar.]] Flokkurinn var stofnaður í nóvember [[1918]] af fyrrum meðlimum [[Framfaraflokksins]] og mönnum af vinstri væng [[Þjóðernisflokksins]] (þ. Nationalliberale Partei). Eftir stofnun naut flokkurinn þó nokkurs stuðnings, einna helst hjá millistéttinni og var flokkurinn partur af hinu svokallaða Weimar-bandalagi ásamt [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Sósíaldemókrataflokknum]] (SPD) og [[Miðflokkurinn (Þýskaland)|Miðflokknum]] (Zentrum) sem var við völd frá 1919-1920.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Frye |first=Bruce B. |date=1963 |title=The German Democratic Party 1918-1930 |url=https://www.jstor.org/stable/445966 |journal=The Western Political Quarterly |volume=16 |issue=1 |pages=167–179 |doi=10.2307/445966 |issn=0043-4078}}</ref> Staða hans veiktist þó eftir sem leið á tíma [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]]. Aukin skautun í þýsku samfélagi spilaði þar stórt stef í því að miðjuflokkar fengu minna fylgi og kjósendur kusu frekar flokka sem voru á öðrum hvorum jaðrinum og þá einna helst ungir kjósendur. Eftir að fylgi flokksins fór að dvína fór flokkurinn að leita nýrra leiða til að viðhalda pólitískri tilvist sinni. Árið [[1930]] sameinaðist flokkurinn öðrum flokknum, [[Reglu ungra Þjóðverja]], og sameinuðust þeir undir nýju nafni, [[Þýski ríkisflokkurinn]] (þ. Deutsche Staatspartei). Loks lagðist hinn nýi sameinaði flokkur niður eftir að nasistar náðu völdum í Þýskalandi árið 1933.<ref>{{Cite journal |last=Frye |first=Bruce B. |date=1963 |title=The German Democratic Party 1918-1930 |url=https://www.jstor.org/stable/445966 |journal=The Western Political Quarterly |volume=16 |issue=1 |pages=167–179 |doi=10.2307/445966 |issn=0043-4078}}</ref><ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=Oxford University Press|ár=1994}}</ref> Þó nokkuð var um þekkta einstaklinga úr sögu Þýskalands sem voru viðriðnir flokkinn. Þar á meðal var [[Hjalmar Schacht]] sem var seðlabankastjóri Þýskalands um tíma, [[Theodor Heuss]], sem varð seinna meir fyrsti forseti [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalands]], og [[Max Weber]], sem er af mörgum talinn einn merkasti [[Félagsfræði|félagsfræðingur]] síns tíma.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 73, 245</ref><ref>Bollard, Alan: Economists At War, How a Handful og Economists Helped Win and Lose the World Wars. Oxford University Press, 2020. bls. 70 - 71.</ref> == Saga == === Aðdragandinn að stofnun DDP === Eftir seinni heimsstyrjöldina í nóvember 1918 hóf millistéttin að missa trúnna á [[Þýska keisaradæmið|þýska keisaradæminu]] og var ný ríkisstjórn kosin á þjóðþingi Þjóðverja 19. janúar [[1919]]. Í kosningunum var fullgildri sósíalískri stefnu hafnað af kjósendum. Flokkarnir sem mynduðu [[Þjóðflokkanefndina]] 1917-1918 náðu meirihluta í kosningunum. Þessir flokkar tóku sig saman og stofnuðu [[Weimar-bandalagið]] sem stuðlaði að stofnun Weimar-lýðveldisins. Weimar-bandalagið samanstóð af þremur stjórnmálaflokkum: DDP, Sósíaldemókrataflokknum (SPD) og Miðflokknum (Zentrum, DZP). Í kosningunum hlaut SPD 37,9% atkvæða, Miðflokkurinn 19,7% atkvæða og DDP hlaut 18.5% atkvæða.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic, The Crisis of Classical Modernity|höfundur=Peukert, Detlev J.K|bls=33}}</ref> Samsetning þessarar nýju ríkisstjórnar benti til þess að stór hluti kjósenda væru stuðningsmenn lýðræðis og frjálslyndra hugsjóna. Skýrt dæmi um það má sjá í fjölda atkvæða sem DDP fékk. DDP var nýr stjórnmálaflokkur sem hafði erft [[Framfaraflokkinn þýskalandi|Framfaraflokkinn]] (þ. Fortschrittliche Volkspartei) sem var einlægasti frjálslyndi flokkur Þýskalands á þeim tíma.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/445966.pdf?refreqid=fastly-default%3A4b100b83e1f746e718976add93cba414&ab_segments=&initiator=&acceptTC=1|titill=The German Democratic Party 1918-1930|höfundur=Bruce B. Frye|útgefandi=University of Utah on behalf of the Western Political Science Association|mánuður=Mars|ár=1963|bls=167-168}}</ref> === Stofnun DDP === Stofnun DDP má rekja aftur til blaðagreinar sem birtist í Berliner Tageblatt þann 16. nóvember 1918. Þar var uppruni flokksins boðaður. Meðal stofnenda flokksins voru [[Theodor Wolff]], [[Max Weber]], [[Friedrich Naumann]] og [[Hugo Preuß]]. Karlmennirnir sem tóku þátt í stofnun flokksins voru að meirihluta meðlimir Framfaraflokksins. Sömuleiðis gengu menn frá vinstri væng Þjóðernisflokksins (þ. Nationalliberale Partei) til liðs við flokkinn.<ref name=":0" /> DDP reyndi að vera flokkur fyrir alla þrátt fyrir að hann samanstæði næstum því eingöngu af [[Karl|karlmönnum]] úr millistéttinni. Sömuleiðis aðhylltist flokkurinn hugmyndir sem höfðuðu meira til millistéttarinnar heldur en annara. Flokkurinn fyrirleit stétta- eða kenningarlega nálgun. Hann reyndi að blanda saman nokkrum stjórnmálahefðum og heimspeki sem höfðu hver fyrir sig verið sérstök heimssýn í Þýskalandi. Sömuleiðis reyndi DDP að vera [[Frjálslyndisstefna|frjálslyndur]], [[Lýðræði|lýðræðislegur]], [[Félagshyggja|félagslegur]], [[Lýðveldi|lýðveldissinnaður]] og [[Þjóðernishyggja|þjóðernissinnaður]].<ref>{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic, The Crisis of Classical Modernity|höfundur=Peukert, Detlev J.K|bls=245|útgefandi=Douglas & McIntyre Ltd.|ár=1987|ISBN=0-8090-1556-0}}</ref> Upprunaleg áætlun stofnenda DDP var að stofna millistéttarstjórnmálaflokk. Það fór þó úrskeiðis þegar [[Gustav Stresemann|Gustav Stresmann]] var neitað um forystuhlutverk innan flokksins. Það leiddi til þess að félagsleg og efnahagsleg markmið vinstri vængs flokksins rákust á við stóriðjuvæng [[Þjóðernisflokkur þýskaland|Þjóðernisflokksins]]. Stefnuskrá flokksins var ekki ítarleg. Flokkurinn bað einfaldlega millistéttina sjálfa að taka þátt í að berjast fyrir pólitískum og efnahagslegum hagsmunum sínum. DDP barðist fyrir stjórnlagaþingi, friði og reglu.<ref>{{Cite journal |last=Frye |first=Bruce B. |date=1963 |title=The German Democratic Party 1918-1930 |url=https://www.jstor.org/stable/445966 |journal=The Western Political Quarterly |volume=16 |issue=1 |pages=167–179 |doi=10.2307/445966 |issn=0043-4078}}bls. 168</ref> === Hnignun flokksins === Þann 6. júní [[1920]] voru haldnar þingkosningar sem leiddu til stórra breytinga þar sem róttækir flokkar á bæði vinstri og hægri væng jukust í fylgi. Á vinstri væng voru það flokkarnir [[Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn]] (USPD) og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokkurinn]] (KPD), og á hægri væng voru það flokkarnir [[Þýski Þjóðflokkurinn]] (DNVP) og þjóðernisfrjálslyndir í [[Þýska Alþýðuflokknum]] (DVP). Þetta leiddi til þess að Weimar-bandalagið missti meirihlutann sinn.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 70</ref>DDP átti í erfiðleikum með að höfða til yngri kynslóða, sem leituðu frekar til róttækari og öfgafyllri hreyfinga. Eftir því sem pólitískt landslag Weimar-lýðveldisins breyttist og varð meira skipt áttu miðjuflokkar sífellt erfiðara með að viðhalda vægi sínu gagnvart öflugum öflum á hvorum pól fyrir sig, [[Stéttarfélag|stéttafélögum]] og áhrifamiklum [[iðnrekendum]].<ref>{{Bókaheimild|titill=Economics and politics of the Weimar Republic|höfundur=Theo Balderstone|ár=2002|útgefandi=Cambridge university press|bls=103|ISBN=0 521 77760 7}}</ref> <ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=OXFORD UNIVERSITY PRESS|ár=1994|bls=11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.weimarer-republik.net/en/weimar-gateway/people-whos-who-of-the-weimar-republic/parties/ddp/|title=DDP / Weimarer Republik|website=www.weimarer-republik.net|access-date=2026-03-20}}</ref> Kjósendur og meðlimir DDP voru oftar en ekki „jaðarsettir“ eða í „viðkvæmri stöðu“ innan iðnaðarsamfélagsins. Þeir höfnuðu fortíðarþrá en voru á sama tíma óvissir um framtíðina og litu á nútímavæðinguna sem hugmynd sem gæti falið í sér bæði tækifæri og mikla hættu.<ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=OXFORD UNIVERSITY PRESS|ár=1994|bls=9-11}}</ref> Hreyfingin sem flokkurinn tók þátt í að styðja tókst ekki til þess að leysa strúktúrvanda þýska hagkerfisins. Í stað þess að skapa stöðugleika jók hún pólitíska og félagslega krísu Weimar-lýðveldisins undir lok þriðja áratugarins. Á þeim tíma var efnahagsleg óvissa, atvinnuleysi og vaxandi átök milli stétta sífellt áþreifanlegri. Hafði það neikvæð áhrif á miðjuflokka innan stjórnmálakerfisins en einnig meðal almennings. Bitnaði það meðal annars á DDP.<ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=OXFORD UNIVERSITY PRESS 1994|ár=1994|bls=11-13}}</ref> === Nýtt samstarf og nýtt nafn === Vegna örs fylgistaps neyddist DDP til þess að hefja samstarf við stjórnmálaflokkinn [[Regla ungra Þjóðverja]] (þ. ''Jungdeutscher Orden''). Hófst samband þeirra í september [[1930]]. Flokkarnir hófu samstarf til þess að reyna að styrkja stöðu sína innan pólitíska landslagsins í Weimar-lýðveldinu. Einnig til þess að ná til yngri kjósenda og viðhalda áhrifum sínum í bæði félags- og efnahagsmálum Þýskalands á þeim erfiðu tímum sem stóðu yfir. Samstarfi flokkanna var líkt við [[neyðarhjónaband]] (e. shotgun marriage) og í tengslum við það breytti flokkurinn nafni sínu yfir í Deutsche Staatspartei. Var það gert í von um að endurvekja stuðning flokksins, sýna nýja stefnu og marka tímamót í sögu flokksins í miðri pólitískri óreiðu. Þessi breyting náði þó ekki að snúa við hnignuninni. Þrátt fyrir nýtt nafn og tilraunir til endurvakningar fjaraði flokkurinn út sem sjálfstætt pólitískt afl [[1933]] þegar [[Nasismi|nasistar]] tóku við völdum í Þýskalandi.<ref>{{Bókaheimild|titill=Economics and politics of the Weimar Republic|höfundur=Theo Balderstone|bls=3|útgefandi=Cambridge university press|ár=2002}}</ref> == Ýmsir meðlimir DDP == [[Mynd:Hugo Preuß 1919 (cropped).jpg|thumb|145x145dp|Hugo Preuß]] === Hugo Preuß === [[Hugo Preuß]] var lykilmaður í mótun nýja ríkisins strax eftir byltinguna 1918. Hann var frjálslyndur [[Lögfræði|lögfræðingur]] sem [[Friedrich Ebert]] fól það verkefni 15. nóvember 1918 að semja drög að nýrri [[stjórnarskrá]] Weimar-lýðveldissins. Skipun hans sýndi að nýja kerfið ætlaði að byggja á þýskri stjórnskipunarhefð. Hann vildi breyta skipulagi ríkisins (þ. Länder), meðal annars með því að skipta [[Prússland|Prússlandi]] upp og sameina smærri ríki til að styrkja miðstjórnarvaldið, en áætlunin fékkst ekki fram vegna andstöðu ríkjanna.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls 36</ref> [[Mynd:Walther Rathenau.jpg|thumb|142x142dp|Walther Rathenau]] === Walther Rathenau === [[Walther Rathenau]] var einn af áhrifamestu mönnum DDP en jafnframt skotmark öfgaafla. Hann var gyðingur, menntamaður og utanríkisráðherra sem undirritaði [[Rapallo-samninginn]] við [[Sovétríkin]]. Hann var myrtur árið [[1922]] af hryðjuverkahópum af hægri vængnum sem hötuðu hann fyrir uppruna hans og pólitík. Morðið á honum leiddi til mikilla mótmæla til stuðnings lýðræðinu og staðsetningu ,,Laga um vernd lýðræðisins” (þ. Gesetz zum Schutze de Republik). Morðið á Rathenau var mikið áfall fyrir lýðveldið og varð úr því vaxandi hatur öfgahægrimanna í garð frjálslyndra leiðtoga.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 73</ref> [[Mynd:Hjalmar Schacht.jpg|thumb|164x164dp|Hjalmar Schacht]] === Hjalmar Schacht === [[Hjalmar Schacht]] var áður í [[Ungfrjálslynda félaginu]] og tók þátt í stofnun Þýska demókrataflokksins DDP eftir stríðið til að stuðla að frjálslyndum lýðræðisgildum. Undir hans þátttöku náði DDP miklum árangri 1919, fékk 74 þingmenn og tvö ráðherraembætti, og laðaði að sér vísindamenn og borgaralegar stéttir. Schacht gegndi mikilvægu hlutverki í fjáröflun og stefnumótun fyrir flokkinn en vildi ekki sjálfur bjóða sig fram. Eftir kosningarnar 6. júní 1920 veiktist staða DDP, þeir misstu meirihluta og pólitískur óstöðugleiki í Weimar-lýðveldinu jókst.<ref>Bollard, Alan: Economists At War, How a Handful og Economists Helped Win and Lose the World Wars. Oxford University Press, 2020. bls. 70 - 71.</ref> [[Mynd:Theodor Heuss 1924.jpg|thumb|151x151dp|Theodor Heuss 1924]] === Theodor Heuss === [[Theodor Heuss]], sem síðar varð fyrsti forseti Vestur-Þýskalands, reyndi að brúa bilið milli ólíkra fylkinga. Hann tók þátt í deilum um lög frá [[1926]] sem miðuðu að verndun ungs fólks gegn ósiðlegum ritum. Heuss reyndi að gera lögin ásættanleg fyrir vinstrimenn með því að segja að það væri ekki bara til félagsmálastefna fyrir launasamninga heldur líka ,,félagsmálastefna sálarinnar”. Tilraunir hans til málamiðlunar tókust ekki fullkomlega þar sem báðir aðilar (íhaldsmenn og frjálslyndir/vinstrimenn) voru ósáttir við lokaniðurstöðuna. Heuss er gott dæmi um hvernig DDP reyndi að vera ,,brú” í menningarmálum og hversu erfitt var að ná samstöðu í hinu klofna Weimar-samfélagi.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls 144</ref> [[Mynd:Max Weber in 1918.png|thumb|149x149dp|Max Weber, 1918]] === Max Weber === Þótt [[Max Weber]] sé þekktastur sem félagsfræðingur var hann virkur í DDP í upphafi. Weber var svartsýnn á framtíðina og spáði því að vestræn skynsemistrú myndi leiða til stálharðrar skeljar (þ. Stahlhartes Gehäuse) [[Skrifræði|skrifræðis]] og [[Þrælahald|ánauðar]]. Hann talaði um töfratæmingu veraldarinnar (þ. Entzauberung der Welt) þar sem vísindi og rökfræði kæmu í stað dulspeki.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 186</ref> Samkvæmt Weber tókst Weimar-lýðveldinu aldrei að skapa sér lögmæti í augum almennings, hvorki á hefðbundinn, rökréttan né karismatískan hátt.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 217</ref> === Fredrich Meinecke === [[Fredrich Meinecke]] var sagnfræðingur sem studdi lýðveldið sem svokallaður ,,lýðveldissinni af skynsemi” (þ. Vernunftrepublikaner). Hann studdi lýðræðislegar umbætur og endurnýjun frjálslyndisstefnu, ásamt mönnum á borð við Max Weber, þar sem hann taldi það einu leiðina til að tryggja innri einingu þýsku þjóðarinnar eftir ósigurinn í fyrri heimsstyrjöldinni. Í riti sínu Idee der Staatsräson ([[1924]]) rýndi hann í hugtakið ríkishagmunir og varaði við öfgafullri valdapólitík. Hann taldi nauðsynlegt að ríkið reyndi að samræma andstæðar kröfur siðræðis og valdapólitíkur.<ref>{{Cite web|url=https://www.age-of-the-sage.org/history/historian/Friedrich_Meinecke.html|title=Friedrich Meinecke Cosmopolitanism and the National State|website=www.age-of-the-sage.org|access-date=2026-03-20}}</ref>Meinecke varð síðar vitni að hruni lýðveldisins og uppgangi nasismans sem hann kallaði ,,hina þýsku hörmung” (þ. German catastrophe).<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 245</ref> ==Úrslit kosninga== {| class="wikitable" |- ! Kosningaár ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– |- | [[1919 German federal election|1919]] | 5,641,825 | 18.6 (3. sæti) | {{composition bar|75|423|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | Nýr flokkur |- | [[1920 German federal election|1920]] | 2,333,741 | 8.3 (6. sæti) | {{composition bar|39|459|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{decrease}} 36 |- | [[May 1924 German federal election|Maí 1924]] | 1,655,129 | 5.7 (7. sæti) | {{composition bar|28|472|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{decrease}} 11 |- | [[December 1924 German federal election|Desember 1924]] | 1,919,829 | 6.3 (6. sæti) | {{composition bar|32|493|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{increase}} 4 |- | [[1928 German federal election|1928]] | 1,479,374 | 4.8 (6. sæti) | {{composition bar|25|491|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{decrease}} 7 |- | [[1930 German federal election|1930]] | 1,322,034 | 3.8 (8. sæti) | {{composition bar|20|577|hex={{party color|German State Party}}}} | {{decrease}} 5 |- | [[July 1932 German federal election|Júlí 1932]] | 371,800 | 1.0 (8. sæti) | {{composition bar|4|608|hex={{party color|German State Party}}}} | {{decrease}} 16 |- | [[November 1932 German federal election|Nóvember 1932]] | 336,447 | 1.0 (9. sæti) | {{composition bar|2|584|hex={{party color|German State Party}}}} | {{decrease}} 2 |- | [[1933 German federal election|1933]] | 334,242 | 0.9 (9. sæti) | {{composition bar|5|647|hex={{party color|German State Party}}}} | {{increase}} 3 |} == Formenn DDP og DStP == {| class="wikitable" |- ! Ár ! Flokkur ! Formaður |- | 1919 | DDP | [[Friedrich Naumann]] |- | 1919–1924 | DDP | [[Carl Wilhelm Petersen]] |- | 1924–1930 | DDP | [[Erich Koch-Weser]] |- | 1930–1933 | DStP | [[Hermann Dietrich]] |} = Heimildir = <references /> fbk4v386vby62wkd15odmwgxohpyu57 1958747 1958745 2026-04-03T18:48:48Z Heikir7 104127 /* Þýski Demókrataflokkurinn (DDP) */ 1958747 wikitext text/x-wiki == Þýski Demókrataflokkurinn (DDP) == {{Stjórnmálaflokkur | flokksnafn_íslenska = Þýski Demókrataflokkurinn | mynd = . | flokksnafn_formlegt = Die Deutsche Demokratische Partei | stofnár = 20. nóvember 1918 | lagt niður = 1930 | einkennislitur = {{color box|#000000|border=darkgray}} [[Svartur]] {{color box|#FF0000|border=darkgray}} [[Rauður]] {{color box|#FFCC00|border=darkgray}} [[gylltur (color)|gylltur]] | gekk í = Þýska ríkisflokkinn (þ.Deutsche Staatspartei, DStP) | hugmyndafræði = Frjálslindur miðjuflokkur }} Þýski demókrataflokkurinn (þ. Deutsche Demokratische Partei, DDP) var frjálslyndur stjórnmálaflokkur sem stóð fyrir miðju eða rétt vinstra megin við miðjuna á hinum pólitíska skala og tók stóran þátt í uppbyggingu hins nýja lýðveldis í [[Þýskaland|Þýskalandi]] eftir lok [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar.]] Flokkurinn var stofnaður í nóvember [[1918]] af fyrrum meðlimum [[Framfaraflokksins]] og mönnum af vinstri væng [[Þjóðernisflokksins]] (þ. Nationalliberale Partei). Eftir stofnun naut flokkurinn þó nokkurs stuðnings, einna helst hjá millistéttinni og var flokkurinn partur af hinu svokallaða Weimar-bandalagi ásamt [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Sósíaldemókrataflokknum]] (SPD) og [[Miðflokkurinn (Þýskaland)|Miðflokknum]] (Zentrum) sem var við völd frá 1919-1920.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Frye |first=Bruce B. |date=1963 |title=The German Democratic Party 1918-1930 |url=https://www.jstor.org/stable/445966 |journal=The Western Political Quarterly |volume=16 |issue=1 |pages=167–179 |doi=10.2307/445966 |issn=0043-4078}}</ref> Staða hans veiktist þó eftir sem leið á tíma [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]]. Aukin skautun í þýsku samfélagi spilaði þar stórt stef í því að miðjuflokkar fengu minna fylgi og kjósendur kusu frekar flokka sem voru á öðrum hvorum jaðrinum og þá einna helst ungir kjósendur. Eftir að fylgi flokksins fór að dvína fór flokkurinn að leita nýrra leiða til að viðhalda pólitískri tilvist sinni. Árið [[1930]] sameinaðist flokkurinn öðrum flokknum, [[Reglu ungra Þjóðverja]], og sameinuðust þeir undir nýju nafni, [[Þýski ríkisflokkurinn]] (þ. Deutsche Staatspartei). Loks lagðist hinn nýi sameinaði flokkur niður eftir að nasistar náðu völdum í Þýskalandi árið 1933.<ref>{{Cite journal |last=Frye |first=Bruce B. |date=1963 |title=The German Democratic Party 1918-1930 |url=https://www.jstor.org/stable/445966 |journal=The Western Political Quarterly |volume=16 |issue=1 |pages=167–179 |doi=10.2307/445966 |issn=0043-4078}}</ref><ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=Oxford University Press|ár=1994}}</ref> Þó nokkuð var um þekkta einstaklinga úr sögu Þýskalands sem voru viðriðnir flokkinn. Þar á meðal var [[Hjalmar Schacht]] sem var seðlabankastjóri Þýskalands um tíma, [[Theodor Heuss]], sem varð seinna meir fyrsti forseti [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalands]], og [[Max Weber]], sem er af mörgum talinn einn merkasti [[Félagsfræði|félagsfræðingur]] síns tíma.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 73, 245</ref><ref>Bollard, Alan: Economists At War, How a Handful og Economists Helped Win and Lose the World Wars. Oxford University Press, 2020. bls. 70 - 71.</ref> = Saga = === Aðdragandinn að stofnun DDP === Eftir seinni heimsstyrjöldina í nóvember 1918 hóf millistéttin að missa trúnna á [[Þýska keisaradæmið|þýska keisaradæminu]] og var ný ríkisstjórn kosin á þjóðþingi Þjóðverja 19. janúar [[1919]]. Í kosningunum var fullgildri sósíalískri stefnu hafnað af kjósendum. Flokkarnir sem mynduðu [[Þjóðflokkanefndina]] 1917-1918 náðu meirihluta í kosningunum. Þessir flokkar tóku sig saman og stofnuðu [[Weimar-bandalagið]] sem stuðlaði að stofnun Weimar-lýðveldisins. Weimar-bandalagið samanstóð af þremur stjórnmálaflokkum: DDP, Sósíaldemókrataflokknum (SPD) og Miðflokknum (Zentrum, DZP). Í kosningunum hlaut SPD 37,9% atkvæða, Miðflokkurinn 19,7% atkvæða og DDP hlaut 18.5% atkvæða.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic, The Crisis of Classical Modernity|höfundur=Peukert, Detlev J.K|bls=33}}</ref> Samsetning þessarar nýju ríkisstjórnar benti til þess að stór hluti kjósenda væru stuðningsmenn lýðræðis og frjálslyndra hugsjóna. Skýrt dæmi um það má sjá í fjölda atkvæða sem DDP fékk. DDP var nýr stjórnmálaflokkur sem hafði erft [[Framfaraflokkinn þýskalandi|Framfaraflokkinn]] (þ. Fortschrittliche Volkspartei) sem var einlægasti frjálslyndi flokkur Þýskalands á þeim tíma.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/445966.pdf?refreqid=fastly-default%3A4b100b83e1f746e718976add93cba414&ab_segments=&initiator=&acceptTC=1|titill=The German Democratic Party 1918-1930|höfundur=Bruce B. Frye|útgefandi=University of Utah on behalf of the Western Political Science Association|mánuður=Mars|ár=1963|bls=167-168}}</ref> === Stofnun DDP === Stofnun DDP má rekja aftur til blaðagreinar sem birtist í Berliner Tageblatt þann 16. nóvember 1918. Þar var uppruni flokksins boðaður. Meðal stofnenda flokksins voru [[Theodor Wolff]], [[Max Weber]], [[Friedrich Naumann]] og [[Hugo Preuß]]. Karlmennirnir sem tóku þátt í stofnun flokksins voru að meirihluta meðlimir Framfaraflokksins. Sömuleiðis gengu menn frá vinstri væng Þjóðernisflokksins (þ. Nationalliberale Partei) til liðs við flokkinn.<ref name=":0" /> DDP reyndi að vera flokkur fyrir alla þrátt fyrir að hann samanstæði næstum því eingöngu af [[Karl|karlmönnum]] úr millistéttinni. Sömuleiðis aðhylltist flokkurinn hugmyndir sem höfðuðu meira til millistéttarinnar heldur en annara. Flokkurinn fyrirleit stétta- eða kenningarlega nálgun. Hann reyndi að blanda saman nokkrum stjórnmálahefðum og heimspeki sem höfðu hver fyrir sig verið sérstök heimssýn í Þýskalandi. Sömuleiðis reyndi DDP að vera [[Frjálslyndisstefna|frjálslyndur]], [[Lýðræði|lýðræðislegur]], [[Félagshyggja|félagslegur]], [[Lýðveldi|lýðveldissinnaður]] og [[Þjóðernishyggja|þjóðernissinnaður]].<ref>{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic, The Crisis of Classical Modernity|höfundur=Peukert, Detlev J.K|bls=245|útgefandi=Douglas & McIntyre Ltd.|ár=1987|ISBN=0-8090-1556-0}}</ref> Upprunaleg áætlun stofnenda DDP var að stofna millistéttarstjórnmálaflokk. Það fór þó úrskeiðis þegar [[Gustav Stresemann|Gustav Stresmann]] var neitað um forystuhlutverk innan flokksins. Það leiddi til þess að félagsleg og efnahagsleg markmið vinstri vængs flokksins rákust á við stóriðjuvæng [[Þjóðernisflokkur þýskaland|Þjóðernisflokksins]]. Stefnuskrá flokksins var ekki ítarleg. Flokkurinn bað einfaldlega millistéttina sjálfa að taka þátt í að berjast fyrir pólitískum og efnahagslegum hagsmunum sínum. DDP barðist fyrir stjórnlagaþingi, friði og reglu.<ref>{{Cite journal |last=Frye |first=Bruce B. |date=1963 |title=The German Democratic Party 1918-1930 |url=https://www.jstor.org/stable/445966 |journal=The Western Political Quarterly |volume=16 |issue=1 |pages=167–179 |doi=10.2307/445966 |issn=0043-4078}}bls. 168</ref> === Hnignun flokksins === Þann 6. júní [[1920]] voru haldnar þingkosningar sem leiddu til stórra breytinga þar sem róttækir flokkar á bæði vinstri og hægri væng jukust í fylgi. Á vinstri væng voru það flokkarnir [[Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn]] (USPD) og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokkurinn]] (KPD), og á hægri væng voru það flokkarnir [[Þýski Þjóðflokkurinn]] (DNVP) og þjóðernisfrjálslyndir í [[Þýska Alþýðuflokknum]] (DVP). Þetta leiddi til þess að Weimar-bandalagið missti meirihlutann sinn.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 70</ref>DDP átti í erfiðleikum með að höfða til yngri kynslóða, sem leituðu frekar til róttækari og öfgafyllri hreyfinga. Eftir því sem pólitískt landslag Weimar-lýðveldisins breyttist og varð meira skipt áttu miðjuflokkar sífellt erfiðara með að viðhalda vægi sínu gagnvart öflugum öflum á hvorum pól fyrir sig, [[Stéttarfélag|stéttafélögum]] og áhrifamiklum [[iðnrekendum]].<ref>{{Bókaheimild|titill=Economics and politics of the Weimar Republic|höfundur=Theo Balderstone|ár=2002|útgefandi=Cambridge university press|bls=103|ISBN=0 521 77760 7}}</ref> <ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=OXFORD UNIVERSITY PRESS|ár=1994|bls=11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.weimarer-republik.net/en/weimar-gateway/people-whos-who-of-the-weimar-republic/parties/ddp/|title=DDP / Weimarer Republik|website=www.weimarer-republik.net|access-date=2026-03-20}}</ref> Kjósendur og meðlimir DDP voru oftar en ekki „jaðarsettir“ eða í „viðkvæmri stöðu“ innan iðnaðarsamfélagsins. Þeir höfnuðu fortíðarþrá en voru á sama tíma óvissir um framtíðina og litu á nútímavæðinguna sem hugmynd sem gæti falið í sér bæði tækifæri og mikla hættu.<ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=OXFORD UNIVERSITY PRESS|ár=1994|bls=9-11}}</ref> Hreyfingin sem flokkurinn tók þátt í að styðja tókst ekki til þess að leysa strúktúrvanda þýska hagkerfisins. Í stað þess að skapa stöðugleika jók hún pólitíska og félagslega krísu Weimar-lýðveldisins undir lok þriðja áratugarins. Á þeim tíma var efnahagsleg óvissa, atvinnuleysi og vaxandi átök milli stétta sífellt áþreifanlegri. Hafði það neikvæð áhrif á miðjuflokka innan stjórnmálakerfisins en einnig meðal almennings. Bitnaði það meðal annars á DDP.<ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=OXFORD UNIVERSITY PRESS 1994|ár=1994|bls=11-13}}</ref> === Nýtt samstarf og nýtt nafn === Vegna örs fylgistaps neyddist DDP til þess að hefja samstarf við stjórnmálaflokkinn [[Regla ungra Þjóðverja]] (þ. ''Jungdeutscher Orden''). Hófst samband þeirra í september [[1930]]. Flokkarnir hófu samstarf til þess að reyna að styrkja stöðu sína innan pólitíska landslagsins í Weimar-lýðveldinu. Einnig til þess að ná til yngri kjósenda og viðhalda áhrifum sínum í bæði félags- og efnahagsmálum Þýskalands á þeim erfiðu tímum sem stóðu yfir. Samstarfi flokkanna var líkt við [[neyðarhjónaband]] (e. shotgun marriage) og í tengslum við það breytti flokkurinn nafni sínu yfir í Deutsche Staatspartei. Var það gert í von um að endurvekja stuðning flokksins, sýna nýja stefnu og marka tímamót í sögu flokksins í miðri pólitískri óreiðu. Þessi breyting náði þó ekki að snúa við hnignuninni. Þrátt fyrir nýtt nafn og tilraunir til endurvakningar fjaraði flokkurinn út sem sjálfstætt pólitískt afl [[1933]] þegar [[Nasismi|nasistar]] tóku við völdum í Þýskalandi.<ref>{{Bókaheimild|titill=Economics and politics of the Weimar Republic|höfundur=Theo Balderstone|bls=3|útgefandi=Cambridge university press|ár=2002}}</ref> = Ýmsir meðlimir DDP = [[Mynd:Hugo Preuß 1919 (cropped).jpg|thumb|145x145dp|Hugo Preuß]] === Hugo Preuß === [[Hugo Preuß]] var lykilmaður í mótun nýja ríkisins strax eftir byltinguna 1918. Hann var frjálslyndur [[Lögfræði|lögfræðingur]] sem [[Friedrich Ebert]] fól það verkefni 15. nóvember 1918 að semja drög að nýrri [[stjórnarskrá]] Weimar-lýðveldissins. Skipun hans sýndi að nýja kerfið ætlaði að byggja á þýskri stjórnskipunarhefð. Hann vildi breyta skipulagi ríkisins (þ. Länder), meðal annars með því að skipta [[Prússland|Prússlandi]] upp og sameina smærri ríki til að styrkja miðstjórnarvaldið, en áætlunin fékkst ekki fram vegna andstöðu ríkjanna.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls 36</ref> [[Mynd:Walther Rathenau.jpg|thumb|142x142dp|Walther Rathenau]] === Walther Rathenau === [[Walther Rathenau]] var einn af áhrifamestu mönnum DDP en jafnframt skotmark öfgaafla. Hann var gyðingur, menntamaður og utanríkisráðherra sem undirritaði [[Rapallo-samninginn]] við [[Sovétríkin]]. Hann var myrtur árið [[1922]] af hryðjuverkahópum af hægri vængnum sem hötuðu hann fyrir uppruna hans og pólitík. Morðið á honum leiddi til mikilla mótmæla til stuðnings lýðræðinu og staðsetningu ,,Laga um vernd lýðræðisins” (þ. Gesetz zum Schutze de Republik). Morðið á Rathenau var mikið áfall fyrir lýðveldið og varð úr því vaxandi hatur öfgahægrimanna í garð frjálslyndra leiðtoga.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 73</ref> [[Mynd:Hjalmar Schacht.jpg|thumb|164x164dp|Hjalmar Schacht]] === Hjalmar Schacht === [[Hjalmar Schacht]] var áður í [[Ungfrjálslynda félaginu]] og tók þátt í stofnun Þýska demókrataflokksins DDP eftir stríðið til að stuðla að frjálslyndum lýðræðisgildum. Undir hans þátttöku náði DDP miklum árangri 1919, fékk 74 þingmenn og tvö ráðherraembætti, og laðaði að sér vísindamenn og borgaralegar stéttir. Schacht gegndi mikilvægu hlutverki í fjáröflun og stefnumótun fyrir flokkinn en vildi ekki sjálfur bjóða sig fram. Eftir kosningarnar 6. júní 1920 veiktist staða DDP, þeir misstu meirihluta og pólitískur óstöðugleiki í Weimar-lýðveldinu jókst.<ref>Bollard, Alan: Economists At War, How a Handful og Economists Helped Win and Lose the World Wars. Oxford University Press, 2020. bls. 70 - 71.</ref> [[Mynd:Theodor Heuss 1924.jpg|thumb|151x151dp|Theodor Heuss 1924]] === Theodor Heuss === [[Theodor Heuss]], sem síðar varð fyrsti forseti Vestur-Þýskalands, reyndi að brúa bilið milli ólíkra fylkinga. Hann tók þátt í deilum um lög frá [[1926]] sem miðuðu að verndun ungs fólks gegn ósiðlegum ritum. Heuss reyndi að gera lögin ásættanleg fyrir vinstrimenn með því að segja að það væri ekki bara til félagsmálastefna fyrir launasamninga heldur líka ,,félagsmálastefna sálarinnar”. Tilraunir hans til málamiðlunar tókust ekki fullkomlega þar sem báðir aðilar (íhaldsmenn og frjálslyndir/vinstrimenn) voru ósáttir við lokaniðurstöðuna. Heuss er gott dæmi um hvernig DDP reyndi að vera ,,brú” í menningarmálum og hversu erfitt var að ná samstöðu í hinu klofna Weimar-samfélagi.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls 144</ref> [[Mynd:Max Weber in 1918.png|thumb|149x149dp|Max Weber, 1918]] === Max Weber === Þótt [[Max Weber]] sé þekktastur sem félagsfræðingur var hann virkur í DDP í upphafi. Weber var svartsýnn á framtíðina og spáði því að vestræn skynsemistrú myndi leiða til stálharðrar skeljar (þ. Stahlhartes Gehäuse) [[Skrifræði|skrifræðis]] og [[Þrælahald|ánauðar]]. Hann talaði um töfratæmingu veraldarinnar (þ. Entzauberung der Welt) þar sem vísindi og rökfræði kæmu í stað dulspeki.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 186</ref> Samkvæmt Weber tókst Weimar-lýðveldinu aldrei að skapa sér lögmæti í augum almennings, hvorki á hefðbundinn, rökréttan né karismatískan hátt.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 217</ref> === Fredrich Meinecke === [[Fredrich Meinecke]] var sagnfræðingur sem studdi lýðveldið sem svokallaður ,,lýðveldissinni af skynsemi” (þ. Vernunftrepublikaner). Hann studdi lýðræðislegar umbætur og endurnýjun frjálslyndisstefnu, ásamt mönnum á borð við Max Weber, þar sem hann taldi það einu leiðina til að tryggja innri einingu þýsku þjóðarinnar eftir ósigurinn í fyrri heimsstyrjöldinni. Í riti sínu Idee der Staatsräson ([[1924]]) rýndi hann í hugtakið ríkishagmunir og varaði við öfgafullri valdapólitík. Hann taldi nauðsynlegt að ríkið reyndi að samræma andstæðar kröfur siðræðis og valdapólitíkur.<ref>{{Cite web|url=https://www.age-of-the-sage.org/history/historian/Friedrich_Meinecke.html|title=Friedrich Meinecke Cosmopolitanism and the National State|website=www.age-of-the-sage.org|access-date=2026-03-20}}</ref>Meinecke varð síðar vitni að hruni lýðveldisins og uppgangi nasismans sem hann kallaði ,,hina þýsku hörmung” (þ. German catastrophe).<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 245</ref> = Úrslit kosninga = {| class="wikitable" |- ! Kosningaár ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– |- | [[1919 German federal election|1919]] | 5,641,825 | 18.6 (3. sæti) | {{composition bar|75|423|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | Nýr flokkur |- | [[1920 German federal election|1920]] | 2,333,741 | 8.3 (6. sæti) | {{composition bar|39|459|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{decrease}} 36 |- | [[May 1924 German federal election|Maí 1924]] | 1,655,129 | 5.7 (7. sæti) | {{composition bar|28|472|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{decrease}} 11 |- | [[December 1924 German federal election|Desember 1924]] | 1,919,829 | 6.3 (6. sæti) | {{composition bar|32|493|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{increase}} 4 |- | [[1928 German federal election|1928]] | 1,479,374 | 4.8 (6. sæti) | {{composition bar|25|491|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{decrease}} 7 |- | [[1930 German federal election|1930]] | 1,322,034 | 3.8 (8. sæti) | {{composition bar|20|577|hex={{party color|German State Party}}}} | {{decrease}} 5 |- | [[July 1932 German federal election|Júlí 1932]] | 371,800 | 1.0 (8. sæti) | {{composition bar|4|608|hex={{party color|German State Party}}}} | {{decrease}} 16 |- | [[November 1932 German federal election|Nóvember 1932]] | 336,447 | 1.0 (9. sæti) | {{composition bar|2|584|hex={{party color|German State Party}}}} | {{decrease}} 2 |- | [[1933 German federal election|1933]] | 334,242 | 0.9 (9. sæti) | {{composition bar|5|647|hex={{party color|German State Party}}}} | {{increase}} 3 |} == Formenn DDP og DStP == {| class="wikitable" |- ! Ár ! Flokkur ! Formaður |- | 1919 | DDP | [[Friedrich Naumann]] |- | 1919–1924 | DDP | [[Carl Wilhelm Petersen]] |- | 1924–1930 | DDP | [[Erich Koch-Weser]] |- | 1930–1933 | DStP | [[Hermann Dietrich]] |} = Heimildir = <references /> 3ipqslrwa8iwuovsjprbzts59pxov3h 1958771 1958747 2026-04-04T00:26:59Z Heikir7 104127 1958771 wikitext text/x-wiki == Þýski Demókrataflokkurinn (DDP) == {{Stjórnmálaflokkur | flokksnafn_íslenska = Þýski Demókrataflokkurinn | mynd = ......................................................... | flokksnafn_formlegt = Die Deutsche Demokratische Partei | stofnár = 20. nóvember 1918 | lagt niður = 1930 | einkennislitur = {{color box|#000000|border=darkgray}} [[Svartur]] {{color box|#FF0000|border=darkgray}} [[Rauður]] {{color box|#FFCC00|border=darkgray}} [[gylltur (color)|gylltur]] | gekk í = Þýska ríkisflokkinn (þ.Deutsche Staatspartei, DStP) | hugmyndafræði = Frjálslindur miðjuflokkur }} Þýski demókrataflokkurinn (þ. Deutsche Demokratische Partei, DDP) var frjálslyndur stjórnmálaflokkur sem stóð fyrir miðju eða rétt vinstra megin við miðjuna á hinum pólitíska skala og tók stóran þátt í uppbyggingu hins nýja lýðveldis í [[Þýskaland|Þýskalandi]] eftir lok [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar.]] Flokkurinn var stofnaður í nóvember [[1918]] af fyrrum meðlimum [[Framfaraflokksins]] og mönnum af vinstri væng [[Þjóðernisflokksins]] (þ. Nationalliberale Partei). Eftir stofnun naut flokkurinn þó nokkurs stuðnings, einna helst hjá millistéttinni og var flokkurinn partur af hinu svokallaða Weimar-bandalagi ásamt [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Þýskaland)|Sósíaldemókrataflokknum]] (SPD) og [[Miðflokkurinn (Þýskaland)|Miðflokknum]] (Zentrum) sem var við völd frá 1919-1920.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}}</ref><ref>{{Cite journal |last=Frye |first=Bruce B. |date=1963 |title=The German Democratic Party 1918-1930 |url=https://www.jstor.org/stable/445966 |journal=The Western Political Quarterly |volume=16 |issue=1 |pages=167–179 |doi=10.2307/445966 |issn=0043-4078}}</ref> Staða hans veiktist þó eftir sem leið á tíma [[Weimar-lýðveldið|Weimar-lýðveldisins]]. Aukin skautun í þýsku samfélagi spilaði þar stórt stef í því að miðjuflokkar fengu minna fylgi og kjósendur kusu frekar flokka sem voru á öðrum hvorum jaðrinum og þá einna helst ungir kjósendur. Eftir að fylgi flokksins fór að dvína fór flokkurinn að leita nýrra leiða til að viðhalda pólitískri tilvist sinni. Árið [[1930]] sameinaðist flokkurinn öðrum flokknum, [[Reglu ungra Þjóðverja]], og sameinuðust þeir undir nýju nafni, [[Þýski ríkisflokkurinn]] (þ. Deutsche Staatspartei). Loks lagðist hinn nýi sameinaði flokkur niður eftir að nasistar náðu völdum í Þýskalandi árið 1933.<ref>{{Cite journal |last=Frye |first=Bruce B. |date=1963 |title=The German Democratic Party 1918-1930 |url=https://www.jstor.org/stable/445966 |journal=The Western Political Quarterly |volume=16 |issue=1 |pages=167–179 |doi=10.2307/445966 |issn=0043-4078}}</ref><ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=Oxford University Press|ár=1994}}</ref> Þó nokkuð var um þekkta einstaklinga úr sögu Þýskalands sem voru viðriðnir flokkinn. Þar á meðal var [[Hjalmar Schacht]] sem var seðlabankastjóri Þýskalands um tíma, [[Theodor Heuss]], sem varð seinna meir fyrsti forseti [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þýskalands]], og [[Max Weber]], sem er af mörgum talinn einn merkasti [[Félagsfræði|félagsfræðingur]] síns tíma.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 73, 245</ref><ref>Bollard, Alan: Economists At War, How a Handful og Economists Helped Win and Lose the World Wars. Oxford University Press, 2020. bls. 70 - 71.</ref> = Saga = === Aðdragandinn að stofnun DDP === Eftir seinni heimsstyrjöldina í nóvember 1918 hóf millistéttin að missa trúnna á [[Þýska keisaradæmið|þýska keisaradæminu]] og var ný ríkisstjórn kosin á þjóðþingi Þjóðverja 19. janúar [[1919]]. Í kosningunum var fullgildri sósíalískri stefnu hafnað af kjósendum. Flokkarnir sem mynduðu [[Þjóðflokkanefndina]] 1917-1918 náðu meirihluta í kosningunum. Þessir flokkar tóku sig saman og stofnuðu [[Weimar-bandalagið]] sem stuðlaði að stofnun Weimar-lýðveldisins. Weimar-bandalagið samanstóð af þremur stjórnmálaflokkum: DDP, Sósíaldemókrataflokknum (SPD) og Miðflokknum (Zentrum, DZP). Í kosningunum hlaut SPD 37,9% atkvæða, Miðflokkurinn 19,7% atkvæða og DDP hlaut 18.5% atkvæða.<ref>{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic, The Crisis of Classical Modernity|höfundur=Peukert, Detlev J.K|bls=33}}</ref> Samsetning þessarar nýju ríkisstjórnar benti til þess að stór hluti kjósenda væru stuðningsmenn lýðræðis og frjálslyndra hugsjóna. Skýrt dæmi um það má sjá í fjölda atkvæða sem DDP fékk. DDP var nýr stjórnmálaflokkur sem hafði erft [[Framfaraflokkinn þýskalandi|Framfaraflokkinn]] (þ. Fortschrittliche Volkspartei) sem var einlægasti frjálslyndi flokkur Þýskalands á þeim tíma.<ref name=":0">{{Vefheimild|url=https://www.jstor.org/stable/pdf/445966.pdf?refreqid=fastly-default%3A4b100b83e1f746e718976add93cba414&ab_segments=&initiator=&acceptTC=1|titill=The German Democratic Party 1918-1930|höfundur=Bruce B. Frye|útgefandi=University of Utah on behalf of the Western Political Science Association|mánuður=Mars|ár=1963|bls=167-168}}</ref> === Stofnun DDP === Stofnun DDP má rekja aftur til blaðagreinar sem birtist í Berliner Tageblatt þann 16. nóvember 1918. Þar var uppruni flokksins boðaður. Meðal stofnenda flokksins voru [[Theodor Wolff]], [[Max Weber]], [[Friedrich Naumann]] og [[Hugo Preuß]]. Karlmennirnir sem tóku þátt í stofnun flokksins voru að meirihluta meðlimir Framfaraflokksins. Sömuleiðis gengu menn frá vinstri væng Þjóðernisflokksins (þ. Nationalliberale Partei) til liðs við flokkinn.<ref name=":0" /> DDP reyndi að vera flokkur fyrir alla þrátt fyrir að hann samanstæði næstum því eingöngu af [[Karl|karlmönnum]] úr millistéttinni. Sömuleiðis aðhylltist flokkurinn hugmyndir sem höfðuðu meira til millistéttarinnar heldur en annara. Flokkurinn fyrirleit stétta- eða kenningarlega nálgun. Hann reyndi að blanda saman nokkrum stjórnmálahefðum og heimspeki sem höfðu hver fyrir sig verið sérstök heimssýn í Þýskalandi. Sömuleiðis reyndi DDP að vera [[Frjálslyndisstefna|frjálslyndur]], [[Lýðræði|lýðræðislegur]], [[Félagshyggja|félagslegur]], [[Lýðveldi|lýðveldissinnaður]] og [[Þjóðernishyggja|þjóðernissinnaður]].<ref>{{Bókaheimild|titill=The Weimar Republic, The Crisis of Classical Modernity|höfundur=Peukert, Detlev J.K|bls=245|útgefandi=Douglas & McIntyre Ltd.|ár=1987|ISBN=0-8090-1556-0}}</ref> Upprunaleg áætlun stofnenda DDP var að stofna millistéttarstjórnmálaflokk. Það fór þó úrskeiðis þegar [[Gustav Stresemann|Gustav Stresmann]] var neitað um forystuhlutverk innan flokksins. Það leiddi til þess að félagsleg og efnahagsleg markmið vinstri vængs flokksins rákust á við stóriðjuvæng [[Þjóðernisflokkur þýskaland|Þjóðernisflokksins]]. Stefnuskrá flokksins var ekki ítarleg. Flokkurinn bað einfaldlega millistéttina sjálfa að taka þátt í að berjast fyrir pólitískum og efnahagslegum hagsmunum sínum. DDP barðist fyrir stjórnlagaþingi, friði og reglu.<ref>{{Cite journal |last=Frye |first=Bruce B. |date=1963 |title=The German Democratic Party 1918-1930 |url=https://www.jstor.org/stable/445966 |journal=The Western Political Quarterly |volume=16 |issue=1 |pages=167–179 |doi=10.2307/445966 |issn=0043-4078}}bls. 168</ref> === Hnignun flokksins === Þann 6. júní [[1920]] voru haldnar þingkosningar sem leiddu til stórra breytinga þar sem róttækir flokkar á bæði vinstri og hægri væng jukust í fylgi. Á vinstri væng voru það flokkarnir [[Óháði Sósíaldemókrataflokkurinn]] (USPD) og [[Kommúnistaflokkur Þýskalands|Kommúnistaflokkurinn]] (KPD), og á hægri væng voru það flokkarnir [[Þýski Þjóðflokkurinn]] (DNVP) og þjóðernisfrjálslyndir í [[Þýska Alþýðuflokknum]] (DVP). Þetta leiddi til þess að Weimar-bandalagið missti meirihlutann sinn.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 70</ref>DDP átti í erfiðleikum með að höfða til yngri kynslóða, sem leituðu frekar til róttækari og öfgafyllri hreyfinga. Eftir því sem pólitískt landslag Weimar-lýðveldisins breyttist og varð meira skipt áttu miðjuflokkar sífellt erfiðara með að viðhalda vægi sínu gagnvart öflugum öflum á hvorum pól fyrir sig, [[Stéttarfélag|stéttafélögum]] og áhrifamiklum [[iðnrekendum]].<ref>{{Bókaheimild|titill=Economics and politics of the Weimar Republic|höfundur=Theo Balderstone|ár=2002|útgefandi=Cambridge university press|bls=103|ISBN=0 521 77760 7}}</ref> <ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=OXFORD UNIVERSITY PRESS|ár=1994|bls=11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.weimarer-republik.net/en/weimar-gateway/people-whos-who-of-the-weimar-republic/parties/ddp/|title=DDP / Weimarer Republik|website=www.weimarer-republik.net|access-date=2026-03-20}}</ref> Kjósendur og meðlimir DDP voru oftar en ekki „jaðarsettir“ eða í „viðkvæmri stöðu“ innan iðnaðarsamfélagsins. Þeir höfnuðu fortíðarþrá en voru á sama tíma óvissir um framtíðina og litu á nútímavæðinguna sem hugmynd sem gæti falið í sér bæði tækifæri og mikla hættu.<ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=OXFORD UNIVERSITY PRESS|ár=1994|bls=9-11}}</ref> Hreyfingin sem flokkurinn tók þátt í að styðja tókst ekki til þess að leysa strúktúrvanda þýska hagkerfisins. Í stað þess að skapa stöðugleika jók hún pólitíska og félagslega krísu Weimar-lýðveldisins undir lok þriðja áratugarins. Á þeim tíma var efnahagsleg óvissa, atvinnuleysi og vaxandi átök milli stétta sífellt áþreifanlegri. Hafði það neikvæð áhrif á miðjuflokka innan stjórnmálakerfisins en einnig meðal almennings. Bitnaði það meðal annars á DDP.<ref>{{Bókaheimild|titill=VISIONS OF MODERNITY American Business and the Modernization of Germany|höfundur=Mary Nolan|útgefandi=OXFORD UNIVERSITY PRESS 1994|ár=1994|bls=11-13}}</ref> === Nýtt samstarf og nýtt nafn === Vegna örs fylgistaps neyddist DDP til þess að hefja samstarf við stjórnmálaflokkinn [[Regla ungra Þjóðverja]] (þ. ''Jungdeutscher Orden''). Hófst samband þeirra í september [[1930]]. Flokkarnir hófu samstarf til þess að reyna að styrkja stöðu sína innan pólitíska landslagsins í Weimar-lýðveldinu. Einnig til þess að ná til yngri kjósenda og viðhalda áhrifum sínum í bæði félags- og efnahagsmálum Þýskalands á þeim erfiðu tímum sem stóðu yfir. Samstarfi flokkanna var líkt við [[neyðarhjónaband]] (e. shotgun marriage) og í tengslum við það breytti flokkurinn nafni sínu yfir í Deutsche Staatspartei. Var það gert í von um að endurvekja stuðning flokksins, sýna nýja stefnu og marka tímamót í sögu flokksins í miðri pólitískri óreiðu. Þessi breyting náði þó ekki að snúa við hnignuninni. Þrátt fyrir nýtt nafn og tilraunir til endurvakningar fjaraði flokkurinn út sem sjálfstætt pólitískt afl [[1933]] þegar [[Nasismi|nasistar]] tóku við völdum í Þýskalandi.