Wikipedia iswiki https://is.wikipedia.org/wiki/Fors%C3%AD%C3%B0a MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Miðill Kerfissíða Spjall Notandi Notandaspjall Wikipedia Wikipediaspjall Mynd Myndaspjall Melding Meldingarspjall Snið Sniðaspjall Hjálp Hjálparspjall Flokkur Flokkaspjall Gátt Gáttaspjall TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 1472 1959297 1941395 2026-04-09T12:17:09Z ~2026-21856-90 115327 Mamma 1959297 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | forskeyti = Dr. | nafn = Ólafur Ragnar Grímsson | mynd = Ólafur Ragnar Grímsson, September 2011 (cropped).jpeg | myndatexti1 = Ólafur Ragnar árið 2011. | titill= [[Forseti Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. ágúst]] [[1996]] | stjórnartíð_end = [[30. júlí]] [[2016]] | forsætisráðherra = [[Davíð Oddsson]]<br>[[Halldór Ásgrímsson]]<br>[[Geir H. Haarde]]<br>[[Jóhanna Sigurðardóttir]]<br>[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]<br>[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | forveri = [[Vigdís Finnbogadóttir]] | eftirmaður = [[Guðni Th. Jóhannesson]] | titill2= [[Fjármálaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start2 = [[28. september]] [[1988]] | stjórnartíð_end2 = [[30. apríl]] [[1991]] | forsætisráðherra2 = [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri2 = [[Jón Baldvin Hannibalsson]] | eftirmaður2 = [[Friðrik Sophusson]] | titill3= Formaður [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalagsins]] | stjórnartíð_start3 = [[1987]] | stjórnartíð_end3 = [[1995]] | forveri3 = [[Svavar Gestsson]] | eftirmaður3 = [[Margrét Frímannsdóttir]] | AÞ_CV = 440 | AÞ_frá1 = 1978 | AÞ_til1 = 1983 | AÞ_kjördæmi1= [[Reykjavíkurkjördæmi|Reykjavík]] | AÞ_flokkur1 = Alþýðubandalagið | AÞ_frá2 = 1991 | AÞ_til2 = 1996 | AÞ_kjördæmi2= [[Reykjaneskjördæmi|Reykjanes]] | AÞ_flokkur2 = Alþýðubandalagið | fæðingarnafn = Ólafur Ragnar Grímsson | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1943|5|14}} | fæðingarstaður = [[Ísafjarðarbær|Ísafjörður]], [[Ísland]]i | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = Að vera [[forseti Íslands]] | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkurinn]] (fyrir 1974)<br>[[Samtök frjálslyndra og vinstrimanna]] (1974–1976)<br>[[Alþýðubandalagið]] (1977–1996)<br>Óflokksbundinn (1996–) | starf = [[Stjórnmálamaður]] | laun = | trú = | maki = [[Dorrit Moussaieff]] (g. 2003)<br>[[Guðrún Katrín Þorbergsdóttir]] (g. 1974; d. 1998) | börn = Guðrún Tinna Ólafsdóttir, Svanhildur Ólafsdóttir | foreldrar = [[Grímur Kristgeirsson]], Svanhildur Ólafsdóttir | niðurmál = | hæð = 1.90 | þyngd = 105 | undirskrift = Signature of Ólafur Ragnar Grímsson.png }} '''Ólafur Ragnar Grímsson''' (f. [[14. maí]] [[1943]]) er fimmti [[forseti Íslands|forseti Íslands, fyrrum ráðherra og þingmaður]]. Ólafur er doktor í [[stjórnmálafræði]], hann var prófessor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og sat á þingi fyrir [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna]] og [[Alþýðubandalagið]]. Áður var hann í [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokknum]] og var þar kenndur við [[Möðruvallahreyfingin|Möðruvallahreyfinguna]]. == Ævi == Ólafur fæddist á [[Ísafjörður við Skutulsfjörð|Ísafirði]] þann [[14. maí]] [[1943]], sonur [[Grímur Kristgeirsson|Gríms Kristgeirssonar]] [[Hárskeri|hárskera]] og [[Svanhildur Ólafsdóttir Hjartar|Svanhildar Ólafsdóttur Hjartar]] [[Húsmóðir|húsmóður]]. Árið [[1974]] kvæntist hann [[Guðrún Katrín Þorbergsdóttir|Guðrúnu Katrínu Þorbergsdóttur]] og ári seinna eignuðust þau dæturnar Guðrúnu Tinnu og Svanhildi Döllu. Guðrún lést úr [[hvítblæði]] árið [[1998]]. Á sextugsafmæli sínu árið [[2003]] kvæntist hann [[Dorrit Moussaieff]]. === Menntun === Hann lauk [[stúdentspróf]]i frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] [[1962]] og gegndi þar embætti forseta [[Framtíðin|Framtíðarinnar]] [[1960]]-[[1961]]<ref name="forsetar Framtíðarinnar">{{Vefheimild|url=http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=469%3Aforsetar-framtiearinnar-1883-&catid=67&Itemid=997|titill=Forsetar Framtíðarinnar frá 1883|útgefandi=Menntaskólinn í Reykjavík}}</ref>. Eftir stúdentspróf fór hann til [[England]]s til að læra stjórnmálafræði og [[hagfræði]]. Árið [[1965]] útskrifaðist hann úr háskólanum í [[Manchester]] í [[England]]i með BA gráðu í báðum þeim fögum. Árið [[1970]] lauk hann doktorsgráðu í stjórnmálafræði úr sama skóla. === Starfs- og pólitískur ferill === Ólafur lét snemma að sér kveða í stjórnmálum og sat í miðstjórn [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] á árunum [[1967]] – [[1974]], framkvæmdastjórn sama flokks árin [[1969]] – [[1973]], en klauf sig frá flokknum ásamt fleirum í svokallaðri ''[[Möðruvallahreyfing]]u'' [[1974]]. Ólafur var í blaðstjórn [[Tíminn|Tímans]] [[1967]] – [[1971]], í útvarpsráði [[1971]] – [[1975]], formaður framkvæmdastjórnar Samtaka frjálslyndra og vinstri manna [[1974]] – [[1976]] og í miðstjórn og framkvæmdastjórn Alþýðubandalagsins frá [[1977]]. Hann var formaður framkvæmdastjórnar Alþýðubandalagsins á árunum [[1983]]–[[1987|87]]. Árið [[1987]] var hann kosinn formaður Alþýðubandalagsins og gegndi því til ársins [[1995]]. Lektor var Ólafur skipaður fyrir í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands það var árið 1970 og hann lagði grunn að kennslu í stjórnmálafræði. Hann var skipaður sem fyrsti prófessor við Háskóla Íslands árið 1973<ref>[http://www.forseti.is/ForsetiIslands/OlafurRagnarGrimsson/ Ólafur Ragnar Grímsson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118025347/http://www.forseti.is/ForsetiIslands/OlafurRagnarGrimsson |date=2012-01-18 }} Forseti.is</ref> og var það í stjórnmálafræðinni. Ólafur stundaði rannsóknir í stjórnmálafræði við Háskóla Ísland á árunum 1970-1988. Ólafur var fyrst kosinn varaþingmaður árið [[1974]] og komst svo á þing [[1978]]. Árin 1974 og 1975 kom hann inn sem varaþingmaður fyrir Samtök frjálslyndra og vinstri manna, en eftir 1978 sat hann sem þingmaður fyrir Alþýðubandalagið. Ólafur gegndi embætti [[fjármálaráðherra]] árin [[1988]] – [[1991]] í síðustu ríkisstjórn [[Steingrímur Hermannsson|Steingríms Hermannssonar]]. Í [[Forsetakosningar 1996|forsetakosningunum 1996]] var hann síðan kjörinn í embætti forseta [[Ísland]]s, endurkjörinn í [[Forsetakosningar 2000|kosningunum árið 2000]] án atkvæðagreiðslu og aftur [[Forsetakosningar 2004|Forsetakosningarnar árið 2004]] (gegn [[Ástþór Magnússon|Ástþóri Magnússyni]] og [[Baldur Ágústsson|Baldri Ágústssyni]]). Hann var síðan aftur sjálfkjörinn [[2008]]. Í [[Forsetakosningar á Íslandi 2012|forsetakosningum árið 2012]] var Ólafur endurkjörinn með tæpt 53% fylgi. Í nýársávarpi sínu 1. janúar 2016 tilkynnti Ólafur að hann myndi ekki verða í framboði í [[Forsetakosningar á Islandi 2016|forsetakosningum]] það ár.<ref>{{H-vefur | url = http://ruv.is/frett/olafur-ragnar-gefur-ekki-kost-a-ser | titill = Ólafur Ragnar gefur ekki kost á sér | dagsetning = 01-01-2016 | miðill = Ríkisútvarpið | dags skoðað = 02-01-2016}}</ref> Ólafur gegndi stöðu lektors í stjórnmálafræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] á árunum [[1970]] til [[1973]] og stöðu prófessors árin [[1973]] – [[1993]]. == Forseti Íslands == [[Mynd:Vladimir Putin 19 April 2002-2.jpg|thumb|left|Ólafur Ragnar ásamt [[Vladímír Pútín]] Rússlandsforseta í [[Kreml (Moskva)|Kreml]] árið 2002.]] Ólafur er fyrsti forsetinn í sögu Íslands til þess að neita að skrifa undir lög frá [[Alþingi]], svonefnt ''[[fjölmiðlafrumvarpið|fjölmiðlafrumvarp]]''. 26. grein [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands|stjórnarskrárinnar]] segir að þá skuli lögin vera sett í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðargreiðslu]], til þess kom ekki í þetta skiptið þar sem [[Ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnin]] ákvað að draga hið umdeilda [[frumvarp]] til baka áður en til þess kæmi. Skiptar skoðanir eru á meðal fræðimanna um raunverulega merkingu 26. greinarinnar, það er hvort að forseti geti yfirleitt beitt henni sökum hefða fyrrum forseta, greinin sjálf er hins vegar afdráttarlaus. Ólafur hefur verið umdeildur í starfi sínu sem forseti, en gagnrýni á störf hans jókst mjög eftir [[Bankahrunið á Íslandi|hrun íslensku bankanna]]; ekki síst vegna hlutar hans í útrás íslenskra fyrirtækja og sambands hans við íslenska auðmenn<ref>[http://larahanna.blog.is/blog/larahanna/video/7264/ Myndband - larahanna.blog.is<!-- Bot generated title -->]</ref>. === Synjun forseta á staðfestingu frumvarps til laga um fjölmiðla 2004 === Ólafur Ragnar Grímsson neitaði að staðfesta frumvarp að lögum um fjölmiðla ([[fjölmiðlafrumvarpið]]) árið 2004. Ákvörðunin var umdeild, en [[Alþingi]] tók í framhaldi frumvarpið af dagskrá, þ.a. ekki þótti nauðsynlegt að leggja það fyrir dóm þjóðarinnar í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]], eins og gera bar skv. stjórnarskrá Íslands. === Þátttaka forseta Íslands í Þróunarráði Indlands 2007 === Ólafur Ragnar Grímsson hlaut nokkra gagnrýni fyrir að taka þátt í [[Þróunarráð Indlands|Þróunarráði Indlands]], án þess að ráðfæra sig við forsætis- og utanríkis[[ráðherra]]. [[Þingforseti]], [[Halldór Blöndal]] gagnrýndi forsetann opinberlega fyrir ákvörðunina. === Hjartaaðgerð í október 2008 === Dagana 6. til 7. [[október]] [[2008]] fór forsetinn í [[hjartaþræðing]]u á [[LSH|Landspítala]]. Tilkynning um hjartaaðgerð forsetans barst ekki þjóðinni fyrr en nokkrum dögum síðar, en samkvæmt [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrá]] fara [[Forseti Íslands#Fjarvera|handhafar forsetavalds]] með völd forseta í forföllum hans. === Fundur forseta með sendiherrum Norðurlandanna og Rússlands í nóvember 2008 === Í nóvember 2008 var haldinn fundur með ráðherrum [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]] og [[Rússland]]s, en þá var Ólafur mjög harðorður og skv. minnisblaði, sem lekið var til fjölmiðla átt forseti m.a. að hafa ávítað norðurlandaþjóðirnar fyrir að hafa ekki komið Íslandi til hjálpar í [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008|fjármálakreppunni]]. Þann 16. febrúar 2009 ritaði [[Eiður Guðnason]] sendiherra harðorða grein þar sem hann taldi forsetann hafa sagt rangt frá ummmælum sínum í boðinu. === Geir Haarde biðst lausnar, 26. janúar 2009 === [[Mynd:Coat of Arms Ólafur Ragnar Grimsson (Order of the Seraphim).svg|thumb|right|Skjaldarmerki Ólafs Ragnars í sænsku Serafim-orðunni.]] [[Geir Haarde]], fyrrverandi [[forsætisráðherra]], baðst lausnar fyrir sig og ráðuneyti sitt á [[Bessastaðir|Bessastöðum]] [[26. janúar]] [[2009]]. Forseti veitti Geir lausn frá embætti og veitti síðar [[Jóhanna Sigurðardóttir|Jóhönnu Sigurðardóttur]] heimild til að leiða [[minnihlutastjórn]] [[Samfylkingin|Samfylkingar]] og [[Vinstri hreyfingin grænt framboð|vinstri Grænna]] fram að kosningum [[26. apríl]] sama ár. === Forseti hafnar undirskrift umdeildra Icesave-laga 2010 === Ólafur Ragnar Grímsson neitaði að staðfesta umdeild [[Icesave]]-lög [[5. janúar]] 2010, eftir að hafa áður tekið sér umhugsunarfrest frá gamlársdag 2009. Forseti sagðist með neituninni vilja vísa lögunum til þjóðarinnar í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]]. Ólafur er eini forseti lýðveldisins sem neitað hefur að skrifa undir lög, fyrst árið 2004 og síðar 2010. === Forseti vísar Icesave-lögum til þjóðaratkvæðagreiðslu 2011 === Ólafur Ragnar Grímsson hafnaði staðfestingu nýrra laga um Icesave og vísaði þeim til þjóðaratkvæðis [[20. febrúar]] 2011. === Framboð til forseta Íslands 2012 === Í nýársávarpi 2012 lét Ólafur að því liggja að hann hygðist snúa til annarra starfa og mundi því ekki bjóða sig fram til forseta Íslands 2012. Hann neitaði síðar að skýra mál sitt frekar, þegar hann var inntur eftir því. Efnt var til undirskriftasöfnunar til að skora á Ólaf að bjóða sig fram og skrifuðu rúmlega 30.000 undir áskorunina. Á blaðamannafundi í lok febrúar sagðist Ólafur vera að íhuga framboð og mundi gefa svar eftir eina til tvær vikur. Hann tilkynnti loks framboð sitt til forsetaembættis 4. mars 2012. Í [[Forsetakosningar á Íslandi 2012|forsetakosningunum 2012]] náði Ólafur endurkjöri með tæp 53% greiddra atkvæða. Hann var settur inn í embættið þann 1. ágúst og hófst þar með er 5. kjörtímabil hans sem forseti Íslands. Enginn fyrri forseta hefur setið lengur en 4 kjörtímabil. ===Nýársávarp 2016=== Í nýársávarpi 1. janúar 2016 lýsti Ólafur því yfir að hann hyggðst ekki sækja um endurkjör. En hann lagði áherslu á að halda áfram að vinna áfram að samvinnu á Norðurslóðum, með háskólunum, ungu fólki í vísindum, rannsóknum og fræðastarfi og styrkja þekkingartengslin milli Íslands og annarra landa.<ref>[http://www.ruv.is/frett/afdrattarlaus-yfirlysing Afdráttarlaus yfirlýsing] Skoðað 5. janúar 2016. </ref> ===Framboð til forseta 2016=== Ólafur Ragnar ákvað að bjóða sig enn einu sinni fram í [[Forsetakosningar á Íslandi 2016|forsetakosningunum 2016]]. Ólafur sagði fjöldi fólks hafa beðið sig um endurskoða ákvörðun sína um að bjóða sig ekki fram aftur. Þeir hefðu þá vísað til þeirra atburða sem gerðust í tengslum við afsögn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Ekki væri hægt að horfa framhjá því að sambúð þings og þjóðar væri þrungin spennu.<ref>[http://www.ruv.is/frett/olafur-ragnar-bydur-sig-fram-aftur Ólafur ragnar býður sig fram aftur] Rúv. Skoðað, 18. apríl, 2016.</ref> Síðar dró hann framboðið tilbaka í ljósi þess að komnir væru sterkir frambjóðendur. == Ummæli í fjölmiðlum == === Viðtal við forseta Íslands í Silfri Egils 18. febrúar 2007 === Í viðtali í [[Silfur Egils|Silfri Egils]], 18. febrúar 2007, sagði Ólafur Ragnar Grímsson að forsetinn heyri ekki undir neitt [[ráðuneyti]] og nær væri að tala um að ráðuneytin heyri undir forseta ef menn vildu fara út í orðhengilshátt. Þessum ummælum var slegið upp í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] daginn eftir. [[Björg Thorarensen]], laga[[prófessor]] segir að í stjórnsýslulegu tilliti fari [[Forsætisráðuneyti Íslands|forsætisráðuneytið]] með alla umsýslu sem varðar forsetaembættið og megi því segja að forsætisráðuneytið fari með málefni forsetans. === Viðtal við forseta í Kastljósi RÚV haustið 2008 === Í viðtali í Kastljósi [[RÚV]] í kjölfar [[bankahrunið á Íslandi|bankahrunsins á Íslandi]] viðurkenndi Ólafur Ragnar hafa farið of geyst í að mæra útrás íslensku bankanna. == Tilvísanir Mamma == <div class="references-small"><references /></div> == Tenglar == {{wikivitnun}} * [http://forseti.is/ Vefsíða embættis forseta Íslands] * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=549194 Ræða Ólafs Ragnars Grímssonar í Los Angeles 5. maí 2000] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Vigdís Finnbogadóttir]] | titill=[[Forsetar Íslands|Forseti íslands]] | frá=[[1996]] | til=[[2016]] | eftir=[[Guðni Th. Jóhannesson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Jón Baldvin Hannibalsson]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[28. september]] [[1988]] | til=[[30. apríl]] [[1991]] | eftir=[[Friðrik Sophusson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Pálmi R. Pálmason]] | titill=Forseti [[Framtíðin|Framtíðarinnar]] | frá=[[1960]] | til=[[1961]] | eftir=[[Gunnar Sigurðsson]]}} {{Töfluendir}} {{Forsetar Íslands}} {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{f|1943}} [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Formenn Alþýðubandalagsins]] [[Flokkur:Forsetar Íslands]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 1996]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2004]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2012]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1971-1980]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1981-1990]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1991-2000]] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálafræðingar]] [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Ritstjórar Þjóðviljans]] [[Flokkur:Þingmenn Alþýðubandalagsins]] [[Flokkur:Manneskja ársins á Rás 2]] fb87kzli4z0ehcgk3sqo1yx610lngg8 1959327 1959297 2026-04-09T14:39:05Z Akigka 183 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-21856-90|~2026-21856-90]] ([[User talk:~2026-21856-90|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] 1941395 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | forskeyti = Dr. | nafn = Ólafur Ragnar Grímsson | mynd = Ólafur Ragnar Grímsson, September 2011 (cropped).jpeg | myndatexti1 = Ólafur Ragnar árið 2011. | titill= [[Forseti Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. ágúst]] [[1996]] | stjórnartíð_end = [[30. júlí]] [[2016]] | forsætisráðherra = [[Davíð Oddsson]]<br>[[Halldór Ásgrímsson]]<br>[[Geir H. Haarde]]<br>[[Jóhanna Sigurðardóttir]]<br>[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]<br>[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | forveri = [[Vigdís Finnbogadóttir]] | eftirmaður = [[Guðni Th. Jóhannesson]] | titill2= [[Fjármálaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start2 = [[28. september]] [[1988]] | stjórnartíð_end2 = [[30. apríl]] [[1991]] | forsætisráðherra2 = [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri2 = [[Jón Baldvin Hannibalsson]] | eftirmaður2 = [[Friðrik Sophusson]] | titill3= Formaður [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalagsins]] | stjórnartíð_start3 = [[1987]] | stjórnartíð_end3 = [[1995]] | forveri3 = [[Svavar Gestsson]] | eftirmaður3 = [[Margrét Frímannsdóttir]] | AÞ_CV = 440 | AÞ_frá1 = 1978 | AÞ_til1 = 1983 | AÞ_kjördæmi1= [[Reykjavíkurkjördæmi|Reykjavík]] | AÞ_flokkur1 = Alþýðubandalagið | AÞ_frá2 = 1991 | AÞ_til2 = 1996 | AÞ_kjördæmi2= [[Reykjaneskjördæmi|Reykjanes]] | AÞ_flokkur2 = Alþýðubandalagið | fæðingarnafn = Ólafur Ragnar Grímsson | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1943|5|14}} | fæðingarstaður = [[Ísafjarðarbær|Ísafjörður]], [[Ísland]]i | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = Að vera [[forseti Íslands]] | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkurinn]] (fyrir 1974)<br>[[Samtök frjálslyndra og vinstrimanna]] (1974–1976)<br>[[Alþýðubandalagið]] (1977–1996)<br>Óflokksbundinn (1996–) | starf = [[Stjórnmálamaður]] | laun = | trú = | maki = [[Dorrit Moussaieff]] (g. 2003)<br>[[Guðrún Katrín Þorbergsdóttir]] (g. 1974; d. 1998) | börn = Guðrún Tinna Ólafsdóttir, Svanhildur Ólafsdóttir | foreldrar = [[Grímur Kristgeirsson]], Svanhildur Ólafsdóttir | niðurmál = | hæð = 1.90 | þyngd = 105 | undirskrift = Signature of Ólafur Ragnar Grímsson.png }} '''Ólafur Ragnar Grímsson''' (f. [[14. maí]] [[1943]]) er fimmti [[forseti Íslands|forseti Íslands, fyrrum ráðherra og þingmaður]]. Ólafur er doktor í [[stjórnmálafræði]], hann var prófessor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og sat á þingi fyrir [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna]] og [[Alþýðubandalagið]]. Áður var hann í [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokknum]] og var þar kenndur við [[Möðruvallahreyfingin|Möðruvallahreyfinguna]]. == Ævi == Ólafur fæddist á [[Ísafjörður við Skutulsfjörð|Ísafirði]] þann [[14. maí]] [[1943]], sonur [[Grímur Kristgeirsson|Gríms Kristgeirssonar]] [[Hárskeri|hárskera]] og [[Svanhildur Ólafsdóttir Hjartar|Svanhildar Ólafsdóttur Hjartar]] [[Húsmóðir|húsmóður]]. Árið [[1974]] kvæntist hann [[Guðrún Katrín Þorbergsdóttir|Guðrúnu Katrínu Þorbergsdóttur]] og ári seinna eignuðust þau dæturnar Guðrúnu Tinnu og Svanhildi Döllu. Guðrún lést úr [[hvítblæði]] árið [[1998]]. Á sextugsafmæli sínu árið [[2003]] kvæntist hann [[Dorrit Moussaieff]]. === Menntun === Hann lauk [[stúdentspróf]]i frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] [[1962]] og gegndi þar embætti forseta [[Framtíðin|Framtíðarinnar]] [[1960]]-[[1961]]<ref name="forsetar Framtíðarinnar">{{Vefheimild|url=http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=469%3Aforsetar-framtiearinnar-1883-&catid=67&Itemid=997|titill=Forsetar Framtíðarinnar frá 1883|útgefandi=Menntaskólinn í Reykjavík}}</ref>. Eftir stúdentspróf fór hann til [[England]]s til að læra stjórnmálafræði og [[hagfræði]]. Árið [[1965]] útskrifaðist hann úr háskólanum í [[Manchester]] í [[England]]i með BA gráðu í báðum þeim fögum. Árið [[1970]] lauk hann doktorsgráðu í stjórnmálafræði úr sama skóla. === Starfs- og pólitískur ferill === Ólafur lét snemma að sér kveða í stjórnmálum og sat í miðstjórn [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] á árunum [[1967]] – [[1974]], framkvæmdastjórn sama flokks árin [[1969]] – [[1973]], en klauf sig frá flokknum ásamt fleirum í svokallaðri ''[[Möðruvallahreyfing]]u'' [[1974]]. Ólafur var í blaðstjórn [[Tíminn|Tímans]] [[1967]] – [[1971]], í útvarpsráði [[1971]] – [[1975]], formaður framkvæmdastjórnar Samtaka frjálslyndra og vinstri manna [[1974]] – [[1976]] og í miðstjórn og framkvæmdastjórn Alþýðubandalagsins frá [[1977]]. Hann var formaður framkvæmdastjórnar Alþýðubandalagsins á árunum [[1983]]–[[1987|87]]. Árið [[1987]] var hann kosinn formaður Alþýðubandalagsins og gegndi því til ársins [[1995]]. Lektor var Ólafur skipaður fyrir í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands það var árið 1970 og hann lagði grunn að kennslu í stjórnmálafræði. Hann var skipaður sem fyrsti prófessor við Háskóla Íslands árið 1973<ref>[http://www.forseti.is/ForsetiIslands/OlafurRagnarGrimsson/ Ólafur Ragnar Grímsson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118025347/http://www.forseti.is/ForsetiIslands/OlafurRagnarGrimsson |date=2012-01-18 }} Forseti.is</ref> og var það í stjórnmálafræðinni. Ólafur stundaði rannsóknir í stjórnmálafræði við Háskóla Ísland á árunum 1970-1988. Ólafur var fyrst kosinn varaþingmaður árið [[1974]] og komst svo á þing [[1978]]. Árin 1974 og 1975 kom hann inn sem varaþingmaður fyrir Samtök frjálslyndra og vinstri manna, en eftir 1978 sat hann sem þingmaður fyrir Alþýðubandalagið. Ólafur gegndi embætti [[fjármálaráðherra]] árin [[1988]] – [[1991]] í síðustu ríkisstjórn [[Steingrímur Hermannsson|Steingríms Hermannssonar]]. Í [[Forsetakosningar 1996|forsetakosningunum 1996]] var hann síðan kjörinn í embætti forseta [[Ísland]]s, endurkjörinn í [[Forsetakosningar 2000|kosningunum árið 2000]] án atkvæðagreiðslu og aftur [[Forsetakosningar 2004|Forsetakosningarnar árið 2004]] (gegn [[Ástþór Magnússon|Ástþóri Magnússyni]] og [[Baldur Ágústsson|Baldri Ágústssyni]]). Hann var síðan aftur sjálfkjörinn [[2008]]. Í [[Forsetakosningar á Íslandi 2012|forsetakosningum árið 2012]] var Ólafur endurkjörinn með tæpt 53% fylgi. Í nýársávarpi sínu 1. janúar 2016 tilkynnti Ólafur að hann myndi ekki verða í framboði í [[Forsetakosningar á Islandi 2016|forsetakosningum]] það ár.<ref>{{H-vefur | url = http://ruv.is/frett/olafur-ragnar-gefur-ekki-kost-a-ser | titill = Ólafur Ragnar gefur ekki kost á sér | dagsetning = 01-01-2016 | miðill = Ríkisútvarpið | dags skoðað = 02-01-2016}}</ref> Ólafur gegndi stöðu lektors í stjórnmálafræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] á árunum [[1970]] til [[1973]] og stöðu prófessors árin [[1973]] – [[1993]]. == Forseti Íslands == [[Mynd:Vladimir Putin 19 April 2002-2.jpg|thumb|left|Ólafur Ragnar ásamt [[Vladímír Pútín]] Rússlandsforseta í [[Kreml (Moskva)|Kreml]] árið 2002.]] Ólafur er fyrsti forsetinn í sögu Íslands til þess að neita að skrifa undir lög frá [[Alþingi]], svonefnt ''[[fjölmiðlafrumvarpið|fjölmiðlafrumvarp]]''. 26. grein [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands|stjórnarskrárinnar]] segir að þá skuli lögin vera sett í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðargreiðslu]], til þess kom ekki í þetta skiptið þar sem [[Ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnin]] ákvað að draga hið umdeilda [[frumvarp]] til baka áður en til þess kæmi. Skiptar skoðanir eru á meðal fræðimanna um raunverulega merkingu 26. greinarinnar, það er hvort að forseti geti yfirleitt beitt henni sökum hefða fyrrum forseta, greinin sjálf er hins vegar afdráttarlaus. Ólafur hefur verið umdeildur í starfi sínu sem forseti, en gagnrýni á störf hans jókst mjög eftir [[Bankahrunið á Íslandi|hrun íslensku bankanna]]; ekki síst vegna hlutar hans í útrás íslenskra fyrirtækja og sambands hans við íslenska auðmenn<ref>[http://larahanna.blog.is/blog/larahanna/video/7264/ Myndband - larahanna.blog.is<!-- Bot generated title -->]</ref>. === Synjun forseta á staðfestingu frumvarps til laga um fjölmiðla 2004 === Ólafur Ragnar Grímsson neitaði að staðfesta frumvarp að lögum um fjölmiðla ([[fjölmiðlafrumvarpið]]) árið 2004. Ákvörðunin var umdeild, en [[Alþingi]] tók í framhaldi frumvarpið af dagskrá, þ.a. ekki þótti nauðsynlegt að leggja það fyrir dóm þjóðarinnar í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]], eins og gera bar skv. stjórnarskrá Íslands. === Þátttaka forseta Íslands í Þróunarráði Indlands 2007 === Ólafur Ragnar Grímsson hlaut nokkra gagnrýni fyrir að taka þátt í [[Þróunarráð Indlands|Þróunarráði Indlands]], án þess að ráðfæra sig við forsætis- og utanríkis[[ráðherra]]. [[Þingforseti]], [[Halldór Blöndal]] gagnrýndi forsetann opinberlega fyrir ákvörðunina. === Hjartaaðgerð í október 2008 === Dagana 6. til 7. [[október]] [[2008]] fór forsetinn í [[hjartaþræðing]]u á [[LSH|Landspítala]]. Tilkynning um hjartaaðgerð forsetans barst ekki þjóðinni fyrr en nokkrum dögum síðar, en samkvæmt [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrá]] fara [[Forseti Íslands#Fjarvera|handhafar forsetavalds]] með völd forseta í forföllum hans. === Fundur forseta með sendiherrum Norðurlandanna og Rússlands í nóvember 2008 === Í nóvember 2008 var haldinn fundur með ráðherrum [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]] og [[Rússland]]s, en þá var Ólafur mjög harðorður og skv. minnisblaði, sem lekið var til fjölmiðla átt forseti m.a. að hafa ávítað norðurlandaþjóðirnar fyrir að hafa ekki komið Íslandi til hjálpar í [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008|fjármálakreppunni]]. Þann 16. febrúar 2009 ritaði [[Eiður Guðnason]] sendiherra harðorða grein þar sem hann taldi forsetann hafa sagt rangt frá ummmælum sínum í boðinu. === Geir Haarde biðst lausnar, 26. janúar 2009 === [[Mynd:Coat of Arms Ólafur Ragnar Grimsson (Order of the Seraphim).svg|thumb|right|Skjaldarmerki Ólafs Ragnars í sænsku Serafim-orðunni.]] [[Geir Haarde]], fyrrverandi [[forsætisráðherra]], baðst lausnar fyrir sig og ráðuneyti sitt á [[Bessastaðir|Bessastöðum]] [[26. janúar]] [[2009]]. Forseti veitti Geir lausn frá embætti og veitti síðar [[Jóhanna Sigurðardóttir|Jóhönnu Sigurðardóttur]] heimild til að leiða [[minnihlutastjórn]] [[Samfylkingin|Samfylkingar]] og [[Vinstri hreyfingin grænt framboð|vinstri Grænna]] fram að kosningum [[26. apríl]] sama ár. === Forseti hafnar undirskrift umdeildra Icesave-laga 2010 === Ólafur Ragnar Grímsson neitaði að staðfesta umdeild [[Icesave]]-lög [[5. janúar]] 2010, eftir að hafa áður tekið sér umhugsunarfrest frá gamlársdag 2009. Forseti sagðist með neituninni vilja vísa lögunum til þjóðarinnar í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]]. Ólafur er eini forseti lýðveldisins sem neitað hefur að skrifa undir lög, fyrst árið 2004 og síðar 2010. === Forseti vísar Icesave-lögum til þjóðaratkvæðagreiðslu 2011 === Ólafur Ragnar Grímsson hafnaði staðfestingu nýrra laga um Icesave og vísaði þeim til þjóðaratkvæðis [[20. febrúar]] 2011. === Framboð til forseta Íslands 2012 === Í nýársávarpi 2012 lét Ólafur að því liggja að hann hygðist snúa til annarra starfa og mundi því ekki bjóða sig fram til forseta Íslands 2012. Hann neitaði síðar að skýra mál sitt frekar, þegar hann var inntur eftir því. Efnt var til undirskriftasöfnunar til að skora á Ólaf að bjóða sig fram og skrifuðu rúmlega 30.000 undir áskorunina. Á blaðamannafundi í lok febrúar sagðist Ólafur vera að íhuga framboð og mundi gefa svar eftir eina til tvær vikur. Hann tilkynnti loks framboð sitt til forsetaembættis 4. mars 2012. Í [[Forsetakosningar á Íslandi 2012|forsetakosningunum 2012]] náði Ólafur endurkjöri með tæp 53% greiddra atkvæða. Hann var settur inn í embættið þann 1. ágúst og hófst þar með er 5. kjörtímabil hans sem forseti Íslands. Enginn fyrri forseta hefur setið lengur en 4 kjörtímabil. ===Nýársávarp 2016=== Í nýársávarpi 1. janúar 2016 lýsti Ólafur því yfir að hann hyggðst ekki sækja um endurkjör. En hann lagði áherslu á að halda áfram að vinna áfram að samvinnu á Norðurslóðum, með háskólunum, ungu fólki í vísindum, rannsóknum og fræðastarfi og styrkja þekkingartengslin milli Íslands og annarra landa.<ref>[http://www.ruv.is/frett/afdrattarlaus-yfirlysing Afdráttarlaus yfirlýsing] Skoðað 5. janúar 2016. </ref> ===Framboð til forseta 2016=== Ólafur Ragnar ákvað að bjóða sig enn einu sinni fram í [[Forsetakosningar á Íslandi 2016|forsetakosningunum 2016]]. Ólafur sagði fjöldi fólks hafa beðið sig um endurskoða ákvörðun sína um að bjóða sig ekki fram aftur. Þeir hefðu þá vísað til þeirra atburða sem gerðust í tengslum við afsögn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Ekki væri hægt að horfa framhjá því að sambúð þings og þjóðar væri þrungin spennu.<ref>[http://www.ruv.is/frett/olafur-ragnar-bydur-sig-fram-aftur Ólafur ragnar býður sig fram aftur] Rúv. Skoðað, 18. apríl, 2016.</ref> Síðar dró hann framboðið tilbaka í ljósi þess að komnir væru sterkir frambjóðendur. == Ummæli í fjölmiðlum == === Viðtal við forseta Íslands í Silfri Egils 18. febrúar 2007 === Í viðtali í [[Silfur Egils|Silfri Egils]], 18. febrúar 2007, sagði Ólafur Ragnar Grímsson að forsetinn heyri ekki undir neitt [[ráðuneyti]] og nær væri að tala um að ráðuneytin heyri undir forseta ef menn vildu fara út í orðhengilshátt. Þessum ummælum var slegið upp í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] daginn eftir. [[Björg Thorarensen]], laga[[prófessor]] segir að í stjórnsýslulegu tilliti fari [[Forsætisráðuneyti Íslands|forsætisráðuneytið]] með alla umsýslu sem varðar forsetaembættið og megi því segja að forsætisráðuneytið fari með málefni forsetans. === Viðtal við forseta í Kastljósi RÚV haustið 2008 === Í viðtali í Kastljósi [[RÚV]] í kjölfar [[bankahrunið á Íslandi|bankahrunsins á Íslandi]] viðurkenndi Ólafur Ragnar hafa farið of geyst í að mæra útrás íslensku bankanna. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references /></div> == Tenglar == {{wikivitnun}} * [http://forseti.is/ Vefsíða embættis forseta Íslands] * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=549194 Ræða Ólafs Ragnars Grímssonar í Los Angeles 5. maí 2000] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Vigdís Finnbogadóttir]] | titill=[[Forsetar Íslands|Forseti íslands]] | frá=[[1996]] | til=[[2016]] | eftir=[[Guðni Th. Jóhannesson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Jón Baldvin Hannibalsson]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[28. september]] [[1988]] | til=[[30. apríl]] [[1991]] | eftir=[[Friðrik Sophusson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Pálmi R. Pálmason]] | titill=Forseti [[Framtíðin|Framtíðarinnar]] | frá=[[1960]] | til=[[1961]] | eftir=[[Gunnar Sigurðsson]]}} {{Töfluendir}} {{Forsetar Íslands}} {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{f|1943}} [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Formenn Alþýðubandalagsins]] [[Flokkur:Forsetar Íslands]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 1996]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2004]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2012]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1971-1980]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1981-1990]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1991-2000]] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálafræðingar]] [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Ritstjórar Þjóðviljans]] [[Flokkur:Þingmenn Alþýðubandalagsins]] [[Flokkur:Manneskja ársins á Rás 2]] kr2krvqem5me05w2sgtdf5ntadpb54v 1959468 1959327 2026-04-10T11:37:16Z Arnsteinn 115329 1959468 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | forskeyti = Dr. | nafn = Ólafur Ragnar Grímsson | mynd = Ólafur Ragnar Grímsson, September 2011 (cropped).jpeg | myndatexti1 = Ólafur Ragnar árið 2011. | titill= [[Forseti Íslands]] | stjórnartíð_start = [[1. ágúst]] [[1996]] | stjórnartíð_end = [[30. júlí]] [[2016]] | forsætisráðherra = [[Davíð Oddsson]]<br>[[Halldór Ásgrímsson]]<br>[[Geir H. Haarde]]<br>[[Jóhanna Sigurðardóttir]]<br>[[Sigmundur Davíð Gunnlaugsson]]<br>[[Sigurður Ingi Jóhannsson]] | forveri = [[Vigdís Finnbogadóttir]] | eftirmaður = [[Guðni Th. Jóhannesson]] | titill2= [[Fjármálaráðherra Íslands]] | stjórnartíð_start2 = [[28. september]] [[1988]] | stjórnartíð_end2 = [[30. apríl]] [[1991]] | forsætisráðherra2 = [[Steingrímur Hermannsson]] | forveri2 = [[Jón Baldvin Hannibalsson]] | eftirmaður2 = [[Friðrik Sophusson]] | titill3= Formaður [[Alþýðubandalagið|Alþýðubandalagsins]] | stjórnartíð_start3 = [[1987]] | stjórnartíð_end3 = [[1995]] | forveri3 = [[Svavar Gestsson]] | eftirmaður3 = [[Margrét Frímannsdóttir]] | AÞ_CV = 440 | AÞ_frá1 = 1978 | AÞ_til1 = 1983 | AÞ_kjördæmi1= [[Reykjavíkurkjördæmi|Reykjavík]] | AÞ_flokkur1 = Alþýðubandalagið | AÞ_frá2 = 1991 | AÞ_til2 = 1996 | AÞ_kjördæmi2= [[Reykjaneskjördæmi|Reykjanes]] | AÞ_flokkur2 = Alþýðubandalagið | fæðingarnafn = Ólafur Ragnar Grímsson | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1943|5|14}} | fæðingarstaður = [[Ísafjarðarbær|Ísafjörður]], [[Ísland]]i | dauðadagur = | dauðastaður = | orsök_dauða = | þekktur_fyrir = Að vera [[forseti Íslands]] | stjórnmálaflokkur = [[Framsóknarflokkurinn]] (fyrir 1974)<br>[[Samtök frjálslyndra og vinstrimanna]] (1974–1976)<br>[[Alþýðubandalagið]] (1977–1996)<br>Óflokksbundinn (1996–) | starf = [[Stjórnmálamaður]] | laun = | trú = | maki = [[Dorrit Moussaieff]] (g. 2003)<br>[[Guðrún Katrín Þorbergsdóttir]] (g. 1974; d. 1998) | börn = Guðrún Tinna Ólafsdóttir, Svanhildur Ólafsdóttir | foreldrar = [[Grímur Kristgeirsson]], Svanhildur Ólafsdóttir | niðurmál = | hæð = 1.90 | þyngd = 105 | undirskrift = Signature of Ólafur Ragnar Grímsson.png }} '''Ólafur Ragnar Grímsson''' (f. [[14. maí]] [[1943]]) er fimmti [[forseti Íslands|forseti Íslands, fyrrum ráðherra og þingmaður]]. Ólafur er doktor í [[stjórnmálafræði]], hann var prófessor við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] og sat á þingi fyrir [[Samtök frjálslyndra og vinstri manna]] og [[Alþýðubandalagið]]. Áður var hann í [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokknum]] og var þar kenndur við [[Möðruvallahreyfingin|Möðruvallahreyfinguna]]. == Ævi == Ólafur fæddist á [[Ísafjörður við Skutulsfjörð|Ísafirði]] þann [[14. maí]] [[1943]], sonur [[Grímur Kristgeirsson|Gríms Kristgeirssonar]] [[Hárskeri|hárskera]] og [[Svanhildur Ólafsdóttir Hjartar|Svanhildar Ólafsdóttur Hjartar]] [[Húsmóðir|húsmóður]]. Árið [[1974]] kvæntist hann [[Guðrún Katrín Þorbergsdóttir|Guðrúnu Katrínu Þorbergsdóttur]] og ári seinna eignuðust þau dæturnar Guðrúnu Tinnu og Svanhildi Döllu. Guðrún lést úr [[hvítblæði]] árið [[1998]]. Á sextugsafmæli sínu árið [[2003]] kvæntist hann [[Dorrit Moussaieff]]. === Menntun === Hann lauk [[stúdentspróf]]i frá [[Menntaskólinn í Reykjavík|MR]] [[1962]] og gegndi þar embætti forseta [[Framtíðin|Framtíðarinnar]] [[1960]]-[[1961]]<ref name="forsetar Framtíðarinnar">{{Vefheimild|url=http://www.mr.is/index.php?option=com_content&view=article&id=469%3Aforsetar-framtiearinnar-1883-&catid=67&Itemid=997|titill=Forsetar Framtíðarinnar frá 1883|útgefandi=Menntaskólinn í Reykjavík}}</ref>. Eftir stúdentspróf fór hann til [[England]]s til að læra stjórnmálafræði og [[hagfræði]]. Árið [[1965]] útskrifaðist hann úr háskólanum í [[Manchester]] í [[England]]i með BA gráðu í báðum þeim fögum. Árið [[1970]] lauk hann doktorsgráðu í stjórnmálafræði úr sama skóla. [[Sigurður Sölvi Hauksson]] === Starfs- og pólitískur ferill === Ólafur lét snemma að sér kveða í stjórnmálum og sat í miðstjórn [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]] á árunum [[1967]] – [[1974]], framkvæmdastjórn sama flokks árin [[1969]] – [[1973]], en klauf sig frá flokknum ásamt fleirum í svokallaðri ''[[Möðruvallahreyfing]]u'' [[1974]]. Ólafur var í blaðstjórn [[Tíminn|Tímans]] [[1967]] – [[1971]], í útvarpsráði [[1971]] – [[1975]], formaður framkvæmdastjórnar Samtaka frjálslyndra og vinstri manna [[1974]] – [[1976]] og í miðstjórn og framkvæmdastjórn Alþýðubandalagsins frá [[1977]]. Hann var formaður framkvæmdastjórnar Alþýðubandalagsins á árunum [[1983]]–[[1987|87]]. Árið [[1987]] var hann kosinn formaður Alþýðubandalagsins og gegndi því til ársins [[1995]]. Lektor var Ólafur skipaður fyrir í stjórnmálafræði við Háskóla Íslands það var árið 1970 og hann lagði grunn að kennslu í stjórnmálafræði. Hann var skipaður sem fyrsti prófessor við Háskóla Íslands árið 1973<ref>[http://www.forseti.is/ForsetiIslands/OlafurRagnarGrimsson/ Ólafur Ragnar Grímsson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118025347/http://www.forseti.is/ForsetiIslands/OlafurRagnarGrimsson |date=2012-01-18 }} Forseti.is</ref> og var það í stjórnmálafræðinni. Ólafur stundaði rannsóknir í stjórnmálafræði við Háskóla Ísland á árunum 1970-1988. Ólafur var fyrst kosinn varaþingmaður árið [[1974]] og komst svo á þing [[1978]]. Árin 1974 og 1975 kom hann inn sem varaþingmaður fyrir Samtök frjálslyndra og vinstri manna, en eftir 1978 sat hann sem þingmaður fyrir Alþýðubandalagið. Ólafur gegndi embætti [[fjármálaráðherra]] árin [[1988]] – [[1991]] í síðustu ríkisstjórn [[Steingrímur Hermannsson|Steingríms Hermannssonar]]. Í [[Forsetakosningar 1996|forsetakosningunum 1996]] var hann síðan kjörinn í embætti forseta [[Ísland]]s, endurkjörinn í [[Forsetakosningar 2000|kosningunum árið 2000]] án atkvæðagreiðslu og aftur [[Forsetakosningar 2004|Forsetakosningarnar árið 2004]] (gegn [[Ástþór Magnússon|Ástþóri Magnússyni]] og [[Baldur Ágústsson|Baldri Ágústssyni]]). Hann var síðan aftur sjálfkjörinn [[2008]]. Í [[Forsetakosningar á Íslandi 2012|forsetakosningum árið 2012]] var Ólafur endurkjörinn með tæpt 53% fylgi. Í nýársávarpi sínu 1. janúar 2016 tilkynnti Ólafur að hann myndi ekki verða í framboði í [[Forsetakosningar á Islandi 2016|forsetakosningum]] það ár.<ref>{{H-vefur | url = http://ruv.is/frett/olafur-ragnar-gefur-ekki-kost-a-ser | titill = Ólafur Ragnar gefur ekki kost á sér | dagsetning = 01-01-2016 | miðill = Ríkisútvarpið | dags skoðað = 02-01-2016}}</ref> Ólafur gegndi stöðu lektors í stjórnmálafræði við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] á árunum [[1970]] til [[1973]] og stöðu prófessors árin [[1973]] – [[1993]]. == Forseti Íslands == [[Mynd:Vladimir Putin 19 April 2002-2.jpg|thumb|left|Ólafur Ragnar ásamt [[Vladímír Pútín]] Rússlandsforseta í [[Kreml (Moskva)|Kreml]] árið 2002.]] Ólafur er fyrsti forsetinn í sögu Íslands til þess að neita að skrifa undir lög frá [[Alþingi]], svonefnt ''[[fjölmiðlafrumvarpið|fjölmiðlafrumvarp]]''. 26. grein [[Stjórnarskrá lýðveldisins Íslands|stjórnarskrárinnar]] segir að þá skuli lögin vera sett í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðargreiðslu]], til þess kom ekki í þetta skiptið þar sem [[Ríkisstjórn Íslands|ríkisstjórnin]] ákvað að draga hið umdeilda [[frumvarp]] til baka áður en til þess kæmi. Skiptar skoðanir eru á meðal fræðimanna um raunverulega merkingu 26. greinarinnar, það er hvort að forseti geti yfirleitt beitt henni sökum hefða fyrrum forseta, greinin sjálf er hins vegar afdráttarlaus. Ólafur hefur verið umdeildur í starfi sínu sem forseti, en gagnrýni á störf hans jókst mjög eftir [[Bankahrunið á Íslandi|hrun íslensku bankanna]]; ekki síst vegna hlutar hans í útrás íslenskra fyrirtækja og sambands hans við íslenska auðmenn<ref>[http://larahanna.blog.is/blog/larahanna/video/7264/ Myndband - larahanna.blog.is<!-- Bot generated title -->]</ref>. === Synjun forseta á staðfestingu frumvarps til laga um fjölmiðla 2004 === Ólafur Ragnar Grímsson neitaði að staðfesta frumvarp að lögum um fjölmiðla ([[fjölmiðlafrumvarpið]]) árið 2004. Ákvörðunin var umdeild, en [[Alþingi]] tók í framhaldi frumvarpið af dagskrá, þ.a. ekki þótti nauðsynlegt að leggja það fyrir dóm þjóðarinnar í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]], eins og gera bar skv. stjórnarskrá Íslands. === Þátttaka forseta Íslands í Þróunarráði Indlands 2007 === Ólafur Ragnar Grímsson hlaut nokkra gagnrýni fyrir að taka þátt í [[Þróunarráð Indlands|Þróunarráði Indlands]], án þess að ráðfæra sig við forsætis- og utanríkis[[ráðherra]]. [[Þingforseti]], [[Halldór Blöndal]] gagnrýndi forsetann opinberlega fyrir ákvörðunina. === Hjartaaðgerð í október 2008 === Dagana 6. til 7. [[október]] [[2008]] fór forsetinn í [[hjartaþræðing]]u á [[LSH|Landspítala]]. Tilkynning um hjartaaðgerð forsetans barst ekki þjóðinni fyrr en nokkrum dögum síðar, en samkvæmt [[Stjórnarskrá Íslands|stjórnarskrá]] fara [[Forseti Íslands#Fjarvera|handhafar forsetavalds]] með völd forseta í forföllum hans. === Fundur forseta með sendiherrum Norðurlandanna og Rússlands í nóvember 2008 === Í nóvember 2008 var haldinn fundur með ráðherrum [[Norðurlöndin|Norðurlandanna]] og [[Rússland]]s, en þá var Ólafur mjög harðorður og skv. minnisblaði, sem lekið var til fjölmiðla átt forseti m.a. að hafa ávítað norðurlandaþjóðirnar fyrir að hafa ekki komið Íslandi til hjálpar í [[Efnahagskreppan á Íslandi 2008|fjármálakreppunni]]. Þann 16. febrúar 2009 ritaði [[Eiður Guðnason]] sendiherra harðorða grein þar sem hann taldi forsetann hafa sagt rangt frá ummmælum sínum í boðinu. === Geir Haarde biðst lausnar, 26. janúar 2009 === [[Mynd:Coat of Arms Ólafur Ragnar Grimsson (Order of the Seraphim).svg|thumb|right|Skjaldarmerki Ólafs Ragnars í sænsku Serafim-orðunni.]] [[Geir Haarde]], fyrrverandi [[forsætisráðherra]], baðst lausnar fyrir sig og ráðuneyti sitt á [[Bessastaðir|Bessastöðum]] [[26. janúar]] [[2009]]. Forseti veitti Geir lausn frá embætti og veitti síðar [[Jóhanna Sigurðardóttir|Jóhönnu Sigurðardóttur]] heimild til að leiða [[minnihlutastjórn]] [[Samfylkingin|Samfylkingar]] og [[Vinstri hreyfingin grænt framboð|vinstri Grænna]] fram að kosningum [[26. apríl]] sama ár. === Forseti hafnar undirskrift umdeildra Icesave-laga 2010 === Ólafur Ragnar Grímsson neitaði að staðfesta umdeild [[Icesave]]-lög [[5. janúar]] 2010, eftir að hafa áður tekið sér umhugsunarfrest frá gamlársdag 2009. Forseti sagðist með neituninni vilja vísa lögunum til þjóðarinnar í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]]. Ólafur er eini forseti lýðveldisins sem neitað hefur að skrifa undir lög, fyrst árið 2004 og síðar 2010. === Forseti vísar Icesave-lögum til þjóðaratkvæðagreiðslu 2011 === Ólafur Ragnar Grímsson hafnaði staðfestingu nýrra laga um Icesave og vísaði þeim til þjóðaratkvæðis [[20. febrúar]] 2011. === Framboð til forseta Íslands 2012 === Í nýársávarpi 2012 lét Ólafur að því liggja að hann hygðist snúa til annarra starfa og mundi því ekki bjóða sig fram til forseta Íslands 2012. Hann neitaði síðar að skýra mál sitt frekar, þegar hann var inntur eftir því. Efnt var til undirskriftasöfnunar til að skora á Ólaf að bjóða sig fram og skrifuðu rúmlega 30.000 undir áskorunina. Á blaðamannafundi í lok febrúar sagðist Ólafur vera að íhuga framboð og mundi gefa svar eftir eina til tvær vikur. Hann tilkynnti loks framboð sitt til forsetaembættis 4. mars 2012. Í [[Forsetakosningar á Íslandi 2012|forsetakosningunum 2012]] náði Ólafur endurkjöri með tæp 53% greiddra atkvæða. Hann var settur inn í embættið þann 1. ágúst og hófst þar með er 5. kjörtímabil hans sem forseti Íslands. Enginn fyrri forseta hefur setið lengur en 4 kjörtímabil. ===Nýársávarp 2016=== Í nýársávarpi 1. janúar 2016 lýsti Ólafur því yfir að hann hyggðst ekki sækja um endurkjör. En hann lagði áherslu á að halda áfram að vinna áfram að samvinnu á Norðurslóðum, með háskólunum, ungu fólki í vísindum, rannsóknum og fræðastarfi og styrkja þekkingartengslin milli Íslands og annarra landa.<ref>[http://www.ruv.is/frett/afdrattarlaus-yfirlysing Afdráttarlaus yfirlýsing] Skoðað 5. janúar 2016. </ref> ===Framboð til forseta 2016=== Ólafur Ragnar ákvað að bjóða sig enn einu sinni fram í [[Forsetakosningar á Íslandi 2016|forsetakosningunum 2016]]. Ólafur sagði fjöldi fólks hafa beðið sig um endurskoða ákvörðun sína um að bjóða sig ekki fram aftur. Þeir hefðu þá vísað til þeirra atburða sem gerðust í tengslum við afsögn Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar. Ekki væri hægt að horfa framhjá því að sambúð þings og þjóðar væri þrungin spennu.<ref>[http://www.ruv.is/frett/olafur-ragnar-bydur-sig-fram-aftur Ólafur ragnar býður sig fram aftur] Rúv. Skoðað, 18. apríl, 2016.</ref> Síðar dró hann framboðið tilbaka í ljósi þess að komnir væru sterkir frambjóðendur. == Ummæli í fjölmiðlum == === Viðtal við forseta Íslands í Silfri Egils 18. febrúar 2007 === Í viðtali í [[Silfur Egils|Silfri Egils]], 18. febrúar 2007, sagði Ólafur Ragnar Grímsson að forsetinn heyri ekki undir neitt [[ráðuneyti]] og nær væri að tala um að ráðuneytin heyri undir forseta ef menn vildu fara út í orðhengilshátt. Þessum ummælum var slegið upp í [[Morgunblaðið|Morgunblaðinu]] daginn eftir. [[Björg Thorarensen]], laga[[prófessor]] segir að í stjórnsýslulegu tilliti fari [[Forsætisráðuneyti Íslands|forsætisráðuneytið]] með alla umsýslu sem varðar forsetaembættið og megi því segja að forsætisráðuneytið fari með málefni forsetans. === Viðtal við forseta í Kastljósi RÚV haustið 2008 === Í viðtali í Kastljósi [[RÚV]] í kjölfar [[bankahrunið á Íslandi|bankahrunsins á Íslandi]] viðurkenndi Ólafur Ragnar hafa farið of geyst í að mæra útrás íslensku bankanna. == Tilvísanir == <div class="references-small"><references /></div> == Tenglar == {{wikivitnun}} * [http://forseti.is/ Vefsíða embættis forseta Íslands] * [http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?grein_id=549194 Ræða Ólafs Ragnars Grímssonar í Los Angeles 5. maí 2000] {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Vigdís Finnbogadóttir]] | titill=[[Forsetar Íslands|Forseti íslands]] | frá=[[1996]] | til=[[2016]] | eftir=[[Guðni Th. Jóhannesson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Jón Baldvin Hannibalsson]] | titill=[[Fjármálaráðherrar á Íslandi|Fjármálaráðherra]] | frá=[[28. september]] [[1988]] | til=[[30. apríl]] [[1991]] | eftir=[[Friðrik Sophusson]]}} {{Erfðatafla | fyrir=[[Pálmi R. Pálmason]] | titill=Forseti [[Framtíðin|Framtíðarinnar]] | frá=[[1960]] | til=[[1961]] | eftir=[[Gunnar Sigurðsson]]}} {{Töfluendir}} {{Forsetar Íslands}} {{Fjármálaráðherrar Íslands}} {{Annað ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{Þriðja ráðuneyti Steingríms Hermannssonar}} {{f|1943}} [[Flokkur:Fjármálaráðherrar Íslands]] [[Flokkur:Formenn Alþýðubandalagsins]] [[Flokkur:Forsetar Íslands]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 1996]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2004]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Íslands 2012]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1971-1980]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1981-1990]] [[Flokkur:Kjörnir Alþingismenn 1991-2000]] [[Flokkur:Íslenskir stjórnmálafræðingar]] [[Flokkur:Prófessorar við Háskóla Íslands]] [[Flokkur:Ritstjórar Þjóðviljans]] [[Flokkur:Þingmenn Alþýðubandalagsins]] [[Flokkur:Manneskja ársins á Rás 2]] dy58s0j8xhrexk9xew0ya8digr366wk 0 1606 1959372 1944389 2026-04-09T16:37:15Z Berserkur 10188 1959372 wikitext text/x-wiki {{Ár| [[1948]]|[[1949]]|[[1950]]|[[1951]]|[[1952]]|[[1953]]|[[1954]]| [[1941–1950]]|[[1951–1960]]|[[1961–1970]]| [[19. öldin]]|[[20. öldin]]|[[21. öldin]]| }} Árið '''1951''' ('''MCMLI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) == Á Íslandi == ===Atburðir=== * [[31. janúar]] - [[Glitfaxaslysið]]: Eitt mannskæðasta flugslys íslandssögunnar varð þegar flugvélin Glitfaxi brotlenti á Faxaflóa þegar vélin reyndi aðflug að Reykjavíkurflugvelli með þeim afleiðingum að 20 fórust. * [[maí]] - [[Skógræktarfélag Reykjavíkur]] hóf uppgræðslu og skógrækt í [[Öskjuhlíð]] og [[Elliðaárdalur|Elliðaárdal]] stuttu síðar. * [[5. maí]] - [[Varnarsamningur Íslands og Bandaríkjanna]] var undirritaður. * [[6. júní]] - [[Þjóðleikhúskjallarinn]] var opnaður. * [[27. júní]] - [[Krabbameinsfélag Íslands]] var stofnað. * [[29. júní]] - [[Ungmenna og íþróttasamband Ólafsfjarðar]] var stofnað. * [[23. júlí]] - [[Frímúrarareglan á Íslandi]] var stofnuð. * [[Júlí]] - Framkvæmdir hófust við gerð [[Akureyrarflugvöllur|Akureyrarflugvallar]]. * [[Nóvember]] - [[Armed Forces Radio and Television Service Keflavik]] eða ''Kanaútvarpið'' hóf útsendingar. * [[3. nóvember]] - Kvikmyndin [[Niðursetningurinn]] var frumsýnd. * [[25. desember]] - [[Körfuknattleiksfélagið Gosi]] var stofnað. ===Ódagsett=== * Varðskipið [[Þór III (skip)|Þór III]] var keypt til landsins frá Danmörku. * [[Þjóðvarnarfélagið]] var lagt niður. * [[Menningar- og friðarsamtök íslenskra kvenna]] voru stofnuð. * Tímaritið [[Heima er bezt]] kom fyrst út. * [[Fimleikafélagið Björk]] var stofnað. * [[Óslóartréð]]: Norðmenn færðu Íslendingum að gjöf jólatré fyrst. '''Fædd''' * [[8. apríl]] - [[Geir H. Haarde]], stjórnmálamaður. * [[16. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], tónlistarmaður (d. [[2026]]) * [[21. desember]] - [[Ólafur Haukur Johnson]], [[skólastjóri]] [[Menntaskólinn Hraðbraut|Menntaskólans Hraðbrautar]] '''Dáin''' * [[7. júlí]] - [[Steingrímur Arason]] - Kennari og þýðandi barnabóka. == Erlendis == ===Atburðir=== *[[4. janúar]] - [[Kóreustríðið]]: Kínverjar og Norður-Kóreumenn náðu yfirráðum yfir [[Seúl]] í annað skipti. * [[21. janúar]] - Lamington-fjall á Papúa Nýju-Gíneu gaus með eim afleiðingum að um 3.000 létust. *[[1. febrúar]] - [[Nepal]]ska byltingin leiddi til lýðræðislegra kosninga. *[[19. febrúar]] - Jean Lee varð síðast konan sem var [[aftaka|hengd opinberlega]] í Ástralíu. *[[2. mars]] - Fyrsti [[NBA]]-stjörnuleikurinn var spilaður í Boston Garden. * [[29. mars]] - ** [[Rosenberg-hjónin]] voru dæmd til dauða í Bandaríkjunum fyrir njósnir fyrir Sovétmenn. ** Kvikmyndin ''[[Allt um Evu]]'' hlaut óskarsverðlaun sem besta myndin og alls 6 verðlaun. * [[11. apríl]] - Bandaríkjaforseti setti hershöfðingjann [[Douglas MacArthur]] af í Kóreustríðinu. MacArthur hafði m.a. stungið upp á notkun kjarnavopna. *[[20. júlí]] - [[Abdúlla 1. Jórdaníukonungur]] var ráðinn af dögum af Palestínumanni. *[[8. september]] - Bandaríkin og Japan skrifuðu undir samning um viðveru bandaríkjahers í Japan til lengri tíma. *[[9. september]] - Kommúnistaher [[Kína]] réðst inn í [[Lhasa]] í Tíbet. * [[20. september]] - [[Tyrkland]] og [[Grikkland]] gengu í [[NATÓ]]. *[[16. október]] - Forsætisráðherra [[Pakistan]]s, Liaquat Ali Khan, var ráðinn af dögum. *[[26. október]] - [[Winston Churchill]] var endurkjörinn forsætisráðherra Bretlands. *[[2. nóvember]] - 6000 breskum hermönnum var flogið til [[Súesskurðurinn|Súesskurðsins]] til að bæla niður ófrið. *[[11. nóvember]] - [[Juan Perón]] var endurkjörinn forseti Argentínu. *[[24. desember]] - [[Líbía]] hlaut sjálfstæði frá Ítalíu. *[[31. desember]] - [[Marshall-áætlunin]] tekur enda. 13.3 milljarði bandaríkjadala var varið til að endurbyggja Evrópu eftir [[seinni heimsstyrjöld]]. * [[Höfuðstöðvar Sameinuðu þjóðanna]] opnuðu. * [[Alþjóðasamband jafnaðarmanna]] var stofnað. '''Fædd''' * [[20. febrúar]] - [[Gordon Brown]], forsætisráðherra [[Bretland]]s. * [[29. september]] - [[Michelle Bachelet]], forseti Chile. '''Dáin''' * [[19. febrúar]] - [[André Gide]], franskur rithöfundur og Nóbelsverðlaunahafi (f. [[1869]]). == [[Nóbelsverðlaunin]] == * [[Nóbelsverðlaun_í_eðlisfræði|Eðlisfræði]] - [[Sir John Douglas Cockcroft]], [[Ernest Thomas Sinton Walton]] * [[Nóbelsverðlaun_í_efnafræði|Efnafræði]] - [[Edwin Mattison McMillan]], [[Glenn Theodore Seaborg]] * [[Nóbelsverðlaun_í_læknisfræði|Læknisfræði]] - [[Max Theiler]] * [[Nóbelsverðlaun_í_bókmenntum|Bókmenntir]] - [[Par Fabian Lagerkvist|Pär Fabian Lagerkvist]] * [[Friðarverðlaun Nóbels|Friðarverðlaun]] - [[Léon Jouhaux]] [[Flokkur:1951]] suh8phmei9din0zionzeenxbh4jkfoy 0 2256 1959458 1957421 2026-04-10T10:53:31Z ~2026-22023-69 115383 Skipti út innihaldi með „{{Land | nafn = Lýðveldið Frakkland | nafn_í_eignarfalli = Frakklands | nafn_á_frummáli = {{nobold|République française}} | fáni = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg | skjaldarmerki = Armoiries_république_française.svg | kjörorð = Liberté, égalité, fraternité | kjörorð_tungumál=franska | kjörorð_þýðing=[[Frelsi, jafnrétti, bræðralag]] | þjóðsöngur = [[La Marseillaise]]<br /> | staðsetningarkort = E...“ 1959458 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Frakkland | nafn_í_eignarfalli = Frakklands | nafn_á_frummáli = {{nobold|République française}} | fáni = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg | skjaldarmerki = Armoiries_république_française.svg | kjörorð = Liberté, égalité, fraternité | kjörorð_tungumál=franska | kjörorð_þýðing=[[Frelsi, jafnrétti, bræðralag]] | þjóðsöngur = [[La Marseillaise]]<br /> | staðsetningarkort = EU-France_(orthographic_projection).svg | höfuðborg = [[París]] | tungumál = [[Franska]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Frakklands|Forseti]] | titill_leiðtoga2 =[[Forsætisráðherra Frakklands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Emmanuel Macron]] | nafn_leiðtoga2 =[[Sébastien Lecornu]] | staða = Stofnun | atburður1 = [[Verdun-samningurinn]] | dagsetning1 = 843 | atburður2 = Núgildandi stjórnarskrá | dagsetning2 = 1958 | ESBaðild=[[25. mars]] [[1957]] | flatarmál = 640.679 | stærðarsæti = 42 | hlutfall_vatns = 0,86 | fólksfjöldi = 68.042.591 | mannfjöldaár = 2023 | mannfjöldasæti = 20 | íbúar_á_ferkílómetra = 121 | VLF = 2.954 | VLF_ár = 2020 | VLF_sæti = 10 | VLF_á_mann = 45.454 | VLF_á_mann_sæti = 26 | VÞL = {{hækkun}} 0.901 | VÞL_ár = 2019 | VÞL_sæti = 26 | gjaldmiðill = [[Evra]] | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | umferð=hægra | tld = fr | símakóði = 33 |}} {{Vísindavefurinn|7361|Hverjar eru fimm helstu borgir Frakklands?}} {{Héruð Frakklands}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{G-20}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Frakkland]] [[Flokkur:Evrópusambandslönd]] bdqz1w9khqcvyyp2iw6nd9uc7w22s92 1959459 1959458 2026-04-10T10:59:57Z TKSnaevarr 53243 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-22023-69|~2026-22023-69]] ([[User talk:~2026-22023-69|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:SchlurcherBot|SchlurcherBot]] 1957421 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Lýðveldið Frakkland | nafn_í_eignarfalli = Frakklands | nafn_á_frummáli = {{nobold|République française}} | fáni = Flag of France (1794–1815, 1830–1974, 2020–present).svg | skjaldarmerki = Armoiries_république_française.svg | kjörorð = Liberté, égalité, fraternité | kjörorð_tungumál=franska | kjörorð_þýðing=[[Frelsi, jafnrétti, bræðralag]] | þjóðsöngur = [[La Marseillaise]]<br /> | staðsetningarkort = EU-France_(orthographic_projection).svg | höfuðborg = [[París]] | tungumál = [[Franska]] | stjórnarfar = [[Lýðveldi]] | titill_leiðtoga1 = [[Forseti Frakklands|Forseti]] | titill_leiðtoga2 =[[Forsætisráðherra Frakklands|Forsætisráðherra]] | nafn_leiðtoga1 = [[Emmanuel Macron]] | nafn_leiðtoga2 =[[Sébastien Lecornu]] | staða = Stofnun | atburður1 = [[Verdun-samningurinn]] | dagsetning1 = 843 | atburður2 = Núgildandi stjórnarskrá | dagsetning2 = 1958 | ESBaðild=[[25. mars]] [[1957]] | flatarmál = 640.679 | stærðarsæti = 42 | hlutfall_vatns = 0,86 | fólksfjöldi = 68.042.591 | mannfjöldaár = 2023 | mannfjöldasæti = 20 | íbúar_á_ferkílómetra = 121 | VLF = 2.954 | VLF_ár = 2020 | VLF_sæti = 10 | VLF_á_mann = 45.454 | VLF_á_mann_sæti = 26 | VÞL = {{hækkun}} 0.901 | VÞL_ár = 2019 | VÞL_sæti = 26 | gjaldmiðill = [[Evra]] | tímabelti = [[UTC]]+1 (+2 [[Evrópskur sumartími|á sumrin]]) | umferð=hægra | tld = fr | símakóði = 33 |}} '''Frakkland''' eða '''Lýðveldið Frakkland''', ([[franska]] ''République française'' eða ''France'') er land í Vestur-[[Evrópa|Evrópu]] sem nær frá Miðjarðarhafi í suðri að [[Ermarsund]]i í norðri og frá [[Rín (fljót)|Rín]] í austri að [[Atlantshaf]]i í vestri. Vegna lögunar landsins gengur það oft undir heitinu „sexhyrningurinn“ (fr. ''Hexagone'') hjá Frökkum sjálfum. Í Evrópu á Frakkland landamæri að [[Belgía|Belgíu]], [[Lúxemborg]], [[Þýskaland]]i, [[Sviss]], [[Ítalía|Ítalíu]], [[Mónakó]], [[Spánn|Spáni]] og [[Andorra]], en [[handanhafssýsla|handanhafssýslur]] þess í öðrum heimsálfum eiga landamæri að [[Brasilía|Brasilíu]], [[Súrínam]] og [[Hollensku Antillaeyjar|Hollensku Antillaeyjum]]. Landið tengist [[Bretlandseyjar|Bretlandseyjum]] gegnum [[Ermarsundsgöng]]in. Frakkland skiptist í 18 héruð (þar af 5 utan Evrópu) sem ná yfir samanlagt 643.801 km². Þar búa yfir 68 milljónir manna. Frakkland er [[einingarríki]] sem býr við [[forsetaþingræði]]. Höfuðborg landsins er [[París]] sem er jafnframt efnahagsleg og menningarleg höfuðborg. Aðrar stórar borgir eru [[Lyon]], [[Marseille]], [[Toulouse]], [[Bordeaux]], [[Lille]] og [[Nice]]. Frakkland og hjálendur þess ná yfir 12 [[tímabelti]], sem er það mesta sem þekkist. Elstu merki um byggð í Frakklandi eru frá [[fornsteinöld]]. Á [[járnöld]] settust [[Keltar]] sem nefndust [[Gallar]] að þar sem Frakkland er nú. [[Rómaveldi]] lagði landið undir sig árið [[51 f.Kr.]] og [[franska]] þróaðist sem tungumál út frá blöndun gallverskrar og rómverskrar menningar. Hinir [[Germanar|germönsku]] [[Frankar]] lögðu landið undir sig árið 476 og stofnuðu þar konungsríkið [[Frankía|Frankíu]] sem varð kjarni veldis [[Karlungar|Karlunga]]. Með [[Verdun-samningurinn|Verdun-samningnum]] 843 var ríkinu skipt og [[Vestur-Frankía]] varð [[konungsríkið Frakkland]] árið 987. Frakkland var öflugt [[lénsveldi]] á [[hámiðaldir|hámiðöldum]] en átök um yfirráð yfir lénum milli frönsku og ensku konungsættanna leiddu til [[Hundrað ára stríðið|Hundrað ára stríðsins]] á 14. og 15. öld. Þá tók að verða til sérstök frönsk sjálfsmynd. Eftir lok stríðsins blómstraði frönsk menning í [[franska endurreisnin|frönsku endurreisninni]] milli 15. og 17. aldar. Um leið átti landið í átökum við [[Spánn|Spán]] og [[Heilaga rómverska ríkið]] og kom sér upp [[Franska heimsveldið|nýlenduveldi]] sem á 20. öld var það annað stærsta í heimi á eftir [[Breska heimsveldið|breska heimsveldinu]]. Eftir borgarastyrjaldir á 17. öld blómstraði Frakkland undir stjórn [[Loðvík 14.|Loðvíks 14.]]