<ref>{{Bókaheimild|titill=Economics and politics of the Weimar Republic|höfundur=Theo Balderstone|bls=3|útgefandi=Cambridge university press|ár=2002}}</ref> = Ýmsir meðlimir DDP = [[Mynd:Hugo Preuß 1919 (cropped).jpg|thumb|145x145dp|Hugo Preuß]] === Hugo Preuß === [[Hugo Preuß]] var lykilmaður í mótun nýja ríkisins strax eftir byltinguna 1918. Hann var frjálslyndur [[Lögfræði|lögfræðingur]] sem [[Friedrich Ebert]] fól það verkefni 15. nóvember 1918 að semja drög að nýrri [[stjórnarskrá]] Weimar-lýðveldissins. Skipun hans sýndi að nýja kerfið ætlaði að byggja á þýskri stjórnskipunarhefð. Hann vildi breyta skipulagi ríkisins (þ. Länder), meðal annars með því að skipta [[Prússland|Prússlandi]] upp og sameina smærri ríki til að styrkja miðstjórnarvaldið, en áætlunin fékkst ekki fram vegna andstöðu ríkjanna.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls 36</ref> [[Mynd:Walther Rathenau.jpg|thumb|142x142dp|Walther Rathenau]] === Walther Rathenau === [[Walther Rathenau]] var einn af áhrifamestu mönnum DDP en jafnframt skotmark öfgaafla. Hann var gyðingur, menntamaður og utanríkisráðherra sem undirritaði [[Rapallo-samninginn]] við [[Sovétríkin]]. Hann var myrtur árið [[1922]] af hryðjuverkahópum af hægri vængnum sem hötuðu hann fyrir uppruna hans og pólitík. Morðið á honum leiddi til mikilla mótmæla til stuðnings lýðræðinu og staðsetningu ,,Laga um vernd lýðræðisins” (þ. Gesetz zum Schutze de Republik). Morðið á Rathenau var mikið áfall fyrir lýðveldið og varð úr því vaxandi hatur öfgahægrimanna í garð frjálslyndra leiðtoga.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 73</ref> [[Mynd:Hjalmar Schacht.jpg|thumb|164x164dp|Hjalmar Schacht]] === Hjalmar Schacht === [[Hjalmar Schacht]] var áður í [[Ungfrjálslynda félaginu]] og tók þátt í stofnun Þýska demókrataflokksins DDP eftir stríðið til að stuðla að frjálslyndum lýðræðisgildum. Undir hans þátttöku náði DDP miklum árangri 1919, fékk 74 þingmenn og tvö ráðherraembætti, og laðaði að sér vísindamenn og borgaralegar stéttir. Schacht gegndi mikilvægu hlutverki í fjáröflun og stefnumótun fyrir flokkinn en vildi ekki sjálfur bjóða sig fram. Eftir kosningarnar 6. júní 1920 veiktist staða DDP, þeir misstu meirihluta og pólitískur óstöðugleiki í Weimar-lýðveldinu jókst.<ref>Bollard, Alan: Economists At War, How a Handful og Economists Helped Win and Lose the World Wars. Oxford University Press, 2020. bls. 70 - 71.</ref> [[Mynd:Theodor Heuss 1924.jpg|thumb|151x151dp|Theodor Heuss 1924]] === Theodor Heuss === [[Theodor Heuss]], sem síðar varð fyrsti forseti Vestur-Þýskalands, reyndi að brúa bilið milli ólíkra fylkinga. Hann tók þátt í deilum um lög frá [[1926]] sem miðuðu að verndun ungs fólks gegn ósiðlegum ritum. Heuss reyndi að gera lögin ásættanleg fyrir vinstrimenn með því að segja að það væri ekki bara til félagsmálastefna fyrir launasamninga heldur líka ,,félagsmálastefna sálarinnar”. Tilraunir hans til málamiðlunar tókust ekki fullkomlega þar sem báðir aðilar (íhaldsmenn og frjálslyndir/vinstrimenn) voru ósáttir við lokaniðurstöðuna. Heuss er gott dæmi um hvernig DDP reyndi að vera ,,brú” í menningarmálum og hversu erfitt var að ná samstöðu í hinu klofna Weimar-samfélagi.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls 144</ref> [[Mynd:Max Weber in 1918.png|thumb|149x149dp|Max Weber, 1918]] === Max Weber === Þótt [[Max Weber]] sé þekktastur sem félagsfræðingur var hann virkur í DDP í upphafi. Weber var svartsýnn á framtíðina og spáði því að vestræn skynsemistrú myndi leiða til stálharðrar skeljar (þ. Stahlhartes Gehäuse) [[Skrifræði|skrifræðis]] og [[Þrælahald|ánauðar]]. Hann talaði um töfratæmingu veraldarinnar (þ. Entzauberung der Welt) þar sem vísindi og rökfræði kæmu í stað dulspeki.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 186</ref> Samkvæmt Weber tókst Weimar-lýðveldinu aldrei að skapa sér lögmæti í augum almennings, hvorki á hefðbundinn, rökréttan né karismatískan hátt.<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 217</ref> === Fredrich Meinecke === [[Fredrich Meinecke]] var sagnfræðingur sem studdi lýðveldið sem svokallaður ,,lýðveldissinni af skynsemi” (þ. Vernunftrepublikaner). Hann studdi lýðræðislegar umbætur og endurnýjun frjálslyndisstefnu, ásamt mönnum á borð við Max Weber, þar sem hann taldi það einu leiðina til að tryggja innri einingu þýsku þjóðarinnar eftir ósigurinn í fyrri heimsstyrjöldinni. Í riti sínu Idee der Staatsräson ([[1924]]) rýndi hann í hugtakið ríkishagmunir og varaði við öfgafullri valdapólitík. Hann taldi nauðsynlegt að ríkið reyndi að samræma andstæðar kröfur siðræðis og valdapólitíkur.<ref>{{Cite web|url=https://www.age-of-the-sage.org/history/historian/Friedrich_Meinecke.html|title=Friedrich Meinecke Cosmopolitanism and the National State|website=www.age-of-the-sage.org|access-date=2026-03-20}}</ref>Meinecke varð síðar vitni að hruni lýðveldisins og uppgangi nasismans sem hann kallaði ,,hina þýsku hörmung” (þ. German catastrophe).<ref>{{Cite book|title=The Weimar Republic: the crisis of classical modernity|last=Peukert|first=Detlev|last2=Deveson|first2=Richard|date=2001|publisher=Hill and Wang|isbn=978-0-8090-1556-6|edition=6. print|location=New York}} bls. 245</ref> = Úrslit kosninga = {| class="wikitable" |- ! Kosningaár ! Atkvæði ! % ! Þingsæti ! +/– |- | [[1919 German federal election|1919]] | 5,641,825 | 18.6 (3. sæti) | {{composition bar|75|423|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | Nýr flokkur |- | [[1920 German federal election|1920]] | 2,333,741 | 8.3 (6. sæti) | {{composition bar|39|459|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{decrease}} 36 |- | [[May 1924 German federal election|Maí 1924]] | 1,655,129 | 5.7 (7. sæti) | {{composition bar|28|472|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{decrease}} 11 |- | [[December 1924 German federal election|Desember 1924]] | 1,919,829 | 6.3 (6. sæti) | {{composition bar|32|493|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{increase}} 4 |- | [[1928 German federal election|1928]] | 1,479,374 | 4.8 (6. sæti) | {{composition bar|25|491|hex={{party color|German Democratic Party}}}} | {{decrease}} 7 |- | [[1930 German federal election|1930]] | 1,322,034 | 3.8 (8. sæti) | {{composition bar|20|577|hex={{party color|German State Party}}}} | {{decrease}} 5 |- | [[July 1932 German federal election|Júlí 1932]] | 371,800 | 1.0 (8. sæti) | {{composition bar|4|608|hex={{party color|German State Party}}}} | {{decrease}} 16 |- | [[November 1932 German federal election|Nóvember 1932]] | 336,447 | 1.0 (9. sæti) | {{composition bar|2|584|hex={{party color|German State Party}}}} | {{decrease}} 2 |- | [[1933 German federal election|1933]] | 334,242 | 0.9 (9. sæti) | {{composition bar|5|647|hex={{party color|German State Party}}}} | {{increase}} 3 |} == Formenn DDP og DStP == {| class="wikitable" |- ! Ár ! Flokkur ! Formaður |- | 1919 | DDP | [[Friedrich Naumann]] |- | 1919–1924 | DDP | [[Carl Wilhelm Petersen]] |- | 1924–1930 | DDP | [[Erich Koch-Weser]] |- | 1930–1933 | DStP | [[Hermann Dietrich]] |} = Heimildir = <references /> jvsxr26byl5occrfdjz0nwo0uqkav2b Jes Einar Þorsteinsson 0 190468 1958695 1955136 2026-04-03T14:08:01Z Jeseinar 114977 /* Starfsferill */ Bætt inn lista yfir sjúkrahúa og heilsugæslustöðvar hannaðar af Jes Einari. 1958695 wikitext text/x-wiki {{Hagsmunaárekstur}} {{Hreingera| Wiki er ekki ættartal t.d.}} [[Mynd:Jes Einar Þorsteins arktekt.jpg|alt=Jes Einar arkitekt|thumb|right|Jes Einar við eitt af höfuðverkum sínum Sjúkrahúsinu á Ísafirði.]] '''Jes Einar Þorsteinsson''' (5. september 1934 - 30. júní 2024) var íslenskur arkitekt. === Starfsferill === Jes Einar var [[arkitekt]]. Eftir hann liggur fjöldi þekktra bygginga, sérstaklega heilbrigðis- og íþróttamannvirki. Má þar helst nefna  Sjúkrahúsið á Ísafirði, viðbyggingu við sjúkrahúsið á Stykkishólmi, Heilsugæslu og Tónlistarskóla á Seltjarnarnesi ásamt fjölda annarra heilusgæsla víða um land. Eftir hann liggur sömuleiðis fjöldi íþróttamannvirkja, ekki síst sundlaugar m.a.  í [[Bolungarvík]], [[Borgarnes|Borgarnesi]],  [[Flateyri]] og Skeiðalaug auk viðbyggingar við Laugardalslaug og Vesturbæjarlaug. Þessu til víðbótar teiknaði hann íbúðir fyrir aldraða á [[Vík í Mýrdal]] og einbýlishús auk verðlaunaðra tillagna í samkeppnum.<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/ha-frettir/jes-einar-%C3%BEorsteinsson-arkitekt-er-latinn|title=Jes Einar Þorsteinsson arkitekt er látinn - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> === Menntun === Jes Einar útskrifaðist sem stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] 1954, nam málaralist í [[París]] frá 1954 til 1956, m.a. á Académie de la Grande Chaumière en útskrifaðist úr arkitektúr frá École Nationale Supérieure des Beaux-Arts í París 1967. Eftir heimkomuna til Íslands það ár rak hann arkitektastofu í eigin nafni . 1963 og 1964 hélt hann tvær myndlistarsýningar í Ásmundarsal og eru verk eftir hann í eigu Listasafns Íslands og fleiri safna.   Hönnunarsafn Íslands tók við teikningasafni hans til varðveislu á síðasta ári. === Hús hönnuð af Jes Einari === ==== Sjúkrahús og heilsugæslustöðvar ==== * Sjúkrahúsið á Ísafirði * Sjúkrahúsið í Stykkishólmi * Heilsugæslustöð á Seltjarnarnarnesi (sambyggð tónlistarskóla og bókasafni) * Heilsugæslustöðin í Búðardal * Heilsugæslustöðin í Bolungarvík * Heilsugæslustöðin á Þórshöfn * Heilsugæslustöðin á Fáskrúðsfirðið * Heilsugæslustöðin á Kirkjubæjarklaustri * Heilsugæslustöðin í Vík í Mýrdal * Heilsugæslustöðin á Hvolsvelli * Heilsugæslustöðin á Hólmavík === Félagsmál === Samhliða stofurekstri sinnti Jes Einar ábyrgðarstörfum fyrir arkitekta, var í stjórn  Arkitektafélags Íslands í samtals sex ár og þar af formaður 1984-86. Hann sat í stjórn [[Bandalag íslenskra listamanna|Bandalags Íslenskra listamanna]] og í stjórn Listskreytingasjóðs fyrir arkitekta á sama tíma. Jes Einar var formaður stjórnar ÍSARK-Íslenska arkitektaskólans meðan hann starfaði og var kjörinn heiðursfélagi<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/felagsadild-og-felagatal|title=Félagsaðild og félagatal - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> í Arkitektafélagi Íslands 2013. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/02/andlat_jes_einar_thorsteinsson/|title=Andlát: Jes Einar Þorsteinsson|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-03-29}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1934|2024}} [[Flokkur:Íslenskir arkitektar]] c7zrtc5mv8zziiczitznnxojs12nzh0 1958696 1958695 2026-04-03T14:16:15Z Jeseinar 114977 /* Starfsferill */ Setti inn heimild. Ritgerð sem var skrifuð við Listaháskóla Íslands árið 2019 af Hauki Hafliða Nínusyni arkitekt. 1958696 wikitext text/x-wiki {{Hagsmunaárekstur}} {{Hreingera| Wiki er ekki ættartal t.d.}} [[Mynd:Jes Einar Þorsteins arktekt.jpg|alt=Jes Einar arkitekt|thumb|right|Jes Einar við eitt af höfuðverkum sínum Sjúkrahúsinu á Ísafirði.]] '''Jes Einar Þorsteinsson''' (5. september 1934 - 30. júní 2024) var íslenskur arkitekt. === Starfsferill === Jes Einar var [[arkitekt]]<ref>{{Vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/33636/1/Ba.Ritgerd.JesEinarArkitekt.HaukurHaflidi2018.pdf|titill=Mannleg tenging : Jes Einar Þorsteinsson arkitekt|höfundur=Haukur Hafliði Nínuson|útgefandi=Listaháskóli Íslands|mánuður=18.6.2019}}</ref>. Eftir hann liggur fjöldi þekktra bygginga, sérstaklega heilbrigðis- og íþróttamannvirki. Má þar helst nefna  Sjúkrahúsið á Ísafirði, viðbyggingu við sjúkrahúsið á Stykkishólmi, Heilsugæslu og Tónlistarskóla á Seltjarnarnesi ásamt fjölda annarra heilusgæsla víða um land. Eftir hann liggur sömuleiðis fjöldi íþróttamannvirkja, ekki síst sundlaugar m.a.  í [[Bolungarvík]], [[Borgarnes|Borgarnesi]],  [[Flateyri]] og Skeiðalaug auk viðbyggingar við Laugardalslaug og Vesturbæjarlaug. Þessu til víðbótar teiknaði hann íbúðir fyrir aldraða á [[Vík í Mýrdal]] og einbýlishús auk verðlaunaðra tillagna í samkeppnum.<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/ha-frettir/jes-einar-%C3%BEorsteinsson-arkitekt-er-latinn|title=Jes Einar Þorsteinsson arkitekt er látinn - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> === Menntun === Jes Einar útskrifaðist sem stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] 1954, nam málaralist í [[París]] frá 1954 til 1956, m.a. á Académie de la Grande Chaumière en útskrifaðist úr arkitektúr frá École Nationale Supérieure des Beaux-Arts í París 1967. Eftir heimkomuna til Íslands það ár rak hann arkitektastofu í eigin nafni . 1963 og 1964 hélt hann tvær myndlistarsýningar í Ásmundarsal og eru verk eftir hann í eigu Listasafns Íslands og fleiri safna.   Hönnunarsafn Íslands tók við teikningasafni hans til varðveislu á síðasta ári. === Hús hönnuð af Jes Einari === ==== Sjúkrahús og heilsugæslustöðvar ==== * Sjúkrahúsið á Ísafirði * Sjúkrahúsið í Stykkishólmi * Heilsugæslustöð á Seltjarnarnarnesi (sambyggð tónlistarskóla og bókasafni) * Heilsugæslustöðin í Búðardal * Heilsugæslustöðin í Bolungarvík * Heilsugæslustöðin á Þórshöfn * Heilsugæslustöðin á Fáskrúðsfirðið * Heilsugæslustöðin á Kirkjubæjarklaustri * Heilsugæslustöðin í Vík í Mýrdal * Heilsugæslustöðin á Hvolsvelli * Heilsugæslustöðin á Hólmavík === Félagsmál === Samhliða stofurekstri sinnti Jes Einar ábyrgðarstörfum fyrir arkitekta, var í stjórn  Arkitektafélags Íslands í samtals sex ár og þar af formaður 1984-86. Hann sat í stjórn [[Bandalag íslenskra listamanna|Bandalags Íslenskra listamanna]] og í stjórn Listskreytingasjóðs fyrir arkitekta á sama tíma. Jes Einar var formaður stjórnar ÍSARK-Íslenska arkitektaskólans meðan hann starfaði og var kjörinn heiðursfélagi<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/felagsadild-og-felagatal|title=Félagsaðild og félagatal - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> í Arkitektafélagi Íslands 2013. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/02/andlat_jes_einar_thorsteinsson/|title=Andlát: Jes Einar Þorsteinsson|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-03-29}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1934|2024}} [[Flokkur:Íslenskir arkitektar]] oclyntrpplob2drsj75h0fv9dp345gj 1958699 1958696 2026-04-03T14:23:30Z Jeseinar 114977 /* Félagsmál */ tengill á heimild varðandi ÍSARK. 1958699 wikitext text/x-wiki {{Hagsmunaárekstur}} {{Hreingera| Wiki er ekki ættartal t.d.}} [[Mynd:Jes Einar Þorsteins arktekt.jpg|alt=Jes Einar arkitekt|thumb|right|Jes Einar við eitt af höfuðverkum sínum Sjúkrahúsinu á Ísafirði.]] '''Jes Einar Þorsteinsson''' (5. september 1934 - 30. júní 2024) var íslenskur arkitekt. === Starfsferill === Jes Einar var [[arkitekt]]<ref>{{Vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/33636/1/Ba.Ritgerd.JesEinarArkitekt.HaukurHaflidi2018.pdf|titill=Mannleg tenging : Jes Einar Þorsteinsson arkitekt|höfundur=Haukur Hafliði Nínuson|útgefandi=Listaháskóli Íslands|mánuður=18.6.2019}}</ref>. Eftir hann liggur fjöldi þekktra bygginga, sérstaklega heilbrigðis- og íþróttamannvirki. Má þar helst nefna  Sjúkrahúsið á Ísafirði, viðbyggingu við sjúkrahúsið á Stykkishólmi, Heilsugæslu og Tónlistarskóla á Seltjarnarnesi ásamt fjölda annarra heilusgæsla víða um land. Eftir hann liggur sömuleiðis fjöldi íþróttamannvirkja, ekki síst sundlaugar m.a.  í [[Bolungarvík]], [[Borgarnes|Borgarnesi]],  [[Flateyri]] og Skeiðalaug auk viðbyggingar við Laugardalslaug og Vesturbæjarlaug. Þessu til víðbótar teiknaði hann íbúðir fyrir aldraða á [[Vík í Mýrdal]] og einbýlishús auk verðlaunaðra tillagna í samkeppnum.<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/ha-frettir/jes-einar-%C3%BEorsteinsson-arkitekt-er-latinn|title=Jes Einar Þorsteinsson arkitekt er látinn - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> === Menntun === Jes Einar útskrifaðist sem stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] 1954, nam málaralist í [[París]] frá 1954 til 1956, m.a. á Académie de la Grande Chaumière en útskrifaðist úr arkitektúr frá École Nationale Supérieure des Beaux-Arts í París 1967. Eftir heimkomuna til Íslands það ár rak hann arkitektastofu í eigin nafni . 1963 og 1964 hélt hann tvær myndlistarsýningar í Ásmundarsal og eru verk eftir hann í eigu Listasafns Íslands og fleiri safna.   Hönnunarsafn Íslands tók við teikningasafni hans til varðveislu á síðasta ári. === Hús hönnuð af Jes Einari === ==== Sjúkrahús og heilsugæslustöðvar ==== * Sjúkrahúsið á Ísafirði * Sjúkrahúsið í Stykkishólmi * Heilsugæslustöð á Seltjarnarnarnesi (sambyggð tónlistarskóla og bókasafni) * Heilsugæslustöðin í Búðardal * Heilsugæslustöðin í Bolungarvík * Heilsugæslustöðin á Þórshöfn * Heilsugæslustöðin á Fáskrúðsfirðið * Heilsugæslustöðin á Kirkjubæjarklaustri * Heilsugæslustöðin í Vík í Mýrdal * Heilsugæslustöðin á Hvolsvelli * Heilsugæslustöðin á Hólmavík === Félagsmál === Samhliða stofurekstri sinnti Jes Einar ábyrgðarstörfum fyrir arkitekta, var í stjórn  Arkitektafélags Íslands í samtals sex ár og þar af formaður 1984-86. Hann sat í stjórn [[Bandalag íslenskra listamanna|Bandalags Íslenskra listamanna]] og í stjórn Listskreytingasjóðs fyrir arkitekta á sama tíma. Jes Einar var formaður stjórnar ÍSARK-Íslenska arkitektaskólans<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/7807416?iabr=on#page/n66/mode/2up|titill=Sumarnámskeið ÍSARK 1995|höfundur=Jes Einar Þorsteinsson, arkitekt|útgefandi=SAV, Garðarstræti 17, 101 Reykjavík|mánuður=3. tbl, 16. árgangur 1995|ár=1995}}</ref> meðan hann starfaði og var kjörinn heiðursfélagi<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/felagsadild-og-felagatal|title=Félagsaðild og félagatal - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> í Arkitektafélagi Íslands 2013. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/02/andlat_jes_einar_thorsteinsson/|title=Andlát: Jes Einar Þorsteinsson|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-03-29}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1934|2024}} [[Flokkur:Íslenskir arkitektar]] ebd4wicgmyzxscyb5ax72wc858ei9hq 1958741 1958699 2026-04-03T17:33:54Z Jeseinar 114977 /* Sjúkrahús og heilsugæslustöðvar */ Bætt á lista yfir byggingar sem Jes Einar hefur hannað. 1958741 wikitext text/x-wiki {{Hagsmunaárekstur}} {{Hreingera| Wiki er ekki ættartal t.d.}} [[Mynd:Jes Einar Þorsteins arktekt.jpg|alt=Jes Einar arkitekt|thumb|right|Jes Einar við eitt af höfuðverkum sínum Sjúkrahúsinu á Ísafirði.]] '''Jes Einar Þorsteinsson''' (5. september 1934 - 30. júní 2024) var íslenskur arkitekt. === Starfsferill === Jes Einar var [[arkitekt]]<ref>{{Vefheimild|url=https://skemman.is/bitstream/1946/33636/1/Ba.Ritgerd.JesEinarArkitekt.HaukurHaflidi2018.pdf|titill=Mannleg tenging : Jes Einar Þorsteinsson arkitekt|höfundur=Haukur Hafliði Nínuson|útgefandi=Listaháskóli Íslands|mánuður=18.6.2019}}</ref>. Eftir hann liggur fjöldi þekktra bygginga, sérstaklega heilbrigðis- og íþróttamannvirki. Má þar helst nefna  Sjúkrahúsið á Ísafirði, viðbyggingu við sjúkrahúsið á Stykkishólmi, Heilsugæslu og Tónlistarskóla á Seltjarnarnesi ásamt fjölda annarra heilusgæsla víða um land. Eftir hann liggur sömuleiðis fjöldi íþróttamannvirkja, ekki síst sundlaugar m.a.  í [[Bolungarvík]], [[Borgarnes|Borgarnesi]],  [[Flateyri]] og Skeiðalaug auk viðbyggingar við Laugardalslaug og Vesturbæjarlaug. Þessu til víðbótar teiknaði hann íbúðir fyrir aldraða á [[Vík í Mýrdal]] og einbýlishús auk verðlaunaðra tillagna í samkeppnum.<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/ha-frettir/jes-einar-%C3%BEorsteinsson-arkitekt-er-latinn|title=Jes Einar Þorsteinsson arkitekt er látinn - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> === Menntun === Jes Einar útskrifaðist sem stúdent frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] 1954, nam málaralist í [[París]] frá 1954 til 1956, m.a. á Académie de la Grande Chaumière en útskrifaðist úr arkitektúr frá École Nationale Supérieure des Beaux-Arts í París 1967. Eftir heimkomuna til Íslands það ár rak hann arkitektastofu í eigin nafni . 1963 og 1964 hélt hann tvær myndlistarsýningar í Ásmundarsal og eru verk eftir hann í eigu Listasafns Íslands og fleiri safna.   Hönnunarsafn Íslands tók við teikningasafni hans til varðveislu á síðasta ári. === Hús hönnuð af Jes Einari === ==== Sjúkrahús og heilsugæslustöðvar ==== * Sjúkrahúsið á Ísafirði * Sjúkrahúsið í Stykkishólmi * Heilsugæslustöð á Seltjarnarnarnesi (sambyggð tónlistarskóla og bókasafni) * Heilsugæslustöðin í Búðardal * Heilsugæslustöðin í Bolungarvík * Heilsugæslustöðin á Þórshöfn * Heilsugæslustöðin á Fáskrúðsfirðið * Heilsugæslustöðin á Kirkjubæjarklaustri * Heilsugæslustöðin í Vík í Mýrdal * Heilsugæslustöðin á Hvolsvelli * Heilsugæslustöðin á Hólmavík ==== Íþróttahús og sundlaugar ==== * Íþróttahús og sundlaug í Njarðvík * Íþróttahús og sundlaug í Borgarnesi * Íþróttahús í Ólafsvík, innréttingar * Íþróttahús og sundlaug á Sauðárkróki, innréttingar og saunabað * Íþróttahús á Hellissandi * Íþróttahús og sundlaug í Bolungarvík ([https://sundlaugar.is/sundlaugasafn/sundlaug-bolungarvikur-2/ Bolungarvík]) * Íþróttahús og sundlaug á Laugum í Reykjadal * Íþróttahús á Reyðarfirði * Íþróttahús og sundlaug á Kirkjubæjarklaustri * Íþróttahús og sundlaug á Flateyri * Sundlaug í Brauterholti á Skeiðum ([https://sundlaugar.is/sundlaugasafn/skeidalaug/ Skeiðalaug]) * Laugardalslaug - Búningsherbergi og heitur pottur viðbygging * Vesturbæjarlaug - Innréttingar, saunbað og eymbað ==== Aðrar byggingar ==== * Hitaveita Akraness og Borgarfjarðar * Íbúðir fyrir aldraða í Vík í Mýrdal * Kirkjubæjarskóli á Síðu * Kapella og íbúðir fyrir St. Francis nunnur í Stykkishólmi * Grjótasel 19, Stuðlasel 33, Einilundur 10, Vogaland 2 í Reykjavík auk fjölda annarra íbúðarhús viðsvegar um Ísland. Á þeesu korti má sjá [https://www.google.com/maps/d/edit?mid=1KlH-9JXSV5E3vNf4mgH2BvJ6sT5fm7A&ll=64.66583355303267%2C-18.946830549999994&z=6 staðsetningu bygginga] sem Jes Einar hefur hannað á Íslandi. === Félagsmál === Samhliða stofurekstri sinnti Jes Einar ábyrgðarstörfum fyrir arkitekta, var í stjórn  Arkitektafélags Íslands í samtals sex ár og þar af formaður 1984-86. Hann sat í stjórn [[Bandalag íslenskra listamanna|Bandalags Íslenskra listamanna]] og í stjórn Listskreytingasjóðs fyrir arkitekta á sama tíma. Jes Einar var formaður stjórnar ÍSARK-Íslenska arkitektaskólans<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/7807416?iabr=on#page/n66/mode/2up|titill=Sumarnámskeið ÍSARK 1995|höfundur=Jes Einar Þorsteinsson, arkitekt|útgefandi=SAV, Garðarstræti 17, 101 Reykjavík|mánuður=3. tbl, 16. árgangur 1995|ár=1995}}</ref> meðan hann starfaði og var kjörinn heiðursfélagi<ref>{{Cite web|url=https://www.honnunarmidstod.is/felagsadild-og-felagatal|title=Félagsaðild og félagatal - Miðstöð hönnunar og arkitektúrs|website=www.honnunarmidstod.is|language=en|access-date=2026-03-30}}</ref> í Arkitektafélagi Íslands 2013. <ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/02/andlat_jes_einar_thorsteinsson/|title=Andlát: Jes Einar Þorsteinsson|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-03-29}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{fd|1934|2024}} [[Flokkur:Íslenskir arkitektar]] 1hqh36h1i789cqpglov0gidu614ksuv Dr. Strangelove 0 190525 1958770 1958677 2026-04-03T22:14:01Z TKSnaevarr 53243 1958770 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna | upprunalegt heiti = Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb | image = Dr. Strangelove poster.png | caption = Auglýsingaplakat eftir [[Tomi Ungerer]] | director = [[Stanley Kubrick]] | producer = Stanley Kubrick | screenplay = {{Plainlist| * Stanley Kubrick * [[Terry Southern]] * [[Peter George (rithöfundur)|Peter George]] }} | based_on = ''[[Red Alert]]'' eftir Peter George | starring = {{Plainlist| * [[Peter Sellers]] * [[George C. Scott]] * [[Sterling Hayden]] * [[Keenan Wynn]] * [[Slim Pickens]] * [[Tracy Reed (ensk leikkona)|Tracy Reed]] }} | music = [[Laurie Johnson]] | cinematography = [[Gilbert Taylor]] | editing = [[Anthony Harvey]] | studio = {{Plainlist| * [[Columbia Pictures Corporation]]<ref name="BFI Collections">{{cite web|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://collections-search.bfi.org.uk/web/Details/ChoiceFilmWorks/150018309 |website=[[BFI Film & TV Database]] |access-date=March 15, 2026}}</ref> * [[Hawk Films]]<ref name="BFI Collections"/><ref name="AFI" /> * Polaris Productions<ref name="AFI" /> }} | distributor = Columbia Pictures Corporation | released = {{Film date|1964|01|29}} | runtime = 94 mínútur<ref>{{cite web |title=Dr. Strangelove |url=http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |publisher=[[British Board of Film Classification]] |access-date=July 6, 2013 |archive-date=November 13, 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141113041053/http://www.bbfc.co.uk/releases/dr-strangelove-1970-0 |url-status=dead }}</ref> | country = {{Plain list| * Bretland<ref name="Britannica">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |last=Pfeiffer |first=Lee |date=March 8, 2017 |publisher=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=December 23, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201223082926/https://www.britannica.com/topic/Dr-Strangelove-or-How-I-Learned-to-Stop-Worrying-and-Love-the-Bomb |url-status=live }}</ref><ref name="Variety">{{cite web |title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |last=Kaufman |first=Dave |date=January 21, 1964 |publisher=[[Variety (magazine)|Variety]] |access-date=December 3, 2020 |archive-date=January 1, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101164623/https://variety.com/1964/film/reviews/dr-strangelove-or-how-i-learned-to-stop-worrying-and-love-the-bomb-1200420465/ |url-status=live }}</ref><ref name="BFI" /><ref name="AFI" /> * Bandaríkin<ref name="BFI">{{cite web|url=https://www2.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|archive-url=https://web.archive.org/web/20160310140444/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b6a906793|url-status=dead|archive-date=March 10, 2016|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=[[British Film Institute]]|date=June 15, 2021}}</ref><ref name="AFI">{{cite web|url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/23082|title=Dr. Strangelove or: How I learned to Stop Worrying and Love the Bomb|publisher=[[American Film Institute]]|date=June 15, 2021}}</ref> }} | language = Enska | budget = $1,8 milljónir<ref name="BOM">{{cite web|title=Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt0057012/?ref_=bo_se_r_1 |website=[[Box Office Mojo]] |access-date=March 15, 2026}}</ref> | gross = $9,7 milljónir<ref name="BOM"/> }} '''''Dr. Strangelove, eða: Hvernig ég vann bug á óttanum og lærði að elska sprengjuna''''' (enska: ''Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb'') er kvikmynd frá árinu 1964 sem [[Stanley Kubrick]] leikstýrði, framleiddi og skrifaði. Myndin er lauslega byggð á skáldsögunni ''[[Red Alert]]'' (1958) eftir [[Peter George (rithöfundur)|Peter George]], sem skrifaði handrit myndarinnar ásamt Kubrick og [[Terry Southern]]. [[Columbia Pictures]] fjármagnaði og dreifði myndinni, sem var framleidd sameiginlega í Bandaríkjunum og á Bretlandi. ''Dr. Strangelove'' er gráglettin háðsádeila á [[kalda stríðið]] og möguleikann á [[kjarnorkustríð]]i á milli Bandaríkjanna og Sovétríkjanna. Í aðalhlutverkum birtast [[Peter Sellers]] (sem leikur þrjár mismunandi persónur), [[George C. Scott]], [[Sterling Hayden]], [[Keenan Wynn]], [[Slim Pickens]] og [[Tracy Reed (ensk leikkona)|Tracy Reed]]. Sagan fjallar um sturlaðan [[Stórfylkisforingi|stórfylkisforingja]] í [[Flugher Bandaríkjanna|bandaríska lofthernum]] sem skipar fyrirbyggjandi kjarnorkuárás á [[Sovétríkin]]. Forseti Bandaríkjanna (Sellers), vísindaráðgjafi hans, Dr. Strangelove (Sellers), skiptiliði úr [[Breski flugherinn|breska flughernum]] (Sellers) og formaður herforingjaráðs Bandaríkjaráðs (Scott) reyna að koma í veg fyrir að áhöfn [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52-flugvélar]] komist til Sovétríkjanna með sprengju sem mun hrinda af stað kjarnorkustyrjöld. Myndin er gjarnan talin með bestu gamanmyndum allra tíma og með áhrifamestu kvikmyndum sögunnar. Árið 1998 setti [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] myndina í 26. sæti á lista sínum yfir 100 bestu bandarísku kvikmyndirnar (hún var í 39. sæti á uppfærðum lista árið 2007) og árið 2000 var hún í þriðja sæti á lista stofnunarinnar yfir fyndnustu bandarísku myndirnar. Árið 1989 var myndin meðal 25 „menningarlega, sögulega eða fagurfræðilega mikilvægra“ kvikmynda sem [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna]] valdi til varðveislu í kvikmyndasafninu [[National Film Registry]].<ref>{{cite news|date=September 19, 1989|title=ENTERTAINMENT: Film Registry Picks First 25 Movies|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|work=[[Los Angeles Times]]|location=[[Washington, D.C.]]|access-date=April 22, 2020|archive-date=May 5, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200505082616/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-09-19-mn-347-story.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|title=Complete National Film Registry Listing |url=https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|access-date=June 8, 2020|website=Library of Congress|archive-date=October 31, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161031213743/https://www.loc.gov/programs/national-film-preservation-board/film-registry/complete-national-film-registry-listing/|url-status=live}}</ref> ''Dr. Strangelove'' var tilnefnd til fernra [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]]: fyrir bestu myndina, besta leikstjórann, besta handritið byggt á áður útgefnu efni og besta leikarann fyrir Sellers. Myndin var einnig tilnefnd til sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-kvikmyndaverðlauna]] og vann verðlaun sem besta myndin, besta breska myndin og besta hönnunin í svarthvítu. Myndin vann jafnframt [[Hugo-verðlaunin]] fyrir bestu söguframsetninguna. == Söguþráður == Jack D. Ripper, stórfylkisforingi í bandaríska flughernum og yfirmaður Burpelson-herflugstöðvarinnar, skipar starfsmannastjóra sínum, Lionel Mandrake flugfylkisforingja (skiptiliða úr breska flughernum) að gefa út rauða viðvörun fyrir stöðina, gera allar talstöðvar í einkaeigu upptækar frá starfsfólki stöðvarinnar og skipa flugvélum 843. sprengiflugsveitarinnar að framkvæma „vængárásaráætlun R“. Þegar skipunin er gefin eru flugvélar sveitarinnar, [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52-sprengjuflugvélar]] vopnaðar [[Kjarnorkuvopn|kjarnorkusprengjum]], í tveggja klukkustunda fjarlægð frá skotmörkum sínum innan [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]]. Flugvélarnar fljúga í átt að skotmörkum sínum og stilla talstöðvar sínar þannig að aðeins sé hægt að hafa samband við þær með þriggja orða aðgangskóða sem einungis Ripper þekkir. Þegar Mandrake rambar á talstöð sem áður hafði sést yfir gerir hann sér grein fyrir því að skipunin kom ekki frá [[Pentagon]] og reynir að stöðva Ripper, sem lokar þá báða inni á skrifstofu sinni. Ripper segir Mandrake að hann telji að Sovétmenn hafi sett [[flúor]] í vatnsbirgðir Bandaríkjanna til þess að spilla „dýrmætum líkamsvökvum“ bandarískra karlmanna. Það rennur upp fyrir Mandrake að Ripper er genginn af göflunum. Í stríðssalnum í Pentagon veitir Buck Turgidson hershöfðingi Merkin Muffley Bandaríkjaforseta skýrslu þar sem hann útskýrir að „áætlun R“ heimili háttsettum herforingja að fyrirskipa gagnárás með kjarnavopnum á Sovétríkin ef allir yfirmenn hans hafa áður verið drepnir í árás á Bandaríkin. Þar sem það tæki tvo daga að reikna út alla mögulega aðgangskóða að talstöðvunum skipar Muffley [[Bandaríkjaher]] að gera árás á herstöðina og handtaka Ripper. Turgidson bendir á að litlar líkur séu á því að hægt verði að afturkalla flugvélarnar í tæka tíð og stingur upp á því að Muffley heimili ekki aðeins árásina, heldur sendi liðsauka. Muffley hafnar hugmynd Turgidsons og kallar sovéska sendiherrann Aleksej de Sadeskíj þess í stað á sinn fund til þess að hringja í Dmítríj Kíssov, forsætisráðherra Sovétríkjanna. Muffley varar Kíssov við því að flugvélarnar séu á leiðinni og býðst til að segja honum frá skotmörkunum, flugáætlununum og varnarkerfum [[sprengjuflugvél]]anna svo Sovétmenn geti varið sig. Eftir erfitt símtal Muffley við hinn blindfulla Kíssov greinir sendiherrann honum frá því að Sovétríkin séu búin að smíða dómsdagsvél til þess að verja landið fyrir kjarnorkuárásum. Vélin samanstendur af fjölda niðurgrafinna [[kóbaltsprengja]] sem munu springa sjálfkrafa ef kjarnorkuárás er gerð á landið. [[Kjarnorkufall]]ið myndi síðan gera yfirborð jarðar ólífvænlegt næstu 93 árin. Ekki sé hægt að aftengja vélina þar sem hún sé stillt til að springa sjálfkrafa ef það er reynt. Vísindaráðgjafi forsetans, lamaður fyrrverandi [[Nasismi|nasisti]] að nafni Dr. Strangelove, bendir á að dómsdagsvél af þessu tagi hafi engan fælingarmátt nema allir viti af henni. De Sadeskíj svarar því að Kíssov hafi ætlað að tilkynna heiminum um vélina í næstu viku á [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|flokksþingi Kommúnistaflokksins]]. {{multiple image | direction = vertical | width = 220 | header = Peter Sellers leikur þrjár persónur: | image1 = Dr. Strangelove - Group Captain Lionel Mandrake.png | caption1 = Mandrake flugfylkisforingi | image2 = Dr. Strangelove - President Merkin Muffley.png | caption2 = Muffley forseti | image3 = Dr. Strangelove.png | caption3 = Dr. Strangelove }} Þegar bandarískir hermenn ná aftur stjórn í Burpelson-stöðinni fyrirfer Ripper sér með því að skjóta sig. Mandrake tekst hins vegar að álykta aðgangskóðann út frá krassi á skrifborði Rippers og sendir hann áfram til Pentagon. Með kóðanum tekst stjórn flughersins að afturkalla allar sprengjuflugvélarnar nema eina, sem flogið er af T. J. „King“ Kong majór. Þar sem talstöð flugvélar hans hefur orðið fyrir skemmdum vegna sovéskra loftflauga ná skilaboðin ekki til Kongs. Kong flýgur fyrir neðan ratsjá til þess að spara eldsneyti og skiptir um skotmark og kemur þannig í veg fyrir að Sovétmenn geti numið eða skotið vél hans niður. Þar sem sprengjuhurð vélarinnar laskaðist einnig í loftflaugaárásinni fer Kong inn í sprengjuklefann og gerir við rafmagnssnúrurnar. Þegar honum heppnast verkið er sprengjunni varpað úr flugvélinni með honum á henni. Kong æpir af fögnuði og veifar kúrekahatti sínum á meðan hann hrapar með kjarnorkusprengjunni niður að jörðu og springur. Í stríðssalnum mælir Dr. Strangelove með því við forsetann að hann safni saman nokkrum hundruðum þúsunda af fólki til þess að setjast að í námum neðanjarðar, þar sem geislavirknin nær ekki. Turgidson, sem óttast að Sovétmenn muni gera slíkt hið sama, varar við því að það gæti orðið til „námugangabil“ milli ríkjanna (sem er skopstæling á hugtakinu „[[eldflaugabil]]“). Á meðan tekur de Sadeskíj ljósmyndir af stríðssalnum í laumi. Dr. Strangelove gerir sig líklegan til að kynna áætlanir sínar um framhaldið þegar hann stendur skyndilega upp úr [[Hjólastóll|hjólastól]] sínum og hrópar: „[[Adolf Hitler|Mein Führer]], ég get gengið!“ Kvikmyndinni lýkur með myndaröð af kjarnorkusprengingum ásamt laginu „[[We'll Meet Again]]“, til merkis um að dómsdagsvélin hafi verið virkjuð. == Leikarar == * [[Peter Sellers]] sem: ** Lionel Mandrake flugfylkisforingi, skiptiliði úr breska flughernum. ** Merkin Muffley, [[forseti Bandaríkjanna]]. ** Dr. Strangelove (fæddur undir nafninu Merkwürdigliebe), þýskur kjarnorkusérfræðingur og fyrrum meðlimur í [[Nasistaflokkurinn|Nasistaflokknum]] með [[framandi handarheilkenni]] (einnig kallað „Strangelove-heilkenni“ í höfuðið á þessari persónu).<ref>{{cite web|url=http://www.slate.com/articles/news_and_politics/explainer/1999/03/who_was_dr_strangelove.html|title=Who Was Dr. Strangelove?|date=March 9, 1999|website=Slate (magazine)|access-date=February 13, 2016|archive-date=February 3, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160203072410/http://www.slate.com/articles/news_and_politics/explainer/1999/03/who_was_dr_strangelove.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=50 Years Later "Dr. Strangelove" Remains a Must-See Film and Humorous Reminder of Our Civilization's Fragility |url=https://fas.org/pir-pubs/50-years-later-dr-strangelove-remains-must-see-film-humorous-reminder-civilizations-fragility/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308111157/https://fas.org/pir-pubs/50-years-later-dr-strangelove-remains-must-see-film-humorous-reminder-civilizations-fragility/ |archive-date=March 8, 2021 |access-date=August 27, 2022 |website=Federation Of American Scientists |language=en-US }}</ref> * [[George C. Scott]] sem Buck Turgidson hershöfðingi, formaður herforingjaráðs Bandaríkjahers * [[Sterling Hayden]] sem Jack D. Ripper stórfylkisforingi, ofsóknarbrjálaður leiðtogi Burpelson-herflugstöðvarinnar. * [[Keenan Wynn]] sem Bat Guano ofursti, hermaðurinn sem finnur Mandrake og Ripper. * [[Jack Creley]] sem hr. Staines, þjóðaröryggisráðgjafi Bandaríkjaforseta. * [[Slim Pickens]] sem T. J. „King“ Kong, flugmaður [[B-52]]-sprengjuflugvélarinnar. * [[Peter Bull]] sem Aleksej de Sadeskíj, sendiherra Sovétríkjanna í Bandaríkjunum. * [[James Earl Jones]] sem Lothar Zogg, yfirliðsforingi, stórskotaliði B-52-vélarinnar (í fyrsta kvikmyndahlutverki sínu). * [[Tracy Reed (ensk leikkona)|Tracy Reed]] sem fröken Scott, ritari og frilla Turgidsons hershöfðingja, eina kvenpersónan í myndinni. Hún birtist einnig sem „fröken utanríkismál“ á forsíðu af ''[[Playboy]]'' sem Kong majór sést skoða í einu atriði.<ref>Grant B. Stillman, [http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0112.html "Last Secrets of Strangelove Revealed"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090815112636/http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0112.html |date=August 15, 2009}}, 2008.</ref><ref name=reed>Brian Siano, [http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0017.html "A Commentary on Dr. Strangelove"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050507165910/http://www.visual-memory.co.uk/amk/doc/0017.html |date=May 7, 2005}}, 1995 og „Inside the Making of Dr. Strangelove“, heimildarmynd á 40 ára afmælisútgáfu myndarinnar á DVD.</ref> * [[Shane Rimmer]] sem Ace Owens höfuðsmaður, varaflugmaður B-52-vélarinnar. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd}} {{k|1964}} [[Flokkur:Bandarískar gamanmyndir]] [[Flokkur:Breskar gamanmyndir]] [[Flokkur:Columbia Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Stanley Kubrick]] f4k0t017qnfhqsa49ia3gfiz98vup9e Johan Henrik Deuntzer 0 190530 1958693 1958331 2026-04-03T13:35:48Z TKSnaevarr 53243 1958693 wikitext text/x-wiki {{Forsætisráðherra | forskeyti = | nafn = Johan Henrik Deuntzer | mynd = J. H. Deuntzer by Elfelt.jpg | titill= [[Forsætisráðherra Danmerkur]] | stjórnartíð_start = 24. júlí 1901 | stjórnartíð_end = 14. janúar 1905 | einvaldur = [[Kristján 9.]] | forveri = [[Hannibal Sehested (forsætisráðherra)|Hannibal Sehested]] | eftirmaður = [[Jens Christian Christensen|J. C. Christensen]] | myndatexti = | fæddur = {{fæðingardagur|1845|5|20}} | fæðingarstaður = [[Kaupmannahöfn]], [[Danmörk]]u | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1918|11|16|1845|5|20}} | dánarstaður = [[Charlottenlund]], [[Danmörk]]u | þjóderni = [[Danmörk|Danskur]] | stjórnmálaflokkur = [[Vinstriumbótaflokkurinn]] (fyrir 1905)<br>Óháður (1905–1914)<br>[[Róttæki vinstriflokkurinn]] (frá 1914) | háskóli = [[Kaupmannahafnarháskóli]] }} '''Johan Henrik Deuntzer''' (20. maí 1845 – 16. nóvember 1918) var danskur lögmaður og stjórnmálamaður sem var forsætisráðherra og utanríkisráðherra Danmerkur frá 24. júlí 1901 til 14. janúar 1905.<ref name=dbl>{{Vefheimild|titill=J.H. Deuntzer|url=https://biografiskleksikon.lex.dk/J.H._Deuntzer|útgefandi=Dansk Biografisk Leksikon|dags= 17. júlí 2011|höfundur=Helge Larsen|skoðað=31. mars 2026|vefsíða=lex.dk}}</ref> Hans er aðallega minnst fyrir að framkvæma dönsku {{ill|Kerfisskiptin 1901|da|Systemskiftet 1901|lt=„kerfisskiptin“ 1901}} sem innleiddu hreint [[þingræði]] í landinu og fyrir að leiða fyrstu ríkisstjórn [[Venstre]]. ==Fjölskylda == Johan Henrik Deuntzer var sonur múrarameistarans [[Johan Jacob Deuntzer]]. == Starfsferill == === Lagaferill === Johan Henrik Deuntzer útskrifaðist með stúdentspróf árið 1862<ref> [https://www2.statsbiblioteket.dk/mediestream/avis/record/doms_aviser_page%3Auuid%3Aeec309de-95fc-4cf5-88b3-17361eb65508/query/deuntzer Nekrolog i Nationaltidende 17. november 1918]</ref> frá [[Det von Westenske Institut]]<ref name=dbl/> og með kandidatsgráðu frá [[Kaupmannahafnarháskóli|Kaupmannahafnarháskóla]] árið 1867. Hann varð prófessor í borgararétti og réttarfari árin 1872–1901. Deuntzer var formaður og varaformaður danska [[Sjó- og verslunarrétturinn|Sjó- og verslunarréttarins]] frá 1880 til 1883 og ráðunautur við skiptinefnd Kaupmannahafnar árin 1882 til 1884. Hann var sérstakur ráðunautur Hæstaréttar Danmerkur frá árinu 1894. Sama ár varð hann jafnframt heiðursdoktor við Kaupmannahafnarháskóla. == Stjórnmálaferill == === Stjórnarleiðtogi === Deuntzer var forsætisráðherra og utanríkisráðherra Danmerkur frá 1901 til 1905. Hann var fyrsti forsætisráðherrann eftir [[kerfisskiptin 1901]], sem innleiddu hreint [[þingræði]] í Danmörku. Hann var jafnframt fyrsti forsætisráðherrann úr [[Venstre]]-flokknum. === Frjálslyndur frambjóðandi === Á níunda áratug 19. aldar hafði Deuntzer tekið þátt í stofnun frjálslynds kosningabandalags í Kaupmannahöfn. Deuntzer bauð sig fram á móti þingmönnum Hægriflokksins en náði ekki kjöri. === Þingmaður á þjóðþinginu === Johan Henrik Deuntzer var þingmaður á [[Danska þingið|þjóðþinginu]] fyrir Højrup-kjördæmi frá 1902 til 1913. Hann var kjörinn á þing sem eftirmaður fyrrum þingforsetans [[Sofus Høgsbro]], sem lést árið 1902. Árin 1913 til 1920 var þingmaðurinn í kjördæminu ritstjórinn [[Johannes Fog-Petersen]], sem var kvæntur Solvejg Høgsbro, sonardóttur Sofus Høgsbro. === Óháður þingmaður === Deuntzer sagði sig úr [[Vinstriumbótaflokkurinn|Vinstriumbótaflokknum]] í mars 1905. Sem óháður þingmaður sat hann með þinghópi vinstrimanna á þingi til 1909 og síðan með þingflokki [[Róttæki vinstriflokkurinn|Róttæka vinstriflokksins]]. Deuntzer gekk þó aldrei formlega í flokkinn. === Þingmaður á landsþinginu === Á aðfangadagskvöld 1913 lést fyrrum forsætisráðherrann [[J.B.S. Estrup]], sem var konungkjörinn þingmaður á landsþinginu fyrir [[Hægriflokkurinn (1881)|Hægriflokkinn]]. Í janúar 1914 var Deuntzer útnefndur sem konungkjörinn þingmaður í þingsæti Estrups. Í upphafi var hann óháður þingmaður en hann gekk í þingflokk Róttæka vinstriflokksins í júní 1914. Hinn 20. mars 1918 var Deuntzer kjörinn á landsþingið. Hann sagði af sér 22. apríl 1918 í þágu utanríkisráðherrans [[Erik Scavenius|Eriks Scavenius]], sem var sonur frænda Estrups. == Andlát og greftrun == Johan Henrik Deuntzer var ókvæntur. Í manntali árið 1916 var hann skráður með lögheimili á landeign sinni á Strandvejen 243 í Charlottenlund ásamt húsþernu, matselju, þjónustustúlku og garðyrkjumanni.<ref>[https://arkivalieronline.rigsarkivet.dk/da/billedviser?bsid=73096#73096,13175302 Folketælling 1916 København Strandvejen ulige numre]</ref> Hann bjó enn þar þegar hann lést.<ref>[https://arkivalieronline.rigsarkivet.dk/da/billedviser?bsid=155715#155715,26022618 Kirkebog for Skovshoved sogn]</ref> Deuntzer var grafinn í Bispebjerg-kirkjugarðinum í Kaupmannahöfn, sem var lokað árið 1963.<ref>Cf. Axel Andersen: "Fortjente personers gravsted på Københavns Kommunes kirkegårde", Københavns Kommune 1997.</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla |titill=[[Forsætisráðherra Danmerkur]] |frá=24. júlí 1901 |til=14. janúar 1905 |fyrir=[[Hannibal Sehested (forsætisráðherra)|Hannibal Sehested]] |eftir=[[Jens Christian Christensen|J. C. Christensen]] }} {{Töfluendir}} {{Forsætisráðherrar Danmerkur}} {{DEFAULTSORT:Deuntzer, Johan Henrik}} {{fd|1845|1918}} [[Flokkur:Forsætisráðherrar Danmerkur]] [[Flokkur:Utanríkisráðherrar Danmerkur]] 7yzy5wpek5v5oh3q0gmejtcl5a3r95n Leó 1. páfi 0 190551 1958690 1958689 2026-04-03T13:28:23Z TKSnaevarr 53243 1958690 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Greek Fresco of Saint Leo I Pope of Rome.jpg|thumb|alt=[[Freska]] af Leó 1. frá Kirkju heilags. Georga, Staro Nagoričane|Freska af Leó 1. frá Kirkju heilags Georgs, Staro Nagoričane]] '''Leó 1. páfi''' ([[latína]]: Leo I; [[ítalska]]: Leone I) (fæddur um 391 – lést 10. nóvember 461), einnig þekktur sem Leó hinn mikli (latína: Leo Magnus; ítalska: Leone Magno),<ref> Neil, Bronwen (2009). Leo the Great. Routledge. Bls. 50. ISBN: 0415394813</ref> var biskup í Róm<ref>[ http://www.liturgialatina.org/martyrologium/21.htm "Martyrologium Romanum - November"] www.liturgialatina.org. (á latínu) Sótt 2. aprií 2026.</ref> frá 29. september 440 til dauðadags 10. nóvember 461. Hann er fyrstur af þremur páfum sem nefndir eru í ''Annuario Pontificio'' (''Árbók páfagarðs'') <ref>https://www.annuariopontificio.catholic/welcome Annuario Pontificio] Árbók páfagarðs</ref> með nafnbótinni „hinn mikli“, ásamt [[Gregoríus 1|Gregoríusi 1]]. og [[Nikulás 1 páfi|Nikulási 1]]. Honum tókst að sannfæra [[Atli Húnakonungur |Húnakonunginn Atla]] um að hætta við að ræna og eyðileggja [[Rómaborg]] árið 452.<ref> Given, John (2014). The Fragmentary History of Priscus : Attila, the Huns and the Roman Empire, AD 430-476. Merchantville, New Jersey: Evolution Publishing. bls. 107. ISBN 978-1-935228-14-1. </ref>Hann er talinn sem einn af [[Kirkjufeður|kirkjufeðrunum]] og var útnefndur kirkjufræðari (''Doctor Communis Ecclesiae'') <ref> Kirkjufræðari (Doctor Communis Ecclesiae) er titill innan kaþólsku kirkjunnar. Það er páfinn sem getur veitt tillinn til guðfræðinga og annara sem eru taldir fyrirmyndir hinna trúuðu. Skilyrðið er að starf þeirra hafi haft grundvallarþýðingu fyrir alla kaþólsku kirkjuna. Einungis 38 einstaklingar hafa fengið þennan titil (árið 2026) og hann er aðeins veittur látnum einstaklingum sem hafa verið tekiir í dýrlingatölu. Bæði konur og karlar teljast sem kirkjufræðarar.. [https://www.cbcew.org.uk/newman-what-is-a-doctor-of-the-church/ What is a Doctor of the Church?] the Catholic Church in England and Welsh (2025)</ref> árið 1754. Leó 1. er [[dýrlingur ]]í rómversk-kaþólsku kirkjunni. Minningardagur hans var áður haldinn 28. júní, þegar leifar hans voru fluttar í [[Péturskirkjan|Péturskirkjuna]]. Í dag er minningardagur hans sá sami og dánardagur hans, 10. nóvember. ==Æviágrip== [[Mynd:Chronicon Pictum P016 Attila és Leó pápa.JPG|thumb|alt=Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld|Leó 1. og Atli Húnakonungur. Bókaskreyting úr Chronicon Pictum, ungverskt handrit frá 14. öld]] Fæðingarár Leós er óþekkt; samkvæmt ''Liber Pontificalis'' <ref> Liber Pontificalis (latína fyrir Páfabók) eru ævisögur páfa frá Pétri postula og fram á 15. öld. McKitterick, Rosamond (2020). Rome and the Invention of the Papacy : The Liber Pontificalis. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press. ISBN 978-1-108-87258-4 </ref>fæddist hann í Toskana og var af rómverskri aðalsætt. Hann var líklega fyrst nefndur í bréfi frá heilögum [[Ágústínus|Ágústínusi]], þar sem hann nefnir prest sem heitir Leó. Ritaðar heimildir eru til um starf hans sem djákni hjá páfunum [[Selestínus I]] og [[Sixtus 3.]] er skjalfest. ==Páfaembættið== Leo 1. var einn mikilvægasti biskup Rómar á 5. öld og átti mikinn þátt í skapa sterka miðstýringu rómönsk-kaþólsku kirkjunnar. Leo 1. tók sér rómverska titilinn [[Pontifex Maximus]], <ref> Asimov, Isaac (1967) The Roman Empire, Houghton Mifflin: Boston, bls. 236 ISBN 0395065771</ref> sem [[Júlíus Caesar|Caesar]], [[Ágústus]] og aðrir [[Keisari|keisarar]] höfðu haft sem æðstuprestar í rómverskri [[Fjölgyðistrú|fjölgyðistrú]]. Hann notaði þó ekki titilinn eingöngu um sjálfan sig sem biskup Rómar, heldur sagði hann að Kristur væri hinn sanni, æðsti Pontifex. Guðfræðingurinn og rithöfundurinn Prosper frá [[Akvitaníu]], kallaði Leo 1. „papa“ og „summus sacerdos“ (æðsti prestur) í Chronica Gallica frá 452.<ref>Richard Burgess: "The Gallic Chronicle of 452: A New Critical Edition with a Brief Introduction". í: Ralph W. Mathisen and Danuta Shanzer (ritstj. Society and Culture in Late Antique Gaul: Revisiting the Sources. Aldershot: Ashgate, 2001, bls. 52. ISBN 1138251321 </ref>. Það var reyndar ekki verk Leos 1. að yfirfæra titilinn Pontifex Maximus frá keisaranum til páfans, en kenningar hans um hlutverk Péturs postula í samræmi við fyrirmæli Jesú samkvæmt Matteusarguðspjalli (kafli 16, 16–19) og lagði með því grunn að hugmyndinni um sérstöðu Rómabiskups. Á [[Kirkjuþingið í Kalkedon|kirkjuþinginu í Kalkedon]] ár 451 var biskupsstólunum í Róm og [[Konstantínópel]] gefinn sömu forréttindi (''isa presbeia'') gagnvart öðrum helstu helstu biskupsstólum í Austurlöndum ([[Alexandría|Alexandríu]], [[Antíokkía|Antíokkíu]] og [[Jerúsalem]]). <ref>Schwerin, Philip: [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf ''How the Bishop of Rome Assumed the Title of «Vicar of Christ»''] [http://essays.wls.wels.net/bitstream/handle/123456789/3512/SchwerinBishop.pdf Wayback]] (PDF), bls. 3. Siat: «Leo believed that in him was the voice of Peter. The Fourth Ecumenical Council at Chalcedon in 451 declared that Constantinople had the same patriarchal status as Rome (28th canon), a statement with which Leo never agreed, and which he even tried to declare invalid. When Leo tried to reinstate a defrocked French bishop, St. Hilary who presided over the Gallican Church as Supreme Pontiff, told Leo to keep his Roman nose out of French affairs. Leo’s aspirations were strongly opposed, especially by the patriarch of Constantinople. Yet through him the papacy still gained some ground.»</ref><ref> Bokenkotter, Thomas (2004): ''A Concise History of the Catholic Church''. Doubleday, ISBN 0-385-50584-1, s. 84.</ref> en Leó 1. neitaði að samþykkja það. Leo 1. tók mikinn þátt í deilum um guðfræðilegar og barðist gegn ýmsum kenningum innan meginkirkjunnar, til dæmis [[Manikeismi|manikeisma]], [[Nestoríanar|nestoríanisma]], [[Pelagian|pelagianisma]], [[Priskillian|priskillianisma]] og [[Aríus|Aríusartrú]] . Allar þessar trúardeildir voru úrskurðar sem [[Villutrú|villutrú]] af meginkirkjunni. Mikið af þessum deilum fjölluðu um túlkanir á veru og verki Jesú og mannlegu og guðlegu eðli hans sem persónuskipting guðdómsins, eða einingu guðdómsins. Prédikanir og bréf Leós fjalla aðallega um guðfræðilegar spurningar varðandi persónu Jesú Krists ([[Kristsfræði]]; latína: christologica) og hlutverk hans sem sáttasemjara og frelsara (latína: Soteriologia). Hann skrifar til biskupa og annara valdaaðila um kenninguna um að í Kristi væru tvær eðlisgerðir (mannleg og guðleg) sameinaðar í einni persónu og deilir á aðrar hugmyndir sem hann telur villutrúa. Leó 1. Leggur einnig mikla áherslu í guðfræði sinni á kenninguna um nærveru Krists í kirkjunni, sérstaklega í kennslu og prédikun trúarinnar (Ritningin, hefðin og túlkun þeirra) og í helgiathöfnunum (sakramentin og hátíðir). [[Vestrómverska keisaradæmið|Vesturrómverska ríkið]] var á barmi hruns á páfatíma Leós 1. og með rýrnandi valdum konunga og fursta fékk páfi og kirkjan tækifæri til aukinna völda á Vesturlöndum. == Stíll == Um 250 prédikanir og bréf Leós 1. hafa varðveist og einkennast þau af stílfærni og skýrri rökfestu. Rytmískur stíll Leos sem kallaðs ur er ''cursus Leonicus'' átti eftir að hafa áhrif á tungu kirkjunnar um aldir. ==Heimildir== ===Tilvitnanir=== <references/> ===Vefheimildir=== * http://www.newadvent.org/cathen/09154b.htm Pope St. Leo I (the Great)] Catholic Encyclopedia, útgefandi New Advent * [http://www.santiebeati.it/dettaglio/25000 San Leone I, detto Magno, papa e dottore della Chiesa] Santi e Beati ===Prentaðar heimildir=== * Farmer, David Hugh (1992). T''he Oxford Dictionary of Saints''. Oxford Reference (3 ed.). Oxford: Oxford University Press. sid. 294–295. ISBN 0-19-283069-4 * Kelly, J.N.D. (1988). ''The Oxford Dictionary of Popes''. Oxford: Oxford University Press. sid. 43–45. ISBN 0-19-282085-0 * Meyendorff, John (1989). I''mperial unity and Christian divisions: The Church 450-680 A.D. The Church in history.'' Vol. 2. Crestwood, NY: St. Vladimir's Seminary Press. ISBN 978-0-88-141056-3. * Rendina, Claudio (1999). ''I papi: storia e segreti''. Roma: Newton & Compton editori. sid. 109–115. ISBN 88-8289-070-8 {{Commonscat|Leo I Magnus}} {{Páfar}} {{d|461}} [[Flokkur:Páfar]] rm2xf1nn45dev8bacwt716h8rr47azn Flokkur:Fólk dáið árið 461 14 190554 1958691 2026-04-03T13:28:51Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Fólk dáið á 5. öld|461]] [[Flokkur:461]]“ 1958691 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Fólk dáið á 5. öld|461]] [[Flokkur:461]] j6vtlou07734sole0kibn8oven9pyz6 Flokkunarkerfi Aarne-Thompson 0 190555 1958703 2026-04-03T15:02:23Z Akigka 183 Akigka færði [[Flokkunarkerfi Aarne-Thompson]] á [[Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] 1958703 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] sb6m34c3yhe5emrcnlihe4fuouw6m8i Spjall:Flokkunarkerfi Aarne-Thompson 1 190556 1958705 2026-04-03T15:02:23Z Akigka 183 Akigka færði [[Spjall:Flokkunarkerfi Aarne-Thompson]] á [[Spjall:Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] 1958705 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Spjall:Flokkunarkerfi Aarne-Thompson-Uther]] 5a96xqdn51tr03214zv3h74nkzo164r Flokkur:Þjóðsagnafræði 14 190557 1958722 2026-04-03T15:32:45Z Akigka 183 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Þjóðsögur]] [[Flokkur:Þjóðfræði]]“ 1958722 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Þjóðsögur]] [[Flokkur:Þjóðfræði]] bhilyepcrbm1knmw78nczmsem1dmln9 Oppenheimer (kvikmynd) 0 190558 1958725 2026-04-03T16:27:28Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Infobox film | mynd = Oppenheimer logo.svg | director = [[Christopher Nolan]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''[[American Prometheus]]'' eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]] | producer = {{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * [[Charles Roven]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist| * [[Cillian Murphy]] * [[Emily Blunt]] * [[Matt Damon]] * [[Robert Downey Jr.]] * [[Florence Pugh]] * [[Josh Hartnett]] * Casey...“ 1958725 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | mynd = Oppenheimer logo.svg | director = [[Christopher Nolan]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''[[American Prometheus]]'' eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]] | producer = {{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * [[Charles Roven]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist| * [[Cillian Murphy]] * [[Emily Blunt]] * [[Matt Damon]] * [[Robert Downey Jr.]] * [[Florence Pugh]] * [[Josh Hartnett]] * [[Casey Affleck]] * [[Rami Malek]] * [[Kenneth Branagh]] }} | cinematography = [[Hoyte van Hoytema]] | editing = [[Jennifer Lame]] | music = [[Ludwig Göransson]] | studio = {{Plainlist| * [[Universal Pictures]]<ref name="Cineuropa">{{cite web |last1=Lazic |first1=Elena |title=Review: Oppenheimer |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/446662/ |website=[[Cineuropa]] |access-date=8 January 2025 |date=21 July 2023}}</ref><ref name="Moviefone">{{cite web |title=Oppenheimer (2023) |url=https://www.moviefone.com/movie/untitled-oppenheimer-biopic/1tOJVQRXmFcGn2lZ7Th6l7/main/ |website=[[Moviefone]] |access-date=8 January 2025}}</ref> * [[Syncopy Inc.|Syncopy]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * [[Atlas Entertainment]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * Breakheart Films<ref name="Moviefone"/> * Peters Creek Entertainment<ref name="Moviefone"/> * Gadget Films<ref name="Cineuropa"/><ref>{{cite web |title=Oppenheimer |url=https://nmfilm.com/production/oppenheimer |website=New Mexico Film Office |access-date=8 January 2025}}</ref> }} | distributor = Universal Pictures | released = {{Film date|2023|7|11|[[Grand Rex|Le Grand Rex]]|2023|7|21|Bandaríkin og Bretland}} | runtime = 180 mínútur<!--180:09; only IMAX version is 180:39--><ref>{{Cite web |date=July 6, 2023 |title=''Oppenheimer'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706191747/https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |archive-date=July 6, 2023 |access-date=July 6, 2023 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * Bandaríkin * Bretland }} | language = Enska | budget = $100 milljónir<!--SEE TALK #BUDGET--><ref name="Keegan 2023">{{Cite magazine |last=Keegan |first=Rebecca |date=July 14, 2023 |title='This Can't Be Safe. It's Got to Have Bite': Christopher Nolan and Cast Unleash ''Oppenheimer'' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720013003/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 15, 2023}}</ref> | gross = $1,07 milljarðar<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |id=15398776|title=Oppenheimer |access-date=March 5, 2025}}</ref> }} ''''' Oppenheimer''''' er ævisöguleg kvikmynd frá árinu 2023 sem [[Christopher Nolan]] leikstýrði, skrifaði og framleiddi.<ref>{{cite news |last=Scott |first=A. O. |authorlink=A. O. Scott |title=Are Fears of A.I. and Nuclear Apocalypse Keeping You Up? Blame Prometheus. - How an ancient Greek myth explains our terrifying modern reality. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/21/books/review/robert-oppenheimer-john-von-neumann-prometheus.html |date=October 21, 2023 |work=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2023 }}</ref> Myndin fjallar um ævi [[J.&nbsp;Robert Oppenheimer]], bandaríska eðlisfræðingsins sem [[Manhattan-verkefnið|stýrði þróun fyrstu kjarnorkuvopnanna]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Myndin er byggð á ævisögunni ''American Prometheus'' frá árinu 2005 eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]]. Í myndinni er fjallað um rannsóknir Oppenheimers, stjórn hans í rannsóknarstofunni í [[Los Alamos]] og öryggisyfirheyrslur hans árið 1954. [[Cillian Murphy]] birtist í aðalhlutverki myndarinnar sem Oppenheimer og [[Robert Downey Jr.]] lék [[Lewis Strauss]], meðlim í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]]. Meðal annarra leikara myndarinnar voru [[Emily Blunt]], [[Matt Damon]], [[Florence Pugh]], [[Josh Hartnett]], [[Casey Affleck]], [[Rami Malek]] og [[Kenneth Branagh]]. Tilkynnt var um gerð ''Oppenheimer'' í september 2021. Þetta var fyrsta kvikmynd Nolans sem ekki var dreift af [[Warner Bros. Pictures]] síðan ''[[Memento]]'' kom út árið 2000, vegna ósættis Nolans með áætlanir fyrirtækisins um að frumsýna myndir sínar á [[HBO Max]] um leið og þær birtust í kvikmyndahúsum.<ref>{{cite web | last=Fleming | first=Mike | title=Christopher Nolan Chooses Universal Pictures For His Film About J. Robert Oppenheimer & The A-Bomb | website=Deadline | date=September 14, 2021 | url=https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/ | access-date=January 19, 2024 | archive-date=January 19, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240119025706/https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/amp/ | url-status=live }}</ref> Murphy var fyrsti leikarinn sem fékk hlutverk í myndinni en hinir fengu hlutverk frá 2021 til apríl 2022. Myndin var tekin upp frá febrúar til maí 2022. Kvikmyndatökumaðurinn [[Hoyte van Hoytema]] notaði bæði 65&nbsp;mm [[IMAX]]-filmur og 65&nbsp;mm filmur við tökur myndarinnar, þar á meðal tiltekin atriði með svarthvítri IMAX-kvikmyndaljósmyndun, sem hafði ekki verið gert áður. Líkt og í mörgum fyrri myndum sínum notaði Nolan mikið af praktískum tæknibrellum og lagði áherslu á að fáar samsettar myndir væru í ''Oppenheimer''. Þrátt fyrir þetta eru mörg hundruð skot í myndinni með tölvubrellum.<ref>{{cite web | title=No VFX in ‘Oppenheimer’? “Clearly Not True” Says Film’s Oscar-Winning VFX Supervisor | website=The Hollywood Reporter | date=August 23, 2023 | url= https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260303232547/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | archive-date=March 3, 2026 | url-status=live }}</ref> Um það bil 160 manns unnu í tæknibrelluteymi myndarinnar en fæstra þeirra var getið á kreditlista hennar.<ref>{{cite web | title= Christopher Nolan Forgot To Credit Over 80% Of VFX Crew On ‘Oppenheimer’ | website=Cartoon Brew | date=July 23, 2023 | url=https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260226021902/https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | archive-date=February 26, 2026 | url-status=live}}</ref> ''Oppenheimer'' var frumsýnd í [[Grand Rex|Le Grand Rex]] í París fimmtudaginn 11. júlí 2023 og í breskum og bandarískum kvikmyndahúsum 21. júlí í dreifingu [[Universal Pictures]]. ''Oppenheimer'' var frumsýnd sama dag og gamanmyndin ''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]'' frá Warner Bros., sem leiddi til kvikmyndaviðburðarins „[[Barbenheimer]]“ þar sem fólk var hvatt til að fara á báðar myndirnar sama dag. ''Oppenheimer'' hlaut góða dóma og halaði inn 975 milljónum bandaríkjadala á alþjóðavísu. Hún varð þar með þriðja tekjuhæsta kvikmynd ársins 2023, tekjuhæsta kvikmyndin um seinni heimsstyrjöldina, tekjuhæsta ævisögulega kvikmyndin og næsttekjuhæsta kvikmynd með sautján ára aldurstakmarki sem gerð hefur verið. ''Oppenheimer'' hlaut fjölda verðlauna. Myndin var tillnefnd til þrettán [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]] og vann sjö, meðal annars verðlaun sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta myndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|besta leikstjórann]] (Nolan), fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki|besta leikarann]] (Murphy) og [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aukahlutverki|besta aukaleikarann]] (Downey). Myndin vann jafnframt fimm [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin í dramaflokki, og sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin. [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] setti myndina á lista sinn yfir tíu bestu myndir ársins 2023. == Söguþráður == {{hatnote|Saga myndarinnar er sögð í [[Ólínuleg frásögn|ólínulegri frásögn]]. Hér er sagt frá atburðunum í tímaröð.}} Á þriðja áratugnum snýr fræðilegi eðlisfræðingurinn J. Robert Oppenheimer heim til Bandaríkjanna eftir ferðalög um Evrópu. Hann byrjar kennslustörf við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]], þar sem hann vingast við prófessorinn [[Haakon Chevalier]] og geðlæknanemann [[Jean Tatlock]], sem bæði eru [[Kommúnismi|kommúnistar]]. Robert og Jean eiga í rómantísku sambandi sem lýkur þegar Robert kynnist [[Kitty Oppenheimer|Kitty Puening]] í teiti. Þótt Kitty sé gift verður hún ófrísk af barni Roberts og þau giftast eftir að hún hefur skilið við mann sinn. Árið 1939 tekst þýskum eðlisfræðingum að [[Kjarnaklofnun|kjúfa atómið]]. [[Ernest Lawrence]], eðlisfræðingur við geislavirknirannsóknarstofu Berkeley, samsinnir Robert um að hægt væri að búa til [[kjarnorkuvopn]] með þessari uppgötvun. Oppenheimer birtir grein sína um svarthol en hún fellur í skuggann af [[Innrásin í Pólland|innrásinni í Pólland]], sem hrindir af stað [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Við Berkeley ráðleggur Lawrence að slíta sambandi við kommúníska kunningja sína svo hann geti hjálpað Bandaríkjunum í stríðinu. Stuttu síðar fær Robert heimsókn frá Leslie Groves ofursta, framkvæmdastjóra [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]], sem hafði áður stýrt byggingu [[Pentagon]]. Groves felur Robert það verkefni að stýra þróun kjarnavopna fyrir Bandaríkin og skipar byggingu nýrrar tilraunatofu í Los Alamos í Nýju-Mexíkó. Vísindamenn eru boðaðir þangað til að vinna í laumi að verkefninu með aðstoð hjálparverkefna í Chicago, Hanford og Tennessee. Stuttu eftir upphaf verkefnisins segir kollegi Roberts, Edward Condon, af sér vegna óánægju með strangar reglur hersins um [[hólfun]] á tilraunastofunni. Robert fær aðgangsheimild hans og kemur sér strax aftur í samband við Jean. Þau verja einni nótt saman á hóteli og Robert segir henni að þau muni ekki hittast aftur. Jean finnst látin í baðkari sínu nokkrum mánuðum síðar. Í Los Alamos stingur [[Edward Teller]] upp á þróun sprengju með [[Kjarnasamruni|kjarnasamruna]] og spáir því að hún yrði kraftmeiri en kjarnaklofningssprengjurnar sem verið er að þróa. [[Trinity (kjarnorkutilraun)|Sprengjutilraun]] er dagsett í júlí 1945 og Robert fær bróður sinn, [[Frank Oppenheimer|Frank]], fyrrum meðlim í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokknum]], til liðs við verkefnið í aðdraganda hennar. Eftir að tilraunin heppnast skipar [[Harry S. Truman|Truman Bandaríkjaforseti]] að tveimur sprengjum verði [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|varpað á Japan]]. Strípinu lýkur og tímaritið ''[[Time]]'' nefnir Robert „föður atómsprengjunnar“. Þótt Robert sé stríðshetja ráðleggur Robert Truman að hætta frekari kjarnorkuþróun og loka tilraunastofunni í Los Alamos. Skyndileg afstaða Roberts gegn kjarnorkuvopnum gerir hann að utangarðsmanni meðal stjórnmálamanna í Washington, sem draga tryggð hans við Bandaríkin í efa. Þetta leiðir til þess að hann er sviptur Q-öryggisheimild sinni árið 1954 eftir margra mánaða öryggisyfirheyrslur þar sem gamall kunningskapur Roberts við kommúnista er dreginn fram. Robert heldur starfi sínu við [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] en er ekki lengur ráðgjafi í kjarnorkustefnu Bandaríkjanna. Fimm árum síðar er [[Lewis Strauss]], fyrrum formaður [[Kjarnorkunefndar Bandaríkjanna]], tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna. Umræður um tilnefningu hans á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fara að snúast um hlutverk hans í falli Roberts. Í ljós kemur að Strauss skipulagði persónulega aðför gegn Robert eftir deilur milli þeirra um útflutning á [[Geislavirk kjarnategund|geislavirkum kjarnategundum]]. Hann telur Roert jafnframt hafa svívirt sig með andstöðu sinni gegn [[Vetnissprengja|vetnissprengjunni]] og vegna þess að [[Albert Einstein]] hundsaði hann eftir samtal við Oppenheimer við Princeton. Strauss er hafnað í atkvæðagreiðslu þingsins, sem bindur enda á stjórnmálaferil hans. Árið 1963 sæmir [[Lyndon B. Johnson|Johnson forseti]] Robert [[Enrico Fermi-verðlaunin|Enrico Fermi-verðlaununum]] og gefur þannig til kynna að stjórnin hafi tekið hann í sátt. Í afturhvarfi til samtals Roberts og Einsteins við Princeton kemur í ljós að Einstein hafði spáð því að ferill Roberts myndi þróast á þennan veg. Robert spáði því á móti að áframhaldandi þróun kjarnavopna gæti tortímt heiminum, sem olli Einstein svo miklu hugarangri að hann virti Strauss að vettugi. == Leikarar == {{Multiple image | perrow = 2 | total_width = 300 | image1 = Cillian_Murphy-2014.jpg | alt1 = Actor Cillian Murphy in Berlin, Germany, in 2017 | image2 = Oppenheimer (cropped).jpg | alt2 = Portrait of J. Robert Oppenheimer | footer = [[Cillian Murphy]] (vinstri) leikur [[J. Robert Oppenheimer]]. }} * [[Cillian Murphy]] sem [[J. Robert Oppenheimer]], [[Fræðileg eðlisfræði|fræðilegur eðlisfræðingur]] og framkvæmdastjóri [[Los Alamos-rannsóknarstofan|Los Alamos-rannsóknarstofunnar]].<ref name="Murphy">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 8, 2021 |title=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan's Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023 |url=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008180121/https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |archive-date=October 8, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 8, 2021}}</ref> * [[Emily Blunt]] sem [[Katherine Oppenheimer|Katherine „Kitty“ Oppenheimer]], eiginkona Roberts Oppenheimer og fyrrum meðlimur í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokki Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 20, 2021 |title=Emily Blunt In Talks To Join Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' At Universal |url=https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102160825/https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 20, 2021}}</ref> * [[Matt Damon]] sem [[Leslie Groves]] hershöfðingi, foringi í verkfræðideild Bandaríkjahers og framkvæmdastjóri [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]].<ref name="DamonDowney">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=November 2, 2021 |title=Robert Downey Jr. And Matt Damon Latest Stars To Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102154342/https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=November 2, 2021}}</ref> * [[Robert Downey Jr.]] sem [[Lewis Strauss]] undirflotaforingi, uppgjafameðlimur í varaliði bandaríska sjóhersins og háttsettur meðlimur í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]].<ref name="DamonDowney" /> * [[Florence Pugh]] sem [[Jean Tatlock]], geðlæknir, meðlimur í Kommúnistaflokki Bandaríkjanna og viðhald Roberts Oppenheimer.<ref name="PughMalekSafdie">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=December 9, 2021 |title=Florence Pugh, Rami Malek, Benny Safdie Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210153011/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |archive-date=December 10, 2021 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=December 9, 2021}}</ref> * [[Josh Hartnett]] sem [[Ernest Lawrence]], [[kjarneðlisfræði]]ngur og [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] sem vann með Oppenheimer við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]].<ref name="FirstLook" /><ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=January 4, 2022 |title=Josh Hartnett Joins Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104190115/https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |archive-date=January 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=January 4, 2022}}</ref> * [[Casey Affleck]] sem [[Boris Pash]], foringi í leyniþjónustu Bandaríkjahers og foringi [[Alsos-aðgerðin|Alsos-aðgerðarinnar]].<ref>{{Cite web |last=Francis-Crow |first=Alana |date=April 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Set Photos Reveal Casey Affleck Is Cast In New Nolan Movie |url=https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424080512/https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |archive-date=April 24, 2022 |website=Screen Rant |access-date=April 23, 2022}}</ref> * [[Rami Malek]] sem [[David L. Hill]], kjarneðlisfræðingur hjá málmfræðirannsóknarstofunni ([[Metallurgical Laboratory]]) sem tók þátt í að búa til kjarnorkuofninn [[Chicago Pile-1]].<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Kenneth Branagh]] sem [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur, Nóbelsverðlaunahafi, heimspekingur og átrúnaðargoð Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Gets First-Look Photo As Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222185037/https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |archive-date=February 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 22, 2022}}</ref> * [[Benny Safdie]] sem [[Edward Teller]], ungverskur fræðilegur eðlisfræðingur sem gjarnan er kallaður „faðir [[Vetnissprengja|vetnissprengjunnar]]“.<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Jason Clarke]] sem [[Roger Robb]], lögmaður og verðandi alríkisdómari sem var ráðgjafi Kjarnorkunefndarinnar við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'': Jason Clarke Joins Christopher Nolan's Next Tentpole At Universal |url=https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301200322/https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |archive-date=March 1, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * [[Dylan Arnold]] sem [[Frank Oppenheimer]], yngri bróðir Roberts og öreindafræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 16, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds ''Halloween Kills'', ''Manifest'' Actors (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216200041/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |archive-date=February 16, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Tom Conti]] sem [[Albert Einstein]], þýskur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem þekktur er fyrir að þróa [[Afstæðiskenningin|afstæðiskenninguna]].<ref>{{Cite magazine |last=Reul |first=Katie |date=May 8, 2023 |title=New 'Oppenheimer' Trailer Reveals a Sad Albert Einstein, Florence Pugh, Robert Downey Jr. and More in Christopher Nolan's Star-Studded Movie |url=https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508170826/https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |archive-date=May 8, 2023 |magazine=Variety |access-date=May 8, 2023}}</ref> * [[James D'Arcy]] sem [[Patrick Blackett]], doktorsleiðeinandi Oppenheimers og Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 2, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds James D'Arcy & Michael Angarano |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000052/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |archive-date=March 3, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 2, 2022}}</ref> * [[David Dastmalchian]] sem [[William L. Borden]], lögmaður og framkvæmdastjóri kjarnorkunefndar Bandaríkjaþings.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=February 25, 2022 |title=David Dastmalchian Reuniting With Christopher Nolan for ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225205748/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |archive-date=February 25, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 25, 2022}}</ref> * [[Dane DeHaan]] sem [[Kenneth Nichols]] undirhershöfðingi, liðsmaður í verkfræðideild Bandaríkjahers og aðstoðarverkfræðingur við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 7, 2022 |title=Dane DeHaan Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207205214/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |archive-date=February 7, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[Alden Ehrenreich]] sem aðstoðarmaður Lewis Strauss á þingi þegar Strauss er tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna.<ref name="EhrenreichKrumholtz">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alden Ehrenreich, David Krumholtz Join Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222164045/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |archive-date=February 22, 2022 |access-date=February 22, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Remley |first=Hilary |date=February 22, 2022 |title=''Ironheart'' Adds Alden Ehrenreich to Marvel Disney+ Series |url=https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721144556/https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |archive-date=July 21, 2022 |website=Collider |access-date=July 21, 2022}}</ref> * [[Tony Goldwyn]] sem [[Gordon Gray (stjórnmálamaður)|Gordon Gray]], opinber embættismaður og formaður nefndar sem tekur ákvörðun um að svipta Oppenheimer öryggisheimildum.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists Tony Goldwyn (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141222/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=March 23, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[Jefferson Hall (leikari)|Jefferson Hall]] as [[Haakon Chevalier|Haakon Chevalier („Hoke“)]], prófessor við Berkeley sem vingaðist við Oppenheimer í háskólanum og lék lykilhlutverk í „Chevalier-atvikinu“.<ref>{{Cite press release |title=''Oppenheimer'' Production Information Approved |date=June 21, 2023 |publisher=Universal Pictures Publicity |url=https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |access-date=July 10, 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710041747/https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |archive-date=July 10, 2023}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Vivarelli |first=Nick |date=June 20, 2023 |title=''House of the Dragon'' Star Jefferson Hall Set for Emirati Director Nayla Al Khaja's Debut ''Three'' – Global Bulletin |url=https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629145830/https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |archive-date=June 29, 2023 |access-date=July 10, 2023 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[David Krumholtz]] sem [[Isidor Isaac Rabi]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann sem ráðgjafi við Manhattan-verkefnið.<ref name="EhrenreichKrumholtz" /> * [[Matthew Modine]] sem [[Vannevar Bush]], formaður [[Office of Scientific Research and Development|Vísindarannsókna- og þróunarskrifstofu Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 16, 2022 |title=''Oppenheimer'': Matthew Modine Joins Christopher Nolan's Film For Universal |url=https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216180908/https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |archive-date=February 16, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Scott Grimes]] sem ráðgjafi Lewis Strauss<ref name="GrimesDenham">{{Cite magazine |last=White |first=James |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'' Adds Jason Clarke And Louise Lombard |url=https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302001646/https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |archive-date=March 2, 2022 |magazine=Empire |access-date=March 2, 2022}}</ref> * Kurt Koehler sem Thomas A. Morgan, iðnjöfur og fyrrum forstjóri Sperry-fyrirtækisins sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Jannat |first=Zarghona |date=May 8, 2023 |title=Star-studded cast shines in new Oppenheimer trailer |url=https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621013103/https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |archive-date=June 21, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=The Markhor Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=Vulture}}</ref> * John Gowans sem [[Ward V. Evans]], efnafræðingur sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref name="The Direct" /> * [[Macon Blair]] sem [[Lloyd K. Garrison]], lögmaður sem talaði máli Oppenheimers við öryggisyfirheyrslurnar.<ref name="Vulture">{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 17, 2023 |website=[[Vulture (website)|Vulture]]}}</ref> * [[Gregory Jbara]] sem [[Warren Magnuson]], öldundageildarþingmaður, formaður verslunarmálanefndar þingsins.<ref name="Vulture" /> * [[Harry Groener]] sem [[Gale W. McGee]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Tim DeKay]] sem [[John Pastore]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Matthias Schweighöfer]] sem [[Werner Heisenberg]], þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann að kjarnorkuáætlun Þýskalands á tíma seinni heimsstyrjaldarinnar.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 11, 2022 |title=''Army Of The Dead'' Breakout Matthias Schweighöfer Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011416/https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 11, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite magazine |date=November 2, 2022 |title=Schweighöfers nächste große Rolle |trans-title=Schweighöfer's next big role |url=https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212192136/https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |archive-date=February 12, 2023 |magazine=Der Spiegel |language=de |access-date=February 12, 2023}}</ref> * [[Alex Wolff]] sem [[Luis Walter Alvarez]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Wolff">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=March 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alex Wolff Joins All-Star Cast of Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327032739/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |archive-date=March 27, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 22, 2022}}</ref> * [[Josh Zuckerman]] sem [[Giovanni Rossi Lomanitz]], eðlisfræðingur sem varð lærlingur Oppenheimers við Berkeley.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=April 4, 2022 |title=Christopher Denham & Josh Zuckerman Join ''Oppenheimer''; Shane Dax Taylor's Indie ''Best Man'' Adds Andrey Ivchenko |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062604/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |archive-date=May 31, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=April 4, 2022}}</ref> * Rory Keane sem [[Hartland Snyder]], eðlisfræðingur sem vann með Oppenheimer við að reikna út [[þyngdarhrun]] rykeindar.<ref name="The Direct">{{Cite news |last=Thompson |first=David |date=July 22, 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor In the Movie |work=The Direct |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Michael Angarano]] sem [[Robert Serber]], eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="FirstLook">{{Cite magazine |last=Lang |first=Brent |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Releases Moody First Look, Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222192334/https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |archive-date=February 22, 2022 |magazine=Variety |access-date=February 22, 2022}}</ref> * Britt Kyle sem Barbara Chevalier, eiginkona Hoke. * [[Emma Dumont]] sem Jackie Oppenheimer, eiginkona Franks og mágkona Roberts.<ref name="GilbertsonDumont" /> * [[Guy Burnet]] sem [[George C. Eltenton]], [[efnaverkfræði]]ngur í Bandaríkjunum með tengsl við Sovétríkin.<ref name="BurnetDeferrari">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 7, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Guy Burnet & Danny Deferrari |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422215653/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |archive-date=April 22, 2022 |access-date=March 7, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Louise Lombard]] sem [[Ruth Tolman]], geðlæknir sem er náin Oppenheimer við þróun kjarnorkusprengjunnar.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 1, 2022 |title=Louise Lombard Joins ''Oppenheimer''; ''Harold And The Purple Crayon'' Adds Camille Guaty |url=https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422181233/https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |archive-date=April 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * Tom Jenkins sem [[Richard C. Tolman]], eiginmaður Ruth og vísindaráðgjafi Groves hershöfðingja við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |date=July 21, 2023 |title=Here's How Close 'Oppenheimer' Sticks to J. Robert Oppenheimer's Life |url=https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |archive-date=August 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811140712/https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |url-status=live |magazine=Time |access-date=October 30, 2023}}</ref> * [[Olli Haaskivi]] sem [[Edward Condon]], kjarneðlisfræðingur sem tók þátt í þróun [[ratsjá]]a og vann stuttlega við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi" /> * [[David Rysdahl]] sem [[Donald Hornig]], efnafræðingur sem vann í Los Alamos-rannsóknarstofunni.<ref>{{Cite magazine |last=Grobar |first=Matt |date=March 4, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Casts ''No Exit'' Star David Rysdahl (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417043701/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |archive-date=April 17, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 4, 2022}}</ref> * [[Josh Peck]] sem [[Kenneth Bainbridge]], eðlisfræðingur sem stýrði Trinity-kjarnorkutilraun Manhattan-verkefnisins.<ref>{{Cite magazine |last=Rubin |first=Rebecca |date=March 9, 2022 |title=''Drake and Josh'' Star Josh Peck Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |url-status=live |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011429/https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 9, 2022}}</ref> * [[Jack Quaid]] sem [[Richard Feynman]], bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við fræðilega deild rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |date=July 20, 2023 |title=The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726014222/https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |archive-date=July 26, 2023 |magazine=Vanity Fair |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Gustaf Skarsgård]] sem [[Hans Bethe]], þýsk-bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi og formaður fræðilegrar deildar rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 15, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists ''Vikings'' Actor Gustaf Skarsgard (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404191624/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |archive-date=April 4, 2022 |access-date=March 15, 2022}}</ref> * [[James Urbaniak]] sem [[Kurt Gödel]], austurrískur rökfræðingur og stærðfræðingur sem er þekktur fyrir kenningar sínar sem umbyltu stærðfræði og höfðu mikil áhrif á heimspeki og tölvunarfræði.<ref name="Vulture" /> * [[Trond Fausa Aurvåg|Trond Fausa]] sem [[George Kistiakowsky]], úkraínskættaður prófessor við Harvard sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 29, 2022 |title=Billy Slaughter Joins Amazon's ''The Burial''; ''Oppenheimer'' Adds Trond Fausa |url=https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604180401/https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |archive-date=June 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 29, 2022}}</ref> * [[Devon Bostick]] sem [[Seth Neddermeyer]], eðlisfræðingur sem uppgötvaði mýendir og mælti með notkun kjarnavopnsins sem notað var í Trinity-tilrauninni.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 16, 2022 |title=Devon Bostick Joins Universal's ''Oppenheimer''; Sony's George Foreman Biopic Adds Deion Smith |url=https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418110853/https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |archive-date=April 18, 2022 |access-date=March 16, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Danny Deferrari sem [[Enrico Fermi]], ítalskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem bjó til kjarnaofninn [[Chicago Pile-1|Chicago Pile]].<ref name="BurnetDeferrari" /> * [[Christopher Denham]] sem [[Klaus Fuchs]], þýskættaður eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið og njósnaði fyrir Sovétríkin.<ref name="GrimesDenham" /> * Jessica Erin Martin sem [[Charlotte Serber]], yfirbókavörður í Los Alamos.<ref name="thedirect.com">{{Cite web |date=August 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor in the Movie |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |website=The Direct |access-date=July 30, 2023}}</ref> * Ronald Auguste sem [[J. Ernest Wilkins Jr.]], bandarískur kjarnorkufræðingur, vélaverkfræðingur og stærðfræðingur sem vann með Oppenheimer við Manhattan-verkefnið.<ref name="thedirect.com" /> * {{ill|Máté Haumann|hu|Haumann Máté}} sem [[Leo Szilard]], ungverskur eðlisfræðingur sem lagði fram kenninguna um [[kjarnorkukeðjuverkun]] árið 1933 og safnaði í júlí 1945 undirritunum á áskorun til Trumans forseta á Chicago-deild Manhattan-verkefnisins um að beita ekki kjarnavopnum gegn Japan.<ref>{{Cite web |date=July 14, 2023 |title=Egy magyar szerepre magyar színész is jutott az Oppenheimerben – Haumann Máté alakítja Szilárd Leót |url=https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714094619/https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |archive-date=July 14, 2023 |access-date=July 30, 2023}}</ref> * [[Olivia Thirlby]] sem [[Lilli Hornig]], tékknesk-bandarískur vísindamaður sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Thirlby">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=April 15, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Olivia Thirlby |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604190700/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |archive-date=June 4, 2022 |access-date=April 15, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Jack Cutmore-Scott]] sem Lyall Johnson, öryggisvörður við Berkeley sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Vulture" /> * [[Harrison Gilbertson]] sem [[Philip Morrison]], prófessor í eðlisfræði sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="GilbertsonDumont">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 10, 2022 |title=''Oppenheimer'': Harrison Gilbertson & Emma Dumont Board Christopher Nolan's Thriller For Universal |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310190940/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |archive-date=March 10, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 10, 2022}}</ref> * [[James Remar]] sem [[Henry L. Stimson]], stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Trumans.<ref name="Vulture" /> * Will Roberts sem [[George C. Marshall]], Yfirmaður herforingjaráðs bandaríska landhersins frá 1939 til 1945. * [[Pat Skipper]] sem [[James F. Byrnes]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og síðar fylkisstjóri Suður-Karólínu.<ref name="Vulture" /> * [[Gary Oldman]] sem [[Harry S. Truman]], 33. forseti Bandaríkjanna sem tók ákvörðunina um að varpa tveimur kjarnorkusprengjum á Hiroshima og Nagasaki í ágúst 1945.<ref name="Gary Oldman">{{Cite web |last=Grater |first=Tom |date=April 1, 2022 |title=Gary Oldman Says He Is Appearing In One Scene In Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141218/https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=April 1, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Hap Lawrence sem [[Lyndon B. Johnson]], 36. forseti Bandaríkjanna.<ref name="Vulture" /> * Troy Bronson sem [[Joseph W. Kennedy]], efnafræðingur sem lék lykilhlutverk í uppgötvun plútons og formaður efnafræðideildarinnar í Los Alamos.<ref>{{Cite web |last=Burnett {{!}} @BrynnaLynne24 |first=Aminah Syed {{!