. Á 18. öld beið það ósigra gegn Bretlandi í [[Sjö ára stríðið|Sjö ára stríðinu]], studdi sjálfstæði [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]] en varð sjálft vettvangur [[Franska byltingin|Frönsku byltingarinnar]] sem steypti konungi af stóli og stofnaði [[Fyrsta franska lýðveldið|lýðveldi]] árið 1789. Frakklandi náði hátindi sem hernaðarveldi undir stjórn [[Napóleon Bónaparte|Napóleons Bónaparte]] í upphafi 19. aldar. Hann lagði undir sig stærstan hluta af meginlandi Evrópu og stofnaði [[fyrsta franska keisaradæmið]]. [[Frönsku byltingarstríðin]] og [[Napóleonsstyrjaldirnar]] höfðu mikil áhrif á þróun Evrópu og mannkynssöguna alla. Hrun keisaradæmisins var upphafið að hnignunartímabili og endurteknum stjórnarkreppum fram að stofnun [[Þriðja franska lýðveldið|þriðja franska lýðveldisins]] í [[Fransk-prússneska stríðið|fransk-prússneska stríðinu]] 1870. Í kjölfarið blómstruðu vísindi og listir og efnahagsuppgangur varð á tímabilinu sem kallað var ''[[Belle Époque]]'' („fagra tímabilið“). Frakkland var einn Bandamanna í [[fyrri heimsstyrjöld]] og [[síðari heimsstyrjöld]] þar sem landið var að hluta hernumið af [[Þýskaland|Þjóðverjum]] frá 1940 til 1944. Eftir stríð var [[fjórða franska lýðveldið]] stofnað, en það leystist upp eftir ósigra Frakka í [[styrjöldin í Alsír|styrjöldinni í Alsír]]. [[Fimmta franska lýðveldið]] var stofnað af [[Charles de Gaulle]] árið 1958. Nær allar nýlendur Frakka fengu sjálfstæði eftir 1960, en margar þeirra hafa enn mikil stjórnmálaleg, menningarleg og efnahagsleg tengsl við Frakkland. Frakkland hefur lengi talist vera miðstöð [[list]]a, [[vísindi|vísinda]] og [[heimspeki]]. Landið er í 5. sæti yfir fjölda færslna á [[Heimsminjaskrá UNESCO]] og er vinsælasta ferðamannaland heims, með yfir 89 milljón ferðamenn árið 2018. Frakkland er [[þróað ríki]] og [[lönd eftir landsframleiðslu (nafnvirði)|sjöunda stærsta hagkerfi heims að nafnvirði]], og það níunda stærsta kaupmáttarjafnað. Landið situr hátt á listum yfir [[menntun]], [[heilbrigðisþjónusta|heilbrigðisþjónustu]], [[lífslíkur]] og [[vísitala um þróun lífsgæða|lífsgæði]]. Á heimsvísu er Frakkland enn [[stórveldi]] og á fast sæti í [[Öryggisráð Sameinuðu þjóðanna|Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna]]. Frakkland er meðal stofnaðila [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] og [[Atlantshafsbandalagið|Atlantshafsbandalagsins]]. Það á aðild að [[G7]], [[Öryggis- og samvinnustofnun Evrópu]] og [[Samtök frönskumælandi ríkja|Samtökum frönskumælandi ríkja]]. == Saga == {{Aðalgrein|Saga Frakklands}} Frakkland nútímans tekur yfir svipað svæði og hið forna hérað [[Gallía]] þar sem [[Gallar]] bjuggu en þeir voru [[Keltar|keltnesk]] þjóð. Á fyrstu öld fyrir Krist var Gallía innlimuð í [[Rómaveldi]] og tóku íbúarnir upp latneska tungu og menningu. [[Kristni]] skaut rótum í landinu á annarri og þriðju öld eftir Krist. Á fjórðu öld tóku [[Germanir|germanskir]] ættflokkar að streyma yfir [[Rín (fljót)|Rín]] sem markaði austurlandamæri Gallíu. Í þeim hópi voru [[Frankar]] mest áberandi en af þeim er nafn Frakklands dregið. Samfelld tilvist Frakklands sem sérstaks ríkis er talin hefjast á 9. öld þegar Frankaveldi [[Karlamagnús]]ar skiptist í vestur- og austurhluta. Austurhlutinn náði þá yfir það svæði sem nú er [[Þýskaland]] og er þessi skipting oft einnig talin marka upphaf Þýskalands. [[Mynd:Bayeux Tapestry scene57 Harold death.jpg|thumb|266x266dp|Normandíbúar lögðu undir sig England árið 1066.]] Normannar lögðu undir sig England árið 1066 sem síðar leiddi til togstreitu milli afkomenda [[Vilhjálmur 1. Englandskonungur|Vilhjálms sigursæla]] hertoga af Normandí og konunga Frakklands í hinu svokallaða [[Hundrað ára stríðið|hundrað ára stríði]]. Frakkland var [[Konungsríkið Frakkland|konungsríki]] allt til ársins [[1792]] þegar [[Fyrsta franska lýðveldið|lýðveldi]] var komið á í kjölfar [[Franska byltingin|frönsku byltingarinnar]]. [[Napóleon Bónaparte]] náði svo undirtökum í lýðveldinu og lýsti sjálfan sig [[Keisari|keisara]] [[1804]]. Napóleon lagði undir sig stóran hluta Evrópu með landvinningum og með því að koma skyldmennum til áhrifa í mörgum konungsríkjum þess tíma. Napóleon var settur af árið [[1815]] og var gamla konungsríkið endurreist. Það var svo afnumið með [[Annað franska lýðveldið|öðru lýðveldinu]] sem síðar var afnumið með öðru keisaraveldinu undir forustu [[Napóleon III|bróðursonar Napóleons]]. Honum var svo steypt af stóli og [[Þriðja franska lýðveldið|þriðja lýðveldið]] aftur komið á [[1870]]. Í síðari heimsstyrjöldinni hernámu Þjóðverjar norðanvert Frakkland, en svonefnd [[Vichystjórnin|Vichystjórn]] stýrði suðurhlutanum. Að stríðinu loknu var stofnsett svokallað [[Fjórða franska lýðveldið|fjórða lýðveldi]] sem varð loks [[Fimmta franska lýðveldið|fimmta lýðveldið]] með stjórnskipunarbreytingum sem samþykktar voru í þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1958. Frakkland var meðal sigurvegara í [[Fyrri heimsstyrjöld|fyrri]] og [[Seinni heimsstyrjöld|seinni]] heimsstyrjöldinni en hafði enga burði eftir stríðin til að viðhalda stórveldisstöðu sinni í heiminum. Eftir stríðið hafa tekist sættir með Frökkum og Þjóðverjum og hefur samvinna þessara þjóða verið kjarninn í stofnunum eins og Evrópusambandinu en Frakkar hafa verið hvað harðastir stuðningsmenn þess að efla samstarf Evrópuríkja á sviði stjórnmála, varnar- og öryggismála. == Landfræði == [[Mynd:France radar 2.jpg|left|thumb|Hæðakort af Frakklandi.]] Landamæri Frakklands í Evrópu eru 2970 km að lengd og snúa að eftirtöldum átta ríkjum: [[Spánn|Spáni]] (650 km), [[Belgía|Belgíu]] (620 km), [[Sviss]] (572 km), [[Ítalía|Ítalíu]] (515 km), [[Þýskaland]]i (450 km), [[Lúxemborg]] (73 km), [[Andorra]] (57 km) og [[Mónakó]] (4,5 km). Í Suður-Ameríku á [[Franska Gvæjana]] landamæri að [[Brasilía|Brasilíu]] (580 km) og [[Súrínam]] (520 km). [[Saint-Martin-ey]] í [[Antillaeyjar|Antillaeyjaklasanum]] skiptist milli Frakklands og Hollands. Loks gera Frakkar tilkall til svonefndrar [[Terre Adélie]] á Suðurskautslandinu. Stjórnsýsla á þessum yfirráðasvæðum Frakklands er með ýmsum hætti og ganga þau eftir því undir fjölbreytilegum nöfnum, allt frá „handanhafssýslu“ til „handanhafssvæðis“. Meginland Frakklands einkennist af mjög fjölbreyttu landslagi, allt frá flatlendinu með norður- og vesturströndinni að fjallakeðjunum í suðaustri ([[Alparnir|Ölpunum]]) og suðvestri ([[Pýreneafjöll]]um). Í frönsku Ölpunum er hæsti fjallstindur í vestanverðri Evrópu, [[Mont Blanc]], sem er talinn 4810 m. Í landinu er víða fjalllendi sem er eldra að uppruna, til að mynda [[Franska miðhálendið|miðhálendið]] (''[[Massif Central]]''), [[Júrafjöll]], [[Vogesafjöll]] og loks [[Ardennafjöll]] sem eru bæði klettótt og vaxin þéttum skógi. Frakkar njóta þess einnig að eiga mikið kerfi vatnsfalla en helstu fljótin eru [[Leira (fljót)|Leira]], [[Rón]] (kemur upp í Sviss), [[Garonne]] (kemur upp á [[Spáni]]), [[Signa (á)|Signa]] og nokkur hluti árinnar [[Rín (fljót)|Rín]], en einnig [[Somme]] og [[Vilaine]]. [[Meuse]] er eina stórfljótið í Frakklandi sem hefur ekki verið aðlagað skipaumferð. Landsvæði Frakklands í [[Evrópu]] er 544 000 km², en með svæðunum utan Evrópu fer sú tala upp í 640 000. Vegna mikils fjölda franskra yfirráðasvæða um allan heim sem snúa að [[haf]]i ræður Frakkland yfir annarri stærstu [[efnahagslögsaga|efnahagslögsögu]] heims á eftir Bandaríkjunum, samtals mælist hún 11.035.000 km². == Stjórnmál == === Stjórnarfar === Frakkland er [[einingarríki]] þar sem stjórnskipan byggir á [[forsetaþingræði]].<ref>{{Cite web |title=Constitutional Limits on Government: Country Studies – France |url=https://www.democracyweb.org/limits/france.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828081904/http://democracyweb.org/limits/france.php |archive-date=28 August 2013 |access-date=30 September 2013 |website=Democracy Web: Comparative studies in Freedom}}</ref> Landið á sér langa lýðræðishefð sem mótað hefur stjórnmál, menningu og sjálfsmynd frönsku þjóðarinnar.<ref name=":1">{{Cite web |title=France {{!}} History, Map, Flag, Capital, & Facts |url=https://www.britannica.com/place/France |access-date=27 August 2021 |website=Encyclopedia Britannica |language=en |archive-date=14 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150614044325/https://www.britannica.com/place/France |url-status=live }}</ref> Stjórnskipan landsins hefur oft tekið stakkaskiptum en núgildandi stjórnskipan er kennd við [[fimmta franska lýðveldið]] og var tekin upp með samþykkt nýrrar stjórnarskrár [[1958]].<ref>{{Cite book |first=Helen |last=Drake |title=Contemporary France |date=2011 |publisher=Palgrave Macmillan |isbn=978-0-333-79243-8 |page=[https://books.google.com/books?id=7L8cBQAAQBAJ&pg=PA95 95] |doi=10.1007/978-0-230-36688-6}}</ref> Með þeirri stjórnarskrá var horfið frá hreinu [[þingræði]] og völd forseta styrkt verulega á kostnað löggjafarþingsins í því skyni að koma á meiri stöðugleika í stjórnmálum landsins en ríkt hafði í tíð þriðja og fjórða lýðveldisins.<ref name=":1"/> Framkvæmdavaldið er í höndum tveggja embættismanna. Annarsvegar er það [[forseti Frakklands]] sem er kjörinn beint af kjósendum til fimm ára í senn.<ref>{{Cite web |title=Le quinquennat : le référendum du 24 Septembre 2000 |trans-title=The 5-year term: referendum of 24 September 2000 |url=http://www.ladocumentationfrancaise.fr/dossiers/quinquennat/index.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100812105736/http://www.ladocumentationfrancaise.fr/dossiers/quinquennat/index.shtml |archive-date=12 August 2010 |language=fr}}</ref> Hins vegar er það [[Forsætisráðherra Frakklands|forsætisráðherrann]] sem skipaður er af forsetanum til að [[ríkisstjórnarleiðtogi|leiða ríkisstjórn]]. Forsetinn hefur vald til þess að [[þingrof|rjúfa þing]] og til þess að leggja mál beint í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] án aðkomu þingsins. Forseti skipar einnig dómara og aðra embættismenn auk þess sem hann skrifar undir samninga við önnur ríki og er æðsti yfirmaður alls [[Frakklandsher|herafla landsins]]. Hlutverk forsætisráðherra snýr hins vegar meira að innanlandsmálum og daglegum ríkisrekstri.<ref>{{Cite web |date=13 March 2013 |title=The French National Assembly – Constitution of October 4, 1958 |url=http://www.assemblee-nationale.fr/english/8ab.asp |archive-url=https://web.archive.org/web/20130313212736/http://www.assemblee-nationale.fr/english/8ab.asp |archive-date=13 March 2013 |access-date=27 August 2021}}</ref> [[Franska þingið]] fer með löggjafarvaldið og skiptist í tvær þingdeildir. [[Franska þjóðþingið|Þjóðþingið]] (Assemblée nationale) er neðri deildin en [[franska öldungadeildin|öldungadeildin]] (Sénat) er efri deildin.<ref>{{Cite web |title=The National Assembly and the Senate&nbsp;– General Characteristics of the Parliament |url=http://www.assemblee-nationale.fr/english/synthetic_files/file_4.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081205055025/http://www.assemblee-nationale.fr/english/synthetic_files/file_4.asp |archive-date=5 December 2008 |website=Assemblée Nationale}}</ref> Á þjóðþinginu sitja 577 fulltrúar sem kjörnir eru af almenningi úr [[einmenningskjördæmi|einmenningskjördæmum]] til fimm ára í senn.<ref>{{Cite web |title=Election of deputies |url=http://www.assemblee-nationale.fr/english/election.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110704054719/http://www.assemblee-nationale.fr/english/election.asp |archive-date=4 July 2011 |website=Assemblée Nationale}}</ref> Þingmenn efri deildar eru hins vegar kjörnir af fulltrúum sveitar- og hérðasstjórna. Kjörtímabil þeirra er sex ár og er kosið um helming sæta í öldungadeildinni á þriggja ára fresti.<ref>{{Cite web |title=The senatorial elections |url=http://www.senat.fr/lng/en/election_senateurs.html |website=Sénate |access-date=30 July 2010 |archive-date=15 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110615001205/http://www.senat.fr/lng/en/election_senateurs.html |url-status=dead }}</ref> Þjóðþingið er mun valdameira en öldungadeildin og getur samþykkt löggjöf gegn vilja öldungadeildar auk þess sem þjóðþingið getur vikið forsætisráðherra úr embætti.<ref>{{Cite web |date=18 August 2007 |title=Le role du Sénat |trans-title=What is the purpose of the Senate? |url=http://www.politique.net/2007081801-le-role-du-senat.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20100618060857/http://www.politique.net/2007081801-le-role-du-senat.htm |archive-date=18 June 2010 |language=fr}}</ref> === Stjórnsýslustig === [[Mynd:Regions France 2016.svg|thumb|261x261dp|Héruð Frakklands]] Stjórnsýslustig í Frakklandi eru mörg. Ríkið skiptist í 18 '''stjórnsýsluhéruð''', 13 héruð í Evrópu og 5 utan álfunnar svonefnd „handanhafshéruð“. Þessi héruð skiptast síðan í 101 '''sýslu'''. Þær eru tölusettar (í stórum dráttum eftir stafrófsröð) og ráðast póstnúmer, skráningarnúmer ökutækja og fleira af því. Sýslurnar skiptast síðan í 342 '''sýsluhverfi''' ''(franska: arrondissements)''. Þau hafa enga kjörna fulltrúa og þjóna eingöngu tæknilegu hlutverki í skipulagi ríkisstofnana. Sýsluhverfin skiptast síðan niður í 2.054 '''kantónur''' ''(franska: cantons)'' sem eru fyrst og fremst kosningakjördæmi. Sýsluhverfin skiptast einnig í 34.945 '''sveitarfélög''' ''(franska: communes)'' er hafa kjörinnar sveitastjórnir. Héruðin, sýslurnar og sveitarfélögin kallast „umdæmi“ ''(franska: collectivités territoriales)'', en það þýðir að þau hafa á að skipa bæði kjörnum fulltrúum og framkvæmdavaldi ólíkt því sem gildir um sýsluhverfin og kantónurnar. Fimm af ofangreindum sýslum eru svonefndar „handanhafssýslur“ er falla saman við handanhafshéruðin fimm. Þau eru fullgildur hluti Frakklands (og þar með Evrópusambandsins) og hafa þannig að mestu sömu stöðu og sýslur á meginlandi Frakklands. == Lýðfræði == {{Aðalgrein|Lýðfræði Frakklands}} === Mannfjöldi === Íbúafjöldi í Frakklandi er um 63 milljónir (2006). [[Manntal]] fór fram með reglulegu millibili frá árinu 1801 en frá árinu 2004 hefur mannfjöldaskráin verið haldin óslitið. Fjölgun íbúa í Frakklandi er einhver sú mesta í Evrópu og stafar það bæði af tiltölulega hárri fæðingatölu og miklum fjölda innflytjenda. Engu að síður fjölgar öldruðum í Frakklandi hlutfallslega mjög ört vegna hækkandi meðalaldurs og sökum þess að fjölmennar kynslóðir eftirstríðsáranna eru nú farnar að bætast í þann hóp. {| border="0" width="100%" | [[Mynd:france cities.png|thumb|left|230px|Borgarsvæði í Frakklandi með 100 000 íbúum eða fleiri]] |[[Mynd:Population of France.svg|thumb|400px|right|Mannfjöldaþróun milli áranna [[1960]] og [[2010]] (tölurnar eru fengnar frá [[Department of Economic and Social Affairs|DESA]], 2012). Tölurnar sýna milljónir íbúa.]] |} [[Mynd:MSM sunset 02.JPG|thumb|408x408dp|Mont Saint-Michel í Normandí]] === Trúarbrögð === Eins og í ýmsum öðrum Evrópuríkjum telst ekki við hæfi í Frakklandi að ríkið grennslist fyrir um trúarlíf þegnanna. Ýmsar sjálfstæðar stofnanir stunda þó slíkar rannsóknir. Meðal annars fer fram á þriggja ára fresti könnun á vegum stofnunarinnar CSA. Samkvæmt könnun frá árinu 2004, sem náði til úrtaks 18.068 Frakka, segjast 64,3% [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólskrar trúar]] en 27% segjast vera [[Guðleysi|guðleysingjar]]. Hlutfall kaþólskra hafði þá fallið úr 69% á þremur árum. Þannig teljast um 30 milljónir fullorðinna Frakka kaþólskrar trúar en fjórar milljónir alls tilheyra öðrum trúarbrögðum, fyrst og fremst [[íslam]] og mótmælendakirkjum. Flestir hinna kaþólsku segjast ekki leggja rækt við trúna. Samkvæmt könnun á vegum stofnunarinnar IFOP, sem fram fór í apríl árið 2004, segjast 44% Frakka [[Trúleysi|ekki trúaðir]]. Árið 1947 var sá hópur ekki nema 20% þjóðarinnar. == Menning == {{Aðalgrein|Frönsk menning}} === Bókmenntir === {{Aðalgrein|Franskar bókmenntir}} [[Mynd:Molière - Nicolas Mignard (1658).jpg|thumb|upright|[[Molière]] er vinsælasta gamanleikaskjáld Frakka.<ref>[http://www.comedie-francaise.fr/histoire-et-patrimoine?id=525 „Auteurs et répertoires“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100919234251/http://comedie-francaise.fr/histoire-et-patrimoine?id=525 |date=2010-09-19 }} - Opinber síða Comédie Française</ref>]] Elstu bókmenntir Frakka voru samdar á [[Miðaldir|miðöldum]] en þá var ekkert eitt tungumál talað á því landsvæði sem í dag tilheyrir Frakklandi. [[Franska]] var enn að verða til úr [[Latína|latínu]] snemma á miðöldum og ýmsar mállýskur voru talaðar en engin réttritun. Höfundar franskra mimðaldabókmennta eru ókunnir, sem sem höfundar verkanna ''[[Tristan og Ísold]]'' og ''[[Lancelot og hið heilaga gral]]''. Ýmiss franskur miðaldakveðskapur sótti innblástur til þjóðsagna, til dæmis [[Rolandskvæði]]. „Roman de Renart“, sem [[Perrout de Saint Cloude]] samdi árið 1175, segir söguna af [[Reynard]] (refinum) og er annað dæmi um snemmfranskar bókmenntir. Nöfn nokkurra höfunda eru þekkt, þar á meðal [[Chrétien de Troyes]] og [[Vilhjálmur 9. af Aquitaniu]], sem ritaði á [[Okkitíska|okkitísku]]. [[Mynd:Bonnat Hugo001z.jpg|thumb|left|upright|left|[[Victor Hugo]] er meðal mikilvægustu skáldsagnahöfunda og skálda Frakka og er stundum talinn merkasti höfundur Frakka fyrr og síðar.<ref>{{[https://www.lecavalierbleu.com/images/30/extrait_75.pdf „Victor Hugo est le plus grand écrivain français“]}}</ref>]] [[François Rabelais]] var mikilvægur höfundur á [[16. öldin|16. öld]] og hafði töluverð áhrif á orðaforða og myndmál nútíma frönsku. Á [[17. öldin|17. öld]] höfðu leikrit eftir [[Pierre Corneille]], [[Jean Racine]] og Molière, sem og [[siðfræði]]leg og [[heimspeki]]leg rit eftir [[Blaise Pascal]] og [[René Descartes]] mikil áhrif á frönsku yfirstéttina og urðu enn fremur mikilvægar fyrirmyndir næstu kynslóða franskra rithöfunda, þar á meðal fyrir höfunda á borð við [[Jean de La Fontaine]], sem var mikilvægt skáld á 17. öld. Franskar bókmenntir og kveðskapur stóðu í miklum blóma á [[18. öldin|18.]] og [[19. öldin|19. öld]]. Á 18. öld voru til að mynda að störfum rithöfundar eins og [[Voltaire]], [[Denis Diderot]] og [[Jean-Jacques Rousseau]], sem allir fengust við heimspeki. [[Charles Perrault]] var mikilvirkur höfundur barnabókmennta og skrifaði til dæmis víðkunnar sögur svo sem um [[stígvélaði kötturinn|stígvélaða köttinn]], [[Öskubuska|Öskubusku]], [[Þyrnirós (ævintýri)|Þyrnirós]] og [[Bláskeggur|Bláskegg]]. [[Mynd:Charles Baudelaire2.jpg|thumb|upright|[[Charles Baudelaire]], 19. aldar rithöfundur, skáld og þýðandi.]] Við upphaf 19. aldarinnar var [[táknsæisstefna]]n mikilvæg hreyfing í frönskum bókmenntum en til hennar heyrðu meðal annarra skáld á borð við [[Charles Baudelaire]], [[Paul Verlaine]] og [[Stéphane Mallarmé]].<ref>{{cite web |url=http://users.skynet.be/litterature/symbolisme/symbolismefrancais.htm |title=„Le symbolisme français“ |access-date=2011-03-07 |archive-date=2018-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180307192737/http://users.skynet.be/litterature/symbolisme/symbolismefrancais.htm |url-status=dead }}</ref> Á 19. öld voru einnig að störfum rithöfundarnir [[Victor Hugo]] (''[[Vesalingarnir]]'' og ''[[Hringjarinn í Notre-Dame]]''), [[Alexandre Dumas]] (''[[Skytturnar þrjár]]'' og ''[[Greifinn af Monte-Cristo]]'') og [[Jules Verne]] (''[[Sæfarinn: Ferðin kring um hnöttinn neðansjávar]]'' og ''[[Leyndardómar Snæfellsjökuls]]''). Sá síðastnefndi var mikilvægur brautryðjandi [[Vísindaskáldskapur|vísindaskáldskapar]]. Meðal annarra skáldsagnahöfunda 19. aldar má nefna [[Émile Zola]], [[Honoré de Balzac]], [[Guy de Maupassant]], [[Théophile Gautier]] og [[Stendhal]]. [[Prix Goncourt]] eru frönsk bókmenntaverðlaun sem voru fyrst veitt árið [[1903]].<ref>[http://www.academie-goncourt.fr/?article=1229174089 „La première Académie Goncourt“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425100025/http://www.academie-goncourt.fr/?article=1229174089 |date=2011-04-25 }} - [http://www.academie-goncourt.fr/? Opinber síða l'Académie Goncourt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119231954/http://www.academie-goncourt.fr/ |date=2008-11-19 }}</ref> Meðal mikilvægra rithöfunda [[20. öldin|20. aldar]] má nefna [[Marcel Proust]], [[Louis-Ferdinand Céline]], [[Albert Camus]] og [[Jean-Paul Sartre]]. [[Antoine de Saint Exupéry]] samdi ''[[Litli prinsinn|Litla prinsinn]]'', sem hefur áratugum saman notið vinsælda sem barnabók en einning meðal fullorðinna.<ref>[http://www.completelynovel.com/books/50599 „The Little Prince“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180930232031/http://www.completelynovel.com/books/50599 |date=2018-09-30 }} - Completely Novel</ref> Lengst af á 20. öld áttu Frakkar fleiri nóbelsverðlaunahafa í bókmenntum en nokkur önnur þjóð.<ref>[http://www.idsia.ch/~juergen/lit.html „National Literature Nobel Prize shares 1901-2009 by citizenship at the time of the award“] og [http://www.idsia.ch/~juergen/litnat.html „National Literature Nobel Prize shares 1901-2009 by country of birth“]. Frá Jürgen Schmidhuber (2010), [http://www.idsia.ch/~juergen/nobelshare.html „Evolution of National Nobel Prize Shares in the 20th Century“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327012415/http://www.idsia.ch/~juergen/nobelshare.html |date=2014-03-27 }} á [https://arxiv.org/abs/1009.2634 arXiv:1009.2634v1]</ref> === Myndlist === {{Aðalgrein|Frönsk myndlist}} [[Mynd:Claude Monet 023.jpg|thumb|upright|[[Claude Monet]] var upphafsmaður [[Impressjónismi|impressjónismans]] á 19. öld (''Femme avec un parasol'' frá 1886, á [[Musée d'Orsay]]).]] Upphaf franskrar myndlistar var undir töluverðum áhrifum frá [[Ítölsk myndlist|ítalskri myndlist]]. Frægustu tveir myndlistarmenn Frakka á [[Endurreisnin|endurreisnartímanum]] voru [[Nicolas Poussin]] og [[Claude Lorrain]], sem báðir bjuggu á [[Ítalía|Ítalíu]]. Forsætisráðherra [[Loðvík 14.|Loðvíks 14.]], [[Jean-Baptiste Colbert]], stofnaði árið [[1648]] [[Konunglega myndlistarakademían|Konunglegu myndlistarakademíuna]] til að styðja við listamenn og árið [[1666]] stofnaði hann [[Franska akademían í Róm|Frönsku akademíuna í Róm]], sem starfar enn. Henni var ætlað að styrkja tengslin við ítalska listamenn. Frönsk myndlist fylgdi einnig þróun ítalskrar myndlistar í áttina að rókókóstíl [[18. öldin|18. aldarinnar]] en hann sótti innblástur til gamals barokkstíls. Verk hirðlistamanna, svo sem [[Antoine Watteau|Antoines Watteau]], [[François Boucher]] og [[Jean-Honoré Fragonard|Jean-Honorés Fragonard]] voru dæmigerð fyrir ríkjandi stíl. Með [[Franska byltingin|frönsku byltingunni]] komu ýmsar breytingar en [[Napóleon Bónaparte]] hafði dálæti af [[Nýklassískur stíll|nýklassískum stíl]], til dæmis í verkum [[Jacques-Louis David]]. Um miðja [[19. öldin|19. öld]] var ríkjandi stefna í fyrstu [[rómantík]], eins og fram kom í verkum [[Théodore Géricault|Théodores Géricault]] og [[Eugène Delacroix|Eugènes Delacroix]], og síðar meira raunsæi eins og verk [[Camille Corot|Camilles Corot]], [[Gustave Courbet|Gustaves Courbet]] og [[Jean-François Millet]] bera vitni um. Á síðari hluta 19. aldar varð Frakkland að miðstöð lista og listsköpunar og þar urðu til nýjar stefnur í myndlist, þar á meðal [[impressjónismi]] en meðal frægustu myndlistarmanna þeirrar stefnu voru [[Camille Pissarro]], [[Édouard Manet]], [[Edgar Degas]], [[Claude Monet]] og [[Auguste Renoir]].<ref>[https://www.nationalgallery.org.uk/paintings/learn-about-art/guide-to-impressionism/guide-to-impressionism „Guide to Impressionism“]</ref> Önnur kynslóð impressjónískra myndlistarmanna var einnig framúrstefnuleg en til þeirrar kynslóðar teljast myndlistarmennirnir [[Paul Cézanne]], [[Paul Gauguin]], [[Toulouse-Lautrec]] og [[Georges Seurat]].<ref>[http://www.rfi.fr/actufr/articles/063/article_34792.asp „Le néo-impressionnisme de Seurat à Paul Klee“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010120343/http://www.rfi.fr/actufr/articles/063/article_34792.asp |date=2017-10-10 }} 15. mars 2005.</ref> Til [[Expressjónismi|expressjónismans]], sem naut vinsælda snemma á [[20. öldin]]ni, heyrðu [[Henri Matisse]], [[André Derain]] og [[Maurice de Vlaminck]].<ref>{{cite web |url=http://www.nga.gov/feature/artnation/fauve/index.shtm |title=„The Fauves“ |access-date=2011-07-11 |archive-date=2010-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101105195501/http://www.nga.gov/feature/artnation/fauve/index.shtm |url-status=dead }}</ref> En á fyrri hluta 20. aldar var [[kúbismi]] einnig að ryðja sér til rúms. Hann varð til í verkum [[Georges Braque]] og spánska listamansins [[Pablo Picasso|Pablos Picasso]], sem bjó í París. Margir aðrir erlendir listamenn settust að í París, svo sem [[Vincent van Gogh]], [[Marc Chagall]] og [[Wassily Kandinsky]]. Mörg listasöfn í Frakklandi sérhæfa sig í myndlist. Mikill fjöldi frægra málverka frá því á 18. öld eða fyrr er til sýnis á ríkisrekna listasafninu [[Louvre]] í París, þar á meðal [[Mona Lisa]]. [[Louvre-höll]] hefur lengi verið listasafn Orsay-safnið var vígt í gamalli lestarstöð ([[Gare d'Orsay]]) árið 1986, þegar mikil uppstokkun átti sér stað í skipulagi listasafna hins opinbera. Frönskum málverkum frá síðari hluta 19. aldar var safnað saman, einkum impressjónískum og expressjónískum verkum.<ref>Musée d'Orsay (opinber vefsíða), Saga safnsins - [http://www.musee-orsay.fr/en/collections/history-of-the-museum/home.html „From station to museum“]</ref><ref>Musée d'Orsay (opinber vefsíða), Saga safnsins - [http://www.musee-orsay.fr/en/collections/history-of-the-collections/painting.html „History of the painting collection“]</ref> Nútímalist er til sýnis á [[Musée National d'Art Moderne]], sem flutti árið 1976 til [[Centre Georges Pompidou]]. Þessi þrjú söfn taka á móti um það bil 17 milljónum gesta á ári hverju.<ref>[http://www.tourisme.gouv.fr/stat_etudes/memento/2009/sites.pdf „Sites touristiques en France“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110511093631/http://www.tourisme.gouv.fr/stat_etudes/memento/2009/sites.pdf |date=2011-05-11 }} síða 2: „Palmarès des 30 premiers sites culturels (entrées comptabilisées)“</ref> Meðal annarra opinberra myndlistarsafna má nefna [[Grand Palais]] (1,3 milljónir gesta árið 2008) en einnig eru mörg listasöfn í eigu borga og bæjarfélaga og er [[Musée d'Art Moderne de la Ville de Paris]] vinsælast þeirra með um átta hundruð þúsund gesti á ári (2008). === Tónlist === {{Aðalgrein|Frönsk tónlist}} Saga franskrar tónlistar nær aftur til [[Miðaldir|miðalda]] en stóð þó í mestum blóma á [[17. öldin|17. öld]] þökk sé [[Loðvík 14.|Loðvíki 14.]], sem réð fjölda tónlistarmanna og tónskálda við hirð sína. Frægustu tónskáld þessa tíma voru meðal annarra [[Marc-Antoine Charpentier]], [[François Couperin]], [[Michel-Richard Delalande]], [[Jean-Baptiste Lully]] og [[Marin Marais]]. Allir voru þeir við hirð konungs. Að Loðvíki 14. látnum fataðist franskri tónlist flugið en á næstu öld öðlaðist [[Jean-Philippe Rameau]] þó nokkra frægð og er enn í dag meðal þekktustu tónskálda Frakklands. Klassísk tónlist náði aftur fyrri hæðum á [[19. öldin|19.]] og [[20. öldin|20. öld]] við lok rómantíska tímabilsins. Í fyrstu bar mest á óperutónskáldum á borð við [[Hector Berlioz]], [[Georges Bizet]], [[Gabriel Fauré]], [[Charles Gounod]], [[Jacques Offenbach]], [[Édouard Lalo]], [[Jules Massenet]] og [[Camille Saint-Saëns]]. Þetta tímabil var gullöld óperunnar. Á eftir fylgdu forverar nútíma klassískrar tónlistar með þá [[Érik Satie]] og [[Francis Poulenc]] og umfram allt [[Maurice Ravel]] og [[Claude Debussy]] fremsta í fylkingu.<ref>NPR, [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=4957580 „Debussy's 'La Mer' Marks 100th Birthday“], 14. október 2005.</ref><ref>NPR, [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=92338564 „Debussy's Musical Game of Deception“], 12. júlí 2008.</ref><ref>Classic fM, [http://www.classicfm.co.uk/music/composers/c-g/claude-debussy/ „Biography of Claude Debussy“].</ref><ref>Classic fM, [http://www.classicfm.co.uk/music/composers/n-r/maurice-ravel/ „Biography of Maurice Ravel“]</ref> Um miðja 20. öldina lögðu tónskáldin [[Maurice Ohana]], [[Pierre Schaeffer]] og [[Pierre Boulez]] sitt af mörkum til þróunar klassískrar tónlistar.<ref>NPR, [https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=126668117 „Composer-Conductor Pierre Boulez At 85“], 24. maí 2010.</ref> [[Mynd:DaftAlive.jpeg|thumb|[[Daft Punk]], frumkvöðlar franskrar [[hústónlist]]ar.]] Frönsk tónlist var svo fyrir miklum áhrifum frá [[popptónlist]] og [[rokktónlist]] um miðja 20. öld. Enda þótt tónlist frá enskumælandi löndum yrði vinsæl í Frakklandi hefur [[frönsk popptónlist]], þekkt sem ''[[chanson française]]'', ætíð notið mikilla vinsælda. Meðal mikilvægustu tónlistarmanna Frakka á 20. öld má nefna [[Édith Piaf]], [[Georges Brassens]], [[Léo Ferré]], [[Charles Aznavour]] og [[Serge Gainsbourg]]. Þótt fáar rokkhljómsveitir séu í Frakklandi samanborið við enskumælandi lönd,<ref>[[Radio France Internationale|RFI Musique]], [http://www.rfimusique.com/siteen/biographie/biographie_6049.asp „Biography of Noir Désir“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090716081730/http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6049.asp |date=2009-07-16 }}, mars 2009 : „Rokktónlist er Frökkum framandi. Þetta er rómanskt land með meiri áhuga á kveðskap og melódíu og hefur alið fáa hæfileikaríka rokktónlistarmenn. Rokktónlist hefur annað og engilsaxneskara innihald.“</ref> hafa hljómsveitir á borð við [[Noir Désir]], [[Mano Negra]], [[Niagara (hljómsveit)|Niagara]] og [[Rita Mitsouko]] og nýverið [[Superbus (hljómsveit)|Superbus]], [[Phoenix (hljómsveit)|Phoenix]] og [[Gojira]]<ref>France Diplomatie, [http://www.diplomatie.gouv.fr/en/france_159/culture-and-media_6819/culture_6874/music_5335/french-music-has-the-whole-planet-singing_13031.html „French music has the whole planet singing“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222105333/http://www.diplomatie.gouv.fr/en/france_159/culture-and-media_6819/culture_6874/music_5335/french-music-has-the-whole-planet-singing_13031.html |date=2010-12-22 }}, júní 2009.</ref> náð alþjóðlegum vinsældum. Meðal annarra franskra tónlistarmanna sem hafa notið vinsælda víða um heim má nefna söngkonurnar [[Mireille Mathieu]], [[Mylène Farmer]] og [[Nolwenn Leroy]], [[raftónlist]]armennina [[Jean-Michel Jarre]], [[Laurent Garnier]], [[Bob Sinclar]] og [[David Guetta]]. Á [[1991-2000|tíunda áratug]] síðustu aldar og [[2001-2010|fyrsta áratug]] þessarar aldar hafa raftónlistarhljómsveitirnar [[Daft Punk]], [[Justice (hljómsveit)|Justice]] og [[Air (hljómsveit)|Air]] einnig náð vinsældum víða um heim og átt sinn þátt í að auka vinsældir raftónlistar um heim allan.<ref>''The Telegraph'', [http://www.telegraph.co.uk/culture/music/3669339/Daft-Punk-Behind-the-robot-masks.html „Daft Punk: Behind the robot masks“], 17. nóvember 2007 : „Daft Punk var á margan hátt ábyrg fyrir því að kastljósið beindist að nýrri, svalri neðanjarðartónlist í Frakklandi seint á tíunda áratugnum, þar á meðal að hljómsveitum á borð við Air, og hafa haft ómæld áhrif á núverandi kynslóð plötusnúða um heim allan.“</ref><ref>[[BBC News]], [http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1721450.stm „The return of French pop music“], 20. desember 2001.</ref> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/></div> == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = France | mánuðurskoðað = 5. júlí | árskoðað = 2006}} * {{wpheimild | tungumál = Fr | titill = France | mánuðurskoðað = 5. júlí | árskoðað = 2006}} * Orðabók franska-íslenska: [http://www.dicovia.com/dico/francais-islandais/lettre-A/120-179 Orðabók] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112181816/http://www.dicovia.com/dico/francais-islandais/lettre-A/120-179 |date=2011-11-12 }} == Tenglar == {{Commons|France|Frakklandi}} * {{Vísindavefurinn|5084|Hvað er Frakkland mörgum sinnum stærra en Ísland?}} * {{Vísindavefurinn|7361|Hverjar eru fimm helstu borgir Frakklands?}} {{Héruð Frakklands}} {{Evrópa}} {{Evrópusambandið}} {{Evrópuráðið}} {{Atlantshafsbandalagið}} {{Efnahags- og framfarastofnunin}} {{G-20}} {{Gæðagrein}} [[Flokkur:Frakkland]] [[Flokkur:Evrópusambandslönd]] hzb4zbjeko5ereljguhts101v4k3cc7 0 3616 1959454 1956834 2026-04-10T09:53:50Z GiacomoFaraway 115380 1959454 wikitext text/x-wiki {{Alþjóðasamtök |fáni = Mynd:Flag of Europe.svg |fánatexti = [[Evrópufáninn]] |kjörorð = In varietate concordia |kjörorð_þýðing = [[latína]]: ''Sameinuð í fjölbreytileika'' |staðsetning = [[Mynd:Global European Union.svg|280px]] |aðildarríki={{Collapsible list |titlestyle= background:transparent;text-align:left;font-weight:normal; |title= 27 |{{AUT}} [[Austurríki]] |{{BEL}} [[Belgía]] |{{BGR}} [[Búlgaría]] |{{DNK}} [[Danmörk]] |{{EST}} [[Eistland]] |{{FIN}} [[Finnland]] |{{FRA}} [[Frakkland]] |{{GRC}} [[Grikkland]] |{{NLD}} [[Holland]] |{{IRL}} [[Írska lýðveldið|Írland]] |{{ITA}} [[Ítalía]] |{{HRV}} [[Króatía]] |{{CYP}} [[Kýpur]] |{{LVA}} [[Lettland]] |{{LTU}} [[Litáen]] |{{LUX}} [[Lúxemborg]] |{{MLT}} [[Malta]] |{{POL}} [[Pólland]] |{{PRT}} [[Portúgal]] |{{ROU}} [[Rúmenía]] |{{SVK}} [[Slóvakía]] |{{SVN}} [[Slóvenía]] |{{ESP}} [[Spánn]] |{{SWE}} [[Svíþjóð]] |{{CZE}} [[Tékkland]] |{{HUN}} [[Ungverjaland]] |{{DEU}} [[Þýskaland]]}} |höfuðstöðvar = [[Brussel]] (de facto)<br />[[Strasbourg]]<br />[[Lúxemborg (borg)|Lúxemborg]] |tungumál = 24 (sjá [[tungumál í Evrópusambandinu]]) |leiðtogar_1 = &nbsp;- [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|Fkv.stjórnar]]<br />&nbsp;- [[Ráð Evrópusambandsins|Ráðs ESB]]<br />&nbsp;- [[Evrópska ráðið|Evrópska ráðsins]]<br />&nbsp;- [[Evrópuþingið|Evrópuþingsins]] |leiðtogar_2 = [[Ursula von der Leyen]]<br />[[Thérèse Blanchet]]<br />[[António Costa]]<br />[[Roberta Metsola]] |flatarmál_sæti = 7 |flatarmál = 4.325.675 |fólksfjöldi_sæti = 3 |fólksfjöldi_1 = &nbsp;- Samtals&nbsp;([[2007]])<br />&nbsp;- Áætlað&nbsp;([[2008]]) |fólksfjöldi_2 = 494.070.000<br />499.021.851 |þéttleiki = 115 |vlf_sæti = 1 |vlf_1 = &nbsp;- Samtals ([[2004]])<br />&nbsp;- VLF á mann |vlf_2 = € 9,61·10¹²<br />€ 21.125 |stofnun_sem_1 = [[EBE]] |stofnun_sáttmáli_1 = [[Rómarsáttmáli]] |stofnun_atburðir_1 = &nbsp;- Undirritun<br />&nbsp;- Gildistaka |stofnun_dagsetningar_1 = &nbsp;- [[25. mars]] [[1957]]<br />&nbsp;- [[1. janúar]] [[1958]] |stofnun_sem_2 = ESB |stofnun_sáttmáli_2 = [[Maastrichtsamningurinn]] |stofnun_atburðir_2 = &nbsp;- Undirritun<br />&nbsp;- Gildistaka |stofnun_dagsetningar_2 = &nbsp;- [[7. febrúar]] [[1992]]<br />&nbsp;- [[1. nóvember]] [[1993]] |gjaldmiðill = [[Evra]]n (EUR eða €)<br /><small>([[Evrusvæðið]], stofnanir ESB)<br />Í öðrum aðildarríkjum: [http://eur-op.eu.int/code/en/en-370302.htm]<br />Í [[ERM|ERM II]]: [[Dönsk króna|DKK]]<br /> Ekki í ERM II: [[Tékknesk króna|CZK]], [[Ungversk fórinta|HUF]], [[Pólskt slot|PLN]], [[Rúmenskt lei|RON]], [[Sænsk króna|SEK]]</small> |tímabelti = [[UTC]] 0 til +2<br /><small>(+1 til +3 þegar [[sumartími]] er í gildi)<br />(að frönskum [[département]]um utan Evrópu meðtöldum, UTC -4 til +4)</small> |lén = .eu |athugasemdir = *ef sambandið er talið ein heild }} '''Evrópusambandið '''(stytt '''ESB''') er stjórnmálaleg og efnahagsleg alþjóðasamtök 27 [[Evrópa|Evrópuríkja]] með [[höfuðstöðvar]] í [[Brussel]]. Sambandið var stofnað í núverandi mynd með undirritun [[Maastrichtsamningurinn|Maastrichtsamningsins]] þann [[7. febrúar]] [[1992]] þar sem byggt var á [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]]. Rúmlega 500 milljónir borgara búa innan ríkja Evrópusambandsins og samanlagt er [[verg landsframleiðsla]] aðildarríkja um 30% af vergri landsframleiðslu heimsins. Í Evrópusambandinu er sameiginlegur markaður sem er staðlaður með löggjöf sem öll aðildarríki eru skyldug til þess að setja. Þau lög snúa að hinu svokallaða [[fjórfrelsi]] sem tryggir frjálsa för fólks, varnings, þjónustu og fjármagns um landamæri þeirra. Að auki má nefna sameiginlega viðskiptastefnu, [[Sameiginleg landbúnaðarstefna ESB|landbúnaðarstefnu]] og [[Sameiginleg sjávarútvegsstefna ESB|sjávarútvegsstefnu]] auk [[Byggðastefna ESB|byggðastefnu]]. Sextán aðildarríki hafa tekið upp sameiginlegan gjaldmiðil, [[evran|evruna]] sem mynda [[Evrusvæðið]]. Evrópusambandið hefur einnig hlutverki að gegna í utanríkismálum, sameiginlegur fulltrúi ESB-ríkja semur um kjör og kosti í [[Alþjóða viðskiptastofnunin]]ni, á fundum [[G7]]-ríkjanna, [[G20]]-ríkjanna og hjá [[Sameinuðu þjóðirnar|Sameinuðu þjóðunum]]. Með [[Schengen-samstarfið|Schengen-samstarfinu]] eru [[vegabréf]] óþörf fyrir ríkisborgara 22 ríkja Evrópusambandsins auk fjögurra annarra ríkja utan Evrópusambandsins, það er að segja Noregs, Íslands, Liechtenstein og Sviss þegar kemur að ferðum landanna á milli. Tuttugu og eitt ríki Evrópusambandsins eru meðlimir [[NATO]]. Sem alþjóðasamtök er Evrópusambandið hvorki yfirþjóðlegt né hefðbundin milliríkjasamtök. Helstu stofnanir innan Evrópusambandsins eru [[Ráð Evrópusambandsins|ráðherraráðið]], [[Framkvæmdastjórn ESB|framkvæmdastjórn]], [[Evrópska ráðið]], [[Evrópuþingið]], [[Seðlabanki Evrópu]] og [[Evrópudómstóllinn]]. Til Evrópuþingsins geta þeir kosið sem hafa [[Evrópskur ríkisborgararéttur|evrópskan ríkisborgararétt]]. == Evrópusamtökin == Eftir eyðileggingu [[síðari heimsstyrjöld|síðari heimsstyrjaldarinnar]] einsettu Evrópubúar sér að endurbyggja [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]]. Markmiðið var að koma á varanlegum friði í Evrópu, eftir að hvert [[stríð]]ið hafði rekið annað frá örófi alda.<ref>{{Vefheimild|url=http://ejt.sagepub.com/cgi/content/abstract/11/1/99|titill=European Integration as a Solution to War|höfundur=Mette Eilstrup-Sangiovanni|höfundur2=Daniel Verdier|ár=2005|vefsíða=European Journal of International Relations}}</ref> [[Kola- og stálbandalag Evrópu]] varð fyrsti vísirinn að því að efla samstarf Evrópuríkja, fyrst skyldi leitast við að gera ríkin efnahagslega víxlháð og sáttmálinn um Kola- og stálbandalagið gerði það með því að setja [[kol]]a-, [[járn]]- og [[stál]]framleiðslu undir sameiginlega stjórn og á sameiginlegan [[markaður|markað]]. Það er athyglisvert að Kola- og stálbandalagið varð til upp úr viðræðum [[Frakkland|Frakka]] og [[Þýskaland|Þjóðverja]], en skærur milli þessara tveggja þjóða höfðu verið einn af meginþáttunum í áðurnefndri stríðssögu Evrópu, allt frá því að mörk þess, sem seinna varð að Frakklandi og Þýskalandi nútímans, voru dregin með [[Verdun-samningurinn|Verdun-samningnum]] árið [[843]]. Meðal helstu áhrifavalda að [[Evrópusamruninn|Evrópusamrunanum]] á þessum upphafsárum voru [[Jean Monnet]], [[Robert Schuman]], [[Paul-Henri Spaak]] og [[Alcide de Gasperi]]. Upphaflegu stofnríki Kola- og stálbandalagsins voru [[Belgía]], [[Frakkland]], [[Holland]], [[Lúxemborg]], [[Ítalía]] og [[Vestur-Þýskaland]]. Árið [[1957]] undirrituðu þessi sex ríki [[Rómarsáttmáli|Rómarsáttmálann]]. Þá varð til [[Efnahagsbandalag Evrópu]] (EBE) en því til viðbótar var [[Kjarnorkubandalag Evrópu]] stofnað sem hálf-sjálfstæð stofnun. Áratug seinna, árið [[1967]], gekk [[Samrunasamningurinn]] í gildi en þá voru stofnanir EBE færðar undir einn hatt. Árið [[1973]] gengu þrjú lönd í EBE: [[Danmörk]], [[Írland]] og [[Bretland]]. Aðildarríki töldu nú níu. [[Noregur|Norðmenn]] höfðu lokið aðildarviðræðum en í [[þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]] höfnuðu þeir aðild. Árið [[1979]] var kosið til [[Evrópuþingið|Evrópuþingsins]] í fyrsta skiptið. [[Grikkland]] gekk í EBE árið [[1981]] og [[Spánn]] og [[Portúgal]] fylgdu eftir árið [[1986]]. [[Schengen-samstarfið]] hófst árið [[1985]] með undirritun fimm ríkja um að opna [[landamæri]] sín fyrir ríkisborgurum þeirra í milli og leyfa fólksflutninga án [[vegabréf]]a. Árið 1986 var [[Evrópufáninn]] tekinn í notkun og [[Einingarlögin]] bjuggu til sameiginlegan markað ríkja EBE. Eftir hrun kommúnismans og fall [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]] opnaðist möguleiki fyrir [[Austur-Evrópa|Austur-]] og [[Mið-Evrópa|Mið-Evrópuríkja]] á að ganga í EBE. Af því tilefnu komu aðildarríki EBE sér saman um [[Kaupmannahafnarkríterían|Kaupmannahafnarkríteríuna]] þar sem tekin voru fram þau skilyrði sem aðildarríki þurftu að hafa til að geta hlotið inngöngu. Evrópusambandið (ESB) varð formlega til þegar [[Maastrichtsamningurinn]] tók gildi [[1. nóvember]] [[1993]]. [[Austurríki]], [[Finnland]] og [[Svíþjóð]] gengu í ESB árið [[1995]] en þessi ríki höfðu fram að þessu viljað gæta hlutleysi með tilliti til Sovétríkjanna. [[Amsterdamsáttmálinn]] gekk í gildi [[1997]] en með honum voru ýmsir hnökrar á Maastrichtsáttmálanum lagfærðir og búið í haginn fyrir yfirvofandi stækkun ESB. Með [[Nicesáttmálinn|Nicesáttmálanum]] [[2001]] var þessu starfi haldið áfram. Árið [[2002]] var [[evran]], gjaldmiðill ESB, tekin í notkun í tólf aðildarlöndum. [[2004]] stækkaði Evrópusambandið um tíu ríki, og taldi þá 25 aðildarríki, þegar [[Malta]], [[Kýpur]], [[Slóvenía]], [[Eistland]], [[Lettland]], [[Litáen]], [[Pólland]], [[Tékkland]], [[Slóvakía]] og [[Ungverjaland]] gengu í ESB. Ýmsar umbætur voru gerðar á stjórnkerfi Evrópusambandsins með [[Lissabon-sáttmálinn|Lissabon-sáttmálanum]], sem var undirritaður þann 13. desember 2007 og tók gildi þann 1. desember 2009. Meðal annars var Evrópuþinginu veitt aukin völd, breytingar voru gerðar á þingmannafjölda aðildarríkjanna, til varð fastkjörið forsetaembætti fyrir evrópska ráðið og sérstakt lagaferli um útgöngu úr Evrópusambandinu var samþykkt. Þann [[1. janúar]] [[2007]] bættust [[Rúmenía]] og [[Búlgaría]] í hóp aðildarríkja, sem töldu þá 27 talsins og Slóvenía tók upp evruna. [[1. júlí]] [[2013]] gekk [[Króatía]] í sambandið sem 28. aðildarríkið. Árið 2016 hélt Bretland [[Þjóðaratkvæðagreiðslan um aðild Bretlands að ESB 2016|þjóðaratkvæðagreiðslu]] um það hvort ríkjasambandið myndi ganga úr sambandinu. Úrslitin fóru á þá leið að tæp 52% kusu með úrsögn en rúm 48% með áframhaldandi aðild. Bretland yfirgaf sambandið formlega þann 31. janúar árið 2020. == Staða == Evrópusambandið er um margt einstakt þegar kemur að alþjóðastofnunum, hvort heldur er alþjóðlegum eða svæðisbundnum. Fyrst ber að líta á, að Evrópusambandið felur í sér dýpra og víðtækara samstarf milli aðildarríkja en nokkur önnur alþjóðasamtök geta státað af, einnig það að áhrif Evrópusambandsins á [[löggjöf]] aðildarríkjanna eru meiri en gengur og gerist og þar með eru áhrif þess á daglegt líf borgara í þessum löndum meiri en fylgja yfirleitt aðild að alþjóðasamtökum. Sambandið getur sjálft sett lög, sem gilda sjálfkrafa í öllum aðildarríkjum. Sambandið starfar á sviðum frá [[heilsugæsla|heilsugæslu]] og [[efnahagsmál]]um að [[utanríkismál|utanríkis-]] og [[varnarmál]]um en aðildarríkin hafa framselt mismikið af valdi sínu til ESB eftir því um hvaða málaflokk er að ræða. Hvað varðar [[peningastefna|peningastefnu]], [[landbúnaður|landbúnað]], [[viðskipti]] og umhverfismál til dæmis má líkja ESB við [[sambandsríki]] að völdum. Utanríkismál eru hins vegar dæmi um málaflokk, sem er alveg á hinum enda skalans, samstarfið í þeim flokki er meira í ætt við hefðbundið [[milliríkjasamstarf]], þar sem ekki er hægt að þvinga aðildarríki til samstarfs. Aðrir málaflokkar lenda svo þarna mitt á milli. Evrópusambandið er þannig einstakt, hvorki hefðbundin alþjóðastofnun né sambandsríki, heldur er það stofnun sem er „sinnar eigin tegundar“ ([[latína|l.]] ''[[wikt:en:sui generis#Latin|sui generis]]''). Það hversu langt á að ganga með þessu samstarfi hefur verið uppspretta deilna frá upphafi þess og skoðanir eru skiptar bæði innan aðildarríkja sem og á milli þeirra. Þannig hafa meginlandsþjóðir á borð við [[Frakkland|Frakka]], [[Þýskaland|Þjóðverja]] og [[Benelúxlöndin]] yfirleitt verið jákvæðari gagnvart dýpra sambandi en þjóðir eins og [[Norðurlöndin]] og [[Bretland]] til dæmis hafa ekki viljað ganga eins langt. == Aðildarríki og stækkunarlotur == Frá [[31. janúar]] [[2020]] hafa aðildarríki Evrópusambandisins verið 27 sjálfstæð og fullvalda Evrópuríki sem skilgreind eru sem aðildaríkin. Stofnmeðlimir sambandsis [[1952]]/[[1958]] voru: [[Belgía]], [[Frakkland]], [[Holland]], [[Ítalía]], [[Lúxemborg]] og [[Vestur-Þýskaland]]. Síðan þá hafa 22 ríki gengið í sambandið í nokkrum stækkunarlotum. Fimm ríki eru opinberlega umsóknarríki, sem þýðir að þau hafi hug á að ganga í ESB og verið sé að meta það hvort þau uppfylli skilyrði sem ákveðin voru á leiðtogafundi í [[Kaupmannahöfn]] árið 1993.<ref>[http://www.esb.is/policies/enlargement.htm Stækkun ESB - sögulegt tækifæri]</ref> Þau eru [[Albanía]], [[Norður-Makedónía]], [[Svartfjallaland]], [[Serbía]] og [[Tyrkland]]. Tvö lönd á [[Balkanskaginn|Balkanskaganum]] hafa opinberlega verið viðurkennd sem hugsanleg umsóknarríki en þau eru [[Bosnía og Hersegóvína]] og [[Kósovó]]. {| class="wikitable" |- ! Ár !! Lönd |- |[[1973]] || [[Bretland]], [[Danmörk]] og [[Írska lýðveldið|Írland]] |- |[[1981]] || [[Grikkland]] |- |[[1986]] || [[Portúgal]] og [[Spánn]] |- |[[1995]] || [[Austurríki]], [[Finnland]] og [[Svíþjóð]] |- |[[2004]] || [[Eistland]], [[Kýpur]], [[Lettland]], [[Litáen]], [[Malta]], [[Pólland]], [[Slóvakía]], [[Slóvenía]], [[Tékkland]] og [[Ungverjaland]] |- |[[2007]] || [[Búlgaría]] og [[Rúmenía]] |- |[[2013]] || [[Króatía]] |} '''Athugasemdir:''' * [[Grænland]] fékk [[heimastjórn]] frá Danmörku árið [[1979]] og yfirgaf [[Efnahagsbandalag Evrópu]] árið [[1985]] í samræmi við úrslit [[Þjóðaratkvæðagreiðsla|þjóðaratkvæðagreiðslu]]. * [[Færeyjar]] eru ekki í Evrópusambandinu og hafa ekki sótt um aðild, þó að [[Danmörk]] sé þar. * Eyjan [[Mön (Írlandshafi)|Mön]] á Írlandshafi er ekki í Evrópusambandinu, né heldur eyjarnar [[Jersey]] og [[Guernsey]] á [[Ermarsund]]i. * Árið [[1990]] stækkaði landsvæði sambandsins (þá EBE) þegar [[Þýskaland|þýsku]] ríkin sameinuðust. ===Úrsagnir úr Evrópusambandinu=== {{Aðalgrein|Útganga Breta úr Evrópusambandinu}} Fyrsta landið sem dró sig úr Evrópusambandinu var [[Grænland]] árið 1985, eftir þjóðaratkvæðagreiðslu árið 1982 þar sem 53% höfnuðu aðild. Í kjölfar þjóðaratkvæðagreiðslu í [[Bretland]]i árið 2016 þar sem tæplega 52% samþykktu úrsögn úr Evrópusambandinu hóf breska ríkisstjórnin formlegt úrsagnarferli. Bretar gengu úr Evrópusambandinu eftir langar samningaviðræður þann 31. janúar 2020. == Uppbygging == Stofnanir og lagareglur Evrópusambandsins eru fjölmargar og hlutverk þeirra skarast oft. Þetta er afleiðing þess að sambandið byggir á röð [[milliríkjasamningur|milliríkjasamninga]], sem hafa orðið til á nokkrum áratugum. Á seinni árum hefur verið hreyfing í þá átt að sameina og einfalda samningana og voru fyrirhuguð [[Stjórnarskrá Evrópusambandsins]] og [[Lissabon-sáttmálinn]] árið 2007 dæmi um það. Frá 1993 til 2009 byggðist stjórnkerfi Evrópusambandsins á svokölluðum „[[Þrjár stoðir Evrópusambandsins|þremur stoðum]]“ sambandsins: [[Evrópubandalagið|Evrópubandalaginu]], sameiginlegri utanríkis- og öryggisstefnu og lögreglusamvinnu og lagalegri samvinnu í refsimálum. Stoðirnar þrjár voru leystar upp eftir gildistöku Lissabon-sáttmálans þann 1. desember 2009 og Evrópusambandið gert að einni lögpersónu. Evrópubandalagið var leyst upp og stofnanir þess, sem sneru að efnahags-, samfélags- og umhverfismálum, færðar undir Evrópusambandið. {| align=center style="text-align:center;" |- | [[Mynd:Söguleg uppbygging ESB.png|miðja|Söguleg uppbygging ESB]] |- | ''Uppbygging Evrópusambandsins og Evrópubandalagsins í gegnum tíðina.'' |} === Stofnanir ESB === [[Mynd:Euro_Tower_Frankfurt_am_Main.jpg|thumb|right|235px|[[Evruturninn]] í [[Frankfurt am Main]], aðsetur [[Seðlabanki Evrópu|Seðlabanka Evrópu]].]] Stofnanir Evrópusambandsins eru: * [[Evrópuþingið]] (751 þingmenn) * [[Ráð Evrópusambandsins]] (eða „Ráðherraráðið“) (27 meðlimir í hverju undirráði) ** [[Evrópska ráðið]] (27 meðlimir) (það er umdeilt hvort það teljist sérstök stofnun eða hvort það sé Ráðið skipað með sérstökum hætti) * [[Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins|Framkvæmdastjórnin]] (27 meðlimir) * [[Evrópudómstóllinn]] (27 dómarar) * [[Evrópski Endurskoðendadómstóllinn|Endurskoðendadómstóllinn]] (27 meðlimir) Á vegum ESB eru einnig fjármálastofnanirnar: * [[Seðlabanki Evrópu]] * [[Fjárfestingarbanki Evrópu]] Að auki hafa verið settar á laggirnar álitsgefandi nefndir: * [[Efnahags- og félagsmálanefndin]] * [[Byggðanefndin]] [[Evrópski umboðsmaðurinn]] hefur eftirlit með því að stofnanir ESB misbeiti ekki valdi sínu. == Varnarmál == {{Aðalgrein|Varnarmál í Evrópusambandinu}} [[Mynd:Typhoon f2 zj910 arp.jpg|thumb|left|[[Eurofighter Typhoon|Eurofighter-þotan]] er framleidd í samvinnu fjögurra Evrópusambandsríkja.]] Evrópusambandið hefur ekki sameiginlegan [[her]]. Forverar Evrópusambandsins voru hugsaðir sem öflug hernaðarbandalög vegna þess að [[NATO]] gegndi því hlutverki fyrir flestar aðildarþjóðirnar.<ref>{{cite book|last=Wilkinson|first=Paul|title=International Relations|year=2007|url=https://archive.org/details/internationalrel00wilk|publisher=Oxford University Press|page=[https://archive.org/details/internationalrel00wilk/page/n114 100]|quote=The EU states have never felt the need to make the organization into a powerful military alliance. They already have NATO to undertake that task.}}</ref> Tuttugu og eitt aðildarríki Evrópusambandsins er einnig aðildarríki NATO<ref>{{cite web|title=NATO Member Countries|url=http://www.nato.int/cps/en/natolive/nato_countries.htm|accessdate=25. ágúst 2009}}</ref> en hin fjögur Evrópusambandslöndin ([[Austurríki]], [[Finnland]], [[Írland]] og [[Svíþjóð]]) halda fram hlutleysi. Aftur á móti hefur verið dregið í efa að hlutleysi þeirra samrýmist aðildinni að Evrópusambandinu og þegar á reynir, til dæmis í tilviki hryðjuverka eða utanaðkomandi ógnar, er samstaða og eining innan Evrópusambandsins samkvæmt sáttmálum þess. [[Vestur-Evrópusambandið]], sem var hernaðarbandalag með sáttmála um sameiginleg varnarviðbrögð, var lagt niður árið 2010 vegna þess að Evrópusambandið hafði tekið við hlutverki þess. Samkvæmt [[Alþjóðlega friðarrannsóknasetrið í Stokkhólmi|Alþjóðlega friðarrannsóknasetrinu í Stokkhólmi]] (SIPRI) varði [[Bretland]] meira en 48 milljörðum evra í varnarmál árið 2009 og var þar með í þriðja sæti á eftir [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]]. [[Frakkland]] varði 47 milljörðum evra og var í fjórða sæti. Saman bera Bretland og Frakkland ábyrgð á 45% af heildarútgjöldum Evrópusambandsins til varnarmála, 50% af herafla þess og 70% af útgjöldum til rannsókna þróunar í varnarmálum.<ref>[http://www.nzherald.co.nz/world/news/article.cfm?c_id=2&objectid=10685127 Catherine Field, „Britain and France to work together“], 4. nóvember 2010.</ref> Árið 2000 báru Bretland, Frakkland, [[Spánn]] og [[Þýskaland]] ábyrgð á 97% af öllum útgjöldum til rannsókna og þróunarvinnu í varnarmálum. Í kjölfarið á [[Stríðið í Kosovo|Stríðinu í Kosovo]] árið 1999 ákvað [[Evrópuráðið]] að Evrópusambandið yrði að hafa getuna til þess að framkvæma hernaðaraðgerðir á eigin vegum, hersveitirnar til að framkvæma þær og viljann og getuna til að ákveða að nota þær til þess að geta brugðist við aðstæðum sem gætu komið upp. Með það í huga var ráðist í að auka hernaðargetu Evrópusambandsins. Friðargæslusveitir Evrópusambandsins hafa verið sendar til ríkja fyrrum [[Júgóslavía|Júgóslavíu]] á [[Balkanskagi|Balkanskaga]], til [[Afríka|Afríku]] og [[Miðausturlönd|Miðausturlanda]]. Ýmsar stofnanir styðja við hernaðaraðgerðir Evrópusambandsins, þar á meðal [[Varnarmálastofnun Evrópu]], [[Gervihnattamiðstöð Evrópusambandsins]] og [[Hermálaráð Evrópu]]. == Lýðfræði == {{Aðalgrein|Lýðfræði Evrópusambandsins}} Íbúafjöldi Evrópusambandsríkjanna allra var áætlaður rúmlega hálfur milljarður 1. janúar 2010. Íbúafjöldi Evrópusambandsins er 7,3% af fólksfjölda heimsins en Evrópusambandið nær þó einungis yfir um 3% af landsvæði jarðar. Evrópusambandið er því tiltölulega þéttbýlt svæði, með 115,9 íbúa á [[km²]]. === Stórborgarmyndun === {| class="wikitable sortable" style="float:right; text-align:center; line-height:1.4em; margin-left:20px;" |+ Íbúafjöldi fjögurra stærstu borga Evrópusambandsins<ref>Tölur yfir stærri stórborgarsvæði eru allar frá árinu 2004 {{cite web | url = http://www.urbanaudit.org/DataAccessed.aspx | title = Data that can be accessed |accessdate=31. júlí 2008 | work = Urban Audit | publisher = European Commission, Directorate-General Regional Policy, Unit D2 Urban Actions | archive-date = 2011-04-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110406130058/http://www.urbanaudit.org/DataAccessed.aspx |url-status=dead }}<br /> Stærð borgar: allar tölur eru áætlanir frá 2005: {{cite web | url = http://www.insee.fr/fr/ffc/chifcle_fiche.asp?ref_id=CMPTEF01103&tab_id=18 | title = Pays, villes d'Europe et du monde |accessdate=6. febrúar 2008 | publisher = InsInstitut National de la Statistiqueet des Études Économiques }}<br /> Íbúafjöldi innan borgarmarka: <br /> Berlín í september 2007: {{cite web | url = http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_bl.asp | title = Bevölkerung Berlin |accessdate=6. febrúar 2008 | publisher = Statistische Ämter des Bundes und der Länder (Þýska hagstofan) | archive-date = 2009-05-03 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090503130609/http://www.statistik-portal.de/Statistik-Portal/de_zs01_bl.asp |url-status=dead }}<br /> París 1. júlí 2005: {{cite web | url = http://www.insee.fr/fr/recensement/nouv_recens/resultats/grandes-villes.htm#P | title = Résultats des enquêtes annuelles de recensement de 2004 à 2007 pour les grandes villes |accessdate=6. febrúar 2008 | publisher = Institut National de la Statistique et des Études Économiques (Franska hagstofan) }}<br /></ref> !Borg (og land) ! [[Listi yfir stærstu borgir Evrópusambandsins|Innan borgarmarka]]<br /><small>(2006)</small> ! Þéttleiki byggðar <br />/km²<br /> ! Þéttleiki byggðar <br />/fermílu<br /> ! [[Listi yfir stærstu stórborgarsvæði Evrópusambandsins|Stórborgarsvæði]] <br /><small>(2005)</small><br /> ! [[Stærri stórborgarsvæði]]<br /><small>(2004)</small> |- ![[Berlín]] ([[Þýskaland]]i) |3.410.000||3.815||9.880||3.761.000||4.971.331 |- ![[Madríd]] ([[Spánn|Spáni]]) |3.228.359||5.198||13.460||4.990.000||5.804.829 |- ![[París]] ([[Frakkland]]i) |2.153.600||24.672||63.900||9.928.000||11.089.124 |- ![[Róm]] ([[Ítalía|Ítalíu]]) |2.708.395||2.105||5.450||2.867.000||3.457.690 |} Auk margra stórborga eru í löndum Evrópusambandsins fjölmörg afar fjölmenn þéttbýlissvæði sem hafa engan einn kjarna en hafa myndast úr nokkrum stórborgum. Stærstu svæðin af þessu tagi eru [[Rín-Ruhr svæðið]] með tæpar tólf milljónir íbúa (sem [[Köln]], [[Dortmund]], [[Düsseldorf]] og fleiri borgir mynda), [[Randstad]] með um sjö milljónir íbúa (sem [[Amsterdam]], [[Rotterdam]], [[Haag]], [[Utrecht]] og fleiri borgir mynda), [[Frankfurt/Rín-Main]] með tæpar sex milljónir íbúa (sem [[Frankfurt am Main|Frankfurt]], [[Wiesbaden]] og fleiri borgir mynda), [[Flæmski demanturinn]] með um 5,5 milljónir íbúa (þéttbýlissvæðið milli [[Antwerpen]], [[Brussel]], [[Leuven]] og [[Gent]]), [[Eyrarsundssvæðið]] með um 3,7 milljónir íbúa ([[Kaupmannahöfn]] í Danmörku og [[Malmö]] í Svíþjóð) og [[Efri Slesíu iðnaðarsvæðið]] með um 3,5 milljónir íbúa (sem [[Katowice]], [[Sosnowiec]] og fleiri borgir mynda).<ref>{{cite web | title = Indicators for larger urban zones 1999–2003 | publisher = Europa web portal | author = Eurostat | url = http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1996,45323734&_dad=portal&_schema=PORTAL&screen=welcomeref&open=/&product=EU_MASTER_urban_audit&depth=2 |accessdate=25. janúar 2007 | archive-date = 2007-02-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070216010843/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/portal/page?_pageid=1996%2C45323734&_dad=portal&_schema=PORTAL&screen=welcomeref&open=%2F&product=EU_MASTER_urban_audit&depth=2 |url-status=dead }}</ref> == Menntun og vísindi == [[Mynd:Bibliothèque_lettres_campus_Grenoble.JPG|thumb|right|220px|Bókasafn [[Háskólinn í Grenoble|Háskólans í Grenoble]] í [[Frakkland]]i.]] {{Aðalgrein|Menntun í Evrópusambandinu}} Í [[menntun]] og [[Vísindi|vísindum]] takmarkast hlutverk Evrópusambandsins við að aðstoða aðildarríkin. Menntastefna Evrópusambandsins varð til á 9. áratug 20. aldar og miðaði í upphafi einkum að því að auðvelda nemendaskipti og hreyfanleika. Þekktast þessara verkefna er [[Erasmus-verkefnið]], sem er skiptinemaverkefni á háskólastigi sem var ýtt úr vör árið 1987. Á fyrstu tveimur áratugunum hefur það gert hálfri annarri milljón háskólanema kleift að að heimsækja erlenda háskóla og hefur orðið að nokkurs konar táknmynd evrópsks háskólalífs.<ref>{{cite web|title=The Erasmus programme celebrates its 20th anniversary|publisher=Europa web portal|author=European Commission|url=http://ec.europa.eu/education/news/erasmus20_en.html|accessdate=21. júlí 2007|archive-date=2013-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20131020223817/http://ec.europa.eu/education/news/erasmus20_en.html|url-status=dead}}; {{cite web|last=Jean-Sébastien|first=Lefebvre|title=Erasmus turns 20 – time to grow up?|date=22. janúar 2007|publisher=Café Babel|url=http://www.cafebabel.co.uk/article/19702/erasmus-turns-20-time-to-grow-up.html|accessdate=10. ágúst 2007|archive-date=2012-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120126044623/http://www.cafebabel.co.uk/article/19702/erasmus-turns-20-time-to-grow-up.html|url-status=dead}}</ref> Nú eru einnig sams konar verkefni í boði fyrir grunn- og framhaldsskólanema og kennara, fyrir [[Iðnnám|iðnnema]] og í [[símenntun]]. Þeim er ætlað að stuðla að aukinni þekkingu á öðrum löndum og breiða út góða starfshætti í menntun og þjálfun innan Evrópusambandsins.<ref>{{cite web|author=EACEA|title=About the Education, Audiovisual and Culture Executive Agency|publisher=Europa web portal|url=http://eacea.ec.europa.eu/index.htm|accessdate=21. júlí 2007|archive-date=2015-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20150429185547/http://eacea.ec.europa.eu/index.htm|url-status=dead}}; {{cite web|title=Lifelong Learning Programme|publisher=Europa web portal|author=European Commission|url=http://ec.europa.eu/education/programmes/llp/national_en.html|accessdate=21. júlí 2007|archive-date=2013-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20130719064846/http://ec.europa.eu/education/programmes/llp/national_en.html|url-status=dead}}</ref> Með [[Bologna-viðmiðin|Bologna-viðmiðunum]] reynir Evrópusambandið einnig að stuðla að stöðlun námskrafna og [[námsgráða]] innan Evrópu. == Ísland og Evrópusambandið == {{aðalgrein|Ísland og Evrópusambandið}} Ísland er ekki aðili að Evrópusambandinu, en hefur sótt um aðild. Þann [[16. júlí]] [[2009]] samþykkti [[Alþingi]] Íslendinga [[þingsályktunartillaga|þingsályktunartillögu]] um umsókn um aðild að ESB.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20100205165505/www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/16/samthykkt_ad_senda_inn_umsokn/Send verður inn umsókn um aðild að ESB]<br>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/16/yfirlysing_forsaetisradherra_um_esb/ Yfirlýsing forsætisráðherra um ESB]</ref> [[Össur Skarphéðinsson]], utanríkisráðherra Íslands afhenti [[Carl Bildt]], utanríkisráðherra Svíþjóðar, umsóknina með formlegum hætti þann [[23. júlí]].<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/23/afhenti_svium_adildarumsokn/ Össur afhenti Svíum aðildarumsóknina að ESB]</ref> [[Guðmundur Árni Stefánsson]], sendiherra Íslands í Svíþjóð, hafði þó afhent umsóknina í [[Stokkhólmur|Stokkhólm]]i 17. júlí.<ref>[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2009/07/18/samrad_verdur_vidtaekt/ Samráð verður víðtækt]</ref> Ísland hefur hins vegar verið aðili að [[Fríverslunarsamtök Evrópu|Fríverslunarsamtökum Evrópu]] (EFTA) síðan [[1970]], en þeim var ætlað að stuðla að [[frjáls verslun|frjálsri verslun]]. Með [[Evrópska efnahagssvæðið]]nu, sem Ísland gerðist aðili að 1994 fengu íslensk fyrirtæki aðgang að evrópskum markaði. Mikil umræða hefur verið um hugsanlega inngöngu Íslands í ESB, nú eða þá upptöku evrunnar, eða annars gjaldmiðils á síðustu árum. Samkvæmt niðurstöðum skoðanakönnunar [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] sem birt var í apríl 2008 eru ríflega ⅔ Íslendinga fylgjandi því að undirbúa umsókn að ESB. Í könnun frá því febrúar þegar spurt var um hvort sækja ætti um aðild (ath: ekki undirbúa umsókn um aðild) frá því í febrúar sama ár svaraði 55,1% játandi.<ref>MBL:[http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2008/04/20/67_8_vilja_hefja_undirbuning_adildarumsoknar/ 67,8 vilja hefja undirbúning aðildarumsóknar]</ref> Það var ekki stefna ríkisstjórnar [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokks]] og [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]], sem mynduð var eftir [[Alþingiskosningar 2007]], að sækja um inngöngu í ESB. Samfylkingin hefur lýst því yfir að það sé á þeirra stefnu að sækja um aðild, en Sjálfstæðisflokkurinn er andvígur því.<ref>[http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090403111806/www.samfylkingin.is/media/files/XS2007%20-%20Evr%F3pustefna.pdf Samfylkingin – Landsfundarályktun 2007 - Evrópustefna - Ísland og Evrópa] (pdf)</ref> Eftir að [[skuldakreppan í Evrópu]] (og þá einkum á Evrusvæðinu) hófst fyrir alvöru, [[2010]], hefur dregið mikið úr stuðningi við aðild. Eftir [[Alþingiskosningar 2013|alþingiskosningar árið 2013]] tók ríkisstjórn [[Sjálfstæðisflokkurinn|Sjálfstæðisflokksins]] og [[Framsókn]]ar við völdum á Íslandi og voru báðir flokkarnir opinberlega á móti aðild Íslands að Evrópusambandinu. [[Bjarni Benediktsson (f. 1970)|Bjarni Benediktsson]], formaður Sjálfstæðisflokksins, hafði þó margsinnis lýst því yfir bæði fyrir og eftir kosningarnar að ríkisstjórnin myndi ekki hverfa frá aðildarviðræðunum við Evrópusambandið án þess að leggja málið fyrst í þjóðaratkvæðagreiðslu.<ref>{{cite news|title=„Við munum standa við það að hlusta á fólkið í landinu“|url=https://www.visir.is/g/2014140228837|publisher=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|date=27. febrúar 2014|accessdate=23. september 2018}}</ref><ref>{{Vísindavefurinn|72714|Stenst það hjá Bjarna Benediktssyni að Sjálfstæðisflokkurinn hafi aldrei í aðdraganda kosninga 2013 lofað þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB?}}</ref> Þvert á þessi ummæli fór svo að [[Gunnar Bragi Sveinsson]], þáverandi utanríkisráðherra, sendi Evrópusambandinu árið 2015 tilkynningu um að aðildarviðræðum Íslendinga við Evrópusambandið, sem þá höfðu verið á ís í nokkur ár, skyldi alfarið hætt.<ref>{{cite news|title=Bréf Gunnars Braga um að afturköllun ESB-umsóknar birt í heild sinni|url=https://kjarninn.is/frettir/bref-gunnars-braga-um-ad-afturkollun-esb-umsoknar-birt-i-heild-sinni/|publisher=''[[Kjarninn]]''|date=13. mars 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Tilkynningin um endalok aðildarviðræðanna var ekki lögð í þjóðaratkvæðagreiðslu, né var hún afgreidd af alþingi.<ref>{{cite news|title=Þingið ekki til­búið í ESB-mál­inu|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/12/18/thingid_ekki_tilbuid_i_esb_malinu_4/|publisher=''[[mbl.is]]''|date=18. desember 2015|accessdate=23. september 2018}}</ref> Aðspurður hví ekki hefði verið staðið við loforðið um að binda ekki enda á viðræðurnar án samþykkis í þjóðaratkvæðagreiðslu sagði Bjarni Benediktsson síðar að „pólitískur ómöguleiki“ hefði komið í veg fyrir að þjóðaratkvæðagreiðsla yrði haldin um málið.