}} @aminahsyed_ & Brynna |date=2024-01-12 |title=Q&A: How actor Troy Bronson portrayed KU alumnus Joseph W. Kennedy in 'Oppenheimer' |url=https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |access-date=2024-03-12 |website=The University Daily Kansan |archive-date=February 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226142622/https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |url-status=live }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{k|2023}} [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Christophers Nolan]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] q32n3znf5jljpuov5wq6pt85yrebpqq 1958727 1958725 2026-04-03T16:30:07Z TKSnaevarr 53243 /* Söguþráður */ 1958727 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | mynd = Oppenheimer logo.svg | director = [[Christopher Nolan]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''[[American Prometheus]]'' eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]] | producer = {{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * [[Charles Roven]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist| * [[Cillian Murphy]] * [[Emily Blunt]] * [[Matt Damon]] * [[Robert Downey Jr.]] * [[Florence Pugh]] * [[Josh Hartnett]] * [[Casey Affleck]] * [[Rami Malek]] * [[Kenneth Branagh]] }} | cinematography = [[Hoyte van Hoytema]] | editing = [[Jennifer Lame]] | music = [[Ludwig Göransson]] | studio = {{Plainlist| * [[Universal Pictures]]<ref name="Cineuropa">{{cite web |last1=Lazic |first1=Elena |title=Review: Oppenheimer |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/446662/ |website=[[Cineuropa]] |access-date=8 January 2025 |date=21 July 2023}}</ref><ref name="Moviefone">{{cite web |title=Oppenheimer (2023) |url=https://www.moviefone.com/movie/untitled-oppenheimer-biopic/1tOJVQRXmFcGn2lZ7Th6l7/main/ |website=[[Moviefone]] |access-date=8 January 2025}}</ref> * [[Syncopy Inc.|Syncopy]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * [[Atlas Entertainment]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * Breakheart Films<ref name="Moviefone"/> * Peters Creek Entertainment<ref name="Moviefone"/> * Gadget Films<ref name="Cineuropa"/><ref>{{cite web |title=Oppenheimer |url=https://nmfilm.com/production/oppenheimer |website=New Mexico Film Office |access-date=8 January 2025}}</ref> }} | distributor = Universal Pictures | released = {{Film date|2023|7|11|[[Grand Rex|Le Grand Rex]]|2023|7|21|Bandaríkin og Bretland}} | runtime = 180 mínútur<!--180:09; only IMAX version is 180:39--><ref>{{Cite web |date=July 6, 2023 |title=''Oppenheimer'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706191747/https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |archive-date=July 6, 2023 |access-date=July 6, 2023 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * Bandaríkin * Bretland }} | language = Enska | budget = $100 milljónir<!--SEE TALK #BUDGET--><ref name="Keegan 2023">{{Cite magazine |last=Keegan |first=Rebecca |date=July 14, 2023 |title='This Can't Be Safe. It's Got to Have Bite': Christopher Nolan and Cast Unleash ''Oppenheimer'' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720013003/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 15, 2023}}</ref> | gross = $1,07 milljarðar<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |id=15398776|title=Oppenheimer |access-date=March 5, 2025}}</ref> }} ''''' Oppenheimer''''' er ævisöguleg kvikmynd frá árinu 2023 sem [[Christopher Nolan]] leikstýrði, skrifaði og framleiddi.<ref>{{cite news |last=Scott |first=A. O. |authorlink=A. O. Scott |title=Are Fears of A.I. and Nuclear Apocalypse Keeping You Up? Blame Prometheus. - How an ancient Greek myth explains our terrifying modern reality. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/21/books/review/robert-oppenheimer-john-von-neumann-prometheus.html |date=October 21, 2023 |work=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2023 }}</ref> Myndin fjallar um ævi [[J.&nbsp;Robert Oppenheimer]], bandaríska eðlisfræðingsins sem [[Manhattan-verkefnið|stýrði þróun fyrstu kjarnorkuvopnanna]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Myndin er byggð á ævisögunni ''American Prometheus'' frá árinu 2005 eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]]. Í myndinni er fjallað um rannsóknir Oppenheimers, stjórn hans í rannsóknarstofunni í [[Los Alamos]] og öryggisyfirheyrslur hans árið 1954. [[Cillian Murphy]] birtist í aðalhlutverki myndarinnar sem Oppenheimer og [[Robert Downey Jr.]] lék [[Lewis Strauss]], meðlim í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]]. Meðal annarra leikara myndarinnar voru [[Emily Blunt]], [[Matt Damon]], [[Florence Pugh]], [[Josh Hartnett]], [[Casey Affleck]], [[Rami Malek]] og [[Kenneth Branagh]]. Tilkynnt var um gerð ''Oppenheimer'' í september 2021. Þetta var fyrsta kvikmynd Nolans sem ekki var dreift af [[Warner Bros. Pictures]] síðan ''[[Memento]]'' kom út árið 2000, vegna ósættis Nolans með áætlanir fyrirtækisins um að frumsýna myndir sínar á [[HBO Max]] um leið og þær birtust í kvikmyndahúsum.<ref>{{cite web | last=Fleming | first=Mike | title=Christopher Nolan Chooses Universal Pictures For His Film About J. Robert Oppenheimer & The A-Bomb | website=Deadline | date=September 14, 2021 | url=https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/ | access-date=January 19, 2024 | archive-date=January 19, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240119025706/https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/amp/ | url-status=live }}</ref> Murphy var fyrsti leikarinn sem fékk hlutverk í myndinni en hinir fengu hlutverk frá 2021 til apríl 2022. Myndin var tekin upp frá febrúar til maí 2022. Kvikmyndatökumaðurinn [[Hoyte van Hoytema]] notaði bæði 65&nbsp;mm [[IMAX]]-filmur og 65&nbsp;mm filmur við tökur myndarinnar, þar á meðal tiltekin atriði með svarthvítri IMAX-kvikmyndaljósmyndun, sem hafði ekki verið gert áður. Líkt og í mörgum fyrri myndum sínum notaði Nolan mikið af praktískum tæknibrellum og lagði áherslu á að fáar samsettar myndir væru í ''Oppenheimer''. Þrátt fyrir þetta eru mörg hundruð skot í myndinni með tölvubrellum.<ref>{{cite web | title=No VFX in ‘Oppenheimer’? “Clearly Not True” Says Film’s Oscar-Winning VFX Supervisor | website=The Hollywood Reporter | date=August 23, 2023 | url= https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260303232547/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | archive-date=March 3, 2026 | url-status=live }}</ref> Um það bil 160 manns unnu í tæknibrelluteymi myndarinnar en fæstra þeirra var getið á kreditlista hennar.<ref>{{cite web | title= Christopher Nolan Forgot To Credit Over 80% Of VFX Crew On ‘Oppenheimer’ | website=Cartoon Brew | date=July 23, 2023 | url=https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260226021902/https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | archive-date=February 26, 2026 | url-status=live}}</ref> ''Oppenheimer'' var frumsýnd í [[Grand Rex|Le Grand Rex]] í París fimmtudaginn 11. júlí 2023 og í breskum og bandarískum kvikmyndahúsum 21. júlí í dreifingu [[Universal Pictures]]. ''Oppenheimer'' var frumsýnd sama dag og gamanmyndin ''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]'' frá Warner Bros., sem leiddi til kvikmyndaviðburðarins „[[Barbenheimer]]“ þar sem fólk var hvatt til að fara á báðar myndirnar sama dag. ''Oppenheimer'' hlaut góða dóma og halaði inn 975 milljónum bandaríkjadala á alþjóðavísu. Hún varð þar með þriðja tekjuhæsta kvikmynd ársins 2023, tekjuhæsta kvikmyndin um seinni heimsstyrjöldina, tekjuhæsta ævisögulega kvikmyndin og næsttekjuhæsta kvikmynd með sautján ára aldurstakmarki sem gerð hefur verið. ''Oppenheimer'' hlaut fjölda verðlauna. Myndin var tillnefnd til þrettán [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]] og vann sjö, meðal annars verðlaun sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta myndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|besta leikstjórann]] (Nolan), fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki|besta leikarann]] (Murphy) og [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aukahlutverki|besta aukaleikarann]] (Downey). Myndin vann jafnframt fimm [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin í dramaflokki, og sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin. [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] setti myndina á lista sinn yfir tíu bestu myndir ársins 2023. == Söguþráður == {{hatnote|Saga myndarinnar er sögð í [[Ólínuleg frásögn|ólínulegri frásögn]]. Hér er sagt frá atburðunum í tímaröð.}} Á þriðja áratugnum snýr fræðilegi eðlisfræðingurinn J. Robert Oppenheimer heim til Bandaríkjanna eftir ferðalög um Evrópu. Hann byrjar kennslustörf við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]], þar sem hann vingast við prófessorinn [[Haakon Chevalier]] og geðlæknanemann [[Jean Tatlock]], sem bæði eru [[Kommúnismi|kommúnistar]]. Robert og Jean eiga í rómantísku sambandi sem lýkur þegar Robert kynnist [[Kitty Oppenheimer|Kitty Puening]] í teiti. Þótt Kitty sé gift verður hún ófrísk af barni Roberts og þau giftast eftir að hún hefur skilið við mann sinn. Árið 1939 tekst þýskum eðlisfræðingum að [[Kjarnaklofnun|kjúfa atómið]]. [[Ernest Lawrence]], eðlisfræðingur við geislavirknirannsóknarstofu Berkeley, samsinnir Robert um að hægt væri að búa til [[kjarnorkuvopn]] með þessari uppgötvun. Oppenheimer birtir grein sína um svarthol en hún fellur í skuggann af [[Innrásin í Pólland|innrásinni í Pólland]], sem hrindir af stað [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Við Berkeley ráðleggur Lawrence Robert að slíta sambandi við kommúníska kunningja sína svo hann geti hjálpað Bandaríkjunum í stríðinu. Stuttu síðar fær Robert heimsókn frá Leslie Groves ofursta, framkvæmdastjóra [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]], sem hafði áður stýrt byggingu [[Pentagon]]. Groves felur Robert það verkefni að stýra þróun kjarnavopna fyrir Bandaríkin og skipar byggingu nýrrar tilraunatofu í Los Alamos í Nýju-Mexíkó. Vísindamenn eru boðaðir þangað til að vinna í laumi að verkefninu með aðstoð hjálparverkefna í Chicago, Hanford og Tennessee. Stuttu eftir upphaf verkefnisins segir kollegi Roberts, Edward Condon, af sér vegna óánægju með strangar reglur hersins um [[hólfun]] á tilraunastofunni. Robert fær aðgangsheimild hans og kemur sér strax aftur í samband við Jean. Þau verja einni nótt saman á hóteli og Robert segir henni að þau muni ekki hittast aftur. Jean finnst látin í baðkari sínu nokkrum mánuðum síðar. Í Los Alamos stingur [[Edward Teller]] upp á þróun sprengju með [[Kjarnasamruni|kjarnasamruna]] og spáir því að hún yrði kraftmeiri en kjarnaklofningssprengjurnar sem verið er að þróa. [[Trinity (kjarnorkutilraun)|Sprengjutilraun]] er dagsett í júlí 1945 og Robert fær bróður sinn, [[Frank Oppenheimer|Frank]], fyrrum meðlim í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokknum]], til liðs við verkefnið í aðdraganda hennar. Eftir að tilraunin heppnast skipar [[Harry S. Truman|Truman Bandaríkjaforseti]] að tveimur sprengjum verði [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|varpað á Japan]]. Strípinu lýkur og tímaritið ''[[Time]]'' nefnir Robert „föður atómsprengjunnar“. Þótt Robert sé stríðshetja ráðleggur Robert Truman að hætta frekari kjarnorkuþróun og loka tilraunastofunni í Los Alamos. Skyndileg afstaða Roberts gegn kjarnorkuvopnum gerir hann að utangarðsmanni meðal stjórnmálamanna í Washington, sem draga tryggð hans við Bandaríkin í efa. Þetta leiðir til þess að hann er sviptur Q-öryggisheimild sinni árið 1954 eftir margra mánaða öryggisyfirheyrslur þar sem gamall kunningskapur Roberts við kommúnista er dreginn fram. Robert heldur starfi sínu við [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] en er ekki lengur ráðgjafi í kjarnorkustefnu Bandaríkjanna. Fimm árum síðar er [[Lewis Strauss]], fyrrum formaður [[Kjarnorkunefndar Bandaríkjanna]], tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna. Umræður um tilnefningu hans á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fara að snúast um hlutverk hans í falli Roberts. Í ljós kemur að Strauss skipulagði persónulega aðför gegn Robert eftir deilur milli þeirra um útflutning á [[Geislavirk kjarnategund|geislavirkum kjarnategundum]]. Hann telur Roert jafnframt hafa svívirt sig með andstöðu sinni gegn [[Vetnissprengja|vetnissprengjunni]] og vegna þess að [[Albert Einstein]] hundsaði hann eftir samtal við Oppenheimer við Princeton. Strauss er hafnað í atkvæðagreiðslu þingsins, sem bindur enda á stjórnmálaferil hans. Árið 1963 sæmir [[Lyndon B. Johnson|Johnson forseti]] Robert [[Enrico Fermi-verðlaunin|Enrico Fermi-verðlaununum]] og gefur þannig til kynna að stjórnin hafi tekið hann í sátt. Í afturhvarfi til samtals Roberts og Einsteins við Princeton kemur í ljós að Einstein hafði spáð því að ferill Roberts myndi þróast á þennan veg. Robert spáði því á móti að áframhaldandi þróun kjarnavopna gæti tortímt heiminum, sem olli Einstein svo miklu hugarangri að hann virti Strauss að vettugi. == Leikarar == {{Multiple image | perrow = 2 | total_width = 300 | image1 = Cillian_Murphy-2014.jpg | alt1 = Actor Cillian Murphy in Berlin, Germany, in 2017 | image2 = Oppenheimer (cropped).jpg | alt2 = Portrait of J. Robert Oppenheimer | footer = [[Cillian Murphy]] (vinstri) leikur [[J. Robert Oppenheimer]]. }} * [[Cillian Murphy]] sem [[J. Robert Oppenheimer]], [[Fræðileg eðlisfræði|fræðilegur eðlisfræðingur]] og framkvæmdastjóri [[Los Alamos-rannsóknarstofan|Los Alamos-rannsóknarstofunnar]].<ref name="Murphy">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 8, 2021 |title=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan's Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023 |url=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008180121/https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |archive-date=October 8, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 8, 2021}}</ref> * [[Emily Blunt]] sem [[Katherine Oppenheimer|Katherine „Kitty“ Oppenheimer]], eiginkona Roberts Oppenheimer og fyrrum meðlimur í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokki Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 20, 2021 |title=Emily Blunt In Talks To Join Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' At Universal |url=https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102160825/https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 20, 2021}}</ref> * [[Matt Damon]] sem [[Leslie Groves]] hershöfðingi, foringi í verkfræðideild Bandaríkjahers og framkvæmdastjóri [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]].<ref name="DamonDowney">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=November 2, 2021 |title=Robert Downey Jr. And Matt Damon Latest Stars To Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102154342/https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=November 2, 2021}}</ref> * [[Robert Downey Jr.]] sem [[Lewis Strauss]] undirflotaforingi, uppgjafameðlimur í varaliði bandaríska sjóhersins og háttsettur meðlimur í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]].<ref name="DamonDowney" /> * [[Florence Pugh]] sem [[Jean Tatlock]], geðlæknir, meðlimur í Kommúnistaflokki Bandaríkjanna og viðhald Roberts Oppenheimer.<ref name="PughMalekSafdie">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=December 9, 2021 |title=Florence Pugh, Rami Malek, Benny Safdie Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210153011/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |archive-date=December 10, 2021 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=December 9, 2021}}</ref> * [[Josh Hartnett]] sem [[Ernest Lawrence]], [[kjarneðlisfræði]]ngur og [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] sem vann með Oppenheimer við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]].<ref name="FirstLook" /><ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=January 4, 2022 |title=Josh Hartnett Joins Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104190115/https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |archive-date=January 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=January 4, 2022}}</ref> * [[Casey Affleck]] sem [[Boris Pash]], foringi í leyniþjónustu Bandaríkjahers og foringi [[Alsos-aðgerðin|Alsos-aðgerðarinnar]].<ref>{{Cite web |last=Francis-Crow |first=Alana |date=April 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Set Photos Reveal Casey Affleck Is Cast In New Nolan Movie |url=https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424080512/https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |archive-date=April 24, 2022 |website=Screen Rant |access-date=April 23, 2022}}</ref> * [[Rami Malek]] sem [[David L. Hill]], kjarneðlisfræðingur hjá málmfræðirannsóknarstofunni ([[Metallurgical Laboratory]]) sem tók þátt í að búa til kjarnorkuofninn [[Chicago Pile-1]].<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Kenneth Branagh]] sem [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur, Nóbelsverðlaunahafi, heimspekingur og átrúnaðargoð Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Gets First-Look Photo As Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222185037/https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |archive-date=February 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 22, 2022}}</ref> * [[Benny Safdie]] sem [[Edward Teller]], ungverskur fræðilegur eðlisfræðingur sem gjarnan er kallaður „faðir [[Vetnissprengja|vetnissprengjunnar]]“.<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Jason Clarke]] sem [[Roger Robb]], lögmaður og verðandi alríkisdómari sem var ráðgjafi Kjarnorkunefndarinnar við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'': Jason Clarke Joins Christopher Nolan's Next Tentpole At Universal |url=https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301200322/https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |archive-date=March 1, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * [[Dylan Arnold]] sem [[Frank Oppenheimer]], yngri bróðir Roberts og öreindafræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 16, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds ''Halloween Kills'', ''Manifest'' Actors (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216200041/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |archive-date=February 16, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Tom Conti]] sem [[Albert Einstein]], þýskur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem þekktur er fyrir að þróa [[Afstæðiskenningin|afstæðiskenninguna]].<ref>{{Cite magazine |last=Reul |first=Katie |date=May 8, 2023 |title=New 'Oppenheimer' Trailer Reveals a Sad Albert Einstein, Florence Pugh, Robert Downey Jr. and More in Christopher Nolan's Star-Studded Movie |url=https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508170826/https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |archive-date=May 8, 2023 |magazine=Variety |access-date=May 8, 2023}}</ref> * [[James D'Arcy]] sem [[Patrick Blackett]], doktorsleiðeinandi Oppenheimers og Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 2, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds James D'Arcy & Michael Angarano |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000052/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |archive-date=March 3, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 2, 2022}}</ref> * [[David Dastmalchian]] sem [[William L. Borden]], lögmaður og framkvæmdastjóri kjarnorkunefndar Bandaríkjaþings.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=February 25, 2022 |title=David Dastmalchian Reuniting With Christopher Nolan for ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225205748/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |archive-date=February 25, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 25, 2022}}</ref> * [[Dane DeHaan]] sem [[Kenneth Nichols]] undirhershöfðingi, liðsmaður í verkfræðideild Bandaríkjahers og aðstoðarverkfræðingur við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 7, 2022 |title=Dane DeHaan Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207205214/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |archive-date=February 7, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[Alden Ehrenreich]] sem aðstoðarmaður Lewis Strauss á þingi þegar Strauss er tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna.<ref name="EhrenreichKrumholtz">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alden Ehrenreich, David Krumholtz Join Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222164045/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |archive-date=February 22, 2022 |access-date=February 22, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Remley |first=Hilary |date=February 22, 2022 |title=''Ironheart'' Adds Alden Ehrenreich to Marvel Disney+ Series |url=https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721144556/https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |archive-date=July 21, 2022 |website=Collider |access-date=July 21, 2022}}</ref> * [[Tony Goldwyn]] sem [[Gordon Gray (stjórnmálamaður)|Gordon Gray]], opinber embættismaður og formaður nefndar sem tekur ákvörðun um að svipta Oppenheimer öryggisheimildum.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists Tony Goldwyn (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141222/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=March 23, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[Jefferson Hall (leikari)|Jefferson Hall]] as [[Haakon Chevalier|Haakon Chevalier („Hoke“)]], prófessor við Berkeley sem vingaðist við Oppenheimer í háskólanum og lék lykilhlutverk í „Chevalier-atvikinu“.<ref>{{Cite press release |title=''Oppenheimer'' Production Information Approved |date=June 21, 2023 |publisher=Universal Pictures Publicity |url=https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |access-date=July 10, 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710041747/https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |archive-date=July 10, 2023}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Vivarelli |first=Nick |date=June 20, 2023 |title=''House of the Dragon'' Star Jefferson Hall Set for Emirati Director Nayla Al Khaja's Debut ''Three'' – Global Bulletin |url=https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629145830/https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |archive-date=June 29, 2023 |access-date=July 10, 2023 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[David Krumholtz]] sem [[Isidor Isaac Rabi]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann sem ráðgjafi við Manhattan-verkefnið.<ref name="EhrenreichKrumholtz" /> * [[Matthew Modine]] sem [[Vannevar Bush]], formaður [[Office of Scientific Research and Development|Vísindarannsókna- og þróunarskrifstofu Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 16, 2022 |title=''Oppenheimer'': Matthew Modine Joins Christopher Nolan's Film For Universal |url=https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216180908/https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |archive-date=February 16, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Scott Grimes]] sem ráðgjafi Lewis Strauss<ref name="GrimesDenham">{{Cite magazine |last=White |first=James |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'' Adds Jason Clarke And Louise Lombard |url=https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302001646/https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |archive-date=March 2, 2022 |magazine=Empire |access-date=March 2, 2022}}</ref> * Kurt Koehler sem Thomas A. Morgan, iðnjöfur og fyrrum forstjóri Sperry-fyrirtækisins sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Jannat |first=Zarghona |date=May 8, 2023 |title=Star-studded cast shines in new Oppenheimer trailer |url=https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621013103/https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |archive-date=June 21, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=The Markhor Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=Vulture}}</ref> * John Gowans sem [[Ward V. Evans]], efnafræðingur sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref name="The Direct" /> * [[Macon Blair]] sem [[Lloyd K. Garrison]], lögmaður sem talaði máli Oppenheimers við öryggisyfirheyrslurnar.<ref name="Vulture">{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 17, 2023 |website=[[Vulture (website)|Vulture]]}}</ref> * [[Gregory Jbara]] sem [[Warren Magnuson]], öldundageildarþingmaður, formaður verslunarmálanefndar þingsins.<ref name="Vulture" /> * [[Harry Groener]] sem [[Gale W. McGee]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Tim DeKay]] sem [[John Pastore]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Matthias Schweighöfer]] sem [[Werner Heisenberg]], þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann að kjarnorkuáætlun Þýskalands á tíma seinni heimsstyrjaldarinnar.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 11, 2022 |title=''Army Of The Dead'' Breakout Matthias Schweighöfer Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011416/https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 11, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite magazine |date=November 2, 2022 |title=Schweighöfers nächste große Rolle |trans-title=Schweighöfer's next big role |url=https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212192136/https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |archive-date=February 12, 2023 |magazine=Der Spiegel |language=de |access-date=February 12, 2023}}</ref> * [[Alex Wolff]] sem [[Luis Walter Alvarez]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Wolff">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=March 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alex Wolff Joins All-Star Cast of Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327032739/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |archive-date=March 27, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 22, 2022}}</ref> * [[Josh Zuckerman]] sem [[Giovanni Rossi Lomanitz]], eðlisfræðingur sem varð lærlingur Oppenheimers við Berkeley.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=April 4, 2022 |title=Christopher Denham & Josh Zuckerman Join ''Oppenheimer''; Shane Dax Taylor's Indie ''Best Man'' Adds Andrey Ivchenko |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062604/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |archive-date=May 31, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=April 4, 2022}}</ref> * Rory Keane sem [[Hartland Snyder]], eðlisfræðingur sem vann með Oppenheimer við að reikna út [[þyngdarhrun]] rykeindar.<ref name="The Direct">{{Cite news |last=Thompson |first=David |date=July 22, 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor In the Movie |work=The Direct |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Michael Angarano]] sem [[Robert Serber]], eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="FirstLook">{{Cite magazine |last=Lang |first=Brent |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Releases Moody First Look, Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222192334/https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |archive-date=February 22, 2022 |magazine=Variety |access-date=February 22, 2022}}</ref> * Britt Kyle sem Barbara Chevalier, eiginkona Hoke. * [[Emma Dumont]] sem Jackie Oppenheimer, eiginkona Franks og mágkona Roberts.<ref name="GilbertsonDumont" /> * [[Guy Burnet]] sem [[George C. Eltenton]], [[efnaverkfræði]]ngur í Bandaríkjunum með tengsl við Sovétríkin.<ref name="BurnetDeferrari">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 7, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Guy Burnet & Danny Deferrari |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422215653/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |archive-date=April 22, 2022 |access-date=March 7, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Louise Lombard]] sem [[Ruth Tolman]], geðlæknir sem er náin Oppenheimer við þróun kjarnorkusprengjunnar.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 1, 2022 |title=Louise Lombard Joins ''Oppenheimer''; ''Harold And The Purple Crayon'' Adds Camille Guaty |url=https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422181233/https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |archive-date=April 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * Tom Jenkins sem [[Richard C. Tolman]], eiginmaður Ruth og vísindaráðgjafi Groves hershöfðingja við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |date=July 21, 2023 |title=Here's How Close 'Oppenheimer' Sticks to J. Robert Oppenheimer's Life |url=https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |archive-date=August 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811140712/https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |url-status=live |magazine=Time |access-date=October 30, 2023}}</ref> * [[Olli Haaskivi]] sem [[Edward Condon]], kjarneðlisfræðingur sem tók þátt í þróun [[ratsjá]]a og vann stuttlega við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi" /> * [[David Rysdahl]] sem [[Donald Hornig]], efnafræðingur sem vann í Los Alamos-rannsóknarstofunni.<ref>{{Cite magazine |last=Grobar |first=Matt |date=March 4, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Casts ''No Exit'' Star David Rysdahl (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417043701/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |archive-date=April 17, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 4, 2022}}</ref> * [[Josh Peck]] sem [[Kenneth Bainbridge]], eðlisfræðingur sem stýrði Trinity-kjarnorkutilraun Manhattan-verkefnisins.<ref>{{Cite magazine |last=Rubin |first=Rebecca |date=March 9, 2022 |title=''Drake and Josh'' Star Josh Peck Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |url-status=live |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011429/https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 9, 2022}}</ref> * [[Jack Quaid]] sem [[Richard Feynman]], bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við fræðilega deild rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |date=July 20, 2023 |title=The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726014222/https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |archive-date=July 26, 2023 |magazine=Vanity Fair |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Gustaf Skarsgård]] sem [[Hans Bethe]], þýsk-bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi og formaður fræðilegrar deildar rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 15, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists ''Vikings'' Actor Gustaf Skarsgard (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404191624/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |archive-date=April 4, 2022 |access-date=March 15, 2022}}</ref> * [[James Urbaniak]] sem [[Kurt Gödel]], austurrískur rökfræðingur og stærðfræðingur sem er þekktur fyrir kenningar sínar sem umbyltu stærðfræði og höfðu mikil áhrif á heimspeki og tölvunarfræði.<ref name="Vulture" /> * [[Trond Fausa Aurvåg|Trond Fausa]] sem [[George Kistiakowsky]], úkraínskættaður prófessor við Harvard sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 29, 2022 |title=Billy Slaughter Joins Amazon's ''The Burial''; ''Oppenheimer'' Adds Trond Fausa |url=https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604180401/https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |archive-date=June 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 29, 2022}}</ref> * [[Devon Bostick]] sem [[Seth Neddermeyer]], eðlisfræðingur sem uppgötvaði mýendir og mælti með notkun kjarnavopnsins sem notað var í Trinity-tilrauninni.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 16, 2022 |title=Devon Bostick Joins Universal's ''Oppenheimer''; Sony's George Foreman Biopic Adds Deion Smith |url=https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418110853/https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |archive-date=April 18, 2022 |access-date=March 16, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Danny Deferrari sem [[Enrico Fermi]], ítalskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem bjó til kjarnaofninn [[Chicago Pile-1|Chicago Pile]].<ref name="BurnetDeferrari" /> * [[Christopher Denham]] sem [[Klaus Fuchs]], þýskættaður eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið og njósnaði fyrir Sovétríkin.<ref name="GrimesDenham" /> * Jessica Erin Martin sem [[Charlotte Serber]], yfirbókavörður í Los Alamos.<ref name="thedirect.com">{{Cite web |date=August 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor in the Movie |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |website=The Direct |access-date=July 30, 2023}}</ref> * Ronald Auguste sem [[J. Ernest Wilkins Jr.]], bandarískur kjarnorkufræðingur, vélaverkfræðingur og stærðfræðingur sem vann með Oppenheimer við Manhattan-verkefnið.<ref name="thedirect.com" /> * {{ill|Máté Haumann|hu|Haumann Máté}} sem [[Leo Szilard]], ungverskur eðlisfræðingur sem lagði fram kenninguna um [[kjarnorkukeðjuverkun]] árið 1933 og safnaði í júlí 1945 undirritunum á áskorun til Trumans forseta á Chicago-deild Manhattan-verkefnisins um að beita ekki kjarnavopnum gegn Japan.<ref>{{Cite web |date=July 14, 2023 |title=Egy magyar szerepre magyar színész is jutott az Oppenheimerben – Haumann Máté alakítja Szilárd Leót |url=https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714094619/https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |archive-date=July 14, 2023 |access-date=July 30, 2023}}</ref> * [[Olivia Thirlby]] sem [[Lilli Hornig]], tékknesk-bandarískur vísindamaður sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Thirlby">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=April 15, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Olivia Thirlby |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604190700/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |archive-date=June 4, 2022 |access-date=April 15, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Jack Cutmore-Scott]] sem Lyall Johnson, öryggisvörður við Berkeley sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Vulture" /> * [[Harrison Gilbertson]] sem [[Philip Morrison]], prófessor í eðlisfræði sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="GilbertsonDumont">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 10, 2022 |title=''Oppenheimer'': Harrison Gilbertson & Emma Dumont Board Christopher Nolan's Thriller For Universal |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310190940/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |archive-date=March 10, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 10, 2022}}</ref> * [[James Remar]] sem [[Henry L. Stimson]], stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Trumans.<ref name="Vulture" /> * Will Roberts sem [[George C. Marshall]], Yfirmaður herforingjaráðs bandaríska landhersins frá 1939 til 1945. * [[Pat Skipper]] sem [[James F. Byrnes]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og síðar fylkisstjóri Suður-Karólínu.<ref name="Vulture" /> * [[Gary Oldman]] sem [[Harry S. Truman]], 33. forseti Bandaríkjanna sem tók ákvörðunina um að varpa tveimur kjarnorkusprengjum á Hiroshima og Nagasaki í ágúst 1945.<ref name="Gary Oldman">{{Cite web |last=Grater |first=Tom |date=April 1, 2022 |title=Gary Oldman Says He Is Appearing In One Scene In Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141218/https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=April 1, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Hap Lawrence sem [[Lyndon B. Johnson]], 36. forseti Bandaríkjanna.<ref name="Vulture" /> * Troy Bronson sem [[Joseph W. Kennedy]], efnafræðingur sem lék lykilhlutverk í uppgötvun plútons og formaður efnafræðideildarinnar í Los Alamos.<ref>{{Cite web |last=Burnett {{!}} @BrynnaLynne24 |first=Aminah Syed {{!}} @aminahsyed_ & Brynna |date=2024-01-12 |title=Q&A: How actor Troy Bronson portrayed KU alumnus Joseph W. Kennedy in 'Oppenheimer' |url=https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |access-date=2024-03-12 |website=The University Daily Kansan |archive-date=February 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226142622/https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |url-status=live }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{k|2023}} [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Christophers Nolan]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] cmna8w3lxggf6lyfmaf07hujmvfpo8a 1958732 1958727 2026-04-03T16:42:34Z TKSnaevarr 53243 /* Söguþráður */ 1958732 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | mynd = Oppenheimer logo.svg | director = [[Christopher Nolan]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''[[American Prometheus]]'' eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]] | producer = {{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * [[Charles Roven]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist| * [[Cillian Murphy]] * [[Emily Blunt]] * [[Matt Damon]] * [[Robert Downey Jr.]] * [[Florence Pugh]] * [[Josh Hartnett]] * [[Casey Affleck]] * [[Rami Malek]] * [[Kenneth Branagh]] }} | cinematography = [[Hoyte van Hoytema]] | editing = [[Jennifer Lame]] | music = [[Ludwig Göransson]] | studio = {{Plainlist| * [[Universal Pictures]]<ref name="Cineuropa">{{cite web |last1=Lazic |first1=Elena |title=Review: Oppenheimer |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/446662/ |website=[[Cineuropa]] |access-date=8 January 2025 |date=21 July 2023}}</ref><ref name="Moviefone">{{cite web |title=Oppenheimer (2023) |url=https://www.moviefone.com/movie/untitled-oppenheimer-biopic/1tOJVQRXmFcGn2lZ7Th6l7/main/ |website=[[Moviefone]] |access-date=8 January 2025}}</ref> * [[Syncopy Inc.|Syncopy]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * [[Atlas Entertainment]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * Breakheart Films<ref name="Moviefone"/> * Peters Creek Entertainment<ref name="Moviefone"/> * Gadget Films<ref name="Cineuropa"/><ref>{{cite web |title=Oppenheimer |url=https://nmfilm.com/production/oppenheimer |website=New Mexico Film Office |access-date=8 January 2025}}</ref> }} | distributor = Universal Pictures | released = {{Film date|2023|7|11|[[Grand Rex|Le Grand Rex]]|2023|7|21|Bandaríkin og Bretland}} | runtime = 180 mínútur<!--180:09; only IMAX version is 180:39--><ref>{{Cite web |date=July 6, 2023 |title=''Oppenheimer'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706191747/https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |archive-date=July 6, 2023 |access-date=July 6, 2023 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * Bandaríkin * Bretland }} | language = Enska | budget = $100 milljónir<!--SEE TALK #BUDGET--><ref name="Keegan 2023">{{Cite magazine |last=Keegan |first=Rebecca |date=July 14, 2023 |title='This Can't Be Safe. It's Got to Have Bite': Christopher Nolan and Cast Unleash ''Oppenheimer'' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720013003/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 15, 2023}}</ref> | gross = $1,07 milljarðar<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |id=15398776|title=Oppenheimer |access-date=March 5, 2025}}</ref> }} ''''' Oppenheimer''''' er ævisöguleg kvikmynd frá árinu 2023 sem [[Christopher Nolan]] leikstýrði, skrifaði og framleiddi.<ref>{{cite news |last=Scott |first=A. O. |authorlink=A. O. Scott |title=Are Fears of A.I. and Nuclear Apocalypse Keeping You Up? Blame Prometheus. - How an ancient Greek myth explains our terrifying modern reality. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/21/books/review/robert-oppenheimer-john-von-neumann-prometheus.html |date=October 21, 2023 |work=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2023 }}</ref> Myndin fjallar um ævi [[J.&nbsp;Robert Oppenheimer]], bandaríska eðlisfræðingsins sem [[Manhattan-verkefnið|stýrði þróun fyrstu kjarnorkuvopnanna]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Myndin er byggð á ævisögunni ''American Prometheus'' frá árinu 2005 eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]]. Í myndinni er fjallað um rannsóknir Oppenheimers, stjórn hans í rannsóknarstofunni í [[Los Alamos]] og öryggisyfirheyrslur hans árið 1954. [[Cillian Murphy]] birtist í aðalhlutverki myndarinnar sem Oppenheimer og [[Robert Downey Jr.]] lék [[Lewis Strauss]], meðlim í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]]. Meðal annarra leikara myndarinnar voru [[Emily Blunt]], [[Matt Damon]], [[Florence Pugh]], [[Josh Hartnett]], [[Casey Affleck]], [[Rami Malek]] og [[Kenneth Branagh]]. Tilkynnt var um gerð ''Oppenheimer'' í september 2021. Þetta var fyrsta kvikmynd Nolans sem ekki var dreift af [[Warner Bros. Pictures]] síðan ''[[Memento]]'' kom út árið 2000, vegna ósættis Nolans með áætlanir fyrirtækisins um að frumsýna myndir sínar á [[HBO Max]] um leið og þær birtust í kvikmyndahúsum.<ref>{{cite web | last=Fleming | first=Mike | title=Christopher Nolan Chooses Universal Pictures For His Film About J. Robert Oppenheimer & The A-Bomb | website=Deadline | date=September 14, 2021 | url=https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/ | access-date=January 19, 2024 | archive-date=January 19, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240119025706/https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/amp/ | url-status=live }}</ref> Murphy var fyrsti leikarinn sem fékk hlutverk í myndinni en hinir fengu hlutverk frá 2021 til apríl 2022. Myndin var tekin upp frá febrúar til maí 2022. Kvikmyndatökumaðurinn [[Hoyte van Hoytema]] notaði bæði 65&nbsp;mm [[IMAX]]-filmur og 65&nbsp;mm filmur við tökur myndarinnar, þar á meðal tiltekin atriði með svarthvítri IMAX-kvikmyndaljósmyndun, sem hafði ekki verið gert áður. Líkt og í mörgum fyrri myndum sínum notaði Nolan mikið af praktískum tæknibrellum og lagði áherslu á að fáar samsettar myndir væru í ''Oppenheimer''. Þrátt fyrir þetta eru mörg hundruð skot í myndinni með tölvubrellum.<ref>{{cite web | title=No VFX in ‘Oppenheimer’? “Clearly Not True” Says Film’s Oscar-Winning VFX Supervisor | website=The Hollywood Reporter | date=August 23, 2023 | url= https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260303232547/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | archive-date=March 3, 2026 | url-status=live }}</ref> Um það bil 160 manns unnu í tæknibrelluteymi myndarinnar en fæstra þeirra var getið á kreditlista hennar.<ref>{{cite web | title= Christopher Nolan Forgot To Credit Over 80% Of VFX Crew On ‘Oppenheimer’ | website=Cartoon Brew | date=July 23, 2023 | url=https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260226021902/https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | archive-date=February 26, 2026 | url-status=live}}</ref> ''Oppenheimer'' var frumsýnd í [[Grand Rex|Le Grand Rex]] í París fimmtudaginn 11. júlí 2023 og í breskum og bandarískum kvikmyndahúsum 21. júlí í dreifingu [[Universal Pictures]]. ''Oppenheimer'' var frumsýnd sama dag og gamanmyndin ''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]'' frá Warner Bros., sem leiddi til kvikmyndaviðburðarins „[[Barbenheimer]]“ þar sem fólk var hvatt til að fara á báðar myndirnar sama dag. ''Oppenheimer'' hlaut góða dóma og halaði inn 975 milljónum bandaríkjadala á alþjóðavísu. Hún varð þar með þriðja tekjuhæsta kvikmynd ársins 2023, tekjuhæsta kvikmyndin um seinni heimsstyrjöldina, tekjuhæsta ævisögulega kvikmyndin og næsttekjuhæsta kvikmynd með sautján ára aldurstakmarki sem gerð hefur verið. ''Oppenheimer'' hlaut fjölda verðlauna. Myndin var tillnefnd til þrettán [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]] og vann sjö, meðal annars verðlaun sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta myndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|besta leikstjórann]] (Nolan), fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki|besta leikarann]] (Murphy) og [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aukahlutverki|besta aukaleikarann]] (Downey). Myndin vann jafnframt fimm [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin í dramaflokki, og sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin. [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] setti myndina á lista sinn yfir tíu bestu myndir ársins 2023. == Söguþráður == {{hatnote|Saga myndarinnar er sögð í [[Ólínuleg frásögn|ólínulegri frásögn]]. Hér er sagt frá atburðunum í tímaröð.}} Á þriðja áratugnum snýr fræðilegi eðlisfræðingurinn J. Robert Oppenheimer heim til Bandaríkjanna eftir ferðalög um Evrópu. Hann byrjar kennslustörf við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]], þar sem hann vingast við prófessorinn [[Haakon Chevalier]] og geðlæknanemann [[Jean Tatlock]], sem bæði eru [[Kommúnismi|kommúnistar]]. Robert og Jean eiga í rómantísku sambandi sem lýkur þegar Robert kynnist [[Kitty Oppenheimer|Kitty Puening]] í teiti. Þótt Kitty sé gift verður hún ófrísk af barni Roberts og þau giftast eftir að hún hefur skilið við mann sinn. Árið 1939 tekst þýskum eðlisfræðingum að [[Kjarnaklofnun|kjúfa atómið]]. [[Ernest Lawrence]], eðlisfræðingur við geislavirknirannsóknarstofu Berkeley, samsinnir Robert um að hægt væri að búa til [[kjarnorkuvopn]] með þessari uppgötvun. Oppenheimer birtir grein sína um svarthol en hún fellur í skuggann af [[Innrásin í Pólland|innrásinni í Pólland]], sem hrindir af stað [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Við Berkeley ráðleggur Lawrence Robert að slíta sambandi við kommúníska kunningja sína svo hann geti hjálpað Bandaríkjunum í stríðinu. Stuttu síðar fær Robert heimsókn frá Leslie Groves ofursta, framkvæmdastjóra [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]], sem hafði áður stýrt byggingu [[Pentagon]]. Groves felur Robert það verkefni að stýra þróun kjarnavopna fyrir Bandaríkin og skipar byggingu nýrrar tilraunatofu í Los Alamos í Nýju-Mexíkó. Vísindamenn eru boðaðir þangað til að vinna í laumi að verkefninu með aðstoð hjálparverkefna í Chicago, Hanford og Tennessee. Stuttu eftir upphaf verkefnisins segir kollegi Roberts, Edward Condon, af sér vegna óánægju með strangar reglur hersins um [[hólfun]] á tilraunastofunni. Robert fær aðgangsheimild hans og kemur sér strax aftur í samband við Jean. Þau verja einni nótt saman á hóteli og Robert segir henni að þau muni ekki hittast aftur. Jean finnst látin í baðkari sínu nokkrum mánuðum síðar. Í Los Alamos stingur [[Edward Teller]] upp á þróun sprengju með [[Kjarnasamruni|kjarnasamruna]] og spáir því að hún yrði kraftmeiri en kjarnaklofningssprengjurnar sem verið er að þróa. [[Trinity (kjarnorkutilraun)|Sprengjutilraun]] er dagsett í júlí 1945 og Robert fær bróður sinn, [[Frank Oppenheimer|Frank]], fyrrum meðlim í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokknum]], til liðs við verkefnið í aðdraganda hennar. Eftir að tilraunin heppnast skipar [[Harry S. Truman|Truman Bandaríkjaforseti]] að tveimur sprengjum verði [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|varpað á Japan]]. Stríðinu lýkur og tímaritið ''[[Time]]'' nefnir Robert „föður atómsprengjunnar“. Þótt Robert sé stríðshetja ráðleggur Robert Truman að hætta frekari kjarnorkuþróun og loka tilraunastofunni í Los Alamos. Skyndileg afstaða Roberts gegn kjarnorkuvopnum gerir hann að utangarðsmanni meðal stjórnmálamanna í Washington, sem draga tryggð hans við Bandaríkin í efa. Þetta leiðir til þess að hann er sviptur Q-öryggisheimild sinni árið 1954 eftir margra mánaða öryggisyfirheyrslur þar sem gamall kunningskapur Roberts við kommúnista er dreginn fram. Robert heldur starfi sínu við [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] en er ekki lengur ráðgjafi í kjarnorkustefnu Bandaríkjanna. Fimm árum síðar er [[Lewis Strauss]], fyrrum formaður [[Kjarnorkunefndar Bandaríkjanna]], tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna. Umræður um tilnefningu hans á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fara að snúast um hlutverk hans í falli Roberts. Í ljós kemur að Strauss skipulagði persónulega aðför gegn Robert eftir deilur milli þeirra um útflutning á [[Geislavirk kjarnategund|geislavirkum kjarnategundum]]. Hann telur Roert jafnframt hafa svívirt sig með andstöðu sinni gegn [[Vetnissprengja|vetnissprengjunni]] og vegna þess að [[Albert Einstein]] hundsaði hann eftir samtal við Oppenheimer við Princeton. Strauss er hafnað í atkvæðagreiðslu þingsins, sem bindur enda á stjórnmálaferil hans. Árið 1963 sæmir [[Lyndon B. Johnson|Johnson forseti]] Robert [[Enrico Fermi-verðlaunin|Enrico Fermi-verðlaununum]] og gefur þannig til kynna að stjórnin hafi tekið hann í sátt. Í afturhvarfi til samtals Roberts og Einsteins við Princeton kemur í ljós að Einstein hafði spáð því að ferill Roberts myndi þróast á þennan veg. Robert spáði því á móti að áframhaldandi þróun kjarnavopna gæti tortímt heiminum, sem olli Einstein svo miklu hugarangri að hann virti Strauss að vettugi. == Leikarar == {{Multiple image | perrow = 2 | total_width = 300 | image1 = Cillian_Murphy-2014.jpg | alt1 = Actor Cillian Murphy in Berlin, Germany, in 2017 | image2 = Oppenheimer (cropped).jpg | alt2 = Portrait of J. Robert Oppenheimer | footer = [[Cillian Murphy]] (vinstri) leikur [[J. Robert Oppenheimer]]. }} * [[Cillian Murphy]] sem [[J. Robert Oppenheimer]], [[Fræðileg eðlisfræði|fræðilegur eðlisfræðingur]] og framkvæmdastjóri [[Los Alamos-rannsóknarstofan|Los Alamos-rannsóknarstofunnar]].<ref name="Murphy">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 8, 2021 |title=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan's Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023 |url=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008180121/https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |archive-date=October 8, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 8, 2021}}</ref> * [[Emily Blunt]] sem [[Katherine Oppenheimer|Katherine „Kitty“ Oppenheimer]], eiginkona Roberts Oppenheimer og fyrrum meðlimur í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokki Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 20, 2021 |title=Emily Blunt In Talks To Join Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' At Universal |url=https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102160825/https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 20, 2021}}</ref> * [[Matt Damon]] sem [[Leslie Groves]] hershöfðingi, foringi í verkfræðideild Bandaríkjahers og framkvæmdastjóri [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]].<ref name="DamonDowney">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=November 2, 2021 |title=Robert Downey Jr. And Matt Damon Latest Stars To Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102154342/https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=November 2, 2021}}</ref> * [[Robert Downey Jr.]] sem [[Lewis Strauss]] undirflotaforingi, uppgjafameðlimur í varaliði bandaríska sjóhersins og háttsettur meðlimur í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]].<ref name="DamonDowney" /> * [[Florence Pugh]] sem [[Jean Tatlock]], geðlæknir, meðlimur í Kommúnistaflokki Bandaríkjanna og viðhald Roberts Oppenheimer.<ref name="PughMalekSafdie">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=December 9, 2021 |title=Florence Pugh, Rami Malek, Benny Safdie Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210153011/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |archive-date=December 10, 2021 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=December 9, 2021}}</ref> * [[Josh Hartnett]] sem [[Ernest Lawrence]], [[kjarneðlisfræði]]ngur og [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] sem vann með Oppenheimer við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]].<ref name="FirstLook" /><ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=January 4, 2022 |title=Josh Hartnett Joins Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104190115/https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |archive-date=January 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=January 4, 2022}}</ref> * [[Casey Affleck]] sem [[Boris Pash]], foringi í leyniþjónustu Bandaríkjahers og foringi [[Alsos-aðgerðin|Alsos-aðgerðarinnar]].<ref>{{Cite web |last=Francis-Crow |first=Alana |date=April 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Set Photos Reveal Casey Affleck Is Cast In New Nolan Movie |url=https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424080512/https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |archive-date=April 24, 2022 |website=Screen Rant |access-date=April 23, 2022}}</ref> * [[Rami Malek]] sem [[David L. Hill]], kjarneðlisfræðingur hjá málmfræðirannsóknarstofunni ([[Metallurgical Laboratory]]) sem tók þátt í að búa til kjarnorkuofninn [[Chicago Pile-1]].<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Kenneth Branagh]] sem [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur, Nóbelsverðlaunahafi, heimspekingur og átrúnaðargoð Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Gets First-Look Photo As Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222185037/https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |archive-date=February 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 22, 2022}}</ref> * [[Benny Safdie]] sem [[Edward Teller]], ungverskur fræðilegur eðlisfræðingur sem gjarnan er kallaður „faðir [[Vetnissprengja|vetnissprengjunnar]]“.<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Jason Clarke]] sem [[Roger Robb]], lögmaður og verðandi alríkisdómari sem var ráðgjafi Kjarnorkunefndarinnar við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'': Jason Clarke Joins Christopher Nolan's Next Tentpole At Universal |url=https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301200322/https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |archive-date=March 1, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * [[Dylan Arnold]] sem [[Frank Oppenheimer]], yngri bróðir Roberts og öreindafræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 16, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds ''Halloween Kills'', ''Manifest'' Actors (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216200041/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |archive-date=February 16, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Tom Conti]] sem [[Albert Einstein]], þýskur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem þekktur er fyrir að þróa [[Afstæðiskenningin|afstæðiskenninguna]].<ref>{{Cite magazine |last=Reul |first=Katie |date=May 8, 2023 |title=New 'Oppenheimer' Trailer Reveals a Sad Albert Einstein, Florence Pugh, Robert Downey Jr. and More in Christopher Nolan's Star-Studded Movie |url=https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508170826/https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |archive-date=May 8, 2023 |magazine=Variety |access-date=May 8, 2023}}</ref> * [[James D'Arcy]] sem [[Patrick Blackett]], doktorsleiðeinandi Oppenheimers og Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 2, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds James D'Arcy & Michael Angarano |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000052/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |archive-date=March 3, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 2, 2022}}</ref> * [[David Dastmalchian]] sem [[William L. Borden]], lögmaður og framkvæmdastjóri kjarnorkunefndar Bandaríkjaþings.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=February 25, 2022 |title=David Dastmalchian Reuniting With Christopher Nolan for ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225205748/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |archive-date=February 25, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 25, 2022}}</ref> * [[Dane DeHaan]] sem [[Kenneth Nichols]] undirhershöfðingi, liðsmaður í verkfræðideild Bandaríkjahers og aðstoðarverkfræðingur við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 7, 2022 |title=Dane DeHaan Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207205214/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |archive-date=February 7, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[Alden Ehrenreich]] sem aðstoðarmaður Lewis Strauss á þingi þegar Strauss er tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna.<ref name="EhrenreichKrumholtz">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alden Ehrenreich, David Krumholtz Join Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222164045/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |archive-date=February 22, 2022 |access-date=February 22, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Remley |first=Hilary |date=February 22, 2022 |title=''Ironheart'' Adds Alden Ehrenreich to Marvel Disney+ Series |url=https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721144556/https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |archive-date=July 21, 2022 |website=Collider |access-date=July 21, 2022}}</ref> * [[Tony Goldwyn]] sem [[Gordon Gray (stjórnmálamaður)|Gordon Gray]], opinber embættismaður og formaður nefndar sem tekur ákvörðun um að svipta Oppenheimer öryggisheimildum.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists Tony Goldwyn (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141222/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=March 23, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[Jefferson Hall (leikari)|Jefferson Hall]] as [[Haakon Chevalier|Haakon Chevalier („Hoke“)]], prófessor við Berkeley sem vingaðist við Oppenheimer í háskólanum og lék lykilhlutverk í „Chevalier-atvikinu“.<ref>{{Cite press release |title=''Oppenheimer'' Production Information Approved |date=June 21, 2023 |publisher=Universal Pictures Publicity |url=https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |access-date=July 10, 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710041747/https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |archive-date=July 10, 2023}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Vivarelli |first=Nick |date=June 20, 2023 |title=''House of the Dragon'' Star Jefferson Hall Set for Emirati Director Nayla Al Khaja's Debut ''Three'' – Global Bulletin |url=https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629145830/https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |archive-date=June 29, 2023 |access-date=July 10, 2023 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[David Krumholtz]] sem [[Isidor Isaac Rabi]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann sem ráðgjafi við Manhattan-verkefnið.<ref name="EhrenreichKrumholtz" /> * [[Matthew Modine]] sem [[Vannevar Bush]], formaður [[Office of Scientific Research and Development|Vísindarannsókna- og þróunarskrifstofu Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 16, 2022 |title=''Oppenheimer'': Matthew Modine Joins Christopher Nolan's Film For Universal |url=https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216180908/https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |archive-date=February 16, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Scott Grimes]] sem ráðgjafi Lewis Strauss<ref name="GrimesDenham">{{Cite magazine |last=White |first=James |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'' Adds Jason Clarke And Louise Lombard |url=https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302001646/https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |archive-date=March 2, 2022 |magazine=Empire |access-date=March 2, 2022}}</ref> * Kurt Koehler sem Thomas A. Morgan, iðnjöfur og fyrrum forstjóri Sperry-fyrirtækisins sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Jannat |first=Zarghona |date=May 8, 2023 |title=Star-studded cast shines in new Oppenheimer trailer |url=https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621013103/https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |archive-date=June 21, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=The Markhor Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=Vulture}}</ref> * John Gowans sem [[Ward V. Evans]], efnafræðingur sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref name="The Direct" /> * [[Macon Blair]] sem [[Lloyd K. Garrison]], lögmaður sem talaði máli Oppenheimers við öryggisyfirheyrslurnar.<ref name="Vulture">{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 17, 2023 |website=[[Vulture (website)|Vulture]]}}</ref> * [[Gregory Jbara]] sem [[Warren Magnuson]], öldundageildarþingmaður, formaður verslunarmálanefndar þingsins.<ref name="Vulture" /> * [[Harry Groener]] sem [[Gale W. McGee]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Tim DeKay]] sem [[John Pastore]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Matthias Schweighöfer]] sem [[Werner Heisenberg]], þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann að kjarnorkuáætlun Þýskalands á tíma seinni heimsstyrjaldarinnar.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 11, 2022 |title=''Army Of The Dead'' Breakout Matthias Schweighöfer Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011416/https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 11, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite magazine |date=November 2, 2022 |title=Schweighöfers nächste große Rolle |trans-title=Schweighöfer's next big role |url=https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212192136/https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |archive-date=February 12, 2023 |magazine=Der Spiegel |language=de |access-date=February 12, 2023}}</ref> * [[Alex Wolff]] sem [[Luis Walter Alvarez]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Wolff">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=March 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alex Wolff Joins All-Star Cast of Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327032739/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |archive-date=March 27, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 22, 2022}}</ref> * [[Josh Zuckerman]] sem [[Giovanni Rossi Lomanitz]], eðlisfræðingur sem varð lærlingur Oppenheimers við Berkeley.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=April 4, 2022 |title=Christopher Denham & Josh Zuckerman Join ''Oppenheimer''; Shane Dax Taylor's Indie ''Best Man'' Adds Andrey Ivchenko |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062604/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |archive-date=May 31, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=April 4, 2022}}</ref> * Rory Keane sem [[Hartland Snyder]], eðlisfræðingur sem vann með Oppenheimer við að reikna út [[þyngdarhrun]] rykeindar.<ref name="The Direct">{{Cite news |last=Thompson |first=David |date=July 22, 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor In the Movie |work=The Direct |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Michael Angarano]] sem [[Robert Serber]], eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="FirstLook">{{Cite magazine |last=Lang |first=Brent |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Releases Moody First Look, Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222192334/https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |archive-date=February 22, 2022 |magazine=Variety |access-date=February 22, 2022}}</ref> * Britt Kyle sem Barbara Chevalier, eiginkona Hoke. * [[Emma Dumont]] sem Jackie Oppenheimer, eiginkona Franks og mágkona Roberts.<ref name="GilbertsonDumont" /> * [[Guy Burnet]] sem [[George C. Eltenton]], [[efnaverkfræði]]ngur í Bandaríkjunum með tengsl við Sovétríkin.<ref name="BurnetDeferrari">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 7, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Guy Burnet & Danny Deferrari |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422215653/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |archive-date=April 22, 2022 |access-date=March 7, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Louise Lombard]] sem [[Ruth Tolman]], geðlæknir sem er náin Oppenheimer við þróun kjarnorkusprengjunnar.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 1, 2022 |title=Louise Lombard Joins ''Oppenheimer''; ''Harold And The Purple Crayon'' Adds Camille Guaty |url=https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422181233/https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |archive-date=April 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * Tom Jenkins sem [[Richard C. Tolman]], eiginmaður Ruth og vísindaráðgjafi Groves hershöfðingja við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |date=July 21, 2023 |title=Here's How Close 'Oppenheimer' Sticks to J. Robert Oppenheimer's Life |url=https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |archive-date=August 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811140712/https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |url-status=live |magazine=Time |access-date=October 30, 2023}}</ref> * [[Olli Haaskivi]] sem [[Edward Condon]], kjarneðlisfræðingur sem tók þátt í þróun [[ratsjá]]a og vann stuttlega við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi" /> * [[David Rysdahl]] sem [[Donald Hornig]], efnafræðingur sem vann í Los Alamos-rannsóknarstofunni.<ref>{{Cite magazine |last=Grobar |first=Matt |date=March 4, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Casts ''No Exit'' Star David Rysdahl (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417043701/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |archive-date=April 17, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 4, 2022}}</ref> * [[Josh Peck]] sem [[Kenneth Bainbridge]], eðlisfræðingur sem stýrði Trinity-kjarnorkutilraun Manhattan-verkefnisins.<ref>{{Cite magazine |last=Rubin |first=Rebecca |date=March 9, 2022 |title=''Drake and Josh'' Star Josh Peck Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |url-status=live |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011429/https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 9, 2022}}</ref> * [[Jack Quaid]] sem [[Richard Feynman]], bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við fræðilega deild rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |date=July 20, 2023 |title=The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726014222/https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |archive-date=July 26, 2023 |magazine=Vanity Fair |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Gustaf Skarsgård]] sem [[Hans Bethe]], þýsk-bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi og formaður fræðilegrar deildar rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 15, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists ''Vikings'' Actor Gustaf Skarsgard (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404191624/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |archive-date=April 4, 2022 |access-date=March 15, 2022}}</ref> * [[James Urbaniak]] sem [[Kurt Gödel]], austurrískur rökfræðingur og stærðfræðingur sem er þekktur fyrir kenningar sínar sem umbyltu stærðfræði og höfðu mikil áhrif á heimspeki og tölvunarfræði.<ref name="Vulture" /> * [[Trond Fausa Aurvåg|Trond Fausa]] sem [[George Kistiakowsky]], úkraínskættaður prófessor við Harvard sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 29, 2022 |title=Billy Slaughter Joins Amazon's ''The Burial''; ''Oppenheimer'' Adds Trond Fausa |url=https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604180401/https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |archive-date=June 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 29, 2022}}</ref> * [[Devon Bostick]] sem [[Seth Neddermeyer]], eðlisfræðingur sem uppgötvaði mýendir og mælti með notkun kjarnavopnsins sem notað var í Trinity-tilrauninni.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 16, 2022 |title=Devon Bostick Joins Universal's ''Oppenheimer''; Sony's George Foreman Biopic Adds Deion Smith |url=https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418110853/https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |archive-date=April 18, 2022 |access-date=March 16, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Danny Deferrari sem [[Enrico Fermi]], ítalskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem bjó til kjarnaofninn [[Chicago Pile-1|Chicago Pile]].<ref name="BurnetDeferrari" /> * [[Christopher Denham]] sem [[Klaus Fuchs]], þýskættaður eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið og njósnaði fyrir Sovétríkin.<ref name="GrimesDenham" /> * Jessica Erin Martin sem [[Charlotte Serber]], yfirbókavörður í Los Alamos.<ref name="thedirect.com">{{Cite web |date=August 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor in the Movie |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |website=The Direct |access-date=July 30, 2023}}</ref> * Ronald Auguste sem [[J. Ernest Wilkins Jr.]], bandarískur kjarnorkufræðingur, vélaverkfræðingur og stærðfræðingur sem vann með Oppenheimer við Manhattan-verkefnið.<ref name="thedirect.com" /> * {{ill|Máté Haumann|hu|Haumann Máté}} sem [[Leo Szilard]], ungverskur eðlisfræðingur sem lagði fram kenninguna um [[kjarnorkukeðjuverkun]] árið 1933 og safnaði í júlí 1945 undirritunum á áskorun til Trumans forseta á Chicago-deild Manhattan-verkefnisins um að beita ekki kjarnavopnum gegn Japan.<ref>{{Cite web |date=July 14, 2023 |title=Egy magyar szerepre magyar színész is jutott az Oppenheimerben – Haumann Máté alakítja Szilárd Leót |url=https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714094619/https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |archive-date=July 14, 2023 |access-date=July 30, 2023}}</ref> * [[Olivia Thirlby]] sem [[Lilli Hornig]], tékknesk-bandarískur vísindamaður sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Thirlby">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=April 15, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Olivia Thirlby |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604190700/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |archive-date=June 4, 2022 |access-date=April 15, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Jack Cutmore-Scott]] sem Lyall Johnson, öryggisvörður við Berkeley sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Vulture" /> * [[Harrison Gilbertson]] sem [[Philip Morrison]], prófessor í eðlisfræði sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="GilbertsonDumont">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 10, 2022 |title=''Oppenheimer'': Harrison Gilbertson & Emma Dumont Board Christopher Nolan's Thriller For Universal |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310190940/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |archive-date=March 10, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 10, 2022}}</ref> * [[James Remar]] sem [[Henry L. Stimson]], stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Trumans.<ref name="Vulture" /> * Will Roberts sem [[George C. Marshall]], Yfirmaður herforingjaráðs bandaríska landhersins frá 1939 til 1945. * [[Pat Skipper]] sem [[James F. Byrnes]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og síðar fylkisstjóri Suður-Karólínu.<ref name="Vulture" /> * [[Gary Oldman]] sem [[Harry S. Truman]], 33. forseti Bandaríkjanna sem tók ákvörðunina um að varpa tveimur kjarnorkusprengjum á Hiroshima og Nagasaki í ágúst 1945.<ref name="Gary Oldman">{{Cite web |last=Grater |first=Tom |date=April 1, 2022 |title=Gary Oldman Says He Is Appearing In One Scene In Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141218/https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=April 1, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Hap Lawrence sem [[Lyndon B. Johnson]], 36. forseti Bandaríkjanna.<ref name="Vulture" /> * Troy Bronson sem [[Joseph W. Kennedy]], efnafræðingur sem lék lykilhlutverk í uppgötvun plútons og formaður efnafræðideildarinnar í Los Alamos.<ref>{{Cite web |last=Burnett {{!}} @BrynnaLynne24 |first=Aminah Syed {{!}} @aminahsyed_ & Brynna |date=2024-01-12 |title=Q&A: How actor Troy Bronson portrayed KU alumnus Joseph W. Kennedy in 'Oppenheimer' |url=https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |access-date=2024-03-12 |website=The University Daily Kansan |archive-date=February 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226142622/https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |url-status=live }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{k|2023}} [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Christophers Nolan]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] 4oyuvdz1s0cy5f3lik87gquf1plwx8o 1958740 1958732 2026-04-03T17:20:41Z TKSnaevarr 53243 /* Söguþráður */ 1958740 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | mynd = Oppenheimer logo.svg | director = [[Christopher Nolan]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''[[American Prometheus]]'' eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]] | producer = {{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * [[Charles Roven]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist| * [[Cillian Murphy]] * [[Emily Blunt]] * [[Matt Damon]] * [[Robert Downey Jr.]] * [[Florence Pugh]] * [[Josh Hartnett]] * [[Casey Affleck]] * [[Rami Malek]] * [[Kenneth Branagh]] }} | cinematography = [[Hoyte van Hoytema]] | editing = [[Jennifer Lame]] | music = [[Ludwig Göransson]] | studio = {{Plainlist| * [[Universal Pictures]]<ref name="Cineuropa">{{cite web |last1=Lazic |first1=Elena |title=Review: Oppenheimer |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/446662/ |website=[[Cineuropa]] |access-date=8 January 2025 |date=21 July 2023}}</ref><ref name="Moviefone">{{cite web |title=Oppenheimer (2023) |url=https://www.moviefone.com/movie/untitled-oppenheimer-biopic/1tOJVQRXmFcGn2lZ7Th6l7/main/ |website=[[Moviefone]] |access-date=8 January 2025}}</ref> * [[Syncopy Inc.|Syncopy]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * [[Atlas Entertainment]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * Breakheart Films<ref name="Moviefone"/> * Peters Creek Entertainment<ref name="Moviefone"/> * Gadget Films<ref name="Cineuropa"/><ref>{{cite web |title=Oppenheimer |url=https://nmfilm.com/production/oppenheimer |website=New Mexico Film Office |access-date=8 January 2025}}</ref> }} | distributor = Universal Pictures | released = {{Film date|2023|7|11|[[Grand Rex|Le Grand Rex]]|2023|7|21|Bandaríkin og Bretland}} | runtime = 180 mínútur<!--180:09; only IMAX version is 180:39--><ref>{{Cite web |date=July 6, 2023 |title=''Oppenheimer'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706191747/https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |archive-date=July 6, 2023 |access-date=July 6, 2023 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * Bandaríkin * Bretland }} | language = Enska | budget = $100 milljónir<!--SEE TALK #BUDGET--><ref name="Keegan 2023">{{Cite magazine |last=Keegan |first=Rebecca |date=July 14, 2023 |title='This Can't Be Safe. It's Got to Have Bite': Christopher Nolan and Cast Unleash ''Oppenheimer'' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720013003/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 15, 2023}}</ref> | gross = $1,07 milljarðar<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |id=15398776|title=Oppenheimer |access-date=March 5, 2025}}</ref> }} ''''' Oppenheimer''''' er ævisöguleg kvikmynd frá árinu 2023 sem [[Christopher Nolan]] leikstýrði, skrifaði og framleiddi.<ref>{{cite news |last=Scott |first=A. O. |authorlink=A. O. Scott |title=Are Fears of A.I. and Nuclear Apocalypse Keeping You Up? Blame Prometheus. - How an ancient Greek myth explains our terrifying modern reality. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/21/books/review/robert-oppenheimer-john-von-neumann-prometheus.html |date=October 21, 2023 |work=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2023 }}</ref> Myndin fjallar um ævi [[J.&nbsp;Robert Oppenheimer]], bandaríska eðlisfræðingsins sem [[Manhattan-verkefnið|stýrði þróun fyrstu kjarnorkuvopnanna]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Myndin er byggð á ævisögunni ''American Prometheus'' frá árinu 2005 eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]]. Í myndinni er fjallað um rannsóknir Oppenheimers, stjórn hans í rannsóknarstofunni í [[Los Alamos]] og öryggisyfirheyrslur hans árið 1954. [[Cillian Murphy]] birtist í aðalhlutverki myndarinnar sem Oppenheimer og [[Robert Downey Jr.]] lék [[Lewis Strauss]], meðlim í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]]. Meðal annarra leikara myndarinnar voru [[Emily Blunt]], [[Matt Damon]], [[Florence Pugh]], [[Josh Hartnett]], [[Casey Affleck]], [[Rami Malek]] og [[Kenneth Branagh]]. Tilkynnt var um gerð ''Oppenheimer'' í september 2021. Þetta var fyrsta kvikmynd Nolans sem ekki var dreift af [[Warner Bros. Pictures]] síðan ''[[Memento]]'' kom út árið 2000, vegna ósættis Nolans með áætlanir fyrirtækisins um að frumsýna myndir sínar á [[HBO Max]] um leið og þær birtust í kvikmyndahúsum.<ref>{{cite web | last=Fleming | first=Mike | title=Christopher Nolan Chooses Universal Pictures For His Film About J. Robert Oppenheimer & The A-Bomb | website=Deadline | date=September 14, 2021 | url=https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/ | access-date=January 19, 2024 | archive-date=January 19, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240119025706/https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/amp/ | url-status=live }}</ref> Murphy var fyrsti leikarinn sem fékk hlutverk í myndinni en hinir fengu hlutverk frá 2021 til apríl 2022. Myndin var tekin upp frá febrúar til maí 2022. Kvikmyndatökumaðurinn [[Hoyte van Hoytema]] notaði bæði 65&nbsp;mm [[IMAX]]-filmur og 65&nbsp;mm filmur við tökur myndarinnar, þar á meðal tiltekin atriði með svarthvítri IMAX-kvikmyndaljósmyndun, sem hafði ekki verið gert áður. Líkt og í mörgum fyrri myndum sínum notaði Nolan mikið af praktískum tæknibrellum og lagði áherslu á að fáar samsettar myndir væru í ''Oppenheimer''. Þrátt fyrir þetta eru mörg hundruð skot í myndinni með tölvubrellum.<ref>{{cite web | title=No VFX in ‘Oppenheimer’? “Clearly Not True” Says Film’s Oscar-Winning VFX Supervisor | website=The Hollywood Reporter | date=August 23, 2023 | url= https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260303232547/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | archive-date=March 3, 2026 | url-status=live }}</ref> Um það bil 160 manns unnu í tæknibrelluteymi myndarinnar en fæstra þeirra var getið á kreditlista hennar.<ref>{{cite web | title= Christopher Nolan Forgot To Credit Over 80% Of VFX Crew On ‘Oppenheimer’ | website=Cartoon Brew | date=July 23, 2023 | url=https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260226021902/https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | archive-date=February 26, 2026 | url-status=live}}</ref> ''Oppenheimer'' var frumsýnd í [[Grand Rex|Le Grand Rex]] í París fimmtudaginn 11. júlí 2023 og í breskum og bandarískum kvikmyndahúsum 21. júlí í dreifingu [[Universal Pictures]]. ''Oppenheimer'' var frumsýnd sama dag og gamanmyndin ''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]'' frá Warner Bros., sem leiddi til kvikmyndaviðburðarins „[[Barbenheimer]]“ þar sem fólk var hvatt til að fara á báðar myndirnar sama dag. ''Oppenheimer'' hlaut góða dóma og halaði inn 975 milljónum bandaríkjadala á alþjóðavísu. Hún varð þar með þriðja tekjuhæsta kvikmynd ársins 2023, tekjuhæsta kvikmyndin um seinni heimsstyrjöldina, tekjuhæsta ævisögulega kvikmyndin og næsttekjuhæsta kvikmynd með sautján ára aldurstakmarki sem gerð hefur verið. ''Oppenheimer'' hlaut fjölda verðlauna. Myndin var tillnefnd til þrettán [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]] og vann sjö, meðal annars verðlaun sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta myndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|besta leikstjórann]] (Nolan), fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki|besta leikarann]] (Murphy) og [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aukahlutverki|besta aukaleikarann]] (Downey). Myndin vann jafnframt fimm [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin í dramaflokki, og sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin. [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] setti myndina á lista sinn yfir tíu bestu myndir ársins 2023. == Söguþráður == {{hatnote|Saga myndarinnar er sögð í [[Ólínuleg frásögn|ólínulegri frásögn]]. Hér er sagt frá atburðunum í tímaröð.}} Á þriðja áratugnum snýr fræðilegi eðlisfræðingurinn J. Robert Oppenheimer heim til Bandaríkjanna eftir ferðalög um Evrópu. Hann byrjar kennslustörf við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]], þar sem hann vingast við prófessorinn [[Haakon Chevalier]] og geðlæknanemann [[Jean Tatlock]], sem bæði eru [[Kommúnismi|kommúnistar]]. Robert og Jean eiga í rómantísku sambandi sem lýkur þegar Robert kynnist [[Kitty Oppenheimer|Kitty Puening]] í teiti. Þótt Kitty sé gift verður hún ófrísk af barni Roberts og þau giftast eftir að hún hefur skilið við mann sinn. Árið 1939 tekst þýskum eðlisfræðingum að [[Kjarnaklofnun|kjúfa atómið]]. [[Ernest Lawrence]], eðlisfræðingur við geislavirknirannsóknarstofu Berkeley, samsinnir Robert um að hægt væri að búa til [[kjarnorkuvopn]] með þessari uppgötvun. Oppenheimer birtir grein sína um svarthol en hún fellur í skuggann af [[Innrásin í Pólland|innrásinni í Pólland]], sem hrindir af stað [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Við Berkeley ráðleggur Lawrence Robert að slíta sambandi við kommúníska kunningja sína svo hann geti hjálpað Bandaríkjunum í stríðinu. Stuttu síðar fær Robert heimsókn frá [[Leslie Groves]] ofursta, framkvæmdastjóra [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]], sem hafði áður stýrt byggingu [[Pentagon]]. Groves felur Robert það verkefni að stýra þróun kjarnavopna fyrir Bandaríkin og skipar byggingu nýrrar tilraunatofu í Los Alamos í Nýju-Mexíkó. Vísindamenn eru boðaðir þangað til að vinna í laumi að verkefninu með aðstoð hjálparverkefna í Chicago, Hanford og Tennessee. Stuttu eftir upphaf verkefnisins segir kollegi Roberts, [[Edward Condon]], af sér vegna óánægju með strangar reglur hersins um [[hólfun]] á tilraunastofunni. Robert fær aðgangsheimild hans og kemur sér strax aftur í samband við Jean. Þau verja einni nótt saman á hóteli og Robert segir henni að þau muni ekki hittast aftur. Jean finnst látin í baðkari sínu nokkrum mánuðum síðar. Í Los Alamos stingur [[Edward Teller]] upp á þróun sprengju með [[Kjarnasamruni|kjarnasamruna]] og spáir því að hún yrði kraftmeiri en kjarnaklofningssprengjurnar sem verið er að þróa. [[Trinity (kjarnorkutilraun)|Sprengjutilraun]] er dagsett í júlí 1945 og Robert fær bróður sinn, [[Frank Oppenheimer|Frank]], fyrrum meðlim í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokknum]], til liðs við verkefnið í aðdraganda hennar. Eftir að tilraunin heppnast skipar [[Harry S. Truman|Truman Bandaríkjaforseti]] að tveimur sprengjum verði [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|varpað á Japan]]. Stríðinu lýkur og tímaritið ''[[Time]]'' nefnir Robert „föður atómsprengjunnar“. Þótt Robert sé stríðshetja ráðleggur Robert Truman að hætta frekari kjarnorkuþróun og loka tilraunastofunni í Los Alamos. Skyndileg afstaða Roberts gegn kjarnorkuvopnum gerir hann að utangarðsmanni meðal stjórnmálamanna í Washington, sem draga tryggð hans við Bandaríkin í efa. Þetta leiðir til þess að hann er sviptur Q-öryggisheimild sinni árið 1954 eftir margra mánaða öryggisyfirheyrslur þar sem gamall kunningskapur Roberts við kommúnista er dreginn fram. Robert heldur starfi sínu við [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] en er ekki lengur ráðgjafi í kjarnorkustefnu Bandaríkjanna. Fimm árum síðar er [[Lewis Strauss]], fyrrum formaður [[Kjarnorkunefndar Bandaríkjanna]], tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna. Umræður um tilnefningu hans á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fara að snúast um hlutverk hans í falli Roberts. Í ljós kemur að Strauss skipulagði persónulega aðför gegn Robert eftir deilur milli þeirra um útflutning á [[Geislavirk kjarnategund|geislavirkum kjarnategundum]]. Hann telur Roert jafnframt hafa svívirt sig með andstöðu sinni gegn [[Vetnissprengja|vetnissprengjunni]] og vegna þess að [[Albert Einstein]] hundsaði hann eftir samtal við Oppenheimer við Princeton. Strauss er hafnað í atkvæðagreiðslu þingsins, sem bindur enda á stjórnmálaferil hans. Árið 1963 sæmir [[Lyndon B. Johnson|Johnson forseti]] Robert [[Enrico Fermi-verðlaunin|Enrico Fermi-verðlaununum]] og gefur þannig til kynna að stjórnin hafi tekið hann í sátt. Í afturhvarfi til samtals Roberts og Einsteins við Princeton kemur í ljós að Einstein hafði spáð því að ferill Roberts myndi þróast á þennan veg. Robert spáði því á móti að áframhaldandi þróun kjarnavopna gæti tortímt heiminum, sem olli Einstein svo miklu hugarangri að hann virti Strauss að vettugi. == Leikarar == {{Multiple image | perrow = 2 | total_width = 300 | image1 = Cillian_Murphy-2014.jpg | alt1 = Actor Cillian Murphy in Berlin, Germany, in 2017 | image2 = Oppenheimer (cropped).jpg | alt2 = Portrait of J. Robert Oppenheimer | footer = [[Cillian Murphy]] (vinstri) leikur [[J. Robert Oppenheimer]]. }} * [[Cillian Murphy]] sem [[J. Robert Oppenheimer]], [[Fræðileg eðlisfræði|fræðilegur eðlisfræðingur]] og framkvæmdastjóri [[Los Alamos-rannsóknarstofan|Los Alamos-rannsóknarstofunnar]].<ref name="Murphy">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 8, 2021 |title=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan's Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023 |url=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008180121/https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |archive-date=October 8, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 8, 2021}}</ref> * [[Emily Blunt]] sem [[Katherine Oppenheimer|Katherine „Kitty“ Oppenheimer]], eiginkona Roberts Oppenheimer og fyrrum meðlimur í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokki Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 20, 2021 |title=Emily Blunt In Talks To Join Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' At Universal |url=https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102160825/https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 20, 2021}}</ref> * [[Matt Damon]] sem [[Leslie Groves]] hershöfðingi, foringi í verkfræðideild Bandaríkjahers og framkvæmdastjóri [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]].<ref name="DamonDowney">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=November 2, 2021 |title=Robert Downey Jr. And Matt Damon Latest Stars To Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102154342/https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=November 2, 2021}}</ref> * [[Robert Downey Jr.]] sem [[Lewis Strauss]] undirflotaforingi, uppgjafameðlimur í varaliði bandaríska sjóhersins og háttsettur meðlimur í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]].<ref name="DamonDowney" /> * [[Florence Pugh]] sem [[Jean Tatlock]], geðlæknir, meðlimur í Kommúnistaflokki Bandaríkjanna og viðhald Roberts Oppenheimer.<ref name="PughMalekSafdie">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=December 9, 2021 |title=Florence Pugh, Rami Malek, Benny Safdie Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210153011/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |archive-date=December 10, 2021 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=December 9, 2021}}</ref> * [[Josh Hartnett]] sem [[Ernest Lawrence]], [[kjarneðlisfræði]]ngur og [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] sem vann með Oppenheimer við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]].<ref name="FirstLook" /><ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=January 4, 2022 |title=Josh Hartnett Joins Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104190115/https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |archive-date=January 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=January 4, 2022}}</ref> * [[Casey Affleck]] sem [[Boris Pash]], foringi í leyniþjónustu Bandaríkjahers og foringi [[Alsos-aðgerðin|Alsos-aðgerðarinnar]].<ref>{{Cite web |last=Francis-Crow |first=Alana |date=April 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Set Photos Reveal Casey Affleck Is Cast In New Nolan Movie |url=https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424080512/https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |archive-date=April 24, 2022 |website=Screen Rant |access-date=April 23, 2022}}</ref> * [[Rami Malek]] sem [[David L. Hill]], kjarneðlisfræðingur hjá málmfræðirannsóknarstofunni ([[Metallurgical Laboratory]]) sem tók þátt í að búa til kjarnorkuofninn [[Chicago Pile-1]].