<ref>{{cite news|title=Ómögulegt án pólitísks vilja|url=https://www.ruv.is/frett/omogulegt-an-politisks-vilja|publisher=''[[RÚV]]''|date=18. desember 2015|accessdate=24. september 2018}}</ref> == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small">{{reflist}} == Heimildir og ítarefni == * Bindi, Federiga (ritstj.). ''The Foreign Policy of the European Union: Assessing Europe's Role in the World'' (Brookings Institution Press; 2010). * Craig, Paul og Gráinne de Búrca. ''EU Law, Text, Cases and Materials'' (4. útg.). (Oxford: Oxford University Press, 2007). * Kaiser, Wolfram. ''Christian Democracy and the Origins of European Union'' (Cambridge: Cambridge University Press, 2007). * Kaiser, Wolfram. ''The History of the European Union'' (London: Routledge, 2011). * McCormick, John. ''The European Union: Politics and Policies'' (Westview Press, 2007). * Pinder, John og Simon Usherwood. ''The European Union: A Very Short Introduction'' (Oxford: Oxford University Press, 2008). * Piris, Jean-Claude. ''Lisbon Treaty'' (Cambridge: Cambridge University Press, 2010). * Rifkin, Jeremy. ''The European Dream: How Europe's Vision of the Future Is Quietly Eclipsing the American Dream'' (Jeremy P. Tarcher, 2004). * Smith, Charles. ''International Trade and Globalisation'' (3. útg.) (Stocksfield: Anforme, 2007). * Staab, Andreas. ''The European Union Explained: Institutions, Actors, Global Impact'' (2. útg.) (Indianapolis: Indiana University Press, 2008). * Steiner, Josephine, Lorna Woods og Christian Twigg-Flesner. ''EU Law'' (9. útg.) (Oxford: Oxford University Press, 2006). * Yesilada, Birol A. og David M. Wood. ''The Emerging European Union'' (5. útg.) (Longman, 2009). == Tengt efni == * [[Listi yfir stærstu borgir Evrópusambandsins eftir fólksfjölda innan borgarmarka]] == Tenglar == {{Wiktionary|Evrópusambandið}} {{commons|European Union|Evrópusambandinu}} === Vefsíða Evrópusambandsins === [http://europa.eu Vefsíða Evrópusambandsins], europa.eu.int á [[Tungumál Evrópusambandsins|opinberum tungumálum þess]]. Valdar undirsíður: * [http://europa.eu/comm/mediatheque/audio/index_en.html Hljóðupptökur af fréttamannafundum og ræðum]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} (á [[MP3]] og [[RealAudio]] sniði). * [http://europa.eu/en/record/green/gp9611/index.htm Tillaga að alþjóðlegum símkóða fyrir sambandið]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://europa.eu/comm/external_relations/china/intro/ Stefna sambandsins varðandi Kína] * [https://www.youtube.com/user/eutube Opinber YouTube-rás framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins] * [https://audiovisual.ec.europa.eu/en/media/video/I-283755 Hljóð- og myndvefgátt framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins] === Aðrar vefsíður === * [http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ee.html Um Evrópusambandið á CIA World Factbook] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050209021150/http://www.cia.gov/cia/publications/factbook/geos/ee.html |date=2005-02-09 }} * [http://www.EUobserver.com/ EU Observer] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220616110400/https://euobserver.com/ |date=2022-06-16 }} - Fréttasíða sem fjallar um Evrópusambandsmálin. * {{Vísindavefurinn|51346|Hvenær var Evrópusambandið stofnað og hvaða lönd eru í því núna?}} * {{Vísindavefurinn|51328|Hvers konar lýðræði er í Evrópusambandinu?}} * {{Vísindavefurinn|4332|Hvað tákna stjörnurnar í fána Evrópusambandsins?}} * {{Vísindavefurinn|60120|Nákvæmlega hverju breytir Lissabon-sáttmálinn um áhrif smáríkja innan ráðs ESB á næstu árum?}} {{Stofnanir ESB}} {{G-20}} {{Friðarverðlaun Nóbels}} [[Flokkur:Evrópusambandið| ]] [[Flokkur:Alþjóðastofnanir]] [[Flokkur:Fríverslun]] [[Flokkur:Handhafar friðarverðlauna Nóbels]] o2d3sqio5847hehi2slgihodibyfwdh 0 4278 1959401 1956705 2026-04-09T22:38:08Z Akigka 183 1959401 wikitext text/x-wiki '''Fjölnir''' er [[listavinnslumál|listavinnslu-]] og [[einingaforritunarmál]] þróað að mestu leyti af [[Snorri Agnarsson|Snorra Agnarssyni]] prófessor í [[tölvunarfræði]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] á níunda áratugnum. Málið er á [[Íslenska|íslensku]] í heild sinni og hægt er að nota alla stafi [[íslenska stafrófið|íslenska stafrófsins]] í breytunöfnum. Frumkóðaskrárnar hafa oftast skráarendinguna <code>.fjo</code>. == Dæmi == <pre> ;; Halló heimur í Fjölni "halló" < aðal { aðal -> stef(;) stofn skrifastreng(;"Halló, heimur!"), stofnlok } * "GRUNNUR" ; </pre> == Tenglar == * [https://web.archive.org/web/20040713144600/http://www.hi.is/~snorri/087133-03/fjolnir.pdf PDF-skjal um Fjölni] * [https://www.99-bottles-of-beer.net/language-fjoelnir-259.html 99 Bottles of Beer í Fjölni] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010130108/http://www2.99-bottles-of-beer.net/language-fjoelnir-259.html |date=2008-10-10 }} * [http://morpho.cs.hi.is/ Morpho] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130724001059/http://morpho.cs.hi.is/ |date=2013-07-24 }} er annað forritunarmál frá Snorra sem byggir að einhverju leyti á sömu hugmyndum en notar ekki íslensku {{Stubbur|tölvunarfræði}} [[Flokkur:Forritunarmál]] [[Flokkur:Íslenskur hugbúnaður]] 5xzwwj0ueshyqe3hufr47oxx643ox1b 0 5291 1959448 1823767 2026-04-10T09:50:18Z GiacomoFaraway 115380 /* Tengill */ 1959448 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Logo of the European Commission (fr).svg|thumb|right|Merki framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins]] [[File:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|thumb|Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins]] '''Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins''' er ein helsta stofnun [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] (ESB) og telst fara með [[framkvæmdavald]] innan þess. Störf framkvæmdastjórnarinnar felast aðallega í því að semja frumvörp og setja nýja [[lög]]gjöf, fylgja settri stefnu í einstökum málaflokkum, að sjá til þess að markmiðum [[Stofnsamningar ESB|stofnsamninganna]] sé framfylgt og sjá um rekstur ESB. Í framkvæmdastjórninni sitja 27 fulltrúar ásamt forsetanum, einn frá hverju aðildarríki sambandsins. Framkvæmdastjórnin gegnir einnig því hlutverki á stundum að vera í fyrirsvari fyrir Evrópusambandið á alþjóðavettvangi, t.d. í samskiptum við önnur ríki og alþjóðastofnanir. Framkvæmdastjórnir eru gjarnan kenndar við [[Forseti framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins|forseta framkvæmdastjórnarinnar]], núverandi forseti (síðan í desember [[2019]]) er [[Ursula von der Leyen]] og leiðir hún [[Von der Leyen-framkvæmdastjórnin]]a. Fjöldi starfsmanna starfa undir framkvæmdastjórnina, telja þeir um 25.000 manns og eru með aðstöðu í [[Berlaymont]]byggingunnni í Brussel. Þau tungumál sem notuð eru eru [[enska]], [[franska]] og [[þýska]]. Áður hafa 13 framkvæmdastjórnir setið frá setningu [[Rómarsáttmálinn|Rómarsáttmálans]] árið [[1957]]. Það eru [[Hallstein-framkvæmdastjórnin|Hallstein]] (1958-67), [[Rey-framkvæmdastjórnin|Rey]] (1967-70), [[Malfatti-framkvæmdastjórnin|Malfatti]] (1970-72), [[Mansholt-framkvæmdastjórnin|Mansholt]] (1972-73), [[Ortoli-framkvæmdastjórnin|Ortoli]] (1973-77), [[Jenkins-framkvæmdastjórnin|Jenkins]] (1977-81), [[Thorn-framkvæmdastjórnin|Thorn]] (1981-85), [[Delors-framkvæmdastjórnin|Delors]] (1985-94), [[Santer-framkvæmdastjórnin|Santer]] (1995-99), [[Marín-framkvæmdastjórnin|Marín]] (1999), [[Prodi-framkvæmdastjórnin|Prodi]] (1999-2004), [[Barroso-framkvæmdastjórnin|Barroso]] (2004-2014) og loks [[Juncker-framkvæmdastjórnin|Juncker]] (2014-2019). Framkvæmdastjórn [[Jacques Delors]] er talin ein sú farsælasta en á því tímabili voru [[Einingarlögin]] sett og [[Maastrichtsáttmálinn]] samþykktur eftir mikið þóf. Framkvæmdastjórn [[Jacques Santer]] þurfti hins vegar að segja af sér vegna hneykslismáls árið 1999. == Hlutverk == Sérstök áhersla er á hagsmuni [[Evrópa|Evrópu]] sem einnar heildar í starfi framkvæmdastjórnarinnar.<ref>Sbr. [http://en.wikisource.org/wiki/Treaty_establishing_a_Constitution_for_Europe/Part_I#Article_I-26:_The_European_Commission Ákvæði I-26. í stjórnarskrársáttmálanum]</ref> [[Ráðherraráðið]] endurspeglar ríkisstjórnir aðildarríkjanna og hagsmuni þeirra, öðru fremur, og [[Evrópuþingið]] er skipað fulltrúum [[Evrópskur borgararéttur|borgara Evrópu]]. Framkvæmdastjórnin hefur á hinn bóginn hvað mest sjálfstæði og hvað minnst [[lýðræðishalli Evrópusambandsins|lýðræðislegt lögmæti]]. Í 211 grein [[Rómarsáttmálinn|Rómarsáttmálans]] segir að hlutverk Framkvæmdastjórnarinnar sé að sjá um [[stefnumótun]], undirbúa lagafrumvörp, undirbúa [[fjarlög Evrópusambandsins|fjárlög ESB]], annast viðskiptasamninga við erlend ríki og veita framkvæmd stofnsamninga og samþykkta eftirfylgni.<ref name="gr11-9">Sjá greinar 211-219 í [http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/12002E/pdf/12002E_EN.pdf Rómarsáttmálanum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090214070421/http://eur-lex.europa.eu/en/treaties/dat/12002E/pdf/12002E_EN.pdf |date=2009-02-14 }}</ref> Ráðherraráðið felur Framkvæmdastjórninni framkvæmdavaldið á öllum sviðum nema utanríkisstefnu þar sem [[sameiginleg utanríkis- og öryggisstefna]] á við sem fellur undir Ráðherraráðið.<ref name="gr11-9"/> Framkvæmdastjórnin hefur frumkvæði að lagasetningu á þeim málaflokkum sem falla undir ESB með samningu frumvarpa (nema á sviði utanríkismála). Bæði Ráðherraráðið og Evrópuþingið geta farið fram á að tiltekið frumvarp verði samið en slíkt er þó ekki algengt og í öllu falli getur Framkvæmdastjórnin neitað. Samkvæmt [[Lissabonsáttmálinn|Lissabonsáttmálanum]] geta almennir borgarar Evrópu beðið um tiltekna lagasetningu með því að safna einni milljón undirskrifta, slík undirskriftasöfnun er þó ekki heldur bindandi fyrir Framkvæmdastjórnina. Eftir að frumvarp verða að lögum með lagasetningu Ráðherraráðsins sem og Evrópuþingsins fellur það í skaut Framkvæmdastjórnarinnar að sjá til þess að þeim lögum sé framfylgt með eftirliti. Þetta er gert eftir flóknu kerfi nefnda (á ensku ''comitology''). Framkvæmdastjórnin ber einnig ábyrgð á fjárreiðum Evrópusambandsins í samvinnu við [[Endurskoðunarréttur Evrópusambandsins|Endurskoðunarréttinn]]. Á vegum Framkvæmdastjórnarinnar koma ótal skýrslur á hverju ári. Mikið samráð er haft við ríkis- og sveitarstjórnir aðildarríkja auk ýmissa hagsmunahópa og félagasamtaka við samningu lagafrumvarpa. == Uppbygging == Hver framkvæmdastjóri tekur að sér umsjón með ákveðnu sviði í starfsemi ESB (líkt og [[ráðherra]]r í [[ríkisstjórn]]). Forseti framkvæmdastjórnarinnar er valinn af [[Evrópska ráðið|Evrópska ráðinu]] en [[Evrópuþingið]] verður að staðfesta það val. Síðan tilnefna aðildarríkin hvert einn fulltrúa í stjórnina í samráði við forsetann. Fjöldi varaforseta er fimm í núverandi framkvæmdastjórn en hann er breytilegur. Þegar stjórnin er fullskipuð og verkaskiptingin innan hennar er komin á hreint verður Evrópuþingið að samþykkja framkvæmdastjórnina í heild sinni. Kjörtímabil framkvæmdastjórnarinnar er fimm ár og henni verður ekki vikið frá nema ⅔ hlutar Evrópuþingsins samþykki tillögu þess efnis, einstökum stjórnarmönnum verður þó eingöngu vikið frá störfum samkvæmt úrskurði [[Evrópudómstóllinn|Evrópudómstólsins]] ef þeir hafa gerst sekir um alvarleg afglöp í starfi eða fullnægja ekki lengur skilyrðunum sem þeir ættu að gera. Framkvæmdastjórnin á að vera óháð ríkisstjórnum aðildarríkjanna í störfum sínum og ekki beygja sig undir þrýsting frá þeim. Hún á að berjast fyrir hagsmunum sambandsins í heild en ekki einstakra aðildarríkja. Eins og fram kom fyrr er töluvert erfitt að víkja framkvæmdastjórninni frá og er það liður í því að tryggja sjálfstæði hennar. == Tilvísanir == {{reflist}} == Tengill == * [http://ec.europa.eu/ Vefur Framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins] * [https://www.youtube.com/user/eutube Opinber YouTube-rás framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins] * [https://audiovisual.ec.europa.eu/en/media/video/I-283755 Hljóð- og myndvefgátt framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins] {{Stofnanir ESB}} [[Flokkur:Evrópusambandið]] 1081rvd9ppaeuw9nhcubuo73hdren17 0 12406 1959379 1957257 2026-04-09T17:14:25Z TKSnaevarr 53243 1959379 wikitext text/x-wiki '''Bjarni Þórir Þórðarson''' ([[30. desember]] [[1966]] - [[5. október]] [[2005]] við [[Thisted]] í [[Danmörk]]u), þekktastur undir [[nafn]]inu '''Bjarni móhíkani''', var [[Ísland|íslenskur]] [[tónlistarmaður]] þekktastur fyrir að hafa komið fram í [[kvikmynd]]inni [[Rokk í Reykjavík (kvikmynd)|Rokk í Reykjavík]] ásamt [[hljómsveit]]inni [[Sjálfsfróun (hljómsveit)|Sjálfsfróun]]. <!--== Dauði ==--> Bjarni [[dauði|lést]] [[aðfaranótt]] [[5. október]] [[2005]] í [[bílslys]]i við [[bær|bæinn]] [[Thisted]] í [[Danmörk]]u.<!--, [[slys]]ið bar þannig að að --> == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/frett.html?nid=1162142|titill=Lést í bílslysi í Danmörku|mánuðurskoðað=8. október|árskoðað=2005}} * {{vefheimild|url=https://www.visir.is/islendingur-lest-i-danmorku/article/2005510060419|titill=Íslendingur lést í Danmörku|mánuðurskoðað=9. júlí|árskoðað=2014}} == Tenglar == * [https://glatkistan.com/2018/09/11/bjarni-thordarson/ Glatkistan] {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1966|2005}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] lkm8vs594w21c19f1579auemvom4n69 0 13938 1959344 1954500 2026-04-09T16:18:45Z TKSnaevarr 53243 /* Tenglar */ 1959344 wikitext text/x-wiki {{Heimspekingur | svæði = Vestræn heimspeki | tímabil = [[Heimspeki 20. aldar]] | color = #B0C4DE | image_name = Albert Camus, gagnant de prix Nobel, portrait en buste, posé au bureau, faisant face à gauche, cigarette de tabagisme.jpg| image_caption = | nafn = Albert Camus | fæddur = [[7. nóvember|7.]] eða [[8. nóvember]] [[1913]] | látinn = {{Dánardagur og aldur|1960|1|4|1913|11|7}} | skóli_hefð = [[Meginlandsheimspeki]] | helstu_ritverk = ''Útlendingurinn'' | helstu_viðfangsefni = [[Tilvistarstefna]] | markverðar_kenningar = | áhrifavaldar = [[Friedrich Nietzsche]], [[Jean-Paul Sartre]], [[Victor Hugo]], [[George Orwell]] | hafði_áhrif_á = [[Jean-Paul Sartre]] | }} '''Albert Camus''' ([[7. nóvember|7.]] eða [[8. nóvember]] [[1913]] – [[4. janúar]] [[1960]]) var [[frakkland|franskur]] [[höfundur]] og [[heimspeki]]ngur, hann er oft kenndur við [[Tilvistarstefna|tilvistarstefnuna]] þótt svo að hafa kallað sjálfan sig [[Fáránleikahyggja|fáránleikasinna]]. Hann var næst yngsti [[nóbelsverðlaun]]ahafi fyrir bókmenntir þegar hann hlaut þau árið [[1957]] (áður var sá yngsti [[Rudyard Kipling]]). Hann var einnig skammlífastur af handhöfum nóbelsverðlauna fyrir bókmenntir og er það enn í dag. == Æviágrip == Camus fæddist við sára [[fátækt]] í [[Alsír]] og missti hann föður sinn í [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni. Með aðstoð leiðbeinanda að nafni Louis Germain komst hann í Háskóla Alsír. Hann greindist snemma með [[berklar|berkla]] og gat af þeim sökum ekki fengið að kenna eins og hann óskaði, einnig varð hann að hætta [[íþrótt]]aiðkun sinni sem hann hafði stundað af kappi. Hann útskrifaðist með [[BA-gráða|BA]] í heimspeki og því sem samsvarar [[M.A.-gráða|M.A.]] í heimspeki með [[lokaritgerð]] um [[Plótínos]]. Í [[síðari heimsstyrjöldin]]ni tók hann fyrst afstöðu sem [[friðarsinni]] (hann hafði ekki verið kvaddur í herinn vegna berkla), en eftir að verða vitni af aftöku [[Gabriel Peri]], snéri hann blaðinu við og gekk í [[franska mótspyrnan|frönsku mótspyrnuna]]. Á stríðsárunum tók hann þátt í útgáfu [[áróðursrit]]s að nafni [[Combat (áróðursrit)|Combat]] og gaf út tvær af sínum frægustu bókum, ''[[Le Mythe de Sisyphe]]'' og ''[[L'Étranger]]''. Hann dó árið 1960 í [[bílaárekstur|bílslysi]] nálægt [[Sens]]. Hann lét eftir sig [[tvíburi|tvíburadætur]] að nafni Catherine and Jean, þær eiga [[höfundaréttur|höfundarrétt]] að verkum hans enn í dag. == Þekktustu verk == === Skáldsögur === * ''[[Útlendingurinn]]'' (''L'Étranger'') (1942) * ''[[Plágan (skáldsaga)|Plágan]]'' (''La Peste'') (1947) * ''[[Fallið]]'' (''La Chute'') (1956) * ''La mort heureuse'' (eldri útgáfa af ''Útlendingnum'', útgefin eftir dauða Camus árið 1970) * ''Le premier homme'' (óklárað rit, útgefið eftir dauða Camus árið 1995) === Smásögur === * ''L'exil et le royaume'' (smásögur 1957) þar af hefur ein, ''[[Gesturinn]]'' (''L'Hôte'') komið út á íslensku === Óskálduð ritverk === * ''L'envers et l'endroit'' (1937) * ''Combat'' (1946) * ''Le Mythe de Sisyphe'' (1942) * ''L'Homme révolté'' (1951) * ''Carnets, mai 1935 -- fevrier 1942'' (1962) * ''Carnets II: janvier 1942-mars 1951'' (1965) * ''Albert Camus, Maria Casarès. Correspondance inédite (1944-1959)''. Édition de Béatrice Vaillant. Avant-propos de Catherine Camus. Collection Blanche, Gallimard. Parution : 09-11-2017. === Leikrit === * ''Caligula'' (sett á svið 1945, skrifað 1938) * ''Le Malentendu'' (1944) * ''L'État de siège'' (1948) * ''Les Justes'' (1949) === Safnverk === * ''Écrits de jeunesse d'Albert Camus'' * ''Lettres à un ami allemand'' (1961 - Safn ritgerða valin af Comte) === Kvikmyndir === * [[Luchino Visconti]] kvikmyndaði [[Útlendingurinn|Útlendinginn]] árið 1967, einn af leikurunum var [[Marcello Mastroianni]]. * [[Luis Puenzo]] og [[Felix Monti]] kvikmynduðu nútímavædda útgáfu af ''Plágunni'' árið [[1991]]. Einn af leikurunum var [[William Hurt]]. == Tenglar == {{Wikivitnun}} * [http://www.timarit.is/?issueID=419058&pageSelected=2&lang=0 ''Camus''; 1. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1964] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728024922/http://timarit.is/?issueID=419058&pageSelected=2&lang=0 |date=2011-07-28 }} * [http://www.timarit.is/?issueID=419059&pageSelected=2&lang=0 ''Camus''; 2. grein í Lesbók Morgunblaðsins 1964]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://nobelprize.org/literature/laureates/1957/ Bókmenntaverðlaun Nóbels (1957)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615225842/http://nobelprize.org/literature/laureates/1957/ |date=2006-06-15 }} * [http://www.tameri.com/csw/exist/camus.shtml Tilvistarstefnan og Albert Camus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060629143511/http://www.tameri.com/csw/exist/camus.shtml |date=2006-06-29 }} * [http://archive.salon.com/books/feature/2004/11/01/camus/print.html Um „L'Homme révolté“ hjá Salon.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070128060748/http://archive.salon.com/books/feature/2004/11/01/camus/print.html |date=2007-01-28 }} * [http://www.che-lives.com/home/modules.php?name=News&file=article&sid=125 The Absurd Hero & The Ruthless Critic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061026182132/http://www.che-lives.com/home/modules.php?name=News&file=article&sid=125 |date=2006-10-26 }} * [http://www.thenation.com/doc.mhtml?i=20040405&s=jacoby&c=1 "Accidental Friends" the story of the Camus-Sartre friendship and very public breakup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050319082557/http://www.thenation.com/doc.mhtml?i=20040405&s=jacoby&c=1 |date=2005-03-19 }} * https://www.romanistik.info/camus.html * [http://ceh.kitoba.com/hook/camus.html Camus's Choice: An Existential (Humanist) Antiplot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060618141204/http://ceh.kitoba.com/hook/camus.html |date=2006-06-18 }} * [https://www.3ammagazine.com/litarchives/2003/jan/interview_catherine_camus.html Interview with daughter Catherine - 3AM] * [http://www.spikemagazine.com/0397camu.php Another interview with daughter Catherine - Spike] * [http://www.anselm.edu/homepage/dbanach/sisyphus.htm The Myth of Sysiphus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050827213157/http://www.anselm.edu/homepage/dbanach/sisyphus.htm |date=2005-08-27 }} * [http://atheisme.free.fr/Biographies/Camus_e.htm Biography and quotes of Albert Camus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060628100255/http://atheisme.free.fr/Biographies/Camus_e.htm |date=2006-06-28 }} * [http://www.camus-society.com Albert Camus Society UK] * [http://www.etudes-camusiennes.fr/wordpress/ Société des Études Camusiennes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180106174345/http://www.etudes-camusiennes.fr/wordpress/ |date=2018-01-06 }} * [http://www.citedulivre-aix.com/Typo3/fileadmin/documents/Expositions/centrecamus/index.htm Fonds Albert Camus - Cité du livre d'Aix en Provence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423142018/http://www.citedulivre-aix.com/Typo3/fileadmin/documents/Expositions/centrecamus/index.htm |date=2017-04-23 }} {{Nóbelsverðlaun í bókmenntum}} {{fde|1913|1960|Camus}} {{DEFAULTSORT:Camus, Albert}} [[Flokkur:Albert Camus| ]] [[Flokkur:Heimspekingar 20. aldar]] [[Flokkur:Trúleysingjar]] [[Flokkur:Tilvistarspekingar]] [[Flokkur:Frönsk leikskáld]] [[Flokkur:Franskir blaðamenn]] [[Flokkur:Franskir rithöfundar]] [[Flokkur:Handhafar bókmenntaverðlauna Nóbels]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] [[Flokkur:Franskir andspyrnumenn]] qbv3vjr0hxb5xmdyp7397dcx8mze863 10 21073 1959409 1840336 2026-04-09T22:57:30Z Akigka 183 1959409 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Norræn goðafræði | title = [[Norræn goðafræði]] | image = [[File:Ardre Odin Sleipnir.jpg|150px]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | basestyle = background:#d6dbbe; | group1 = Helstu goð | list1 = {{Navbox|child | listclass = hlist | basestyle = background:#d6dbbe; | group1 = [[Æsir]] | list1 = * [[Baldur]] * [[Bor]] * [[Bragi]] * [[Búri]] * [[Dellingur]] * [[Forseti (norræn goðafræði)|Forseti]] * [[Heimdallur]] * [[Hermóður hinn hvati|Hermóður]] * [[Hænir]] * [[Höður]] * [[Kvasir]] * [[Loki]] * [[Lóður]] * [[Magni (norræn goðafræði)|Magni]] * [[Meili]] * [[Mímir]] * [[Móði]] * [[Óðinn]] * [[Óður]] * [[Týr]] * [[Ullur]] * [[Váli]] * [[Vé]] * [[Vilji (norræn goðafræði)|Vilji]] * [[Víðar]] * [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] | group2 = [[Ásynjur]] | list2 = * [[Hjúki og Bil|Bil]] * [[Eir (norræn goðafræði)|Eir]] * [[Frigg]] * [[Fulla]] * [[Gefjun]] * [[Gná]] * [[Hlín]] * [[Iðunn (norræn goðafræði)|Iðunn]] * [[Þorgerður Hörgabrúður|Irpa]] * [[Jörð (norræn goðafræði)|Jörð]] * [[Lofn]] * [[Nanna (norræn goðafræði)|Nanna]] * [[Rindur]] * [[Sága]] * [[Sif (norræn goðafræði)|Sif]] * [[Sigyn]] * [[Sjöfn (norræn goðafræði)|Sjöfn]] * [[Skaði]] * [[Snotra]] * [[Sól (norræn goðafræði)|Sól]] * [[Syn]] * [[Vár]] * [[Vör (norræn goðafræði)|Vör]] * [[Þorgerður Hörgabrúður]] * [[Þrúður]] | group3 = [[Vanir]] | list3 = * [[Freyja]] * [[Freyr]] * [[Hnoss og Gersemi]] * [[Kvasir]] * [[Njörður]] * [[Yngvi]] }} | group2 = Aðrir | list2 = {{Navbox|child | listclass = hlist | basestyle = background:#d6dbbe; | group1 = [[Jötunn|Jötnar]] | list1 = * [[Alvaldi]] * [[Angurboða]] * [[Baugi]] * [[Beli]] * [[Bergelmir]] * [[Bestla]] * [[Býleistur]] * [[Bölþorn]] * [[Eggþér]] * [[Fárbauti]] * [[Fjalar og Galar]] * [[Geirröður (norræn goðafræði)|Geirröður]] * [[Gerður (norræn goðafræði)|Gerður]] * [[Gjálp og Greip]] * [[Gríður]] * [[Gunnlöð (norræn goðafræði)|Gunnlöð]] * [[Gymir]] * [[Hel]] * [[Helblindi]] * [[Hrymur]] * [[Hrungnir]] * [[Hræsvelgur]] * [[Hymir]] * [[Múspellssynir]] * [[Rán (norræn goðafræði)|Rán]] * [[Skaði]] * [[Surtur]] * [[Suttungur]] * [[Vafþrúðnir]] * [[Ýmir]] * [[Þjassi]] * [[Þrymur (norræn goðafræði)|Þrymur]] * [[Ægir]] * [[Ægisdætur]] | group2 = [[Dvergar (norræn goðafræði)|Dvergar]] | list2 = * [[Alvís]] * [[Andvari]] * [[Billingur]] * [[Brokkur]] * [[Eitri]] * [[Fáfnir]] * [[Gandálfur]] * [[Hreiðmar (norræn goðafræði)|Hreiðmar]] * [[Litur (norræn goðafræði)|Litur]] * [[Norðri, Suðri, Austri og Vestri]] * [[Otur (norræn goðafræði)|Otur]] * [[Reginn (norræn goðafræði)|Reginn]] | group3 = [[Skepnur (norræn goðafræði)|Skepnur]] | list3 = * [[Auðhumla]] * [[Árvakur og Alsviður]] * [[Blóðughófi]] * [[Fáfnir]] * [[Fenrisúlfur]] * [[Garmur]] * [[Geri og Freki]] * [[Gullinbursti]] * [[Heiðrún (norræn goðafræði)|Heiðrún]] * [[Hrímfaxi og Skinfaxi]] * [[Huginn og Muninn]] * [[Miðgarðsormur]] * [[Níðhöggur]] * [[Ratatoskur]] * [[Skoll og Hati]] * [[Sleipnir]] * [[Svaðilfari]] * [[Sæhrímnir]] * [[Tanngnjóstur og Tanngrisnir]] * [[Veðurfölnir]] | group4 = Aðrir | list4 = * [[Askur og Embla]] * [[Álfar (norræn goðafræði)|Álfar]] * [[Dagur (norræn goðafræði)|Dagur]] * [[Einherjar]] * [[Hjúki og Bil|Hjúki]] * [[Líf og Lífþrasir]] * [[Máni (norræn goðafræði)|Máni]] * [[Nótt (norræn goðafræði)|Nótt]] * [[Röskva (norræn goðafræði)|Röskva]] * [[Skírnir (norræn goðafræði)|Skírnir]] * [[Urður, Verðandi og Skuld]] * [[Útgarða-Loki]] * [[Valkyrja|Valkyrjur]] * [[Þjálfi (norræn goðafræði)|Þjálfi]] }} | group3 = Staðir | list3 = * [[Askur Yggdrasils]] * [[Álfheimur]] * [[Ásgarður]] * [[Bifröst (norræn goðafræði)|Bifröst]] * [[Bilskirnir]] * [[Gimlé]] * [[Ginnungagap]] * [[Glitnir (norræn goðafræði)|Glitnir]] * [[Gnitaheiði]] * [[Hel (staður)|Hel]] * [[Hvergelmir]] * [[Iðavöllur]] * [[Jötunheimar]] * [[Miðgarður]] * [[Mímisbrunnur]] * [[Múspellsheimur]] * [[Náströnd]] * [[Niflheimur]] * [[Niðavellir]] * [[Nóatún]] * [[Svartálfaheimur]] * [[Urðarbrunnur]] * [[Útgarður]] * [[Valhöll]] * [[Vingameiður]] * [[Vingólf]] * [[Þrúðvangur]] | group4 = Hlutir | list4 = * [[Brísingamen]] * [[Draupnir (norræn goðafræði)|Draupnir]] * [[Gjallarhorn]] * [[Gleipnir]] * [[Gungnir]] * [[Hliðskjálf]] * [[Megingjörð]] * [[Mjölnir]] * [[Naglfar]] * [[Skáldskaparmjöður]] * [[Skíðblaðnir]] | group5 = Atburðir | list5 = * [[Fimbulvetur]] * [[Hjaðningavíg]] * [[Ragnarök]] * [[Stríð Ása og Vana]] | group6 = Rit | list6 = * [[Gesta Danorum]] * [[Snorra-Edda]] * [[Heimskringla]] * [[Sæmundaredda]] * [[Konungsbók]] | group7 = Goðakvæði og sögur | list7 = *[[Völuspá]] *[[Hávamál]] *[[Vafþrúðnismál]] *[[Grímnismál]] *[[Skírnismál]] *[[Hárbarðsljóð]] *[[Hymiskviða]] *[[Lokasenna]] *[[Þrymskviða]] *[[Völundarkviða]] *[[Alvíssmál]] | group8 = Trúfélög | list8 = * [[Ásatrúarfélagið Bifröst]] * [[Danska ásatrúarfélagið]] * [[Ásatrúarfélagið|Íslenska ásatrúarfélagið]] * [[Reykjavíkurgoðorð]] }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> nn0lxrmxa5et5sqho0prc3efpq3v7ki 1959410 1959409 2026-04-09T22:58:26Z Akigka 183 1959410 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Norræn goðafræði | title = [[Norræn goðafræði]] | image = [[File:Ardre Odin Sleipnir.jpg|150px]] | state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} | bodyclass = hlist | basestyle = background:#d6dbbe; | group1 = Helstu goð | list1 = {{Navbox|child | listclass = hlist | basestyle = background:#d6dbbe; | group1 = [[Æsir]] | list1 = * [[Baldur]] * [[Bor]] * [[Bragi]] * [[Búri]] * [[Dellingur]] * [[Forseti (norræn goðafræði)|Forseti]] * [[Heimdallur]] * [[Hermóður hinn hvati|Hermóður]] * [[Hænir]] * [[Höður]] * [[Kvasir]] * [[Loki]] * [[Lóður]] * [[Magni (norræn goðafræði)|Magni]] * [[Meili]] * [[Mímir]] * [[Móði]] * [[Óðinn]] * [[Óður]] * [[Týr]] * [[Ullur]] * [[Váli]] * [[Vé]] * [[Vilji (norræn goðafræði)|Vilji]] * [[Víðar]] * [[Þór (norræn goðafræði)|Þór]] | group2 = [[Ásynjur]] | list2 = * [[Hjúki og Bil|Bil]] * [[Eir (norræn goðafræði)|Eir]] * [[Frigg]] * [[Fulla]] * [[Gefjun]] * [[Gná]] * [[Hlín]] * [[Iðunn (norræn goðafræði)|Iðunn]] * [[Þorgerður Hörgabrúður|Irpa]] * [[Jörð (norræn goðafræði)|Jörð]] * [[Lofn]] * [[Nanna (norræn goðafræði)|Nanna]] * [[Rindur]] * [[Sága]] * [[Sif (norræn goðafræði)|Sif]] * [[Sigyn]] * [[Sjöfn (norræn goðafræði)|Sjöfn]] * [[Skaði]] * [[Snotra]] * [[Sól (norræn goðafræði)|Sól]] * [[Syn]] * [[Vár]] * [[Vör (norræn goðafræði)|Vör]] * [[Þorgerður Hörgabrúður]] * [[Þrúður]] | group3 = [[Vanir]] | list3 = * [[Freyja]] * [[Freyr]] * [[Hnoss og Gersemi]] * [[Kvasir]] * [[Njörður]] * [[Yngvi]] }} | group2 = Aðrir | list2 = {{Navbox|child | listclass = hlist | basestyle = background:#d6dbbe; | group1 = [[Jötunn|Jötnar]] | list1 = * [[Alvaldi]] * [[Angurboða]] * [[Baugi]] * [[Beli]] * [[Bergelmir]] * [[Bestla]] * [[Býleistur]] * [[Bölþorn]] * [[Eggþér]] * [[Fárbauti]] * [[Geirröður (norræn goðafræði)|Geirröður]] * [[Gerður (norræn goðafræði)|Gerður]] * [[Gjálp og Greip]] * [[Gríður]] * [[Gunnlöð (norræn goðafræði)|Gunnlöð]] * [[Gymir]] * [[Hel]] * [[Helblindi]] * [[Hrymur]] * [[Hrungnir]] * [[Hræsvelgur]] * [[Hymir]] * [[Múspellssynir]] * [[Rán (norræn goðafræði)|Rán]] * [[Skaði]] * [[Surtur]] * [[Suttungur]] * [[Vafþrúðnir]] * [[Ýmir]] * [[Þjassi]] * [[Þrymur (norræn goðafræði)|Þrymur]] * [[Ægir]] * [[Ægisdætur]] | group2 = [[Dvergar (norræn goðafræði)|Dvergar]] | list2 = * [[Alvís]] * [[Andvari]] * [[Billingur]] * [[Brokkur]] * [[Eitri]] * [[Fáfnir]] * [[Fjalar og Galar]] * [[Gandálfur]] * [[Hreiðmar (norræn goðafræði)|Hreiðmar]] * [[Litur (norræn goðafræði)|Litur]] * [[Norðri, Suðri, Austri og Vestri]] * [[Otur (norræn goðafræði)|Otur]] * [[Reginn (norræn goðafræði)|Reginn]] | group3 = [[Skepnur (norræn goðafræði)|Skepnur]] | list3 = * [[Auðhumla]] * [[Árvakur og Alsviður]] * [[Blóðughófi]] * [[Fáfnir]] * [[Fenrisúlfur]] * [[Garmur]] * [[Geri og Freki]] * [[Gullinbursti]] * [[Heiðrún (norræn goðafræði)|Heiðrún]] * [[Hrímfaxi og Skinfaxi]] * [[Huginn og Muninn]] * [[Miðgarðsormur]] * [[Níðhöggur]] * [[Ratatoskur]] * [[Skoll og Hati]] * [[Sleipnir]] * [[Svaðilfari]] * [[Sæhrímnir]] * [[Tanngnjóstur og Tanngrisnir]] * [[Veðurfölnir]] | group4 = Aðrir | list4 = * [[Askur og Embla]] * [[Álfar (norræn goðafræði)|Álfar]] * [[Dagur (norræn goðafræði)|Dagur]] * [[Einherjar]] * [[Hjúki og Bil|Hjúki]] * [[Líf og Lífþrasir]] * [[Máni (norræn goðafræði)|Máni]] * [[Nótt (norræn goðafræði)|Nótt]] * [[Röskva (norræn goðafræði)|Röskva]] * [[Skírnir (norræn goðafræði)|Skírnir]] * [[Urður, Verðandi og Skuld]] * [[Útgarða-Loki]] * [[Valkyrja|Valkyrjur]] * [[Þjálfi (norræn goðafræði)|Þjálfi]] }} | group3 = Staðir | list3 = * [[Askur Yggdrasils]] * [[Álfheimur]] * [[Ásgarður]] * [[Bifröst (norræn goðafræði)|Bifröst]] * [[Bilskirnir]] * [[Gimlé]] * [[Ginnungagap]] * [[Glitnir (norræn goðafræði)|Glitnir]] * [[Gnitaheiði]] * [[Hel (staður)|Hel]] * [[Hvergelmir]] * [[Iðavöllur]] * [[Jötunheimar]] * [[Miðgarður]] * [[Mímisbrunnur]] * [[Múspellsheimur]] * [[Náströnd]] * [[Niflheimur]] * [[Niðavellir]] * [[Nóatún]] * [[Svartálfaheimur]] * [[Urðarbrunnur]] * [[Útgarður]] * [[Valhöll]] * [[Vingameiður]] * [[Vingólf]] * [[Þrúðvangur]] | group4 = Hlutir | list4 = * [[Brísingamen]] * [[Draupnir (norræn goðafræði)|Draupnir]] * [[Gjallarhorn]] * [[Gleipnir]] * [[Gungnir]] * [[Hliðskjálf]] * [[Megingjörð]] * [[Mjölnir]] * [[Naglfar]] * [[Skáldskaparmjöður]] * [[Skíðblaðnir]] | group5 = Atburðir | list5 = * [[Fimbulvetur]] * [[Hjaðningavíg]] * [[Ragnarök]] * [[Stríð Ása og Vana]] | group6 = Rit | list6 = * [[Gesta Danorum]] * [[Snorra-Edda]] * [[Heimskringla]] * [[Sæmundaredda]] * [[Konungsbók]] | group7 = Goðakvæði og sögur | list7 = *[[Völuspá]] *[[Hávamál]] *[[Vafþrúðnismál]] *[[Grímnismál]] *[[Skírnismál]] *[[Hárbarðsljóð]] *[[Hymiskviða]] *[[Lokasenna]] *[[Þrymskviða]] *[[Völundarkviða]] *[[Alvíssmál]] | group8 = Trúfélög | list8 = * [[Ásatrúarfélagið Bifröst]] * [[Danska ásatrúarfélagið]] * [[Ásatrúarfélagið|Íslenska ásatrúarfélagið]] * [[Reykjavíkurgoðorð]] }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> k3l9jhdixtyadn0ybdc1hla6qisxpgv 0 22646 1959331 1916919 2026-04-09T14:58:00Z TKSnaevarr 53243 1959331 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Niels Bohr.jpg|thumb|Niels Bohr (circa 1922)]] '''Niels Bohr''' ([[7. október]] [[1885]] – [[18. nóvember]] [[1962]]) var [[Danmörk|danskur]] eðlisfræðingur og [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|nóbelsverðlaunahafi]]. Hann fékk [[Nóbelsverðlaunin]] fyrir framlag sitt varðandi skilning á uppbyggingu atómsins og [[skammtafræði]]. Hann fékk verðlaunin 1922. Niels leiðbeindi og vann með fjölda af helstu eðlisfræðingum síðustu aldar við stofnun sína í [[Kaupmannahöfn]]. Hann vann síðar meir við hlið breskra eðlisfræðinga við [[Manhattan-verkefnið]]. Bohr giftist Margrethe Nørlund árið 1912, og eitt barn þeirra, Aage Bohr, varð mikilsvirtur eðlisfræðingur sem fékk einnig Nóbelsverðlaunin árið 1975. Bohr hefur verið sagður einn mikilvægasti vísindamaður síðustu aldar. == Æviágrip == Bohr fæddist í Kaupmannahöfn árið 1885. Faðir hans, Christian Bohr, var [[prófessor]] við Kaupmannahafnarháskóla. Fjölskylda móður hans hafði efnast af bankastarfsemi. Bróðir hans var Harald Bohr, stærðfræðingur og knattspyrnumaður. Hann fór á Ólympíuleika með danska landsliðinu. Niels hafði einnig áhuga á knattspyrnu og spiluðu þeir bræðurnir báðir fyrir liðið Akademisk Boldklub, þar sem Niels var markmaður. Árið 1903 byrjaði Bohr í Kaupmannahafnarháskóla, þar sem hann nam upprunalega [[heimspeki]] ásamt [[stærðfræði]]. En hann varð því afhuga og sneri sér að námi í [[eðlisfræði]]. Hann fékk svo doktorsgráðu 1911. Árið 1910 hitti Bohr Margrethe Nørlund, en hann giftist henni tveimur árum síðar. Þau eignuðust sex börn. Árið 1922 fékk Bohr Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði fyrir rannsóknir sínar á sviði skammtafræða. En hann var frumherji á því sviði. Árið 1943 frétti Bohr að þýska lögreglan ætlaði að handtaka hann. Danska andspyrnuhreyfingin náði þó að koma í veg fyrir þetta með því að smygla honum til Svíþjóðar. Skömmu seinna var hann fluttur til Bretlands. Þar var hann kynntur fyrir leyniáætlun sem fól í sér byggingu kjarnorkusprengju ([[Manhattan-verkefnið]]). Hann var svo fluttur til Bandaríkjanna þar sem höfuðstarfsemi áætlunarinnar átti sér stað. Bohr vann að Manhattan-verkefninu í Bandaríkjunum þar sem hann var þekktur undir nafninu Nicholas Baker, af öryggisástæðum. Hlutverk hans var að vera einskonar ráðgjafi. Hann hafði áhyggjur af byggingu þess háttar (kjarnorku) vopna og tilvonandi vopnakapphlaups. Bohr var þeirrar skoðunar að deila ætti rannsóknarniðurstöðum áætlunarinnar með vísindasamfélaginu öllu og þar með rússum. En [[Winston Churchill]] var á móti því að deila hugmyndum og þekkingu á þessu sviði með öðrum, þá sérstaklega Rússum. Eftir stríðið var Bohr fluttur til Kaupmannahafnar. Þar talaði hann fyrir friðsamlegri notkun kjarnorku. Hann lést svo af völdum hjartaáfalls árið 1962 == Heimildir == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = Niels Bohr | mánuðurskoðað = 20. mars | árskoðað = 2012}} {{Nóbelsverðlaun í eðlisfræði}} {{DEFAULTSORT:Bohr, Niels}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fde|1885|1962|Bohr, Niels}} [[Flokkur:Danskir eðlisfræðingar|Bohr, Niels]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar í eðlisfræði|Bohr, Niels]] [[Flokkur:Handhafar stórkross Hinnar íslensku fálkaorðu]] pqc7v3f868grq1med0gwaif2yz221pz 0 24248 1959358 1949222 2026-04-09T16:26:56Z TKSnaevarr 53243 1959358 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Fred_Buscaglione_1959.jpg|thumb|hægri|Fred Buscaglione árið 1959.]] '''Fred Buscaglione''' ([[23. nóvember]] [[1921]] – [[3. febrúar]] [[1960]]) var [[Ítalía|ítalskur]] [[tónlist]]armaður og [[leikari]] á [[1951-1960|6. áratugnum]]. Hann fæddist í [[Tórínó]] og hét upphaflega '''Ferdinando Buscaglione'''. Persónan sem hann túlkaði í lögum sínum var eins konar smáglæpamaður, kvennabósi og drykkjurútur, með vísunum í rómantíska ímynd [[BNA|bandarísk]]-ítölsku [[mafía|mafíunnar]] í [[Chicago]] og [[New York-borg|New York]] á [[bannárin|bannárunum]] s.s. [[Al Capone]]. Buscaglione hóf feril sinn í [[útvarp]]shljómsveit útvarps [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|bandamanna]] þar sem hann var í [[fangabúðir|fangabúðum]] á [[Sardinía|Sardiníu]] í [[síðari heimsstyrjöld]]. Hann náði miklum vinsældum á Ítalíu undir lok 6. áratugarins með lögum eins og „Che bambola“, „Eri piccola cosi“ og „Whisky facile“ þar sem textarnir voru eftir félaga hans, [[Leo Chiosso]]. Buscaglione lést í bílslysi í [[Róm]] þegar [[Ford Thunderbird]]-bifreið sem hann ók lenti í árekstri við [[vörubíll|vörubíl]] árla morguns. {{DEFAULTSORT:Buscaglione, Fred }} [[Flokkur:Ítalskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Djass]] {{fd|1921|1960}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] 59hd00ugzj597qhfri4sd3ofcc2saed 0 27958 1959365 1952385 2026-04-09T16:29:11Z ~2026-21845-49 115346 /* Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu */ 1959365 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á Porrino frá Spáni. Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 140 Íslandsmeistaratitla og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtók afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á Öskjuhlíð, meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann  til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handkanttleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist hinum megin vallarsins fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001. Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar er [[Chris Brazell]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 20. mars 2025.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no4=4|nat4=NOR|pos4=DF|name18=[[Markus Lund Nakkim]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Birkir Heimisson]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no9=9|nat9=DNK|pos9=FW|name9=[[Patrick Pedersen]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=MF|name26=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no14=14|nat14=SWE|pos14=MF|name14=[[Albin Skoglund]] |no15=15|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=33|nat25=ISL|pos25=MF|name25=[[Andi Hoti]] |no26=45|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no27=66|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Pétur Eiríksson]] |no28=95|nat28=ISL|pos28=GK|name28=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no29=97|nat29=ISL|pos29=FW|name29=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og næst markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen hefur jafnframt skorað yfir 100 mörk í efstu deild.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir þrettán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 20. mars 2024.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Fanney Inga Birkisdóttir]] |no2=2|nat2=USA|pos2=DF|name2=[[Hailey Whitaker]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Arna Eiríksdóttir]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Elísa Viðarsdóttir]] |no5=8|nat5=USA|pos5=MF|name5=[[Katherine Amanda Cousins]] |no6=9|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Amanda Jacobsen Andradóttir]] |no7=10|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no8=11|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Karen Guðmundsdóttir]] |no10=14|nat10=ISL|pos10=FW|name10=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Snæfríður Eva Eiríksdóttir]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Þórdís Hrönn Sigfúsdóttir]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no15=20|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Íris Dögg Gunnarsdóttir]] |no16=21|nat16=ISL|pos16=GK|name16=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no17=22|nat17=ISL|pos17=FW|name17=[[Guðrún Elísabet Björgvinsdóttir]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Fanndís Friðriksdóttir]] |no19=24|nat19=ISL|pos19=FW|name19=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no20=27|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Helena Ósk Hálfdánardóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=MF|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=29|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Jasmín Erla Ingadóttir]] |no23=40|nat23=ISL|pos23=DF|name23=[[Málfríður Erna Sigurðardóttir]] |no24=|nat24=ISL|pos24=MF|name24=[[Eva Stefánsdóttir]]}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Óskar Bjarni Óskarsson og honum til aðstoðar er Anton Rúnarsson. Hlynur Morthens er markmannsþjálfari liðsins og Jón Gunnar Kristjánsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni. {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2024-2025.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *7 [[Úlfar Páll Monsi Þórðarsson]] *10 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *19 [[Kristófer Máni Jónasson]] *20 [[Daníel Montoro]] *25 [[Allan Nordberg]] ;Línumenn *3 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *18 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *29 [[Miodrag Corsovic]] *88 [[Andri Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *6 [[Alexander Pettersson]] *14 [[Ísak Gústafsson]] *15 [[Gunnar Róbertsson]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] ;Miðjumenn *6 [[Viktor Sigurðsson]] *23 [[Róbert Aron Hostert]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson en honum til aðstoðar er Dagur Snær Steingrímsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2023-2024'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Arna Sif Jónsdóttir]] *3 [[Sara Helgadóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] ;Hornamenn *2 [[Sigríður Hauksdóttir]] *4 [[Arna Karítas Eiríksdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *8 [[Kristbjörg Erlingsdóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] *21 [[Ásrún Inga Arnardóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *17 [[Anna Úrsúla Guðmundsdóttir]] *18 [[Hildigunnur Einarsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] ;Miðjumenn *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *7 [[Morgan Marie Þorkelsdóttir]] *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *33 [[Elín Rósa Magnúsdóttir]] {{Col-end}} == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |185 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |1 |{{USA}} |Joshua Jefferson |203 cm |26-06-1998 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Brynjar Snær Grétarsson |185 cm |12-04-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Þorgrímur Starri Halldórsson |206 cm |24-07-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Daði Lár Jónsson |182 cm |23-10-1996 |- |Framherji | |{{PRT}} |Antonio Monteiro |204 cm |01-04-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Kristinn Pálsson |198 cm |17-12-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Benóný Svanur Sigurðsson |204 cm |11-09-2002 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad * Bjartmar Birnir ---- Tímabilið 2023-24 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji | |{{ISL}} |Aníta Rún Árnadóttir |179 cm |29-05-1995 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Ingunn Erla Bjarnadóttir | |01-08-2005 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sara Líf Boama | |18-05-2005 |- |Framherji | |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður | |{{USA}} |Kiana Johnson | |23-08-1993 |- |Framherji | |{{ISL}} |Kristín Alda Jörgensdóttir | |10-07-2001 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |168 cm |26-06-1999 |- |Framherji | |{{ISL}} |Hildur Björg Kjartansdóttir |183 cm |18-11-1994 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Nína Jenný Kristjánsdóttir |188 cm |05-09-1996 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Auður Íris Ólafsdóttir |171 cm |29-08-1992 |- |Framherji | |{{ISL}} |Jóhanna Björk Sveinsdóttir |179 cm |20-10-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |[[Helena Sverrisdóttir]] | |01-11-1988 |- |Framherji | |{{ISL}} |Eydís Eva Þórisdóttir |166 cm |01-10-2000 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Lea Gunnarsdóttir | |06-08-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Hallveig Jónsdóttir |180 cm |09-07-1995 |- |Bakvörður |8 |{{ISL}} |Tanja Kristín Árnadóttir | | |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir | | |} | ; Aðalþjálfari * Ólafur Jónas Sigurðsson ; ; Aðstoðarþjálfari * Helena Sverrisdóttir ---- Tímabilið 2020-21 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-2023 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-2025 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025- |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega | colspan="2" rowspan="2" | |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 24'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]] *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 20'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] h0awyym71wlbcv1x1pqlz26g4913cdo 1959367 1959365 2026-04-09T16:29:48Z ~2026-21845-49 115346 /* Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu */ 1959367 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á Porrino frá Spáni. Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 140 Íslandsmeistaratitla og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtók afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á Öskjuhlíð, meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann  til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handkanttleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist hinum megin vallarsins fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001. Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar er [[Chris Brazell]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 20. mars 2025.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no4=4|nat4=NOR|pos4=DF|name4=[[Markus Lund Nakkim]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Birkir Heimisson]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no9=9|nat9=DNK|pos9=FW|name9=[[Patrick Pedersen]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=MF|name26=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no14=14|nat14=SWE|pos14=MF|name14=[[Albin Skoglund]] |no15=15|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=33|nat25=ISL|pos25=MF|name25=[[Andi Hoti]] |no26=45|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no27=66|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Pétur Eiríksson]] |no28=95|nat28=ISL|pos28=GK|name28=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no29=97|nat29=ISL|pos29=FW|name29=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og næst markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen hefur jafnframt skorað yfir 100 mörk í efstu deild.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir þrettán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 20. mars 2024.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Fanney Inga Birkisdóttir]] |no2=2|nat2=USA|pos2=DF|name2=[[Hailey Whitaker]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Arna Eiríksdóttir]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Elísa Viðarsdóttir]] |no5=8|nat5=USA|pos5=MF|name5=[[Katherine Amanda Cousins]] |no6=9|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Amanda Jacobsen Andradóttir]] |no7=10|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no8=11|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Karen Guðmundsdóttir]] |no10=14|nat10=ISL|pos10=FW|name10=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Snæfríður Eva Eiríksdóttir]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Þórdís Hrönn Sigfúsdóttir]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no15=20|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Íris Dögg Gunnarsdóttir]] |no16=21|nat16=ISL|pos16=GK|name16=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no17=22|nat17=ISL|pos17=FW|name17=[[Guðrún Elísabet Björgvinsdóttir]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Fanndís Friðriksdóttir]] |no19=24|nat19=ISL|pos19=FW|name19=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no20=27|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Helena Ósk Hálfdánardóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=MF|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=29|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Jasmín Erla Ingadóttir]] |no23=40|nat23=ISL|pos23=DF|name23=[[Málfríður Erna Sigurðardóttir]] |no24=|nat24=ISL|pos24=MF|name24=[[Eva Stefánsdóttir]]}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Óskar Bjarni Óskarsson og honum til aðstoðar er Anton Rúnarsson. Hlynur Morthens er markmannsþjálfari liðsins og Jón Gunnar Kristjánsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni. {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2024-2025.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *7 [[Úlfar Páll Monsi Þórðarsson]] *10 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *19 [[Kristófer Máni Jónasson]] *20 [[Daníel Montoro]] *25 [[Allan Nordberg]] ;Línumenn *3 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *18 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *29 [[Miodrag Corsovic]] *88 [[Andri Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *6 [[Alexander Pettersson]] *14 [[Ísak Gústafsson]] *15 [[Gunnar Róbertsson]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] ;Miðjumenn *6 [[Viktor Sigurðsson]] *23 [[Róbert Aron Hostert]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson en honum til aðstoðar er Dagur Snær Steingrímsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2023-2024'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Arna Sif Jónsdóttir]] *3 [[Sara Helgadóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] ;Hornamenn *2 [[Sigríður Hauksdóttir]] *4 [[Arna Karítas Eiríksdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *8 [[Kristbjörg Erlingsdóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] *21 [[Ásrún Inga Arnardóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *17 [[Anna Úrsúla Guðmundsdóttir]] *18 [[Hildigunnur Einarsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] ;Miðjumenn *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *7 [[Morgan Marie Þorkelsdóttir]] *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *33 [[Elín Rósa Magnúsdóttir]] {{Col-end}} == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |185 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |1 |{{USA}} |Joshua Jefferson |203 cm |26-06-1998 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Brynjar Snær Grétarsson |185 cm |12-04-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Þorgrímur Starri Halldórsson |206 cm |24-07-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Daði Lár Jónsson |182 cm |23-10-1996 |- |Framherji | |{{PRT}} |Antonio Monteiro |204 cm |01-04-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Kristinn Pálsson |198 cm |17-12-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Benóný Svanur Sigurðsson |204 cm |11-09-2002 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad * Bjartmar Birnir ---- Tímabilið 2023-24 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji | |{{ISL}} |Aníta Rún Árnadóttir |179 cm |29-05-1995 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Ingunn Erla Bjarnadóttir | |01-08-2005 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sara Líf Boama | |18-05-2005 |- |Framherji | |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður | |{{USA}} |Kiana Johnson | |23-08-1993 |- |Framherji | |{{ISL}} |Kristín Alda Jörgensdóttir | |10-07-2001 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |168 cm |26-06-1999 |- |Framherji | |{{ISL}} |Hildur Björg Kjartansdóttir |183 cm |18-11-1994 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Nína Jenný Kristjánsdóttir |188 cm |05-09-1996 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Auður Íris Ólafsdóttir |171 cm |29-08-1992 |- |Framherji | |{{ISL}} |Jóhanna Björk Sveinsdóttir |179 cm |20-10-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |[[Helena Sverrisdóttir]] | |01-11-1988 |- |Framherji | |{{ISL}} |Eydís Eva Þórisdóttir |166 cm |01-10-2000 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Lea Gunnarsdóttir | |06-08-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Hallveig Jónsdóttir |180 cm |09-07-1995 |- |Bakvörður |8 |{{ISL}} |Tanja Kristín Árnadóttir | | |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir | | |} | ; Aðalþjálfari * Ólafur Jónas Sigurðsson ; ; Aðstoðarþjálfari * Helena Sverrisdóttir ---- Tímabilið 2020-21 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-2023 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-2025 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025- |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega | colspan="2" rowspan="2" | |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 24'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]] *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 20'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] ia7c249ugusgk4oaq2zw2yblbepq0yt 1959368 1959367 2026-04-09T16:30:13Z ~2026-21845-49 115346 /* Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu */ 1959368 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á Porrino frá Spáni. Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 140 Íslandsmeistaratitla og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtók afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á Öskjuhlíð, meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann  til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handkanttleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist hinum megin vallarsins fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001. Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar er [[Chris Brazell]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 20. mars 2025.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no4=4|nat4=NOR|pos4=DF|name4=[[Markus Lund Nakkim]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Birkir Heimisson]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no9=9|nat9=DNK|pos9=FW|name9=[[Patrick Pedersen]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=MF|name11=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no14=14|nat14=SWE|pos14=MF|name14=[[Albin Skoglund]] |no15=15|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=33|nat25=ISL|pos25=MF|name25=[[Andi Hoti]] |no26=45|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no27=66|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Pétur Eiríksson]] |no28=95|nat28=ISL|pos28=GK|name28=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no29=97|nat29=ISL|pos29=FW|name29=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og næst markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen hefur jafnframt skorað yfir 100 mörk í efstu deild.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir þrettán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 20. mars 2024.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Fanney Inga Birkisdóttir]] |no2=2|nat2=USA|pos2=DF|name2=[[Hailey Whitaker]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Arna Eiríksdóttir]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Elísa Viðarsdóttir]] |no5=8|nat5=USA|pos5=MF|name5=[[Katherine Amanda Cousins]] |no6=9|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Amanda Jacobsen Andradóttir]] |no7=10|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no8=11|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Karen Guðmundsdóttir]] |no10=14|nat10=ISL|pos10=FW|name10=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Snæfríður Eva Eiríksdóttir]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Þórdís Hrönn Sigfúsdóttir]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no15=20|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Íris Dögg Gunnarsdóttir]] |no16=21|nat16=ISL|pos16=GK|name16=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no17=22|nat17=ISL|pos17=FW|name17=[[Guðrún Elísabet Björgvinsdóttir]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Fanndís Friðriksdóttir]] |no19=24|nat19=ISL|pos19=FW|name19=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no20=27|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Helena Ósk Hálfdánardóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=MF|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=29|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Jasmín Erla Ingadóttir]] |no23=40|nat23=ISL|pos23=DF|name23=[[Málfríður Erna Sigurðardóttir]] |no24=|nat24=ISL|pos24=MF|name24=[[Eva Stefánsdóttir]]}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Óskar Bjarni Óskarsson og honum til aðstoðar er Anton Rúnarsson. Hlynur Morthens er markmannsþjálfari liðsins og Jón Gunnar Kristjánsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni. {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2024-2025.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *7 [[Úlfar Páll Monsi Þórðarsson]] *10 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *19 [[Kristófer Máni Jónasson]] *20 [[Daníel Montoro]] *25 [[Allan Nordberg]] ;Línumenn *3 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *18 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *29 [[Miodrag Corsovic]] *88 [[Andri Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *6 [[Alexander Pettersson]] *14 [[Ísak Gústafsson]] *15 [[Gunnar Róbertsson]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] ;Miðjumenn *6 [[Viktor Sigurðsson]] *23 [[Róbert Aron Hostert]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson en honum til aðstoðar er Dagur Snær Steingrímsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2023-2024'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Arna Sif Jónsdóttir]] *3 [[Sara Helgadóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] ;Hornamenn *2 [[Sigríður Hauksdóttir]] *4 [[Arna Karítas Eiríksdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *8 [[Kristbjörg Erlingsdóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] *21 [[Ásrún Inga Arnardóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *17 [[Anna Úrsúla Guðmundsdóttir]] *18 [[Hildigunnur Einarsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] ;Miðjumenn *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *7 [[Morgan Marie Þorkelsdóttir]] *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *33 [[Elín Rósa Magnúsdóttir]] {{Col-end}} == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |185 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |1 |{{USA}} |Joshua Jefferson |203 cm |26-06-1998 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Brynjar Snær Grétarsson |185 cm |12-04-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Þorgrímur Starri Halldórsson |206 cm |24-07-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Daði Lár Jónsson |182 cm |23-10-1996 |- |Framherji | |{{PRT}} |Antonio Monteiro |204 cm |01-04-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Kristinn Pálsson |198 cm |17-12-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Benóný Svanur Sigurðsson |204 cm |11-09-2002 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad * Bjartmar Birnir ---- Tímabilið 2023-24 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji | |{{ISL}} |Aníta Rún Árnadóttir |179 cm |29-05-1995 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Ingunn Erla Bjarnadóttir | |01-08-2005 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sara Líf Boama | |18-05-2005 |- |Framherji | |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður | |{{USA}} |Kiana Johnson | |23-08-1993 |- |Framherji | |{{ISL}} |Kristín Alda Jörgensdóttir | |10-07-2001 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |168 cm |26-06-1999 |- |Framherji | |{{ISL}} |Hildur Björg Kjartansdóttir |183 cm |18-11-1994 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Nína Jenný Kristjánsdóttir |188 cm |05-09-1996 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Auður Íris Ólafsdóttir |171 cm |29-08-1992 |- |Framherji | |{{ISL}} |Jóhanna Björk Sveinsdóttir |179 cm |20-10-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |[[Helena Sverrisdóttir]] | |01-11-1988 |- |Framherji | |{{ISL}} |Eydís Eva Þórisdóttir |166 cm |01-10-2000 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Lea Gunnarsdóttir | |06-08-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Hallveig Jónsdóttir |180 cm |09-07-1995 |- |Bakvörður |8 |{{ISL}} |Tanja Kristín Árnadóttir | | |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir | | |} | ; Aðalþjálfari * Ólafur Jónas Sigurðsson ; ; Aðstoðarþjálfari * Helena Sverrisdóttir ---- Tímabilið 2020-21 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-2023 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-2025 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025- |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega | colspan="2" rowspan="2" | |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 24'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]] *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 20'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] bu50j4zi1yue858gb4gof1qvpwa6pwi 1959370 1959368 2026-04-09T16:30:46Z ~2026-21845-49 115346 /* Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu */ 1959370 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á Porrino frá Spáni. Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 140 Íslandsmeistaratitla og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtók afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á Öskjuhlíð, meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann  til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handkanttleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist hinum megin vallarsins fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001. Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar er [[Chris Brazell]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 9. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no4=4|nat4=NOR|pos4=DF|name4=[[Markus Lund Nakkim]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Birkir Heimisson]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no9=9|nat9=DNK|pos9=FW|name9=[[Patrick Pedersen]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=MF|name11=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no14=14|nat14=SWE|pos14=MF|name14=[[Albin Skoglund]] |no15=15|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=33|nat25=ISL|pos25=MF|name25=[[Andi Hoti]] |no26=45|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no27=66|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Pétur Eiríksson]] |no28=95|nat28=ISL|pos28=GK|name28=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no29=97|nat29=ISL|pos29=FW|name29=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og næst markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen hefur jafnframt skorað yfir 100 mörk í efstu deild.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir þrettán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 20. mars 2024.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Fanney Inga Birkisdóttir]] |no2=2|nat2=USA|pos2=DF|name2=[[Hailey Whitaker]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Arna Eiríksdóttir]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Elísa Viðarsdóttir]] |no5=8|nat5=USA|pos5=MF|name5=[[Katherine Amanda Cousins]] |no6=9|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Amanda Jacobsen Andradóttir]] |no7=10|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no8=11|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Karen Guðmundsdóttir]] |no10=14|nat10=ISL|pos10=FW|name10=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Snæfríður Eva Eiríksdóttir]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Þórdís Hrönn Sigfúsdóttir]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no15=20|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Íris Dögg Gunnarsdóttir]] |no16=21|nat16=ISL|pos16=GK|name16=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no17=22|nat17=ISL|pos17=FW|name17=[[Guðrún Elísabet Björgvinsdóttir]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Fanndís Friðriksdóttir]] |no19=24|nat19=ISL|pos19=FW|name19=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no20=27|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Helena Ósk Hálfdánardóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=MF|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=29|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Jasmín Erla Ingadóttir]] |no23=40|nat23=ISL|pos23=DF|name23=[[Málfríður Erna Sigurðardóttir]] |no24=|nat24=ISL|pos24=MF|name24=[[Eva Stefánsdóttir]]}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Óskar Bjarni Óskarsson og honum til aðstoðar er Anton Rúnarsson. Hlynur Morthens er markmannsþjálfari liðsins og Jón Gunnar Kristjánsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni. {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2024-2025.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *7 [[Úlfar Páll Monsi Þórðarsson]] *10 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *19 [[Kristófer Máni Jónasson]] *20 [[Daníel Montoro]] *25 [[Allan Nordberg]] ;Línumenn *3 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *18 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *29 [[Miodrag Corsovic]] *88 [[Andri Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *6 [[Alexander Pettersson]] *14 [[Ísak Gústafsson]] *15 [[Gunnar Róbertsson]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] ;Miðjumenn *6 [[Viktor Sigurðsson]] *23 [[Róbert Aron Hostert]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson en honum til aðstoðar er Dagur Snær Steingrímsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2023-2024'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Arna Sif Jónsdóttir]] *3 [[Sara Helgadóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] ;Hornamenn *2 [[Sigríður Hauksdóttir]] *4 [[Arna Karítas Eiríksdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *8 [[Kristbjörg Erlingsdóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] *21 [[Ásrún Inga Arnardóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *17 [[Anna Úrsúla Guðmundsdóttir]] *18 [[Hildigunnur Einarsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] ;Miðjumenn *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *7 [[Morgan Marie Þorkelsdóttir]] *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *33 [[Elín Rósa Magnúsdóttir]] {{Col-end}} == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |185 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |1 |{{USA}} |Joshua Jefferson |203 cm |26-06-1998 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Brynjar Snær Grétarsson |185 cm |12-04-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Þorgrímur Starri Halldórsson |206 cm |24-07-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Daði Lár Jónsson |182 cm |23-10-1996 |- |Framherji | |{{PRT}} |Antonio Monteiro |204 cm |01-04-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Kristinn Pálsson |198 cm |17-12-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Benóný Svanur Sigurðsson |204 cm |11-09-2002 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad * Bjartmar Birnir ---- Tímabilið 2023-24 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji | |{{ISL}} |Aníta Rún Árnadóttir |179 cm |29-05-1995 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Ingunn Erla Bjarnadóttir | |01-08-2005 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sara Líf Boama | |18-05-2005 |- |Framherji | |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður | |{{USA}} |Kiana Johnson | |23-08-1993 |- |Framherji | |{{ISL}} |Kristín Alda Jörgensdóttir | |10-07-2001 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |168 cm |26-06-1999 |- |Framherji | |{{ISL}} |Hildur Björg Kjartansdóttir |183 cm |18-11-1994 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Nína Jenný Kristjánsdóttir |188 cm |05-09-1996 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Auður Íris Ólafsdóttir |171 cm |29-08-1992 |- |Framherji | |{{ISL}} |Jóhanna Björk Sveinsdóttir |179 cm |20-10-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |[[Helena Sverrisdóttir]] | |01-11-1988 |- |Framherji | |{{ISL}} |Eydís Eva Þórisdóttir |166 cm |01-10-2000 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Lea Gunnarsdóttir | |06-08-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Hallveig Jónsdóttir |180 cm |09-07-1995 |- |Bakvörður |8 |{{ISL}} |Tanja Kristín Árnadóttir | | |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir | | |} | ; Aðalþjálfari * Ólafur Jónas Sigurðsson ; ; Aðstoðarþjálfari * Helena Sverrisdóttir ---- Tímabilið 2020-21 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-2023 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-2025 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025- |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega | colspan="2" rowspan="2" | |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 24'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]] *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 20'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] kt9o94poyjthxtuac65azcipt0eao9i 1959373 1959370 2026-04-09T16:40:56Z ~2026-21845-49 115346 /* Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu */ 1959373 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á Porrino frá Spáni. Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 140 Íslandsmeistaratitla og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtók afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á Öskjuhlíð, meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann  til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handkanttleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist hinum megin vallarsins fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001. Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar er [[Chris Brazell]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 9. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no4=4|nat4=NOR|pos4=DF|name4=[[Markus Lund Nakkim]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Birkir Heimisson]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no9=9|nat9=DNK|pos9=FW|name9=[[Patrick Pedersen]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=MF|name11=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no14=14|nat14=SWE|pos14=MF|name14=[[Albin Skoglund]] |no15=15|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=33|nat25=ISL|pos25=MF|name25=[[Andi Hoti]] |no26=45|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no27=66|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Pétur Eiríksson]] |no28=95|nat28=ISL|pos28=GK|name28=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no29=97|nat29=ISL|pos29=FW|name29=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} ===Á láni=== {{Updated|25 March 2026}} {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og næst markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen hefur jafnframt skorað yfir 100 mörk í efstu deild.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir þrettán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 20. mars 2024.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Fanney Inga Birkisdóttir]] |no2=2|nat2=USA|pos2=DF|name2=[[Hailey Whitaker]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Arna Eiríksdóttir]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Elísa Viðarsdóttir]] |no5=8|nat5=USA|pos5=MF|name5=[[Katherine Amanda Cousins]] |no6=9|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Amanda Jacobsen Andradóttir]] |no7=10|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no8=11|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Karen Guðmundsdóttir]] |no10=14|nat10=ISL|pos10=FW|name10=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Snæfríður Eva Eiríksdóttir]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Þórdís Hrönn Sigfúsdóttir]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no15=20|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Íris Dögg Gunnarsdóttir]] |no16=21|nat16=ISL|pos16=GK|name16=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no17=22|nat17=ISL|pos17=FW|name17=[[Guðrún Elísabet Björgvinsdóttir]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Fanndís Friðriksdóttir]] |no19=24|nat19=ISL|pos19=FW|name19=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no20=27|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Helena Ósk Hálfdánardóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=MF|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=29|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Jasmín Erla Ingadóttir]] |no23=40|nat23=ISL|pos23=DF|name23=[[Málfríður Erna Sigurðardóttir]] |no24=|nat24=ISL|pos24=MF|name24=[[Eva Stefánsdóttir]]}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Óskar Bjarni Óskarsson og honum til aðstoðar er Anton Rúnarsson. Hlynur Morthens er markmannsþjálfari liðsins og Jón Gunnar Kristjánsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni. {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2024-2025.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *7 [[Úlfar Páll Monsi Þórðarsson]] *10 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *19 [[Kristófer Máni Jónasson]] *20 [[Daníel Montoro]] *25 [[Allan Nordberg]] ;Línumenn *3 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *18 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *29 [[Miodrag Corsovic]] *88 [[Andri Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *6 [[Alexander Pettersson]] *14 [[Ísak Gústafsson]] *15 [[Gunnar Róbertsson]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] ;Miðjumenn *6 [[Viktor Sigurðsson]] *23 [[Róbert Aron Hostert]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson en honum til aðstoðar er Dagur Snær Steingrímsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2023-2024'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Arna Sif Jónsdóttir]] *3 [[Sara Helgadóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] ;Hornamenn *2 [[Sigríður Hauksdóttir]] *4 [[Arna Karítas Eiríksdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *8 [[Kristbjörg Erlingsdóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] *21 [[Ásrún Inga Arnardóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *17 [[Anna Úrsúla Guðmundsdóttir]] *18 [[Hildigunnur Einarsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] ;Miðjumenn *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *7 [[Morgan Marie Þorkelsdóttir]] *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *33 [[Elín Rósa Magnúsdóttir]] {{Col-end}} == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |185 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |1 |{{USA}} |Joshua Jefferson |203 cm |26-06-1998 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Brynjar Snær Grétarsson |185 cm |12-04-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Þorgrímur Starri Halldórsson |206 cm |24-07-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Daði Lár Jónsson |182 cm |23-10-1996 |- |Framherji | |{{PRT}} |Antonio Monteiro |204 cm |01-04-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Kristinn Pálsson |198 cm |17-12-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Benóný Svanur Sigurðsson |204 cm |11-09-2002 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad * Bjartmar Birnir ---- Tímabilið 2023-24 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji | |{{ISL}} |Aníta Rún Árnadóttir |179 cm |29-05-1995 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Ingunn Erla Bjarnadóttir | |01-08-2005 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sara Líf Boama | |18-05-2005 |- |Framherji | |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður | |{{USA}} |Kiana Johnson | |23-08-1993 |- |Framherji | |{{ISL}} |Kristín Alda Jörgensdóttir | |10-07-2001 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |168 cm |26-06-1999 |- |Framherji | |{{ISL}} |Hildur Björg Kjartansdóttir |183 cm |18-11-1994 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Nína Jenný Kristjánsdóttir |188 cm |05-09-1996 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Auður Íris Ólafsdóttir |171 cm |29-08-1992 |- |Framherji | |{{ISL}} |Jóhanna Björk Sveinsdóttir |179 cm |20-10-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |[[Helena Sverrisdóttir]] | |01-11-1988 |- |Framherji | |{{ISL}} |Eydís Eva Þórisdóttir |166 cm |01-10-2000 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Lea Gunnarsdóttir | |06-08-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Hallveig Jónsdóttir |180 cm |09-07-1995 |- |Bakvörður |8 |{{ISL}} |Tanja Kristín Árnadóttir | | |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir | | |} | ; Aðalþjálfari * Ólafur Jónas Sigurðsson ; ; Aðstoðarþjálfari * Helena Sverrisdóttir ---- Tímabilið 2020-21 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-2023 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-2025 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025- |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega | colspan="2" rowspan="2" | |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 24'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]] *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 20'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] qrbtiwmqhkkp1n2fh68hi7st9mreeo8 1959374 1959373 2026-04-09T16:42:16Z ~2026-21845-49 115346 /* Á láni */ 1959374 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | Fullt nafn = Knattspyrnufélagið Valur | Mynd = [[Mynd:Valur.svg|250x250dp]] | Gælunafn = Valsarar, Hlíðarendapiltar | Stofnað = [[11. maí]] [[1911]] | Knattspyrnustjóri = [[Hermann Hreiðarsson]] (kk); [[Matthías Guðmundsson]] (kvk) | Leikvöllur = [[N1 völlurinn]] | Stærð = 1201 sæti, 2225 alls | Stjórnarformaður = [[Hafrún Kristjánsdóttir]] | pattern_la1 = | pattern_b1 = _valur17h | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = _levanger17a | pattern_so1 = _valur17h | leftarm1 = FF0100 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _valur17a | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _levanger17h | pattern_so2 = _valur17a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | núverandi = Besta deild karla 2026 | Stytt nafn = Valur | Staðsetning = Hlíðarenda, Reykjavík }} '''Valur''' er [[Ísland|íslenskt]] [[íþróttafélag]] sem hefur aðstöðu að [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]]. Valur teflir fram liðum í [[Knattspyrna|knattspyrnu]], [[Handbolti|handknattleik]] og [[Körfuknattleikur|körfuknattleik]] og leika allir meistaraflokkar Vals í efstu deild bæði í karla- og kvennaflokki. Valur er eina íslenska íþróttafélagið sem unnið hefur Evrópukeppni í boltaíþrótt,<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242575099d/upp-gjorid-olympiacos-valur-31-27-4-5-vals-menn-evropu-bikar-meistarar-eftir-sigur-i-vita-keppni|title=Upp­gjörið: Olympiacos-Valur 31-27 [4-5] {{!}} Vals­menn Evrópu­bikar­meistarar eftir sigur í víta­keppni - Vísir|last=Eggertsson|first=Andri Már|date=2024-05-25|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-26}}</ref> en árið 2024 vann karlalið félagsins í handknattleik evrópubikar EHF. Kvennalið félagsins í handbolta lék afrekið svo eftir ári síðar, 2025. <ref>{{Vefheimild|url=https://handbolti.is/valur-er-evropubikarmeistari/|titill=Valur er Evrópubikarmeistari!|útgefandi=handbolti.is|mánuður=17 maí|ár=2025|mánuðurskoðað=21 maí|árskoðað=2025}}</ref> Félagið var stofnað þann [[11. maí]] árið [[1911]] af drengjum í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]], að hluta til fyrir tilstilli séra [[Friðrik Friðriksson (prestur)|Friðriks Friðrikssonar]]. Í fyrstu var Valur aðeins deild innan K.F.U.M. en síðar rofnuðu tengslin við K.F.U.M. Þrátt fyrir það minnast Valsmenn ávallt tengslanna við K.F.U.M. en einkunnarorð félagsins „Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði“ eru fengin úr ræðu séra Friðriks sem hann hélt við vígslu fyrsta knattspyrnuvallar félagsins. Valur tók þátt í [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótinu í knattspyrnu karla]] í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1915|1915]] og varð Íslandsmeistari í fyrsta sinn árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]]. Alls hefur meistaraflokkur karla unnið Íslandsmótið í knattspyrnu karla 23 sinnum, síðast árið 2020. Kvennalið Vals vann Íslandmeistaratitil í fyrsta sinn árið 1978 en alls hefur meistaraflokkur kvenna unnið [[Besta deild kvenna|Íslandsmótið í knattspyrnu]] 14 sinnum, síðast árið 2023. Árið [[Handknattleiksárið 1939-40|1940]] vann Valur fyrsta Íslandsmótið í handknattleik karla en félagið hefur ávallt átt góðu gengi að fagna í handknattleik bæði í karla og kvennaflokki. Valur varð [[Úrvalsdeild kvenna í handknattleik|Íslandsmeistari í handbolta kvenna]] í fyrsta sinn árið 1962. Árið 2024 vann karlalið Vals í handknattleik Evrópubikarinn og varð þar með fyrst íslenskra liða í boltaíþrótt til þess að vinna Evróputitil. Ári síðar vann kvennalið Vals í handknattleik Evrópubikartitil, fyrst íslenskra kvennaliða, með sigri á Porrino frá Spáni. Árið 1970 var körfuknattleiksdeild Vals stofnuð við sameiningu félagsins við K.F.R. Valur varð [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari í körfuknattleik karla]] í fyrsta sinn tíu árum seinna eða árið 1980. Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. Fyrsti Íslandsmeistaratitill Vals í körfuknattleik kvenna vannst árið 2019 en sama ár varð liðið einnig bikarmeistari. Valur lék til úrslita í Evrópukeppni meistaraliða í handbolta karla, tímabilið [[Handknattleiksárið 1979-80|1979-80]], og er eina íslenska liðið sem náð hefur þessum áfanga. Enn fremur er Valur sigursælasta boltaíþróttafélag Íslands með 140 Íslandsmeistaratitla og bikarmeistaratitla í þremur vinsælustu boltaíþróttum landsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Árið 2019 var ár kvennaflokka Vals, en þá unnu allar kvennadeildir félagsins Íslandsmótið. Meistaraflokkar í handknattleik og körfuknattleik gerðu gott betur og unnu einnig bikarmeistaratitla en ekkert lið hafði áður afrekað að verða Íslandsmeistari í þessum þremur íþróttum á sama tíma, hvorki í karla- né kvennaflokki.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/sport/valur-islandsmeistari-sogulegt-a-hlidarenda/|title=Valur Ís­lands­meistari: Sögu­legt á Hlíðar­enda|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Kvennalið Vals endurtók afrekið árið 2023.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.valur.is/media/462624/valsbla_i__2023_web.pdf|titill=Valsblaðið 2023|höfundur=Guðni Olgeirsson|útgefandi=Knattspyrnufélagið Valur|mánuður=desember|ár=2023|mánuðurskoðað=mars|árskoðað=2024}}</ref> == Saga félagsins == === 1911-1920: Stofnun og fyrstu árin === ==== Stofnun ==== Árið 1911 var knattspyrnan enn á bernskuskeiði sem íþrótt á Íslandi. Knattspyrnan barst hingað laust fyrir aldamót, og eins og alls staðar hreif hún hugi ungra manna. Árið 1908 var stofnuð unglingadeild innan K.F.U.M. í Reykjavík og var séra Friðrik Friðriksson leiðtogi deildarinnar og naut óskoraðrar virðingar. Drengirnir sóttu ekki einungis fundi í K.F.U.M. hjá séra Friðriki, stofnað var taflfélag, hljómsveit var starfrækt og margt fleira. Á þessum tíma fæddist hugmynd hjá K.F.U.M. drengjunum að stofna knattspyrnufélag en nokkur slík félög höfðu þá verið stofnuð í Reykjavík. Filippus Guðmundsson, einn af stofnendum Vals, skýrði svo frá tildrögum stofnunar félagsins í riti sem gefið var út í tilefni af 25 ára afmæli Vals: <blockquote>„Það var upphaf þessa félagsskapar, að nokkrir drengir úr UD í K.F.U.M. tóku að leika sér að því, að spyrna knetti í portinu bak við hús félagsins við Amtmannsstíg. Voru þeir sí og æ að mölva rúður í gluggum hússins með knettinum og fór mestallur tíminn í að aura saman í nýjar rúður og setja þær í gluggana. [...] Þessir leikir piltanna í UD voru upphaflega einungis óskipuleg dægrastytting. Þar var engin sérstök hlutverkaskipting, enda var lítið svigrúm í portinu bak við félagshúsið. Reyndi því hver og einn að spyrna knettinum af sem mestum ákafa eitthvað út í loftið, og aðalárangurinn voru rúðuspellin, sem áður er getið. En brátt rak að því, að portið varð drengjunum og þröngur leikvangur. Þá var haldið út á Melana, þangað, sem reykvískir knattspyrnumenn hafa jafnan síðan farið til þess að stunda íþrótt sína og sækja sér aukinn dug.“<ref name=":4">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994573|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> </blockquote>Séra Friðrik hafði í upphafi lítið álit á knattspyrnu og var tregur til að gefa samþykki sitt fyrir stofnun félagsins. Virtist honum sem leikur drengjanna í portinu hefði lítinn tilgang annan en hlaup og spörk út í loftið. Hann lét þó undan þar sem hann sá að drengirnir höfðu gott af því að hlaupa úti eftir kyrrstöðu og inniveru. Síðar meir átti honum eftir að snúast hugur og varð hann fljótt helsti hvatamaður félagsins.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658420|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Guðbjörn Guðmundsson, segir þannig frá stofnun félagsins í sama riti: <blockquote>„Um það leyti, sem áhugi fyrir knattspyrnu var að vakna meðal unglinga í Reykjavík og þar með drengja í K.F.U.M., var Ólafur Rosenkranz, leikfimiskennari í Menntaskólanum, en vann jafnframt á skrifstofu Ísafoldarprentsmiðju. Eitt sinn bar það við, að við Ólafur vorum að taka til í herbergi einu í prentsmiðjunni, en í þessu herbergi var þá geymt skrifborð Jóns Sigurðssonar forseta. Þegar við vorum að laga til í kringum borðið og undir því, kom alt í einu fótknöttur veltandi undan borðinu. Átti Ólafur knöttinn, og var hann að vísu allslitinn, en þó sæmilegur. Guðbjörn var nú ekki seinn á sér, en falaði þegar knöttinn af afi [sic]. Varð það úr, að Ólafur seldi honum knöttinn fyrir 2 kr.“<ref name=":4" /></blockquote>Skýrði Guðbjörn þannig frá að utan um þennan knött, sem valt fram undan skrifborði [[Jón Sigurðsson (forseti)|Jóns Sigurðssonar]], hafi fyrstu áhugamenn um knattspyrnu í [[KFUM og KFUK|K.F.U.M.]] safnast og að til hans megi rekja vísinn til þess að Valur varð til.<ref name=":4" /> Það var síðan 11. maí 1911 sem haldinn var fundur á lesstofu KFUM þar sem sex piltar stofnuðu Fótboltafélag KFUM en nafni félagsins var þegar sama ár breytt í Val.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/um-val/saga.aspx|title=Um Val - Saga - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Einn af stofnendum Vals, Filippus Guðmundsson, átti hugmyndina að nafni félagsins. Sagan segir að þegar þessir stofnendur félagins voru að vinna við að laga knattspyrnuvöll sinn á Melunum í Reykjavík hafi fálki sveimað yfir höfðum þeirra og þar fengu þeir þá hugmynd að kalla félagð Val. Nafnið var borið undir séra Friðrik sem samþykkti það strax.<ref name=":2">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659908|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í fyrstu áttu Valsmenn engan leikvang til þess að stunda æfingar á. Æfðu liðsmenn því hvar sem þeir fundu nýtilega bletti. Æfingar fóru ýmist fram á Ráðagerðisflötum, á Kóngsmel uppi á Öskjuhlíð, meðfram Rauðarárlæknum og suður í Fífuhvammi eða hvar sem unnt var að spyrna knetti. Æfingar fóru einkum fram á sunnudögum. Liðsmenn leituðu nú til séra Friðriks sem fór þegar á fund [[Páll Einarsson|Páls Einarssonar]], sem þá var [[borgarstjóri Reykjavíkur]]. Fundi þeirra lauk með því að Valsmenn fengu úthlutað svæði eitt vestur á Melunum sem þeir ruddu og útbjuggu til knattspyrnuæfinga.<ref name=":5">{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Séra Friðrik vann hörðum höndum að því að moka mold, raka saman möl og aka henni burt í hjólbörum með öðrum félagsmönnum og að lokinni vinnu lauk hann hverjum degi með guðsorði, söng og bæn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994582|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Við vígslu fyrsta Valsvallarins á [[Melarnir|Melunum]] haustið 1911 hélt séra Friðrik ræðu þar sem hann hvatti piltana til að halda áfram á þeirri braut sem þeir höfðu lagt út á og áminnti þá jafnframt um heiðarleika í leik og starfi og að friður, kærleikur, samheldni, fegurð og atorka ætti að ríkja í starfinu og aldrei ætti að þrífast neitt ósæmilegt og ljótt, sbr. m.a. eftirfarandi kafla úr ræðunni: <blockquote>„Þér ungu menn, sem standið nú í röðum reiðubúnir að ganga inn á hið nýja svæði til leiks, sýnið að þér getið leikið með kappi og fjöri og þó sem göfugir, ungir menn, sem fullkomlega hafið vald yfir yður. - Náið þessu valdi, hvað sem það kostar. Náið valdi yfir limum yðar; æfið augun að sjá fljótt, hvað gjöra skal, æfið fæturna, til þess að þeir gefi mátulegt spark eftir því, sem augað reiknar út, að með þurfi; æfið hendurnar til þess að fálma ekki út í bláinn, til þess að gjöra einmitt þær hreyfingar, sem við eiga; látið hendur og handleggi verða svo sjaldan sem unt er fyrir knettinum; æfið tungu yðar, svo að engin óþorfa orð heyrist. Leggið alla stund á að leggja fegurð inn í leik yðar, látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði. [...] Verið þar á svæðinu, sem yður ber að vera, hverjum samkvæmt skyldu sinni og varist blindan ákáfa og fum. Allur þjösnaskapur veri langt frá yður. Kærið yður ekki um að vinna með röngu eða ódrengilegu bragði. Þeir sterkari boli aldrei hinum yngri og linari frá réttum leik. Segið ávallt satt og venjið yður á að segja til, ef yður verður eitthvað á og játa það. Hælist aldrei yfir þeim, sem tapa, og gleðjist líka yfir velleiknu sparki hjá mótleiksmönnum yðar. Látið aldrei ófagurt pex eða þráttanir skemma leikinn. Verið fljótir að hlýða þeim, sem leik stjórna, einnig þó að þeir séu yngri. [...] Munið ávallt eftir því, að leikur vor er ekki aðeins stundargaman, heldur á hann að vera til þess að gjöra oss betri, göfugri, heiðarlegri og karlmannlegri með hverri æfing. Og samlíf vort á leiksviðinu og utan þess á að efla kristindóm vorn og vera guði til dýrðar.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994575|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref></blockquote> ==== Fyrstu árin ==== Í Valsblaðinu 1961 segir frá því að séra Friðrik hafi eitt sinn farið í heimsókn til Valsmanna þar sem þeir voru við æfingar á Melunum. Í fyrstu sýndist honum sem það sem ætti sér stað inn á vellinu svipaði til þess sem gerðist í portinu í K.F.U.M. en hann gekk þá til drengjanna og bað þá að sýna sér hvernig liðið raðaði sér upp á vellinum. Þeir gerðu það nákvæmlega og er séra Friðrik virti fyrir sér þessar tvær fylkingar (sókn og vörn) segist hann hafa séð fyrir sér hinar rómversku herfylkingar skipulegar og markvissar og samstundis skynjað leikinn og þá geysilegu þýðingu íþróttarinnar sem uppeldismeðals ef réttilega væri á haldið.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658421|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-19}}</ref> Valsmenn urðu þó skömmu síðar að hverfa af brott af þessum velli því loftskeytastöð var reist á blettinum. Ruddu Valsmenn sér þá nýjan völl norðar á Melunum en þeir þurftu einnig að yfirgefa hann skömmu seinna þegar járnbraut, sem lögð var vegna grjótflutninga til Reykjavíkurhafnar, sem þá var í smíðum, var lögð yfir hann. Enn fluttu Valsmenn völl sinn norðar á Melana en sá völlur var nokkru síðar tekinn af félaginu og gerður að allsherjar íþróttavelli fyrir Reykjavík, [[Melavöllurinn]]. Áður hafði verið íþróttavöllur norðar á Melunum, en girðingin í kringum hann skemmdist mjög af völdum óveðurs árið 1925 og var þá horfið á það ráð að flytja íþróttavöllinn þangað sem völlur Valsmanna var.<ref name=":5" /> Mikill áhuga var meðal Valsmanna á knattpyrnu strax frá upphafi og oftast mættu of margir á æfingar þrátt fyrir að félagsmenn væru ekki nema 28 talsins og var [[Loftur Guðmundsson]], fyrsti formaður félagsins, „einkar áhugasamur um viðgang þess“. Fjölmargir óskuðu eftir inngöngu í félagið en Valsmenn höfðu gert samþykkt um það að félagsmenn skyldu ekki vera fleiri en 28. Varð þetta til þess að annað knattspyrnufélag var stofnað innan vébanda K.F.U.M. sem fékk nafnið Hvatur en til stóð að þessi félög myndu heyja kappleiki sín á milli í stað þess að keppa við önnur knattspyrnufélög utan K.F.U.M. Félagið Hvatur sameinaðist þó Val fljótlega, þar sem menn töldu ráðlegra að sameina starfskrafta félaganna. Við lok fyrsta starfsárs félagsins gaf séra Friðrik út rit sem hann nefndi „Úti og inni“ og tileinkaði knattspyrnufélögunum í K.F.U.M. Val og Hvata „sem með siðprýði, áhuga og félagslyndi gjörðuð mér gleði og K.F.U.M. sóma á leikvellinum og annarsstaðar“.<ref name=":5" /> Fyrstu þrjú starfsár Vals háði félagið ekki opinbera keppni við önnur félög. Séra Friðrik stjórnaði æfingum þegar hann hafði tök á því og liðið háði mánaðarlega kappleiki við Hvat. Haustið 1914 léku Valsmenn sinn fyrsta opinbera keppnisleik við [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]]. Valsmenn voru á þessum tíma bundnir af ákvörðun um að leika ekki við lið utan K.F.U.M. Séra Friðrik var á þessum tíma staddur erlendis og því ekki til taks til þess að veita leyfi, leituðu Valsmenn þá til séra Bjarna Jónssonar, sem tók vel í erindið og veitti leyfi til leiksins. Leiknum lauk með 3-2 sigri Fram, sem þótti nokkuð vel af sér vikið þar sem Framarar höfðu á þessum tíma yfir að ráða öflugu knattspyrnuliði. Árið 1915 tók Valur í fyrsta sinn þátt í Íslandsmótinu í knattspyrnu en auk þeirra kepptu [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]] og [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] í mótinu. Ári síðar, á fimm ára afmæli Vals 1916, fékk Valur inngöngu í [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasamband Íslands]]. 1913 var [[Skátafélagið Væringjar|Væringjafélagið]] stofnað fyrir drengi í K.F.U.M. fram til 15 ára aldurs sem gengju þá í Val. Árið 1919 vann þessi hópur ungra Valsmanna svokallað Haustmót og var það fyrsti mótssigur félagsins. Á þessum árum voru knattspyrnumót í Reykjavík haldin af knattspyrnufélögunum sjálfum og höfðu félögin oft ærnar tekjur af mótshaldinu. Fyrstu árin stóð Valur ekki að slíku móti en breyting varð þar á árið 1917 þegar [[Egill Jacobsen]], kaupmaður gaf félaginu 30. júní verðlaunagripinn Íslandshornið, en til stóð að árlega yrði keppt um þann grip og Valur halda mótið. Framarar voru í upphafi afar mótfallnir nafngiftinni þar sem þeir töldu að nafnið á gripnum væri svo líkt Íslandsbikarnum, sem Fram hafði gefið út og haft tekjur af. Kváðu Framarar nafnið móðgun við sig af hálfu ÍSÍ sem höfðu í samstarfi við Egil ákveðið nafnið á gripnum. Í gerðarbókum Vals sagði m.a. svo um þetta mál: „Út af þessu höfðum vér [...], ákveðið að taka ekki þátt í Knattspyrnumóti Íslands hjá Fram á þessu ári, nema þeir gæfu tryggingu fyrir að þeir tækju þátt í Íslandshornsmótinu þar sem það væri svo mikið fjárhagslegt tjón fyrir okkur.“ Með bréfi til Vals skömmu síðar tilkynntu Framarar um þátttöku sína í mótinu en tóku þó fram að eigi mætti skilja svo að félagið væri nú ánægt með nafnið á horninu eða fyrri framkomu ÍSÍ.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658432|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Fram vann gripinn til eignar árið 1919 en þá gaf Egill félaginu 200 krónur fyrir nýjum verðlaunagrip. Fleiri urðu mótin á vegum Vals þó ekki á þessum árum þar sem meistaraflokkur félagsins hætti keppni um þetta leyti.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994577|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref> === 1920-1930: Óviss framtíð === Í kringum 1920 var félagið við það að leysast upp sökum þess hve fáir sóttu æfingar hjá meistaraflokki. Meistaraflokkur Vals var þá alveg hættur að taka þátt í knattspyrnumótum og enginn 3. flokkur var til í félaginu. Var m.a. um það rætt í félaginu að sameinast [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingi]] eða leysa félagið alveg upp. [[Axel Gunnarsson]], kaupmaður, var kjörinn formaður Vals og lagðist mjög gegn því. Á þessum tíma var ekkert fé til í sjóðum félagsins og lagði Axel því sjálfur til fé fyrir boltakaupum og öðru því sem félagið þarfnaðist. Var Axel lengi vel helsti fjárhagslegur bakhjarl félagsins og sat í stjórn þess í 10 ár samfleytt lengst af sem formaður.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4994583|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Upp úr 1922 var mikil deyfð yfir starfi Væringjafélagsins<ref>{{cite book |title=Skátafélagið Væringjar 25 ára |date=1938 |publisher=Skátafélagið Væringjar |url=https://timarit.is/page/4804641 |access-date=23. júlí 2022 |page=33}}</ref> og gengu þá fjölmargir Væringjar í Val. Um þetta leyti upphófst mikil liðssöfnun og árið 1922 voru félagsmenn orðnir 350 talsins en þar af hafði Jón Sigurðsson, síðar borgarlæknir, safnað 100 manns. Tók meistaraflokkur félagsins í kjölfarið þátt í knattspyrnumótum að nýju árið 1923. Í Valsblaðinu 1961 eru Axel Gunnarsson og Jón Sigurðsson nefndir forystukempur endurreisnarinnar í Val sem átti sér stað á þessum tíma. Á 15 ára afmæli félagsins árið 1926 var ákveðið að gera merki fyrir félagið og var þar um að ræða mynd af skildi og á honum var mynd af val, vængjum þöndum, með knött í klónum. Efst í grunni merkisins var sól sem sendi geisla sína, rauða og bláa yfir félagsmerkið. Félagsmerki Vals var samþykkt á aðalfundi félagsins 1926. Hugmyndina að merkinu átti Ámundi Sigurðsson, en [[Tryggvi Magnússon]] listmálari teiknaði.<ref name=":2" /> Ákvæði um merki félagsins er að finna í 3. gr. samþykkta Knattspyrnufélagsins Vals. Þar segir svo um merki félagsins: „Merki félagsins er skjöldur, en grunnur hans sól, sem sendir frá sér rauða og bláa geisla og í miðjum fleti skjaldarins er fljúgandi valur með knött í klónum. Á knöttinn skal letra nafnið VALUR.“ Sama ár var einnig ákveðið að taka upp nýjan búning, en allt frá því að Valur eignaðist fyrst félagsbúning hafði hann verið hvít peysa með bláum langröndum, hvítar buxur og bláir sokkar. Þessum búningi þótti svipa um of til búnings KR og var þá tekin upp græn peysa og svartar buxur til bráðabirgða en sá búningur var notaður allt til ársins 1926.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658439|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Nú var ákveðið að búningur félagsins skyldi vera rauð peysa, hvítar buxur og bláir sokkar. Þetta hefur síðan verið búningur félagsins en ekki hefur verið föst regla í sokkalit, en þeir hafa þó yfirleitt verið rauðir eða hvítir. Árið 1928 komu til landsins [[Skotland|skoskir]] knattspyrnumenn frá Glasgow University Club á vegum allra félaganna í Reykjavík og léku m.a. við meistaraflokk Vals. Leiknum lauk með 6-1 sigri Skotanna en Skotarnir höfðu mikla yfirburði yfir íslensku liðin. Í skýrslu um heimsókn þessa í skjölum Vals kemur fram að heimsókn þessi hafi einkum verið hugsuð svo liðin gætu lært af Skotunum og séð „hvar við stæðum í íþróttinni“. Jón Sigurðsson, formaður Vals, þakkaði Skotunum kærlega fyrir frábæran leik og glæsilega kennslustund.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658445|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Sama ár léku Valsmenn við [[Færeyjar|færeyskt]] knattspyrnulið sem var statt hér á landi og lauk leiknum með 4-1 sigri Valsmanna. === 1930-1939: Fyrstu titlarnir. Handknattleikur ryður sér rúms === Valur vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1930|1930]], nítján árum eftir að félagið var stofnað með markatölunni 16:2. Innan Vals þótti mikið liggja við að sigra þetta ár og héldu liðsmenn m.a. fund á [[Hótel Borg]] skömmu fyrir mótið þar sem Jón Sigurðsson og Aðalsteinn Hallsson hvöttu menn til dáða og báðu þá að „duga eða drepast“ eins og það er orðað í fundargerðinni. Tókust menn í hendur og strengdu þess heit að gera allt sem í þeirra valdi stæði til að sigra og það gekk eftir. Langþráður draumur var orðinn að veruleika. Eitt fyrsta verk nýkrýndra Íslandsmeistara var að heimsækja séra Friðrik. Séra Friðrik sagði við nýbakaða meistarana að vissulega væri sigur góður en ekki mætti ofmetnast eða sýna dramblæti, en alla tíð gaf séra Friðrik Valsmönnum ýmis heilræði, m.a. um drengilegan leik og háttprýði. Frá þessum tíma hefur varðveist dagbók Agnars Breiðfjörð þar sem hann rekur æfingasókn veturinn 1930-31. Í dagbókinni getur hann þess að Valssöngurinn hafi oftast verið sunginn í lok æfinga, sbr. t.a.m. eftirfarandi færslu frá 18. janúar 1931: „Þessi sunnudagur rann upp með hörkufrosti og norðannæðingi, og var útlit fyrir fannkomu, þrátt fyrir þessa hryssingslegu framkomu náttúrunnar, mættu á þessa æfingu 10 áhugamenn. - Án efa hefur ekki áður verið leikin knattspyrna í slíku veðri sem þessu (í það minnsta ekki á Íslandi). Æfingin var á velli KR-inga og fór allvel fram. Valssöngurinn var sunginn.“ Ári síðar héldu Valsmenn í sína fyrstu utanlandsför. Kepptu Valsmenn við lið frá [[Færeyjar|Færeyjum]] og [[Danmörk|Danmörku]] alls sex leiki. Aðalfararstjóri var séra Friðrik Friðriksson og auk hans var í fararstjórninni Jón Sigurðsson formaður félagsins. Einar Björnsson segir m.a. svo frá ferðinni í 25 ára afmælisriti Vals: <blockquote>„Þetta var í fyrsta sinn, sem íslenzkt knattspyrnufélag réðist í það, á eigin ábyrgð að senda flokk knattspyrnumanna til meginlands Evrópu og í fyrsta skipti sem íslenzkir knattspyrnumenn tóku þar land. Lagt var af stað héðan 16. júní með e. s. Lýru og leiðin lá um Færeyjar, Noreg og Svíþjóð. Ferðin til Færeyja gekk eins og í sögu, en í Þórshöfn var dvalið í rúma 4 tíma og kappleikur háður við „Havnar Boltfélag“, og lauk með sigri Vals 3:0. Leikurinn var drengilegur og fjörugur og blaðaummæli ágæt. [...] Í Kaupmannahöfn og annarsstaðar í Danmörku voru Valsmenn gestir KFUM. Móttökur hinna dönsku félaga okkar voru með afbrigðum góðar, bæði í Kaupmannahöfn og annarsstaðar sem við fórum um. Var allt gert til þess að gjöra oss ferðina sem ánægjulegasta og gagnlegasta. [...] Fyrsta kappleik sinn í Danmörku léku Valur í Kaupmannahöfn 24. júlí við KFUM Boldklub og sigruðu Danir með 3:1. Rétt er að geta þess að þetta var í fyrsta sinn sem Valsmenn kepptu á grasvelli og munu þau viðbrigði, að koma á grasvöll af malarvelli, ekki hvað sízt hafa átt sinn drýgsta þátt í ósigrinum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658455|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> </blockquote> ==== Dýrkeyptur Íslandsmeistaratitill 1933 ==== Félagið varð næst Íslandsmeistari í knattspyrnu [[Efsta deild karla í knattspyrnu 1933|1933]] og síðan óslitið fjögur ár í röð 1935-1938. Sigur Vals árið 1933 var dýru verði keyptur því í úrslitaleik Vals gegn KR 15. júní hlaut markvörður Vals, [[Jón Karel Kristbjörnsson]], svo slæma áverka að hann lést tveim dögum síðar 17. júní.<ref>{{Cite web|url=https://lemurinn.is/2013/05/04/valur-kr-upp-a-lif-og-dauda/|title=Valur-KR upp á líf og dauða|date=2013-05-04|website=Lemúrinn|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1358357/|title=Spark í spegli tímans|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-02-06|url-access=subscription}}</ref> Í Valsblaðinu 1961 sagði m.a. svo frá þessum afdrifaríka leik:<blockquote>„Þetta ár verður lengi minnisstætt, fyrir þá sök, að í úrslitaleik milli  Vals og KR skeði það að markmaður liðsins, Jón Karel Kristbjörnsson, slasaðist svo illa að hann lézt af þeim völdum 2 dögum síðar. Mun hann hafa rifnað innvortis og fengið lífhimnubólgu, sem leiddi hann  til dauða. Var mikill mannskaði að Jóni, sem var mjög efnilegur maður, góður markvörður og hafði verið meðal þeirra sem haldið höfðu hvað lengst hópinn og leikið í aðalliðinu undanfarin ár, og í yngri flokkunum. Þegar slysið vildi til stóðu leikar þannig, að jafntefli var 2:2, en er Jón féll á völlinn náði framherji KR knettinum og sendi hann í mannlaust markið. 3:2 fyrir KR. Varamarkvörðurinn, Hermann Hermannsson, er tekinn í markið. En við þetta áfall, að markvörðurinn verður að hætta, þjappast liðið svo saman, að sjaldan hefði betur til tekizt, og á næstu 40 mín. skorar Valur 4 mörk, og vann leikinn 6:3.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658463|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Valur sá um útför Jóns og reisti legstein á leiði Jóns í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] en minnisvarðinn var afhjúpaður við athöfn sem fram fór 19. desember 1934. Á legsteininum er að finna stórt Valsmerki. Séra [[Bjarni Jónsson (vígslubiskup)|Bjarni Jónsson]] framkvæmdi athöfnina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref> Árlega, fyrir fyrsta leik á Íslandsmótinu í knattspyrnu, leggja leikmenn meistaraflokks Vals í knattspyrnu karla blóm að leiði Jóns Karels.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478079|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658464|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> ==== Nýr völlur við rætur Öskjuhlíðar ==== Þegar æfingavöllur Vals á Melunum var tekinn af félaginu 1926 undu félagsmenn því illa og unnu forystumenn félagsins ötullega að því að félaginu yrði bætt það tjón með nýju landi. Eftir langa mæðu fékk félagið loks úthutað svæði við rætur [[Öskjuhlíð|Öskjuhlíðar]] sem nefndist Haukaland en fram að því hafði félagið ekki átt sér neinn sérstakan leikvöll.<ref name=":5" /> Svæðið var stórgrýtt og illt yfirferðar en með samtakamætti ruddu menn svæðið og athafnasvæði knattspyrnumanna í Val jókst smám saman og haustið 1935 útbjuggu Valsmenn völl á svæðinu í sjálfboðavinnu og var það mikið og erfitt verk. Völlurinn var vígður á 25 ára afmælisári Vals árið 1936 en mikil áhersla var lögð á að klára að ryðja völlinn í tæka fyrir afmæli Vals. Á almennum fundi félagsins kom fram tillaga um að hver starfandi félagsmaður legði fram 5 krónur á mánuði, sem yrðu greiddar til atvinnulausra manna innan félagsins sem störfuðu að vallargerðinni og að félagssjóður myndi leggja jafnháa upphæð á móti. Var tillagan í kjölfarið samþykkt og kom til framkvæmda þó ekki liggi fyrir hve margir nutu þessara atvinnubótarvinnu. Völlurinn var vígður með skrúðgöngu frá húsi K.F.U.M. og voru þar samankomnir um 150 Valsmenn sem gengu þaðan inn Laugaveg og þaðan upp Barónsstíg að vellinum.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658475|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-12}}</ref> Þetta nýja svæði átti eftir að valda straumhvörfum hjá félaginu, ekki síst meðal yngstu knattspyrnumannanna, en um þessar mundir var farið að efna til keppni milli 3. og 4. flokks og var oftast keppt á Valssvæðinu að frumkvæði Vals. Átti það mikla unglingastarf sem kom í kjölfar hins nýja vallar eftir að bera ríkulegan ávöxt fyrir Val. ==== Upphaf handknattleiks í Val ==== Á vetraræfingum sem knattspyrnumenn í Val stunduðu á árunum eftir 1930 var ýmist æfð leikfimi eða knattleikni með tuskuknöttum. Þessar æfingar þóttu heldur einhæfar og gripu menn til þess ráðs að enda æfingar á handknattleik. Æfingar fóru ýmist fram í [[Austurbæjarskóli|Austurbæjarskóla]] eða ÍR húsinu og voru pústrar tíðir líkt og segir í Valsblaðinu 1961. Þótti sumum hasinn svo mikill að málið var tekið upp á stjórnarfundi Vals. Í fundargerði um þetta segir:<blockquote>„Nokkur ágreiningur hafði komið upp um það, hvort hafa skyldi handknattleiksæfingar á æfingakvöldum félagsins, þar sem allir þeir, er æfingar sæktu gætu ekki tekið þátt í þeim. Urðu um þetta nokkrar umræður. Mæltu tveir stjórnarmenn, fyrir sitt leyti, á móti handknattleiksæfingum. Formaður hélt því fram, að það yrði ekki vel séð af nokkrum félagsmönnum ef þær yrðu lagðar alveg niður. Kom þá fram hjá tvímenningunum tillaga um að handknattleiksæfingar yrðu einu sinni í viku og þá síðasta „kortérið“. Var það samþykkt.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658490|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-06}}</ref></blockquote>Í fyrstu fóru menn eftir samþykkt stjórnar en ekki leið á löngu þar til allar æfingar enduðu með handknattleik. Leiknum óx stöðugt fiskur um hrygg innan félagsins og vildu menn nú reyna sig á öðrum liðum. Léku Valsmenn þá við nemendur í [[Kennaraháskóli Íslands|Kennaraskólanum]], [[Knattspyrnufélagið Haukar|Hauka]] og [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólann]], sem á þessum tíma var nokkurs konar vagga handknattleiks á Íslandi, en þjálfari liðsins var Valdimar Sveinbjörnsson. Í upphafi voru leikir Vals og Menntaskólans ójafnir en fljótlega fór að draga saman með liðunum. Í Valsblaðinu 1961 segir m.a. frá aðstöðunni til hanknattleiksiðkunar á þessum árum. Segir þar m.a. frá leik Vals og Hauka sem fram fór á ísuðu gólfi í fimleikahúsinu við barnaskólann í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Salurinn hafði verið þveginn seint kvöldið fyrir leikinn í miklu frosti og þegar keppendur komu í salinn um morguninn, var mikill hluti hans með íslagi á gólfinu. Ekki kom til greina að fresta leiknum og því fór hann fram við þessar krefjandi aðstæður. Þar greinir einnig frá æfingaleik Vals við sjóliða af þýska herskipinu Metheor, sem fram fór í Austurbæjarbarnaskólanum, segir m.a. svo frá viðureigninni í Valsblaðinu: <blockquote>„Var Valsmönnum sagt, að á skipi þessu væru mjög góðir handknattleiksmenn, sem hefðu tekið þátt í mótum heima í Þýzkalandi og væru taldir þar góðir leikmenn. Yrði því um að ræða handknattleikssýningu og ekkert annað. Þjóðverjarnir vildu hafa vítateiginn strikaðan þvert yfir salinn og þegar knötturinn fór aftur fyrir það strik átti mark hann. Þeir notuðu líka niðurstungu, og léku oft á Valsmenn með því, því það kunnu þeir ekki. Aftur á móti mun salurinn hafa hamlað þeim nokkuð, enda vanari stærri sölum og leik úti. Þjóðverjar voru þá með beztu handknattleiksþjóðum í heimi. Það kom ekki lítið á óvart að leikurinn varð mjög jafn og mátti vart á milli sjá. Áhorfendur höfðu komið til að horfa á svo að svalir salsins voru þétt skipaðar. Upphófst nú mikill þjóðarmetnaður meðal áhorfenda og tóku þeir að æpa af miklum móð á Valsmenn, og segja má að Aðalsteinn Hallsson, hafi gengið berserksgang á áhorfendapöllunum, hvetjandi með öllum tiltækum orðum móðurmálsins. Leiknum lauk með aðeins eins marks mun eða 21:20 fyrir Þjóðverja. Var ekki laust við að handknattleikur nyti meira álits og viðurkenningar innan félagsins eftir þetta. Þetta var líka fyrsti leikur, sem íslenzkt lið leikur við erlenda handknattleiksmenn.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658493|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> </blockquote>Sá handknattleikur sem leikinn var á þessum fyrstu árum íþróttarinnar hér á landi var nokkuð frábrugðin þeim sem þekkist í dag. Salirnir í Austurbæjarskóla, MR og í ÍR-húsinu voru litlir og gólfflöturinn leyfði ekki útlínur. Var knötturinn því alltaf í leik nema þegar mark var skorað. Heimilt var að taka knöttinn „af batta“ með því að kasta honum í vegg, markteigurinn var aðeins 2 m út frá miðju markinu og markið sjálft ekki nema 1,70 m. Ekki mátti halda knettinum lengur en í tvær sekúndur og ekki mátti stinga niður. Knötturinn var tuskuknöttur sem menn gátu með naumindum haldið á í annarri hendi eða kastað. Almennt léku menn „maður á mann“ og fimm menn voru í hvoru liði.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658494|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-15}}</ref> ==== Tengsl við KFUM rofna ==== Á þessum árum rofnuðu smám saman þau sterku tengsl sem í upphafi höfðu verið milli Vals og KFUM, en enn þann dag í dag eru Valsmenn minnugir uppruna félagsins og minnast með virðingu og hlýju tengsla sinna við KFUM og séra Friðrik Friðriksson. Á níræðisafmæli séra Friðriks árið 1958 tilkynnti Knattspyrnufélagið Valur að félagið myndi reisa brjóstmynd af séra Friðriki Friðrikssyni á Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1316224|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Brjóstmyndin var afhjúpuð á 93. afmælisdegi séra Friðriks þann 25. maí 1961 en séra Friðrik lést 9. mars sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2247303|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-01}}</ref> Á steinsúluna eru rituð þau fleygu orð: Látið aldrei kappið bera fegurðina ofurliði, einkunnarorð sem eiga að vera leiðarljós og takmark allra Valsmanna í leik og starfi. [[Friðrikskapella]] að Hlíðarenda var vígð árið 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|titill=Biskup vígði Friðrikskapellu|höfundur=|útgefandi=Morgunblaðið| dags = 28. maí 1993| skoðað-dags = 20. janúar 2021|safnár=}}</ref> === 1939-1960: Flutningur að Hlíðarenda === Árið 1939 markar merk spor í sögu Vals með kaupum á jörðinni [[Hlíðarendi (Reykjavík)|Hlíðarenda]] við Öskjuhlíð. Á gamlársdag 1914 gaf bæjarstjórn [[Reykjavík|Reykjavíkur]] úr erfðafestubréf fyrir 5,5 hekturum lands til [[Jón Kristjánsson|Jóns Kristjánssonar]], lagaprófessors, sem gaf jörðinni nafnið Hlíðarendi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/993637|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Jón lést langt fyrir aldur fram í [[Spænska veikin|spænsku veikinni]] sem gekk yfir landið [[1918]].<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4912342?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/J%C3%B3n%20Kristj%C3%A1nsson%20pr%C3%B3fessor|title=Árbók Háskóla Íslands - Árbók 1918-1919 (01.01.1919) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Skömmu fyrir andlát sitt seldi Jón landið Sveini Pálssyni en síðar sama ár lést Sveinn einnig úr spænsku veikinni. Árið 1919 flutti [[Guðjón Guðlaugsson]] Alþingismaður til Reykjavíkur og keypti Hlíðarenda af dánarbúi Sveins. Guðjón bjó að Hlíðarenda til æviloka, en hann lést 6. mars 1939.<ref>{{Cite web|url=https://www.althingi.is/altext/cv/is/?nfaerslunr=173|title=Guðjón Guðlaugsson|website=Alþingi|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Frú Jóney Guðmundsdóttir, ekkja Guðjóns Guðlaugssonar Alþingismanns, bauð félaginu landið til kaups vorið 1939 og úr varð að félagið undirritaði kaupsamning um landið 10. maí 1939. Það var ósk Jóneyjar að selja landið Knattspyrnufélaginu Val fremur en til „[...] kaupsýslumanna sem sóttust enn fremur eftir því að eignast Hlíðarenda“ en það var hennar trú að Valur myndi hlúa að staðnum, rækta hann og prýða frekar en eigandi er ræki þar bú. Kaupverðið var 30.000 kr. en þar af nam útborgun kr. 5.000. Jörðin var 5,09 ha. að stærð, að mestu ræktað tún. Landinu fylgdi íbúðarhús, stórt fjós og hlaða. Til þess að fjármagna kaupin gaf félagið út 50 króna skuldabréf en fjármögnun stóð svo tæpt að ekki tókst að greiða stimpilgjöldin fyrr en nokkru síðar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1501141/|title=Hugsað til hundrað ára|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658240?iabr=on#page/n3/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 12. Tölublað (01.05.1959) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref> Í samtali við Frímann Helgason sem birtist í 30. tbl. Valsblaðsins árið 1972 lýsti Hólmgeir Jónsson kaupunum og skuldabréfaútgáfunni með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Mér er einna minnistæðast þegar Ólafur Sigurðsson skýrði frá því að hann ætlaði að leggja það til að Valur keypti Hlíðarenda. Ég var þá féhirðir í stjórninni og mér var kunnugt um að ekkert fé var til. Hann hafði ráð við því og lét að því liggja að við gæfum bara út 50 kr. skuldabréf. Nú, svo var þetta ákveðið, og farið að selja bréfin og gekk það allt vel, en heildarupphæðin var 5,000 krónur. Síðan varð ég fyrsti gjaldkeri Hlíðarendanefndar, og ég minnist ekki að hafa leyst inn nema tvö eða þrjú bréf. Síðan kom svo stríðið og verðgildi peninga rýrnaði, 50 krónur urðu lítils virði og munu fáir hafa krafizt greiðslu fyrir bréf sín.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659310?iabr=on#page/n41/mode/2up/search/S%C3%AD%C3%B0an%20kom%20svo%20str%C3%AD%C3%B0i%C3%B0%20og%20ver%C3%B0gildi%20peninganna%20r%C3%BDrna%C3%B0i,%2050%20kr%C3%B3nur%20ur%C3%B0u%20l%C3%ADtils%20vir%C3%B0i%20og%20munu%20f%C3%A1ir%20hafa%20krafizt%20grei%C3%B0slu%20fyrir%20br%C3%A9f%20s%C3%ADn|title=Valsblaðið - 30. Tölublað (11.05.1972) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Ólafur Sigurðsson, þáverandi formaður Vals og bróðir Jóns Sigurðssonar, átti mikinn þátt í kaupunum á landinu og skrifaði m.a. svo um kaupin í 3. tbl. Valsblaðsins árið 1941: <blockquote>„Þó að kaupin hafi verið gerð er takmarkinu ekki náð. Þau eru aðeins upphafið. Upphaf þess starfs sem á að tryggja félaginu fagran og fullkominn samastað, þar sem unnt verði að einbeita allri orku félagsins að hinum eiginlegu verkefnum þess, íþróttaiðkunum sakir fullkominna ytri skilyrða og efnahagslegs sjálfstæðis [...] Við verðum að gera til hans meiri kröfur en nokkurn tíma hafa verið gerðar hér á landi í þessum efnum, svo miklar að þær standist kröfur tímans um næstu 100 ár a.m.k.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658049?iabr=on#page/n4/mode/2up/search/%C3%B3%20a%C3%B0%20kaupin%20hafi%20veri%C3%B0%20ger%C3%B0%20er%20takmarkinu%20ekki%20n%C3%A1%C3%B0.%20%C3%9Eau%20eru%20a%C3%B0eins%20upphafi%C3%B0.%20Upphaf%20%C3%BEess%20starfs%20sem%20%C3%A1%20a%C3%B0%20tryggja%20f%C3%A9laginu%20fagran%20og%20fullkominn%20samasta%C3%B0|title=Valsblaðið - 3. Tölublað (01.04.1941) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-23}}</ref></blockquote>Með kaupunum var langþráðu markmiði náð, Valur átti sitt eigið land í alfaraleið skammt frá gamla Valsvellinum og þar með lauk 28 ára hrakningasögu félagsins. Forystumenn félagsins höfðu háleitar hugsjónir um uppbyggingu að Hlíðarenda og horfðu til framtíðar, sáu fyrir sér draumsýnir um íþróttasvæði og íþróttamiðstöð en gerðu sér jafnframt grein fyrir því að langt yrði í land að draumur þeirra um framtíðarsvæði Vals rættist, en þeir höfðu tekið fyrsta skrefið. Ekki var til fé til framkvæmda á jörðinni fyrst um sinn og var landið því leigt út til Geirs í Hlíð til 5 ára til að létta undir með félaginu. Einum hektara var þó haldið eftir til að nýta undir æfingar en [[Reykjavíkurflugvöllur]] var farinn að þrengja mjög að æfingasvæðinu sem þá var í notkun. Miklar deilur áttu sér stað innan félagsins sem utan um kaupin og var áskorun m.a. send til bæjarstjórnar um að taka 1.000 kr. árlega af félaginu "er færi svo gáleysislega með fé sitt". Þessar óánægjuraddir þögnuðu árið 1944 þegar Hlíðarendanefnd skilaði 100.000 kr. hagnaði af bílahappdrætti og hlutaveltu. Arkitektarnemarnir [[Gísli Halldórsson (arkitekt)|Gísli Halldórsson]] og [[Sigvaldi Thordarson]] voru fengnir til þess að skipuleggja Hlíðarenda til framtíðar árið 1943 og skiluðu þeir af sér uppdrátti dagsettan í apríl sama ár. Á uppdrættinum mátti sjá fullburða leikvang með grasi, áhorfendastúkum og hlaupabraut, stóran malarvöll, knattspyrnuvöll drengja, utanhúss handboltavöll á grasi, tennisvelli, íþróttahús, félagsheimili, búningaaðstöðu, íbúð umsjónarmanns og sundlaug. Ekkert varð úr þessum áformum og ári síðar gerðu þeir annan uppdrátt þar sem útihús á svæðinu, fjósi og hlöðu var breytt í félagsaðstöðu, fundarherbergi og búningsklefa. Nýr malarvöllur var vígður 1949 og 1953 var grasvöllur tekinn í notkun að Hlíðarenda.<ref>{{Cite web|url=https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|title=Valsblaðið 2019|last=22911024|website=Issuu|language=en|access-date=2021-01-26|archive-date=2021-05-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210518061423/https://issuu.com/valur/docs/valsbla_i__2019_web|url-status=dead}}</ref> ==== Fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik ==== Haustið 1939 fór stjórn [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] þess á leit við Val að standa fyrir Íslandsmóti í handknattleik. Beiðnin var samþykkt á stjórnarfundi hjá Val í byrjun desember sama ár og fór svo að Valur og Víkingur önnuðust mótshaldið. Val hafði skömmu áður áskotnast veglegur bikar af Vátryggingafélaginu Nye danske og í tilefni af þessu nýja móti gaf Valur bikarinn til keppni í meistaraflokki. Alls tóku sex lið þátt í [[Handknattleiksárið 1939-40|mótinu]]: Valur, [[Knattspyrnufélagið Haukar|Haukar]], [[Íþróttafélag Reykjavíkur|ÍR,]] [[Knattspyrnufélagið Fram|Fram]], [[Knattspyrnufélagið Víkingur|Víkingur]] og [[Háskóli Íslands|Háskólinn]] en Valsmenn stóðu uppi sem sigurvegarar. Voru Valsmenn þar með orðnir fyrstu Íslandsmeistararnir í handknattleik. Valsblaðið 1961 greinir frá undirbúningi Valsmanna fyrir leikinn gegn Háskólanum, sem þótti afar sterkur andstæðingur. Enginn sérstakur þjálfari stýrði Valsliðinu á þessum tíma og því brugðu menn á það ráð að koma saman á skrifstofu Sveins Zoega, sem þá starfaði hjá Sparisjóði Reykjavíkur, til þess að ræða málin fyrir mikilvægan leik gegn Háskólanum. Var þar samþykkt að hver og einn skyldi gagnrýna aðra liðsmenn og segja þeim hvað það væri sem þeir mættu bæta í sínum leik. Skyldu leikmenn jafnframt hlusta á gagnrýnina og máttu ekki svara fyrir sig. Valsmenn vörðu Íslandsmeistaratitilinn [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]] og [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]] og aftur [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]]. Valsmenn hafa ávallt átt velgengni að fagna í handknattleik þegar á heildina er litið þótt stundum hafi starfið dalað um tíma. ==== Skíðamenn Vals fá þak yfir höfuðið ==== Árið 1941 á 30 ára afmæli félagsins var tekin til notkunar skíðaskáli sem félagið leigði af ÍR. Mikill skíðaáhugi var hér á landi um og eftir 1930 og voru þá fjölmargir skíðaskálar byggðir. Fjölmargir félagsmenn Vals stunduðu skíðaíþróttina af kappi og börðust fyrir því að félagið eignaðist sinn eigin skíðaskála. Var málið mikið rætt innan félagsins en menn höfðu m.a. áhyggjur af því að Valsmenn færu að dreifast með öðrum félögum í skíðaferðir. Ýmsir möguleikar voru kannaðir en hagkvæmasta boðið kom frá ÍR um leigu á „Valgerðarstöðum“, litlu sumarhúsi, rétt við [[Kolviðarhóll|Kolviðarhól]] á [[Hellisheiði]]. Gerður var leigusamningur til fimm ára og hófust sjálboðaliðar þegar handa við að lagfæra og breyta húsinu. Var það von manna að þegar leigutíminn væri á enda yrði búið að reisa nýjan og vandaðan skála fyrir skíðadeildina.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658498|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-03-11}}</ref> Fljótlega kom í ljós að skíðaskálinn væri of lítill. Hófst mikil fjársöfnun og eftir áramótin 1942-43 hafði nægt fé safnast til þess að unnt væri að hefjast handa við að teikna húsið. Andreas Bergmann teiknaði skálann sem var reistur innan um klettaborgir framar í [[Sleggjubeinsdalur|Sleggjubeinsdal]] og var samningur gerður við ÍR um landið. Þegar um vorið hófust framkvæmdir og var öll vinna, nema hellulögn á þaki, framkvæmd af Valsmönnum í sjálfboðavinnu. Vinna fór að mestu fram um helgar og gekk vel því húsið var vígt 11. desember 1943. ==== Íþróttahús að Hlíðarenda ==== Snemma á árinu 1953 var sú ákvörðun tekin, að hefjast handa um byggingu íþróttahúss að Hlíðarenda. Opinberir aðilar vildu ekki fallast á fyrirætlanir Vals um að hafa húsið stærra en 16x32 m auk gangs og búningsherbergja og varð það því raunin. Framkvæmdir hófust 1954 en [[Skarphéðinn Jóhannsson]] teiknaði húsið og hafði eftirlit með byggingu þess. Nokkrar tafir urðu á framkvæmdum þar sem styrkir bárust ekki sem skyldi. Var þá brugðið á það ráð að leigja [[Hitaveitu Reykjavíkur]] húsið sem geymsluhús, þar til félagið gæti hafist handa um innréttingu þess. Árið 1958 gátu framkvæmdir hafist að nýju þar félaginu hafði tekist að safna saman nokkru fé með lántökum, styrkjum, fyrirframgreiðslum upp í leigu o.s.frv. Straumhvörf urðu í starfi félagsins með tilkomu íþróttahúss að Hlíðarenda sem tekið var í notkun 1958 en húsið var fullgert 1960. Þetta íþróttahús var mikil lyftistöng fyrir Val, bæði fyrir íþróttaiðkun og allt félagsstarf. Um framkvæmdirnar að Hlíðarenda sagði m.a. svo í Valsblaðinu árið 1961 sem gefið var út í tilefni af 50 ára afmæli félagsins:<blockquote>„Þeir sem fylgst hafa með framkvæmdum á Hlíðarenda, frá því farið var að vinna að byggingum þar, munu sammála um að þar hafi gerzt kraftaverk. Það verður því ekki hjá því komizt, að geta þeirra sem þar hafa verið í fararbroddi, og tekið á sínar herðar forustustarfið. Margir hafa lagt þar hönd að, og unnið gott starf, en það er hér, eins og yfirleitt vill oftast verða, að meginþunginn hvílir á tiltölulega fáum. Allt frá byrjun, eða frá því að Hlíðarendakaupin voru gerð 1939 hafa aðeins 3 menn gegnt formennsku Hlíðarendanefndar. Fyrst Ólafur Sigurðsson til ársins 1948, en í nefndinni var hann til dauðadags. Var áhugi hans fyrir Hlíðarenda mjög mikill og lagði starfinu þar jafnan það lið, sem aðstaða hans og tími frekast leyfði. Við tók af honum Jóhannes Bergsteinsson, og hefur hann unnið staðnum af geysilegum dugnaði, bæði hvað snertir tillögur um fyrirkomulag og eins sem góður fagmaður að sjálfri vinnunni. Núverandi formaður Hlíðarendanefndar, er Úlfar Þórðarson, og hefur hann fórnað tíma og kröftum að fá dæmi munu um slíkt. Er það mikið lán fyrir Val, að hafa slíka forustumenn í nefnd, sem hafði jafn þýðingarmikil verkefni með höndum.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658507|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref></blockquote>Árið 1971 var hafist handa við undirbúning að nýjum grasvelli í fullri stærð og bættum aðbúnaði áhorfenda. Valur varð fyrsta Reykjavíkurfélagið til þess að ná því marki að leika heimaleiki á eigin grasvelli en hann var vígður 1981.