<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Kenneth Branagh]] sem [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur, Nóbelsverðlaunahafi, heimspekingur og átrúnaðargoð Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Gets First-Look Photo As Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222185037/https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |archive-date=February 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 22, 2022}}</ref> * [[Benny Safdie]] sem [[Edward Teller]], ungverskur fræðilegur eðlisfræðingur sem gjarnan er kallaður „faðir [[Vetnissprengja|vetnissprengjunnar]]“.<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Jason Clarke]] sem [[Roger Robb]], lögmaður og verðandi alríkisdómari sem var ráðgjafi Kjarnorkunefndarinnar við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'': Jason Clarke Joins Christopher Nolan's Next Tentpole At Universal |url=https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301200322/https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |archive-date=March 1, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * [[Dylan Arnold]] sem [[Frank Oppenheimer]], yngri bróðir Roberts og öreindafræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 16, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds ''Halloween Kills'', ''Manifest'' Actors (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216200041/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |archive-date=February 16, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Tom Conti]] sem [[Albert Einstein]], þýskur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem þekktur er fyrir að þróa [[Afstæðiskenningin|afstæðiskenninguna]].<ref>{{Cite magazine |last=Reul |first=Katie |date=May 8, 2023 |title=New 'Oppenheimer' Trailer Reveals a Sad Albert Einstein, Florence Pugh, Robert Downey Jr. and More in Christopher Nolan's Star-Studded Movie |url=https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508170826/https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |archive-date=May 8, 2023 |magazine=Variety |access-date=May 8, 2023}}</ref> * [[James D'Arcy]] sem [[Patrick Blackett]], doktorsleiðeinandi Oppenheimers og Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 2, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds James D'Arcy & Michael Angarano |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000052/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |archive-date=March 3, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 2, 2022}}</ref> * [[David Dastmalchian]] sem [[William L. Borden]], lögmaður og framkvæmdastjóri kjarnorkunefndar Bandaríkjaþings.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=February 25, 2022 |title=David Dastmalchian Reuniting With Christopher Nolan for ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225205748/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |archive-date=February 25, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 25, 2022}}</ref> * [[Dane DeHaan]] sem [[Kenneth Nichols]] undirhershöfðingi, liðsmaður í verkfræðideild Bandaríkjahers og aðstoðarverkfræðingur við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 7, 2022 |title=Dane DeHaan Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207205214/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |archive-date=February 7, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[Alden Ehrenreich]] sem aðstoðarmaður Lewis Strauss á þingi þegar Strauss er tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna.<ref name="EhrenreichKrumholtz">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alden Ehrenreich, David Krumholtz Join Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222164045/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |archive-date=February 22, 2022 |access-date=February 22, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Remley |first=Hilary |date=February 22, 2022 |title=''Ironheart'' Adds Alden Ehrenreich to Marvel Disney+ Series |url=https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721144556/https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |archive-date=July 21, 2022 |website=Collider |access-date=July 21, 2022}}</ref> * [[Tony Goldwyn]] sem [[Gordon Gray (stjórnmálamaður)|Gordon Gray]], opinber embættismaður og formaður nefndar sem tekur ákvörðun um að svipta Oppenheimer öryggisheimildum.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists Tony Goldwyn (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141222/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=March 23, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[Jefferson Hall (leikari)|Jefferson Hall]] as [[Haakon Chevalier|Haakon Chevalier („Hoke“)]], prófessor við Berkeley sem vingaðist við Oppenheimer í háskólanum og lék lykilhlutverk í „Chevalier-atvikinu“.<ref>{{Cite press release |title=''Oppenheimer'' Production Information Approved |date=June 21, 2023 |publisher=Universal Pictures Publicity |url=https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |access-date=July 10, 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710041747/https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |archive-date=July 10, 2023}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Vivarelli |first=Nick |date=June 20, 2023 |title=''House of the Dragon'' Star Jefferson Hall Set for Emirati Director Nayla Al Khaja's Debut ''Three'' – Global Bulletin |url=https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629145830/https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |archive-date=June 29, 2023 |access-date=July 10, 2023 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[David Krumholtz]] sem [[Isidor Isaac Rabi]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann sem ráðgjafi við Manhattan-verkefnið.<ref name="EhrenreichKrumholtz" /> * [[Matthew Modine]] sem [[Vannevar Bush]], formaður [[Office of Scientific Research and Development|Vísindarannsókna- og þróunarskrifstofu Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 16, 2022 |title=''Oppenheimer'': Matthew Modine Joins Christopher Nolan's Film For Universal |url=https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216180908/https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |archive-date=February 16, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Scott Grimes]] sem ráðgjafi Lewis Strauss<ref name="GrimesDenham">{{Cite magazine |last=White |first=James |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'' Adds Jason Clarke And Louise Lombard |url=https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302001646/https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |archive-date=March 2, 2022 |magazine=Empire |access-date=March 2, 2022}}</ref> * Kurt Koehler sem Thomas A. Morgan, iðnjöfur og fyrrum forstjóri Sperry-fyrirtækisins sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Jannat |first=Zarghona |date=May 8, 2023 |title=Star-studded cast shines in new Oppenheimer trailer |url=https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621013103/https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |archive-date=June 21, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=The Markhor Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=Vulture}}</ref> * John Gowans sem [[Ward V. Evans]], efnafræðingur sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref name="The Direct" /> * [[Macon Blair]] sem [[Lloyd K. Garrison]], lögmaður sem talaði máli Oppenheimers við öryggisyfirheyrslurnar.<ref name="Vulture">{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 17, 2023 |website=[[Vulture (website)|Vulture]]}}</ref> * [[Gregory Jbara]] sem [[Warren Magnuson]], öldundageildarþingmaður, formaður verslunarmálanefndar þingsins.<ref name="Vulture" /> * [[Harry Groener]] sem [[Gale W. McGee]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Tim DeKay]] sem [[John Pastore]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Matthias Schweighöfer]] sem [[Werner Heisenberg]], þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann að kjarnorkuáætlun Þýskalands á tíma seinni heimsstyrjaldarinnar.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 11, 2022 |title=''Army Of The Dead'' Breakout Matthias Schweighöfer Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011416/https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 11, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite magazine |date=November 2, 2022 |title=Schweighöfers nächste große Rolle |trans-title=Schweighöfer's next big role |url=https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212192136/https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |archive-date=February 12, 2023 |magazine=Der Spiegel |language=de |access-date=February 12, 2023}}</ref> * [[Alex Wolff]] sem [[Luis Walter Alvarez]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Wolff">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=March 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alex Wolff Joins All-Star Cast of Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327032739/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |archive-date=March 27, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 22, 2022}}</ref> * [[Josh Zuckerman]] sem [[Giovanni Rossi Lomanitz]], eðlisfræðingur sem varð lærlingur Oppenheimers við Berkeley.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=April 4, 2022 |title=Christopher Denham & Josh Zuckerman Join ''Oppenheimer''; Shane Dax Taylor's Indie ''Best Man'' Adds Andrey Ivchenko |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062604/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |archive-date=May 31, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=April 4, 2022}}</ref> * Rory Keane sem [[Hartland Snyder]], eðlisfræðingur sem vann með Oppenheimer við að reikna út [[þyngdarhrun]] rykeindar.<ref name="The Direct">{{Cite news |last=Thompson |first=David |date=July 22, 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor In the Movie |work=The Direct |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Michael Angarano]] sem [[Robert Serber]], eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="FirstLook">{{Cite magazine |last=Lang |first=Brent |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Releases Moody First Look, Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222192334/https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |archive-date=February 22, 2022 |magazine=Variety |access-date=February 22, 2022}}</ref> * Britt Kyle sem Barbara Chevalier, eiginkona Hoke. * [[Emma Dumont]] sem Jackie Oppenheimer, eiginkona Franks og mágkona Roberts.<ref name="GilbertsonDumont" /> * [[Guy Burnet]] sem [[George C. Eltenton]], [[efnaverkfræði]]ngur í Bandaríkjunum með tengsl við Sovétríkin.<ref name="BurnetDeferrari">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 7, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Guy Burnet & Danny Deferrari |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422215653/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |archive-date=April 22, 2022 |access-date=March 7, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Louise Lombard]] sem [[Ruth Tolman]], geðlæknir sem er náin Oppenheimer við þróun kjarnorkusprengjunnar.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 1, 2022 |title=Louise Lombard Joins ''Oppenheimer''; ''Harold And The Purple Crayon'' Adds Camille Guaty |url=https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422181233/https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |archive-date=April 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * Tom Jenkins sem [[Richard C. Tolman]], eiginmaður Ruth og vísindaráðgjafi Groves hershöfðingja við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |date=July 21, 2023 |title=Here's How Close 'Oppenheimer' Sticks to J. Robert Oppenheimer's Life |url=https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |archive-date=August 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811140712/https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |url-status=live |magazine=Time |access-date=October 30, 2023}}</ref> * [[Olli Haaskivi]] sem [[Edward Condon]], kjarneðlisfræðingur sem tók þátt í þróun [[ratsjá]]a og vann stuttlega við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi" /> * [[David Rysdahl]] sem [[Donald Hornig]], efnafræðingur sem vann í Los Alamos-rannsóknarstofunni.<ref>{{Cite magazine |last=Grobar |first=Matt |date=March 4, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Casts ''No Exit'' Star David Rysdahl (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417043701/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |archive-date=April 17, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 4, 2022}}</ref> * [[Josh Peck]] sem [[Kenneth Bainbridge]], eðlisfræðingur sem stýrði Trinity-kjarnorkutilraun Manhattan-verkefnisins.<ref>{{Cite magazine |last=Rubin |first=Rebecca |date=March 9, 2022 |title=''Drake and Josh'' Star Josh Peck Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |url-status=live |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011429/https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 9, 2022}}</ref> * [[Jack Quaid]] sem [[Richard Feynman]], bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við fræðilega deild rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |date=July 20, 2023 |title=The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726014222/https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |archive-date=July 26, 2023 |magazine=Vanity Fair |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Gustaf Skarsgård]] sem [[Hans Bethe]], þýsk-bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi og formaður fræðilegrar deildar rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 15, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists ''Vikings'' Actor Gustaf Skarsgard (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404191624/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |archive-date=April 4, 2022 |access-date=March 15, 2022}}</ref> * [[James Urbaniak]] sem [[Kurt Gödel]], austurrískur rökfræðingur og stærðfræðingur sem er þekktur fyrir kenningar sínar sem umbyltu stærðfræði og höfðu mikil áhrif á heimspeki og tölvunarfræði.<ref name="Vulture" /> * [[Trond Fausa Aurvåg|Trond Fausa]] sem [[George Kistiakowsky]], úkraínskættaður prófessor við Harvard sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 29, 2022 |title=Billy Slaughter Joins Amazon's ''The Burial''; ''Oppenheimer'' Adds Trond Fausa |url=https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604180401/https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |archive-date=June 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 29, 2022}}</ref> * [[Devon Bostick]] sem [[Seth Neddermeyer]], eðlisfræðingur sem uppgötvaði mýendir og mælti með notkun kjarnavopnsins sem notað var í Trinity-tilrauninni.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 16, 2022 |title=Devon Bostick Joins Universal's ''Oppenheimer''; Sony's George Foreman Biopic Adds Deion Smith |url=https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418110853/https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |archive-date=April 18, 2022 |access-date=March 16, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Danny Deferrari sem [[Enrico Fermi]], ítalskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem bjó til kjarnaofninn [[Chicago Pile-1|Chicago Pile]].<ref name="BurnetDeferrari" /> * [[Christopher Denham]] sem [[Klaus Fuchs]], þýskættaður eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið og njósnaði fyrir Sovétríkin.<ref name="GrimesDenham" /> * Jessica Erin Martin sem [[Charlotte Serber]], yfirbókavörður í Los Alamos.<ref name="thedirect.com">{{Cite web |date=August 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor in the Movie |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |website=The Direct |access-date=July 30, 2023}}</ref> * Ronald Auguste sem [[J. Ernest Wilkins Jr.]], bandarískur kjarnorkufræðingur, vélaverkfræðingur og stærðfræðingur sem vann með Oppenheimer við Manhattan-verkefnið.<ref name="thedirect.com" /> * {{ill|Máté Haumann|hu|Haumann Máté}} sem [[Leo Szilard]], ungverskur eðlisfræðingur sem lagði fram kenninguna um [[kjarnorkukeðjuverkun]] árið 1933 og safnaði í júlí 1945 undirritunum á áskorun til Trumans forseta á Chicago-deild Manhattan-verkefnisins um að beita ekki kjarnavopnum gegn Japan.<ref>{{Cite web |date=July 14, 2023 |title=Egy magyar szerepre magyar színész is jutott az Oppenheimerben – Haumann Máté alakítja Szilárd Leót |url=https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714094619/https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |archive-date=July 14, 2023 |access-date=July 30, 2023}}</ref> * [[Olivia Thirlby]] sem [[Lilli Hornig]], tékknesk-bandarískur vísindamaður sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Thirlby">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=April 15, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Olivia Thirlby |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604190700/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |archive-date=June 4, 2022 |access-date=April 15, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Jack Cutmore-Scott]] sem Lyall Johnson, öryggisvörður við Berkeley sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Vulture" /> * [[Harrison Gilbertson]] sem [[Philip Morrison]], prófessor í eðlisfræði sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="GilbertsonDumont">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 10, 2022 |title=''Oppenheimer'': Harrison Gilbertson & Emma Dumont Board Christopher Nolan's Thriller For Universal |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310190940/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |archive-date=March 10, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 10, 2022}}</ref> * [[James Remar]] sem [[Henry L. Stimson]], stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Trumans.<ref name="Vulture" /> * Will Roberts sem [[George C. Marshall]], Yfirmaður herforingjaráðs bandaríska landhersins frá 1939 til 1945. * [[Pat Skipper]] sem [[James F. Byrnes]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og síðar fylkisstjóri Suður-Karólínu.<ref name="Vulture" /> * [[Gary Oldman]] sem [[Harry S. Truman]], 33. forseti Bandaríkjanna sem tók ákvörðunina um að varpa tveimur kjarnorkusprengjum á Hiroshima og Nagasaki í ágúst 1945.<ref name="Gary Oldman">{{Cite web |last=Grater |first=Tom |date=April 1, 2022 |title=Gary Oldman Says He Is Appearing In One Scene In Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141218/https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=April 1, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Hap Lawrence sem [[Lyndon B. Johnson]], 36. forseti Bandaríkjanna.<ref name="Vulture" /> * Troy Bronson sem [[Joseph W. Kennedy]], efnafræðingur sem lék lykilhlutverk í uppgötvun plútons og formaður efnafræðideildarinnar í Los Alamos.<ref>{{Cite web |last=Burnett {{!}} @BrynnaLynne24 |first=Aminah Syed {{!}} @aminahsyed_ & Brynna |date=2024-01-12 |title=Q&A: How actor Troy Bronson portrayed KU alumnus Joseph W. Kennedy in 'Oppenheimer' |url=https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |access-date=2024-03-12 |website=The University Daily Kansan |archive-date=February 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226142622/https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |url-status=live }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{k|2023}} [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Christophers Nolan]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] rgpae8yn0jv6rs9pvayp8nblhqhuvv0 1958742 1958740 2026-04-03T17:34:34Z TKSnaevarr 53243 /* Leikarar */ 1958742 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | mynd = Oppenheimer logo.svg | director = [[Christopher Nolan]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''[[American Prometheus]]'' eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]] | producer = {{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * [[Charles Roven]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist| * [[Cillian Murphy]] * [[Emily Blunt]] * [[Matt Damon]] * [[Robert Downey Jr.]] * [[Florence Pugh]] * [[Josh Hartnett]] * [[Casey Affleck]] * [[Rami Malek]] * [[Kenneth Branagh]] }} | cinematography = [[Hoyte van Hoytema]] | editing = [[Jennifer Lame]] | music = [[Ludwig Göransson]] | studio = {{Plainlist| * [[Universal Pictures]]<ref name="Cineuropa">{{cite web |last1=Lazic |first1=Elena |title=Review: Oppenheimer |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/446662/ |website=[[Cineuropa]] |access-date=8 January 2025 |date=21 July 2023}}</ref><ref name="Moviefone">{{cite web |title=Oppenheimer (2023) |url=https://www.moviefone.com/movie/untitled-oppenheimer-biopic/1tOJVQRXmFcGn2lZ7Th6l7/main/ |website=[[Moviefone]] |access-date=8 January 2025}}</ref> * [[Syncopy Inc.|Syncopy]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * [[Atlas Entertainment]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * Breakheart Films<ref name="Moviefone"/> * Peters Creek Entertainment<ref name="Moviefone"/> * Gadget Films<ref name="Cineuropa"/><ref>{{cite web |title=Oppenheimer |url=https://nmfilm.com/production/oppenheimer |website=New Mexico Film Office |access-date=8 January 2025}}</ref> }} | distributor = Universal Pictures | released = {{Film date|2023|7|11|[[Grand Rex|Le Grand Rex]]|2023|7|21|Bandaríkin og Bretland}} | runtime = 180 mínútur<!--180:09; only IMAX version is 180:39--><ref>{{Cite web |date=July 6, 2023 |title=''Oppenheimer'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706191747/https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |archive-date=July 6, 2023 |access-date=July 6, 2023 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * Bandaríkin * Bretland }} | language = Enska | budget = $100 milljónir<!--SEE TALK #BUDGET--><ref name="Keegan 2023">{{Cite magazine |last=Keegan |first=Rebecca |date=July 14, 2023 |title='This Can't Be Safe. It's Got to Have Bite': Christopher Nolan and Cast Unleash ''Oppenheimer'' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720013003/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 15, 2023}}</ref> | gross = $1,07 milljarðar<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |id=15398776|title=Oppenheimer |access-date=March 5, 2025}}</ref> }} ''''' Oppenheimer''''' er ævisöguleg kvikmynd frá árinu 2023 sem [[Christopher Nolan]] leikstýrði, skrifaði og framleiddi.<ref>{{cite news |last=Scott |first=A. O. |authorlink=A. O. Scott |title=Are Fears of A.I. and Nuclear Apocalypse Keeping You Up? Blame Prometheus. - How an ancient Greek myth explains our terrifying modern reality. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/21/books/review/robert-oppenheimer-john-von-neumann-prometheus.html |date=October 21, 2023 |work=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2023 }}</ref> Myndin fjallar um ævi [[J.&nbsp;Robert Oppenheimer]], bandaríska eðlisfræðingsins sem [[Manhattan-verkefnið|stýrði þróun fyrstu kjarnorkuvopnanna]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Myndin er byggð á ævisögunni ''American Prometheus'' frá árinu 2005 eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]]. Í myndinni er fjallað um rannsóknir Oppenheimers, stjórn hans í rannsóknarstofunni í [[Los Alamos]] og öryggisyfirheyrslur hans árið 1954. [[Cillian Murphy]] birtist í aðalhlutverki myndarinnar sem Oppenheimer og [[Robert Downey Jr.]] lék [[Lewis Strauss]], meðlim í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]]. Meðal annarra leikara myndarinnar voru [[Emily Blunt]], [[Matt Damon]], [[Florence Pugh]], [[Josh Hartnett]], [[Casey Affleck]], [[Rami Malek]] og [[Kenneth Branagh]]. Tilkynnt var um gerð ''Oppenheimer'' í september 2021. Þetta var fyrsta kvikmynd Nolans sem ekki var dreift af [[Warner Bros. Pictures]] síðan ''[[Memento]]'' kom út árið 2000, vegna ósættis Nolans með áætlanir fyrirtækisins um að frumsýna myndir sínar á [[HBO Max]] um leið og þær birtust í kvikmyndahúsum.<ref>{{cite web | last=Fleming | first=Mike | title=Christopher Nolan Chooses Universal Pictures For His Film About J. Robert Oppenheimer & The A-Bomb | website=Deadline | date=September 14, 2021 | url=https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/ | access-date=January 19, 2024 | archive-date=January 19, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240119025706/https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/amp/ | url-status=live }}</ref> Murphy var fyrsti leikarinn sem fékk hlutverk í myndinni en hinir fengu hlutverk frá 2021 til apríl 2022. Myndin var tekin upp frá febrúar til maí 2022. Kvikmyndatökumaðurinn [[Hoyte van Hoytema]] notaði bæði 65&nbsp;mm [[IMAX]]-filmur og 65&nbsp;mm filmur við tökur myndarinnar, þar á meðal tiltekin atriði með svarthvítri IMAX-kvikmyndaljósmyndun, sem hafði ekki verið gert áður. Líkt og í mörgum fyrri myndum sínum notaði Nolan mikið af praktískum tæknibrellum og lagði áherslu á að fáar samsettar myndir væru í ''Oppenheimer''. Þrátt fyrir þetta eru mörg hundruð skot í myndinni með tölvubrellum.<ref>{{cite web | title=No VFX in ‘Oppenheimer’? “Clearly Not True” Says Film’s Oscar-Winning VFX Supervisor | website=The Hollywood Reporter | date=August 23, 2023 | url= https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260303232547/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | archive-date=March 3, 2026 | url-status=live }}</ref> Um það bil 160 manns unnu í tæknibrelluteymi myndarinnar en fæstra þeirra var getið á kreditlista hennar.<ref>{{cite web | title= Christopher Nolan Forgot To Credit Over 80% Of VFX Crew On ‘Oppenheimer’ | website=Cartoon Brew | date=July 23, 2023 | url=https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260226021902/https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | archive-date=February 26, 2026 | url-status=live}}</ref> ''Oppenheimer'' var frumsýnd í [[Grand Rex|Le Grand Rex]] í París fimmtudaginn 11. júlí 2023 og í breskum og bandarískum kvikmyndahúsum 21. júlí í dreifingu [[Universal Pictures]]. ''Oppenheimer'' var frumsýnd sama dag og gamanmyndin ''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]'' frá Warner Bros., sem leiddi til kvikmyndaviðburðarins „[[Barbenheimer]]“ þar sem fólk var hvatt til að fara á báðar myndirnar sama dag. ''Oppenheimer'' hlaut góða dóma og halaði inn 975 milljónum bandaríkjadala á alþjóðavísu. Hún varð þar með þriðja tekjuhæsta kvikmynd ársins 2023, tekjuhæsta kvikmyndin um seinni heimsstyrjöldina, tekjuhæsta ævisögulega kvikmyndin og næsttekjuhæsta kvikmynd með sautján ára aldurstakmarki sem gerð hefur verið. ''Oppenheimer'' hlaut fjölda verðlauna. Myndin var tillnefnd til þrettán [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]] og vann sjö, meðal annars verðlaun sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta myndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|besta leikstjórann]] (Nolan), fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki|besta leikarann]] (Murphy) og [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aukahlutverki|besta aukaleikarann]] (Downey). Myndin vann jafnframt fimm [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin í dramaflokki, og sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin. [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] setti myndina á lista sinn yfir tíu bestu myndir ársins 2023. == Söguþráður == {{hatnote|Saga myndarinnar er sögð í [[Ólínuleg frásögn|ólínulegri frásögn]]. Hér er sagt frá atburðunum í tímaröð.}} Á þriðja áratugnum snýr fræðilegi eðlisfræðingurinn J. Robert Oppenheimer heim til Bandaríkjanna eftir ferðalög um Evrópu. Hann byrjar kennslustörf við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]], þar sem hann vingast við prófessorinn [[Haakon Chevalier]] og geðlæknanemann [[Jean Tatlock]], sem bæði eru [[Kommúnismi|kommúnistar]]. Robert og Jean eiga í rómantísku sambandi sem lýkur þegar Robert kynnist [[Kitty Oppenheimer|Kitty Puening]] í teiti. Þótt Kitty sé gift verður hún ófrísk af barni Roberts og þau giftast eftir að hún hefur skilið við mann sinn. Árið 1939 tekst þýskum eðlisfræðingum að [[Kjarnaklofnun|kjúfa atómið]]. [[Ernest Lawrence]], eðlisfræðingur við geislavirknirannsóknarstofu Berkeley, samsinnir Robert um að hægt væri að búa til [[kjarnorkuvopn]] með þessari uppgötvun. Oppenheimer birtir grein sína um svarthol en hún fellur í skuggann af [[Innrásin í Pólland|innrásinni í Pólland]], sem hrindir af stað [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Við Berkeley ráðleggur Lawrence Robert að slíta sambandi við kommúníska kunningja sína svo hann geti hjálpað Bandaríkjunum í stríðinu. Stuttu síðar fær Robert heimsókn frá [[Leslie Groves]] ofursta, framkvæmdastjóra [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]], sem hafði áður stýrt byggingu [[Pentagon]]. Groves felur Robert það verkefni að stýra þróun kjarnavopna fyrir Bandaríkin og skipar byggingu nýrrar tilraunatofu í Los Alamos í Nýju-Mexíkó. Vísindamenn eru boðaðir þangað til að vinna í laumi að verkefninu með aðstoð hjálparverkefna í Chicago, Hanford og Tennessee. Stuttu eftir upphaf verkefnisins segir kollegi Roberts, [[Edward Condon]], af sér vegna óánægju með strangar reglur hersins um [[hólfun]] á tilraunastofunni. Robert fær aðgangsheimild hans og kemur sér strax aftur í samband við Jean. Þau verja einni nótt saman á hóteli og Robert segir henni að þau muni ekki hittast aftur. Jean finnst látin í baðkari sínu nokkrum mánuðum síðar. Í Los Alamos stingur [[Edward Teller]] upp á þróun sprengju með [[Kjarnasamruni|kjarnasamruna]] og spáir því að hún yrði kraftmeiri en kjarnaklofningssprengjurnar sem verið er að þróa. [[Trinity (kjarnorkutilraun)|Sprengjutilraun]] er dagsett í júlí 1945 og Robert fær bróður sinn, [[Frank Oppenheimer|Frank]], fyrrum meðlim í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokknum]], til liðs við verkefnið í aðdraganda hennar. Eftir að tilraunin heppnast skipar [[Harry S. Truman|Truman Bandaríkjaforseti]] að tveimur sprengjum verði [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|varpað á Japan]]. Stríðinu lýkur og tímaritið ''[[Time]]'' nefnir Robert „föður atómsprengjunnar“. Þótt Robert sé stríðshetja ráðleggur Robert Truman að hætta frekari kjarnorkuþróun og loka tilraunastofunni í Los Alamos. Skyndileg afstaða Roberts gegn kjarnorkuvopnum gerir hann að utangarðsmanni meðal stjórnmálamanna í Washington, sem draga tryggð hans við Bandaríkin í efa. Þetta leiðir til þess að hann er sviptur Q-öryggisheimild sinni árið 1954 eftir margra mánaða öryggisyfirheyrslur þar sem gamall kunningskapur Roberts við kommúnista er dreginn fram. Robert heldur starfi sínu við [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] en er ekki lengur ráðgjafi í kjarnorkustefnu Bandaríkjanna. Fimm árum síðar er [[Lewis Strauss]], fyrrum formaður [[Kjarnorkunefndar Bandaríkjanna]], tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna. Umræður um tilnefningu hans á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fara að snúast um hlutverk hans í falli Roberts. Í ljós kemur að Strauss skipulagði persónulega aðför gegn Robert eftir deilur milli þeirra um útflutning á [[Geislavirk kjarnategund|geislavirkum kjarnategundum]]. Hann telur Roert jafnframt hafa svívirt sig með andstöðu sinni gegn [[Vetnissprengja|vetnissprengjunni]] og vegna þess að [[Albert Einstein]] hundsaði hann eftir samtal við Oppenheimer við Princeton. Strauss er hafnað í atkvæðagreiðslu þingsins, sem bindur enda á stjórnmálaferil hans. Árið 1963 sæmir [[Lyndon B. Johnson|Johnson forseti]] Robert [[Enrico Fermi-verðlaunin|Enrico Fermi-verðlaununum]] og gefur þannig til kynna að stjórnin hafi tekið hann í sátt. Í afturhvarfi til samtals Roberts og Einsteins við Princeton kemur í ljós að Einstein hafði spáð því að ferill Roberts myndi þróast á þennan veg. Robert spáði því á móti að áframhaldandi þróun kjarnavopna gæti tortímt heiminum, sem olli Einstein svo miklu hugarangri að hann virti Strauss að vettugi. == Leikarar == {{Multiple image | perrow = 2 | total_width = 300 | image1 = Cillian_Murphy-2014.jpg | alt1 = Actor Cillian Murphy in Berlin, Germany, in 2017 | image2 = Oppenheimer (cropped).jpg | alt2 = Portrait of J. Robert Oppenheimer | footer = [[Cillian Murphy]] (vinstri) leikur [[J. Robert Oppenheimer]]. }} * [[Cillian Murphy]] sem [[J. Robert Oppenheimer]], [[Fræðileg eðlisfræði|fræðilegur eðlisfræðingur]] og framkvæmdastjóri [[Los Alamos-rannsóknarstofan|Los Alamos-rannsóknarstofunnar]].<ref name="Murphy">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 8, 2021 |title=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan's Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023 |url=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008180121/https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |archive-date=October 8, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 8, 2021}}</ref> * [[Emily Blunt]] sem [[Katherine Oppenheimer|Katherine „Kitty“ Oppenheimer]], eiginkona Roberts Oppenheimer og fyrrum meðlimur í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokki Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 20, 2021 |title=Emily Blunt In Talks To Join Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' At Universal |url=https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102160825/https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 20, 2021}}</ref> * [[Matt Damon]] sem [[Leslie Groves]] hershöfðingi, foringi í verkfræðideild Bandaríkjahers og framkvæmdastjóri [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]].<ref name="DamonDowney">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=November 2, 2021 |title=Robert Downey Jr. And Matt Damon Latest Stars To Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102154342/https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=November 2, 2021}}</ref> * [[Robert Downey Jr.]] sem [[Lewis Strauss]] undirflotaforingi, uppgjafameðlimur í varaliði bandaríska sjóhersins og háttsettur meðlimur í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]].<ref name="DamonDowney" /> * [[Florence Pugh]] sem [[Jean Tatlock]], geðlæknir, meðlimur í Kommúnistaflokki Bandaríkjanna og viðhald Roberts Oppenheimer.<ref name="PughMalekSafdie">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=December 9, 2021 |title=Florence Pugh, Rami Malek, Benny Safdie Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210153011/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |archive-date=December 10, 2021 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=December 9, 2021}}</ref> * [[Josh Hartnett]] sem [[Ernest Lawrence]], [[kjarneðlisfræði]]ngur og [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] sem vann með Oppenheimer við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]].<ref name="FirstLook" /><ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=January 4, 2022 |title=Josh Hartnett Joins Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104190115/https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |archive-date=January 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=January 4, 2022}}</ref> * [[Casey Affleck]] sem [[Boris Pash]], foringi í leyniþjónustu Bandaríkjahers og foringi [[Alsos-aðgerðin|Alsos-aðgerðarinnar]].<ref>{{Cite web |last=Francis-Crow |first=Alana |date=April 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Set Photos Reveal Casey Affleck Is Cast In New Nolan Movie |url=https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424080512/https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |archive-date=April 24, 2022 |website=Screen Rant |access-date=April 23, 2022}}</ref> * [[Rami Malek]] sem [[David L. Hill]], kjarneðlisfræðingur hjá málmfræðirannsóknarstofunni ([[Metallurgical Laboratory]]) sem tók þátt í að búa til kjarnorkuofninn [[Chicago Pile-1]].<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Kenneth Branagh]] sem [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur, Nóbelsverðlaunahafi, heimspekingur og átrúnaðargoð Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Gets First-Look Photo As Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222185037/https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |archive-date=February 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 22, 2022}}</ref> * [[Benny Safdie]] sem [[Edward Teller]], ungverskur fræðilegur eðlisfræðingur sem gjarnan er kallaður „faðir [[Vetnissprengja|vetnissprengjunnar]]“.<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Jason Clarke]] sem [[Roger Robb]], lögmaður og verðandi alríkisdómari sem var ráðgjafi Kjarnorkunefndarinnar við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'': Jason Clarke Joins Christopher Nolan's Next Tentpole At Universal |url=https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301200322/https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |archive-date=March 1, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * [[Dylan Arnold]] sem [[Frank Oppenheimer]], yngri bróðir Roberts og öreindafræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 16, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds ''Halloween Kills'', ''Manifest'' Actors (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216200041/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |archive-date=February 16, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Tom Conti]] sem [[Albert Einstein]], þýskur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem þekktur er fyrir að þróa [[Afstæðiskenningin|afstæðiskenninguna]].<ref>{{Cite magazine |last=Reul |first=Katie |date=May 8, 2023 |title=New 'Oppenheimer' Trailer Reveals a Sad Albert Einstein, Florence Pugh, Robert Downey Jr. and More in Christopher Nolan's Star-Studded Movie |url=https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508170826/https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |archive-date=May 8, 2023 |magazine=Variety |access-date=May 8, 2023}}</ref> * [[James D'Arcy]] sem [[Patrick Blackett]], doktorsleiðeinandi Oppenheimers og Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 2, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds James D'Arcy & Michael Angarano |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000052/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |archive-date=March 3, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 2, 2022}}</ref> * [[David Dastmalchian]] sem [[William L. Borden]], lögmaður og framkvæmdastjóri kjarnorkunefndar Bandaríkjaþings.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=February 25, 2022 |title=David Dastmalchian Reuniting With Christopher Nolan for ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225205748/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |archive-date=February 25, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 25, 2022}}</ref> * [[Dane DeHaan]] sem [[Kenneth Nichols]] undirhershöfðingi, liðsmaður í verkfræðideild Bandaríkjahers og aðstoðarverkfræðingur við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 7, 2022 |title=Dane DeHaan Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207205214/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |archive-date=February 7, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[Alden Ehrenreich]] sem aðstoðarmaður Lewis Strauss á þingi þegar Strauss er tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna.<ref name="EhrenreichKrumholtz">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alden Ehrenreich, David Krumholtz Join Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222164045/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |archive-date=February 22, 2022 |access-date=February 22, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Remley |first=Hilary |date=February 22, 2022 |title=''Ironheart'' Adds Alden Ehrenreich to Marvel Disney+ Series |url=https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721144556/https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |archive-date=July 21, 2022 |website=Collider |access-date=July 21, 2022}}</ref> * [[Tony Goldwyn]] sem [[Gordon Gray (stjórnmálamaður)|Gordon Gray]], opinber embættismaður og formaður nefndar sem tekur ákvörðun um að svipta Oppenheimer öryggisheimildum.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists Tony Goldwyn (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141222/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=March 23, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[Jefferson Hall (leikari)|Jefferson Hall]] as [[Haakon Chevalier|Haakon Chevalier („Hoke“)]], prófessor við Berkeley sem vingaðist við Oppenheimer í háskólanum og lék lykilhlutverk í „Chevalier-atvikinu“.<ref>{{Cite press release |title=''Oppenheimer'' Production Information Approved |date=June 21, 2023 |publisher=Universal Pictures Publicity |url=https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |access-date=July 10, 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710041747/https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |archive-date=July 10, 2023}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Vivarelli |first=Nick |date=June 20, 2023 |title=''House of the Dragon'' Star Jefferson Hall Set for Emirati Director Nayla Al Khaja's Debut ''Three'' – Global Bulletin |url=https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629145830/https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |archive-date=June 29, 2023 |access-date=July 10, 2023 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[David Krumholtz]] sem [[Isidor Isaac Rabi]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann sem ráðgjafi við Manhattan-verkefnið.<ref name="EhrenreichKrumholtz" /> * [[Matthew Modine]] sem [[Vannevar Bush]], formaður [[Office of Scientific Research and Development|Vísindarannsókna- og þróunarskrifstofu Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 16, 2022 |title=''Oppenheimer'': Matthew Modine Joins Christopher Nolan's Film For Universal |url=https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216180908/https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |archive-date=February 16, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Scott Grimes]] sem ráðgjafi Lewis Strauss<ref name="GrimesDenham">{{Cite magazine |last=White |first=James |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'' Adds Jason Clarke And Louise Lombard |url=https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302001646/https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |archive-date=March 2, 2022 |magazine=Empire |access-date=March 2, 2022}}</ref> * Kurt Koehler sem Thomas A. Morgan, iðnjöfur og fyrrum forstjóri Sperry-fyrirtækisins sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Jannat |first=Zarghona |date=May 8, 2023 |title=Star-studded cast shines in new Oppenheimer trailer |url=https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621013103/https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |archive-date=June 21, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=The Markhor Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=Vulture}}</ref> * John Gowans sem [[Ward V. Evans]], efnafræðingur sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref name="The Direct" /> * [[Macon Blair]] sem [[Lloyd K. Garrison]], lögmaður sem talaði máli Oppenheimers við öryggisyfirheyrslurnar.<ref name="Vulture">{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 17, 2023 |website=[[Vulture (website)|Vulture]]}}</ref> * [[Gregory Jbara]] sem [[Warren Magnuson]], öldundageildarþingmaður, formaður verslunarmálanefndar þingsins.<ref name="Vulture" /> * [[Harry Groener]] sem [[Gale W. McGee]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Tim DeKay]] sem [[John Pastore]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Matthias Schweighöfer]] sem [[Werner Heisenberg]], þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann að kjarnorkuáætlun Þýskalands á tíma seinni heimsstyrjaldarinnar.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 11, 2022 |title=''Army Of The Dead'' Breakout Matthias Schweighöfer Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011416/https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 11, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite magazine |date=November 2, 2022 |title=Schweighöfers nächste große Rolle |trans-title=Schweighöfer's next big role |url=https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212192136/https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |archive-date=February 12, 2023 |magazine=Der Spiegel |language=de |access-date=February 12, 2023}}</ref> * [[Alex Wolff]] sem [[Luis Walter Alvarez]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Wolff">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=March 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alex Wolff Joins All-Star Cast of Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327032739/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |archive-date=March 27, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 22, 2022}}</ref> * [[Josh Zuckerman]] sem [[Giovanni Rossi Lomanitz]], eðlisfræðingur sem varð lærlingur Oppenheimers við Berkeley.