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659885|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-04}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1377779/|title=Vængjum þöndum í heila öld|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26|url-access=subscription}}</ref> Á 9. áratugnum héldu framkvæmdir áfram og árið 1987 var tekið í notkun annað íþróttahús ásamt vallarhúsi og félagsheimili.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1664000|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> Íþróttahúsið sem byggt var árið 1987 vék síðar fyrir nýrri íþróttahöll sem vígð var árið 2007. Samhliða því tóku Valsmenn í notkun nýjan keppnisleikvang, yfirbyggða stúku og félags- og skrifstofuaðstöðu.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1162089/|title=&quot;Mannvirkin skapa grunn til framtíðar&quot;|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-23|url-access=subscription}}</ref> Þann 3. október 2015 vígðu Valsmenn nýjan keppnisvöll þar sem undirlagið var úr gervigrasi og leikur félagið nú heimaleiki sína á gervigrasi.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6478070|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-23}}</ref> ==== Konur í Val ==== Á fyrstu árum félagsins á meðan tengslin voru hvað mest við K.F.U.M. áttu eðli málsins samkvæmt einungis piltar aðild að Val. Á fyrstu starfsáratugum Vals var einnig lítið um að stúlkur stunduðu íþróttir, slíkt þótti jafnvel ekki kvenlegt. Helst var að stúlkur stunduðu [[Fimleikar|fimleika]] eða [[sund]], knattleikir þóttu ekki við þeirra hæfi. Tíðarandinn breyttist mjög á stríðsárunum. Í árskýrslu stjórnar Vals árið 1947 segir m.a. svo: „Helga Helgasyni falið að gera tilraunir að koma upp kvennadeild í handknattleik“ en ekki er þess getið hvernig tilraunin tókst.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658519|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-05-04}}</ref> Aftur á móti hófu stúlkur fljótlega upp frá þessu að æfa handknattleik með Val og að því kom að handknattleiksdeild kvenna var stofnuð hjá félaginu 1948. Um aðdraganda og stofnun kvennadeildarinnar í Val segir Helgi Helgason m.a. svo í 50 ára afmælisriti Valsblaðsins 1961: <blockquote>„Eftir að farið var að efna til reglulegra ferða í hinn nýbyggða skíðaskála félagsins - um hverja helgi -, varð þess ekki langt að bíða, að með í ferðir okkar fóru að koma nokkrar ungar stúlkur, sem þá gjarnan voru þarna, til að byrja með, í fylgd með feðrum sínum, „gömlum“ og góðum félögum Vals. Með tilkomu þessara ungu stúlkna, sem að vísu voru ekki margar fyrst í stað, mátti fljótlega greina það, að í skálanum myndaðist allt annar andi, en þar hafði ríkt á meðan þar var karlkynið eitt ráðandi. Menn urðu tillitssamari hverjir við aðra, hjálpsamari og glaðværin sönn og óþvinguð í nærveru hins kynsins. Já, „stemmningin“ varð öll önnur en verið hafði, á þessu ltila - en oft mannmarga - fjallaheimili okkar. [...] Í samtölum, sem ég átti við „Skála-stúlkurnar“, fóru þær ekki í neinar grafgötur með það, að allar, upp til hópa langaði þær til að geta orðið enn virkari þátttakendur í félagslífi Vals en þær raunverulega voru og um það voru þær einnig sammála, að handkanttleikur fyrir þær væri það, sem vantaði.“</blockquote>Skömmu síðar birtust auglýsingar í dagblöðum landsins þar sem stúlkur voru hvattar til að mæta á handknattleiksæfingar á miðvikudagskvöldum á Miðtúnsvelli. Vel var mætt á fyrstu æfinguna og um þær stúlkur sem sóttu fyrstu æfinguna ritaði Helgi Helgason m.a. svo: „Þessi nöfn munu verða skráð óafmáanlegu letri í annála félagsins, til að geta borið um það hverjar þær voru, sem fyrstar urðu til að brjóta þá leið, sem svo margar ungar stúlkur Vals hafa síðan farið, og eiga eftir að fara á ókomnum árum, sjálfum sér og félaginu til velfarnaðar.“ Æ síðan hafa kvennaflokkar í knattspyrnu og handknattleik staðið fyrir sínu, ekki aðeins á íþróttavöllunum, heldur einnig í hinu félagslega starfi og sú ákvörðun að veita konum aðgang að félaginu varð til þess að styrkja Val mikið félagslega. Það var ekki fyrr en eftir stofnun kvennadeilda sem hægt var að tala um Val sem alhliða íþrótta- og æskulýðsfélag. Það var fyrst árið 1962 sem þær hrepptu Íslandsmeistaratitilinn og um langan tíma var kvennalið Vals ósigrandi í handknattleik. [[Sigríður Sigurðardóttir|Sigríður Sigurðardóttir,]] handknattleikskona úr Val, var kjörin [[íþróttamaður ársins]] [[1964]], fyrst kvenna. Á 8. áratugnum náði kvennaknattspyrna að skjóta rótum hjá Val og félagið hampaði sínum fyrsta Íslandsmeistaratitli í kvennaknattspyrnu árið 1978. Á [[1981-1990|9. áratugnum]] átti Valur sigursælasta lið landsins í kvennaknattspyrnu. ==== Deildaskipting ==== Árið 1959 var gerð veigamikil skipulagsbreyting hjá félaginu er tekin var upp deildaskipting. Ákveðið var að skipta Val í þrjár deildir: Handknattleiksdeild, knattspyrnudeild og skíðadeild og kjósa sérstakar stjórnir þessara deilda. Áttu deildirnar að starfa nokkuð sjálfstætt og taka ákvarðanir um eigin mál en aðalstjórn félagsins átti að fara með æðsta vald í félaginu milli aðalfunda. Nokkuð skiptar skoðanir voru innan félagsins um fyrirhugaða deildaskiptingu en í Valsblaðinu 1961 þar sem farið var yfir 50 ára sögu félagsins þótti fyrirkomulagið hafa gefist vel. Það hafi skapað fjölbreytni í starfið og gefið fleiri félögum tækifæri til að láta að sér kveða við félagsstörfin.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658541|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> Í kjölfarið voru kjörnar sérstakar stjórnir fyrir hverja deild en þær skyldu svo lúta stjórn aðalstjórn félagsins sem færi með æðsta vald í málefnum Knattspyrnufélagsins Vals. === 1960-1980: Körfubolti í Val. Badmintondeild. === ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar ==== Stofnun körfuknattleiksdeildar Vals má rekja aftur til 25. desember 1951 þegar níu drengir, allir fyrrum nemendur úr [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]] að einum frátöldum, stofnuðu körfuboltalið sem þeir gáfu nafnið „Gosi“. Um tilgang félagsins sagði m.a. svo í tíu ára afmælisriti þess:<blockquote>„Þá fýsti að halda hópinn, er skólaveru lyki, og í því skyni stofnuðu þeir félagið. Háleitara var markmiðið ekki í fyrstu, enda vart við því að búast, að svo alvörulitlir piltar, sem völdu félagi sínu þetta skrítna heiti, væru upptendraðir hugsjónaeldmóði eða ætluðu að betrumbæta æskuna í heild með því að útbreiða þennan undarlega knattleik.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659162?iabr=on#page/n17/mode/2up/search/Gosi|title=Valsblaðið - 29. Tölublað (24.12.1970) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-20}}</ref> </blockquote>Gosi var eitt stofnliða efstu deildar í körfuknattleik þrátt fyrir að félagið hafi ekki fengið formlega aðild að Íþróttabandalagi Reykjavíkur fyrst um sinn. Félagið keppti engu að síður sem gestalið á fyrsta Íslandsmótinu í körfuknattleik árið 1952. Guðmundur Árnason var einn af stofnendum Gosa en hann telur að Gosi sé fyrsta íþróttafélagið hér á landi sem hefur eingöngu verið stofnað í þeim tilgangi að leika körfuknattleik. Liðsmenn Gosa pöntuðu búninga og körfuknattleiksskó frá Bandaríkjunum og fengu starfsmenn frá bandaríska sendiráðinu til þess að kenna þeim körfubolta. Guðmundur Georgsson var formaður félagsins flestöll fyrstu árin. Þrátt fyrir að félagið hafi í upphafi verið stofnað af drengjum úr MR bauðst almennum iðkendum fljótlega að ganga til liðs við félagið en einn þeirra var Ólafur Thorlacius, sem síðar varð spilandi þjálfari, bæði hjá K.F.R. og síðar hjá Val. 22. desember 1957 breytti Gosi nafni sínu í K.F.R., eða Körfuknattleiksfélag Reykjavíkur. Ólafur Thorlacius minntist þess að stofendur félagsins hafi ekki talið Gosanafnið nægilega virðulegt auk þess sem erfitt hafi verið að afla fjár af þeim sökum. Undir nafni K.F.R. var leikið til ársins 1970. Samhliða nafnabreytingunni var tilkynnt um ráðningu [[Eðvald Hinriksson|Eðvalds Hinrikssonar]] (Mikson) sem aðalþjálfara félagsins, en hann var einn af frumkvöðlum körfuknattleiks á Íslandi. Undir það síðasta gekk örðulega að halda úti starfi yngri flokka hjá K.F.R. þar sem félagið átti í erfiðleikum með æfingaaðstöðu auk þess sem félagið átti ekki félagsaðstöðu. 3. október 1970 rann K.F.R. saman við Knattspyrnufélagið Val og hóf að keppa í körfuknattleik undir merkjum félagsins. Á stofnfundinum var kjörin stjórn sem var svo skipuð: [[Sigurður Már Helgason]] formaður, Rafn Haraldsson varaformaður, Auðunn Ágústsson bréfritari og Örn Harðarson ritari.<ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.scribd.com/document/489157535/Valsbla%C3%B0i%C3%B0-2020-WEB-pdf|title=Valsblaðið 2020 WEB.pdf|website=Scribd|language=en|access-date=2021-01-26}}</ref> Skömmu eftir stofnfundinn sendi aðalstjórn Vals frá sér fréttatilkynningu þar sem m.a. segir: <blockquote>„Að undanförnu hafa farið fram umræður milli Knattspyrnufélagsins Vals og stjórnar Körfuknattleiksfélags Reykjavíkur, um þá ósk K.F.R. að gerast deild í Val. Mál þetta var ítarlega rætt bæði innan stjórnar Vals, í fulltrúaráðinu og síðan lagt fyrir auka-aðalfund, þar sem það var endanlega samþykkt. Hinn 3. október 1970 var svo stofnfundur körfuknattleiksdeildar Vals haldinn að félagsheimilinu að Hlíðarenda. Þar gerði formaður Vals, Þórður Þorkelsson glögga grein fyrir málinu og gangi þess. Auk Þórðar tóku til máls Sigurður Helgason og Guðmundur Georgsson frá K.F.R. og lýstu ánægju sinni yfir þessum málavöxtum. Ýmsir fleiri töluðu þarna og töldu ræðumenn allir, að vel hefði tekist til í sambandi við mál þetta þar sem fyrr eða síðar myndi þessi íþróttagrein verða tekin á stefnuskrá Vals, hefði því verið mjög misráðið ef lausn máls þessa hefði orðið með öðrum hætti en raun varð á.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1415184|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið ræddi árið 1970 við Sigurð Má Helgason fyrsta formann körfuknattleiksdeildar Vals en þar skýrði hann m.a. svo frá stofnun deildarinnar í Val: <blockquote>„Ýmsar ástæður lágu til þess að við fórum að leita fyrir okkur hjá Val, hvort þar væri hljómgrunnur fyrir því að við kæmum sem félagar og þá deild í Val. Var fyrir ári síðan byrjað að leita hófanna um þetta. Útlitið hjá okkur var ekki sem best. Við höfðum hvergi félagssvæði, til stóð að rífa Hálogaland, en þar höfðum við þó svolítinn geymslukassa fyrir knetti, en það hús var okkar aðalvígi. Það var úr vöndu að ráða, átti að gefast upp, eða að leita að nýjum grunni til að starfa á. Það var almenn skoðun okkar að halda saman áfram, og leita að nýjum leiðum, og þá kom þessi hugmynd upp. Þetta var ekki sárasaklaust, en þetta var stórt félag með mikla félagslega aðstöðu sem okkur hefur alltaf vantað, þó þetta hafi einhvern veginn bjargast. Ég taldi hins vegar að við legðum það mikið með okkur til Vals að við stæðum á svipuðu stigi og Valur, sem sagt, við legðum til fólk, en þeir aðstöðuna. Fyrir okkur vakti að þetta gæti orðið til eflingar íþróttinni, og að við gætum haldið áfram að vera félagar, þó nafnið væri annað. Stofnfundurinn var svo haldinn í Félagsheimili Vals 3. okt. eins og fyrr var getið, og þar sá körfuknattleiksdeild Vals dagsins ljós, en við kvöddum okkar kæra KFR þann sama dag og geymum að sjálfsögðu margar góðar minningar frá því félagi. [...] Við munum gera okkar besta, og takist okkur að nýta aðstöðuna hjá Val vona ég að „Ljóti andarunginn“ geti orðið að fallegum fugli er fram líða stundir.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4659165|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-27}}</ref> </blockquote>Valsblaðið 2020 hafði samband við Sigurð Má Helgason í tilefni af 50 ára afmæli körfuknattleiksdeildar Vals. Þar lýsti hann upphafsárunum í Val m.a. með eftirfarandi hætti: <blockquote>„Við vorum afar sjálfstæð eining hjá félaginu fyrstu árin og lítil sem engin tengsl voru á milli deilda á þeim tíma en ég sat fundi í aðalstjórn. Rekstur körfuknattleiksdeildarinnar var alveg sjálfstæður, við sáum um ráðningu þjálfara yngri flokka, fjáröflun og allt utanumhald. Við vorum með hugsjónafólk í þjálfun sem vann hljóðlaust. Mikil sjálfboðavinna var hjá þjálfurum á þessum árum sem keyrðu af hugsjón um allt land í leiki en foreldrastarf þekktist ekki. Einnig vorum við fyrsta deildin til að flytja inn erlenda körfuboltaþjálfara sem var mikil lyftistöng og hafði góð áhrif á útbreiðslu körfuknattleiks á Íslandi.“<ref name=":3" /> </blockquote> Á [[1961-1970|7. áratugnum]] var stofnuð [[Badminton|badmintondeild]] hjá Val en deildin náði aldrei að eflast verulega. Einnig átti skíðaíþróttin erfitt uppdráttar hjá félaginu, fyrst og fremst vegna þess að önnur íþróttafélög buðu upp á betri aðstöðu, en félagið átti þó stóran skíðaskála sem reistur var 1943 í Sleggjubeinsdal og var mikið notaður í félagsstarfinu. ==== Sprengja í iðkun ==== Gífurleg breyting varð á öllu íþróttalífi Íslendinga á áttunda áratugnum og segja má að íþróttavakning hafi átt sér stað. Valur fór ekki varhluta af þessari íþróttavakningu. Mjög mikil sókn var á öllum vígstöðvum hjá félaginu, enda vel í stakk búið til þess að taka á móti fjölda fólks og búa unglingum æskilega aðstöðu til æfinga og leikja. Allt frá stofnun félagsins árið 1911 hafði Valur verið stórt nafn í íslenskum íþróttaheimi en sennilega hefur stjarna félagsins aldrei risið eins hátt og á [[1971-1980|áttunda átatugnum]]. Valur varð þá að stórveldi í nær öllum íþróttagreinum sem stundaðar voru innan félagsins, bæði í meistaraflokkum og yngri flokkum. Ungilngastarfið hjá félaginu tók stökk fram á við og öll skipulagning félagsstarfsins þótti til mikillar fyrirmyndar. Barna- og unglingastarf hjá Val hefur í gegnum tíðina verið mjög öflugt og hefur þetta öfluga starf orðið til þess að Valur hefur lengst af tvímælalaust verið eitt sterkasta íþróttafélag á Íslandi og markið hefur ávallt verið sett hátt. Af félagsins hálfu hefur jafnan verið lögð áhersla á að fá hæft fólk til þess að leiðbeina hinum ungu og er ekki síður mikilvægt að búa börnum og unglingum góða aðstöðu. Árangur unglingaliða félagsins sýnir hversu starfið hefur verið öflugt en ótaldir eru þeir Íslandsmeistaratitlar og aðrir titlar sem ungt Valsfólk af báðum kynjum hefur fært félagi sínu á undanförnum áratugum og það sem er einkar ánægjulegt fyrir félagið er að flest það fólk sem skarað hefur fram úr í íþróttum hjá Val hefur alist upp hjá félaginu og hefur það verið einkennandi fyrir starfið. Segja má að skipulag unglingastarfsins hafi í stórum dráttum haldist hið sama í áratugi. Aldursflokkaskipting hefur þó verið mismunandi. Lengi vel höfðu þeir yngstu fá verkefni við sitt hæfi, aðeins var keppt í 2. og 3. flokki, síðar bættust 4. -6. flokkur við og á síðustu árum 7. flokkur hjá piltum og 6. flokkur hjá stúlkum. Þegar árið 1938 var stofnað til unglingaleiðtogaembættis innan aðalstjórnar félagsins sem sýnir hversu félagið hefur snemma látið sig unglingastarfið sérstaklega varða enda var félagið upphaflega stofnað sem unglingafélag í tengslum við æskulýðsstarf KFUM. Síðar tóku við unglinganefndir sem önnuðust skipulag unglingamálanna en mesta breytingin varða árið 1959 er deildarskiptingin var tekin upp og hverri deild fyrir sig var valin ákveðin stjórn. === 1980-1991: Bygging nýs íþróttahúss. Valur vængjum þöndum. Sumarbúðir í borg. Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross. === ==== Uppbygging að Hlíðarenda ==== Jón G. Zoega, sem var formaður knattspyrnudeildar Vals þegar framkvæmdir við nýtt íþróttahús hófust, lýsti aðdraganda að byggingu þess í Valsblaðinu 1991 svo: <blockquote>„Það var stjórn knattspyrnudeildar Vals árið 1980 átti hugmyndina að því að byggja nýtt íþróttahús. Við vorum í verulegum vandræðum með vetraræfingar knattspyrnumanna innanhúss því þeir voru látnir sitja á hakanum af skiljanlegum ástæðum við nýtingu eina íþróttahúss félagsins. Handboltinn og körfuboltinn eru inniíþróttir og þess vegna áttu þessar greinar flesta tíma í húsinu. Engin áform voru uppi hjá aðalstjórn félagsins og ekkert í gangi sem benti til þess að íþróttahús yrði reist á næstu árum. Við í stjórn knattspyrnudeildar fórum þá að velta fyrir okkur möguleikum á því að koma okkur upp aðstöðu fyrir knattspyrnumenn á þann hátt að þeir gætu sparkað innanhúss þótt ekki væri um glæsilegt íþróttahús að ræða. Fyrst beindust sjónir manna að flugskýlunum sem voru í næsta nágrenni við Hlíðarenda. Eftir frumkönnun kom í ljós að við fengum ekki inni í neinu flugskýli. Þá beindust augu manna að því að kaupa stóran bragga af varnarliðinu og reisa hann á Hlíðarenda. Á sama tíma var ljóst að sýningarskáli, sem hafði verið nokkur ár við Laugardalshöllinni og var í eigu Kaupstefnunnar hf., var til sölu. Við ákváðum að ganga til samstarfs við Kaupstefnuna um kaup á skemmunni sem var óeinangruð og súlulaus. Knattspyrnudeildin keypti skemmuna fyrir sinn eigin reikning - lét rífa hana í Laugardalnum og flytja hana að Hlíðarenda. Í stjórn knattspyrnudeildar á þessum tíma var Þorvaldur Mawby, sem var framkvæmdastjóri eins stærsta byggingafélags landsins, Byggung hf., og hafði hann gríðarlega þekkingu á byggingamálum og góð sambönd sem nýttust knattspyrnudeildinni. [...] Knattspyrnudeildin réðst í það að grafa grunn, steypa sökkulinn og reisa skemmuna ofan á hann. [...] Knattspyrnudeildin seldi þriggja herbergja íbúð til þess að standa undir grunngreftrinum, sökklinum og veggjunum en átti fyrir skemmunni í sjóði sínum. Þegar þessu lauk tók aðalstjórn félagsins við af okkur og lauk byggingu íþróttahússins á nokkrum árum undir styrkri stjórn Péturs Sveinbjarnarsonar, þáverandi formanns Vals.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997821|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref></blockquote>Fyrsta skóflustungan að húsinu var tekin 10. maí 1981 og húsið fullklárað og vígt árið 1987. Skíðaskáli skíðadeildar Vals var endurreistur á árunum 1980-1981 en Sigurður Guðmundsson stýrði þeim framkvæmdum. Þá var félagsheimilið og íbúðarhúsið að Hlíðarenda endurbyggt en ástand húsanna var orðið svo slæmt að þau voru varla hæf til notkunar. Aðalstjórn tók þá ákvörðun að endurbyggja húsin en til skoðunar kom að rífa þau. Árið 1983 lék Valur fyrstu opinberu heimaleikina í knattspyrnu að Hlíðarenda. Valur varð þar með fyrsta reykvíska félagið til þess að leika deildarleik í efstu deild á eigin félagssvæði en á níunda áratugnum var Valur fyrsta liðið í Reykjavík til þess að leika alla sína heimaleiki á eigin heimavelli. Árið 1988 var tréstúka byggð við knattspyrnuvöll félagsins en hún fauk í miklu óveðri sem geysaði í febrúar 1991. Stúkan var endurreist hinum megin vallarsins fyrir keppnistímabilið 1991. Árið 1988 gekk félagið einnig til samninga við Reykjavíkurborg vegna lagningar nýs Bústaðavegar. Félagið lét af hendi u.þ.b. hálfan hektara úr erfðafestulandi sínu gegn afhendingu á flugvallarveginum gamla. Hafði félagið í kjölfarið til umráða samfelldu svæði í vesturátt og að loknum samningum við Reykjavíkurborg var landsvæði Vals 85.500 fermetrar. ==== Valur vængjum þöndum. 70 ára afmælisrit Vals ==== Árið 1981 í tilefni 70 ára afmælis Knattspyrnufélagsins Vals gaf félagið út veglegt afmælisrit, Valur vængjum þöndum. Höfundar ritsins voru Jón Birgir Pétursson og Steinar J. Lúðvíksson en ritstjóri Ólafur Gústafsson. Ritið fjallar ítarlega um sögu félagsins allt frá stofnun fram til ársins 1981 en ritið er alls 250 blaðsíður. ==== Sumarbúðir í borg ==== Vorið 1988 bauð Knattspyrnufélagið Valur í fyrsta sinn upp á íþróttanámskeið fyrir börn undir nafninu "Sumarbúðir í borg". Sumarbúðir í borg eru enn starfræktar fyrir börn á aldrinum 6-11 ára. Lögð er áhersla á fjölbreytta íþróttaiðkun þar sem unnið er með skyn- og hreyfiþroska barna í gegnum fjölbreytta leiki en helsta markmið námskeiðsins er að veita börnunum fjölbreytt íþróttauppeldi og byggja upp hjá þeim heilbrigðar og hollar lífsvenjur í öruggu, jákvæðu og skemmtilegu umhverfi. ==== Íslandsmeistarar undir stjórn Ian Ross ==== Í mars 1984 gerði knattspyrnudeild Vals samning við Ian Ross, Skota sem áður hafði m.a. leikið með Aston Villa og Liverpool en hafði einnig mikla reynslu sem þjálfari, þess efnis að Ross myndi taka við þjálfun meistaraflokks karla í knattspyrnu. Ross var fljótur að sanna sig sem þjálfari en liðið hafnaði í öðru sæti á hans fyrsta tímabili. Ross stýrði liðinu til sigurs á Íslandsmótinu í knattspyrnu ári síðar og endurtók leikinn árið 1987. === 1991-2001. Fjárhagsörðugleikar. Friðrikskapella reist. Fall í fyrsta sinn. Frábær árangur í handknattleik karla. === ==== Friðrikskapella ==== Á afmælisdag séra Friðriks 25. maí 1990 var fyrsta skóflustungan tekin að kapellu séra Friðriks, svonefndri [[Friðrikskapella|Friðrikskapellu]]. Fyrstu skólfustunguna að Friðrikskapellu tók [[Davíð Oddsson]], í borgarstjóratíð sinni. Hr. [[Ólafur Skúlason]], þáverandi [[Biskup Íslands|biskup Íslands]], vígði Friðrikskapellu 25. maí 1993 þegar 125 ár voru liðin frá fæðingu Friðriks Friðrikssonar. Kapellan tekur 150 manns í sæti en kostnaður við hana nam 21,3 milljónum króna að frátöldum efnisgjöfum og sjálfboðavinnu. Framkvæmdirnar voru fjármagnaðar með föstum framlögum 80 styrktarmanna og framlögum fyrirtækja og styrkja frá Reykjavíkurborg, ríkissjóði Íslands og jöfnunarsjóði kirkna. Friðrikskapella var reist af samtökum um byggingu Friðrikskapellu sem stofnuð voru árið 1989. Stofnendur samtakanna voru vinir séra Friðriks og félagsmenn í samtökum sem séra Friðrik stofnaði: KFUM og KFUK, knattspyrnufélaginu Val, karlakórnum Fóstbræðrum og skátahreyfingunni (skátafélagið Væringjar). Formaður samtaka um byggingu Friðrikskapellu var [[Gylfi Þ. Gíslason]] og formaður framkvæmdanefndar Pétur Sveinbjarnarson. Arkitekt kapellunnar er Nikulás Úlfar Másson.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/105984/|title=Biskup vígði Friðrikskapellu|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> == Rígar == === Rígurinn við KR === Valur á í langvinnum ríg við Knattspyrnufélag Reykjavíkur. Liðin eru bæði gamalgróin lið frá Reykjavík og ekki langt á milli heimavalla liðanna. Bæði lið eru auk þess sigursæl sögulega séð og byggir rígurinn því á velgengni þeirra beggja. KR hefur unnið Íslandsmeistaratitilinn í knattspyrnu karla 27 sinnum og Valur 23 sinnum og í meistaraflokki kvenna hefur Valur unnið Íslandsmeistaratitilinn 14 sinnum og KR 6 sinnum. Rígurinn nær ekki bara til knattspyrnu í efstu deild karla heldur einnig til körfubolta hjá báðum kynjum. == Knattspyrna == ===Karlar=== ====Á Íslandi==== Karlalið Vals hefur sigrað efstu deild [[Úrvalsdeild karla í knattspyrnu|Íslandsmótsins]] 23 sinnum og unnið [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|bikarkeppni KSÍ]] 11 sinnum, aðeins nágrannaliðið [[Knattspyrnufélag Reykjavíkur|KR]] hefur borið oftar sigur úr býtum en Valur. Valur á einnig met yfir lengsta veru í efstu deild íslandsmótsins, en félagið var sleitulaust í efstu deild frá 1915-<nowiki/>[[Landssímadeild karla í knattspyrnu 1999|1999]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/frettir/1999/09/18/valur_fallinn_i_fyrsta_sinn/|title=Valur fallinn í fyrsta sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> og nær því þeim merka áfanga, eitt íslenskra liða, að hafa verið í efstu deild í 75 ár. Önnur stórlið sem hafa afrekað þetta eru [[Mílanó]] liðin [[AC Milan|AC]] og [[F.C. Internazionale Milano|Inter]], [[Juventus FC|Juventus]], [[FC Barcelona|Barcelona]] og [[Real Madrid]], svo fátt eitt sé nefnt. Í gegnum tíðina hefur félagið alið af sér fjöldann allan af atvinnu og landsliðsmönnum í knattspyrnu, þar með talinn fyrsta atvinnumann Íslendinga í knattspyrnu [[Albert Guðmundsson]] auk þess sem margir bestu knattspyrnumenn Íslands hafa leikið með félaginu. Þannig hafa t.a.m. [[Hermann Gunnarsson]], [[Ingi Björn Albertsson]], [[Atli Eðvaldsson]], [[Sigurður Dagsson]], [[Arnór Guðjohnssen]], [[Eiður Smári Guðjohnsen]], [[Guðni Bergsson]], [[Arnór Smárason]], [[Aron Jóhannsson]], [[Gylfi Þór Sigurðsson]], [[Hannes Þór Halldórsson]], [[Hólmar Örn Eyjólfsson]], [[Birkir Már Sævarsson]], [[Bjarni Ólafur Eiríksson]] og [[Sigurbjörn Hreiðarsson]] allir leikið fyrir Val. Núverandi þjálfari liðsins er [[Hermann Hreiðarsson]]<ref>{{vefheimild |höfundur=Almarr Ormarsson |titill= Hermann Hreiðarsson tekur við Val - Rúv |url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/2025-11-02-hermann-hreidarsson-tekur-vid-val-457905|ritverk=ruv.is |dags=2. nóvember 2025 |tungumál=is}}</ref> og honum til aðstoðar er [[Chris Brazell]]. ==== Í Evrópukeppnum ==== Karlalið Vals í knattspyrnu keppti sína fyrstu Evrópuleiki í undankeppni Evrópukeppni Bikarhafa tímabilið 1966-1967, þar mættu þeir [[Standard Liège|Standard Liége]] frá [[Belgía|Belgíu]], eftir jafntefli í heimaleiknum tapaði Valur stórt á útivelli og samanlagt 9-2.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658812?iabr=on#page/n11/mode/2up/search/Valur%20Standard%20Liege|title=Valsblaðið - 25. Tölublað (24.12.1966) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Tveimur árum síðar drógust Valsarar gegn [[Benfica]] frá [[Portúgal]], heimaleikur Vals fór fram á [[Laugardalsvöllur|Laugardalsvellinum]]. Áhorfendamet var slegið þegar 18.243 greiddu sig inn á völlinn.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1396908?iabr=on#page/n25/mode/2up/search/Valur%20Benfica|title=Morgunblaðið - 204. tölublað (19.09.1968) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Flestum á óvart gerðu liðin markalaust jafntefli í leiknum, En Benfica hafði í maí, sama ár, leikið til úrslita í Evrópukeppni félagsliða gegn [[Manchester United]].<ref>{{Cite web|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/62445--valur-vs-benfica/|title=Valur-Benfica 1968 History {{!}} UEFA Champions League|last=UEFA.com|website=UEFA.com|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_4464000/4464446.stm|title=1968: Manchester Utd win European Cup|date=1968-05-29|access-date=2021-01-24|language=en-GB}}</ref> Í liði Benfica í leiknum gegn Val voru nokkrir portúgalskir landsliðsmenn, t.d. Simoes, Torres, Augustino og að ógleymdum svarta pardusinum, [[Eusébio]]. Tveimur árum fyrr höfðu þessir menn hreppt bronsverðlaun með [[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|portúgalska landsliðinu]] á [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 1966|HM í Englandi 1966]], fyrrnefndur Eusébio var markakóngur mótsins.<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/13-01-2018/b-saga-heimsmeistaramotsins-b-hm-a-englandi-1966|title=Saga Heimsmeistaramótsins - HM á Englandi 1966|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-20}}</ref> Alls hefur Valur tekið þátt í Evrópukeppnum 20 sinnum, með ágætum árangri. {| class="wikitable" style="text-align: left;" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- | 1966–67 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[Standard Liège]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''2–9'' |- | rowspan="2" | 1967–68 | rowspan="2" |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[Jeunesse Esch]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 3–3 | style="text-align:center;" |''4–4''[[Away goals rule|(ú)]] |- | Önnur umferð |[[Vasas SC|Vasas]] | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" | 1–5 | style="text-align:center;" |''1–11'' |- | 1968–69 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] | Fyrsta umferð |[[S.L. Benfica|Benfica]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–8 | style="text-align:center;" |''1–8'' |- | 1974–75 |[[UEFA bikarinn]] | Fyrsta umferð |[[Portadown F.C.|Portadown]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1975–76 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Glasgow Celtic]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–9'' |- | 1977–78 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Glentoran F.C.|Glentoran]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1978–79 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[1. FC Magdeburg]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1979–80 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð | [[Hamburger SV|Hamburg]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''1–5'' |- | 1981–82 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" | 0–5 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 1985–86 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[FC Nantes|Nantes]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1986–87 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[Juventus F.C.|Juventus]] | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" | 0–7 | style="text-align:center;" |''0–11'' |- | 1987–88 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Wismut Aue]] | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–1''[[Away goals rule|(ú)]] |- | 1988–89 |[[Meistaradeild Evrópu|Evrópukeppni félagsliða]] |Fyrsta umferð |[[AS Monaco FC|Monaco]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1989–90 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Berliner FC Dynamo|Dynamo Berlin]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" |''2–4'' |- | 1991–92 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[FC Sion|Sion]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 1–1 | style="text-align:center;" |''1–2'' |- | 1992–93 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Boavista F.C.|Boavista]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | rowspan="2" | 1993–94 |[[Evrópukeppni bikarhafa]] | Forkeppni |[[MYPA|MyPa]] | style="text-align:center;" | 3–1 | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" |''4–1'' |- |[[Evrópukeppni bikarhafa]] |Fyrsta umferð |[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | style="text-align:center;" | 0–3 | style="text-align:center;" | 0–4 | style="text-align:center;" |''0–7'' |- | 2006–07 |[[UEFA bikarinn]] |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" | 1–3 | style="text-align:center;" |''1–3'' |- | 2008–09 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[FC BATE Borisov|BATE Borisov]] | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" | 0–2 | style="text-align:center;" |''0–3'' |- | 2016–17 | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[Brøndby IF]] | style="text-align:center;" | 1–4 | style="text-align:center;" | 0–6 | style="text-align:center;" |''1–10'' |- | rowspan="2" | 2017–18 | rowspan="2" | Evrópudeildin |Fyrsta umferð |[[FK Ventspils|Ventspils]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 0–0 | style="text-align:center;" |''1–0'' |- | Önnur umferð |[[NK Domžale|Domžale]] | style="text-align:center;" | 1–2 | style="text-align:center;" | 2–3 | style="text-align:center;" |''3–5'' |- | rowspan="3" | 2018–19 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[Rosenborg]] | style="text-align:center;" | 1–0 | style="text-align:center;" | 1−3 | style="text-align:center;" |''2–3'' |- | rowspan="2" | Evrópudeildin | Önnur umferð |[[FC Santa Coloma]] | style="text-align:center;" | 3–0 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''3–1''' |- | Þriðja umferð |[[FC Sheriff Tiraspol|Sheriff Tiraspol]] | style="text-align:center;" | 2–1 | style="text-align:center;" | 0–1 | style="text-align:center;" |'''2–2 (ú)''' |- | rowspan="2" | 2019–20 |[[Meistaradeild Evrópu]] |Fyrsta umferð |[[NK Maribor|Maribor]] | style="text-align:center;" | 0−3 | style="text-align:center;" | 0−2 | style="text-align:center;" |'''0−5''' |- |[[Evrópudeildin]] | Önnur umferð |[[PFC Ludogorets Razgrad]] | style="text-align:center;" | 1−1 | style="text-align:center;" | 0−4 | style="text-align:center;" |'''1−5''' |} [[Mynd:Benfica pendant in the Valur display cabinet (14504343571).jpg|thumb|Minjagripur frá leiknum við Benfica 1968.]] <br /> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 9. apríl 2026.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Ögmundur Kristinsson]] |no2=2|nat2=ISL|pos2=DF|name2=[[Ólafur Flóki Stephensen]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Hörður Ingi Gunnarsson]] |no4=4|nat4=NOR|pos4=DF|name4=[[Markus Lund Nakkim]] |no5=5|nat5=ISL|pos5=MF|name5=[[Birkir Heimisson]] |no6=6|nat6=ISL|pos6=MF|name6=[[Bjarni Mark Antonsson]] |no7=7|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Ingimar Torbjörnsson Stöle]] |no8=8|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Jónatan Ingi Jónsson]] |no9=9|nat9=DNK|pos9=FW|name9=[[Patrick Pedersen]] |no10=10|nat10=ISL|pos10=MF|name10=[[Kristinn Freyr Sigurðsson]] |no11=11|nat11=ISL|pos11=MF|name11=[[Kristófer Dagur Arnarsson]] |no12=12|nat12=ISL|pos12=FW|name12=[[Tryggvi Hrafn Haraldsson]] |no13=13|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Kristján Oddur Kristjánsson]] |no14=14|nat14=SWE|pos14=MF|name14=[[Albin Skoglund]] |no15=15|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Hólmar Örn Eyjólfsson]] |no16=17|nat16=ISL|pos16=FW|name16=[[Lúkas Logi Heimisson]] |no17=18|nat17=ISL|pos17=GK|name17=[[Frederik August Albrecht Schram]] |no18=19|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Dagur Orri Garðarsson]] |no19=20|nat19=ISL|pos19=DF|name19=[[Orri Sigurður Ómarsson]] |no20=21|nat20=ISL|pos20=DF|name20=[[Jakob Franz Pálsson]] |no21=23|nat21=ISL|pos21=FW|name21=[[Adam Ægir Pálsson]] |no22=24|nat22=NED|pos22=DF|name22=[[Myles A. Veldman]] |no23=25|nat23=ISL|pos23=GK|name23=[[Stefán Þór Ágústsson]] |no24=26|nat24=ISL|pos24=DF|name24=[[Emil Nönnu Sigurbjörnsson]] |no25=33|nat25=ISL|pos25=MF|name25=[[Andi Hoti]] |no26=45|nat26=ISL|pos26=MF|name26=[[Þórður Sveinn Einarsson]] |no27=66|nat27=ISL|pos27=FW|name27=[[Pétur Eiríksson]] |no28=95|nat28=ISL|pos28=GK|name28=[[Tómas Blöndal-Peterson]] |no29=97|nat29=ISL|pos29=FW|name29=[[Birkir Jakob Jónsson]]}} ===Á láni=== {{Fs start}} {{Fs player|no=16|nat=ISL|pos=DF|name=[[Stefán Gísli Stefánsson]]|other=lánaður til [[Njarðvík|Njarðvíkur]] út tímabilið 2026}} {{Fs end}} [[Mynd:Valur-fram.jpeg|thumb|Valur varð Íslandsmeistari í knattspyrnu karla 2007, það tímabil lék liðið heimaleiki sína á Laugardalsvelli, enda stóð endurnýjun yfir á Hlíðarendasvæðinu. Helgi Sigurðsson sést hér í forgrunni og fyrir aftan er Pálmi Rafn Pálmason.]] ==== Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ''Gengi meistaraflokks karla í knattspyrnu í gegnum tíðina'' ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="22" | ! style="background: red; color: white;" | '''Tímabil''' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |'''1915''' |3 |'''1936''' |'''1''' |'''1957''' |3 |'''1978''' |'''1''' |'''1999''' |9 |'''2020''' |'''1''' |- |'''1916''' |3 |'''1937''' |'''1''' |'''1958''' |3 |'''1979''' |3 |'''2000''' |''2. sæti í 1. deild'' |'''2021''' |5 |- |'''1917''' |3 |'''1938''' |'''1''' |'''1959''' |4 |'''1980''' |'''1''' |'''2001''' |9 |'''2022''' |6 |- |'''1918''' |3 |'''1939''' |'''4''' |'''1960''' |4 |'''1981''' |5 |'''2002''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2023''' |2 |- |'''1919''' |4 |'''1940''' |'''1''' |'''1961''' |3 |'''1982''' |5 |'''2003''' |10 |'''2024''' |3 |- |'''1920''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1941''' |2 |'''1962''' |2 |'''1983''' |5 |'''2004''' |''1. sæti í 1. deild'' |'''2025''' |2 |- |'''1921''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1942''' |'''1''' |'''1963''' |3 |'''1984''' |2 |'''2005''' |2* | | |- |'''1922''' |''Tóku ekki þátt'' |'''1943''' |''1'' |''1964'' |4 |''1985'' |''1'' |''2006'' |3 | | |- |''1923'' |3 |''1944'' |''1'' |''1965'' |5* |''1986'' |2 |''2007'' |''1'' | | |- |''1924'' |4 |''1945'' |''1'' |''1966'' |''1'' |''1987'' |''1'' |''2008'' |5 | | |- |''1925'' |4 |''1946'' |3 |''1967'' |''1'' |''1988'' |2* |'''2009''' |8 | | |- |''1926'' |5 |''1947'' |2 |''1968'' |3 |''1989'' |5 |''2010'' |7 | | |- |''1927'' |2 |''1948'' |3 |''1969'' |5 |''1990'' |4* |''2011'' |5 | | |- |''1928'' |2 |''1949'' |3 |''1970'' |5 |''1991'' |4* |''2012'' |8 | | |- |''1929'' |2 |''1950'' |5 |''1971'' |5 |''1992'' |4* |''2013'' |5 | | |- |''1930'' |''1'' |''1951'' |2 |''1972'' |5 |''1993'' |6 |'''2014''' |5 | | |- |''1931'' |2 |''1952'' |4 |''1973'' |2 |''1994'' |4 |''2015'' |5* | | |- |''1932'' |2 |''1953'' |2 |''1974'' |3* |''1995'' |7 |''2016'' |5* | | |- |''1933'' |''1'' |''1954'' |4 |''1975'' |3 |''1996'' |5 |''2017'' |''1'' | | |- |''1934'' |2 |''1955'' |3 |''1976'' |''1*'' |''1997'' |8 |''2018'' |''1'' | | |- |''1935'' |'''1''' |'''1956''' |'''1''' |'''1977''' |2* |'''1998''' |8 |'''2019''' |6 | | |} ''<small>Stjörnumerkt ár vannst bikarkeppni karla í knattspyrnu.</small>'' <br /> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni efstu deildar í knattspyrnu karla allar götur frá 1917, þess ber þó að geta að engin gögn eru til um markahæstu leikmenn íslandsmótsins frá 1920 og til og með 1934. Eftirtaldir Valsmenn hafa hreppt hnossið:<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|title=Markahæstu leikmenn í landsdeildum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21|archive-date=2021-02-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210213092757/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/markahaestu-leikmenn-i-landsdeildum/|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Timabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1935 |Magnús Bergsteinsson |3 |- |1936 |Óskar Jónsson |5 |- |1937 |Óskar Jónsson |3 |- |1938 |Magnús Bergsteinsson* |3 |- |1940 |Sigurpáll Jónsson* |4 |- |1942 |Ellert Sölvason |6 |- | rowspan="3" |1944 |Sveinn Sveinsson |2 |- |Sveinn Helgason |2 |- |Jóhann Eyjólfsson |2 |- | rowspan="2" |1947 |[[Albert Guðmundsson]] |3 |- |Einar Halldórsson |3 |- |1950 |Halldór Halldórsson |3 |- |1967 |[[Hermann Gunnarsson]] |12 |- |1968 |Reynir Jónsson* |8 |- |1973 |[[Hermann Gunnarsson]] |17 |- |1976 |[[Ingi Björn Albertsson]] |16 |- |1980 |Matthías Hallgrímsson |13 |- |'''1983''' |'''Ingi Björn Albertsson''' |'''14''' |- |1988 |Sigurjón Kristjánsson |13 |- |2015 |Patrick Pedersen |13 |- |2018 |Patrick Pedersen |18 |- |2025 |Patrick Pedersen |18 |} <small>Stjörnumerktir leikmenn deildu titlinum með öðrum. Tímabilið 1983 varð Ingi Björn Albertsson fyrsti leikmaður í efstu deild karla til þess að skora 100 mörk í efstu deild. Hann náði þessum áfanga í leik gegn KR þann 18. júní. Ingi er einn sex leikmanna til að skora yfir 100 mörk í efstu deild og næst markahæsti leikmaðurinn í sögu efstu deildar í knattspyrnu. Patrick Pedersen hefur jafnframt skorað yfir 100 mörk í efstu deild.</small> ==== Þjálfarar meistaraflokks karla í knattspyrnu ==== {{col-begin}} {{col-2}} *{{ISL}} [[Guðmundur H. Pétursson]] (1930) *{{ISL}} [[Reidar Sörensen]] (1933–35) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1935–37) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] & {{SKO}} [[Robert Jack]] (1937–38) *{{SKO}} [[Murdo MacDougall]] (1938) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1939) *{{SKO}} [[Joe Devine]] (1948) *{{ISL}} [[Hermann Hermannsson]] (1955) *{{ISL}} [[Óli B. Jónsson]] (1967–68) *{{USSR}} [[Yuri Illichev]] (1973–74), (1976–77) *{{HUN}} [[Nemes Gyula]] (1978–79) *{{GER}} [[Volker Hofferbert]] (1980) *{{GER}} [[Klaus-Jürgen Hilpert]] (1982) *{{GER}} [[Claus Peter]] (1982–83) *{{SKO}} [[Ian Ross]] (1984–87) *{{ISL}} [[Hörður Helgason]] (1988–89) *{{ISL}} [[Guðmundur Þorbjörnsson]] (1989) *{{ISL}} [[Ingi Björn Albertsson]] (1990–91) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1992–93) *{{ISL}} [[Sigurður Dagsson]] (1996) {{col-2}} *{{ISL}} [[Sigurður Grétarsson]] (1996) *{{ISL}} [[Kristinn Björnsson]] (1997–99) *{{ISL}} {{BIH}} [[Ejub Purišević]] (2000–01) *{{ISL}} [[Þorlákur Árnason]] (2002–03) *{{ISL}} [[Njáll Eiðsson]] (2004) *{{ISL}} [[Willum Þór Þórsson]] (okt. 2004 – júlí 2009) *{{ISL}} [[Atli Eðvaldsson]] (júli- sept. 2009) *{{ISL}} [[Gunnlaugur Jónsson]] (sept. 2009 – sept. 2010) *{{ISL}} [[Kristján Guðmundsson]] (sept. 2010 – okt. 2012) *{{ISL}} [[Magnús Gylfason]] (okt. 2012 –okt. 2014) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (okt. 2014-okt. 2019) *{{ISL}} [[Heimir Guðjónsson]] (okt. 2019- júlí 2022) *{{ISL}} [[Ólafur Jóhannesson]] (júlí 2022-október 2022) *{{ISL}} [[Arnar Grétarsson]] (nóvember 2022-ágúst 2024) *{{SRB}}[[Srdjan Tufegdzic]] (ágúst 2024-október 2025) *{{ISL}}[[Hermann Hreiðarsson]] (nóvember 2025-?){{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Sömu sögu er að segja af kvennaliði Vals og karlaliði, þ.e. kvennadeild Vals í knattspyrnu er einnig sú næst sigursælasta á landinu m.t.t. sigra á Íslandsmóti. Fyrsti sigur liðsins í Íslandsmótinu kom [[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]] og eru þeir orðnir þrettán talsins<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/fotbolti/titlar.aspx|title=Fótbolti - Titlar - Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref>, sá síðasti vannst sumarið 2023.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19401/2019/09/21/valur-islandsmeistari-kvenna-i-knattspyrnu.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í knattspyrnu|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/valur-islandsmeistari-kvenna-i-fotbolta|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í fótbolta|date=2019-09-21|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> Fyrsti bikartitillinn kom í hús árið 1984 og hefur ekkert annað lið unnið bikarkeppnina jafn oft og Valskonur, en þær hafa sigrað keppnina alls 15 sinnum.<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> Frá [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2004|2004]] til [[Landsbankadeild kvenna í knattspyrnu 2008|2008]], undir stjórn [[Elísabet Gunnarsdóttir|Elísabetar Gunnarsdóttur]] og með [[Margrét Lára Viðarsdóttir|Margréti Láru Viðarsdóttur]] í fararbroddi sigraði liðið [[Úrvalsdeild kvenna í knattspyrnu|Íslandsmótið]] fjórum sinnum af fimm mögulegum skiptum. Árin 2009-2011 þjálfaði [[Freyr Alexandersson]] liðið með góðum árangri, en þegar Freyr hætti þjálfun liðsins tóku mögur ár við - í samanburði við mikinn árangur áranna á undar. [[Pétur Pétursson]] tók við liðinu 2017 og þjálfaði liðið til 2024, en undir stjórn Péturs vann liðið fjóra Íslandsmeistaratitla. Núverandi þjálfari liðsins er Matthías Guðmundsson. ==== Í Evrópukeppnum ==== Valur hefur náð fínum árangri í meistaradeild Evrópu í knattspyrnu, en besti árangur félagsins í meistaradeild kvenna í knattspyrnu náðist tímabilið 2005-06, þegar liðið komst í 8-liða úrslit, þá undir stjórn fyrrnefndar Elísabetar. Tímabilin 2005-06, 2007-08 og 2008-09 var Margrét Lára Viðarsdóttir markahæsti leikmaður keppninnar. {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | '''Úrslit''' |- | rowspan="7" |2005-06 | rowspan="7" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Røa Idrettslag |4-1 |''n/a'' |'''4-1''' |- |United Jakobstad |2-1 |''n/a'' |'''2-1''' |- |Pärnu FC |8-1 |''n/a'' |'''8-1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Djurgården/Älvsjö<br /> |1-2 |''n/a'' |'''1-2''' |- |ZFK Masinac Classic Niš |3-0 |''n/a'' |'''3-0''' |- |Alma KTZH<br /> |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |Átta liða úrslit |Turbine Potsdam |1-8 |11-1 |'''2-19''' |- | rowspan="6" |2007-08 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Honka |2–1<br /> |''n/a'' |'''2–1''' |- |KÍ Klaksvík |6–0<br /> |''n/a'' |'''6–0''' |- |ADO Den Haag |5–1<br /> |''n/a'' |'''5–1''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Frankfurt |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- |Rapide Wezema |4–0<br /> |''n/a'' |'''4-0''' |- |Everton |3–1<br /> |''n/a'' |'''3–1''' |- | rowspan="6" |2008-09 | rowspan="6" |Meistaradeild Evrópu | rowspan="3" |Forkeppni |Cardiff City LFC |8–1 |''n/a'' |'''8–1''' |- |FC FK Slovan Duslo Šaľa |6–2 |''n/a'' |'''6–2''' |- |Maccabi Holon |9-0 |''n/a'' |'''9-0''' |- | rowspan="3" |Riðlakeppni |Umeå IK |1-5 |''n/a'' |'''1-5''' |- |ASD CF Bardolino |2–3 |''n/a'' |'''2–3''' |- |Alma KTZH |8-0 |''n/a'' |'''8-0''' |- |2009-10 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Torres |1-2 |1-4 |''2-6'' |- |2010-11 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Rayo Vallecano |1-1 |0-3 |''1-4'' |- |2011-12 |Meistaradeild Evrópu |32-liða úrslit |Glasgow City |0-3 |1-1 |''1-4'' |} ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í knattspyrnu ==== <small>Miðað við 20. mars 2024.</small> {{Football squad |no1=1|nat1=ISL|pos1=GK|name1=[[Fanney Inga Birkisdóttir]] |no2=2|nat2=USA|pos2=DF|name2=[[Hailey Whitaker]] |no3=3|nat3=ISL|pos3=DF|name3=[[Arna Eiríksdóttir]] |no4=7|nat4=ISL|pos4=DF|name4=[[Elísa Viðarsdóttir]] |no5=8|nat5=USA|pos5=MF|name5=[[Katherine Amanda Cousins]] |no6=9|nat6=ISL|pos6=FW|name6=[[Amanda Jacobsen Andradóttir]] |no7=10|nat7=ISL|pos7=DF|name7=[[Berglind Rós Ágústsdóttir]] |no8=11|nat8=ISL|pos8=FW|name8=[[Anna Rakel Pétursdóttir]] |no9=13|nat9=ISL|pos9=FW|name9=[[Karen Guðmundsdóttir]] |no10=14|nat10=ISL|pos10=FW|name10=[[Ragnheiður Þórunn Jónsdóttir]] |no11=15|nat11=ISL|pos11=FW|name11=[[Snæfríður Eva Eiríksdóttir]] |no12=16|nat12=ISL|pos12=MF|name12=[[Bryndís Eiríksdóttir]] |no13=17|nat13=ISL|pos13=MF|name13=[[Þórdís Hrönn Sigfúsdóttir]] |no14=18|nat14=ISL|pos14=MF|name14=[[Glódís María Gunnarsdóttir]] |no15=20|nat15=ISL|pos15=DF|name15=[[Íris Dögg Gunnarsdóttir]] |no16=21|nat16=ISL|pos16=GK|name16=[[Lillý Rut Hlynsdóttir]] |no17=22|nat17=ISL|pos17=FW|name17=[[Guðrún Elísabet Björgvinsdóttir]] |no18=23|nat18=ISL|pos18=FW|name18=[[Fanndís Friðriksdóttir]] |no19=24|nat19=ISL|pos19=FW|name19=[[Ísabella Sara Tryggvadóttir]] |no20=27|nat20=ISL|pos20=FW|name20=[[Helena Ósk Hálfdánardóttir]] |no21=28|nat21=ISL|pos21=MF|name21=[[Kolbrá Una Kristinsdóttir]] |no22=29|nat22=ISL|pos22=FW|name22=[[Jasmín Erla Ingadóttir]] |no23=40|nat23=ISL|pos23=DF|name23=[[Málfríður Erna Sigurðardóttir]] |no24=|nat24=ISL|pos24=MF|name24=[[Eva Stefánsdóttir]]}} ==== Gengi meistaraflokks kvenna í knattspyrnu í gegnum tíðina ==== {| class="wikitable" |+ ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Tímabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti ! rowspan="11" | ! style="background: red; color: white;" | ''Timabil'' ! style="background: red; color: white;" | Sæti |- |''1977'' |3 |''1987'' |2* |''1997'' |3 |''2007'' |''1'' |''2017'' |3 |- |''1978'' |''1'' |''1988'' |''1*'' |''1998'' |2 |''2008'' |''1'' |''2018'' |3 |- |''1979'' |2 |''1989'' |''1'' |''1999'' |3 |''2009'' |'''1*''' |''2019'' |''1'' |- |''1980'' |2 |''1990'' |3* |''2000'' |5 |''2010'' |''1*'' |''2020'' |2 |- |''1981'' |3 |''1991'' |2 |''2001'' |4* |''2011'' |2* |''2021'' |''1'' |- |''1982'' |2 |''1992'' |3 |''2002'' |3 |''2012'' |4 |''2022'' |''1'' |- |''1983'' |2 |''1993'' |4 |''2003'' |3* |''2013'' |2 |''2023'' |'''1''' |- |'''1984''' |''Riðlakeppni*'' |'''1994''' |3 |''2004'' |''1'' |''2014'' |7 |2024 |2 |- |''1985'' |3* |''1995'' |2* |''2005'' |2 |''2015'' |7 |2025 |6 |- |''1986'' |''1*'' |''1996'' |4 |''2006'' |''1*'' |''2016'' |3 | colspan="2" | |}<small>Sumarið 2008 skoraði Valsliðið 91 mark á Íslandsmótinu og bætti eigið met frá árinu áður um 3 mörk.</small> ==== Gullskórinn ==== Gullskórinn hefur verið veittur markahæsta leikmanni tímabilsins í efstu deild kvenna frá árinu 1981. Eftirfarandi Valskonur hafa hreppt gullskóinn:<ref name=":0" /> {| class="wikitable" |+Gullskórinn ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Mörk |- |1986 |Kristín Arnþórsdóttir |22 |- |1987 |Ingibjörg Jónsdóttir |16 |- |1988 |Bryndís Valsdóttir |12 |- |1989 |Guðrún Sæmundsdóttir |12 |- |1999 |Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir |20 |- |2005 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |23 |- |2006 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |34 |- |''2007'' |[[Margrét Lára Viðarsdóttir|''Margrét Lára Viðarsdóttir'']] |''38'' |- |2008 |[[Margrét Lára Viðarsdóttir]] |32 |- |2009 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2010 |[[Kristín Ýr Bjarnadóttir]] |23 |- |2012 |[[Elín Metta Jensen]] |18 |- |2023 |Bryndís Arna Níelsdóttir |14+1 |} <br /><small>Tímabilið 2007 skoraði Margrét Lára Viðarsdóttir 38 mörk í aðeins 16 leikjum, eða 2,4 mörk að meðaltali í hverjum leik. Hvorki fyrr né síðar hefur leikmaður í efstu deild karla eða kvenna skorað fleiri mörk á sama tímabili.</small> <small>Tímabilið 2023 skoraði Bryndís Arna Níelsdóttir 14 mörk í fyrri hluta deildarinnar og eitt mark í efri hluta deildarinnar.</small> == Handknattleikur == === Karlar === ==== Á Íslandi ==== Handknattleiksdeild Vals á sér langa sögu innan handboltans á Íslandi, félagið hefur skipað sér með þeim sigursælustu í íþróttinni hérlendis og er hefur ekkert lið unnið Íslandsmótið né bikarkeppnina í handbolta jafn oft og Valur karlamegin, Karlalið Vals tók þátt í fyrsta Íslandsmótinu í handbolta, tímabilið [[Handknattleiksárið 1939-40|1939-40]] og stóð uppi sem sigurvegari, eftir að hafa unnið alla leiki sína í riðlinum. Þegar hefðbundnu deildafyrirkomulagi var komið á tímabilið [[Handknattleiksárið 1947-48|1947-1948]] voru Valsarar vitaskuld með og gott betur en allar götur síðan hefur Valur átt lið í efstu deild karla í handknattleik. Með Val hafa margir fræknir handknattleiksmenn leikið, ber þar helst að nefna silfurverðlaunahafa Íslands á [[Sumarólympíuleikarnir 2008|Ólympíuleikunum í Peking]] árið 2008, þá [[Snorri Steinn Guðjónsson|Snorra Stein Guðjónsson]] og [[Ólafur Indriði Stefánsson|Ólaf Stefánsson]]. Að auki má nefna [[Guðmundur Hrafnkelsson|Guðmund Hrafnkelsson]], [[Valdimar Grímsson]], [[Roland Valur Eradze|Roland Val Eradze]] og [[Dagur Sigurðsson|Dag Sigurðsson]]. Núverandi þjálfari liðsins er Óskar Bjarni Óskarsson og honum til aðstoðar er Anton Rúnarsson. Hlynur Morthens er markmannsþjálfari liðsins og Jón Gunnar Kristjánsson sjúkraþjálfari. ==== Í Evrópukeppnum ==== Í byrjun áttunda áratugar síðasta aldar varð til hin svokallaða „mulningsvél“ en höfundur hennar er talinn vera Reynir Ólafsson sem tók við þjálfun karlaliðs Vals árið 1970. Hann mun strax hafist handa við að bæta varnarleik liðsins sem þótti ekki góður. Reyni tókst vel að gera þær lagfæringar sem þurfti og fljótlega þótti Valsvörnin óárennileg og fékk fyrir vikið fyrrgreint viðurnefni. „Mulningsvélin“ náði þó ekki að skila Íslandsbikarnum heim á Hlíðarenda fyrr en 1973 en það ár varð kvennalið Vals einnig Íslandsmeistari og því um stórt ár að ræða hjá handknattleiksfólki Vals. „Mulningsvélin“ varð síðan Íslandsmeistari þrjú ár í röð 1977, 1978 og 1979, þótt nokkuð hafi verið farið að kvarnast úr hópnum undir það síðasta. Stærsta afrek „Mulningsvélarinnar“ var án efa að komst í úrslit í Evrópukeppni meistaraliða árið 1980. Frækilegir sigrar unnust á leiðinni í úrslit, m.a. voru spænsku meistararnir í Atlético Madrid lagðir að velli í undanúrslitum. Eftir þriggja marka tap ytra í fyrri leiknum, 24:21, vann Valur heimaleikinn sem fram fór í Laugardalshöll snemma árs 1980, 18:15, í einum eftirminnilegasta handboltaleik sem þar hefur farið fram. Stefán Gunnarsson skoraði 18. og síðasta markið og Ólafur Benediktsson fór á kostum í markinu og átti ekki hvað sístan þátt í að Valsliðið náði að tryggja sér þriggja marka sigur sem nægði til að komast í úrslit. Þegar kom að úrslitaleiknum við þýska liðið Grosswallstadt ákvað Valur að selja heimaleikjaréttinn af fjárhagsástæðum. Úrslitaleikurinn var háður í Ólympíuhöllinni í München og tapaðist, 21:12. Valsmenn komust nærri því að leika afrek sitt eftir tímabilið 2016-17 og komast í úrslitaleik í Evrópukeppni, en þá duttu þeir út í undanúrslitum áskorendabikars Evrópu í handknattleik. Árið 2024 sigruðu Valsmenn Evrópubikarkeppni í handknattleik og urðu þar með fyrsta íslenska liðið í boltaíþrótt til þess að sigra Evrópukeppni. {| class="wikitable" |+Árangur Karlaliðs Vals í Evrópukeppnum ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Úrslit |- |[[Handknattleiksárið 1973-74|1973-74]] |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Vfl Gummersbach |10-11 |8-16 |''18-27'' |- | rowspan="2" |1976-77 | rowspan="2" |Evrópukeppni Bikarhafa |32-liða úrslit |HC Red Boys Differdange |25-11 |29-12 |''54-23'' |- |16-liða úrslit |WKS Slask Wroclaw |20-22 |18-22 |''38-44'' |- | rowspan="2" |1977-78 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |Kyndil |23-15 |30-16 |''53-31'' |- |16-liða úrslit |Honvéd Budapest |23-35 |25-22 |''48-57'' |- | rowspan="2" |1978-79 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |IL Refstad |14-12 |14-16 |''28-28(ú)'' |- |16-liða úrslit |Dinamo Bucharest |19-25 |20-20 |''39-45'' |- | rowspan="4" |1979-80 | rowspan="4" |Evrópukeppni Meistaraliða |16-liða úrslit |Brentwood |32-19 |38-14 |''70-33'' |- |8-liða úrslit |IK Drott |18-19 |18-16 |''36-35'' |- |Undanúrslit |[[Atlético Madrid]] |18-15 |21-14 |'''36-32''' |- |Úrslit |Grosswallstadt | colspan="3" | ''12-21'' |- |1984-85 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Ystad |20-17 |19-23 |''39-40'' |- | rowspan="2" |1985-86 | rowspan="2" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Kolbotn |22-20 |18-20 |''40-40(ú)'' |- |16-liða úrslit |Lugi |16-22 |15-15 |''31-37'' |- |1986-87 |IHF-Bikarinn |1. Umferð |Urædd |14-16 |20-25 |''34-41'' |- | rowspan="3" |1988-89 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |27-26 |24-17 |''51-43'' |- |16-liða úrslit |ZMC Amicitia Zurich |16-15 |25-22 |''41-38'' |- |8-liða úrslit |SC Magdeburg |22-16 |15-21 |''37-37(ú)'' |- | rowspan="2" |1989-90 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kyndil |29-14 |26-27 |''55-41'' |- |16-liða úrslit |Rába ETO Györ |21-31 |23-29 |''44-60'' |- |1990-91 |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Sandefjord |22-20 |21-25 |''43-45'' |- | rowspan="3" |1991-92 | rowspan="3" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |IK Drott |27-24 |28-27 |''55-51'' |- |16-liða úrslit |Hapoel Rishon Lezion |25-20 |27-28 |''52-48'' |- |8-liða úrslit |FC Barcelona |19-23 |15-27 |''34-50'' |- | rowspan="3" |1992-93 | rowspan="3" |Evrópukeppni Bikarhafa |1. Umferð |Stavanger |24-22 |34-25 |''58-47'' |- |16-liða úrslit |Klaipeda |28-24 |21-22 |''49-46'' |- |8-liða úrslit |TUSSEM Essen |27-25 |14-23 |''41-48'' |- | rowspan="2" |1993-94 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Tatra Koprivnice |22-18 |23-23 |''45-41'' |- |16-liða úrslit |HK Sandefjord |25-22 |21-24 |''46-46(ú)'' |- |1994-95 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Kolding |22-26 |27-27 |''49-53'' |- | rowspan="2" |1995-96 | rowspan="2" |Evrópukeppni Meistaraliða |32-liða úrslit |CSKA Moskva |23-23 |21-20 |''44-43'' |- |16-liða úrslit |ABC Braga |25-23 |25-29 |''50-52'' |- |1996-97 |Evrópukeppni Meistaraliða |1. Umferð |Shakhtar Donetsk |20-19 |16-27 |''36-46'' |- |2004-05 |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |Grasshopper Zurich |28-28 |21-23 |''49-51'' |- | rowspan="3" |2005-06 | rowspan="3" |Evrópukeppni Félagsliða |1. Umferð |HC Tbilisi |51-15 |47-13 |''98-28'' |- |2. Umferð |Sjunda |28-31 |33-27 |'''61-58''' |- |3. Umferð |Skövde |24-22 |28-35 |'''52-57''' |- | rowspan="7" |2007-08 | rowspan="7" |Meistaradeildin |Forkeppni |Viking Malt |28-19 |33-24 |'''61-43''' |- | rowspan="6" |Riðlakeppni |Celje Lasko | |24-34 | rowspan="6" |4. sæti í riðli |- |Vfl Gummersbach |24-33 | |- |MKB Veszprém | |28-41 |- |Celje Lasko |29-28 | |- |Vfl Gummersbach | |22-34 |- |MKB Veszprém |24-31 | |- | rowspan="4" |2016-17 | rowspan="4" |Áskorendabikar EHF |32-liða úrslit |Haslum Handballklubb |31–24<br /> |25–25<br /> |'''56-49''' |- |16-liða úrslit |RK Partizan 1949 |21–21<br /> |24–24<br /> |'''45-45''' |- |8-liða úrslit |RK Sloga Požega |30–27<br /> |29–26<br /> |'''59-53''' |- |Undanúrslit |AHC Potaissa Turda<br /> |30–22<br /> |23–32<br /> |'''53-54''' |- | rowspan="7" |2023-24 | rowspan="7" |Evrópubikarkeppni EHF |1. umferð |Granytas Karis |27–24<br /> |33–28<br /> |'''60-52''' |- |2. umferð |Pölva Serviti |32–29<br /> |39–28<br /> |'''71-57''' |- |3. umferð |HC Motor Zaporizhzhia |35–31<br /> |33–28<br /> |'''68-59''' |- |16-liða úrslit |HC Metaloplastika Elixir Šabac<br /> |27–26<br /> |30–28<br /> |'''57-54''' |- |8-liða úrslit |CSA Steaua Bucuresti<br /> |36–30<br /> |36–35<br /> |'''72-65''' |- |Undanúrslit |CS Minaur Baia Mare<br /> |30–24<br /> |36–28<br /> |'''66-52''' |- |Úrslit |Olympiacos<br /> |30–26<br /> |27–31<br /> |'''57-57 (5-4 e. vítakastkeppni)''' |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í handknattleik==== :''Tímabilið 2024-2025.'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Björgvin Páll Gústafsson]] *12 [[Jens Sigurðarson]] *31 [[Arnar Þór Fylkisson]] ;Hornamenn *7 [[Úlfar Páll Monsi Þórðarsson]] *10 [[Daníel Örn Guðmundsson]] *19 [[Kristófer Máni Jónasson]] *20 [[Daníel Montoro]] *25 [[Allan Nordberg]] ;Línumenn *3 [[Þorgils Jón Svölu-Baldursson]] *18 [[Þorvaldur Örn Þorvaldsson]] *29 [[Miodrag Corsovic]] *88 [[Andri Finnsson]] {{Col-2}} ;Skyttur *5 [[Agnar Smári Jónsson]] *6 [[Alexander Pettersson]] *14 [[Ísak Gústafsson]] *15 [[Gunnar Róbertsson]] *17 [[Bjarni í Selvindi]] ;Miðjumenn *6 [[Viktor Sigurðsson]] *23 [[Róbert Aron Hostert]] *24 [[Magnús Óli Magnússon]] {{Col-end}} === Konur === ==== Á Íslandi ==== Árið 1947 voru kvennaflokkar Vals settir á legg og fljótlega eftir það hófust æfingar í handknattleik þeirra á meðal. Það var hinsvegar ekki fyrr en á sjöunda áratug 20. aldar sem félagið hrósaði fyrst sigri á Íslandsmótinu í handknattleik, nánar tiltekið 1962. Þá hófst sannkallað blómaskeið þar sem Valskonur urðu meistarar ellefu sinnum á þrettán árum, þar af sex ár í röð frá 1964 til og með 1969. Þjálfari liðsins á þessum árum var Þórarinn Eyþórsson og meðal leikmanna Vals á þessum árum var ein öflugasta handknattleikskona landsins, fyrr og síðar, [[Sigríður Sigurðardóttir]], fyrirliði íslenska landsliðsins sem varð Norðurlandameistari 1964. Sama ár var Sigríður kjörin [[íþróttamaður ársins]] af Samtökum íþróttafréttamanna, sú fyrsta úr röðum handknattleiksmanna og varð einnig fyrsta konan til að hreppa verðlaunin. Alls hefur kvennalið félagsins unnið Íslandsmótið 17 sinnum nú síðast tímabilið [[Handknattleiksárið 2018|2018-2019.]] Núverandi þjálfari liðsins er Ágúst Þór Jóhannsson en honum til aðstoðar er Dagur Snær Steingrímsson. Björg Elín Guðmundsdóttir er liðsstjóri, Sólveig Lóa Höskuldsdóttir sjúkraþjálfari og Hlynur Morthens markmannsþjálfari liðsins. ==== Í Evrópukeppnum ==== Rétt eins og hjá karlaliði Vals í handknattleik er um auðugan garð að gresja þegar litið er á árangur handknattleikskvenna í Val m.t.t. Evrópukeppna, ber þar helst að nefna tímabilið 2005-06, en þá komust Valsstúlkur í undanúrslit Áskorendabikars EHF, eftir sigra gegn grísku og svissnesku liði. {| class="wikitable" ! style="background: red; color: white;" | Tímabil ! style="background: red; color: white;" | Keppni ! style="background: red; color: white;" | Umferð ! style="background: red; color: white;" | Mótherji ! style="background: red; color: white;" | Heima ! style="background: red; color: white;" | Úti ! style="background: red; color: white;" | Samanlagt |- | [[2004–05 Women's EHF Cup|2004–05]] | EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[Önnereds HK]] | style="text-align:center;"| 24–35 | style="text-align:center;"| 26–30 | style="text-align:center;"| '''50–65''' |- | rowspan="3" | [[2005–06 Women's EHF Challenge Cup|2005–06]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[HC Athinaikos Athens]] | style="text-align:center;"| 37–29 | style="text-align:center;"| 24–26 | style="text-align:center;"| '''61–55''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[LC Brühl Handball]] | style="text-align:center;"| 25–21 | style="text-align:center;"| 32–27 | style="text-align:center;"| '''57–48''' |- | style="text-align:center;"|Undanúrslit |[[CSU Neptun Constanța|CSU Tomis Constanța]] | style="text-align:center;"| 35–28 | style="text-align:center;"| 25–37 | style="text-align:center;"| '''60–65''' |- | rowspan="3" | [[2007–08 Women's EHF Challenge Cup|2007–08]] | rowspan="3" |Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[ŽORK Napredak Kruševac]] | style="text-align:center;"| 40–18 | style="text-align:center;"| 34–20 | style="text-align:center;"| '''74–38''' |- | style="text-align:center;"|16-liða úrslit |[[ŽRK Radnički Kragujevac|RK Lasta Radnički Petrol Beograd]] | style="text-align:center;"| 31–30 | style="text-align:center;"| 31–26 | style="text-align:center;"| '''62–56''' |- | style="text-align:center;"|8-liða úrslit |[[Mérignac Handball]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 30–36 | style="text-align:center;"| '''54–58''' |- | rowspan="2" | [[2010–11 Women's EHF Cup|2010–11]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Fyrsta umferð |[[IUVENTA Michalovce]] | style="text-align:center;"| 26–21 | style="text-align:center;"| 30–30 | style="text-align:center;"| '''56–51''' |- | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[VfL Oldenburg (handball)|VfL Oldenburg]] | style="text-align:center;"| 28–26 | style="text-align:center;"| 25–36 | style="text-align:center;"| '''53–62''' |- | rowspan="2" | [[2012–13 Women's EHF Cup|2012–13]] | rowspan="2" |EHF-Bikarinn | style="text-align:center;"|Önnur umferð |[[CE Handbol Marítim|Valencia Aicequip]] | style="text-align:center;"| 37–25 | style="text-align:center;"| 27–22 | style="text-align:center;"| '''64–47''' |- | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HC Zalău]] | style="text-align:center;"| 24–23 | style="text-align:center;"| 21–22 | style="text-align:center;"| '''45–45''' |- | rowspan="2" | [[2018–19 Women's EHF Challenge Cup|2018–19]] | rowspan="2" | Áskorendabikarinn | style="text-align:center;"|Þriðja umferð |[[HV Quintus|Virto / Quintus]] | style="text-align:center;"| 20–21 | style="text-align:center;"| 20–24 | style="text-align:center;"| '''40–45''' |- |} ====Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í handknattleik==== :''Tímabilið 2023-2024'' {{Col-begin}} {{Col-2}} ;Markverðir *1 [[Arna Sif Jónsdóttir]] *3 [[Sara Helgadóttir]] *12 [[Hafdís Renötudóttir]] ;Hornamenn *2 [[Sigríður Hauksdóttir]] *4 [[Arna Karítas Eiríksdóttir]] *5 [[Ásthildur Þórhallsdóttir]] *8 [[Kristbjörg Erlingsdóttir]] *9 [[Lilja Ágústsdóttir]] *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *19 [[Auður Ester Gestsdóttir]] *21 [[Ásrún Inga Arnardóttir]] ;Línumenn *6 [[Hildur Björnsdóttir]] *11 [[Ágústa Rún Jónasdóttir]] *17 [[Anna Úrsúla Guðmundsdóttir]] *18 [[Hildigunnur Einarsdóttir]] {{Col-2}} ;Skyttur *10 [[Þórey Anna Ásgeirsdóttir]] *24 [[Mariam Eradze]] *25 [[Thea Imani Sturludóttir]] *35 [[Lovísa Thompson]] ;Miðjumenn *13 [[Ásdís Þóra Ágústsdóttir]] *7 [[Morgan Marie Þorkelsdóttir]] *15 [[Guðrún Hekla Traustadóttir]] *33 [[Elín Rósa Magnúsdóttir]] {{Col-end}} == Körfuknattleikur == === Karlar === Körfuknattleiksdeild Vals má rekja aftur til ársins 1970 þegar K.F.R. sameinaðist Val. Tíu árum eftir sameininguna komu fyrstu stóru titlarnir í hús þegar Valur vann Íslandsmótið í Körfuknattleik árið 1980. Valsmenn tryggðu sér Íslandsmeistaratitilinn 1979-1980 með sigri á KR 17. mars 1980. Bandaríkjamaðurinn [[Tim Dwyer]] stýrði liðinu til sigurs en hann var þá spilandi þjálfari. Tim Dwyer var jafnframt valinn besti erlendi leikmaðurinn þetta tímabil.