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=April 4, 2022 |title=Christopher Denham & Josh Zuckerman Join ''Oppenheimer''; Shane Dax Taylor's Indie ''Best Man'' Adds Andrey Ivchenko |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062604/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |archive-date=May 31, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=April 4, 2022}}</ref> * Rory Keane sem [[Hartland Snyder]], eðlisfræðingur sem vann með Oppenheimer við að reikna út [[þyngdarhrun]] rykeindar.<ref name="The Direct">{{Cite news |last=Thompson |first=David |date=July 22, 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor In the Movie |work=The Direct |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Michael Angarano]] sem [[Robert Serber]], eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="FirstLook">{{Cite magazine |last=Lang |first=Brent |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Releases Moody First Look, Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222192334/https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |archive-date=February 22, 2022 |magazine=Variety |access-date=February 22, 2022}}</ref> * Britt Kyle sem Barbara Chevalier, eiginkona Hoke. * [[Emma Dumont]] sem Jackie Oppenheimer, eiginkona Franks og mágkona Roberts.<ref name="GilbertsonDumont" /> * [[Guy Burnet]] sem [[George C. Eltenton]], [[efnaverkfræði]]ngur í Bandaríkjunum með tengsl við Sovétríkin.<ref name="BurnetDeferrari">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 7, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Guy Burnet & Danny Deferrari |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422215653/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |archive-date=April 22, 2022 |access-date=March 7, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Louise Lombard]] sem [[Ruth Tolman]], geðlæknir sem er náin Oppenheimer við þróun kjarnorkusprengjunnar.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 1, 2022 |title=Louise Lombard Joins ''Oppenheimer''; ''Harold And The Purple Crayon'' Adds Camille Guaty |url=https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422181233/https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |archive-date=April 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * Tom Jenkins sem [[Richard C. Tolman]], eiginmaður Ruth og vísindaráðgjafi Groves hershöfðingja við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |date=July 21, 2023 |title=Here's How Close 'Oppenheimer' Sticks to J. Robert Oppenheimer's Life |url=https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |archive-date=August 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811140712/https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |url-status=live |magazine=Time |access-date=October 30, 2023}}</ref> * [[Olli Haaskivi]] sem [[Edward Condon]], kjarneðlisfræðingur sem tók þátt í þróun [[ratsjá]]a og vann stuttlega við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi" /> * [[David Rysdahl]] sem [[Donald Hornig]], efnafræðingur sem vann í Los Alamos-rannsóknarstofunni.<ref>{{Cite magazine |last=Grobar |first=Matt |date=March 4, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Casts ''No Exit'' Star David Rysdahl (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417043701/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |archive-date=April 17, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 4, 2022}}</ref> * [[Josh Peck]] sem [[Kenneth Bainbridge]], eðlisfræðingur sem stýrði Trinity-kjarnorkutilraun Manhattan-verkefnisins.<ref>{{Cite magazine |last=Rubin |first=Rebecca |date=March 9, 2022 |title=''Drake and Josh'' Star Josh Peck Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |url-status=live |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011429/https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 9, 2022}}</ref> * [[Jack Quaid]] sem [[Richard Feynman]], bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við fræðilega deild rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |date=July 20, 2023 |title=The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726014222/https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |archive-date=July 26, 2023 |magazine=Vanity Fair |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Gustaf Skarsgård]] sem [[Hans Bethe]], þýsk-bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi og formaður fræðilegrar deildar rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 15, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists ''Vikings'' Actor Gustaf Skarsgard (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404191624/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |archive-date=April 4, 2022 |access-date=March 15, 2022}}</ref> * [[James Urbaniak]] sem [[Kurt Gödel]], austurrískur rökfræðingur og stærðfræðingur sem er þekktur fyrir kenningar sínar sem umbyltu stærðfræði og höfðu mikil áhrif á heimspeki og tölvunarfræði.<ref name="Vulture" /> * [[Trond Fausa Aurvåg|Trond Fausa]] sem [[George Kistiakowsky]], úkraínskættaður prófessor við Harvard sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 29, 2022 |title=Billy Slaughter Joins Amazon's ''The Burial''; ''Oppenheimer'' Adds Trond Fausa |url=https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604180401/https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |archive-date=June 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 29, 2022}}</ref> * [[Devon Bostick]] sem [[Seth Neddermeyer]], eðlisfræðingur sem uppgötvaði mýendir og mælti með notkun kjarnavopnsins sem notað var í Trinity-tilrauninni.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 16, 2022 |title=Devon Bostick Joins Universal's ''Oppenheimer''; Sony's George Foreman Biopic Adds Deion Smith |url=https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418110853/https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |archive-date=April 18, 2022 |access-date=March 16, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Danny Deferrari sem [[Enrico Fermi]], ítalskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem bjó til kjarnaofninn [[Chicago Pile-1|Chicago Pile]].<ref name="BurnetDeferrari" /> * [[Christopher Denham]] sem [[Klaus Fuchs]], þýskættaður eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið og njósnaði fyrir Sovétríkin.<ref name="GrimesDenham" /> * Jessica Erin Martin sem [[Charlotte Serber]], yfirbókavörður í Los Alamos.<ref name="thedirect.com">{{Cite web |date=August 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor in the Movie |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |website=The Direct |access-date=July 30, 2023}}</ref> * Ronald Auguste sem [[J. Ernest Wilkins Jr.]], bandarískur kjarnorkufræðingur, vélaverkfræðingur og stærðfræðingur sem vann með Oppenheimer við Manhattan-verkefnið.<ref name="thedirect.com" /> * {{ill|Máté Haumann|hu|Haumann Máté}} sem [[Leo Szilard]], ungverskur eðlisfræðingur sem lagði fram kenninguna um [[kjarnorkukeðjuverkun]] árið 1933 og safnaði í júlí 1945 undirritunum á áskorun til Trumans forseta á Chicago-deild Manhattan-verkefnisins um að beita ekki kjarnavopnum gegn Japan.<ref>{{Cite web |date=July 14, 2023 |title=Egy magyar szerepre magyar színész is jutott az Oppenheimerben – Haumann Máté alakítja Szilárd Leót |url=https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714094619/https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |archive-date=July 14, 2023 |access-date=July 30, 2023}}</ref> * [[Olivia Thirlby]] sem [[Lilli Hornig]], tékknesk-bandarískur vísindamaður sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Thirlby">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=April 15, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Olivia Thirlby |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604190700/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |archive-date=June 4, 2022 |access-date=April 15, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Jack Cutmore-Scott]] sem Lyall Johnson, öryggisvörður við Berkeley sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Vulture" /> * [[Harrison Gilbertson]] sem [[Philip Morrison]], prófessor í eðlisfræði sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="GilbertsonDumont">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 10, 2022 |title=''Oppenheimer'': Harrison Gilbertson & Emma Dumont Board Christopher Nolan's Thriller For Universal |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310190940/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |archive-date=March 10, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 10, 2022}}</ref> * [[James Remar]] sem [[Henry L. Stimson]], stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Trumans.<ref name="Vulture" /> * Will Roberts sem [[George C. Marshall]], Yfirmaður herforingjaráðs bandaríska landhersins frá 1939 til 1945. * [[Pat Skipper]] sem [[James F. Byrnes]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og síðar fylkisstjóri Suður-Karólínu.<ref name="Vulture" /> * [[Gary Oldman]] sem [[Harry S. Truman]], 33. forseti Bandaríkjanna sem tók ákvörðunina um að varpa tveimur kjarnorkusprengjum á Hiroshima og Nagasaki í ágúst 1945.<ref name="Gary Oldman">{{Cite web |last=Grater |first=Tom |date=April 1, 2022 |title=Gary Oldman Says He Is Appearing In One Scene In Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141218/https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=April 1, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Hap Lawrence sem [[Lyndon B. Johnson]], 36. forseti Bandaríkjanna.<ref name="Vulture" /> * Troy Bronson sem [[Joseph W. Kennedy]], efnafræðingur sem lék lykilhlutverk í uppgötvun [[Plútóníum|plútons]] og formaður efnafræðideildarinnar í Los Alamos.<ref>{{Cite web |last=Burnett {{!}} @BrynnaLynne24 |first=Aminah Syed {{!}} @aminahsyed_ & Brynna |date=2024-01-12 |title=Q&A: How actor Troy Bronson portrayed KU alumnus Joseph W. Kennedy in 'Oppenheimer' |url=https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |access-date=2024-03-12 |website=The University Daily Kansan |archive-date=February 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226142622/https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |url-status=live }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{k|2023}} [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Christophers Nolan]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] ajp22qyajlfj2sey1cvfy5wgl2lg2js 1958754 1958742 2026-04-03T20:58:06Z TKSnaevarr 53243 /* Söguþráður */ 1958754 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | mynd = Oppenheimer logo.svg | director = [[Christopher Nolan]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''[[American Prometheus]]'' eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]] | producer = {{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * [[Charles Roven]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist| * [[Cillian Murphy]] * [[Emily Blunt]] * [[Matt Damon]] * [[Robert Downey Jr.]] * [[Florence Pugh]] * [[Josh Hartnett]] * [[Casey Affleck]] * [[Rami Malek]] * [[Kenneth Branagh]] }} | cinematography = [[Hoyte van Hoytema]] | editing = [[Jennifer Lame]] | music = [[Ludwig Göransson]] | studio = {{Plainlist| * [[Universal Pictures]]<ref name="Cineuropa">{{cite web |last1=Lazic |first1=Elena |title=Review: Oppenheimer |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/446662/ |website=[[Cineuropa]] |access-date=8 January 2025 |date=21 July 2023}}</ref><ref name="Moviefone">{{cite web |title=Oppenheimer (2023) |url=https://www.moviefone.com/movie/untitled-oppenheimer-biopic/1tOJVQRXmFcGn2lZ7Th6l7/main/ |website=[[Moviefone]] |access-date=8 January 2025}}</ref> * [[Syncopy Inc.|Syncopy]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * [[Atlas Entertainment]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * Breakheart Films<ref name="Moviefone"/> * Peters Creek Entertainment<ref name="Moviefone"/> * Gadget Films<ref name="Cineuropa"/><ref>{{cite web |title=Oppenheimer |url=https://nmfilm.com/production/oppenheimer |website=New Mexico Film Office |access-date=8 January 2025}}</ref> }} | distributor = Universal Pictures | released = {{Film date|2023|7|11|[[Grand Rex|Le Grand Rex]]|2023|7|21|Bandaríkin og Bretland}} | runtime = 180 mínútur<!--180:09; only IMAX version is 180:39--><ref>{{Cite web |date=July 6, 2023 |title=''Oppenheimer'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706191747/https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |archive-date=July 6, 2023 |access-date=July 6, 2023 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * Bandaríkin * Bretland }} | language = Enska | budget = $100 milljónir<!--SEE TALK #BUDGET--><ref name="Keegan 2023">{{Cite magazine |last=Keegan |first=Rebecca |date=July 14, 2023 |title='This Can't Be Safe. It's Got to Have Bite': Christopher Nolan and Cast Unleash ''Oppenheimer'' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720013003/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 15, 2023}}</ref> | gross = $1,07 milljarðar<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |id=15398776|title=Oppenheimer |access-date=March 5, 2025}}</ref> }} ''''' Oppenheimer''''' er ævisöguleg kvikmynd frá árinu 2023 sem [[Christopher Nolan]] leikstýrði, skrifaði og framleiddi.<ref>{{cite news |last=Scott |first=A. O. |authorlink=A. O. Scott |title=Are Fears of A.I. and Nuclear Apocalypse Keeping You Up? Blame Prometheus. - How an ancient Greek myth explains our terrifying modern reality. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/21/books/review/robert-oppenheimer-john-von-neumann-prometheus.html |date=October 21, 2023 |work=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2023 }}</ref> Myndin fjallar um ævi [[J.&nbsp;Robert Oppenheimer]], bandaríska eðlisfræðingsins sem [[Manhattan-verkefnið|stýrði þróun fyrstu kjarnorkuvopnanna]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Myndin er byggð á ævisögunni ''American Prometheus'' frá árinu 2005 eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]]. Í myndinni er fjallað um rannsóknir Oppenheimers, stjórn hans í rannsóknarstofunni í [[Los Alamos]] og öryggisyfirheyrslur hans árið 1954. [[Cillian Murphy]] birtist í aðalhlutverki myndarinnar sem Oppenheimer og [[Robert Downey Jr.]] lék [[Lewis Strauss]], meðlim í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]]. Meðal annarra leikara myndarinnar voru [[Emily Blunt]], [[Matt Damon]], [[Florence Pugh]], [[Josh Hartnett]], [[Casey Affleck]], [[Rami Malek]] og [[Kenneth Branagh]]. Tilkynnt var um gerð ''Oppenheimer'' í september 2021. Þetta var fyrsta kvikmynd Nolans sem ekki var dreift af [[Warner Bros. Pictures]] síðan ''[[Memento]]'' kom út árið 2000, vegna ósættis Nolans með áætlanir fyrirtækisins um að frumsýna myndir sínar á [[HBO Max]] um leið og þær birtust í kvikmyndahúsum.<ref>{{cite web | last=Fleming | first=Mike | title=Christopher Nolan Chooses Universal Pictures For His Film About J. Robert Oppenheimer & The A-Bomb | website=Deadline | date=September 14, 2021 | url=https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/ | access-date=January 19, 2024 | archive-date=January 19, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240119025706/https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/amp/ | url-status=live }}</ref> Murphy var fyrsti leikarinn sem fékk hlutverk í myndinni en hinir fengu hlutverk frá 2021 til apríl 2022. Myndin var tekin upp frá febrúar til maí 2022. Kvikmyndatökumaðurinn [[Hoyte van Hoytema]] notaði bæði 65&nbsp;mm [[IMAX]]-filmur og 65&nbsp;mm filmur við tökur myndarinnar, þar á meðal tiltekin atriði með svarthvítri IMAX-kvikmyndaljósmyndun, sem hafði ekki verið gert áður. Líkt og í mörgum fyrri myndum sínum notaði Nolan mikið af praktískum tæknibrellum og lagði áherslu á að fáar samsettar myndir væru í ''Oppenheimer''. Þrátt fyrir þetta eru mörg hundruð skot í myndinni með tölvubrellum.<ref>{{cite web | title=No VFX in ‘Oppenheimer’? “Clearly Not True” Says Film’s Oscar-Winning VFX Supervisor | website=The Hollywood Reporter | date=August 23, 2023 | url= https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260303232547/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | archive-date=March 3, 2026 | url-status=live }}</ref> Um það bil 160 manns unnu í tæknibrelluteymi myndarinnar en fæstra þeirra var getið á kreditlista hennar.<ref>{{cite web | title= Christopher Nolan Forgot To Credit Over 80% Of VFX Crew On ‘Oppenheimer’ | website=Cartoon Brew | date=July 23, 2023 | url=https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260226021902/https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | archive-date=February 26, 2026 | url-status=live}}</ref> ''Oppenheimer'' var frumsýnd í [[Grand Rex|Le Grand Rex]] í París fimmtudaginn 11. júlí 2023 og í breskum og bandarískum kvikmyndahúsum 21. júlí í dreifingu [[Universal Pictures]]. ''Oppenheimer'' var frumsýnd sama dag og gamanmyndin ''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]'' frá Warner Bros., sem leiddi til kvikmyndaviðburðarins „[[Barbenheimer]]“ þar sem fólk var hvatt til að fara á báðar myndirnar sama dag. ''Oppenheimer'' hlaut góða dóma og halaði inn 975 milljónum bandaríkjadala á alþjóðavísu. Hún varð þar með þriðja tekjuhæsta kvikmynd ársins 2023, tekjuhæsta kvikmyndin um seinni heimsstyrjöldina, tekjuhæsta ævisögulega kvikmyndin og næsttekjuhæsta kvikmynd með sautján ára aldurstakmarki sem gerð hefur verið. ''Oppenheimer'' hlaut fjölda verðlauna. Myndin var tillnefnd til þrettán [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]] og vann sjö, meðal annars verðlaun sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta myndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|besta leikstjórann]] (Nolan), fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki|besta leikarann]] (Murphy) og [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aukahlutverki|besta aukaleikarann]] (Downey). Myndin vann jafnframt fimm [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin í dramaflokki, og sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin. [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] setti myndina á lista sinn yfir tíu bestu myndir ársins 2023. == Söguþráður == {{hatnote|Saga myndarinnar er sögð í [[Ólínuleg frásögn|ólínulegri frásögn]]. Hér er sagt frá atburðunum í tímaröð.}} Á þriðja áratugnum snýr fræðilegi eðlisfræðingurinn J. Robert Oppenheimer heim til Bandaríkjanna eftir ferðalög um Evrópu. Hann byrjar kennslustörf við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]], þar sem hann vingast við prófessorinn [[Haakon Chevalier]] og geðlæknanemann [[Jean Tatlock]], sem bæði eru [[Kommúnismi|kommúnistar]]. Robert og Jean eiga í rómantísku sambandi sem lýkur þegar Robert kynnist [[Kitty Oppenheimer|Kitty Puening]] í teiti. Þótt Kitty sé gift verður hún ófrísk af barni Roberts og þau giftast eftir að hún hefur skilið við mann sinn. Árið 1939 tekst þýskum eðlisfræðingum að [[Kjarnaklofnun|kjúfa atómið]]. [[Ernest Lawrence]], eðlisfræðingur við geislavirknirannsóknarstofu Berkeley, samsinnir Robert um að hægt væri að búa til [[kjarnorkuvopn]] með þessari uppgötvun. Oppenheimer birtir grein sína um svarthol en hún fellur í skuggann af [[Innrásin í Pólland|innrásinni í Pólland]], sem hrindir af stað [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Við Berkeley ráðleggur Lawrence Robert að slíta sambandi við kommúníska kunningja sína svo hann geti hjálpað Bandaríkjunum í stríðinu. Stuttu síðar fær Robert heimsókn frá [[Leslie Groves]] ofursta, framkvæmdastjóra [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]], sem hafði áður stýrt byggingu [[Pentagon]]. Groves felur Robert það verkefni að stýra þróun kjarnavopna fyrir Bandaríkin og skipar byggingu nýrrar tilraunatofu í Los Alamos í Nýju-Mexíkó. Vísindamenn eru boðaðir þangað til að vinna í laumi að verkefninu með aðstoð hjálparverkefna í Chicago, Hanford og Tennessee. Stuttu eftir upphaf verkefnisins segir kollegi Roberts, [[Edward Condon]], af sér vegna óánægju með strangar reglur hersins um [[hólfun]] á tilraunastofunni. Robert fær aðgangsheimild hans og kemur sér strax aftur í samband við Jean. Þau verja einni nótt saman á hóteli og Robert segir henni að þau muni ekki hittast aftur. Jean finnst látin í baðkari sínu nokkrum mánuðum síðar. Í Los Alamos stingur [[Edward Teller]] upp á þróun sprengju með [[Kjarnasamruni|kjarnasamruna]] og spáir því að hún yrði kraftmeiri en kjarnaklofningssprengjurnar sem verið er að þróa. [[Trinity (kjarnorkutilraun)|Sprengjutilraun]] er dagsett í júlí 1945 og Robert fær bróður sinn, [[Frank Oppenheimer|Frank]], fyrrum meðlim í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokknum]], til liðs við verkefnið í aðdraganda hennar. Eftir að tilraunin heppnast skipar [[Harry S. Truman|Truman Bandaríkjaforseti]] að tveimur sprengjum verði [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|varpað á Japan]]. Stríðinu lýkur og tímaritið ''[[Time]]'' nefnir Robert „föður atómsprengjunnar“. Þótt Robert sé stríðshetja ráðleggur Robert Truman að hætta frekari kjarnorkuþróun og loka tilraunastofunni í Los Alamos. Skyndileg afstaða Roberts gegn kjarnorkuvopnum gerir hann að utangarðsmanni meðal stjórnmálamanna í Washington, sem draga tryggð hans við Bandaríkin í efa. Þetta leiðir til þess að hann er sviptur Q-öryggisheimild sinni árið 1954 eftir margra mánaða öryggisyfirheyrslur þar sem gamall kunningskapur Roberts við kommúnista er dreginn fram. Robert heldur starfi sínu við [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] en er ekki lengur ráðgjafi í kjarnorkustefnu Bandaríkjanna. Fimm árum síðar er [[Lewis Strauss]], fyrrum formaður [[Kjarnorkunefndar Bandaríkjanna]], tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna. Umræður um tilnefningu hans á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fara að snúast um hlutverk hans í falli Roberts. Í ljós kemur að Strauss skipulagði persónulega aðför gegn Robert eftir deilur milli þeirra um útflutning á [[Geislavirk kjarnategund|geislavirkum kjarnategundum]]. Hann telur Robert jafnframt hafa svívirt sig með andstöðu sinni gegn [[Vetnissprengja|vetnissprengjunni]] og vegna þess að [[Albert Einstein]] hundsaði hann eftir samtal við Oppenheimer við Princeton. Strauss er hafnað í atkvæðagreiðslu þingsins, sem bindur enda á stjórnmálaferil hans. Árið 1963 sæmir [[Lyndon B. Johnson|Johnson forseti]] Robert [[Enrico Fermi-verðlaunin|Enrico Fermi-verðlaununum]] og gefur þannig til kynna að stjórnin hafi tekið hann í sátt. Í afturhvarfi til samtals Roberts og Einsteins við Princeton kemur í ljós að Einstein hafði spáð því að ferill Roberts myndi þróast á þennan veg. Robert spáði því á móti að áframhaldandi þróun kjarnavopna gæti tortímt heiminum, sem olli Einstein svo miklu hugarangri að hann virti Strauss að vettugi. == Leikarar == {{Multiple image | perrow = 2 | total_width = 300 | image1 = Cillian_Murphy-2014.jpg | alt1 = Actor Cillian Murphy in Berlin, Germany, in 2017 | image2 = Oppenheimer (cropped).jpg | alt2 = Portrait of J. Robert Oppenheimer | footer = [[Cillian Murphy]] (vinstri) leikur [[J. Robert Oppenheimer]]. }} * [[Cillian Murphy]] sem [[J. Robert Oppenheimer]], [[Fræðileg eðlisfræði|fræðilegur eðlisfræðingur]] og framkvæmdastjóri [[Los Alamos-rannsóknarstofan|Los Alamos-rannsóknarstofunnar]].<ref name="Murphy">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 8, 2021 |title=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan's Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023 |url=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008180121/https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |archive-date=October 8, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 8, 2021}}</ref> * [[Emily Blunt]] sem [[Katherine Oppenheimer|Katherine „Kitty“ Oppenheimer]], eiginkona Roberts Oppenheimer og fyrrum meðlimur í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokki Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 20, 2021 |title=Emily Blunt In Talks To Join Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' At Universal |url=https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102160825/https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 20, 2021}}</ref> * [[Matt Damon]] sem [[Leslie Groves]] hershöfðingi, foringi í verkfræðideild Bandaríkjahers og framkvæmdastjóri [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]].<ref name="DamonDowney">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=November 2, 2021 |title=Robert Downey Jr. And Matt Damon Latest Stars To Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102154342/https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=November 2, 2021}}</ref> * [[Robert Downey Jr.]] sem [[Lewis Strauss]] undirflotaforingi, uppgjafameðlimur í varaliði bandaríska sjóhersins og háttsettur meðlimur í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]].<ref name="DamonDowney" /> * [[Florence Pugh]] sem [[Jean Tatlock]], geðlæknir, meðlimur í Kommúnistaflokki Bandaríkjanna og viðhald Roberts Oppenheimer.<ref name="PughMalekSafdie">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=December 9, 2021 |title=Florence Pugh, Rami Malek, Benny Safdie Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210153011/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |archive-date=December 10, 2021 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=December 9, 2021}}</ref> * [[Josh Hartnett]] sem [[Ernest Lawrence]], [[kjarneðlisfræði]]ngur og [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] sem vann með Oppenheimer við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]].<ref name="FirstLook" /><ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=January 4, 2022 |title=Josh Hartnett Joins Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104190115/https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |archive-date=January 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=January 4, 2022}}</ref> * [[Casey Affleck]] sem [[Boris Pash]], foringi í leyniþjónustu Bandaríkjahers og foringi [[Alsos-aðgerðin|Alsos-aðgerðarinnar]].<ref>{{Cite web |last=Francis-Crow |first=Alana |date=April 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Set Photos Reveal Casey Affleck Is Cast In New Nolan Movie |url=https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424080512/https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |archive-date=April 24, 2022 |website=Screen Rant |access-date=April 23, 2022}}</ref> * [[Rami Malek]] sem [[David L. Hill]], kjarneðlisfræðingur hjá málmfræðirannsóknarstofunni ([[Metallurgical Laboratory]]) sem tók þátt í að búa til kjarnorkuofninn [[Chicago Pile-1]].<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Kenneth Branagh]] sem [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur, Nóbelsverðlaunahafi, heimspekingur og átrúnaðargoð Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Gets First-Look Photo As Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222185037/https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |archive-date=February 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 22, 2022}}</ref> * [[Benny Safdie]] sem [[Edward Teller]], ungverskur fræðilegur eðlisfræðingur sem gjarnan er kallaður „faðir [[Vetnissprengja|vetnissprengjunnar]]“.<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Jason Clarke]] sem [[Roger Robb]], lögmaður og verðandi alríkisdómari sem var ráðgjafi Kjarnorkunefndarinnar við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'': Jason Clarke Joins Christopher Nolan's Next Tentpole At Universal |url=https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301200322/https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |archive-date=March 1, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * [[Dylan Arnold]] sem [[Frank Oppenheimer]], yngri bróðir Roberts og öreindafræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 16, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds ''Halloween Kills'', ''Manifest'' Actors (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216200041/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |archive-date=February 16, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Tom Conti]] sem [[Albert Einstein]], þýskur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem þekktur er fyrir að þróa [[Afstæðiskenningin|afstæðiskenninguna]].<ref>{{Cite magazine |last=Reul |first=Katie |date=May 8, 2023 |title=New 'Oppenheimer' Trailer Reveals a Sad Albert Einstein, Florence Pugh, Robert Downey Jr. and More in Christopher Nolan's Star-Studded Movie |url=https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508170826/https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |archive-date=May 8, 2023 |magazine=Variety |access-date=May 8, 2023}}</ref> * [[James D'Arcy]] sem [[Patrick Blackett]], doktorsleiðeinandi Oppenheimers og Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 2, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds James D'Arcy & Michael Angarano |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000052/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |archive-date=March 3, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 2, 2022}}</ref> * [[David Dastmalchian]] sem [[William L. Borden]], lögmaður og framkvæmdastjóri kjarnorkunefndar Bandaríkjaþings.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=February 25, 2022 |title=David Dastmalchian Reuniting With Christopher Nolan for ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225205748/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |archive-date=February 25, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 25, 2022}}</ref> * [[Dane DeHaan]] sem [[Kenneth Nichols]] undirhershöfðingi, liðsmaður í verkfræðideild Bandaríkjahers og aðstoðarverkfræðingur við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 7, 2022 |title=Dane DeHaan Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207205214/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |archive-date=February 7, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[Alden Ehrenreich]] sem aðstoðarmaður Lewis Strauss á þingi þegar Strauss er tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna.<ref name="EhrenreichKrumholtz">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alden Ehrenreich, David Krumholtz Join Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222164045/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |archive-date=February 22, 2022 |access-date=February 22, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Remley |first=Hilary |date=February 22, 2022 |title=''Ironheart'' Adds Alden Ehrenreich to Marvel Disney+ Series |url=https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721144556/https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |archive-date=July 21, 2022 |website=Collider |access-date=July 21, 2022}}</ref> * [[Tony Goldwyn]] sem [[Gordon Gray (stjórnmálamaður)|Gordon Gray]], opinber embættismaður og formaður nefndar sem tekur ákvörðun um að svipta Oppenheimer öryggisheimildum.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists Tony Goldwyn (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141222/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=March 23, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[Jefferson Hall (leikari)|Jefferson Hall]] as [[Haakon Chevalier|Haakon Chevalier („Hoke“)]], prófessor við Berkeley sem vingaðist við Oppenheimer í háskólanum og lék lykilhlutverk í „Chevalier-atvikinu“.<ref>{{Cite press release |title=''Oppenheimer'' Production Information Approved |date=June 21, 2023 |publisher=Universal Pictures Publicity |url=https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |access-date=July 10, 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710041747/https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |archive-date=July 10, 2023}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Vivarelli |first=Nick |date=June 20, 2023 |title=''House of the Dragon'' Star Jefferson Hall Set for Emirati Director Nayla Al Khaja's Debut ''Three'' – Global Bulletin |url=https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629145830/https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |archive-date=June 29, 2023 |access-date=July 10, 2023 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[David Krumholtz]] sem [[Isidor Isaac Rabi]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann sem ráðgjafi við Manhattan-verkefnið.<ref name="EhrenreichKrumholtz" /> * [[Matthew Modine]] sem [[Vannevar Bush]], formaður [[Office of Scientific Research and Development|Vísindarannsókna- og þróunarskrifstofu Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 16, 2022 |title=''Oppenheimer'': Matthew Modine Joins Christopher Nolan's Film For Universal |url=https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216180908/https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |archive-date=February 16, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Scott Grimes]] sem ráðgjafi Lewis Strauss<ref name="GrimesDenham">{{Cite magazine |last=White |first=James |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'' Adds Jason Clarke And Louise Lombard |url=https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302001646/https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |archive-date=March 2, 2022 |magazine=Empire |access-date=March 2, 2022}}</ref> * Kurt Koehler sem Thomas A. Morgan, iðnjöfur og fyrrum forstjóri Sperry-fyrirtækisins sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Jannat |first=Zarghona |date=May 8, 2023 |title=Star-studded cast shines in new Oppenheimer trailer |url=https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621013103/https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |archive-date=June 21, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=The Markhor Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=Vulture}}</ref> * John Gowans sem [[Ward V. Evans]], efnafræðingur sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref name="The Direct" /> * [[Macon Blair]] sem [[Lloyd K. Garrison]], lögmaður sem talaði máli Oppenheimers við öryggisyfirheyrslurnar.<ref name="Vulture">{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 17, 2023 |website=[[Vulture (website)|Vulture]]}}</ref> * [[Gregory Jbara]] sem [[Warren Magnuson]], öldundageildarþingmaður, formaður verslunarmálanefndar þingsins.<ref name="Vulture" /> * [[Harry Groener]] sem [[Gale W. McGee]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Tim DeKay]] sem [[John Pastore]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Matthias Schweighöfer]] sem [[Werner Heisenberg]], þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann að kjarnorkuáætlun Þýskalands á tíma seinni heimsstyrjaldarinnar.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 11, 2022 |title=''Army Of The Dead'' Breakout Matthias Schweighöfer Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011416/https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 11, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite magazine |date=November 2, 2022 |title=Schweighöfers nächste große Rolle |trans-title=Schweighöfer's next big role |url=https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212192136/https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |archive-date=February 12, 2023 |magazine=Der Spiegel |language=de |access-date=February 12, 2023}}</ref> * [[Alex Wolff]] sem [[Luis Walter Alvarez]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Wolff">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=March 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alex Wolff Joins All-Star Cast of Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327032739/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |archive-date=March 27, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 22, 2022}}</ref> * [[Josh Zuckerman]] sem [[Giovanni Rossi Lomanitz]], eðlisfræðingur sem varð lærlingur Oppenheimers við Berkeley.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=April 4, 2022 |title=Christopher Denham & Josh Zuckerman Join ''Oppenheimer''; Shane Dax Taylor's Indie ''Best Man'' Adds Andrey Ivchenko |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062604/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |archive-date=May 31, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=April 4, 2022}}</ref> * Rory Keane sem [[Hartland Snyder]], eðlisfræðingur sem vann með Oppenheimer við að reikna út [[þyngdarhrun]] rykeindar.<ref name="The Direct">{{Cite news |last=Thompson |first=David |date=July 22, 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor In the Movie |work=The Direct |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Michael Angarano]] sem [[Robert Serber]], eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="FirstLook">{{Cite magazine |last=Lang |first=Brent |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Releases Moody First Look, Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222192334/https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |archive-date=February 22, 2022 |magazine=Variety |access-date=February 22, 2022}}</ref> * Britt Kyle sem Barbara Chevalier, eiginkona Hoke. * [[Emma Dumont]] sem Jackie Oppenheimer, eiginkona Franks og mágkona Roberts.<ref name="GilbertsonDumont" /> * [[Guy Burnet]] sem [[George C. Eltenton]], [[efnaverkfræði]]ngur í Bandaríkjunum með tengsl við Sovétríkin.<ref name="BurnetDeferrari">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 7, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Guy Burnet & Danny Deferrari |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422215653/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |archive-date=April 22, 2022 |access-date=March 7, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Louise Lombard]] sem [[Ruth Tolman]], geðlæknir sem er náin Oppenheimer við þróun kjarnorkusprengjunnar.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 1, 2022 |title=Louise Lombard Joins ''Oppenheimer''; ''Harold And The Purple Crayon'' Adds Camille Guaty |url=https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422181233/https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |archive-date=April 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * Tom Jenkins sem [[Richard C. Tolman]], eiginmaður Ruth og vísindaráðgjafi Groves hershöfðingja við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |date=July 21, 2023 |title=Here's How Close 'Oppenheimer' Sticks to J. Robert Oppenheimer's Life |url=https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |archive-date=August 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811140712/https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |url-status=live |magazine=Time |access-date=October 30, 2023}}</ref> * [[Olli Haaskivi]] sem [[Edward Condon]], kjarneðlisfræðingur sem tók þátt í þróun [[ratsjá]]a og vann stuttlega við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi" /> * [[David Rysdahl]] sem [[Donald Hornig]], efnafræðingur sem vann í Los Alamos-rannsóknarstofunni.<ref>{{Cite magazine |last=Grobar |first=Matt |date=March 4, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Casts ''No Exit'' Star David Rysdahl (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417043701/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |archive-date=April 17, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 4, 2022}}</ref> * [[Josh Peck]] sem [[Kenneth Bainbridge]], eðlisfræðingur sem stýrði Trinity-kjarnorkutilraun Manhattan-verkefnisins.<ref>{{Cite magazine |last=Rubin |first=Rebecca |date=March 9, 2022 |title=''Drake and Josh'' Star Josh Peck Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |url-status=live |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011429/https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 9, 2022}}</ref> * [[Jack Quaid]] sem [[Richard Feynman]], bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við fræðilega deild rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |date=July 20, 2023 |title=The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726014222/https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |archive-date=July 26, 2023 |magazine=Vanity Fair |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Gustaf Skarsgård]] sem [[Hans Bethe]], þýsk-bandarískur fræðilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi og formaður fræðilegrar deildar rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 15, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists ''Vikings'' Actor Gustaf Skarsgard (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404191624/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |archive-date=April 4, 2022 |access-date=March 15, 2022}}</ref> * [[James Urbaniak]] sem [[Kurt Gödel]], austurrískur rökfræðingur og stærðfræðingur sem er þekktur fyrir kenningar sínar sem umbyltu stærðfræði og höfðu mikil áhrif á heimspeki og tölvunarfræði.<ref name="Vulture" /> * [[Trond Fausa Aurvåg|Trond Fausa]] sem [[George Kistiakowsky]], úkraínskættaður prófessor við Harvard sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 29, 2022 |title=Billy Slaughter Joins Amazon's ''The Burial''; ''Oppenheimer'' Adds Trond Fausa |url=https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604180401/https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |archive-date=June 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 29, 2022}}</ref> * [[Devon Bostick]] sem [[Seth Neddermeyer]], eðlisfræðingur sem uppgötvaði mýendir og mælti með notkun kjarnavopnsins sem notað var í Trinity-tilrauninni.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 16, 2022 |title=Devon Bostick Joins Universal's ''Oppenheimer''; Sony's George Foreman Biopic Adds Deion Smith |url=https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418110853/https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |archive-date=April 18, 2022 |access-date=March 16, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Danny Deferrari sem [[Enrico Fermi]], ítalskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem bjó til kjarnaofninn [[Chicago Pile-1|Chicago Pile]].<ref name="BurnetDeferrari" /> * [[Christopher Denham]] sem [[Klaus Fuchs]], þýskættaður eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið og njósnaði fyrir Sovétríkin.<ref name="GrimesDenham" /> * Jessica Erin Martin sem [[Charlotte Serber]], yfirbókavörður í Los Alamos.<ref name="thedirect.com">{{Cite web |date=August 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor in the Movie |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |website=The Direct |access-date=July 30, 2023}}</ref> * Ronald Auguste sem [[J. Ernest Wilkins Jr.]], bandarískur kjarnorkufræðingur, vélaverkfræðingur og stærðfræðingur sem vann með Oppenheimer við Manhattan-verkefnið.<ref name="thedirect.com" /> * {{ill|Máté Haumann|hu|Haumann Máté}} sem [[Leo Szilard]], ungverskur eðlisfræðingur sem lagði fram kenninguna um [[kjarnorkukeðjuverkun]] árið 1933 og safnaði í júlí 1945 undirritunum á áskorun til Trumans forseta á Chicago-deild Manhattan-verkefnisins um að beita ekki kjarnavopnum gegn Japan.<ref>{{Cite web |date=July 14, 2023 |title=Egy magyar szerepre magyar színész is jutott az Oppenheimerben – Haumann Máté alakítja Szilárd Leót |url=https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714094619/https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |archive-date=July 14, 2023 |access-date=July 30, 2023}}</ref> * [[Olivia Thirlby]] sem [[Lilli Hornig]], tékknesk-bandarískur vísindamaður sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Thirlby">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=April 15, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Olivia Thirlby |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604190700/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |archive-date=June 4, 2022 |access-date=April 15, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Jack Cutmore-Scott]] sem Lyall Johnson, öryggisvörður við Berkeley sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Vulture" /> * [[Harrison Gilbertson]] sem [[Philip Morrison]], prófessor í eðlisfræði sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="GilbertsonDumont">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 10, 2022 |title=''Oppenheimer'': Harrison Gilbertson & Emma Dumont Board Christopher Nolan's Thriller For Universal |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310190940/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |archive-date=March 10, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 10, 2022}}</ref> * [[James Remar]] sem [[Henry L. Stimson]], stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Trumans.<ref name="Vulture" /> * Will Roberts sem [[George C. Marshall]], Yfirmaður herforingjaráðs bandaríska landhersins frá 1939 til 1945. * [[Pat Skipper]] sem [[James F. Byrnes]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og síðar fylkisstjóri Suður-Karólínu.<ref name="Vulture" /> * [[Gary Oldman]] sem [[Harry S. Truman]], 33. forseti Bandaríkjanna sem tók ákvörðunina um að varpa tveimur kjarnorkusprengjum á Hiroshima og Nagasaki í ágúst 1945.<ref name="Gary Oldman">{{Cite web |last=Grater |first=Tom |date=April 1, 2022 |title=Gary Oldman Says He Is Appearing In One Scene In Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141218/https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=April 1, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Hap Lawrence sem [[Lyndon B. Johnson]], 36. forseti Bandaríkjanna.<ref name="Vulture" /> * Troy Bronson sem [[Joseph W. Kennedy]], efnafræðingur sem lék lykilhlutverk í uppgötvun [[Plútóníum|plútons]] og formaður efnafræðideildarinnar í Los Alamos.<ref>{{Cite web |last=Burnett {{!}} @BrynnaLynne24 |first=Aminah Syed {{!}} @aminahsyed_ & Brynna |date=2024-01-12 |title=Q&A: How actor Troy Bronson portrayed KU alumnus Joseph W. Kennedy in 'Oppenheimer' |url=https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |access-date=2024-03-12 |website=The University Daily Kansan |archive-date=February 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226142622/https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |url-status=live }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{k|2023}} [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Christophers Nolan]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] rh5idxc8z1vlr36jyvq6xvo6bhf5p1t 1958788 1958754 2026-04-04T09:47:01Z TKSnaevarr 53243 1958788 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | mynd = Oppenheimer logo.svg | director = [[Christopher Nolan]] | screenplay = Christopher Nolan | based_on = ''[[American Prometheus]]'' eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]] | producer = {{Plainlist| * [[Emma Thomas]] * [[Charles Roven]] * Christopher Nolan }} | starring = {{Plainlist| * [[Cillian Murphy]] * [[Emily Blunt]] * [[Matt Damon]] * [[Robert Downey Jr.]] * [[Florence Pugh]] * [[Josh Hartnett]] * [[Casey Affleck]] * [[Rami Malek]] * [[Kenneth Branagh]] }} | cinematography = [[Hoyte van Hoytema]] | editing = [[Jennifer Lame]] | music = [[Ludwig Göransson]] | studio = {{Plainlist| * [[Universal Pictures]]<ref name="Cineuropa">{{cite web |last1=Lazic |first1=Elena |title=Review: Oppenheimer |url=https://cineuropa.org/en/newsdetail/446662/ |website=[[Cineuropa]] |access-date=8 January 2025 |date=21 July 2023}}</ref><ref name="Moviefone">{{cite web |title=Oppenheimer (2023) |url=https://www.moviefone.com/movie/untitled-oppenheimer-biopic/1tOJVQRXmFcGn2lZ7Th6l7/main/ |website=[[Moviefone]] |access-date=8 January 2025}}</ref> * [[Syncopy Inc.|Syncopy]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * [[Atlas Entertainment]]<ref name="Cineuropa"/><ref name="Moviefone"/> * Breakheart Films<ref name="Moviefone"/> * Peters Creek Entertainment<ref name="Moviefone"/> * Gadget Films<ref name="Cineuropa"/><ref>{{cite web |title=Oppenheimer |url=https://nmfilm.com/production/oppenheimer |website=New Mexico Film Office |access-date=8 January 2025}}</ref> }} | distributor = Universal Pictures | released = {{Film date|2023|7|11|[[Grand Rex|Le Grand Rex]]|2023|7|21|Bandaríkin og Bretland}} | runtime = 180 mínútur<!--180:09; only IMAX version is 180:39--><ref>{{Cite web |date=July 6, 2023 |title=''Oppenheimer'' (15) |url=https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230706191747/https://www.bbfc.co.uk/release/oppenheimer-q29sbgvjdglvbjpwwc0xmda2mjm0 |archive-date=July 6, 2023 |access-date=July 6, 2023 |publisher=[[British Board of Film Classification]]}}</ref> | country = {{Plainlist| * Bandaríkin * Bretland }} | language = Enska | budget = $100 milljónir<!--SEE TALK #BUDGET--><ref name="Keegan 2023">{{Cite magazine |last=Keegan |first=Rebecca |date=July 14, 2023 |title='This Can't Be Safe. It's Got to Have Bite': Christopher Nolan and Cast Unleash ''Oppenheimer'' |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720013003/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-features/oppenheimer-christopher-nolan-cast-interview-film-1235535418/ |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 15, 2023}}</ref> | gross = $1,07 milljarðar<ref name="BOM">{{Cite Box Office Mojo |id=15398776|title=Oppenheimer |access-date=March 5, 2025}}</ref> }} ''''' Oppenheimer''''' er ævisöguleg kvikmynd frá árinu 2023 sem [[Christopher Nolan]] leikstýrði, skrifaði og framleiddi.<ref>{{cite news |last=Scott |first=A. O. |authorlink=A. O. Scott |title=Are Fears of A.I. and Nuclear Apocalypse Keeping You Up? Blame Prometheus. - How an ancient Greek myth explains our terrifying modern reality. |url=https://www.nytimes.com/2023/10/21/books/review/robert-oppenheimer-john-von-neumann-prometheus.html |date=October 21, 2023 |work=[[The New York Times]] |access-date=October 21, 2023 }}</ref> Myndin fjallar um ævi [[J.&nbsp;Robert Oppenheimer]], bandaríska eðlisfræðingsins sem [[Manhattan-verkefnið|stýrði þróun fyrstu kjarnorkuvopnanna]] í [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Myndin er byggð á ævisögunni ''American Prometheus'' frá árinu 2005 eftir [[Kai Bird]] og [[Martin J. Sherwin]]. Í myndinni er fjallað um rannsóknir Oppenheimers, stjórn hans í rannsóknarstofunni í [[Los Alamos]] og öryggisyfirheyrslur hans árið 1954. [[Cillian Murphy]] birtist í aðalhlutverki myndarinnar sem Oppenheimer og [[Robert Downey Jr.]] lék [[Lewis Strauss]], meðlim í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]]. Meðal annarra leikara myndarinnar voru [[Emily Blunt]], [[Matt Damon]], [[Florence Pugh]], [[Josh Hartnett]], [[Casey Affleck]], [[Rami Malek]] og [[Kenneth Branagh]]. Tilkynnt var um gerð ''Oppenheimer'' í september 2021. Þetta var fyrsta kvikmynd Nolans sem ekki var dreift af [[Warner Bros. Pictures]] síðan ''[[Memento]]'' kom út árið 2000, vegna ósættis Nolans með áætlanir fyrirtækisins um að frumsýna myndir sínar á [[HBO Max]] um leið og þær birtust í kvikmyndahúsum.<ref>{{cite web | last=Fleming | first=Mike | title=Christopher Nolan Chooses Universal Pictures For His Film About J. Robert Oppenheimer & The A-Bomb | website=Deadline | date=September 14, 2021 | url=https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/ | access-date=January 19, 2024 | archive-date=January 19, 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240119025706/https://deadline.com/2021/09/christopher-nolan-universal-pictures-sets-next-film-j-robert-oppenheimer-development-atom-bomb-world-war-two-1234832975/amp/ | url-status=live }}</ref> Murphy var fyrsti leikarinn sem fékk hlutverk í myndinni en hinir fengu hlutverk frá 2021 til apríl 2022. Myndin var tekin upp frá febrúar til maí 2022. Kvikmyndatökumaðurinn [[Hoyte van Hoytema]] notaði bæði 65&nbsp;mm [[IMAX]]-filmur og 65&nbsp;mm filmur við tökur myndarinnar, þar á meðal tiltekin atriði með svarthvítri IMAX-kvikmyndaljósmyndun, sem hafði ekki verið gert áður. Líkt og í mörgum fyrri myndum sínum notaði Nolan mikið af praktískum tæknibrellum og lagði áherslu á að fáar samsettar myndir væru í ''Oppenheimer''. Þrátt fyrir þetta eru mörg hundruð skot í myndinni með tölvubrellum.<ref>{{cite web | title=No VFX in ‘Oppenheimer’? “Clearly Not True” Says Film’s Oscar-Winning VFX Supervisor | website=The Hollywood Reporter | date=August 23, 2023 | url= https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260303232547/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/yes-oppenheimer-plenty-vfx-shots-1235573104/ | archive-date=March 3, 2026 | url-status=live }}</ref> Um það bil 160 manns unnu í tæknibrelluteymi myndarinnar en fæstra þeirra var getið á kreditlista hennar.<ref>{{cite web | title= Christopher Nolan Forgot To Credit Over 80% Of VFX Crew On ‘Oppenheimer’ | website=Cartoon Brew | date=July 23, 2023 | url=https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | access-date=March 22, 2026 | archive-url= https://web.archive.org/web/20260226021902/https://www.cartoonbrew.com/cgi/christopher-nolan-forgot-to-credit-more-than-80-of-vfx-artists-on-oppenheimer-230775.html | archive-date=February 26, 2026 | url-status=live}}</ref> ''Oppenheimer'' var frumsýnd í [[Grand Rex|Le Grand Rex]] í París fimmtudaginn 11. júlí 2023 og í breskum og bandarískum kvikmyndahúsum 21. júlí í dreifingu [[Universal Pictures]]. ''Oppenheimer'' var frumsýnd sama dag og gamanmyndin ''[[Barbie (kvikmynd)|Barbie]]'' frá Warner Bros., sem leiddi til kvikmyndaviðburðarins „[[Barbenheimer]]“ þar sem fólk var hvatt til að fara á báðar myndirnar sama dag. ''Oppenheimer'' hlaut góða dóma og halaði inn 975 milljónum bandaríkjadala á alþjóðavísu. Hún varð þar með þriðja tekjuhæsta kvikmynd ársins 2023, tekjuhæsta kvikmyndin um seinni heimsstyrjöldina, tekjuhæsta ævisögulega kvikmyndin og næsttekjuhæsta kvikmynd með sautján ára aldurstakmarki sem gerð hefur verið. ''Oppenheimer'' hlaut fjölda verðlauna. Myndin var tillnefnd til þrettán [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]] og vann sjö, meðal annars verðlaun sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta myndin]], fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikstjóri|besta leikstjórann]] (Nolan), fyrir [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki|besta leikarann]] (Murphy) og [[Óskarsverðlaun sem besti leikari í aukahlutverki|besta aukaleikarann]] (Downey). Myndin vann jafnframt fimm [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin í dramaflokki, og sjö [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], meðal annars sem besta myndin. [[Kvikmyndastofnun Bandaríkjanna]] setti myndina á lista sinn yfir tíu bestu myndir ársins 2023. == Söguþráður == {{hatnote|Saga myndarinnar er sögð í [[Ólínuleg frásögn|ólínulegri frásögn]]. Hér er sagt frá atburðunum í tímaröð.}} Á þriðja áratugnum snýr kennilegi eðlisfræðingurinn J. Robert Oppenheimer heim til Bandaríkjanna eftir ferðalög um Evrópu. Hann byrjar kennslustörf við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]], þar sem hann vingast við prófessorinn [[Haakon Chevalier]] og geðlæknanemann [[Jean Tatlock]], sem bæði eru [[Kommúnismi|kommúnistar]]. Robert og Jean eiga í rómantísku sambandi sem lýkur þegar Robert kynnist [[Kitty Oppenheimer|Kitty Puening]] í teiti. Þótt Kitty sé gift verður hún ófrísk af barni Roberts og þau giftast eftir að hún hefur skilið við mann sinn. Árið 1939 tekst þýskum eðlisfræðingum að [[Kjarnaklofnun|kjúfa atómið]]. [[Ernest Lawrence]], eðlisfræðingur við geislavirknirannsóknarstofu Berkeley, samsinnir Robert um að hægt væri að búa til [[kjarnorkuvopn]] með þessari uppgötvun. Oppenheimer birtir grein sína um svarthol en hún fellur í skuggann af [[Innrásin í Pólland|innrásinni í Pólland]], sem hrindir af stað [[seinni heimsstyrjöldin]]ni. Við Berkeley ráðleggur Lawrence Robert að slíta sambandi við kommúníska kunningja sína svo hann geti hjálpað Bandaríkjunum í stríðinu. Stuttu síðar fær Robert heimsókn frá [[Leslie Groves]] ofursta, framkvæmdastjóra [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]], sem hafði áður stýrt byggingu [[Pentagon]]. Groves felur Robert það verkefni að stýra þróun kjarnavopna fyrir Bandaríkin og skipar byggingu nýrrar tilraunatofu í Los Alamos í Nýju-Mexíkó. Vísindamenn eru boðaðir þangað til að vinna í laumi að verkefninu með aðstoð hjálparverkefna í Chicago, Hanford og Tennessee. Stuttu eftir upphaf verkefnisins segir kollegi Roberts, [[Edward Condon]], af sér vegna óánægju með strangar reglur hersins um [[hólfun]] á tilraunastofunni. Robert fær aðgangsheimild hans og kemur sér strax aftur í samband við Jean. Þau verja einni nótt saman á hóteli og Robert segir henni að þau muni ekki hittast aftur. Jean finnst látin í baðkari sínu nokkrum mánuðum síðar. Í Los Alamos stingur [[Edward Teller]] upp á þróun sprengju með [[Kjarnasamruni|kjarnasamruna]] og spáir því að hún yrði kraftmeiri en kjarnaklofningssprengjurnar sem verið er að þróa. [[Trinity (kjarnorkutilraun)|Sprengjutilraun]] er dagsett í júlí 1945 og Robert fær bróður sinn, [[Frank Oppenheimer|Frank]], fyrrum meðlim í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokknum]], til liðs við verkefnið í aðdraganda hennar. Eftir að tilraunin heppnast skipar [[Harry S. Truman|Truman Bandaríkjaforseti]] að tveimur sprengjum verði [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|varpað á Japan]]. Stríðinu lýkur og tímaritið ''[[Time]]'' nefnir Robert „föður atómsprengjunnar“. Þótt Robert sé stríðshetja ráðleggur Robert Truman að hætta frekari kjarnorkuþróun og loka tilraunastofunni í Los Alamos. Skyndileg afstaða Roberts gegn kjarnorkuvopnum gerir hann að utangarðsmanni meðal stjórnmálamanna í Washington, sem draga tryggð hans við Bandaríkin í efa. Þetta leiðir til þess að hann er sviptur Q-öryggisheimild sinni árið 1954 eftir margra mánaða öryggisyfirheyrslur þar sem gamall kunningskapur Roberts við kommúnista er dreginn fram. Robert heldur starfi sínu við [[Princeton-háskóli|Princeton-háskóla]] en er ekki lengur ráðgjafi í kjarnorkustefnu Bandaríkjanna. Fimm árum síðar er [[Lewis Strauss]], fyrrum formaður [[Kjarnorkunefndar Bandaríkjanna]], tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna. Umræður um tilnefningu hans á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fara að snúast um hlutverk hans í falli Roberts. Í ljós kemur að Strauss skipulagði persónulega aðför gegn Robert eftir deilur milli þeirra um útflutning á [[Geislavirk kjarnategund|geislavirkum kjarnategundum]]. Hann telur Robert jafnframt hafa svívirt sig með andstöðu sinni gegn [[Vetnissprengja|vetnissprengjunni]] og vegna þess að [[Albert Einstein]] hundsaði hann eftir samtal við Oppenheimer við Princeton. Strauss er hafnað í atkvæðagreiðslu þingsins, sem bindur enda á stjórnmálaferil hans. Árið 1963 sæmir [[Lyndon B. Johnson|Johnson forseti]] Robert [[Enrico Fermi-verðlaunin|Enrico Fermi-verðlaununum]] og gefur þannig til kynna að stjórnin hafi tekið hann í sátt. Í afturhvarfi til samtals Roberts og Einsteins við Princeton kemur í ljós að Einstein hafði spáð því að ferill Roberts myndi þróast á þennan veg. Robert spáði því á móti að áframhaldandi þróun kjarnavopna gæti tortímt heiminum, sem olli Einstein svo miklu hugarangri að hann virti Strauss að vettugi. == Leikarar == {{Multiple image | perrow = 2 | total_width = 300 | image1 = Cillian_Murphy-2014.jpg | alt1 = Actor Cillian Murphy in Berlin, Germany, in 2017 | image2 = Oppenheimer (cropped).jpg | alt2 = Portrait of J. Robert Oppenheimer | footer = [[Cillian Murphy]] (vinstri) leikur [[J. Robert Oppenheimer]]. }} * [[Cillian Murphy]] sem [[J. Robert Oppenheimer]], [[Kennileg eðlisfræði|kennilegur eðlisfræðingur]] og framkvæmdastjóri [[Los Alamos-rannsóknarstofan|Los Alamos-rannsóknarstofunnar]].<ref name="Murphy">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 8, 2021 |title=Cillian Murphy Confirmed to Star As J. Robert Oppenheimer In Christopher Nolan's Next Film At Universal, Film Will Bow in July 2023 |url=https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008180121/https://deadline.com/2021/10/cillian-murphy-j-robert-oppenheimer-christopher-nolans-universal-film-july-2023-1234852888/ |archive-date=October 8, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 8, 2021}}</ref> * [[Emily Blunt]] sem [[Katherine Oppenheimer|Katherine „Kitty“ Oppenheimer]], eiginkona Roberts Oppenheimer og fyrrum meðlimur í [[Kommúnistaflokkur Bandaríkjanna|Kommúnistaflokki Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=October 20, 2021 |title=Emily Blunt In Talks To Join Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' At Universal |url=https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102160825/https://deadline.com/2021/10/emily-blunt-christopher-nolans-oppenheimer-universal-1234858556/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=October 20, 2021}}</ref> * [[Matt Damon]] sem [[Leslie Groves]] hershöfðingi, foringi í verkfræðideild Bandaríkjahers og framkvæmdastjóri [[Manhattan-verkefnið|Manhattan-verkefnisins]].<ref name="DamonDowney">{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=November 2, 2021 |title=Robert Downey Jr. And Matt Damon Latest Stars To Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211102154342/https://deadline.com/2021/11/robert-downey-jr-matt-damon-christopher-nolan-oppenheimer-1234859892/ |archive-date=November 2, 2021 |website=Deadline Hollywood |access-date=November 2, 2021}}</ref> * [[Robert Downey Jr.]] sem [[Lewis Strauss]] undirflotaforingi, uppgjafameðlimur í varaliði bandaríska sjóhersins og háttsettur meðlimur í [[Kjarnorkunefnd Bandaríkjanna]].<ref name="DamonDowney" /> * [[Florence Pugh]] sem [[Jean Tatlock]], geðlæknir, meðlimur í Kommúnistaflokki Bandaríkjanna og viðhald Roberts Oppenheimer.<ref name="PughMalekSafdie">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=December 9, 2021 |title=Florence Pugh, Rami Malek, Benny Safdie Join Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211210153011/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/florence-pugh-rami-malek-christopher-nolan-oppenheimer-1235060259/ |archive-date=December 10, 2021 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=December 9, 2021}}</ref> * [[Josh Hartnett]] sem [[Ernest Lawrence]], [[kjarneðlisfræði]]ngur og [[Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi]] sem vann með Oppenheimer við [[Kaliforníuháskóli í Berkeley|Kaliforníuháskóla í Berkeley]].<ref name="FirstLook" /><ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=January 4, 2022 |title=Josh Hartnett Joins Christopher Nolan's Next Film ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220104190115/https://deadline.com/2022/01/josh-hartnett-christopher-nolans-oppenheimer-1234904070/ |archive-date=January 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=January 4, 2022}}</ref> * [[Casey Affleck]] sem [[Boris Pash]], foringi í leyniþjónustu Bandaríkjahers og foringi [[Alsos-aðgerðin|Alsos-aðgerðarinnar]].<ref>{{Cite web |last=Francis-Crow |first=Alana |date=April 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Set Photos Reveal Casey Affleck Is Cast In New Nolan Movie |url=https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220424080512/https://screenrant.com/oppenheimer-movie-cast-casey-affleck-set-photos/ |archive-date=April 24, 2022 |website=Screen Rant |access-date=April 23, 2022}}</ref> * [[Rami Malek]] sem [[David L. Hill]], kjarneðlisfræðingur hjá málmfræðirannsóknarstofunni ([[Metallurgical Laboratory]]) sem tók þátt í að búa til kjarnorkuofninn [[Chicago Pile-1]].<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Kenneth Branagh]] sem [[Niels Bohr]], danskur eðlisfræðingur, Nóbelsverðlaunahafi, heimspekingur og átrúnaðargoð Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Gets First-Look Photo As Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222185037/https://deadline.com/2022/02/christopher-nolans-oppenheimer-adds-kenneth-branagh-gets-first-look-photo-1234958101/ |archive-date=February 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 22, 2022}}</ref> * [[Benny Safdie]] sem [[Edward Teller]], ungverskur kennilegur eðlisfræðingur sem gjarnan er kallaður „faðir [[Vetnissprengja|vetnissprengjunnar]]“.<ref name="PughMalekSafdie" /> * [[Jason Clarke]] sem [[Roger Robb]], lögmaður og verðandi alríkisdómari sem var ráðgjafi Kjarnorkunefndarinnar við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'': Jason Clarke Joins Christopher Nolan's Next Tentpole At Universal |url=https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220301200322/https://deadline.com/2022/03/oppenheimer-jason-clarke-christopher-nolans-universal-1234962372/ |archive-date=March 1, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * [[Dylan Arnold]] sem [[Frank Oppenheimer]], yngri bróðir Roberts og öreindafræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 16, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds ''Halloween Kills'', ''Manifest'' Actors (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216200041/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/christopher-nolan-oppenheimer-movie-dylan-arnold-olli-haaskivi-1235094434/ |archive-date=February 16, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Tom Conti]] sem [[Albert Einstein]], þýskur kennilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem þekktur er fyrir að þróa [[Afstæðiskenningin|afstæðiskenninguna]].<ref>{{Cite magazine |last=Reul |first=Katie |date=May 8, 2023 |title=New 'Oppenheimer' Trailer Reveals a Sad Albert Einstein, Florence Pugh, Robert Downey Jr. and More in Christopher Nolan's Star-Studded Movie |url=https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230508170826/https://variety.com/2023/film/news/oppenheimer-trailer-albert-einstein-christopher-nolan-cillian-murphy-1235542552/ |archive-date=May 8, 2023 |magazine=Variety |access-date=May 8, 2023}}</ref> * [[James D'Arcy]] sem [[Patrick Blackett]], doktorsleiðeinandi Oppenheimers og Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði við [[Cambridge-háskóli|Cambridge-háskóla]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 2, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds James D'Arcy & Michael Angarano |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220303000052/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-james-darcy-michael-angarano-1234969435/ |archive-date=March 3, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 2, 2022}}</ref> * [[David Dastmalchian]] sem [[William L. Borden]], lögmaður og framkvæmdastjóri kjarnorkunefndar Bandaríkjaþings.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=February 25, 2022 |title=David Dastmalchian Reuniting With Christopher Nolan for ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220225205748/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/david-dastmalchian-christopher-nolan-oppenheimer-1235097425/ |archive-date=February 25, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 25, 2022}}</ref> * [[Dane DeHaan]] sem [[Kenneth Nichols]] undirhershöfðingi, liðsmaður í verkfræðideild Bandaríkjahers og aðstoðarverkfræðingur við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 7, 2022 |title=Dane DeHaan Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220207205214/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/dane-dehaan-oppenheimer-cast-christopher-nolan-1235088312/ |archive-date=February 7, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=February 7, 2022}}</ref> * [[Alden Ehrenreich]] sem aðstoðarmaður Lewis Strauss á þingi þegar Strauss er tilnefndur í embætti verslunarmálaráðherra Bandaríkjanna.<ref name="EhrenreichKrumholtz">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=February 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alden Ehrenreich, David Krumholtz Join Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222164045/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alden-ehrenreich-david-krumholtz-christopher-nolan-movie-1235097289/ |archive-date=February 22, 2022 |access-date=February 22, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Remley |first=Hilary |date=February 22, 2022 |title=''Ironheart'' Adds Alden Ehrenreich to Marvel Disney+ Series |url=https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220721144556/https://collider.com/ironheart-series-cast-alden-ehrenreich-disney-plus/ |archive-date=July 21, 2022 |website=Collider |access-date=July 21, 2022}}</ref> * [[Tony Goldwyn]] sem [[Gordon Gray (stjórnmálamaður)|Gordon Gray]], opinber embættismaður og formaður nefndar sem tekur ákvörðun um að svipta Oppenheimer öryggisheimildum.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 23, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists Tony Goldwyn (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141222/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-tony-goldwyn-1235116653/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=March 23, 2022 |magazine=[[The Hollywood Reporter]]}}</ref> * [[Jefferson Hall (leikari)|Jefferson Hall]] as [[Haakon Chevalier|Haakon Chevalier („Hoke“)]], prófessor við Berkeley sem vingaðist við Oppenheimer í háskólanum og lék lykilhlutverk í „Chevalier-atvikinu“.<ref>{{Cite press release |title=''Oppenheimer'' Production Information Approved |date=June 21, 2023 |publisher=Universal Pictures Publicity |url=https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |access-date=July 10, 2023 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710041747/https://dam.gettyimages.com/viewer/universal/qn8mrrcjstj3bq4wrq5hm5h |archive-date=July 10, 2023}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=Vivarelli |first=Nick |date=June 20, 2023 |title=''House of the Dragon'' Star Jefferson Hall Set for Emirati Director Nayla Al Khaja's Debut ''Three'' – Global Bulletin |url=https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629145830/https://variety.com/2023/film/asia/house-of-the-dragon-jefferson-hall-nayla-al-khaja-three-1235649024/ |archive-date=June 29, 2023 |access-date=July 10, 2023 |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> * [[David Krumholtz]] sem [[Isidor Isaac Rabi]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann sem ráðgjafi við Manhattan-verkefnið.<ref name="EhrenreichKrumholtz" /> * [[Matthew Modine]] sem [[Vannevar Bush]], formaður [[Office of Scientific Research and Development|Vísindarannsókna- og þróunarskrifstofu Bandaríkjanna]].<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=February 16, 2022 |title=''Oppenheimer'': Matthew Modine Joins Christopher Nolan's Film For Universal |url=https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216180908/https://deadline.com/2022/02/oppenheimer-matthew-modine-joins-christopher-nolans-film-for-universal-1234933906/ |archive-date=February 16, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=February 16, 2022}}</ref> * [[Scott Grimes]] sem ráðgjafi Lewis Strauss<ref name="GrimesDenham">{{Cite magazine |last=White |first=James |date=March 1, 2022 |title=''Oppenheimer'' Adds Jason Clarke And Louise Lombard |url=https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220302001646/https://www.empireonline.com/movies/news/oppenheimer-adds-jason-clarke-and-louise-lombard/ |archive-date=March 2, 2022 |magazine=Empire |access-date=March 2, 2022}}</ref> * Kurt Koehler sem Thomas A. Morgan, iðnjöfur og fyrrum forstjóri Sperry-fyrirtækisins sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref>{{Cite web |last=Jannat |first=Zarghona |date=May 8, 2023 |title=Star-studded cast shines in new Oppenheimer trailer |url=https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230621013103/https://themarkhortimes.com/editors-pick/star-studded-cast-shines-in-new-oppenheimer-trailer/ |archive-date=June 21, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=The Markhor Times}}</ref><ref>{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 13, 2023 |website=Vulture}}</ref> * John Gowans sem [[Ward V. Evans]], efnafræðingur sem var einn nefndarmannanna við öryggisyfirheyrslur Oppenheimers.<ref name="The Direct" /> * [[Macon Blair]] sem [[Lloyd K. Garrison]], lögmaður sem talaði máli Oppenheimers við öryggisyfirheyrslurnar.<ref name="Vulture">{{Cite web |last=Jones |first=Nate |date=July 12, 2023 |title=Which Supporting Characters in Oppenheimer Will Die of Radiation Poisoning? |url=https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230720060947/https://www.vulture.com/2023/07/which-oppenheimer-characters-die-of-radiation-poisoning.html |archive-date=July 20, 2023 |access-date=July 17, 2023 |website=[[Vulture (website)|Vulture]]}}</ref> * [[Gregory Jbara]] sem [[Warren Magnuson]], öldundageildarþingmaður, formaður verslunarmálanefndar þingsins.<ref name="Vulture" /> * [[Harry Groener]] sem [[Gale W. McGee]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Tim DeKay]] sem [[John Pastore]] öldungadeildarþingmaður<ref name="Vulture" /> * [[Matthias Schweighöfer]] sem [[Werner Heisenberg]], þýskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann að kjarnorkuáætlun Þýskalands á tíma seinni heimsstyrjaldarinnar.<ref>{{Cite web |last=Kroll |first=Justin |date=March 11, 2022 |title=''Army Of The Dead'' Breakout Matthias Schweighöfer Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011416/https://deadline.com/2022/03/army-of-the-dead-matthias-schweighofer-christopher-nolans-oppenheimer-1234975712/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 11, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref><ref>{{Cite magazine |date=November 2, 2022 |title=Schweighöfers nächste große Rolle |trans-title=Schweighöfer's next big role |url=https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230212192136/https://www.spiegel.de/kultur/kino/mathias-schweighoefer-spielt-in-oppenheimer-den-physiker-werner-heisenberg-a-7af5cbfe-06d8-4d7d-9ae6-47a58d448720 |archive-date=February 12, 2023 |magazine=Der Spiegel |language=de |access-date=February 12, 2023}}</ref> * [[Alex Wolff]] sem [[Luis Walter Alvarez]], eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Wolff">{{Cite magazine |last=Kit |first=Borys |date=March 22, 2022 |title=''Oppenheimer'': Alex Wolff Joins All-Star Cast of Christopher Nolan Drama (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327032739/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-alex-wolff-christopher-nolan-movie-1235116406/ |archive-date=March 27, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 22, 2022}}</ref> * [[Josh Zuckerman]] sem [[Giovanni Rossi Lomanitz]], eðlisfræðingur sem varð lærlingur Oppenheimers við Berkeley.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=April 4, 2022 |title=Christopher Denham & Josh Zuckerman Join ''Oppenheimer''; Shane Dax Taylor's Indie ''Best Man'' Adds Andrey Ivchenko |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531062604/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-adds-two-andrey-ivchenko-joins-best-man-1234994274/ |archive-date=May 31, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=April 4, 2022}}</ref> * Rory Keane sem [[Hartland Snyder]], eðlisfræðingur sem vann með Oppenheimer við að reikna út [[þyngdarhrun]] rykeindar.<ref name="The Direct">{{Cite news |last=Thompson |first=David |date=July 22, 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor In the Movie |work=The Direct |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Michael Angarano]] sem [[Robert Serber]], eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="FirstLook">{{Cite magazine |last=Lang |first=Brent |date=February 22, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Releases Moody First Look, Kenneth Branagh Joins Cast |url=https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222192334/https://variety.com/2022/film/news/christopher-nolan-oppenheimer-first-look-kenneth-branagh-joins-cast-1235187501/ |archive-date=February 22, 2022 |magazine=Variety |access-date=February 22, 2022}}</ref> * Britt Kyle sem Barbara Chevalier, eiginkona Hoke. * [[Emma Dumont]] sem Jackie Oppenheimer, eiginkona Franks og mágkona Roberts.<ref name="GilbertsonDumont" /> * [[Guy Burnet]] sem [[George C. Eltenton]], [[efnaverkfræði]]ngur í Bandaríkjunum með tengsl við Sovétríkin.<ref name="BurnetDeferrari">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 7, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Guy Burnet & Danny Deferrari |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422215653/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-guy-burnet-danny-deferrari-1234972967/ |archive-date=April 22, 2022 |access-date=March 7, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Louise Lombard]] sem [[Ruth Tolman]], geðlæknir sem er náin Oppenheimer við þróun kjarnorkusprengjunnar.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 1, 2022 |title=Louise Lombard Joins ''Oppenheimer''; ''Harold And The Purple Crayon'' Adds Camille Guaty |url=https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422181233/https://deadline.com/2022/03/louise-lombard-joins-oppenheimer-harold-and-the-purple-crayon-camille-guaty-1234968424/ |archive-date=April 22, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 1, 2022}}</ref> * Tom Jenkins sem [[Richard C. Tolman]], eiginmaður Ruth og vísindaráðgjafi Groves hershöfðingja við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite magazine |date=July 21, 2023 |title=Here's How Close 'Oppenheimer' Sticks to J. Robert Oppenheimer's Life |url=https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |archive-date=August 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811140712/https://time.com/6295760/oppenheimer-true-story/ |url-status=live |magazine=Time |access-date=October 30, 2023}}</ref> * [[Olli Haaskivi]] sem [[Edward Condon]], kjarneðlisfræðingur sem tók þátt í þróun [[ratsjá]]a og vann stuttlega við Manhattan-verkefnið.<ref name="ArnoldHaaskivi" /> * [[David Rysdahl]] sem [[Donald Hornig]], efnafræðingur sem vann í Los Alamos-rannsóknarstofunni.<ref>{{Cite magazine |last=Grobar |first=Matt |date=March 4, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Casts ''No Exit'' Star David Rysdahl (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220417043701/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-david-rysdahl-1235104019/ |archive-date=April 17, 2022 |magazine=The Hollywood Reporter |access-date=March 4, 2022}}</ref> * [[Josh Peck]] sem [[Kenneth Bainbridge]], eðlisfræðingur sem stýrði Trinity-kjarnorkutilraun Manhattan-verkefnisins.<ref>{{Cite magazine |last=Rubin |first=Rebecca |date=March 9, 2022 |title=''Drake and Josh'' Star Josh Peck Joins Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' (Exclusive) |url=https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |url-status=live |magazine=[[Variety (magazine)|Variety]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220609011429/https://variety.com/2022/film/news/josh-peck-oppenheimer-movie-christopher-nolan-1235198045/ |archive-date=June 9, 2022 |access-date=March 9, 2022}}</ref> * [[Jack Quaid]] sem [[Richard Feynman]], bandarískur kennilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem vann við kennilega deild rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |date=July 20, 2023 |title=The Cast of 'Oppenheimer' and the Real People They Play |url=https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726014222/https://www.vanityfair.com/hollywood/photos/2023/07/oppenheimer-cast-actors-vs-real-people |archive-date=July 26, 2023 |magazine=Vanity Fair |access-date=July 26, 2023}}</ref> * [[Gustaf Skarsgård]] sem [[Hans Bethe]], þýsk-bandarískur kennilegur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi og formaður kennilegrar deildar rannsóknarstofunnar í Los Alamos.<ref>{{Cite magazine |last=Couch |first=Aaron |date=March 15, 2022 |title=''Oppenheimer'' Enlists ''Vikings'' Actor Gustaf Skarsgard (Exclusive) |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |url-status=live |magazine=[[The Hollywood Reporter]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20220404191624/https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oppenheimer-casts-gustaf-skarsgard-exclusive-1235111329/ |archive-date=April 4, 2022 |access-date=March 15, 2022}}</ref> * [[James Urbaniak]] sem [[Kurt Gödel]], austurrískur rökfræðingur og stærðfræðingur sem er þekktur fyrir kenningar sínar sem umbyltu stærðfræði og höfðu mikil áhrif á heimspeki og tölvunarfræði.<ref name="Vulture" /> * [[Trond Fausa Aurvåg|Trond Fausa]] sem [[George Kistiakowsky]], úkraínskættaður prófessor við Harvard sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 29, 2022 |title=Billy Slaughter Joins Amazon's ''The Burial''; ''Oppenheimer'' Adds Trond Fausa |url=https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604180401/https://deadline.com/2022/03/billy-slaughter-joins-amazons-the-burial-oppenheimer-adds-trond-fausa-1234989239/ |archive-date=June 4, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 29, 2022}}</ref> * [[Devon Bostick]] sem [[Seth Neddermeyer]], eðlisfræðingur sem uppgötvaði mýendir og mælti með notkun kjarnavopnsins sem notað var í Trinity-tilrauninni.<ref>{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 16, 2022 |title=Devon Bostick Joins Universal's ''Oppenheimer''; Sony's George Foreman Biopic Adds Deion Smith |url=https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418110853/https://deadline.com/2022/03/devon-bostick-joins-oppenheimer-sonys-george-foreman-biopic-adds-deion-smith-1234980250/ |archive-date=April 18, 2022 |access-date=March 16, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Danny Deferrari sem [[Enrico Fermi]], ítalskur eðlisfræðingur og Nóbelsverðlaunahafi sem bjó til kjarnaofninn [[Chicago Pile-1|Chicago Pile]].<ref name="BurnetDeferrari" /> * [[Christopher Denham]] sem [[Klaus Fuchs]], þýskættaður eðlisfræðingur sem vann við Manhattan-verkefnið og njósnaði fyrir Sovétríkin.<ref name="GrimesDenham" /> * Jessica Erin Martin sem [[Charlotte Serber]], yfirbókavörður í Los Alamos.<ref name="thedirect.com">{{Cite web |date=August 2023 |title=Oppenheimer Cast: Every Celebrity & Actor in the Movie |url=https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726171245/https://thedirect.com/article/oppenheimer-cast-characters-actors |archive-date=July 26, 2023 |website=The Direct |access-date=July 30, 2023}}</ref> * Ronald Auguste sem [[J. Ernest Wilkins Jr.]], bandarískur kjarnorkufræðingur, vélaverkfræðingur og stærðfræðingur sem vann með Oppenheimer við Manhattan-verkefnið.<ref name="thedirect.com" /> * {{ill|Máté Haumann|hu|Haumann Máté}} sem [[Leo Szilard]], ungverskur eðlisfræðingur sem lagði fram kenninguna um [[kjarnorkukeðjuverkun]] árið 1933 og safnaði í júlí 1945 undirritunum á áskorun til Trumans forseta á Chicago-deild Manhattan-verkefnisins um að beita ekki kjarnavopnum gegn Japan.<ref>{{Cite web |date=July 14, 2023 |title=Egy magyar szerepre magyar színész is jutott az Oppenheimerben – Haumann Máté alakítja Szilárd Leót |url=https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714094619/https://telex.hu/szorakozas/2023/07/14/oppenheimer-szilard-leo-haumann-mate-szinesz-premier |archive-date=July 14, 2023 |access-date=July 30, 2023}}</ref> * [[Olivia Thirlby]] sem [[Lilli Hornig]], tékknesk-bandarískur vísindamaður sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Thirlby">{{Cite web |last=D'Alessandro |first=Anthony |date=April 15, 2022 |title=Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' Adds Olivia Thirlby |url=https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220604190700/https://deadline.com/2022/04/oppenheimer-christopher-nolan-olivia-thirlby-1235003014/ |archive-date=June 4, 2022 |access-date=April 15, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * [[Jack Cutmore-Scott]] sem Lyall Johnson, öryggisvörður við Berkeley sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="Vulture" /> * [[Harrison Gilbertson]] sem [[Philip Morrison]], prófessor í eðlisfræði sem vann við Manhattan-verkefnið.<ref name="GilbertsonDumont">{{Cite web |last=Grobar |first=Matt |date=March 10, 2022 |title=''Oppenheimer'': Harrison Gilbertson & Emma Dumont Board Christopher Nolan's Thriller For Universal |url=https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220310190940/https://deadline.com/2022/03/christopher-nolans-oppenheimer-adds-harrison-gilbertson-emily-dumont-1234975430/ |archive-date=March 10, 2022 |website=Deadline Hollywood |access-date=March 10, 2022}}</ref> * [[James Remar]] sem [[Henry L. Stimson]], stríðsmálaráðherra í ríkisstjórn Trumans.<ref name="Vulture" /> * Will Roberts sem [[George C. Marshall]], Yfirmaður herforingjaráðs bandaríska landhersins frá 1939 til 1945. * [[Pat Skipper]] sem [[James F. Byrnes]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og síðar fylkisstjóri Suður-Karólínu.<ref name="Vulture" /> * [[Gary Oldman]] sem [[Harry S. Truman]], 33. forseti Bandaríkjanna sem tók ákvörðunina um að varpa tveimur kjarnorkusprengjum á Hiroshima og Nagasaki í ágúst 1945.<ref name="Gary Oldman">{{Cite web |last=Grater |first=Tom |date=April 1, 2022 |title=Gary Oldman Says He Is Appearing In One Scene In Christopher Nolan's ''Oppenheimer'' |url=https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220523141218/https://deadline.com/2022/04/gary-oldman-appearing-one-scene-christopher-nolans-oppenheimer-1234992452/ |archive-date=May 23, 2022 |access-date=April 1, 2022 |website=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> * Hap Lawrence sem [[Lyndon B. Johnson]], 36. forseti Bandaríkjanna.<ref name="Vulture" /> * Troy Bronson sem [[Joseph W. Kennedy]], efnafræðingur sem lék lykilhlutverk í uppgötvun [[Plútóníum|plútons]] og formaður efnafræðideildarinnar í Los Alamos.<ref>{{Cite web |last=Burnett {{!}} @BrynnaLynne24 |first=Aminah Syed {{!}} @aminahsyed_ & Brynna |date=2024-01-12 |title=Q&A: How actor Troy Bronson portrayed KU alumnus Joseph W. Kennedy in 'Oppenheimer' |url=https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |access-date=2024-03-12 |website=The University Daily Kansan |archive-date=February 26, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240226142622/https://www.kansan.com/arts_and_culture/q-a-how-actor-troy-bronson-portrayed-ku-alumnus-joseph-w-kennedy-in-oppenheimer/article_6118a7e4-b18f-11ee-944d-2fb841da029a.html |url-status=live }}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{k|2023}} [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Christophers Nolan]] [[Flokkur:Kvikmyndir um seinni heimsstyrjöldina]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunamyndir í flokki bestu kvikmyndarinnar]] [[Flokkur:Universal Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] qeit89tm9r3eq06ag4bl3teade99kri Spjall:Oppenheimer (kvikmynd) 1 190559 1958726 2026-04-03T16:28:51Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „{{Þýðing |titill=Oppenheimer (film) |tungumál=en |id=1346740667 }}“ 1958726 wikitext text/x-wiki {{Þýðing |titill=Oppenheimer (film) |tungumál=en |id=1346740667 }} b4abv5wxzda8uqxc4vppzv5rovx5zit Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir 14 190560 1958728 2026-04-03T16:36:00Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Kvikmyndir eftir tegundum]]“ 1958728 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Kvikmyndir eftir tegundum]] 64uy4m53br485me6g36tpr5dkdhlwsi Serial Mom 0 190561 1958760 2026-04-03T21:27:52Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Serial Mom]] á [[Morðmamma]] 1958760 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Morðmamma]] bnvbcvr2g69z77ryumsskjjs9vbkhsm Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins 14 190562 1958790 2026-04-04T10:22:01Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar]]“ 1958790 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar]] s3nhpxm9wwxiz99myzah1qks8dq4kd9 1958791 1958790 2026-04-04T10:22:28Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar fyrir besta frumsamda handritið]] á [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki frumsamda handritsins]] án þess að skilja eftir tilvísun 1958790 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar]] s3nhpxm9wwxiz99myzah1qks8dq4kd9 1958793 1958791 2026-04-04T10:23:03Z TKSnaevarr 53243 TKSnaevarr færði [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki frumsamda handritsins]] á [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta frumsamda handritsins]] án þess að skilja eftir tilvísun 1958790 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar]] s3nhpxm9wwxiz99myzah1qks8dq4kd9 Áróðursrit 0 190563 1958808 2026-04-04T11:02:58Z TKSnaevarr 53243 Tilvísun á [[Áróður]] 1958808 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Áróður]] eosmvh97trnq69u2cf0fur3kyqwh5s0