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/1511653|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Á næstu þremur árum bættust þrír titlar í safnið. Bikarmeistaratitlar árin 1981 og 1983 og Íslandsmeistaratitill 1983. ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks karla í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" | Leikmannahópur Vals í körfuknattleik karla |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji |13 |{{ISL}} |[[Kristófer Acox]] |197 cm |13-10-1993 |- |Bakvörður |1 |{{ISL}} |Símon Tómasson |185 cm |29-04-2003 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Jóhannes Ómarsson |196 cm |06-05-2005 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Ástþór Atli Svalason |190 cm |01-03-2002 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Benedikt Blöndal |188 cm |05-10-1993 |- |Bakvörður |10 |{{ISL}} |Kári Jónsson |192 cm |27-08-1997 |- |Bakvörður |14 |{{ISL}} |Egill Jón Agnarsson |190 cm |01-01-2002 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Björgvin Hugi Ragnarsson |190 cm |10-03-2005 |- |Bakvörður |23 |{{ISL}} |Óðinn Þórðarson |190 cm |03-02-2005 |- |Bakvörður |24 |{{ISL}} |Hrannar Davíð Svalason | | |- |Bakvörður |26 |{{ISL}} |Finnur Tómasson |182 cm |10-05-2005 |- |Bakvörður |27 |{{ISL}} |Tómas Davíð Thomasson |180 cm |03-10-2005 |- |Bakvörður |28 |{{ISL}} |Jóhannes Reykdal Einarsson | | |- |Bakvörður |41 |{{ISL}} |Karl Kristján Sigurðarson |192 cm |18-05-2005 |- |Framherji |11 |{{ISL}} |Bóas Jakobsson |200 cm |04-12-2000 |- |Framherji |12 |{{ISL}} |Sveinn Búi Birgisson |203 cm |22-05-2002 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sófus Máni Bender |192 cm |26-04-2003 |- |Bakvörður |20 |{{ISL}} |Ólafur Heiðar Jónsson | |01-01-2001 |- |Framherji |3 |{{ISL}} |Hjálmar Stefánsson |200 cm |05-01-1996 |- |Bakvörður |1 |{{USA}} |Joshua Jefferson |203 cm |26-06-1998 |- |Bakvörður |7 |{{ISL}} |Frank Aron Booker |192 cm |07-07-1994 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Brynjar Snær Grétarsson |185 cm |12-04-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Þorgrímur Starri Halldórsson |206 cm |24-07-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Daði Lár Jónsson |182 cm |23-10-1996 |- |Framherji | |{{PRT}} |Antonio Monteiro |204 cm |01-04-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Kristinn Pálsson |198 cm |17-12-1997 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Benóný Svanur Sigurðsson |204 cm |11-09-2002 |} | ; Aðalþjálfari * [[Finnur Freyr Stefánsson]] ; ;Aðrir starfsmenn * Jamil Abiad * Bjartmar Birnir ---- Tímabilið 2023-24 |} === Konur === Fyrsti Íslandsmeistaratitill kvenna í körfuknattleik vannst í apríl 2019 en liðið varð einnig bikarmeistari sama ár.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19047/2019/04/28/valur-islandsmeistari-kvenna-i-korfubolta-2019.aspx|title=Valur Íslandsmeistari kvenna í körfubolta 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-29}}</ref> Annar Íslandsmeistaratitill félagsins í körfuknattleik kvenna bættist í safnið árið 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/2021/06/02/valur-er-islandsmeistari-i-korfubolta-2021|title=Valur er Íslandsmeistari í körfubolta 2021|date=2021-06-02|website=RÚV|language=is|access-date=2021-06-06}}</ref> ==== Núverandi leikmenn meistaraflokks kvenna í körfuknattleik ==== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" style="background: red; color: white;" |Leikmannahópur Vals í körfuknattleik kvenna |- ! style="background: white; color: black;" | Leikmenn ! style="background: white; color: black;" | Þjálfarar |- | {| class="wikitable sortable" !Staða !<abbr>Nr.</abbr> ! !Nafn !Hæð !Fæðingardagur |- |Framherji | |{{ISL}} |Aníta Rún Árnadóttir |179 cm |29-05-1995 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Ingunn Erla Bjarnadóttir | |01-08-2005 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Sara Líf Boama | |18-05-2005 |- |Framherji | |{{ISL}} |Ásta Júlía Grímsdóttir |183 cm |22-02-2001 |- |Bakvörður | |{{USA}} |Kiana Johnson | |23-08-1993 |- |Framherji | |{{ISL}} |Kristín Alda Jörgensdóttir | |10-07-2001 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Dagbjört Dögg Karlsdóttir |168 cm |26-06-1999 |- |Framherji | |{{ISL}} |Hildur Björg Kjartansdóttir |183 cm |18-11-1994 |- |Miðherji | |{{ISL}} |Nína Jenný Kristjánsdóttir |188 cm |05-09-1996 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Auður Íris Ólafsdóttir |171 cm |29-08-1992 |- |Framherji | |{{ISL}} |Jóhanna Björk Sveinsdóttir |179 cm |20-10-1989 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |[[Helena Sverrisdóttir]] | |01-11-1988 |- |Framherji | |{{ISL}} |Eydís Eva Þórisdóttir |166 cm |01-10-2000 |- |Bakvörður |4 |{{ISL}} |Lea Gunnarsdóttir | |06-08-2003 |- |Bakvörður | |{{ISL}} |Guðbjörg Sverrisdóttir |180 cm |10-10-1992 |- |Bakvörður |6 |{{ISL}} |Hallveig Jónsdóttir |180 cm |09-07-1995 |- |Bakvörður |8 |{{ISL}} |Tanja Kristín Árnadóttir | | |- |Bakvörður |11 |{{ISL}} |Elísabet Thelma Róbertsdóttir | | |} | ; Aðalþjálfari * Ólafur Jónas Sigurðsson ; ; Aðstoðarþjálfari * Helena Sverrisdóttir ---- Tímabilið 2020-21 |} === Þekktir leikmenn === [[Pétur Guðmundsson]] er sennilega þekktasti körfuknattleiksmaðurinn sem Valur hefur alið af sér, en Pétur lék um árabil í NBA deildinni.<ref>{{Cite web|url=https://www.isi.is/um-isi/heidursholl-isi/petur-karl-gudmundsson/|title=Pétur Karl Guðmundsson|website=www.isi.is|access-date=2021-01-19}}</ref> Sem dæmi um aðra þekkta leikmenn sem hafa leikið með Val eða leika með Val má nefna [[Helena Sverrisdóttir|Helenu Sverrisdóttur]], [[Jón Arnór Stefánsson]], [[Pavel Ermolinskij|Pavel Ermolinskij,]] [[Kristófer Acox]], Kára Jónsson og Hjálmar Stefánsson.<br /> == Íþróttamaður Vals == Eftirtaldir aðilar hafa hlotið þann heiður að vera valdir íþróttamenn Vals: {{col-begin}} {{col-2}} * 1992 - [[Valdimar Grímsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998191|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1993 - [[Guðmundur Hrafnkelsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/123059/|title=ÍÞRÓTTIR Íþróttamaður Vals árið 1993 uðmundur Hrafnkelsson markmaður Vals og|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1994 - [[Dagur Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998277|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1995 - Guðrún Sæmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998339|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1996 - Jón Kristjánsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998393|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1997 - Ragnar Þór Jónsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998425|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1998 - Guðmundur Hrafnkelsson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998473|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 1999 - Ásgerður Hildur Ingibergsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998561|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2000 - Kristinn Lárusson<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998698|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2001 - Rósa Júlía Steinþórsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998735|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2002 - [[Sigurbjörn Hreiðarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998831|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2003 - Íris Andrésdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998067|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2004 - Berglind Íris Hansdóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999335|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2005 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998889|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2006 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998989|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2007 - [[Margrét Lára Viðarsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997957|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2008 - [[Katrín Jónsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/%7Ccat:%27/fullStory.php?id=70719%27|title=Katrín Jónsdóttir er íþróttamaður Vals 2008|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> {{col-2}} * 2009 - [[Dóra María Lárusdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2009/12/31/dora_maria_ithrottamadur_vals_2009/|title=Dóra María íþróttamaður Vals 2009|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2010 - Hrafnhildur Skúladóttir<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477548|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2011 - Anna Úrsúla Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2011/12/31/anna_ursula_ithrottamadur_vals_2011/|title=Anna Úrsúla íþróttamaður Vals 2011|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2012 - Guðný Jenný Ásmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/gudny-jenny-ithrottamadur-vals-2012|title=Guðný Jenný íþróttamaður Vals 2012|date=2012-12-31|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/2322/2012/12/31/gudny-jenny-asmundsdottir-ithrottamadur-vals-2012.aspx|title=Guðný Jenný Ásmundsdóttir íþróttamaður Vals 2012|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2013 - [[Haukur Páll Sigurðsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/4080/2013/12/31/haukur-pall-sigurdsson-er-ithrottamadur-vals-2013.aspx|title=Haukur Páll Sigurðsson er Íþróttamaður Vals 2013|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2013/12/31/haukur_pall_ithrottamadur_vals_2013/|title=Haukur Páll íþróttamaður Vals 2013|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2014 - Kristín Guðmundsdóttir<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2014/12/31/kristin_ithrottamadur_vals/|title=Kristín íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/9517/2014/12/31/kristin-gudmundsdottir-er-ithrottamadur-vals-2014.aspx|title=Kristín Guðmundsdóttir er íþróttamaður Vals 2014|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2015 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/fotbolti/2015/12/31/bjarni_olafur_ithrottamadur_vals/|title=Bjarni Ólafur íþróttamaður Vals|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2016 - [[Bjarni Ólafur Eiríksson]]*<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/16969/2016/12/31/bjarni-olafur-eiriksson-ithrottamadur-vals-arid-2016.aspx|title=Bjarni Ólafur Eiríksson íþróttamaður Vals árið 2016|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/efstadeild/2016/12/31/bjarni_ithrottamadur_vals_i_thridja_sinn/|title=Bjarni íþróttamaður Vals í þriðja sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2017 - Orri Freyr Gíslason<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/17836/2018/01/03/orri-freyr-gislason-ithrottamadur-vals-2017.aspx|title=Orri Freyr Gíslason íþróttamaður Vals 2017|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frett/fyrirlidi-vals-haettir|title=Fyrirliði Vals hættir|date=2019-05-13|website=RÚV|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2018 - [[Birkir Már Sævarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18796/2019/01/01/birkir-mar-saevarsson-ithrottamadur-vals-2018.aspx|title=Birkir Már Sævarsson íþróttamaður Vals 2018|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fotbolti.net/news/31-12-2018/birkir-mar-ithrottamadur-arsins-hja-val|title=Birkir Már íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.fotbolti.net|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2019 - [[Helena Sverrisdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2019/12/31/helena_ithrottamadur_arsins_hja_val/|title=Helena íþróttamaður ársins hjá Val|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19577/2020/01/01/helena-sverrisdottir-er-ithrottamadur-vals-2019.aspx|title=Helena Sverrisdóttir er íþróttamaður Vals 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> *2020 - Anton Rúnarsson<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2020/12/31/anton_ithrottamadur_vals_2020/|title=Anton íþróttamaður Vals 2020|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20117/2020/12/31/anton-runarsson-ithrottamadur-vals-2020.aspx|title=Anton Rúnarsson íþróttamaður Vals 2020|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> * 2021 - Alexander Örn Júlíusson<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20817/2021/12/31/alexander-orn-juliusson-er-ithrottamadur-vals-2021.aspx/|title=Alexander Örn Júlíusson er íþróttamaður Vals 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2022-01-13}}</ref> * 2022 - [[Pavel Ermolinskij]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/21466/2022/12/31/pavel-ermolinski-er-ithrottamadur-vals-2022.aspx|title=Pavel Ermolinski er íþróttamaður Vals 2022|website=www.valur.is|language=is|access-date=2023-01-06}}</ref> * 2023 - [[Arna Sif Ásgrímsdóttir]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22169/2023/12/31/arna-sif-asgrimsdottir-er-ithrottamadur-vals-2023.aspx|title= Arna Sif Ásgrímsdóttir er íþróttamaður Vals 2023|website=www.valur.is|language=is|access-date=2024-09-03}}</ref> * 2024 - [[Benedikt Gunnar Óskarsson]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/22535/2025/01/08/benedikt-gunnar-er-ithrottamadur-vals-2024.aspx|title= Benedikt Gunnar er Íþróttamaður Vals 2024|website=www.valur.is|language=is|access-date=2025-19-03}}</ref> * 2025 - [[Patrick Pedersen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/23011/2026/01/02/patrick-pedersen-er-ithrottamadur-vals-2025.aspx|title= Patrick Pedersen er Íþróttamaður Vals 2025|website=www.valur.is|language=is|access-date=2026-02-01}}</ref>{{col-end}}<nowiki>*</nowiki>- Knattspyrnumaðurinn Bjarni Ólafur Eiríksson hefur oftast allra verið kjörinn Íþróttamaður Vals, þrisvar talsins. == Formenn Vals == Eftirtaldir aðilar hafa gengt formennsku Knattspyrnufélagsins Vals:<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4997814?iabr=on#page/n6/mode/2up/search/Loftur%20Gu%C3%B0mundsson%201911-1914%20%C3%81rni%20B.%20Bj%C3%B6rnsson,%20J%C3%B3n%20Gu%C3%B0mundsson|title=Valsblaðið - 1. Tölublað (01.05.1991) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998211|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4998721|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-02-02}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4999095|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477954|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2016470452d|title=Þorgrímur kjörinn formaður Vals - Vísir|website=visir.is|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19248/2019/05/30/adalfundur-vals-breytingar-a-stjornum-felagsins.aspx|title=Aðalfundur Vals - Breytingar á stjórnum félagsins|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-19}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+Formenn Vals ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn ! style="background: red; color: white;" | Ár ! style="background: red; color: white;" | Nafn |- |1911-14 |[[Loftur Guðmundsson]] |1933-34 |Ólafur Sigurðsson |1952-57 |Gunnar Vagnsson |2002-09 |[[Grímur Sæmundsen]] |- |1914-16 |Árni B. Björnsson |1934-38 |Frímann Helgason |1957-62 |Sveinn Zoega |2009-14 |Hörður Gunnarsson |- |1916-18 |Jón Guðmundsson |1938-39 |Ólafur Sigurðsson |1962-67 |Páll Guðnason |2014-15 |[[Björn Zoëga|Björn Zoega]] |- |1918-20 |Magnús Guðbrandsson |1939-41 |Sveinn Zoega |1967-70 |Ægir Ferdinandsson |2015-18 |[[Þorgrímur Þráinsson]] |- |1920-22 |Guðbjörn Guðmundsson |1941-43 |Frímann Helgason |1970-75 |Þórður Þorkelsson |2018-21 |Árni Pétur Jónsson |- |1922-23 |Guðmundur Kr. Guðmundsson |1943-44 |Sveinn Zoega |1975-77 |Ægir Ferdinandsson |2021-2023 |Lárus Sigurðsson |- |1923-28 |Axel Gunnarsson |1944-46 |Þorkell Ingvarsson |1977-81 |Bergur Guðnason |2023-2025 |Hörður Gunnarsson |- |1928-31 |Jón Sigurðsson |1946-47 |Sigurður Ólafsson |1981-87 |Pétur Sveinbjarnarson |2025- |[[Hafrún Kristjánsdóttir]] |- |1931-32 |Jón Eiríksson |1947-50 |Úlfar Þórðarson |1987-94 |Jón Gunnar Zoega | colspan="2" rowspan="2" | |- |1932-33 |Pétur Kristinsson |1950-52 |Jóhann Eyjólfsson |1994-02 |Reynir Vignir |} == Valsblaðið == Valsblaðið, félagsblað Knattspyrnufélagsins Vals, kom fyrst út í janúar 1939 en ritstjóri þess og ábyrgðarmaður var Sigurður Ólafsson.<ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/19574/2019/12/31/valsbladid-2019.aspx|title=Valsblaðið 2019|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> Í 1. tölublaði Valsblaðsins sagði m.a. svo um útgáfuna: <blockquote>„Það hefir oft verið um það rætt innan Vals, að nauðsyn bæri til þess, að félagið gæfi út blað, sem út kæmi nokkurn veginn reglulega. Núverandi stjórn hefir hafist handa um þetta mál, og kemur 1. tölublaðið út hér með. Fyrirkomulag blaðsins er enn ekki fyllilega ákveðið, en ætlunin er, að það komi fyrst um sinn út 4-6 sinnum á ári og sé minst 8 síður hvert blað. Blaðinu er ætlað að birta greinar og fréttir frá félagsstarfseminni, og ýmsum áhugamálum íþróttamanna. Það verður kostað kapps um að hafa blaðið sem allra fjölbreyttast, fróðlegast og skemmtilegast, svo að allir, sem það lesa, hafi bæði gagn og gaman af. [...] Væntanlega á Valsblaðið eftir að vinna félaginu ómetanlegt gagn með því að knýta meðlimina fastari böndum við félagið og vekja þá til starfa, ekki aðeins þá, er iðka knattspyrnu, heldur og þá, er fyrir aldurs sakir eða annara [sic] orsaka eru hættir því.“<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/4658005|title=Tímarit.is|last=Háskólabókasafn|first=Landsbókasafn Íslands-|website=timarit.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref></blockquote>Árið 2019 fagnaði Valsblaðið 80 ára útgáfuafmæli.<ref name=":1" /> Útgáfa blaðsins var stopul eftir 1940 en blaðið var endurvakið af krafti frá 1958 og hefur komið út árlega frá árinu 1983. Núverandi ritstjóri blaðsins er Guðni Olgeirsson en hann tók við ritstjórn blaðsins af [[Þorgrímur Þráinsson|Þorgrími Þráinssyni]] árið 2003.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2020/01/29/valsbladid_sameinar/|title=Valsblaðið sameinar|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-01-26}}</ref> == Valskórinn == Valskórinn var stofnaður haustið 1993. Tildrögin að stofnun Valskórsins má rekja til vígslu Friðrikskapellunnar að Hlíðarenda. Dýri Guðmundsson, knattspyrnumaður og gítarleikari fékk í kjölfarið þá hugmynd að stofna kór til að æfa og syngja í kapellunni. Hann bar hugmyndina undir félagsmálaráð Vals þar sem hann var formaður og fékk hún góðar undirtektir. Gylfi Gunnarsson, tónlistarkennari og liðsmaður Þokkabótar var fyrsti kórstjóri kórsins og þá tók Stefán Halldórsson að sér formennsku í kórnum í upphafi. Kórinn heldur vortónleika á eða nálægt afmælisdegi Vals 11. maí ár hvert og í desember eru haldnir jólatónleikar auk þess sem kórinn syngur með Fóstbræðrum á aðventukvöldi og við útnefningnu íþróttamanns Vals á gamlársdag. Gylfi Gunnarsson stjórnaði kórnum fyrstu sex árin til vors 1999 en þá tók Guðjón Steinar Þorláksson tónlistarkennari við og stjórnaði kórnum til 2004, en frá þeim tíma hefur Bára Grímsdóttir tónskald stýrt kórnum. Kórinn er blandaður kór opinn öllum og æfir vikulega í Friðrikskapellu. Ýmsir þekktir gestasöngvarar hafa sungið með kórnum en þar má t.a.m. nefna Ara Jónsson, Rangar Bjarnason, Egil Ólafsson, Stefán Hilmarsson, Guðrúnu Gunnarsdóttur og Kristján Jóhannsson.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6477846?iabr=on#page/n15/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Valsblaðið - 65. árgangur 2013 (01.05.2013) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/7124223?iabr=on#page/n39/mode/2up/search/Valsk%C3%B3rinn|title=Morgunblaðið - 107. tölublað (08.05.2019) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2024-03-25}}</ref> == Fjósið == Fjósið er félagsheimili Knattspyrnufélagsins Vals. Þegar Valur samdi um kaup á jörðinni Hlíðarenda þann 10. maí 1939 fylgdu þrjár byggingar með í kaupum en mestu munaði þar um fjósið, sem upphaflega var byggt árið 1916 og notað var sem búningsklefi, og hlöðuna, sem fékk hlutverk félagsheimilis og skrifstofu félagsins. Árið 1948 vígði Séra Friðrik Friðriksson fjósið formlega sem félagsheimili. Næstu fjörutíu árin þjónaði þessi húsakostur félaginu og fjölmargir hópar íþróttafólks utan af landi nutu gestrisni Valsmanna þegar þeir fengu inni til gistingar. Undir það síðasta var viðhaldi húsana mjög ábótavant og notkunin var nánast engin. Í árslok 2016 var skipuð nefnd til að halda utan um endurreisn fjóssins. Nefndin fékk Björn G. Björnsson leikmyndahönnuð í lið með sér, í tengslum við uppsetningu sögusýningar, sem búið er að setja upp í Fjósinu. 25. maí 2018, þegar 150 ár voru liðin frá fæðingu séra Friðriks Friðrikssonar var Fjósið formlega opnað.<ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/18289/2018/05/23/formleg-opnun-fjossins-%E2%80%93-knattspyrnufelagid-valur.aspx|title=Formleg opnun Fjóssins – Knattspyrnufélagið Valur|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> Fjósið gegnir hlutverki klúbbhúss og félagsheimilis þar sem yngri flokkar, foreldrar og lið í öllum deildum Vals halda fundi. Stuðningsmenn Vals koma reglulega saman í Fjósinu fyrir heimaleiki Vals en þar er gjarnan boðið upp á léttar veitingar. Leikmenn meistaraflokka félagsins og mótherjar fara einnig reglulega í mat í Fjósinu eftir leiki. Fjósið er að auki leigt út fyrir hvers kyns mannfagnaði eins og afmæli, fermingarveislur, erfidrykkjur, árshátíðir og jólahlaðborð auk þess sem Fjósið er leigt út sem fundaraðstaða fyrir fyrirtæki og rúmar allt frá 10-100 manns í fundaruppsetningu. Salurinn tekur við um 20-80 manns í sitjandi veislur og um 50-180 manns í standandi veislur. Þá er einnig unnt að horfa á útsendingar frá ýmsum knattspyrnuleikjum og öðrum íþróttaviðburðum í beinni útsendingu í Fjósinu. Gunnar Kristjánsson er núverandi Fjósameistari og veitingastjóri.<ref>{{Cite web|url=https://www.frettabladid.is/lifid/felagsheimili-med-sogu-og-sal/|title=Félagsheimili með sögu og sál|website=www.frettabladid.is|language=is|access-date=2021-06-21}}</ref> == Titlar == === Knattspyrna karla === *'''[[Pepsideild_karla|Íslandsmeistarar]]: 23'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Fotbolti/Titlar/| title=Knattspyrnudeild - Titlar|publisher=valur.is | access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/islandsmeistarar-i-karlaflokkum/|title=Íslandsmeistarar í karlaflokkum - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-21}}{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> :*[[Úrvalsdeild 1930|1930]], [[Úrvalsdeild 1933|1933]], [[Úrvalsdeild 1935|1935]], [[Úrvalsdeild 1936|1936]], [[Úrvalsdeild 1937|1937]], [[Úrvalsdeild 1938|1938]], [[Úrvalsdeild 1940|1940]], [[Úrvalsdeild 1942|1942]], [[Úrvalsdeild 1943|1943]], [[Úrvalsdeild 1944|1944]], [[Úrvalsdeild 1945|1945]], [[Úrvalsdeild 1956|1956]], [[Úrvalsdeild 1966|1966]], [[Úrvalsdeild 1967|1967]], [[Úrvalsdeild_karla_1976|1976]], [[Úrvalsdeild_karla_1978|1978]], [[Úrvalsdeild_karla_1980|1980]], [[Úrvalsdeild_karla_1985|1985]], [[Úrvalsdeild_karla_1987|1987]], [[Landsbankadeild_karla_2007|2007]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2017|2017]], [[Pepsideild karla í knattspyrnu 2018|2018]], [[Pepsimaxdeild karla í knattspyrnu 2020|2020]] *'''[[Bikarkeppni_karla_í_knattspyrnu|Bikarmeistarar]]: 11'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1965, 1974, 1976, 1977, 1988, 1990, 1991, 1992, [[Úrslitaleikur_VISA-bikar_karla_2005|2005]], [[Úrslitaleikur Borgunarbikars karla 2015|2015]], [[Bikarkeppni karla í knattspyrnu|2016]] *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2008, 2011, 2018, 2023, 2025 *'''[[Meistarakeppni karla í knattspyrnu|Meistarar meistarana]]: 11'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :*1977, 1979, 1988, 1991, 1992, 1993, 2006, 2008, [[Meistarakeppni karla í knattspyrnu 2016|2016]], 2017, 2018. === Knattspyrna kvenna === : *'''[[Pepsideild_kvenna | Íslandsmeistarar]]: 14'''<ref name="Knattspyrnudeild - Titlar"/> :*[[1. deild kvenna í knattspyrnu 1978|1978]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1986|1986]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1988|1988]], [[1._deild_kvenna_í_knattspyrnu_1989|1989]], [[Landsbankadeild_kvenna_2004|2004]], [[Landsbankadeild_kvenna_2006|2006]], [[Landsbankadeild_kvenna_2007|2007]], [[Landsbankadeild_kvenna_2008|2008]], [[Pepsideild_kvenna_2009|2009]], [[Pepsideild_kvenna_2010|2010]], [[Pepsimaxdeild kvenna í knattspyrnu 2019|2019]], 2021, 2022, 2023 *'''[[VISA-bikar_kvenna|Bikarmeistarar]]: 15'''<ref>{{cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|title=Bikarmeistarar meistaraflokka - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301160443/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/bikarmeistarar-meistaraflokka/|url-status=dead}}</ref> :*1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1995, 2001, 2003, 2006, 2009, 2010, 2011, 2022, 2024 *'''[[Lengjubikarinn | Deildabikar]]: 6'''<ref>{{Cite web|url=https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|title=Deildabikarinn - Knattspyrnusamband Íslands|website=www.ksi.is|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301170813/https://www.ksi.is/mot/fra-upphafi/deildabikarinn/|url-status=dead}}</ref> :* 2003, 2005, 2007, 2010, 2017, 2024 === Handknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 24'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar">{{cite web| url=http://www.valur.is/Handbolti/Titlar/| title=Handknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2021/06/18/valur_islandsmeistari_eftir_oruggan_sigur_i_hafnarf/|title=Valur Íslandsmeistari eftir öruggan sigur í Hafnarfirði|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-06-18}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1939-40|1940]], [[Handknattleiksárið 1940-41|1941]], [[Handknattleiksárið 1941-42|1942]], [[Handknattleiksárið 1943-44|1944]], [[Handknattleiksárið 1946-47|1947]], [[Handknattleiksárið 1947-48|1948]], [[Handknattleiksárið 1950-51|1951]], [[Handknattleiksárið 1954-55|1955]], [[Handknattleiksárið 1972-73|1973]], [[Handknattleiksárið 1976-77|1977]], [[Handknattleiksárið 1977-78|1978]], [[Handknattleiksárið 1978-79|1979]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1988-89|1989]], [[Handknattleiksárið 1990-91|1991]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1993-94|1994]], [[Handknattleiksárið 1994-95|1995]], [[Handknattleiksárið 1995-96|1996]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2006-07|2007]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]] *'''Bikarmeistarar: 13'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 1973-74|1974]], [[Handknattleiksárið 1987-88|1988]], [[Handknattleiksárið 1989-90|1990]], [[Handknattleiksárið 1992-93|1993]], [[Handknattleiksárið 1997-98|1998]], [[Handknattleiksárið 2007-08|2008]], [[Handknattleiksárið 2008-09|2009]], [[Handknattleiksárið 2010-11|2011]], [[Handknattleiksárið 2015-16|2016]], [[Handknattleiksárið 2016-17|2017]], [[Handknattleiksárið 2020-21|2021]], [[Handknattleiksárið 2021-22|2022]], 2024 *'''Meistarar meistarana: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/6370160?iabr=on#page/n16/mode/1up/search/Valsmenn%20meistarar%20meistaranna%20%C3%AD%20handknattleik%20karla|title=Dagblaðið Vísir - DV - 135. tölublað (06.10.2009) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2021-01-26}}</ref> :*[[Handknattleiksárið 2008-09|2009]] *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' **[[:en:2023–24_EHF_European_Cup|2023-2024]] === Handknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 20'''<ref name="Handknattleiksdeild - Titlar" /> :*1962, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1983, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2023, 2024, 2025 *'''Bikarmeistarar: 10'''<ref>{{Cite web|url=https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|title=Íslands- og bikarmeistarar í meistaraflokki|website=HSÍ|language=is|access-date=2021-01-19|archive-date=2021-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120040636/https://www.hsi.is/islands-og-bikarmeistarar-i-meistaraflokki/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/handbolti/2022/03/12/valur_bikarmeistari_i_attunda_sinn/|title=Valur bikarmeistari í áttunda sinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2022-03-14}}</ref> :*1988, 1993, 2000, 2012, 2013, 2014, 2019, 2022, 2024, 2026 *'''Evrópubikarmeistarar: 1''' :*2024-2025 === Körfuknattleikur karla === : *'''Íslandsmeistarar: 4'''<ref>{{cite web| url=http://www.valur.is/Korfubolti/Titlar/| title=Körfuknattleiksdeild - Titlar| publisher=valur.is| access-date=2013-08-24}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-karla/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1983, 2022, 2024 *'''Bikarmeistarar: 5'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-karla/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar karla|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*1980, 1981, 1983, 2023, 2025 === Körfuknattleikur kvenna === : *'''Íslandsmeistarar: 3'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/meistaratitlar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Meistaratitlar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.valur.is/frett/20520/2021/06/02/valur-islandsmeistari-i-korfuknattleik-kvenna-2021.aspx|title=Valur Íslandsmeistari í körfuknattleik kvenna 2021|website=www.valur.is|language=is|access-date=2021-06-07}}</ref> :*2019, 2021, 2023 *'''Bikarmeistarar: 1'''<ref>{{Cite web|url=https://www.kki.is/sagan/allir-titlar/bikarmeistarar-kvenna/|title=KKÍ {{!}} Bikarmeistarar kvenna|website=www.kki.is|language=en|access-date=2021-01-19}}</ref> :*2019 == Heimildir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.valur.is Heimasíða félagsins] * [http://www.timarit.is/?issueID=410260&pageSelected=1&lang=0 ''Knattspyrnufélagið Valur 35 ára''; grein í Morgunblaðinu 1946]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [http://www.icelandfootball.net/valur-reykjaviacutek.html IcelandFootball.net] - Valur Reykjavík *https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1379092/ - Handknattleikur í Val *https://www.valur.is/um-val/saga.aspx - Saga félagsins *https://www.valur.is/media/13442/valsbladid_2006.pdf - Evrópuævintýri mfl. kvk. {{Leiktímabil í knattspyrnu karla}} {{Íslandsmeistarar í knattspyrnu karla}} {{N1 deild karla}} {{S|1911}} {{Aðildarfélög ÍBR}} {{gæðagrein}} [[Flokkur:Knattspyrnufélagið Valur| ]] [[Flokkur:Íslensk handknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk knattspyrnufélög|Valur]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög|Valur]] [[Flokkur:Hlíðar]] aj8mlhd8f36gnz6sboe2923t1r3ojb0 0 28629 1959356 1775084 2026-04-09T16:25:58Z TKSnaevarr 53243 1959356 wikitext text/x-wiki '''Paul Jackson Pollock''' ([[28. janúar]] [[1912]] – [[11. ágúst]] [[1956]]) var áhrifamikill [[BNA|bandarískur]] [[listmálari]] í bandarísku hreyfingunni sem var kennd við [[abstrakt expressjónismi|abstrakt expressjónisma]], eða þá grein hennar sem kölluð var ''[[action painting]]'', eftir [[Síðari heimsstyrjöldin]]a. Þekktasta tækni hans fólst í því að láta málningu drjúpa úr [[pensill|pensli]] á liggjandi [[léreft]]. Þetta varð til þess að hann fékk auknefnið „Jack the Dripper“. Hann hélt sína fyrstu [[einkasýning]]u í sýningarsal [[Peggy Guggenheim]] í [[New York-borg|New York]] árið [[1943]]. Árið 1945 giftist hann listakonu frá Brooklyn, [[Lee Krasner]].<ref>Lee Krasner. (2017, April 28). Retrieved November 26, 2018, from https://www.biography.com/people/lee-krasner-37447</ref> Pollock átti við [[Þunglyndi (geðröskun)|þunglyndi]] og [[áfengissýki]] að stríða og lést að lokum í [[bílslys]]i þar sem hann ók undir áhrifum. ==Tilvísanir== <references/> {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Pollock, Paul Jackson}} [[Flokkur:Bandarískir myndlistarmenn]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] {{fd|1912|1956}} h537oxu5astn927ki2dqahadg8fsixx 0 29466 1959425 1875025 2026-04-09T23:58:14Z Akigka 183 1959425 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|mysudrykkinn, sjá [[sýra (drykkur)]]. Fyrir aðrar merkingar|sýra (aðgreining){{!}}aðgreiningarsíðuna}} [[Mynd:Lemon-edit1.jpg|thumb|right|[[Sítrusávextir]] innihalda [[sítrussýra|sítrussýru]].]] '''Sýrur''' eru efni sem losa frá sér {{Chem2|H+}} [[jón (efnafræði)|jónir]] (í [[vatn]]slausn) og eru með lægra [[sýrustig]] en sjö (sjá [[sýru-basa hvarf]]). Til eru bæði [[römm sýra|rammar sýrur]] og [[dauf sýra|daufar sýrur]], en í römmum sýrum losa allar sýrusameindirnar {{Chem2|H+}} jónina út í lausnina óháð styrk þeirra fyrir, en í daufum sýrum losnar aðeins hluti {{Chem2|H+}} jónanna, mismikið eftir styrk (sýrustigi). Mikilvæg tegund daufra sýra eru lífrænar sýrur, en það eru lífræn efni með [[karboxýl]]hóp (sýruhóp) á endanum, þ.e. {{Chem2|Q'COOH}} en þá verður efnahvarfið : {{Chem2|Q'COOH_{(aq)}->Q'COO-_{(aq)} + H+_{(aq)} }} þar sem Q er misstór efnahópur. Allar þær sýrur sem líkaminn notar í sínum daglegu störfum (fyrir utan [[saltsýra|saltsýru]] í maganum) eru lífrænar sýrur. {{Stubbur|efnafræði}} [[Flokkur:Sýrur| ]] [[Flokkur:Efnafræðihugtök]] 0eocar2abvlcwa2o0jt9qt5p912wapd 0 31068 1959388 1899222 2026-04-09T21:40:42Z Akigka 183 1959388 wikitext text/x-wiki {{hreingera|Grein skrifuð eins og sagnasafn, ekki eins og alfræðiumfjöllun}} :''Loki er einnig [[Loki (mannsnafn)|íslenskt karlmannsnafn]]'' [[Mynd:Processed SAM loki.jpg|thumb|right|Loki Laufeyjarson]] '''Loki Laufeyjarson''' er afar fyrirferðarmikið goðmagn í [[norræn goðafræði|norrænni goðafræði]]. Hann er sonur [[Laufey (norræn goðafræði)|Laufeyjar]] og [[Fárbauti|Fárbauta]] jötuns og er því af [[jötnar|jötnaætt]]. Hann umgengst goðin mikið og blandaði eitt sinn blóði við [[Óðinn|Óðin]] sjálfan. Loki eignaðist þrjú hræðileg afkvæmi með tröllkonunni [[Angurboða|Angurboðu]] en kona hans var önnur. Hún hét [[Sigyn]] og eignaðist Loki tvo syni með henni. Það hafa ekki fundist nein ummerki um að hann hafi nokkurs staðar verið tilbeðinn eða dýrkaður, enda hefur sárasjaldan hlotist gott úr því að treysta Loka. Loki er slægur og slunginn og er ásum oft til mikils ama. Af hrekkjum sínum og illvirkjum hefur Loki fengið mörg miður hugguleg viðurnefni til að mynda „rógberi ásanna“, „frumkveði flærðanna“ og „vömm allra goða og manna“. Í [[Eddukvæði|Eddukvæðum]] má finna [[Lokasenna|Lokasennu]] sem segir frá rifrildi Loka við hin goðin og einnig segir hinn færeyski ''[[Loka Táttur]]'' frá því þegar Loki hjálpar mannfólkinu. Mest er að finna um Loka í [[Snorra-Edda|Eddu Snorra Sturlusonar.]] == Heiti == Hveðrungur er viðurnefni á Loka samanber 55. vísu í [[Völuspá]] þar sem að [[Víðar (norræn goðafræði)|Víðar]] (sonur Óðins) drepur [[Fenrisúlfur|Fenrisúlf]] sem er kallaður megi Hveðrungs það er sonur Loka. == Loki og gjafir dverganna == [[Sif]] hét kona [[Þór (norræn goðafræði)|Þórs]], og var hún fríð ásýndum. Fallegast þótti hár hennar sem skein eins og skíra gull. Loki gerði sér eitt sinn að leik að klippa hár Sifjar, til að hrekkja hana og Þór. Er morgun rann sá Þór að Sif var hárlaus og þóttist hann vita hver var á bak við það. "LOKI!" kallaði hann. "Sjá hvað þú gerðir! Hvernig dirfistu að klippa hár konu minnar! Á ég nú að eiga hárlausa konu?" Þór var eldmóður. "Hvað með að gefa henni hatt?" spurði Loki. "Ef þú finnur ekki leið til að ná hári Sifjar aftur, þá skal ég mölva í þér alla liði!" sagði Þór. Fór Loki þá í [[Svartálfaheim]]. Hann vissi að hinir högu dvergar gætu skapað nýtt hár fyrir Sif, en hann myndi samt þurfa að sannfæra þá fyrst. Kom hann fyrst til bræðra er voru synir Ívalda dvergs. "Hafið þið heyrt fréttinar? Æsir munu halda keppni, til þess að sjá hverjir eru bestu smiðir heims og bræðurnir Brokkur og Sindri segja að þið, kveifirnar hafið ekki roð í þá!" sagði Loki. "Það er þeim einfeldingum líkt, að skora á syni Ívalda. Þeir eiga ekki roð í okkur!" sögðu synir Ívalda. "Gott og vel, en þið verðið að smíða þrjá hluti, og einn þeirra skal vera langt gullið hár." Því næst fór Loki til dverganna Brokks og Sindra."Þið munuð ekki trúa þessu! synir Ívalda segjast vera betri smiðir en þið, þeir segja að þið eigið ekki roð í þá!" sagði Loki. "Ekki roð í þá, ha? Synir Ívalda gætu ekki temprað sinn eigin sprella! En því ættum við að eyða tíma okkar í þá? Það er á allra vitorði að við séum betri!" Sögðu Brokkur og Sindri. "Nú? mér sýndist synir Ívalda vera þokkalegir! Ég þori að veðja mínum eigin haus að þeir eru betri!" Sagði Loki. Það leist dvergunum á og tóku þeir því áskoruninni. Sá Loki að sonum Ívalda gekk vel með sína gripasmíði, en Brokkur og Sindri sem voru nú þegar búnir með tvö djásn og þriðja hið glæsilegasta, mikill og fagur hamar, var næstum því fullsmíðaður. Loki sá að með þessum hamri myndu Brokkur og Sindri sigra keppnina og hann vera í miklu klandri vegna loforðsins um höfuðið. En til að smíða hamarinn þurfti eldsmiðjan að haldast á réttu hitastigi. Brokkur sá til þess með því að pumpa físibelg. Breytti Loki sér í stóra mýflugu og stakk í hönd Brokks, en Brokkur hélt áfram að pumpa. Því næst stakk Loki hann í hálsinn. Brokkur rak upp kvalaóp en hélt áfram að pumpa. Að lokum stakk Loki augnlok Brokks svo fast að úr því blæddi og Brokkur neyddist til að hætta að pumpa. Hitabreytingin í smiðjunni olli því að skaftið brotnaði á hamrinum sem Sindri tempraði. Nú rann upp stundin fyrir Goðin að dæma gjafir dverganna. Fyrst komu synir Ívalda og sýndu verkin sín. Sif var fengið nýtt gullið hár sem skein jafnvel bjartara en það fyrra, og var þeirrar náttúru að vaxa og haga sér að öllu leiti eins og venjulegt hár. Því næst var Óðni fært gullið spót er var nefnt [[Gungnir]] og var það búið göldrum svo það geigaði aldrei, en það kom Óðni vel þar sem hann var eineygður. að lokum var [[Freyr|Frey]] fært langskip sem hægt var að brjóta saman þannig að það passaði í lófa. Næst stigu Brokkur og Sindri fram með gjafirnar sínar. Óðni færðu þeir gylltan hring er margfaldaðist á sjö daga fresti og hét hringurinn Draupnir. Frey gáfu þeir gullhertan gölt er gat flogið og aldrei þreyst. Að lokum báru þeir fram mikinn hamar er þeir kölluðu [[Mjölnir|Mjölni]] og færðu Þór. Með þessum hamri gat Þór kallað fram þrumur og eldingar og var hann þeim galdri gæddur að þegar honum var kastað, sneri hann alltaf til baka í hendur þess sem kastaði. En skeftið var of stutt, af völdum klækjabragða Loka, svo Þór gat aðeins mundað hann með annarri hendi, en ekki báðum. Fannst Þór það smávægilegur galli. Æsir voru sammála að Mjölnir væri besta gjöfin. Því sigruðu Brokkur og Sindri og þeir vildu nú innheimta loforð Loka og gera hann höfðinu styttri. En Loki var slægur og lumaði á bragði "Þið getið átt haus minn, svo lengi sem skaðið engan part háls míns. Ég veðjaði höfði mínu, engu öðru!" sagði hann, og því hélt hann haus. En Brokkur, æfur yfir vanefndunum, saumaði munn goðsins lokaðan. Loki fékk að gjalda fyrir hrekk sinn á endanum, en Æsir fengu mikil djásn. == Afkvæmi Loka == Loki gat þrjú afkvæmi með tröllkonunni, [[Angurboða|Angurboðu]], hvert öðru hryllilegra. Fyrst ber að nefna [[Miðgarðsormur|Miðgarðsorminn]], risaslöngu sem umlykur hafið kringum Miðgarð. Þá [[Fenrisúlfur|Fenrisúlf]], sem var ógnarstór og sterkur úlfur. Þriðja afkvæmi þeirra var [[Hel]] en hún ríkti yfir Niflheimi og tók við sálum þeirra sem dóu úr elli, veikindum eða á annan hátt sem ekki var hetjulegur dauðdagi í bardaga. Einnig átti Loki tvo syni með konu sinni Sigyn, þeir hétu Váli og Narfi. == Smiðurinn == Eitt afkvæmi Loka er enn ótalið en það er hinn áttfætti hestur [[Sleipnir]]. Þannig var að Æsir vildu víggirða Ásgarð með miklum múr. Kom bergrisi nokkur í dulargervi til ásanna og bauðst til að byggja múrinn í kringum Ásgarð. Sagðist hann vera besti smiður múra sem til væri og enginn gæti gert sterkari múr en hann. Sagðist hann myndu ljúka verkinu á aðeins þremur árstíðum. Að launum vildi hann fá himintunglin sól og mána og hönd hinnar fögru [[Freyja|Freyju]]. Æsir sem vildu gjarnan fá múr, ræddu sín á milli tilboð smiðsins, en þóttu smiðurinn krefjast allt of hárra launa. Þá kvaðst Loki hafa ráð. Hann lagði til að í stað þess að smiðurinn fengi tvo vetur og eitt sumar til smíðanna, myndu þeir aðeins gefa honum eina árstíð, eða til sumardagsins fyrsta til að ljúka við að smíða múrinn. Ef honum tækist ekki að ljúka við múrinn innan þess tíma fengi smiðurinn ekkert að launum. Taldi Loki öruggt að smiðurinn myndi þá aðeins ná að ljúka við stærstan part múrsins, án þess að klára hann alveg, og eftir það yrði létt verk fyrir goðin að klára hann. Þá fengju þau múrinn ókeypis. Æsirnir efuðust um að hann myndi samþykkja svo stuttan tíma til smíðanna, en Loki taldi smiðinn stoltan, hrokafullan og drambsaman og hann myndi samþykkja. Úr varð að smiðurinn gekkst við tilboði ásanna. Hann mátti enga hjálp fá, en mátti þó nota hest sinn, mikinn fák er hét [[Svaðilfari]], til að bera grjót í múrinn. Hverja nóttu bar Svaðilfari stórt hlass af steinum til risans. Þannig skorti smiðinn aldrei steina og gat einblínt á byggingu múrsins. Þegar nær dró sumri sá Loki að smiður myndi klára verk sitt og varð þá hræddur mjög. Brá hann sér í líki hryssu svo hann gæti lokkað Svaðilfara, hest smiðsins í burtu. Er smiður sá að hann myndi ekki klára verk sitt rann í hann æði og æsir sáu að hann var jötunn. Kom þá Þór og banaði Þursanum. Seinna kom Loki aftur til Ásgarðs með áttfættan hest, er æsir nefndu Sleipni, en sagði ásum aldrei hvaðan hann kom. == Örlög Baldurs == Loki var sá sem bar ábyrgð á dauða [[Baldur]]s. Goðin léku sér að því að kasta hlutum að Baldri því [[Frigg]] hafði komið því svo fyrir að ekkert beit á honum með því að taka loforð af öllu kviku og ókviku að það myndi aldrei skaða Baldur. Loki komst þó að því með klækjabrögðum að það eina sem ekki hafði lofað að skaða ekki Baldur var mistilteinn. Hann plataði [[Höður (norræn goðafræði)|Höð]], hinn blinda ás. Loki fékk honum mistilteinsknippi, sem Höður skaut að Baldri, óafvitandi um hvað hann hafði undir höndum. Hæfði mistilteinninn Baldur í hjartað og hneig hann örendur niður. Einnig segir sagan að þegar æsir reyndu að ná Baldri aftur úr Helju með því að fá alla hluti heims til að gráta hann, þá hafi Loki dulbúið sig sem tröllkonuna Þökk en hún var sú eina sem neitaði að gráta. Baldur var því um kyrrt í Helju. Seinna uppgötvaði Váli, sonur Rindar, þriðju konu Óðins, að Höður hafði orðið Baldri að bana. Váli drap Höð vegna þess. Loki hefur verið borinn saman við bragðarefi í ýmsum [[þjóðartrúarbrögð]]um, t.a.m. sléttuúlfinn (Coyote) í trúarbrögðum indíána Norður-Ameríku. Þá hefur honum verið líkt við [[Hermes]], sem blekkti eitt sinn [[Apollon]], slavneska guðinn [[Veles]] og hinn kínverska [[Apakóngur|apakonung]]. {{norræn goðafræði}} [[Flokkur:Jötnar]] [[Flokkur:Æsir]] jt998oyczwf8lctsx8nq4z7kjphhlnn 0 31083 1959310 1908149 2026-04-09T13:03:37Z Berserkur 10188 R.i.p. 1959310 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Björgvin Halldórsson | mynd = T 04 - Björgvin Halldórsson - Þó líði ár og öld - A.jpg | stærð = | myndatexti = Plata Björgvins, [[Þó líði ár og öld]] | nafn = Björgvin Helgi Halldórsson | nefni = Bó Halldórs | fæðingardagur = {{Fæðingardagur og aldur|1951|4|16}} | dauði = Apríl 2026 | uppruni = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]] | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1966 - 2026 | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Björgvin Helgi Halldórsson''' (stundum kallaður '''Bó Halldórs'''; f. 16. apríl 1951) var [[Ísland|íslenskur]] [[söngur|söngvari]], frægastur fyrir að syngja [[popp]]lög og [[ballaða|ballöður]] sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október 1969. Björgvin fæddist í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í [[Flowers]] þegar Jónas R. Jónsson hætti. Björgvin söng svo meðal annars með [[Ævintýri (hljómsveit)|''Ævintýri'']], ''[[Brimkló]]'', [[Ðe lónlí blú bojs]] og [[HLH-flokkurinn|''HLH-flokknum'']]. Einnig starfaði hann sem plötusnúður. Á ferli sínum sem tónlistarmaður flutti hann og hljóðritaði mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild lög á borð við dúettinn ''Þú komst með jólin til mín'', ''Gullvagninn'' og ''Þó líði ár og öld''. Árið 1995 var Björgvin með framlag Íslands til [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] þar sem hann flutti lagið [[Núna|''Núna'']]. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan [[Svala Björgvinsdóttir|Svala Björgvins]], var svo [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|framlag]] Íslands árið 2017. Auk þess að vera söngvari starfaði Björgvin sem þulur og var rödd [[Stöð 2|Stöðvar 2]]. Hver jól hélt hann tónleikana ''Jólagestir Björgvins'' en þeir voru haldnir í síðasta sinn árið 2024. Hann sá um sjónvarpsþættina ''Jólastjarna Björgvins'' þar sem börn og unglingar kepptu í söng í von um að fá að syngja á ''Jólagestum.'' Björgvin var sæmdur [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu]] í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar. Björgvin lést árið 2026, 74 ára að aldri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-09-bjorgvin-halldorsson-er-latinn-472281 Björgvin Halldórsson er látinn] Rúv, sótt 9. apríl 2026</ref> {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1951|2026}} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] ijyxpar6x94nw8rix0rr7eh2jp8fbx9 1959311 1959310 2026-04-09T13:08:37Z Berserkur 10188 1959311 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Björgvin Halldórsson | mynd = T 04 - Björgvin Halldórsson - Þó líði ár og öld - A.jpg | stærð = | myndatexti = Plata Björgvins, [[Þó líði ár og öld]] | nafn = Björgvin Helgi Halldórsson | nefni = Bó Halldórs | fæðingardagur = {{Fæðingardagur|1951|4|16}} | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|4|9|1951|4|16}} | uppruni = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]] | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1966 - 2026 | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Björgvin Helgi Halldórsson''' (stundum kallaður '''Bó Halldórs'''; f. 16. apríl 1951) var [[Ísland|íslenskur]] [[söngur|söngvari]], frægastur fyrir að syngja [[popp]]lög og [[ballaða|ballöður]] sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október 1969. Björgvin fæddist í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í [[Flowers]] þegar Jónas R. Jónsson hætti. Björgvin söng svo meðal annars með [[Ævintýri (hljómsveit)|''Ævintýri'']], ''[[Brimkló]]'', [[Ðe lónlí blú bojs]] og [[HLH-flokkurinn|''HLH-flokknum'']]. Einnig starfaði hann sem plötusnúður. Á ferli sínum sem tónlistarmaður flutti hann og hljóðritaði mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild lög á borð við dúettinn ''Þú komst með jólin til mín'', ''Gullvagninn'' og ''Þó líði ár og öld''. Árið 1995 var Björgvin með framlag Íslands til [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] þar sem hann flutti lagið [[Núna|''Núna'']]. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan [[Svala Björgvinsdóttir|Svala Björgvins]], var svo [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|framlag]] Íslands árið 2017. Auk þess að vera söngvari starfaði Björgvin sem þulur og var rödd [[Stöð 2|Stöðvar 2]]. Hver jól hélt hann tónleikana ''Jólagestir Björgvins'' en þeir voru haldnir í síðasta sinn árið 2024. Hann sá um sjónvarpsþættina ''Jólastjarna Björgvins'' þar sem börn og unglingar kepptu í söng í von um að fá að syngja á ''Jólagestum.'' Björgvin var sæmdur [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu]] í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar. Björgvin lést árið 2026, 74 ára að aldri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-09-bjorgvin-halldorsson-er-latinn-472281 Björgvin Halldórsson er látinn] Rúv, sótt 9. apríl 2026</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1951|2026}} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] nvccdljzmkz11bwjv30emre650sz4z6 1959322 1959311 2026-04-09T13:41:25Z Fytfyfcyv UT v 99709 Bætti við dánar dag Björgvin Halldórssonar og bætti við hlekki við dagsetningarnar að síðum þeirra á wikipediu 1959322 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Björgvin Halldórsson | mynd = T 04 - Björgvin Halldórsson - Þó líði ár og öld - A.jpg | stærð = | myndatexti = Plata Björgvins, [[Þó líði ár og öld]] | nafn = Björgvin Helgi Halldórsson | nefni = Bó Halldórs | fæðingardagur = {{Fæðingardagur|1951|4|16}} | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|4|9|1951|4|16}} | uppruni = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]] | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1966 - 2026 | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Björgvin Helgi Halldórsson''' (stundum kallaður '''Bó Halldórs'''; f. [[16. apríl]] [[1951]] d. [[9. apríl]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[söngur|söngvari]], frægastur fyrir að syngja [[popp]]lög og [[ballaða|ballöður]] sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október 1969. Björgvin fæddist í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í [[Flowers]] þegar Jónas R. Jónsson hætti. Björgvin söng svo meðal annars með [[Ævintýri (hljómsveit)|''Ævintýri'']], ''[[Brimkló]]'', [[Ðe lónlí blú bojs]] og [[HLH-flokkurinn|''HLH-flokknum'']]. Einnig starfaði hann sem plötusnúður. Á ferli sínum sem tónlistarmaður flutti hann og hljóðritaði mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild lög á borð við dúettinn ''Þú komst með jólin til mín'', ''Gullvagninn'' og ''Þó líði ár og öld''. Árið 1995 var Björgvin með framlag Íslands til [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] þar sem hann flutti lagið [[Núna|''Núna'']]. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan [[Svala Björgvinsdóttir|Svala Björgvins]], var svo [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|framlag]] Íslands árið 2017. Auk þess að vera söngvari starfaði Björgvin sem þulur og var rödd [[Stöð 2|Stöðvar 2]]. Hver jól hélt hann tónleikana ''Jólagestir Björgvins'' en þeir voru haldnir í síðasta sinn árið 2024. Hann sá um sjónvarpsþættina ''Jólastjarna Björgvins'' þar sem börn og unglingar kepptu í söng í von um að fá að syngja á ''Jólagestum.'' Björgvin var sæmdur [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu]] í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar. Björgvin lést árið 2026, 74 ára að aldri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-09-bjorgvin-halldorsson-er-latinn-472281 Björgvin Halldórsson er látinn] Rúv, sótt 9. apríl 2026</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1951|2026}} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] f9oriahi2tvzxr3pdx6psn6f4hogf0i 1959324 1959322 2026-04-09T13:58:48Z Berserkur 10188 diskógrafía 1959324 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Björgvin Halldórsson | mynd = T 04 - Björgvin Halldórsson - Þó líði ár og öld - A.jpg | stærð = | myndatexti = Plata Björgvins, [[Þó líði ár og öld]] | nafn = Björgvin Helgi Halldórsson | nefni = Bó Halldórs, Bo Halldorsson, Bo Hall | fæðingardagur = {{Fæðingardagur|1951|4|16}} | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|4|9|1951|4|16}} | uppruni = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]] | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1966 - 2026 | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Björgvin Helgi Halldórsson''' (stundum kallaður '''Bó Halldórs'''; f. [[16. apríl]] [[1951]] d. [[9. apríl]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[söngur|söngvari]], frægastur fyrir að syngja [[popp]]lög og [[ballaða|ballöður]] sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október [[1969]]. Björgvin fæddist í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix <ref>[https://ismus.is/einstaklingar/1006125 Björgvin Halldórsson]Ismus, sótt 9. apríl 2026</ref>. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í [[Flowers]] þegar Jónas R. Jónsson hætti. Björgvin söng svo meðal annars með [[Ævintýri (hljómsveit)|''Ævintýri'']], ''[[Brimkló]]'', [[Ðe lónlí blú bojs]] og [[HLH-flokkurinn|''HLH-flokknum'']]. Einnig starfaði hann sem plötusnúður. Á ferli sínum sem tónlistarmaður flutti hann og hljóðritaði mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild lög á borð við dúettinn ''Þú komst með jólin til mín'', ''Gullvagninn'' og ''Þó líði ár og öld''. Árið 1995 var Björgvin með framlag Íslands til [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] þar sem hann flutti lagið [[Núna|''Núna'']]. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan [[Svala Björgvinsdóttir|Svala Björgvins]], var svo [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|framlag]] Íslands árið 2017. Sonur hans [[Krummi Björgvinsson|Krummi]] er einnig tónlistarmaður. Auk þess að vera söngvari starfaði Björgvin sem þulur og var rödd [[Stöð 2|Stöðvar 2]]. Hver jól hélt hann tónleikana ''Jólagestir Björgvins'' en þeir voru haldnir í síðasta sinn árið 2024. Hann sá um sjónvarpsþættina ''Jólastjarna Björgvins'' þar sem börn og unglingar kepptu í söng í von um að fá að syngja á ''Jólagestum.'' Björgvin var sæmdur [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu]] í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar. Björgvin lést árið 2026, 74 ára að aldri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-09-bjorgvin-halldorsson-er-latinn-472281 Björgvin Halldórsson er látinn] Rúv, sótt 9. apríl 2026</ref> ==Plötur== * Þó líði ár og öld (1969) * Einu sinni var - Vísur úr vísnabókinni (1976) * Út um græna grundu (1977) * Ég syng fyrir þig (1978) * Dagar og nætur (1980) * Á hverju kvöldi (1982) * Björgvin (1986) * Jólagestir 2 (1989) * Núna (1995) * Jólagesti Björgvins 3 (1995) * Alla leið heim (1997) * Um jólin (2000) * Eftirlýstur (2001) * Ég tala um þig (2002) * Duet (2003) * Björgvin ásamt Sinfóníuhljómsveit Íslands og gestum (2006) * Jólagestir 4 (2007) * Sígrænir söngvar (2009) * Jólagestir Björgvins í höllinni (2009) * Duet II (2010) * Leiðin heim (2011) * Duet III (2013) * Ég trúi því (2015) * Ég kem með jólin til þín (2020) ==Tilvísanir== <references/> {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1951|2026}} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] ludtzxcqxwykjzpf4pn17qe6by07b92 1959325 1959324 2026-04-09T14:14:25Z Berserkur 10188 klippti mynd 1959325 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Björgvin Halldórsson | mynd = Bo Halldors.png | stærð = | myndatexti = Björgvin (klippt af [[Þó líði ár og öld]] útgáfunni). | nafn = Björgvin Helgi Halldórsson | nefni = Bó Halldórs, Bo Halldorsson, Bo Hall | fæðingardagur = {{Fæðingardagur|1951|4|16}} | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|4|9|1951|4|16}} | uppruni = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]] | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1966 - 2026 | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Björgvin Helgi Halldórsson''' (stundum kallaður '''Bó Halldórs'''; f. [[16. apríl]] [[1951]] d. [[9. apríl]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[söngur|söngvari]], frægastur fyrir að syngja [[popp]]lög og [[ballaða|ballöður]] sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október [[1969]]. Björgvin fæddist í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix <ref>[https://ismus.is/einstaklingar/1006125 Björgvin Halldórsson]Ismus, sótt 9. apríl 2026</ref>. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í [[Flowers]] þegar Jónas R. Jónsson hætti. Björgvin söng svo meðal annars með [[Ævintýri (hljómsveit)|''Ævintýri'']], ''[[Brimkló]]'', [[Ðe lónlí blú bojs]] og [[HLH-flokkurinn|''HLH-flokknum'']]. Einnig starfaði hann sem plötusnúður. Á ferli sínum sem tónlistarmaður flutti hann og hljóðritaði mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild lög á borð við dúettinn ''Þú komst með jólin til mín'', ''Gullvagninn'' og ''[[Þó líði ár og öld]]''. Árið 1995 var Björgvin með framlag Íslands til [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] þar sem hann flutti lagið [[Núna|''Núna'']]. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan [[Svala Björgvinsdóttir|Svala Björgvins]], var svo [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|framlag]] Íslands árið 2017. Sonur hans [[Krummi Björgvinsson|Krummi]] er einnig tónlistarmaður. Auk þess að vera söngvari starfaði Björgvin sem þulur og var rödd [[Stöð 2|Stöðvar 2]]. Hver jól hélt hann tónleikana ''Jólagestir Björgvins'' en þeir voru haldnir í síðasta sinn árið 2024. Hann sá um sjónvarpsþættina ''Jólastjarna Björgvins'' þar sem börn og unglingar kepptu í söng í von um að fá að syngja á ''Jólagestum.'' Björgvin var sæmdur [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu]] í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar. Björgvin lést árið 2026, 74 ára að aldri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-09-bjorgvin-halldorsson-er-latinn-472281 Björgvin Halldórsson er látinn] Rúv, sótt 9. apríl 2026</ref> ==Plötur== * [[Þó líði ár og öld]] (1969) * Einu sinni var - Vísur úr vísnabókinni (1976) * Út um græna grundu (1977) * Ég syng fyrir þig (1978) * Dagar og nætur (1980) * Á hverju kvöldi (1982) * Björgvin (1986) * Jólagestir 2 (1989) * Núna (1995) * Jólagesti Björgvins 3 (1995) * Alla leið heim (1997) * Um jólin (2000) * Eftirlýstur (2001) * Ég tala um þig (2002) * Duet (2003) * Björgvin ásamt Sinfóníuhljómsveit Íslands og gestum (2006) * Jólagestir 4 (2007) * Sígrænir söngvar (2009) * Jólagestir Björgvins í höllinni (2009) * Duet II (2010) * Leiðin heim (2011) * Duet III (2013) * Ég trúi því (2015) * Ég kem með jólin til þín (2020) ==Tilvísanir== <references/> {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1951|2026}} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] gfisg7c86u6b09cs9g89jwck94vzpoe 1959326 1959325 2026-04-09T14:15:01Z Berserkur 10188 1959326 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Björgvin Halldórsson | mynd = Bo Halldors.png|150px | stærð = | myndatexti = Björgvin (klippt af [[Þó líði ár og öld]] útgáfunni). | nafn = Björgvin Helgi Halldórsson | nefni = Bó Halldórs, Bo Halldorsson, Bo Hall | fæðingardagur = {{Fæðingardagur|1951|4|16}} | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|4|9|1951|4|16}} | uppruni = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]] | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1966 - 2026 | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Björgvin Helgi Halldórsson''' (stundum kallaður '''Bó Halldórs'''; f. [[16. apríl]] [[1951]] d. [[9. apríl]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[söngur|söngvari]], frægastur fyrir að syngja [[popp]]lög og [[ballaða|ballöður]] sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október [[1969]]. Björgvin fæddist í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix <ref>[https://ismus.is/einstaklingar/1006125 Björgvin Halldórsson]Ismus, sótt 9. apríl 2026</ref>. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í [[Flowers]] þegar Jónas R. Jónsson hætti. Björgvin söng svo meðal annars með [[Ævintýri (hljómsveit)|''Ævintýri'']], ''[[Brimkló]]'', [[Ðe lónlí blú bojs]] og [[HLH-flokkurinn|''HLH-flokknum'']]. Einnig starfaði hann sem plötusnúður. Á ferli sínum sem tónlistarmaður flutti hann og hljóðritaði mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild lög á borð við dúettinn ''Þú komst með jólin til mín'', ''Gullvagninn'' og ''[[Þó líði ár og öld]]''. Árið 1995 var Björgvin með framlag Íslands til [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] þar sem hann flutti lagið [[Núna|''Núna'']]. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan [[Svala Björgvinsdóttir|Svala Björgvins]], var svo [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|framlag]] Íslands árið 2017. Sonur hans [[Krummi Björgvinsson|Krummi]] er einnig tónlistarmaður. Auk þess að vera söngvari starfaði Björgvin sem þulur og var rödd [[Stöð 2|Stöðvar 2]]. Hver jól hélt hann tónleikana ''Jólagestir Björgvins'' en þeir voru haldnir í síðasta sinn árið 2024. Hann sá um sjónvarpsþættina ''Jólastjarna Björgvins'' þar sem börn og unglingar kepptu í söng í von um að fá að syngja á ''Jólagestum.'' Björgvin var sæmdur [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu]] í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar. Björgvin lést árið 2026, 74 ára að aldri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-09-bjorgvin-halldorsson-er-latinn-472281 Björgvin Halldórsson er látinn] Rúv, sótt 9. apríl 2026</ref> ==Plötur== * [[Þó líði ár og öld]] (1969) * Einu sinni var - Vísur úr vísnabókinni (1976) * Út um græna grundu (1977) * Ég syng fyrir þig (1978) * Dagar og nætur (1980) * Á hverju kvöldi (1982) * Björgvin (1986) * Jólagestir 2 (1989) * Núna (1995) * Jólagesti Björgvins 3 (1995) * Alla leið heim (1997) * Um jólin (2000) * Eftirlýstur (2001) * Ég tala um þig (2002) * Duet (2003) * Björgvin ásamt Sinfóníuhljómsveit Íslands og gestum (2006) * Jólagestir 4 (2007) * Sígrænir söngvar (2009) * Jólagestir Björgvins í höllinni (2009) * Duet II (2010) * Leiðin heim (2011) * Duet III (2013) * Ég trúi því (2015) * Ég kem með jólin til þín (2020) ==Tilvísanir== <references/> {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1951|2026}} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] 37kj3081dp4i8vdgrf0yzhl03fd7gr4 1959366 1959326 2026-04-09T16:29:46Z Berserkur 10188 1959366 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Björgvin Halldórsson | mynd = Bo Halldors.png|150px | stærð = | myndatexti = Björgvin (klippt af [[Þó líði ár og öld]] útgáfunni). | nafn = Björgvin Helgi Halldórsson | nefni = Bó Halldórs, Bo Halldorsson, Bo Hall | fæðingardagur = {{Fæðingardagur|1951|4|16}} | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|4|9|1951|4|16}} | uppruni = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]] | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1966 - 2026 | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Björgvin Helgi Halldórsson''' (stundum kallaður '''Bó Halldórs'''; f. [[16. apríl]] [[1951]] d. [[9. apríl]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[söngur|söngvari]], frægastur fyrir að syngja [[popp]]lög og [[ballaða|ballöður]] sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október [[1969]]. Björgvin fæddist í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix <ref>[https://ismus.is/einstaklingar/1006125 Björgvin Halldórsson]Ismus, sótt 9. apríl 2026</ref>. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í [[Flowers]] þegar Jónas R. Jónsson hætti. Björgvin söng svo meðal annars með [[Ævintýri (hljómsveit)|''Ævintýri'']], ''[[Brimkló]]'', [[Ðe lónlí blú bojs]] og [[HLH-flokkurinn|''HLH-flokknum'']]. Hann var með [[Hljómar|Hljómum]] frá 1973-1974 í endurkomu þeirrar sveitar. Einnig starfaði Björgvin sem plötusnúður. Á ferli sínum sem tónlistarmaður flutti hann og hljóðritaði mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild lög á borð við dúettinn ''Þú komst með jólin til mín'', ''Gullvagninn'' og ''[[Þó líði ár og öld]]''. Árið 1995 var Björgvin með framlag Íslands til [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] þar sem hann flutti lagið [[Núna|''Núna'']]. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan [[Svala Björgvinsdóttir|Svala Björgvins]], var svo [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|framlag]] Íslands árið 2017. Sonur hans [[Krummi Björgvinsson|Krummi]] er einnig tónlistarmaður. Auk þess að vera söngvari starfaði Björgvin sem þulur og var rödd [[Stöð 2|Stöðvar 2]]. Hver jól hélt hann tónleikana ''Jólagestir Björgvins'' en þeir voru haldnir í síðasta sinn árið 2024. Hann sá um sjónvarpsþættina ''Jólastjarna Björgvins'' þar sem börn og unglingar kepptu í söng í von um að fá að syngja á ''Jólagestum.'' Björgvin var sæmdur [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu]] í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar. Hann fékk stjörnu merkta sér á gangstéttinu í Strandgötu í Hafnarfirði árið 2019 og voru heiðurstónleikar haldnir. <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/07/08/stjornurnar_munu_hladast_a_gangstettina/ Stjörnurnar munu hlaðast á gangstéttina] Mbl.is, 8. júlí 2019</ref> Björgvin lést árið 2026, 74 ára að aldri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-09-bjorgvin-halldorsson-er-latinn-472281 Björgvin Halldórsson er látinn] Rúv, sótt 9. apríl 2026</ref> ==Plötur== * [[Þó líði ár og öld]] (1969) * Einu sinni var - Vísur úr vísnabókinni (1976) * Út um græna grundu (1977) * Ég syng fyrir þig (1978) * Dagar og nætur (1980) * Á hverju kvöldi (1982) * Björgvin (1986) * Jólagestir 2 (1989) * Núna (1995) * Jólagesti Björgvins 3 (1995) * Alla leið heim (1997) * Um jólin (2000) * Eftirlýstur (2001) * Ég tala um þig (2002) * Duet (2003) * Björgvin ásamt Sinfóníuhljómsveit Íslands og gestum (2006) * Jólagestir 4 (2007) * Sígrænir söngvar (2009) * Jólagestir Björgvins í höllinni (2009) * Duet II (2010) * Leiðin heim (2011) * Duet III (2013) * Ég trúi því (2015) * Ég kem með jólin til þín (2020) ==Tilvísanir== <references/> {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1951|2026}} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] lvn6o0a9g7c8y6q5353g71b4zl6fgx5 1959376 1959366 2026-04-09T17:05:10Z Berserkur 10188 Lagið 69, platan 71 1959376 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Björgvin Halldórsson | mynd = Bo Halldors.png|150px | stærð = | myndatexti = Björgvin (klippt af [[Þó líði ár og öld]] útgáfunni). | nafn = Björgvin Helgi Halldórsson | nefni = Bó Halldórs, Bo Halldorsson, Bo Hall | fæðingardagur = {{Fæðingardagur|1951|4|16}} | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|2026|4|9|1951|4|16}} | uppruni = [[Hafnarfjörður]], [[Ísland]] | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1966 - 2026 | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Björgvin Helgi Halldórsson''' (stundum kallaður '''Bó Halldórs'''; f. [[16. apríl]] [[1951]] d. [[9. apríl]] [[2026]]) var [[Ísland|íslenskur]] [[söngur|söngvari]], frægastur fyrir að syngja [[popp]]lög og [[ballaða|ballöður]] sem mörg hafa náð gríðarlegum vinsældum á Íslandi. Hann var valinn „poppstjarna ársins“ þann 1. október [[1969]]. Björgvin fæddist í [[Hafnarfjörður|Hafnarfirði]]. Fyrsta hljómsveit hans var Bendix <ref>[https://ismus.is/einstaklingar/1006125 Björgvin Halldórsson]Ismus, sótt 9. apríl 2026</ref>. Hann var þó ekki lengi í þeirri hljómsveit heldur tók við söngnum í [[Flowers]] þegar Jónas R. Jónsson hætti. Björgvin söng svo meðal annars með [[Ævintýri (hljómsveit)|''Ævintýri'']], ''[[Brimkló]]'', [[Ðe lónlí blú bojs]] og [[HLH-flokkurinn|''HLH-flokknum'']]. Hann var með [[Hljómar|Hljómum]] frá 1973-1974 í endurkomu þeirrar sveitar. Einnig starfaði Björgvin sem plötusnúður. Á ferli sínum sem tónlistarmaður flutti hann og hljóðritaði mörg frumsamin lög sem og tökulög. Meðal þeirra eru sígild lög á borð við dúettinn ''Þú komst með jólin til mín'', ''Gullvagninn'' og ''[[Þó líði ár og öld]]''. Árið 1995 var Björgvin með framlag Íslands til [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995|söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] þar sem hann flutti lagið [[Núna|''Núna'']]. Dóttir Björgvins, poppsöngkonan [[Svala Björgvinsdóttir|Svala Björgvins]], var svo [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2017|framlag]] Íslands árið 2017. Sonur hans [[Krummi Björgvinsson|Krummi]] er einnig tónlistarmaður. Auk þess að vera söngvari starfaði Björgvin sem þulur og var rödd [[Stöð 2|Stöðvar 2]]. Hver jól hélt hann tónleikana ''Jólagestir Björgvins'' en þeir voru haldnir í síðasta sinn árið 2024. Hann sá um sjónvarpsþættina ''Jólastjarna Björgvins'' þar sem börn og unglingar kepptu í söng í von um að fá að syngja á ''Jólagestum.'' Björgvin var sæmdur [[Hin íslenska fálkaorða|riddarakrossi Hinnar íslensku fálkaorðu]] í janúar 2011 fyrir framlag sitt til íslenskrar tónlistar. Hann fékk stjörnu merkta sér á gangstéttinu í Strandgötu í Hafnarfirði árið 2019 og voru heiðurstónleikar haldnir. <ref>[https://www.mbl.is/frettir/innlent/2019/07/08/stjornurnar_munu_hladast_a_gangstettina/ Stjörnurnar munu hlaðast á gangstéttina] Mbl.is, 8. júlí 2019</ref> Björgvin lést árið 2026, 74 ára að aldri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-09-bjorgvin-halldorsson-er-latinn-472281 Björgvin Halldórsson er látinn] Rúv, sótt 9. apríl 2026</ref> ==Plötur== * [[Þó líði ár og öld]] (1971) * Einu sinni var - Vísur úr vísnabókinni (1976) * Út um græna grundu (1977) * Ég syng fyrir þig (1978) * Dagar og nætur (1980) * Á hverju kvöldi (1982) * Björgvin (1986) * Jólagestir 2 (1989) * Núna (1995) * Jólagesti Björgvins 3 (1995) * Alla leið heim (1997) * Um jólin (2000) * Eftirlýstur (2001) * Ég tala um þig (2002) * Duet (2003) * Björgvin ásamt Sinfóníuhljómsveit Íslands og gestum (2006) * Jólagestir 4 (2007) * Sígrænir söngvar (2009) * Jólagestir Björgvins í höllinni (2009) * Duet II (2010) * Leiðin heim (2011) * Duet III (2013) * Ég trúi því (2015) * Ég kem með jólin til þín (2020) ==Tilvísanir== <references/> {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1951|2026}} [[Flokkur:Handhafar riddarakross Hinnar íslensku fálkaorðu]] [[Flokkur:Íslenskir söngvarar]] [[Flokkur:Þátttakendur í söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] 7b8q2nkucad4pwtqscl1dx4udqb8b6b 0 32818 1959465 1892843 2026-04-10T11:22:33Z TKSnaevarr 53243 1959465 wikitext text/x-wiki '''Morðin á Sjöundá''' voru framin vorið [[1802]] þegar karl og kona voru [[morð|myrt]] á bænum [[Sjöundá]] á [[Rauðisandur|Rauðasandi]]. [[Bjarni Bjarnason]] og ''Guðrún Egilsdóttir'' bjuggu þá á hálfri jörðinni en á móti þeim ''Jón Þorgrímsson'' og [[Steinunn Sveinsdóttir]] og höfðu þau flust þangað vorið 1801. Á bænum voru einnig þrjú börn Bjarna og Guðrúnar og fimm börn Jóns og Steinunnar. == Morðin == [[File:Söðudl1.jpg|thumb|Fjallið Söðull myndar eystra horn Rauðasandsvíkur. Ekki er strandgengt um Sððul og er nauðsynlegt að klifra upp á sylluna sem þykir minna á söðul með hnakknefi, til að komast áfram til Skorar. Slóðinn hinum megin við hornið er mjög brattur svo að ekki er ráðlagt að fara það nema í þurrviðri, og einn af skondnari bæjarslóðum á Íslandi. Slóðarnir þar austur af til Barðastrandar eru enn brattari enda var í fyrstu talið að Jón Þorgrímsson hefði einfaldlega hrapað þar til bana og engrar frekari rannsóknar væri þörf.]] Fljótlega eftir komu Jóns og Steinunnar byrjaði samdráttur hennar og Bjarna og mun samkomulag á heimilinu hafa verið afar slæmt um veturinn. 1. apríl hvarf Jón og var talið að hann hefði hrapað fyrir björg í [[Skorarhlíðar|Skorarhlíðum]], en þegar Guðrún andaðist snögglega [[5. júní]] komst kvittur á kreik um að dauðsföllin hefðu vart verið eðlileg, enda vissi öll sveitin af samdrætti Bjarna og Steinunnar. Þegar komið var með lík Guðrúnar til greftrunar lét presturinn opna kistuna og skoða líkið en ekki sáust á því áverkar sem taldir voru gefa tilefni til rannsóknar. Þann [[25. september]] um haustið fannst svo lík Jóns rekið á Rauðasandi og var það mikið skaddað en á því sáust þó áverkar sem skoðunarmenn töldu af mannavöldum, auk þess sem það vakti athygli þeirra að engin beinbrot fundust á líkinu, sem þótti varla geta staðist ef Jón hefði hrapað úr Skorarhlíðum eins og Bjarni hafði haldið fram. Var Bjarni þá handtekinn og hafður í haldi í [[Hagi á Barðaströnd|Haga]] en 7. nóvember var hann fluttur á þingstað í [[Sauðlauksdalur|Sauðlauksdal]] og þangað var Steinunn einnig flutt til yfirheyrslu, þótt hún hefði enn ekki verið handtekin. Hún var þá þunguð. Við [[réttarhöld]]in játuðu Steinunn og Bjarni að hafa myrt maka sína. Voru málsatvik þau að Bjarni drap Jón með staf og vissi Steinunn af því, en Guðrúnu fyrirkomu þau í sameiningu, reyndu fyrst að gefa henni eitur en þegar það dugði ekki til kæfði Bjarni hana en Steinunn hélt höndum hennar á meðan. == Afdrif sakborninga == Glæpahjúin voru dæmd til [[líflát]]s, auk þess sem klípa átti Bjarna þrisvar með glóandi töngum á leið frá þeim stað þar sem afbrotin voru framin og til aftökustaðarins, auk þess sem höggva átti af honum hægri hönd. Sumarið 1803, eftir að Steinunn hafði alið barn sitt og Bjarni hafði sloppið úr haldi í Haga en náðst aftur, voru þau svo flutt til [[Reykjavík]]ur og höfð í gæslu í [[tukthús]]inu á [[Arnarhóll|Arnarhóli]] á meðan málið fór fyrir [[Landsyfirréttur|Landsyfirrétt]] og síðan [[konungur|konung]] eins og aðrir dauðadómar. Í nóvember 1803 staðfesti konungur dauðadómana en sleppti Bjarna þó við pyntingarnar. Þar með lauk þessari sögu þó ekki, því að ekkert gekk að finna [[böðull|böðul]] til verksins á Íslandi og haustið [[1804]] tókst Bjarna að strjúka úr fangelsinu. Hann hafði verið í járnum fram í ágúst það ár en þá sleppt úr þeim vegna fótameina. Ætlun hans var að komast til baka vestur í [[Barðastrandarsýsla|Barðastrandarsýslu]] og vonaðist hann til að einhver þar myndi rétta honum hjálparhönd. Bjarni var handsamaður í Borgarfirði tveimur vikum eftir að hann strauk og færður aftur í tugthúsið. Yfirvöld höfðu þá leitað til Danmerkur vegna böðulsvandræðanna og farið fram á að þau hjúin yrðu náðuð en að öðrum kosti yrði böðull sendur til landsins. Þess í stað bárust fyrirmæli um að senda þau til [[Noregur|Noregs]] til aftöku en áður en til þess kæmi lést Steinunn í fangahúsinu [[31. ágúst]] [[1805]] og er óljóst um dánarorsök hennar. Hún var dysjuð á [[Skólavörðuholt]]i þar sem ummerki um [[Steinkudys]] sáust allt fram á [[20. öld]]. Árið 1915 voru bein hennar tekin upp og grafin í vígðri mold í [[Hólavallagarður|Hólavallakirkjugarði]] í Reykjavík. Bjarni var aftur á móti færður utan til aftöku haustið 1805 og var farið með hann til [[Kristiansand]] í Noregi, þar sem hann var handarhöggvinn og að því búnu hálshöggvinn þann [[4. október]] og líkami hans settur á hjól og steglu en höfuð og hönd á stjaka, áður en hann var huslaður á aftökustaðnum. == Bókmenntir == [[Rithöfundur]]inn [[Gunnar Gunnarsson]] skrifaði [[skáldsaga|skáldsögu]] um þessa atburði [[1929]] sem ber nafnið ''[[Svartfugl (skáldsaga)|Svartfugl]]''. Leikgerð verksins var sett upp í [[Þjóðleikhúsið|Þjóðleikhúsinu]] árið 1971. Leikhópurinn Aldrei óstelandi setti upp [[Leikverk|leikverkið]] Sjöundá, sem byggt er að hluta á skáldsögunni Svartfugl, í [[Norðurpóllinn (leikhús)|Norðurpólnum]] í febrúar 2012. [[Steinunn Kristjánsdóttir]], fornleifafræðingur skrifaði bók um Bjarna, ''Dauðadómurinn'', sem kom út árið 2024. [[Flokkur:1802]] [[Flokkur:Morð á Íslandi|Sjöundá]] [[Flokkur:Íslensk sakamál]] [[Flokkur:Rauðisandur]] 211vb4xajaxhg3hiz62j8sfkxvufykr 0 33686 1959294 1922430 2026-04-09T12:10:49Z TKSnaevarr 53243 1959294 wikitext text/x-wiki {{konungur | titill = [[Þjóðhöfðingjar Skotlands|Skotadrottning]] | skjaldarmerki = Royal Coat of Arms of the Kingdom of Scotland.svg | ætt = [[Stúart-ætt]] | nafn = María Stúart | mynd = Mary Stuart Queen.jpg | skírnarnafn = Mary Stuart | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1542|12|8}} | fæðingarstaður = [[Linlithgow-höll]], Linlithgow, [[Konungsríkið Skotland|Skotlandi]] | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1587|2|8|1542|12|8}} | dánarstaður = [[Fotheringhay-kastali|Fotheringhay-kastala]], [[Konungsríkið England|Englandi]] | grafinn = [[Dómkirkjan í Peterborough]] (30. júlí 1587)<br>[[Westminster Abbey]] (28. október 1612) | ríkisár = 14. desember 1542 – 24. júlí 1567 | faðir = [[Jakob 5. Skotakonungur]] | móðir = [[María af Guise]] | maki = {{gifting|[[Frans 2. Frakkakonungur]]|1558|1560|orsök=dó}}<br>{{gifting|[[Henry Stuart, Darnley lávarður]]|1565|1567|orsök=dó}}<br>{{gifting|[[James Hepburn, 4. jarlinn af Bothwell]]|1567|1578|orsök=dó}} | titill_maka = Eiginmaður | börn = [[Jakob 6. Skotakonungur]] | undirskrift = MaryIofScotlandSig.svg }} '''María 1. Skotadrottning''' eða '''María Stúart''' ([[8. desember]] [[1542]] — [[8. febrúar]] [[1587]]) var drottning [[Skotland]]s frá [[14. desember]] [[1542]] til [[24. júlí]] [[1567]] þegar hún var neydd til að afsala völdum sínum í hendur eins árs gamals sonar síns, [[Jakob 6. Skotakonungur|Jakobs]]. Hún var jafnframt drottning [[Frakkland]]s 1559-1560. Foreldrar hennar voru [[Jakob 5. Skotakonungur]] og [[María af Guise]], kona hans, sem var frönsk. Móðir Jakobs 5. var Margrét Túdor, sem var systir [[Hinrik 8.|Hinriks 8.]] María var því næst á eftir [[Elísabet 1.|Elísabetu 1.]] í [[erfðaröð]]inni að ensku krúnunni. Auk þess var hún [[kaþólska kirkjan|kaþólsk]] svo [[mótmælendatrú|mótmælendur]] í Skotlandi og [[England]]i litu á hana sem ógnun. Hún ólst upp við frönsku hirðina og giftist árið 1558 [[Frans 2. Frakkakonungur|Frans 2. Frakkakonungi]]. Þegar hann lést 1560 sneri hún aftur til Skotlands. Árið 1565 giftist hún hinum enska [[Darnley lávarður|Darnley lávarði]] og átti með honum soninn Jakob, en Darnley efndi til [[samsæri]]s gegn henni og var myrtur 1567. Gifting hennar og [[James Hepburn af Bothwell]] gerði að verkum að skoski aðallinn snerist gegn henni og hún var neydd til að segja af sér. Þegar hún flúði til Englands lét Elísabet handtaka hana og halda henni í fangelsi næstu árin. Þegar vísbendingar komu fram um aðild hennar að samsæri gegn Elísabetu, var hún dregin fyrir rétt þar sem hún var dæmd fyrir svik og tekin af lífi. {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Skotakonungar|Skotadrottning]] | frá = 1542 | til = 1567 | fyrir = [[Jakob 5. Skotakonungur|Jakob 5.]] | eftir = [[Jakob 6. Skotakonungur|Jakob 6.]] }} {{Töfluendir}} {{Enskir, skoskir og breskir einvaldar}} {{Stubbur|æviágrip}} {{fd|1542|1587}} [[Flokkur:Drottningar Frakklands]] [[Flokkur:Þjóðhöfðingjar Skotlands]] [[Flokkur:Stuart-ætt]] 3lejtlb9ljth6y34pcsmpgd0k65zgza 0 34721 1959464 1942351 2026-04-10T11:18:42Z TKSnaevarr 53243 /* Í kvikmyndum */ 1959464 wikitext text/x-wiki {{skáletrað}} {{Bók | titill = Drakúla | undirtitill = | uppr_titill = Dracula | þýðendur = [[Valdimar Ásmundsson]] (1901, ''[[Makt myrkranna]]'')<br>Gerður Sif Yngv­ars­dóttir (2013) | mynd = Dracula1st.jpeg | lýsing_myndar = Kápa fyrstu útgáfu bókarinnar frá 1897. | höfundur = [[Bram Stoker]] | myndir = | kápa = | land = [[Bretland]] | tungumál = [[Enska]] | útgefandi = [[Constable & Robinson|Archibald Constable and Company (UK)]] | útgáfudagur = {{start date and age|1897|5|26|p=y}} | stefnur = [[Hrollvekja]], [[gotnesk skáldsaga]] | prentun = | síður = | isbn = 9789935443700 | forveri = | framhald = }} '''''Drakúla''''' ([[enska]]: ''Dracula'') er [[skáldsaga]] eftir [[Írland|írska]] rithöfundinn [[Bram Stoker]] sem kom út árið [[1897]]. Aðalillmenni bókarinnar er [[vampíra]]n, eða blóðsugan, Drakúla greifi, sem byggður er á ýmsum [[þjóðsaga|þjóðsögum]] um vampírur. Nafn greifans er fengið frá [[Vlad Ţepeş]] sem var kallaður ''Drăculea'' („litli dreki“) og var [[fursti]] í [[Vallakía|Vallakíu]] á [[15. öld]]. Ólíklegt er þó að Stoker hafi nokkuð þekkt til Vlad Ţepeş annað en nafnið hans.<ref>{{Vísindavefurinn|2696|Hver var Drakúla?|höfundur=Jón Gunnar Þorsteinsson|dags=9. september 2002|skoðað=4. apríl 2024}}</ref> ''Drakúla'' kom fyrst út á [[Íslenska|íslensku]] árið [[1901]] undir heitinu ''[[Makt myrkranna]]''.<ref>{{cite web |last1=Eschner |first1=Kat |title=The Icelandic Translation of ‘Dracula’ Is Actually a Different Book |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/icelandic-translation-dracula-actually-different-book-180963346/ |website=Smithsonianmag |accessdate=9 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191215074148/https://www.smithsonianmag.com/smart-news/icelandic-translation-dracula-actually-different-book-180963346/ |archivedate=15 December 2019 |date=19 May 2017}}</ref> Árið 2014 kom í ljós að þessi þýðing er talsvert breytt frá upprunalegu skáldsögunni. Þýðandi hennar, [[Valdimar Ásmundsson]], byggði þýðinguna á útgáfu sem birtist sem framhaldssaga í sænsku dagblaði undir heitinu ''Mörkets makter.'' Í þeirri þýðingu var sagan stytt, frásagnarformið breytt og vísað var í [[Íslendingasögur]]. ''Makt myrkranna'' er aðeins þriðjungur af lengd upprunalegu skáldsögunnar. [[Halldór Laxness]] talar um þessa þýðingu í einni minningabók og sumir segja að hún hafi haft mikil áhrif á skáldsögu hans ''[[Kristnihald undir Jökli]]''. == Endursögn == Sagan, sem er skrifuð sem safn af [[dagbók]]arbrotum, [[minnisblað|minnisblöðum]] og [[frétt]]aúrklippum, hefst árið [[1893]]. Hún segir frá ungum lögfræðingi, Jonathan Harker að nafni, sem þarf að ferðast frá [[London]] til [[Transylvanía|Transylvaníu]] til þess að afhenda [[greifi|greifa]] að nafni Drakúla, afsal fyrir húseign í London. Greifinn tekur á móti lögfræðingnum unga í [[kastali|kastala]] sínum en Jonathan er þegar sleginn yfir undarlegu útliti hans. Drakúla er hávaxinn, grannur og ákaflega fölur. Hann hefur blóðrauðar varir og rauð augu auk langra oddmjórra eyrna. Neglurnar eru langar og hvassar, úr lófum hans vex hár og undan efri vör hans glittir í hvítar [[vígtönn|vígtennur]]. Svo fer að greifinn býður Jonathan að dveljast hjá sér í mánuð. Jonathan fer fljótlega að taka eftir undarlegum háttum greifans sem virðist aldrei vera á ferli nema á nóttunni, hræðist [[róðukross]] sem Jonathan hefur um hálsinn og aldrei sést hann nærast. Að lokum sannfærist Jonathan um að eitthvað sé bogið við greifann þegar hann verður vitni að því að Drakúla skríður niður vegg. En þá er allt orðið um seinan, Jonathan er orðinn fangi í kastalanum þar sem hann verður vitni að hræðilegum atburðum. Greifinn, sem orðinn er hugfanginn af unnustu Jonathans, Minu Murray, ákveður að ferðast til London. Þar kemur hann sér fyrir í næsta nágrenni við stúlkuna. Mina fær heimsókn frá vinkonu sinni, Lucy Westenra, sem í kjölfarið verður fórnarlamb blóðþorsta greifans. Lucy fer að haga sér undarlega og er í kjölfarið komið fyrir á [[geðveikrahæli]] þar sem hún er undir umsjá dr. John Seward. Dr. Seward kann ekki skil á einkennum stúlkunnar og kallar sér til ráðgjafar dr. [[Abraham Van Helsing]] sem ekki er aðeins læknir heldur einnig heimspekingur sem stundar rannsóknir á [[yfirskilvitlegt|yfirskilvitlegum]] hlutum. Upp hefst barátta á milli Drakúla, sem nýtur aðstoðar vistmanns á hælinu og Van Helsing, sem grunar blóðsugu þó hann viti ekki hver hún er. Baráttan endar að lokum með dauða Lucy. Á meðan hefur Jonathan tekist að sleppa úr kastalanum og dvelst á [[heilsuhæli]] eftir [[taugaáfall]]. Hann hefur talið sér trú um að atburðirnir í kastalanum séu hugarspuni hans en Jonathan og Mina eru núna gift. Van Helsing og Mina hittast og í gegnum bréfaskriftir á milli Minu og Lucy auk dagbóka Jonathans átta þau sig á að það er Drakúla greifi sem er valdur að dauða Lucy. Drakúla ræðst á Minu og lætur hana drekka af blóði sínu og þar með ganga í lið með sér gegn vilja hennar. Van Helsing og félagar elta greifann uppi um alla London en hann kemst undan og heldur aftur heim til Transylvaniu. Helsing og félagar halda humátt á eftir honum og taka Minu með sér. Eftir mikið blóðbað tekst að lokum að ráða niðurlögum greifans og þar með frelsa Minu undan [[álög]]um hans. == Í kvikmyndum == [[Mynd:Bela Lugosi as Dracula, anonymous photograph from 1931, Universal Studios.jpg|thumb|right|Bela Lugosi í hlutverki Drakúla greifa í klassískri kvikmynd frá árinu 1931.]] Sagan af Drakúla greifa hefur verið kvikmynduð tugum sinnum í gegnum tíðina. Sú fyrsta var þögla myndin ''[[Nosferatu]]'' eftir [[F. W. Murnau]] frá 1922 en til að komast framhjá höfundarétti var nöfnum breytt frá bókinni. Ekkja Stokers, [[Florence Stoker]], fór samt í mál við framleiðandann og vann. Best þekkta opinbera kvikmyndaútgáfa sögunnar er líklega ''[[Drakúla (kvikmynd frá 1931)|Dracula]]'' frá árinu [[1931]] en hún skaut [[Bela Lugosi]] uppá stjörnuhimininn sem síðan eyddi ævinni í að leika blóðsugur. Af nýrri kvikmyndum sem byggja á sögunni má nefna ''[[Drakúla (kvikmynd frá 1992)|Bram Stoker's Dracula]]'' í leikstjórn [[Francis Ford Coppola]] frá árinu [[1992]]. Hún skartar leikurum á borð við [[Gary Oldman]], [[Winona Ryder]], [[Anthony Hopkins]] og [[Keanu Reeves]]. Myndin hlaut þrjú [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]] auk þess sem hún var tilnefnd í einum flokki til viðbótar. ==Íslenskar þýðingar== ''Drakúla'' kom fyrst út í íslenskri þýðingu [[Valdimar Ásmundsson|Valdimars Ásmundssonar]] árið 1901 undir titlinum ''[[Makt myrkranna]]''. Þessi þýðing var töluvert frábrugðin frumtexta Stokers og innihélt ýmis atriði sem ekki er að finna í upphaflegu skáldsögunni. Hún er talin byggð á sænskri endursögn af ''Drakúla'', ''Mörkets makter'', sem hafði birst sem framhaldssaga í Svíþjóð.<ref>{{Vefheimild|titill=Íslenska þýðingi af Drakúla reyndist ólíkt frumverkinu og mun erótískari|url=https://www.dv.is/fokus/2022/08/06/islenska-thydingi-af-drakula-reyndist-olikt-frumverkinu-og-mun-erotiskari/|útgefandi=[[DV]]|dags= 6. ágúst 2022 |skoðað=30. nóvember 2025}}</ref> Þýðing á frumtexta ''Drakúla'' eftir Gerði Sif Yngvarsdóttur kom út á íslensku árið 2013.<ref>{{Vefheimild|titill=Hrollvekjan Makt myrkranna: Drakúla heillar enn|url=https://kjarninn.is/skyring/2016-10-29-hrollvekjan-makt-myrkranna-drakula-heillar-enn/|útgefandi=[[Kjarninn]]|dags=30. október 2016|skoðað=30. nóvember 2025|höfundur=Bára Huld Beck}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Bókaárið 1897]] [[Flokkur:Drakúla| ]] [[Flokkur:Írskar skáldsögur]] [[Flokkur:Vampírur]] qvikbgl6rpxanwfxzxuilwgwtcdsfg1 0 38586 1959387 1865592 2026-04-09T21:37:35Z Akigka 183 1959387 wikitext text/x-wiki {{Eyða|Óþarfur listi: Nöfnin koma fyrir í sniðinu Norræn goðafræði}} == Alsviður == == Auðhumla (Auðumla, Auðumbla) == == Árvakur == == Eikþyrnir == == Fáfnir == Fáfnir<ref>http://www.heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lsunga_saga</ref> er sonur dvergkonungsins Hreiðmars. bræður hans eru Regin, Ótr, Lyngheiðr go Lofnheiðr. Sagan segir að Óðinn, Loki og Hænir hafi á leið sinni mætt Ótr, sem hafði brugðið sér í líki oturs yfir daginn. Loki drepur Otr og flær hann. Æsirnir koma að heimkynnum Hreiðmars og um kvöldið sýna þeir skinnið af otrinum sem þeir drápu. Hrieiðmar og hinir synir hans Fáfnir og Regin taka Æsina til fanga og halda þeim þar til að Loki hefur safnað saman lausnarféi. Loki verður sér úti um gullið ásamt hringnum Andvaranaut með því að fanga dverginn Andavara og neyða hann til að láta gullið og hringinn af hendi. Andvari setur álög á gullið og hringinn sem gera að verkum að hver sá sem hringinn og gullið eigi muni deyja. Fáfnir drepur faðir sinn til að eignast gullið sjálfur og varð mjög illskeyttur og gráðugur. Fáfnir heldur því næst til óbyggða með fjársjóð sinn og verður að endanum að dreka (holdgerfingur græðgi) til að vernda fjarsjóð sinn. Fáfnir er síðar drepinn af Sigurði fáfnisbana. == [[Fenrisúlfur]] (Hróðvitnir, Fánagandr) == [[Fenrisúlfur]] er eitt af þremur afkvæmum [[Loki|Loka]] og tröllkonunnar [[Angurboða|Angurboðu]]. Systkini hans eru [[Miðgarðsormur]] (Jörmundgandr) og [[Hel]]. Í ragnarökum segir völuspá að Fenrisúlfur losni úr fjötrum sínum og verða svo stór að gin hans nær frá jörðu og upp í himinn er hann gapir. Fenrisúlfur mun berjast við Óðinn í ragnarrökum og mun vega hann. == Freki == Freki er annar af tveimur úlfum Óðins. == Garmur == == Geri == Geri er annar af tveimur úlfum Óðins. == Gullfaxi == == Gullkambi == == Gullinbursti == == Gullinkambi == == Gulltoppur == == Hati == == Heiðrún == == Hildisvíni == == Huginn == == Hveðrungur == Hveðrungur er viðurnefni á [[Loki|Loka]]. samanber 55. vísu í [[Völuspá]] þar sem að [[Víðar (norræn goðafræði)|Víðar]] (sonur [[Óðinn|Óðins]]) drepur [[Fenrisúlfur|Fenrisúlf]] sem er kallaður megi Hveðrungs það er sonur [[Loki|Loka]]. == Miðgarðsormur (Jörmungandur) == Miðgarðsormur eða Jörmungandur er skrímsli sem liggur í hafinu og umkringir heiminn og bítur þar í sporð sér. Miðgarðsormur er eitt af þremur afkvæmum [[Loki|Loka]] og gýgunnar [[Angurboða|Angurboðu]]. Systkini hans eru [[Fenrisúlfur]] og [[Hel]]. == Mánagarmur == == Móinn == == Muninn == == Níðhöggur == == Ratatoskur == == Salgófnir == == Skinfaxi == == Skollur == == Sleipnir == == Svaðilfari == == Sæhrímnir == == Viðófnir == [[Flokkur:Skepnur í norrænni goðafræði| ]] 09ibpvegw6h777d9c07f4dn7iw7vn54 0 38777 1959357 1736620 2026-04-09T16:26:36Z TKSnaevarr 53243 1959357 wikitext text/x-wiki '''Michael George Francis Ventris''' ([[12. júlí]] [[1922]] – [[6. september]] [[1956]]) var [[England|enskur]] [[arkitekt]] og sjálfmenntaður [[fornfræðingur]], sem ásamt [[John Chadwick]] réð [[línuletur B]] á árunum [[1951]]-[[1953]]. Ventris lést í bílslysi 34 ára að aldri. Rannsóknir Ventris og Chadwicks birtust í bókinni ''Documents in Mycenaean Greek'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1956, 2. útg. 1974). Athugasemdir Ventris voru gefnar út að honum látnum í bókinni ''Work notes on Minoan language research and other unedited papers'' (Rome: Edizioni dell'Ateneo, 1988). == Frekari fróðleikur == * Chadwick, John, ''The Decipherment of Linear B'' (Cambridge: Cambridge University Press, 1958, 2. útg. 1990). * Robinson, Andrew, ''The Man Who Deciphered Linear B: The Story of Michael Ventris'' (London: Thames & Hudson Ltd, 2002). * Tetlow, S., Harris, B., Roques, D. og Meredith, A.G., ''Michael Ventris Remembered'' (Stowe School, 1984). {{Stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Vemtris, Michael}} [[Flokkur:Enskir arkitektar|Ventris, Michael]] [[Flokkur:Enskir fornfræðingar|Ventris, Michael]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] {{fd|1922|1956}} linvuymzsmd4gxblvmn26f5dtuizyw4 0 41257 1959353 1628857 2026-04-09T16:25:00Z TKSnaevarr 53243 1959353 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Crown princess Astrid 1926.jpg|thumb|right|Ástríður Belgíudrottning]] '''Ástríður Belgíudrottning''', (''Astrid Sofia Lovisa Thyra'') ([[1905]] - [[1935]]) var dóttir [[Karl Svíaprins|Karls Svíaprins]], sem var þriðji sonur [[Óskar II Svíakonungur|Óskars II Svíakonungs]], og [[Ingiborg Danaprinsessa|Ingiborgar Danaprinsessu]], sem var dóttir [[Friðrik VIII|Friðriks VIII Danakonungs]]. ==Fjölskylda== Þann [[4. nóvember]] [[1926]] giftist Ástríður [[Leópold III Belgíukonungur|Leópold Belgíuprins]] og varð hún Belgíudrottning árið [[1934]] þegar tengdafaðir hennar, [[Albert I Belgíukonungur|Albert I]], dó. Ástríði og Leópold varð þriggja barna auðið: *[[Jósefína Karlotta, stórhertogaynja af Lúxemborg|Jósefína Karlotta prinsessa]] (f. [[1927]]), *[[Baldvin Belgíukonungur|Baldvin prins]] (f. [[1930]]- d. [[1993]]), *[[Albert 2. Belgíukonungur|Albert prins]] (f. [[1934]]). Ástríður drottning dó í bílslysi í [[Sviss]] árið [[1935]] {{fd|1905|1935}} [[Flokkur:Bernadotte-ætt]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] 85cvgmrh5iut1l6ofe66kc842qci2ea 0 42258 1959352 1535284 2026-04-09T16:24:40Z TKSnaevarr 53243 1959352 wikitext text/x-wiki [[File:James_Dean-cigarette-full.jpg|thumb|James Dean]] '''James Dean''' ([[8. febrúar]] [[1931]] – [[30. september]] [[1955]]) var [[Bandaríkin|bandarískur]] kvikmynda[[leikari]], sem öðlaðist heimsfrægð fyrir leik sinn í kvikmyndinni ''[[Rebel Without a Cause]]'' um miðjan sjötta áratuginn. Hann varð fyrirmynd ungmenna á [[Vesturlönd]]um. Dean lést með sviplegum hætti í bílslysi árið [[1955]]. ==„Bölvun“ Little Bastard== James Dean keypti bílinn (Porsche 550 Spyder) sem hann lést í þann 21. september árið 1955 og kallaði hann „Little Bastard“. Margir af vinum og vandamönnum hans lýstu því hvernig þau fengu einhverja ónotatilfinningu af því að horfa á bílinn og reyndu því að fá hann ofan af því að aka honum. Á meðal þeirra var stórleikarinn Alec Guinness sem sagði að "ef hann færi í þennan bíl á hann eftir að deyja eftir viku." Sjö dögum síðar lést Dean í alvarlegu bílslysi. Brakið og varahlutir úr bílnum voru seldir til ýmissa áhugasamra safnara, en lentu margir af nýju eigundunum og fólk sem kom nálægt brakinu í slysum og talið er að bílinn eigi sök á dauða að minnsta kosti þriggja annarra. Þar fyrir utan hafa orðið mörg óútskýranleg slys og áttu þau sér öll stað á aðeins fimm ára fresti. Að lokum hvarf bílinn á dularfullan hátt árið 1960. Telja því margir að hér hafi verið bölvun á ferð. {{stubbur|æviágrip|leikari}} {{DEFAULTSORT:Dean, James}} {{fd|1931|1955}} [[Flokkur:Bandarískir leikarar]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] 6lk05oim34oqyqa9e9tv7pt55jjcpna 0 43961 1959360 1774008 2026-04-09T16:27:23Z TKSnaevarr 53243 1959360 wikitext text/x-wiki [[Mynd:%D0%9C%D0%B5%D0%B6%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%9B%D0%B5%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4%D0%BE-%D0%BF%D1%80%D0%B5%D0%BC%D0%B8%D1%8F_18.jpg|thumb|right|Díana prinsessa.]] '''Lafði Diana Spencer''' (fædd ''Diana Frances Spencer)'' betur þekkt sem '''Díana prinsessa''' ([[1. júlí]] [[1961]] - [[31. ágúst]] [[1997]]) var fyrsta eiginkona [[Karl Bretaprins|Karls Bretaprins]] og móðir prinsanna [[Vilhjálmur Bretaprins|Vilhjálms]] og [[Harry Bretaprins|Harry]]. Hún var yngsta dóttir Edward John Spencers sem seinna hlaut [[nafnbót]]ina [[John Spencer, 8. jarl af Spencer]] og fyrri eiginkonu hans [[Frances Shand Kydd|Frances Spencer, greifynju af Althrop]]. Þau skildu þegar Díana var 6 ára og hafði skilnaðurinn mikil áhrif á hana. Hugur Díönu hneigðist ekki til langskólanáms en hún var hæfileikarík í dansi, tónlist og íþróttum. Árið 1978 fluttist hún til London þar sem hún deildi íbúð með nokkrum öðrum og vann ýmis störf t.d. á leikskóla. Díana og Karl trúlofuðu sig árið 1981 eftir stutt tilhugalíf og þann 29. júlí sama ár fór brúðkaup þeirra fór fram og í kjölfarið hlaut hún titilinn Prinsessa af Wales. Hjónin eignuðust tvo syni, prinsana Vilhjálm (1982) og Harry (1984). Hjónaband Karls og Díönu var stormasamt og litaðist af erfiðleikum og framhjáhaldi. Þau héldu hvort í sína áttina árið 1992 en hjónabandið endaði formlega með lögskilnaði árið 1996. Díana tók að sér ýmsar konunglegar skyldur sem prinsessa af Wales og var fulltrúi [[Elísabet 2. Bretadrottning|Elísabetar drottningar]] í störfum víðs vegar um ríki [[Breska samveldið|Breska samveldisins]] og vakti óhefðbundin nálgun hennar á góðgerðarstörf athygli. Störf hennar beindust upphaflega einkum að börnum og unglingum en hún varð síðar þekkt fyrir stuðning sinn við alnæmissjúka og baráttu gegn jarðsprengjum. Í upphafi frægðar sinnar var feimni Díönu umtöluð en útgeislun hennar og vinsemd átti sinn þátt í að Díana varð fljótt afar vinsæl meðal almennings. Díana var löngum eitt helsta viðfangsefni blaðaljósmyndara og var jafnframt talin leiðandi í tísku á níunda og tíunda áratugnum. Díana lést í bílslysi í [[París]] þann 31. ágúst 1997. == Heimild == * Fyrirmynd greinarinnar var „''Diana, Princess of Wales''“ á [[Enska|ensku]] útgáfu [[Wikipedia]]. Skoðað 5. desember 2020. [[Flokkur:Prinsessur af Wales]] [[Flokkur:Windsor-ætt]] {{fd|1961|1997}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] fs8z3hafq3au4pjx5pt9f3wevdjulrl 0 52419 1959313 1951252 2026-04-09T13:17:43Z ~2026-21865-63 115336 Einkalíf hlekkur benti ekki á kvikmyndina 1959313 wikitext text/x-wiki '''Þráinn Bertelsson''' (f. [[30. nóvember]] [[1944]]) er [[Ísland|Íslenskur]] [[leikstjóri]], fyrrum [[þingmaður]] og [[rithöfundur]]. Hann hefur gert sjö kvikmyndir í fullri lengd, þar á meðal líf-þríleikinn ([[Nýtt líf]], [[Dalalíf]], [[Löggulíf]]), verðlaunamyndina [[Magnús (kvikmynd)|Magnús]], leikstýrt einu [[Áramótaskaup 1982|áramótaskaupi]] (og gert handrit við annað [[Áramótaskaup 1983|skaup]]) og skrifað bækur. [[Alþingi]] veitti Þráni fyrstum kvikmyndagerðarmanna heiðurslaun Alþingis. Þráinn var kosinn á Alþingi í [[Alþingiskosningar 2009|alþingiskosningunum 2009]] fyrir [[Borgarahreyfingin|Borgarahreyfinguna]] en fjórum mánuðum seinna sagði hann sig úr flokknum og árið [[2010]] gekk hann í [[Vinstrihreyfingin – grænt framboð|Vinstri græna]]. Hann gaf ekki aftur kost á sér í [[Alþingiskosningar 2013|alþingiskosningunum 2013]]. Hann var einnig tilnefndur af Evrópsku kvikmyndaakademíunni til þrigga Evrópuverðlauna (Felix) fyrir kvikmyndina [[Magnús (kvikmynd)|Magnús]], fyrir besta handrit, bestu kvikmynd og bestu framleiðsluna. Þráinn Bertelsson hlaut heiðursverðlaun [[Edduverðlaunin 2022|Eddunnar árið 2022]]. Einnig árið [[2022]] gaf Þráinn Íslensku þjóðinni allar kvikmyndir sínar að gjöf er þær fóru í stafræna endurvinnun.<ref>{{Cite web|url=https://klapptre.is/2022/12/01/thrainn-bertelsson-faerir-thjodinni-myndir-sinar-ad-gjof/|title=Þráinn Bertelsson færir þjóðinni myndir sínar að gjöf|date=2022-12-01|website=Klapptré|language=is|access-date=2024-06-20}}</ref> == Kvikmyndir == * ''[[Jón Oddur & Jón Bjarni|Jón Oddur og Jón Bjarni]] (1981)'' * ''[[Áramótaskaup 1982]] (1982)'' * ''[[Nýtt líf]] (1983)'' * ''[[Áramótaskaup 1983]]'' (1983) Aðeins handritshöfundur * ''[[Dalalíf]] (1984)'' * ''[[Skammdegi]] (1985)'' * ''[[Löggulíf]] (1985)'' * ''[[Magnús (kvikmynd)|Magnús]] (1989)'' * ''[[Einkalíf (kvikmynd)|Einkalíf]] (1995)'' * ''[[Sigla himinfley]] (1996)'' ==Tilvísanir== <references/> {{Kvikmyndir eftir Þráin Bertelsson}} {{stubbur|æviágrip|kvikmynd|ísland}} [[Flokkur:Íslenskir kvikmyndaleikstjórar]] [[Flokkur:Íslenskir leikstjórar]] [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1944]] [[Flokkur:Ritstjórar Þjóðviljans]] [[Flokkur:Þingmenn Borgarahreyfingarinnar]] [[Flokkur:Þingmenn Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum í Reykjavík]] c6sgzwu9q0wwzmc6s93ejcb7qpuzk84 0 52739 1959435 1928746 2026-04-10T06:48:40Z Numberguy6 52085 Hnit 1959435 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Holar07.jpg|right|thumb|400px|Mynd af hinni nýju Auðunarstofu um sumar.]] '''Auðunarstofa''' eða '''Timburstofan''' var reist á [[Hólar í Hjaltadal|Hólum]] á árunum [[1316]] til [[1317]] og stóð í tæp 500 ár eða uns hún var rifin [[1810|árið 1810]].<ref>{{Vefheimild|url=https://skraning.minjastofnun.is/Verkefni_1142.pdf|titill=Hólar í Hjaltadal: Fornleifaskráning|höfundur=Katrín Gunnarsdóttir|útgefandi=Byggðasafn Skagfirðinga|mánuður=apríl|ár=2000|bls=7}}</ref> [[Auðunn rauði|Auðunn rauði Þorbergsson]], biskup á Hólum, hafði með sér viði í timburstofuna, þegar hann kom til Íslands 1315. Viðirnir voru dregnir að vetrarlagi frá Seleyri í [[Borgarfjörður|Borgarfirði]], yfir [[Stórisandur|Stórasand]], til Hóla, þar sem timburstofan var reist.<ref>{{Cite web|url=http://www.guidetoiceland.is/talk-to-locals/article/regina/holar-in-hjaltadalur-in-north-iceland|title=The historic Hólar in Hjaltadalur, the Episcopal See and Nýibær Turf House in North-Iceland|website=Guide to Iceland|language=en|access-date=2025-09-11}}</ref> Timburstofan var hluti af staðarhúsunum á Hólum, stóð fast sunnan við kirkjugarðinn. Hún var tvískipt, annars vegar [[bjálkahús]] eða [[stokkahús]], þ.e. hin eiginlega timburstofa, og hins vegar [[stafverk]]shús sem var sambyggt timburstofunni.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.glaumbaer.is/static/files/Skjol/xvi-traditional-building-methods.pdf|titill=Traditional Building Methods|höfundur=Sigríður Sigurðardóttir|útgefandi=Skagafjörður Heritage Museum|ár=2012|tungumál=en|bls=3, 8}}</ref> Stafverkshúsið var á tveimur hæðum, var neðri hæðin stundum kölluð Anddyr eða Forstofa, og sú efri Studium eða Studiumloft. Hugsanlegt er að [[svalagangur]] hafi í öndverðu verið meðfram Timburstofunni. Nafnið Auðunarstofa kemur fyrst fyrir í [[Jón Espólín|Árbókum Espólíns]], þegar sagt er frá niðurrifi stofunnar árið 1810. Árið 1995 orðaði [[Bolli Gústavsson]] [[vígslubiskup]] þá hugmynd í [[Hólanefnd]] að láta endurgera Auðunarstofu á Hólum. Tókst með samvinnu íslenskra og norskra aðila að koma því í kring, og var Auðunarstofa hin nýja fullfrágengin sumarið 2002. Húsið er allnákvæm endurgerð stofunnar fornu, að öðru leyti en því að stafverkshlutinn er nokkru stærri, til þess að auka notagildi hússins.<ref>{{Vefheimild|url=https://timarit.is/page/6595692?iabr=on#page/n7/mode/2up|titill=Hornsteinn lagður á Hólum|útgefandi=Feykir|mánuður=ágúst|ár=2001}}</ref> == Tilvísanir == {{Reflist}} ==Heimildir== * Þorsteinn Gunnarsson et al., ''Um Auðunarstofu'' (Reykjavík: Hólanefnd, 2004). {{hnit|65.73422|-19.11448|region:IS|display=title}} {{stubbur|Mannvirki|Ísland}} [[Flokkur:Sveitarfélagið Skagafjörður]] [[Flokkur:Mannvirki á Íslandi]] 6g1arwfw68aodk7prpvsowf1ejqz0dy 0 53388 1959439 1930385 2026-04-10T09:09:01Z ~2026-22076-61 115378 Smá stafsetning 1959439 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Pretty flamingos - geograph.org.uk - 578705.jpg|thumb|230px|Vindmyllur í [[Norðvestur-England]]i. Vindmyllur umbreyta [[vindorka|vindorku]] í rafmagn.]] '''Endurnýjanleg orka''' er [[orka]] sem kemur frá [[endurnýjanleg auðlind|endurnýjanlegri orkulind]] sem minnkar ekki, heldur endurnýjar sig stöðugt þegar tekið er af henni og helst þannig í jafnvægi. Endurnýjanlegar orkulindir eru til dæmis [[sólarljós]], [[vindur]], hreyfingar [[vatn]]s og [[jarðhiti]].<ref>{{cite journal |last1=Owusu |first1=Phebe Asantewaa |last2=Asumadu-Sarkodie |first2=Samuel |title=A review of renewable energy sources, sustainability issues and climate change mitigation |journal=Cogent Engineering |date=2016 |volume=3 |issue=1 |pages=1167990 |doi=10.1080/23311916.2016.1167990 |doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal | last1 = Ellabban | first1 = Omar | last2 = Abu-Rub | first2 = Haitham | last3 = Blaabjerg | first3 = Frede | year = 2014 | title = Renewable energy resources: Current status, future prospects and their enabling technology | journal = [[Renewable and Sustainable Energy Reviews]] | volume = 39 | pages = 748–764 [749] | doi = 10.1016/j.rser.2014.07.113 }}</ref> Nýting endurnýjanlegra orkulinda getur verið [[sjálfbærni|sjálfbær]]; en stundum er hún það ekki, eins og þegar [[lífmassi]] er nýttur hraðar en hann nær að endurnýja sig.<ref name="CarbonBrief1">{{cite web|url=https://www.carbonbrief.org/biomass-subsidies-not-fit-for-purpose-chatham-house|title=Biomass subsidies 'not fit for purpose', says Chatham House|first=Jocelyn|last=Timperly|date=23 February 2017|publisher=Carbon Brief Ltd © 2020 - Company No. 07222041|access-date=31. október 2020|archive-date=6 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201106210822/https://www.carbonbrief.org/biomass-subsidies-not-fit-for-purpose-chatham-house|url-status=live}}</ref><ref name="SciAm">{{cite web |url=https://www.scientificamerican.com/article/congress-says-biomass-is-carbon-neutral-but-scientists-disagree/|title=Congress Says Biomass Is Carbon Neutral but Scientists Disagree - Using wood as fuel source could actually increase CO2 emissions|last1=Harvey|first1=Chelsea|last2=Heikkinen|first2=Niina|date=23 March 2018|publisher=Scientific American|access-date=31. október 2020|archive-date=1 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201101214057/https://www.scientificamerican.com/article/congress-says-biomass-is-carbon-neutral-but-scientists-disagree/|url-status=live}}</ref> Hagnýting endurnýjanlegrar orku á sér oftast stað á stórum skala, en hentar líka fyrir [[dreifbýli]] og [[þróunarland|þróunarlönd]] þar sem orkan skiptir miklu máli fyrir [[þróun]] samfélaga.<ref>{{Cite journal |last=Alazraque-Cherni |first=Judith |date=1 April 2008 |title=Renewable Energy for Rural Sustainability in Developing Countries |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0270467607313956 |url-status=live |journal=Bulletin of Science, Technology & Society |volume=28 |issue=2 |pages=105–114 |doi=10.1177/0270467607313956 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210319030916/https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0270467607313956 |archive-date=19 March 2021 |access-date=2 December 2020 |s2cid=67817602}}</ref><ref>World Energy Assessment (2001). [http://www.undp.org/energy/activities/wea/drafts-frame.html Renewable energy technologies] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070609101755/http://www.undp.org/energy/activities/wea/drafts-frame.html|date=9 June 2007}}, p. 221.</ref> Hagnýting endurnýjanlegrar orku fer oft saman við [[rafvæðing]]u sem hefur ýmsa kosti, meðal annars þann að vera [[hrein orka]] þar sem hennar er neytt í dag .<ref>{{cite journal |last1=Armaroli |first1=Nicola |author-link=Nicola Armaroli |last2=Balzani |first2=Vincenzo |author-link2=Vincenzo Balzani |year=2011 |title=Towards an electricity-powered world |journal=[[Energy and Environmental Science]] |volume=4 |issue=9 |pages=3193–3222 |doi=10.1039/c1ee01249e}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Armaroli |first1=Nicola |last2=Balzani |first2=Vincenzo |year=2016 |title=Solar Electricity and Solar Fuels: Status and Perspectives in the Context of the Energy Transition |journal=[[Chemistry – A European Journal]] |volume=22 |issue=1 |pages=32–57 |doi=10.1002/chem.201503580 |pmid=26584653}}</ref> Frá 2011 til 2021 hefur hlutur endurnýjanlegrar orku í raforkuframleiðslu heimsins vaxið úr 20% í 28%. Á sama tíma hefur hlutur [[jarðefnaeldsneyti]]s minnkað úr 68% í 62% og hlutur [[kjarnorka|kjarnorku]] minnkað úr 12% í 10%. Hlutur vatnsafls minnkaði úr 16% í 15%, en hlutfall vindorku jókst úr 2% í 10%. Hlutfall orku úr lífmassa og jarðhita fór úr 2% í 3%. Uppsett orka er 3.146 gígavött í 135 löndum, og 156 lönd hafa sett lög um endurnýjanlega orku.<ref>{{cite journal |title=Renewables 2022 |journal=Global Status Report |date=14 June 2019 |issue=renewable energies |page=44 |url=https://www.ren21.net/reports/global-status-report/ |access-date=5 September 2022}}</ref> Árið 2021 var nær helmingur aukningar í nýtingu endurnýjanlegrar orku í [[Kína]].<ref>{{Cite web |title=Renewables – Global Energy Review 2021 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-energy-review-2021/renewables |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123021051/https://www.iea.org/reports/global-energy-review-2021/renewables |archive-date=23. nóvember 2021 |access-date=2021-11-22 |website=IEA}}</ref> Á heimsvísu er áætlað að um 10 milljón störf séu í endurnýjanlega orkugeiranum, flest við framleiðslu á [[sólarsella|sólarsellum]].<ref>{{Cite web|title=Renewable Energy and Jobs – Annual Review 2020 |url=https://www.irena.org/publications/2020/Sep/Renewable-Energy-and-Jobs-Annual-Review-2020|access-date=2. desember 2020|website=irena.org|date=29 September 2020 |archive-date=6. desember 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201206154355/https://irena.org/publications/2020/Sep/Renewable-Energy-and-Jobs-Annual-Review-2020|url-status=live}}</ref> Framleiðsla á endurnýjanlegri orku hefur þróast hratt og orðið hagkvæmari og ódýrari um leið og hlutur hennar í heildarorkunotkun heimsins hefur farið vaxandi.<ref>{{cite web|url=https://www2.deloitte.com/insights/us/en/industry/power-and-utilities/global-renewable-energy-trends.html|title=Global renewable energy trends |website=Deloitte Insights|access-date=28. janúar 2019|archive-date=29. janúar 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190129005932/https://www2.deloitte.com/insights/us/en/industry/power-and-utilities/global-renewable-energy-trends.html|url-status=live}}</ref> Stór hluti af nýrri rafmagnsframleiðslu heimsins byggist á endurnýjanlegum orkulindum.<ref>{{Cite web|title=Renewable Energy Now Accounts for a Third of Global Power Capacity |url=https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity|access-date=2. desember 2020|website=irena.org|date=2. apríl 2019 |archive-date=2. apríl 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402133504/https://www.irena.org/newsroom/pressreleases/2019/Apr/Renewable-Energy-Now-Accounts-for-a-Third-of-Global-Power-Capacity|url-status=live}}</ref> Í flestum löndum eru sólarorkuver eða vindorkuver ódýrustu endurnýjanlegu orkukostirnir.<ref name="IEA Renewables 2020">{{cite report | author= IEA | year= 2020 | title= Renewables 2020 Analysis and forecast to 2025 | url= https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | access-date= 27. apríl 2021 | page= 12 | archive-date= 26. apríl 2021 | archive-url= https://web.archive.org/web/20210426063553/https://www.iea.org/reports/renewables-2020 | url-status= live }}</ref> Mörg lönd uppfylla yfir 20% af orkuþörf sinni með endurnýjanlegri orku og í nokkrum fjölda ríkja stendur endurnýjanleg orka undir yfir helmingi raforkuframleiðslu.<ref>{{Cite journal |last1=Ritchie |first1=Hannah |last2=Roser |first2=Max |last3=Rosado |first3=Pablo |date=2020-11-28 |title=Energy |url=https://ourworldindata.org/renewable-energy |journal=Our World in Data}}</ref> Fjögur lönd framleiða 100% af sinni raforku með endurnýjanlegri orku: [[Albanía]], [[Paragvæ]], [[Ísland]] og [[Lýðstjórnarlýðveldið Kongó]].<ref>{{Cite web |last=Sensiba |first=Jennifer |date=2021-10-28 |title=Some Good News: 10 Countries Generate Almost 100% Renewable Electricity |url=https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211117140228/https://cleantechnica.com/2021/10/28/some-good-news-10-countries-generate-almost-100-renewable-electricity/ |archive-date=17 November 2021 |access-date=2021-11-22 |website=CleanTechnica}}</ref> Áætlað er að markaðurinn fyrir endurnýjanlega orku muni vaxa hratt á [[2021-2030|3. áratug]] 21. aldar. Samkvæmt [[Alþjóðaorkustofnunin]]ni þurfa 90% af raforkuframleiðslu heimsins að koma frá endurnýjanlegum orkulindum ef takast á að ná [[kolefnishlutleysi]] fyrir árið 2050.<ref name=":0">{{Cite web |title=Net Zero by 2050 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/net-zero-by-2050 |access-date=2023-03-19 |website=IEA |language=en-GB}}</ref> Sumar rannsóknir benda til þess að skipti yfir í 100% endurnýjanlega orku á öllum sviðum orkunotkunar - raforku, húshitun, flutningum og iðnaði - séu bæði möguleg og fýsileg.<ref name="Bogdanov-2021">{{Cite journal |last1=Bogdanov |first1=Dmitrii |last2=Gulagi |first2=Ashish |last3=Fasihi |first3=Mahdi |last4=Breyer |first4=Christian |date=2021-02-01 |title=Full energy sector transition towards 100% renewable energy supply: Integrating power, heat, transport and industry sectors including desalination |journal=Applied Energy |language=en |volume=283 |pages=116273 |doi=10.1016/j.apenergy.2020.116273 |issn=0306-2619 |doi-access=free}}</ref><ref name="Teske-2019">{{Cite book |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-05843-2 |title=Achieving the Paris Climate Agreement Goals |journal=<!---->|year=2019 |language=en |doi=10.1007/978-3-030-05843-2|isbn=978-3-030-05842-5 |s2cid=198078901 |editor-last1=Teske |editor-first1=Sven }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Jacobson |first1=Mark Z. |last2=von Krauland |first2=Anna-Katharina |last3=Coughlin |first3=Stephen J. |last4=Dukas |first4=Emily |last5=Nelson |first5=Alexander J. H. |last6=Palmer |first6=Frances C. |last7=Rasmussen |first7=Kylie R. |date=2022 |title=Low-cost solutions to global warming, air pollution, and energy insecurity for 145 countries |url=http://xlink.rsc.org/?DOI=D2EE00722C |journal=Energy & Environmental Science |volume=15 |issue=8 |language=en |pages=3343–3359 |doi=10.1039/D2EE00722C |s2cid=250126767 |issn=1754-5692}}</ref> Endurnýjanlegar orkulindir finnast nánast um allan heim, andstætt jarðefnaeldsneyti, sem finnst í vinnanlegu magni aðeins í nokkrum ríkjum. Aukin notkun endurnýjanlegrar orku hefur því veruleg áhrif á [[orkuöryggi]], [[loftslagsbreytingar]] og efnahagslíf einstakra ríkja.<ref name="International Energy Agency 2012">{{cite web |url=https://webstore.iea.org/energy-technology-perspectives-2012 |title=Energy Technology Perspectives 2012 |author=International Energy Agency |year=2012 |access-date=2. desember 2020 |archive-date=28. maí 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200528013114/https://webstore.iea.org/energy-technology-perspectives-2012 |url-status=live }}</ref> Eitt af því sem stendur í vegi fyrir hagnýtingu endurnýjanlegrar orku eru styrkir til vinnslu á jarðefnaeldsneyti.<ref>{{Cite journal|last=Timperley|first=Jocelyn|date=2021-10-20|title=Why fossil fuel subsidies are so hard to kill|url=https://www.nature.com/articles/d41586-021-02847-2|journal=Nature|volume=598|issue=7881 |pages=403–405|doi=10.1038/d41586-021-02847-2|pmid=34671143|bibcode=2021Natur.598..403T|s2cid=239052649|access-date=22. nóvember 2021|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117190044/https://www.nature.com/articles/d41586-021-02847-2|url-status=live}}</ref> Alþjóðlegar skoðanakannanir hafa sýnt mikinn stuðning almennings við endurnýjanlega orkukosti eins og sólarorku og vindorku.<ref name="UNEP">{{cite web |title = Global Trends in Sustainable Energy Investment 2007: Analysis of Trends and Issues in the Financing of Renewable Energy and Energy Efficiency in OECD and Developing Countries |url = http://www.unep.org/pdf/72_Glob_Sust_Energy_Inv_Report_(2007).pdf |website = unep.org |publisher = United Nations Environment Programme |access-date = 13 October 2014 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160304114134/http://www.unep.org/pdf/72_Glob_Sust_Energy_Inv_Report_(2007).pdf |archive-date = 4 March 2016 |page = 3 |year = 2007 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Sütterlin|first1=B.|last2=Siegrist|first2=Michael|date=2017|title=Public acceptance of renewable energy technologies from an abstract versus concrete perspective and the positive imagery of solar power|journal=Energy Policy|volume=106|pages=356–366|doi=10.1016/j.enpol.2017.03.061}}</ref> Árið 2022 gaf Alþjóðaorkustofnunin út tilmæli til aðildarríkja um að fjarlægja lagalegar og fjárhagslegar hindranir sem stæðu í vegi fyrir aukningu framleiðslu á endurnýjanlegri orku, til að ná markmiðinu um kolefnishlutleysi árið 2050.<ref>{{Cite web |title=Executive summary – Renewables 2022 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/renewables-2022/executive-summary |access-date=2023-03-13 |website=IEA |language=en-GB}}</ref> == Skilgreining == Ekki má rugla saman hugtökunum „endur'''nýtan'''legur“ og „endur'''nýjan'''legur“. Orðið „endurnýtanlegur“ vísar til þess að hægt sé að nýta eitthvað aftur. Sem dæmi má nefna [[dagblað|dagblöð]] og [[flaska|flöskur]] sem við förum með til [[endurvinnsla|endurvinnslu]]. Orðið „endurnýjanlegur“ vísar hins vegar til þess að eitthvað endurnýjar sig þegar tekið er af því. Einnig kemur fyrir að hugtökunum „sjálfbær“ og „endurnýjanlegur“ er ruglað saman, en hafa skal í huga að sjálfbærni lýsir því hvernig orkulind er nýtt en endurnýjanleiki lýsir eðli hennar. Ekki er rétt að segja að orka sé endurnýtanleg, og ekki er heldur alveg rétt að segja að orka sé endurnýjanleg. Það sem átt er við þegar talað er um endurnýjanlega orku er að hún komi frá endurnýjanlegri orkulind.<ref>{{vefheimild|url=https://isor.is/jardhiti/endurnyjanlegar-orkulindir/|titill=Endurnýjanlegar orkulindir|vefsíða=ÍSOR|skoðað=21.6.2023}}</ref> Samkvæmt tilskipun [[Evrópusambandið|Evrópusambandsins]] frá árinu [[2009]] er endurnýjanleg orka skilgreind þannig: orka sem ekki kemur frá [[jarðefnaeldsneyti]] heldur úr endurnýjanlegum orkulindum, þ.e.a.s. [[sólin|sól]], [[vindur|vindi]], [[jarðhiti|jarðhita]], [[sjávarfallaorka|haforku]], [[lofthiti|lofthita]], varma úr grunn- og yfirborðsvatni og [[vatnsorka|vatnsorku]], [[lífmassi|lífmassa]], [[haugagas|hauggas]]i, [[skólphreinsun|skolphreinsistöðvum]] og [[lífgas]]i.<ref>http://www.eutrainingsite.com/download/newsletter_june_2009.pdf{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}, skoðað 1.apríl 2010</ref> == Orkulindir == Orkulindir jarðefna, þ.e. [[olía|olíu]], [[kol]]a og [[gas]]s, teljast ekki endurnýjanlegar sökum þess hversu langur nýmyndunartími þeirra er miðað við nýtingarhraðann.<ref>http://www.landsvirkjun.is/i-orkuumraedunni/nr/780{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Ekki er vitað með nákvæmni hversu langan tíma jarðefnaeldsneyti er að myndast, en ljóst er að um er að ræða þúsundir eða milljónir ára, eftir aðstæðum. Flest ef ekki öll lönd eru mjög háð jarðefnaeldsneyti, en sökum þess hversu hratt gengur á þær birgðir sem til eru, með tilheyrandi verðhækkunum, sem og losun [[koltvísýringur|koltvísýrings]] (CO2) við [[bruni|bruna]] þess, hefur þörfin fyrir endurnýjanlega orkugjafa aukist til muna undanfarin ár.<ref>http://www.geotech.org/survey/geotech/Oil.pdf, skoðað 1.apríl</ref> === Jarðhiti === [[Mynd:NesjavellirPowerPlant edit2.jpg|thumb|Jarðhiti er endurnýjanleg orkuauðlind sé hún nýtt á sjálfbæran hátt ([[Nesjavallavirkjun]])]] {{Aðalgrein|Jarðhiti}} Hugtakið jarðhiti er í dag fyrst og fremst notað um það fyrirbæri þegar heitt vatn og gufa koma upp úr jörðinni á svokölluðum jarðhitasvæðum, auk fyrirbæra sem tengjast þessu, s.s. efnaútfellingar. Þessi svæði skiptast í [[lághitasvæði|lág-]] og [[háhitasvæði]]. Forsenda jarðhita í þessum skilningi er að jarðskorpan sé gljúp sem gerir vatni kleift að hripa niður og flytja svo með sér varmaorku frá neðri jarðlögum. Hitastigið hækkar eftir því sem neðar dregur og á það sérstaklega við á [[eldstöð|eldfjallasvæðum]] og [[heitur reitur|heitum reitum]] líkt og á [[Ísland]]i.<ref>{{vísindavefurinn|2687|Hvað er jarðhiti?|höfundur=Guðmundur Pálmason|dags=25.9.2002}}</ref> Orðið „jarðvarmi“ er notað um orkuna þegar greina þarf á milli jarðhitans sem almenns fyrirbæris og orkunnar sem berst með [[vatn]]i og [[gufa|gufu]] upp til yfirborðsins.<ref>{{cite book|author=Guðmundur Pálmason|year=2005|title=Jarðhitabók Eðli og nýting auðlindar|publisher=Hið íslenska bókmenntafélag}}</ref> === Vatnsorka === {{Aðalgrein|Vatnsafl}} [[Mynd:ThreeGorgesDam-China2009.jpg|thumb|right|Þriggjagljúfrastíflan í Kína.]] [[Vatn]] er orkumiðill og vatnsorka sú orka sem vatn býr yfir á vissum stað í náttúrulegri [[hringrás vatns|hringrás]] sinni, en mikil orka felst í [[vatnsfall|vatnsföllum]]. Fyrir tilstuðlan sólarinnar gufar vatn í sífellu upp af jörðinni. Við það að kólna þéttist gufan í [[ský]], sem aftur skilar sér til jarðar sem úrkoma. Vatn sem rennur til sjávar ber orku sem fólgin er í falli þess. Þetta er sú orka sem beisluð er með [[vatnsaflsvirkjun]]um.<ref>http://www.landsvirkjun.is/media/fraedsla/samk_veggspj_1_solarorka_A4.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305235411/http://www.landsvirkjun.is/media/fraedsla/samk_veggspj_1_solarorka_a4.pdf |date=2016-03-05 }}, sótt 5.apríl 2010</ref> Vatnsafl er virkjað til þess að framleiða rafmagn. Það er gert þannig að vatnið er látið falla, og þungi þess og fallhæð nýtt til þess að knýja hverfla. Því meira vatnsmagn og fallhæð, því meiri orka. Sögulega hefur mest af raforkuvinnslu með vatnsaflsvirkjunum farið fram með því að reisa stórar [[stífla|stíflur]] með [[miðlunarlón]]um.<ref>{{Cite journal|last1=Moran |first1=Emilio F. |last2=Lopez|first2=Maria Claudia|last3=Moore|first3=Nathan|last4=Müller|first4=Norbert |last5=Hyndman|first5=David W.|date=2018|title=Sustainable hydropower in the 21st century |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|volume=115|issue=47|pages=11891–11898 |doi=10.1073/pnas.1809426115|pmid=30397145|issn=0027-8424|pmc=6255148|bibcode=2018PNAS..11511891M |doi-access=free}}</ref> Stærstu stíflur heims eru [[Þriggjagljúfrastíflan]] og [[Baihetan-stíflan]] í Kína, og [[Itaipu-stíflan]] milli Brasilíu og Paragvæ. Fjöldi [[smávirkjun|smávirkjana]] og [[örvirkjun|örvirkjana]] fer vaxandi um allan heim. Í Kína eru yfir 45.000 slíkar virkjanir.<ref>{{cite web |url=https://www.irena.org/DocumentDownloads/Publications/RE_Technologies_Cost_Analysis-HYDROPOWER.pdf |title=DocHdl2OnPN-PRINTRDY-01tmpTarget |access-date=26 March 2019 |archive-date=9. nóvember 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109085415/https://www.irena.org/documentdownloads/publications/re_technologies_cost_analysis-hydropower.pdf |url-status=dead }}</ref> Margar smávirkjanir eru [[rennslisvirkju|rennslisvirkjanir]] sem hafa ekkert miðlunarlón.<ref>{{cite web|title=Run-of-the-river hydroelectricity|url=https://energyeducation.ca/encyclopedia/Run-of-the-river_hydroelectricity |last=Afework|first=Bethel|date=3 September 2018|work=Energy Education|access-date=27. apríl 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190427184803/https://energyeducation.ca/encyclopedia/Run-of-the-river_hydroelectricity|archive-date=27. apríl 2019|url-status=live}}</ref> === Vindorka === {{Aðalgrein|Vindorka}} [[Mynd:Global_Map_of_Wind_Power_Density_Potential.png|thumb|right|Kort sem sýnir möguleika til vindorkuvinnslu.]] Vindorka er orka á formi [[hreyfiorka|hreyfiorku]] sem vindurinn felur í sér og á uppruna í geislum sólar. Maðurinn hefur beislað þessa orku í vel yfir 5500 ár, upphaflega með seglum báta og skipa. Talið er að fyrstu vindmyllurnar hafi verið hannaðar á 7. öld e.Kr., en þær gerðu mönnum kleift að nýta þessa orku til þess að mala korn og dæla vatni á milli staða. Síðar var farið að nota hana til þess að knýja ýmsan vélbúnað. Það var þó ekki fyrr en upp úr aldamótunum 1900 að vindmyllur voru fyrst notaðar til rafmagnsframleiðslu. Þróun vindmylla var hæg allt til ársins 1990 þegar stórt stökk varð í kjölfar umræðna um umhverfismál. Vindorka er ókeypis og ótæmandi orkulind sem hefur ýmsa kosti varðandi nýtingu. Hún er vissulega ódýr virkjunarkostur, veldur lítilli röskun á umhverfi og er almennt talin umhverfisvæn (þótt sumir setji fyrirvara við þá ályktun).<ref>{{vefheimild|url=https://www.vb.is/skodun/hvad-ef-ekki-andar-vindum-/|titill=Hvað ef ekki andar vindum þýðum?|höfundur=Þórður Gunnarsson|vefsíða=Viðskiptablaðið|dags=1. apríl 2023|skoðað=21.6.2023}}</ref><ref>{{vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212154651d/hid-skituga-leyndar-mal-vindorkunnar|titill=Hið skítuga leyndarmál vindorkunnar|höfundur=Ágústa Ágústsdóttir|dags=11. september 2021|vefsíða=Vísir.is|skoðað=21.6.2023}}</ref> Þó eru ýmsir vankantar á og má þar helst nefna hversu óstöðug orkulind vindurinn er og hversu illa [[vindmylla|vindmyllur]] endast. Vindmylla þarf lágmarks [[vindhraði|vindhraða]] um 4 m/s til þess að framleiða rafmagn og nær fullum afköstum við 15 m/s. Þeim heldur hún að 25 m/s en þá aftengist hún þar til vindhraði er kominn niður undir 20 m/s. Það getur því verið vandasamt að finna góða staðsetningu fyrir vindorkuver og þar að auki er nauðsynlegt að hafa varaaflstöð til þess að tryggja stöðuga orku. === Sólarorka === {{Aðalgrein|Sólarorka}} [[Mynd:World_GHI_Solar-resource-map_GlobalSolarAtlas_World-Bank-Esmap-Solargis.png|thumb|right|Kort sem sýnir styrk [[ágeislun]]ar sólar á heimsvísu.]] [[Sólin]] gefur á hverri sekúndu frá sér um <math>3,9 \cdot 10^{26}</math> júl af orku á formi [[rafsegulgeislun]]ar. Til samanburðar samsvarar heildarorkuframleiðsla á jörðinni á ári því sem sólin framleiðir á einum billjónasta hluta úr sekúndu. Þessi orka er kölluð sólarorka og hluti af henni streymir til jarðar. [[Andrúmsloft jarðar|Gufuhvolfið]] endurkastar svo eða gleypir flestalla skaðlega geisla áður en þeir ná til yfirborðs jarðar. <ref>{{cite book|author=Gordon J. Aubrecht|year=2006|title=Energy Physical, Environmental, and Social Impact|url=https://archive.org/details/energyphysicalen0000aubr_3rded|publisher=Pearson Prentice Hall|isbn=0-13-093222-1}}</ref> Sólarorkan er uppspretta allra orkulinda jarðar að undanskildum jarðhitanum og [[kjarnorka|kjarnorku]]. Hún er orkan sem drífur veðrakerfi og hafstrauma jarðar og því má rekja upptök vind- og vatnsorku til sólarinnar. Sama gildir um þá orku sem losnar við brennslu [[tré|trjáa]] og [[jurt|plantna]], því sú orka er í raun sólarorkan sem plönturnar beisluðu við vöxt sinn. Þetta gildir einnig um jarðefnaeldsneyti enda myndast það úr gömlum jurtaleifum og má þess vegna rekja til sólar.<ref>http://www.sesseljuhus.is/Template1.asp?SID_NR=556&VS=1VS1.asp {{Webarchive|url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20070502132656/www.sesseljuhus.is/Template1.asp?SID_NR=556&VS=1VS1.asp |date=2007-05-02 }}, skoðað 5.apríl 2010</ref> Hægt er að nýta sólarorku á ýmsa vegu, bæði í iðnaði og á heimilum, til dæmis til hitunar vatns og lýsingar. Sólarljósið er þó ekki stöðugt og orkumagnið á hverjum stað misjafnt. Það fer eftir hnattstöðu, árstíma, tíma dags og veðráttu og því hentar best að beisla þessa orku á sólríkari svæðum.<ref>{{cite web |url=http://tonto.eia.doe.gov/kids/energy.cfm?page=solar_home-basics |title=Geymd eintak |access-date=2010-04-13 |archive-date=2010-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100323012033/http://tonto.eia.doe.gov/kids/energy.cfm?page=solar_home-basics |url-status=dead }}</ref> === Lífmassi === [[Mynd:Hampur1.jpeg|thumb|Dæmi um framleiðslu lífmassa, hampræktun á Möðruvöllum 2008]] {{aðalgrein|Lífmassi}} Lífmassi er í grunninn lífrænt efni sem gengur af í líffræðilegum ferlum.<ref>http://www.calderasybiomasa.com/is/que-es-la-biomasa/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221020090649/http://www.calderasybiomasa.com/is/que-es-la-biomasa/ |date=2022-10-20 }}, skoðað 12.apríl 2010</ref> „Þegar rætt er um lífmassa sem orkulind er yfirleitt átt við afurðir eða aukaafurðir úr skógrækt og landbúnaði, en [[etanól]], [[metan]] og [[lífdísill]] eru helstu miðlar lífmassaorku. Því kemur ekki á óvart að þau lönd sem komin eru einna lengst í þróun á lífmassa sem [[eldsneyti]] í stað jarðefnaeldsneytis eru [[Brasilía]], þar sem [[sykurreyr]] er hráefnið og [[Svíþjóð]] og [[Finnland]], þar sem skóglendi er mikið. Fleiri lönd standa þó einnig framarlega í þessum efnum.“ <ref>http://www.mbl.is/mm/gagnasafn/grein.html?radnr=1151568, sótt 12.apríl 2010</ref> Lífmassi er meðal þeirra orkugjafa sem munu koma í stað jarðefnaeldsneytis til að draga úr aukningu gróðurhúsaáhrifa. Með því að vinna gas úr sorpi og búfjáráburði er einnig dregið úr losun metans sem er mjög virk [[gróðurhúsalofttegund]], og afgangar úr grisjun skóga og timburvinnslu eru mikilvægt hráefni. [[Úrgangur]] sem til fellur dugir þó skammt. Á Íslandi kemur til greina að hirða lífmassa af túnum eða rækta [[tún]] sérstaklega með tegundum eins og [[strandreyr]], [[bygg]]i og [[alaskalúpína|alaskalúpínu]]. Víði ætti að mega rækta með góðum árangri. Minni líkur eru á að rækta megi olíujurtir til að fá [[dísilolía|dísileldsneyti]].<ref>http://www.landbunadur.is/landbunadur/wgsamvef.nsf/0/f576196d6d2cbbaf002571010047ed48/$FILE/41.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304221517/http://www.landbunadur.is/landbunadur/wgsamvef.nsf/0/f576196d6d2cbbaf002571010047ed48/$FILE/41.pdf |date=2016-03-04 }}, sótt 12.apríl 2010</ref> Orkan sem fæst úr lífmassa er ekki jafn þétt og sú úr jarðefnaeldsneyti og því þarf aukna tækni til þess að lífmassaorka sé samkeppnisfær. Því er ljóst að landbúnaðurinn og iðnaður þarf meiri gróður og hagkvæmari vinnslu til þess að unnt sé að auka notkun lífmassa. Mögulegar afurðir úr lífmassa er eldsneyti í vökva- og gasformi auk fleiri gagnlegra efnasambanda sem nú eru framleidd úr jarðefnum.<ref>http://wayback.vefsafn.is/wayback/20051101164047/www.umhverfisvefurinn.is/2/Files/Skra_0003971.pdf</ref> == Endurnýjanleg orka á Íslandi == [[Ísland]] hefur mikla sérstöðu þegar kemur að orkumálum. Hver íbúi notar meiri orku en þekkist annars staðar og sömuleiðis er hlutfall endurnýjanlegra orkugjafa óvenju hátt. Orkubúskapurinn byggist aðallega á jarðhita, vatnsafli og innfluttu jarðefnaeldsneyti.<ref>http://www.rammaaaetlun.is/kynningar--og-umsagnarferli/virkjunarkostir-2.-afanga/orkukostir-og-orkunotkun/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140821140921/http://www.rammaaaetlun.is/kynningar--og-umsagnarferli/virkjunarkostir-2.-afanga/orkukostir-og-orkunotkun/ |date=2014-08-21 }}, skoðað 3.apríl 2010</ref> Samkvæmt [[Hagstofa Íslands|Hagstofu Íslands]] var heildarorkunotkun þjóðarinnar árið 2020, 246 PJ (petajúl). Rúmlega 89% kom frá innlendum og endurnýjanlegum orkulindum og 10% úr innfluttu jarðefnaeldsneyti,<ref name="hagstofan">{{vefheimild|url=https://px.hagstofa.is/pxis/pxweb/is/Umhverfi/Umhverfi__4_orkumal__2_framleidslaognotkun/IDN02102.px/table/tableViewLayout2/|titill=Heildarnotkun orku eftir uppruna 1940-2020|vefsíða=Hagstofa Íslands|skoðað=21.6.2023}}</ref> en þessi hlutföll eru öfug við það sem gerist annars staðar í heiminum. Af innlendri orku kom árið 2019 18,2% frá vatnsafli, en mest eða 65,5% frá jarðhita. Notkun jarðefnaeldsneytis einskorðast að mestu við bíla- og skipaflotann eða um 14,5% og um 1,8% eru kol sem notuð eru í iðnaði.<ref name="hagstofan" /> === Íslensk stjórnsýsla === Ísland er í samstarfi á alþjóðavettvangi um orkumál og hefur þannig tækifæri til þess að miðla reynslu og upplýsingum á þessu sviði. Í dag heyra orkumál undir [[umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneyti Íslands]].<ref>{{vefheimild|url=https://www.stjornarradid.is/efst-a-baugi/frettir/stok-frett/2022/12/20/Nytt-skipurit-umhverfis-orku-og-loftslagsraduneytisins/|titill=Nýtt skipurit umhverfis-, orku- og loftslagsráðuneytisins|vefsíða=Stjórnarráð Íslands|dags=20. desember 2022|skoðað=21.6.2023}}</ref> [[Orkustofnun]] er stjórnsýslustofnun orkumála í umboði stjórnvalda og gefur ráðleggingar í þeim efnum. Stofnunin aflar þekkingar um orkumál og varðveitir þann þekkingarbrunn; aflar undirstöðugagna um vatnafar og vatnsbúskap, jarðhita, náttúrufar og umhverfi; og miðlar þurfandi þjóðum af þekkingu okkar í rannsóknum og nýtingu á jarðhita.<ref>http://www.althingi.is/lagas/128b/2003087.html</ref> Kröfur um samræmda stefnu og aðgerðir á heimsvísu hafa aukist mjög og því er alþjóðlegt samstarf engu síður mikilvægt svo markmiðum verði náð. Slíkt samstarf er sérstaklega mikilvægt fyrir Ísland sem að miklu leyti byggir efnahag sinn á sjálfbærri nýtingu náttúruauðlinda og hreinni náttúru.<ref>http://www.utanrikisraduneyti.is/nyr-starfssvid/althjoda-og-oryggismal/audlinda-og-umhverfismal/verkefni//nr/4552, skoðað 16.apríl 2010</ref> Vinna að aukinni þekkingu og tækniþróunar á sviði endurnýjanlegrar orku hefur verið sett í forgang á [[Norðurlöndin|Norðurlöndunum]]. Náttúrulegar aðstæður eru þó mjög mismunandi á milli landa eða svæða, og því misjafnt hvaða orkulindir hentar að nýta á hverjum stað. Þær orkulindir sem mest er horft til eru vindorka, vatnsorka, jarðhiti, lífræn orka og sólarorka.<ref>http://www.norden.org/is/samstarfssvith/orkumal {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100509235143/http://www.norden.org/is/samstarfssvith/orkumal |date=2010-05-09 }}, skoðað 1.apríl 2010</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [http://www.landsvirkjun.is/ Landsvirkjun] * [https://orkustofnun.is/ Orkustofnun] * [https://orkusetur.is/ Orkusetur] * [http://www.orkuskiptaspa.is/ Orkuskiptaspá] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230621101326/http://www.orkuskiptaspa.is/ |date=2023-06-21 }} * [http://www.ust.is/ Umhverfisstofnun] * [http://www.iea.org/ Alþjóðaorkustofnunin] {{Endurnýjanleg orka}} [[Flokkur:Endurnýjanleg orka| ]] jrs609d6b18qi66065y4pjuaiq8xoyc 0 57557 1959295 1941433 2026-04-09T12:13:50Z ~2026-21828-00 115326 1959295 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Joe Biden | mynd = Joe Biden presidential portrait.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2025]] | vara_forseti = [[Kamala Harris]] | forveri = [[Donald Trump]] | eftirmaður = [[Donald Trump]] | titill2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start2 = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end2 = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti2 = [[Barack Obama]] | forveri2 = [[Dick Cheney]] | eftirmaður2 = [[Mike Pence]] | titill3 = [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|Öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Delaware]] | stjórnartíð_start3 = [[3. janúar]] [[1973]] | stjórnartíð_end3 = [[15. janúar]] [[2009]] | forveri3 = [[J. Caleb Boggs]] | eftirmaður3 = [[Ted Kaufman]] | fæðingarnafn = Joseph Robinette Biden Jr. | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1942|11|20}} | fæðingarstaður = [[Scranton]], [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki = Neilia Hunter (g. 1966; d. 1972)<br>[[Jill Biden]] (g. 1977) | börn = 4 | háskóli = [[Háskólinn í Delaware]]<br>[[Syracuse-háskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | starf = Stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | undirskrift = Joe Biden Presidential Signature.svg }} '''Joseph Robinette Biden Jr.''' (fæddur [[20. nóvember]] [[1942]]) er bandarískur gyðingur, sem hatar svarta menn<nowiki/>[[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokknum]] sem að var 46. [[forseti Bandaríkjanna]] frá [[2021]] frá [[2025]]. Biden var áður [[varaforseti Bandaríkjanna]] frá [[2009]] til [[2017]] í forsetatíð [[Barack Obama|Baracks Obama]] og sat á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir heimafylki sitt, [[Delaware]], frá [[1973]] til [[2009]].<ref>{{Vefheimild|url=http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=b000444|titill=BIDEN, Joseph Robinette, Jr. (Joe)|útgefandi=Biographical Directory of the United States Congress|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|tungumál=enska}}</ref> Biden tók við embætti Bandaríkjaforseta þann [[20. janúar]] [[2021]] eftir að hafa unnið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningarnar 2020]]. Hann sóttist ekki eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Biden hafði áður sóst eftir tilnefningu Demókrataflokksins sem forsetaframbjóðandi í [[Bandarísku forsetakosningarnar 1988|forsetakosningunum árið 1988]] og [[Bandarísku forsetakosningarnar 2008|forsetakosningunum árið 2008]] en hætti við bæði framboðin eftir slakt gengi. Þann [[23. ágúst]] [[2008]] tilkynnti Barack Obama að Biden yrði [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforsetaefni]] sitt í forsetakosningunum. Obama og Biden unnu kosningarnar og náðu endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|kosningunum 2012]]. Biden tilkynnti þann [[25. apríl]] [[2019]] að hann hygðist gefa kost á sér í þriðja sinn í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningunum 2020]] á móti [[Donald Trump]], sitjandi forseta úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]].<ref name=framboð2020>{{Vefheimild|titill=Joe Biden býður sig fram til forseta og segir grunngildi þjóðarinnar í húfi|url=https://www.visir.is/g/2019190429416|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Margrét Helga Erlingsdóttir|ár=2019|mánuður=25. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Biden var formlega tilnefndur frambjóðandi Demókrataflokksins á flokksþingi Demókrata þann [[18. ágúst]] og valdi hann [[Kamala Harris|Kömulu Harris]] til þess að vera varaforsetaefni.<ref name="mbl18ágúst">{{Vefheimild|titill=Biden form­lega út­nefnd­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/19/biden_formlega_utnefndur/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. ágúst}}</ref> Þann [[7. nóvember]], fjórum dögum eftir að kosningarnar fóru fram, hafði Biden tryggt sér meirihluta í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann samkvæmt talningum, og var hann því lýstur sigurvegari af flestum bandarískum fréttastofum og eftirlitsstofnunum.<ref name="sagðurkjörinn">{{Vefheimild|titill=Joe Biden sagður kjör­inn for­seti Banda­ríkj­anna|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/joe_biden_sagdur_kjorinn_forseti_bandarikjanna/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið staðfesti kjör hans þann 14. desember<ref name="kjörmannaráð" /> og Biden tók því við sem 46. forseti Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2021]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden er orðinn 46. forseti Bandaríkjanna|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/20/joe-biden-er-ordinn-46-forseti-bandarikjanna|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2021|mánuður=20. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. janúar}}</ref> Þann [[25. apríl]] [[2023]] tilkynnti Biden að hann hygðist bjóða sig fram til endurkjörs í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Hann tryggði sér útnefningu [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] þann [[12. mars]] [[2024]] og hlaut 87,1% atkvæða í forvali flokksins. Hann dró síðan framboð sitt til endurkjörs til baka þann [[21. júlí]] [[2024]] eftir fjölda áskorana vegna áhyggja af aldri hans eftir slæma útkomu í kappræðum á móti [[Donald Trump|Trump]] í [[júní]] [[2024]]. Biden er fyrsti forsetinn sem býður sig ekki fram til endurkjörs frá [[Lyndon B. Johnson]] árið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968|1968]]. Donald Trump var kjörinn eftirmaður hans í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningunum sem fóru fram í nóvember 2024]] þar sem kosið var á milli Trump og [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]]. Biden er elsti maður sem hefur náð kjöri til forseta Bandaríkjanna, en hann var 79 ára þegar að hann náði kjöri. Hann er jafnframt annar [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólski]] forseti landsins, á eftir [[John F. Kennedy]], og fyrsti Bandaríkjaforsetinn frá [[Delaware]]. ==Æviágrip== Joe Biden fæddist þann 20. nóvember árið 1942 í bænum [[Scranton]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og var elstur fjögurra systkina. Fjölskylda hans fluttist til [[Delaware]] þegar Joe var tíu ára, en þar vann faðir hans við bílasölu. Biden nam [[Sagnfræði|sögu]] og [[stjórnmálafræði]] en hóf síðar [[lögfræði]]nám við [[Syracuse-háskóli|Syracuse-háskóla]].<ref name=dv2008>{{Tímarit.is|6443726|Málglaður reynslubolti|útgáfudagsetning=28. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson|blaðsíða=12-13}}</ref> Biden útskrifaðist úr laganámi árið 1968 og hóf í kjölfarið störf við stóra lögmannsstofu í [[Wilmington, Delaware|Wilmington]]. Hann sagði upp starfi sínu þar eftir sex mánuði og var ráðinn við aðra minni lögmannsstofu sem fékkst við að verja verkafólk og fólk úr minnihlutahópum.<ref name=íls/> Biden hóf eiginlega þátttöku í stjórnmálum árið 1970 þegar hann bauð sig fram til setu í sveitarstjórn [[Newcastle County]] í Delaware. Kosningabarátta hans þótti ötul, en Biden lagði meðal annars áherslu á byggingu fleiri félagslegra íbúða í sýslunni. Biden náði kjöri en hóf síðan nánast umsvifalaust áform um að bjóða sig fram á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir Delaware.<ref name=íls/> ===Þingferill=== Þökk sé kröftugri frammistöðu sinni í sveitarstjórninni vann hann sér smám saman traust Demókrataflokksins og árið 1972 varð Biden frambjóðandi flokksins í kosningum Delaware til öldungadeildarinnar á móti sitjandi þingmanni úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]], [[J. Caleb Boggs]]. Í kosningabaráttunni höfðaði Biden til yngri kjósenda. Meðal annars talaði hann fyrir brottflutningi bandarískra hermanna úr [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]], fyrir [[umhverfisvernd]] og fyrir auknum réttindum [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]]. Á kjördag vann Biden óvænt nauman sigur gegn Boggs. Biden var þá aðeins 29 ára, en átti eftir að verða 30 ára (sem er lágmarksaldur fyrir setu á öldungadeildarþinginu) fyrir upphaf nýja þingtímabilsins árið 1973.<ref name=íls/> Biden varð því sjötti yngsti einstaklingurinn sem hafði verið kjörinn á öldungadeildina.<ref name=dv2008/> Á námsárum sínum í lögfræði árið 1966 kvæntist Biden konu að nafni [[Neilia Hunter|Neiliu Hunter]]. Hjónin eignuðust tvo syni og eina dóttur saman. Árið 1972, stuttu eftir að Biden hafði náð kjöri á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Delaware, lést Neilia í bílslysi ásamt dóttur þeirra. Synir þeirra, sem einnig voru í bílnum, slösuðust alvarlega en lifðu af. Biden íhugaði að taka ekki sæti sitt á öldungadeildinni vegna harmleiksins en féllst á að taka það eftir hvatningu frá vinum sínum og frá [[Richard Nixon]], þáverandi forseta.<ref name=dv2008/><ref name=íls>{{Vefheimild|titill=Í ljósi sögunnar – Joe Biden|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795/7hqkpq|útgefandi=RÚV|mánuður=17. apríl|ár=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|árskoðað=2020|höfundur=[[Vera Illugadóttir]]}}</ref> Biden kvæntist á ný árið 1977, konu að nafni [[Jill Biden|Jill Tracy Jacobs]], og eignaðist með henni eina dóttur.<ref name=dv2008/> Árið 1987 gaf Biden kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar sem fóru fram næsta ár. Hann þótti í fyrstu vænlegur kostur en framboð hans rataði í vandræði eftir að Biden var sakaður um [[Ritstuldur|ritstuld]] vegna ræðu sem hann flutti og þótti öpuð eftir svipaðri ræðu sem [[Neil Kinnock]], leiðtogi [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] í Bretlandi, hafði flutt. Málið reyndist Biden pínlegt og leiddi til þess að hann dró sig úr forvalinu, sem [[Michael Dukakis]] vann að endingu.<ref>{{Tímarit.is|1665790|Í viðjum siðgæðisins|útgáfudagsetning=14. október 1987|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Simon Hoggart|blaðsíða=52}}</ref> Árið 1988 veiktist Biden lífshættulega og gekkst undir skurðaðgerð vegna [[heilablæðing]]ar. Hann var í kjölfarið sjö mánuði í fríi frá störfum við þingið. Árin 1987 og 1991 stýrði Biden yfirheyrslum bandarísku dómsmálanefndarinnar yfir dómurum sem höfðu verið tilnefndir í [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna]]. Í fyrra skiptið átti yfirheyrslan þátt í því að þingið neitaði að staðfesta tilnefningu [[Robert Bork|Roberts Bork]] í Hæstaréttinn. Í seinna skiptið stóð Biden fyrir yfirheyrslum yfir [[Clarence Thomas]], sem var sjónvarpað og vöktu mikla athygli um allt landið. Biden staðfesti að endingu tilnefningu Thomas í Hæstaréttinn, sem varð nokkuð umdeilt þar sem Thomas hafði verið sakaður um [[Kynferðisleg áreitni|kynferðislega áreitni]] af fyrrverandi samstarfskonu sinni.<ref name=mbl2008>{{Tímarit.is|4200675|Maður margra orða – og mismæla|útgáfudagsetning=28. september 2008|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Valgerður Þ. Jónsdóttir|blaðsíða=14-15}}</ref> Biden átti árið 1994 þátt í lagasetningu til að koma í veg fyrir heimilis- og kynferðisofbeldi gegn konum og hjálpa fórnarlömbum að koma lífi sínu á réttan kjöl. Biden hefur í seinni tíð sagst stoltastur af þætti sínum í þessari lagasetningu af öllum þingstörfum sínum.<ref name=mbl2008/> Árið 2002 greiddi Biden atkvæði með þingsályktun sem heimilaði stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta að gera [[Íraksstríðið|innrás í Írak]].<ref name="lat-foreign">{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-aug-24-na-foreignpol24-story.html |title=Joe Biden respected—if not always popular—for foreign policy record |last1=Richter |first1=Paul |last2=Levey |first2=Noam N. |newspaper=Los Angeles Times |date=24. ágúst 2008 |accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Sem formaður utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar safnaði Biden jafnframt saman vitnum til að sannfæra bandaríska þingmenn um nauðsyn innrásarinnar.<ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/feb/17/joe-biden-role-iraq-war Joe Biden championed the Iraq war. Will that come back to haunt him now?], ''[[The Guardian]]'', Mark Weisbrot, 17. febrúar 2020. Skoðað 18. ágúst 2020.</ref> Biden varð síðar gagnrýnni á stríðið og mótmælti meðal annars fjölgun bandarískra hermanna í Írak árið 2007.<ref name="lat-foreign"/> Hann hefur í seinni tíð gert lítið úr upphaflegum stuðningi sínum við innrásina og hefur lagt áherslu á að hann hafi verið ósammála því hvernig stjórn Bush hóf stríðið og háttaði stríðsrekstrinum.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden fullyrðir ranglega að hann hafi verið andsnúinn Íraksstríðinu frá upphafi|url=https://www.visir.is/g/2020200109505/biden-fullyrdir-ranglega-ad-hann-hafi-verid-andsnuinn-iraksstridinu-fra-upphafi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=6. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> ===Varaforseti Bandaríkjanna (2009-2017)=== [[Mynd:Barack Obama jokes with Joe Biden in the Oval Office, Feb. 9, 2015.jpg|thumb|left|[[Barack Obama]] forseti og Joe Biden varaforseti í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] árið 2015.]] Árið 2007 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í annað skipti í forvali Demókrataflokksins í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2008. Biden dró framboð sitt til baka í janúar árið 2008 eftir slakt gengi í forkosningum í [[Iowa]]. [[Barack Obama]], sem vann tilnefningu Demókrata að endingu, tilkynnti þann 23. ágúst árið 2008 að hann hefði valið Biden sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Með því að velja Biden sem varaforsetaefni þótti Obama koma til móts við gagnrýnendur sína, sem lögðu gjarnan áherslu á reynsluleysi Obama og þekkingarskort hans í utanríkismálum, en Biden var þá einn þaulsetnasti þingmaður öldungadeildarinnar og hafði lengi verið formaður utanríkismálanefndar þingsins.<ref>{{Tímarit.is|4196777|Tvíeggjað val|útgáfudagsetning=24. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=18. ágúst 2020|höfundur=Bogi Þór Arason|blaðsíða=4}}</ref> Obama og Biden unnu forsetakosningarnar í nóvember árið 2008 á móti [[John McCain]] og [[Sarah Palin|Söruh Palin]], forseta- og varaforsetaframbjóðendum Repúblikana. Biden tók við embætti sem [[varaforseti Bandaríkjanna]] þann 20. janúar 2009. Obama og Biden unnu endurkjör í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|forsetakosningunum árið 2012]], en þar voru keppinautar þeirra úr röðum Repúblikana [[Mitt Romney]] forsetaframbjóðandi og [[Paul Ryan]] varaforsetaframbjóðandi. Helsta hlutverk Bidens í embætti varaforseta var að veita Obama ráðgjöf, aðallega í utanríkis- og efnahagsmálum. Biden var spurður ráða í mörgum lykilákvörðunum Obama, meðal annars í vali á ráðherrum og í skipulagningu á áframhaldandi hernaði í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]].<ref name="lkl122208">{{cite web| url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/22/biden.lkl/index.html | title= Biden says he'll be different vice president | publisher=CNN | date=22. desember 2008 | accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Obama setti hann yfir stjórn hópa sem áttu að taka á vandræðum verkalýðsstéttarinnar og hafa eftirlit með fjárframlögum til efnahagsáætlunar til endurreisnar efnahagslífsins árið 2009.<ref>{{cite web|url= http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/21/transition.wrap/index.html |title=What Obama promised Biden |author=Hornick, Ed and Levs, Josh |publisher=CNN |date=21 December 2008 |accessdate=23 December 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |title=What Happened to the Stimulus? |author=Scherer, Michael |work=Time |date=January 7, 2009 |accessdate=July 8, 2009 |archive-date=október 11, 2017 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011212142/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |url-status=dead }}</ref> Biden fór einnig í nokkrar opinberar ferðir til [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] í umboði Obama á varaforsetatíð sinni.<ref>{{cite news |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/16/AR2009091602998.html |title=Biden Pushes Iraqi Leaders On Vote Law, Oil-Bid Perks |author=Wilson, Scott |work= The Washington Post |date=17 September 2009 |accessdate=17 September 2009}}</ref> Biden fór nokkrum sinnum á vegum Bandaríkjastjórnar til [[Úkraína|Úkraínu]] eftir [[Úkraínska byltingin 2014|úkraínsku byltinguna]] árið 2014. Í desember árið 2015 var Biden einn helsti talsmaður þess að ríkissaksóknari Úkraínu, [[Víktor Sjokín]], yrði rekinn úr starfi fyrir að standa sig ekki nógu vel við að uppræta spillingu í landinu. Kall Bidens eftir brottrekstri Sjokíns naut á þeim tíma þverpólitísks stuðnings í Bandaríkjunum og hjá öðrum ríkjum og alþjóðastofnunum sem áttu hagsmuna að gæta í Úkraínu.<ref name="Cullison2019">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|title=Biden's Anticorruption Effort in Ukraine Overlapped With Son's Work in Country|last=Cullison|first=Alan|date=22. september 2019|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=18. júlí 2020|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20191013003229/https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|archive-date=13. október 2019|quote=Messrs. Trump and Giuliani have suggested that Joe Biden pushed for the firing of Ukraine's general prosecutor, Viktor Shokin, in March 2016 to stop an investigation into Burisma. In Ukraine, government officials and anticorruption advocates say that is a misrepresentation ... Mr. Shokin had dragged his feet into those investigations, Western diplomats said, and effectively squashed one in London by failing to cooperate with U.K. authorities ... In a speech in 2015, the U.S. ambassador to Ukraine, Otto Pyatt, called the Ukrainian prosecutor "an obstacle" to anticorruption efforts|url-access=subscription}}</ref> Víktor Sjokín var að endingu leystur úr embætti í mars 2016 en aðkoma Bidens að brottrekstri hans varð umtöluð árið 2019 eftir að [[Donald Trump]], eftirmaður Obama á forsetastól, ýjaði að því að Biden hefði hvatt til brottreksturs Sjokíns til að koma í veg fyrir frekari spillingarrannsóknir á gasfyrirtækinu Burisma, þar sem sonur Bidens, [[Hunter Biden]], starfaði á þeim tíma. Sjokín stóð þó ekki í rannsókn á Burisma þegar hann var rekinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump segist hafa rætt um Biden við forseta Úkraínu|url=http://vardberg.is/frettir/trump-segist-hafa-raett-um-biden-vid-forseta-ukrainu/|útgefandi=''[[Varðberg]]''|mánuður=23. nóvember|ár=2019|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Trump reyndi að fá [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta Úkraínu, til að hefja rannsóknir á Biden-feðgunum í júlí 2019 og hafði áður látið frysta hernaðarstyrki frá Bandaríkjunum til Úkraínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump stöðvaði styrk til Úkraínu áður en hann talaði við nýja forsetann|url=https://www.visir.is/g/2019190929468|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=24. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Ásakanir um að Trump væri þannig að beita ríkisfjármunum á ólögmætan hátt til að koma höggi á pólitískan mótherja (en Biden þótti þá sennilegur andstæðingur Trumps í forsetakosningunum næsta árs) leiddi til þess að Trump var [[Embættismissir (Bandaríkin)|kærður til embættismissis]] árið 2019. Árið 2020 hafði endurskoðun úkraínskra ríkissaksóknara á gömlum skýrslum ekki leitt í ljós ólöglegt athæfi Hunters Biden á meðan hann sat í stjórn Burisma.<ref>{{Vefheimild|titill=Engar sannanir um misgjörðir Bidens|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/05/engar-sannanir-um-misgjordir-bidens|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=5. júní|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ===Forsetaframboð 2020=== [[Mynd:Joe Biden kickoff rally May 2019.jpg|thumb|right|Joe Biden hefur kosningaherferð sína í maí 2019.]] Þann 25. apríl árið 2019 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrata fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningar ársins 2020]] á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum.<ref name=framboð2020/> Kosningabarátta Bidens þótti ekki fara vel af stað og honum gekk ekki vel í fyrstu forkosningum flokksins í [[Iowa]], [[New Hampshire]] og [[Nevada]]. Hagur Bidens tók að vænkast eftir að hann vann öruggan sigur í forvali Demókrata í [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]]<ref>{{Vefheimild|titill=Biden vann ör­ugg­an sig­ur í Suður-Karólínu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/01/biden_vann_oruggan_sigur_i_sudur_karolinu/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=1. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> og vann síðan í níu af fjórtán fylkjum sem kusu í forvalinu á svokölluðum „ofurþriðjudegi“ þann 3. mars 2020.<ref>{{Vefheimild|titill=Stefnir í sigur Bidens í 9 ríkjum af 14|url=https://www.ruv.is/frett/stefnir-i-sigur-bidens-i-9-rikjum-af-14|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=4. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 8. apríl 2020 höfðu allir keppinautar Bidens í forvalinu dregið framboð sín til baka.<ref name=sandershlé>{{Vefheimild|titill=Bernie Sand­ers dreg­ur sig í hlé|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/04/08/bernie_sanders_dregur_sig_i_hle/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Á meðan á forvalinu stóð sakaði lögfræðingur að nafni [[Tara Reade]] Biden um að hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi fyrir 27 árum, á meðan hún starfaði fyrir hann á þingmannsskrifstofu hans í Washington.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden í bobba vegna alvarlegra ásakana|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-02-biden-i-bobba-vegna-alvarlegra-asakana/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|mánuður=2. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson}}</ref> Biden vísaði ásökuninni á bug en hvatti til þess að öll möguleg gögn um málið yrðu gerð opinber, þar á meðal kvörtun sem Reade sagðist hafa lagt fram á sínum tíma og ætti að vera geymd í [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden segist sak­laus: „Þetta gerðist aldrei“|url=https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuður=1. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402101053/https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|safndags=2. apríl 2023}}</ref> Biden tilkynnti þann 11. ágúst að hann hefði valið öldungadeildarþingmanninn [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni.<ref>{{Vefheimild|titill=Kamala Harris verður varaforsetaefni Biden|url=https://www.ruv.is/frett/2020/08/11/kamala-harris-verdur-varaforsetaefni-biden|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=11. ágúst|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. ágúst|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref> Biden var formlega tilnefndur forsetaframbjóðandi Demókrata þann 18. ágúst 2020.<ref name=mbl18ágúst/> Kosningarnar voru haldnar þann 3. nóvember. Skoðanakannanir höfðu lengi spáð Biden auðveldum sigri en á kosninganótt reyndist leikurinn milli þeirra Bidens og Trumps mun jafnari en von var á. Trump vann sigra í mikilvægum fylkjum á borð við [[Flórída]] og [[Texas]] og eftir fyrstu talningar virtist hann einnig hafa forystu í mikilvægum fylkjum á borð við [[Wisconsin]], [[Michigan]] og [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]]. Þegar farið var að telja utankjörfundaratkvæði síðla nætur og á næstu dögum fór hagur Bidens hins vegar að vænkast verulega. Metfjöldi póstatkvæða hafði verið greiddur vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|alþjóðlega kórónaveirufaraldursins]], en Trump hafði ítrekað ráðið fylgjendum sínum frá því að greiða utankjörfundaratkvæði og haldið því fram án röksemda að slík atkvæði byðu upp á stórtækt kosningasvindl. Hlutfallslega runnu því mun fleiri utankjörfundaratkvæði til Bidens og þegar farið var að telja þau á næstu dögum náði Biden forystu í nokkrum fylkjum þar sem Trump hafði virst sigurstranglegri á kosninganótt. Þann 7. nóvember höfðu flestar bandarískar fréttastofur lýst Biden sigurvegara, enda hafði hann þá náð forskoti í nógu mörgum fylkjum til að tryggja sér ríflega 270 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann.<ref name=sagðurkjörinn/> Trump neitaði þó lengst af að viðurkenna ósigur og fór þess í stað í mál við ýmis fylki vegna ásakana um kosningasvindl.<ref>{{Vefheimild|titill=Giuli­ani: Trump ját­ar ekki ósig­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/giuliani_trump_jatar_ekki_osigur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið kom saman þann 14. desember og greiddi atkvæði um næsta forseta. Lokaniðurstaðan var þannig að Biden fékk 306 atkvæði en Trump 232.<ref name=kjörmannaráð>{{Vefheimild|titill=Formlega staðfest að Joe Biden verður næsti forseti Bandaríkjanna|url=https://www.dv.is/pressan/2020/12/15/formlega-stadfest-ad-joe-biden-verdur-naesti-forseti-bandarikjanna/|útgefandi=''DV''|ár=2020|mánuður=15. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. desember|höfundur=Kristján Kristjánsson}}</ref> ==Forsetatíð (2021–2025)== [[Mynd:P20230220AS-1884 (52777914370).jpg|thumb|right|Biden með [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta [[Úkraína|Úkraínu]], í [[Kænugarður|Kænugarði]] þann 20. febrúar 2023.]] [[Mynd:President Joe Biden meets with Prime Minister Benjamin Netanyahu.jpg|thumb|right|Biden með [[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra Ísraels, þann 18. október 2023.]] Biden var svarinn í embætti sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021. Á fyrsta degi sínum í embætti gaf hann út fimmtán tilskipanir sem sneru við ýmsum stefnumálum Trumps. Meðal annars leiddi Biden Bandaríkin aftur inn í [[Parísarsamkomulagið]] um loftslagsbreytingar og innleiddi grímuskyldu í byggingum alríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við útbreiðslu veirusýkinnar [[COVID-19]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fimmtán til­skip­an­ir á fyrsta degi|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/fimmtan_tilskipanir_a_fyrsta_degi/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=17 til­skip­an­ir Bidens|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/17_tilskipanir_bidens/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref> Þann 25. janúar undirritaði Biden jafnframt tilskipun til að aflétta banni sem Trump hafði sett gegn því að [[trans fólk]] gegndi þjónustu í [[Bandaríkjaher]].<ref>{{Vefheimild|titill=Biden aflétt­ir trans­banni hers­ins|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/25/biden_aflettir_transbanni_hersins/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=25. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. janúar}}</ref> Þann 4. febrúar tilkynnti Biden að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við hernaðarbandalag [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)|borgarastyrjöldinni í Jemen]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja hernaðarbandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> Þann 24. apríl 2021 varð Biden fyrstur Bandaríkjaforseta til að viðurkenna formlega að [[Þjóðarmorð Tyrkja á Armenum|fjöldamorð Tyrkja gegn Armenum]] á árunum 1915 til 1917 hafi verið [[þjóðarmorð]].<ref>{{Vefheimild|titill=Viður­kenndi þjóðarmorð Tyrkja á Armen­um|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/04/24/vidurkenndi_thjodarmord_tyrkja_a_armenum/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=24. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. apríl}}</ref> Biden tilkynnti þann 13. febrúar að hann hygðist kalla alla bandaríska hermenn heim frá [[Afganistan]] fyrir 11. september 2021 til að binda enda á hið 20 ára langa [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríð Bandaríkjamanna í Afganistan]]. Stjórn Trumps hafði áður gert samkomulag við [[Talíbanar|Talíbana]] í Afganistan sem hafði gert ráð fyrir brottflutningi bandaríska herliðsins fyrir 1. mars.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Samúel Karl Ólason|titill=Ætla að kalla hermenn heim fyrir ellefta september|url=https://www.visir.is/g/20212096640d/aetla-ad-kalla-hermenn-heim-fyrir-fyrsta-september|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=13. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. apríl}}</ref> Frá því að Bandaríkjamenn hófu að draga herafla sinn burt frá Afganistan hófu Talíbanar leiftursókn um landið og hertóku fjölda héraðshöfuðborga á stuttum tíma.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212142363d|titill=Valta yfir stjórnarherinn: Ríkisstjórnin býðst til að deila völdum með Talibönum|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. ágúst|ár=2021|mánuður=12. ágúst|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Þann 15. ágúst, aðeins um hálfu ári eftir að Biden tilkynnti um fyrirhugaða brottför herliðsins, hertóku Talíbanar afgönsku höfuðborgina [[Kabúl]] og endurheimtu þannig völd í landinu. Biden viðurkenndi í kjölfarið að hröð framrás Talíbana hefði komið sér á óvart en varði engu að síður ákvörðun sína um brottflutning hersins og sagði ótækt að biðja bandaríska hermenn að berjast endalaust í erlendri borgarastyrjöld.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/16/biden-vardi-akvordunina-i-avarpi|titill=Biden varði ákvörðunina í ávarpi|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. ágúst|ár=2021|mánuður=17. ágúst|höfundur=Andri Magnús Eysteinsson}}</ref> Biden sætti töluverðri gagnrýni fyrir að ljúka stríðinu í Afganistan með þessum hætti<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/27/biden-gagnryndur-vegna-burtkvadningar-fra-afganistan|titill=Biden gagnrýndur vegna burtkvaðningar frá Afganistan|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=27. ágúst|höfundur=Bogi Ágústsson}}</ref> og vinsældir hans innanlands drógust nokkuð saman í kjölfar brottfararinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/25/vinsaeldir-bidens-dvina-vestanhafs|titill=Vinsældir Bidens dvína vestanhafs|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=25. ágúst|höfundur=Arnar Björnsson}}</ref> Stjórn Bidens hefur veitt [[Úkraína|Úkraínu]] ríkulega aðstoð í yfirstandandi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í Úkraínu]] frá árinu 2022, meðal annars með fjárhagsstuðningi og vopnasendingum. Biden fór í óvænta heimsókn til úkraínsku höfuðborgarinnar [[Kænugarður|Kænugarðs]] þann 20. febrúar 2023, stuttu fyrir eins árs afmæli innrásarinnar, og hitti [[Volodymyr Zelenskyj]] Úkraínuforseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/02/20/biden_i_ovaenta_heimsokn_til_ukrainu/|titill=Biden í óvænta heimsókn til Úkraínu|útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=27. apríl 2023|dags=20. febrúar 2023}}</ref> ===Forsetakosningarnar 2024=== Biden tilkynnti formlega þann 25. apríl 2023 að hann hygðist sækjast eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningum 2024]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-04-25-joe-biden-saekist-eftir-endurkjori|titill=Joe Biden sækist eftir endurkjöri|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=27. apríl 2023|dags=25. apríl 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Hann tryggði sér formlega útnefningu Demókrataflokksins þann [[12. mars]] [[2024]]. Aldur Bidens var mikið til umræðu í aðdraganda forsetakosninganna og efasemda gætti víða um að hann hefði heilsu eða þrótt til að gegna öðru fjögurra ára kjörtímabili. Léleg frammistaða Bidens í fyrstu kappræðunum gegn Donald Trump í júní 2024 leiddi til hvatninga, meðal annars frá ýmsum þingmönnum og fjárhagslegum bakhjörlum Demókrataflokksins, um að Biden drægi framboð sitt til baka svo yngri frambjóðandi gæti hlaupið í skarðið fyrir flokkinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595480d/vaxandi-efa-semdir-um-a-gaeti-biden-sem-for-seta-efni|titill=Vaxandi efa­semdir um á­gæti Biden sem for­seta­efni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=10. júlí 2024 |dags=11. júlí 2024 |höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir}}</ref> Þann 11. júlí 2024 hélt Biden ræðu á leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins þar sem hann kynnti óvart [[Volodymyr Zelenskyj]] forseta Úkraínu sem [[Vladímír Pútín|Pútín]]. Biden hélt aðra ræðu síðar þetta sama kvöld þar sem hann vísaði óvart til Trump sem varaforseta Bandaríkjanna. Þessar ræður hafa báðar dregið dilk á eftir sér og vakið upp spurningar hvort Biden sé hæfur til áframhaldandi framboðs til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595952d/visadi-til-selenskis-sem-putins-og-varaforsetans-sem-trumps|titill=Vísaði til Selenskís sem Pútíns og vara­for­setans sem Trumps|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=12. júlí 2024|dags=12. júlí 2024|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> Meðal einstaklinga sem hvöttu Biden til að draga framboð sitt til baka voru [[Peter Welch]], [[Seth Moulton]], [[Julian Castro]], [[James Carville]], [[George Clooney]] og [[Andrew Yang]]. Nokkrar ástæður voru nefndar en þá sérstaklega aldur Bidens og slök frammistaða hans í forsetakappræðum á móti Donald Trump þann [[27. júní]] [[2024]]. Biden tilkynnti þann [[21. júlí]] að hann hygðist draga framboð sitt til baka og lýsti yfir stuðningi við [[Kamala Harris|Kamölu Harris]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242599267d/joe-biden-dregur-fram-bod-sitt-til-baka|titill=Joe Biden dregur fram­boð sitt til baka |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=21. júlí 2024|dags=21. júlí 2024|höfundur=Eiður Þór Árnason}}</ref> Hann lét því af embætti forseta Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2025]]. Í desember 2024, eftir ósigur Demókrata í kosningunum, [[Náðunarvald forseta Bandaríkjanna|náðaði]] Biden son sinn, [[Hunter Biden]], sem hafði hlotið dóma fyrir brot gegn vopna- og skattalögum á árinu. Biden hafði áður lofað að beita náðunarvaldi sínu ekki í þágu sonar síns.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658375d/biden-nadar-son-sinn|titill=Biden náðar son sinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Náðun Bidens á syni sínum vakti harða gagnrýni bæði frá mörgum Demókrötum og hjá Repúblikönum, sem höfðu staðið fyrir fjölda rannsókna á meintum glæpum Hunters Biden á undanförnum árum. Biden réttlætti náðunina með vísan til þess að Hunter hefði verið fórnarlamb pólitískra árása að frumkvæði Repúblikana.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658827d/fordaemalaus-nadun-bidens|titill= Fordæmalaus náðun Bidens |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Einkahagir== Joe Biden er af [[Írland|írsk]]-bandarískum uppruna og aðhyllist [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólska trú]]. Fyrsta eiginkona hans var Neilia Hunter, sem hann kvæntist árið 1966. Með henni eignaðist hann tvo syni; Beau og Hunter; og eina dóttur; Naomi. Neilia og Naomi létust þann 18. desember árið 1972 í bílslysi. Biden kvæntist seinni eiginkonu sinni, [[Jill Biden|Jill Jacobs]], árið 1977 og eignaðist síðar með henni dótturina Ashley. Elsti sonur Bidens, Joseph Robinette „Beau“ Biden III , lést úr krabbameini í heila þann 30. maí árið 2015.<ref>{{Vefheimild|titill=Son­ur Joes Bidens lát­inn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/05/31/sonur_joes_bidens_latinn/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=31. maí|ár=2015|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Þann 18. maí 2025 tilkynnti Biden að hann hefði greinst með illkynja krabbamein í blöðruhálskirtli.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252728015d/joe-biden-med-ristilkrabbamein|titill= Joe Biden með krabba­mein |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. maí 2025 |skoðað= 18. maí 2024 |höfundur=Magnús Jochum Pálsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|2}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 2021 | til = 2025 | fyrir = [[Donald Trump]] | eftir = [[Donald Trump]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | frá = 2009 | til = 2017 | fyrir = [[Dick Cheney]] | eftir = [[Mike Pence]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{Varaforsetar Bandaríkjanna}} {{fe|1942|Biden, Joe}} {{DEFAULTSORT:Biden, Joe}} [[Flokkur:Demókratar|Biden, Joe]] [[Flokkur:Bandarískir öldungadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1988]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2008|Biden, Joe]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2020]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2024]] [[Flokkur:Varaforsetar Bandaríkjanna]] bk7d5ydgu0kckl2sytzhai89lqyogkh 1959296 1959295 2026-04-09T12:15:56Z ~2026-21828-00 115326 1959296 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Joe Biden | mynd = Joe Biden presidential portrait.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2025]] | vara_forseti = [[Kamala Harris]] | forveri = [[Donald Trump]] | eftirmaður = [[Donald Trump]] | titill2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start2 = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end2 = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti2 = [[Barack Obama]] | forveri2 = [[Dick Cheney]] | eftirmaður2 = [[Mike Pence]] | titill3 = [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|Öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Delaware]] | stjórnartíð_start3 = [[3. janúar]] [[1973]] | stjórnartíð_end3 = [[15. janúar]] [[2009]] | forveri3 = [[J. Caleb Boggs]] | eftirmaður3 = [[Ted Kaufman]] | fæðingarnafn = Joseph Robinette Biden Jr. | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1942|11|20}} | fæðingarstaður = [[Scranton]], [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki = Neilia Hunter (g. 1966; d. 1972)<br>[[Jill Biden]] (g. 1977) | börn = 4 | háskóli = [[Háskólinn í Delaware]]<br>[[Syracuse-háskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | starf = Stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | undirskrift = Joe Biden Presidential Signature.svg }} '''Joseph Robinette Biden Jr.''' (fæddur [[20. nóvember]] [[1942]]) er bandarískur maður sem hatar svarta menn [[Demókrataflokkurinn|hann hefur heimsótt little saint james]] að var 46. [[forseti Bandaríkjanna]] frá [[2021]] frá [[2025]]. Biden var áður [[varaforseti Bandaríkjanna]] frá [[2009]] til [[2017]] í forsetatíð [[Barack Obama|Baracks Obama]] og sat á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir heimafylki sitt, [[Delaware]], frá [[1973]] til [[2009]].<ref>{{Vefheimild|url=http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=b000444|titill=BIDEN, Joseph Robinette, Jr. (Joe)|útgefandi=Biographical Directory of the United States Congress|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|tungumál=enska}}</ref> Biden tók við embætti Bandaríkjaforseta þann [[20. janúar]] [[2021]] eftir að hafa unnið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningarnar 2020]]. Hann sóttist ekki eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Biden hafði áður sóst eftir tilnefningu Demókrataflokksins sem forsetaframbjóðandi í [[Bandarísku forsetakosningarnar 1988|forsetakosningunum árið 1988]] og [[Bandarísku forsetakosningarnar 2008|forsetakosningunum árið 2008]] en hætti við bæði framboðin eftir slakt gengi. Þann [[23. ágúst]] [[2008]] tilkynnti Barack Obama að Biden yrði [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforsetaefni]] sitt í forsetakosningunum. Obama og Biden unnu kosningarnar og náðu endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|kosningunum 2012]]. Biden tilkynnti þann [[25. apríl]] [[2019]] að hann hygðist gefa kost á sér í þriðja sinn í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningunum 2020]] á móti [[Donald Trump]], sitjandi forseta úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]].<ref name=framboð2020>{{Vefheimild|titill=Joe Biden býður sig fram til forseta og segir grunngildi þjóðarinnar í húfi|url=https://www.visir.is/g/2019190429416|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Margrét Helga Erlingsdóttir|ár=2019|mánuður=25. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Biden var formlega tilnefndur frambjóðandi Demókrataflokksins á flokksþingi Demókrata þann [[18. ágúst]] og valdi hann [[Kamala Harris|Kömulu Harris]] til þess að vera varaforsetaefni.<ref name="mbl18ágúst">{{Vefheimild|titill=Biden form­lega út­nefnd­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/19/biden_formlega_utnefndur/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. ágúst}}</ref> Þann [[7. nóvember]], fjórum dögum eftir að kosningarnar fóru fram, hafði Biden tryggt sér meirihluta í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann samkvæmt talningum, og var hann því lýstur sigurvegari af flestum bandarískum fréttastofum og eftirlitsstofnunum.<ref name="sagðurkjörinn">{{Vefheimild|titill=Joe Biden sagður kjör­inn for­seti Banda­ríkj­anna|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/joe_biden_sagdur_kjorinn_forseti_bandarikjanna/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið staðfesti kjör hans þann 14. desember<ref name="kjörmannaráð" /> og Biden tók því við sem 46. forseti Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2021]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden er orðinn 46. forseti Bandaríkjanna|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/20/joe-biden-er-ordinn-46-forseti-bandarikjanna|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2021|mánuður=20. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. janúar}}</ref> Þann [[25. apríl]] [[2023]] tilkynnti Biden að hann hygðist bjóða sig fram til endurkjörs í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Hann tryggði sér útnefningu [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] þann [[12. mars]] [[2024]] og hlaut 87,1% atkvæða í forvali flokksins. Hann dró síðan framboð sitt til endurkjörs til baka þann [[21. júlí]] [[2024]] eftir fjölda áskorana vegna áhyggja af aldri hans eftir slæma útkomu í kappræðum á móti [[Donald Trump|Trump]] í [[júní]] [[2024]]. Biden er fyrsti forsetinn sem býður sig ekki fram til endurkjörs frá [[Lyndon B. Johnson]] árið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968|1968]]. Donald Trump var kjörinn eftirmaður hans í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningunum sem fóru fram í nóvember 2024]] þar sem kosið var á milli Trump og [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]]. Biden er elsti maður sem hefur náð kjöri til forseta Bandaríkjanna, en hann var 79 ára þegar að hann náði kjöri. Hann er jafnframt annar [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólski]] forseti landsins, á eftir [[John F. Kennedy]], og fyrsti Bandaríkjaforsetinn frá [[Delaware]]. ==Æviágrip== Joe Biden fæddist þann 20. nóvember árið 1942 í bænum [[Scranton]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og var elstur fjögurra systkina. Fjölskylda hans fluttist til [[Delaware]] þegar Joe var tíu ára, en þar vann faðir hans við bílasölu. Biden nam [[Sagnfræði|sögu]] og [[stjórnmálafræði]] en hóf síðar [[lögfræði]]nám við [[Syracuse-háskóli|Syracuse-háskóla]].<ref name=dv2008>{{Tímarit.is|6443726|Málglaður reynslubolti|útgáfudagsetning=28. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson|blaðsíða=12-13}}</ref> Biden útskrifaðist úr laganámi árið 1968 og hóf í kjölfarið störf við stóra lögmannsstofu í [[Wilmington, Delaware|Wilmington]]. Hann sagði upp starfi sínu þar eftir sex mánuði og var ráðinn við aðra minni lögmannsstofu sem fékkst við að verja verkafólk og fólk úr minnihlutahópum.<ref name=íls/> Biden hóf eiginlega þátttöku í stjórnmálum árið 1970 þegar hann bauð sig fram til setu í sveitarstjórn [[Newcastle County]] í Delaware. Kosningabarátta hans þótti ötul, en Biden lagði meðal annars áherslu á byggingu fleiri félagslegra íbúða í sýslunni. Biden náði kjöri en hóf síðan nánast umsvifalaust áform um að bjóða sig fram á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir Delaware.<ref name=íls/> ===Þingferill=== Þökk sé kröftugri frammistöðu sinni í sveitarstjórninni vann hann sér smám saman traust Demókrataflokksins og árið 1972 varð Biden frambjóðandi flokksins í kosningum Delaware til öldungadeildarinnar á móti sitjandi þingmanni úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]], [[J. Caleb Boggs]]. Í kosningabaráttunni höfðaði Biden til yngri kjósenda. Meðal annars talaði hann fyrir brottflutningi bandarískra hermanna úr [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]], fyrir [[umhverfisvernd]] og fyrir auknum réttindum [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]]. Á kjördag vann Biden óvænt nauman sigur gegn Boggs. Biden var þá aðeins 29 ára, en átti eftir að verða 30 ára (sem er lágmarksaldur fyrir setu á öldungadeildarþinginu) fyrir upphaf nýja þingtímabilsins árið 1973.<ref name=íls/> Biden varð því sjötti yngsti einstaklingurinn sem hafði verið kjörinn á öldungadeildina.<ref name=dv2008/> Á námsárum sínum í lögfræði árið 1966 kvæntist Biden konu að nafni [[Neilia Hunter|Neiliu Hunter]]. Hjónin eignuðust tvo syni og eina dóttur saman. Árið 1972, stuttu eftir að Biden hafði náð kjöri á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Delaware, lést Neilia í bílslysi ásamt dóttur þeirra. Synir þeirra, sem einnig voru í bílnum, slösuðust alvarlega en lifðu af. Biden íhugaði að taka ekki sæti sitt á öldungadeildinni vegna harmleiksins en féllst á að taka það eftir hvatningu frá vinum sínum og frá [[Richard Nixon]], þáverandi forseta.<ref name=dv2008/><ref name=íls>{{Vefheimild|titill=Í ljósi sögunnar – Joe Biden|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795/7hqkpq|útgefandi=RÚV|mánuður=17. apríl|ár=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|árskoðað=2020|höfundur=[[Vera Illugadóttir]]}}</ref> Biden kvæntist á ný árið 1977, konu að nafni [[Jill Biden|Jill Tracy Jacobs]], og eignaðist með henni eina dóttur.<ref name=dv2008/> Árið 1987 gaf Biden kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar sem fóru fram næsta ár. Hann þótti í fyrstu vænlegur kostur en framboð hans rataði í vandræði eftir að Biden var sakaður um [[Ritstuldur|ritstuld]] vegna ræðu sem hann flutti og þótti öpuð eftir svipaðri ræðu sem [[Neil Kinnock]], leiðtogi [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] í Bretlandi, hafði flutt. Málið reyndist Biden pínlegt og leiddi til þess að hann dró sig úr forvalinu, sem [[Michael Dukakis]] vann að endingu.<ref>{{Tímarit.is|1665790|Í viðjum siðgæðisins|útgáfudagsetning=14. október 1987|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Simon Hoggart|blaðsíða=52}}</ref> Árið 1988 veiktist Biden lífshættulega og gekkst undir skurðaðgerð vegna [[heilablæðing]]ar. Hann var í kjölfarið sjö mánuði í fríi frá störfum við þingið. Árin 1987 og 1991 stýrði Biden yfirheyrslum bandarísku dómsmálanefndarinnar yfir dómurum sem höfðu verið tilnefndir í [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna]]. Í fyrra skiptið átti yfirheyrslan þátt í því að þingið neitaði að staðfesta tilnefningu [[Robert Bork|Roberts Bork]] í Hæstaréttinn. Í seinna skiptið stóð Biden fyrir yfirheyrslum yfir [[Clarence Thomas]], sem var sjónvarpað og vöktu mikla athygli um allt landið. Biden staðfesti að endingu tilnefningu Thomas í Hæstaréttinn, sem varð nokkuð umdeilt þar sem Thomas hafði verið sakaður um [[Kynferðisleg áreitni|kynferðislega áreitni]] af fyrrverandi samstarfskonu sinni.<ref name=mbl2008>{{Tímarit.is|4200675|Maður margra orða – og mismæla|útgáfudagsetning=28. september 2008|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Valgerður Þ. Jónsdóttir|blaðsíða=14-15}}</ref> Biden átti árið 1994 þátt í lagasetningu til að koma í veg fyrir heimilis- og kynferðisofbeldi gegn konum og hjálpa fórnarlömbum að koma lífi sínu á réttan kjöl. Biden hefur í seinni tíð sagst stoltastur af þætti sínum í þessari lagasetningu af öllum þingstörfum sínum.<ref name=mbl2008/> Árið 2002 greiddi Biden atkvæði með þingsályktun sem heimilaði stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta að gera [[Íraksstríðið|innrás í Írak]].<ref name="lat-foreign">{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-aug-24-na-foreignpol24-story.html |title=Joe Biden respected—if not always popular—for foreign policy record |last1=Richter |first1=Paul |last2=Levey |first2=Noam N. |newspaper=Los Angeles Times |date=24. ágúst 2008 |accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Sem formaður utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar safnaði Biden jafnframt saman vitnum til að sannfæra bandaríska þingmenn um nauðsyn innrásarinnar.<ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/feb/17/joe-biden-role-iraq-war Joe Biden championed the Iraq war. Will that come back to haunt him now?], ''[[The Guardian]]'', Mark Weisbrot, 17. febrúar 2020. Skoðað 18. ágúst 2020.</ref> Biden varð síðar gagnrýnni á stríðið og mótmælti meðal annars fjölgun bandarískra hermanna í Írak árið 2007.<ref name="lat-foreign"/> Hann hefur í seinni tíð gert lítið úr upphaflegum stuðningi sínum við innrásina og hefur lagt áherslu á að hann hafi verið ósammála því hvernig stjórn Bush hóf stríðið og háttaði stríðsrekstrinum.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden fullyrðir ranglega að hann hafi verið andsnúinn Íraksstríðinu frá upphafi|url=https://www.visir.is/g/2020200109505/biden-fullyrdir-ranglega-ad-hann-hafi-verid-andsnuinn-iraksstridinu-fra-upphafi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=6. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> ===Varaforseti Bandaríkjanna (2009-2017)=== [[Mynd:Barack Obama jokes with Joe Biden in the Oval Office, Feb. 9, 2015.jpg|thumb|left|[[Barack Obama]] forseti og Joe Biden varaforseti í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] árið 2015.]] Árið 2007 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í annað skipti í forvali Demókrataflokksins í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2008. Biden dró framboð sitt til baka í janúar árið 2008 eftir slakt gengi í forkosningum í [[Iowa]]. [[Barack Obama]], sem vann tilnefningu Demókrata að endingu, tilkynnti þann 23. ágúst árið 2008 að hann hefði valið Biden sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Með því að velja Biden sem varaforsetaefni þótti Obama koma til móts við gagnrýnendur sína, sem lögðu gjarnan áherslu á reynsluleysi Obama og þekkingarskort hans í utanríkismálum, en Biden var þá einn þaulsetnasti þingmaður öldungadeildarinnar og hafði lengi verið formaður utanríkismálanefndar þingsins.<ref>{{Tímarit.is|4196777|Tvíeggjað val|útgáfudagsetning=24. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=18. ágúst 2020|höfundur=Bogi Þór Arason|blaðsíða=4}}</ref> Obama og Biden unnu forsetakosningarnar í nóvember árið 2008 á móti [[John McCain]] og [[Sarah Palin|Söruh Palin]], forseta- og varaforsetaframbjóðendum Repúblikana. Biden tók við embætti sem [[varaforseti Bandaríkjanna]] þann 20. janúar 2009. Obama og Biden unnu endurkjör í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|forsetakosningunum árið 2012]], en þar voru keppinautar þeirra úr röðum Repúblikana [[Mitt Romney]] forsetaframbjóðandi og [[Paul Ryan]] varaforsetaframbjóðandi. Helsta hlutverk Bidens í embætti varaforseta var að veita Obama ráðgjöf, aðallega í utanríkis- og efnahagsmálum. Biden var spurður ráða í mörgum lykilákvörðunum Obama, meðal annars í vali á ráðherrum og í skipulagningu á áframhaldandi hernaði í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]].<ref name="lkl122208">{{cite web| url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/22/biden.lkl/index.html | title= Biden says he'll be different vice president | publisher=CNN | date=22. desember 2008 | accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Obama setti hann yfir stjórn hópa sem áttu að taka á vandræðum verkalýðsstéttarinnar og hafa eftirlit með fjárframlögum til efnahagsáætlunar til endurreisnar efnahagslífsins árið 2009.<ref>{{cite web|url= http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/21/transition.wrap/index.html |title=What Obama promised Biden |author=Hornick, Ed and Levs, Josh |publisher=CNN |date=21 December 2008 |accessdate=23 December 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |title=What Happened to the Stimulus? |author=Scherer, Michael |work=Time |date=January 7, 2009 |accessdate=July 8, 2009 |archive-date=október 11, 2017 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011212142/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |url-status=dead }}</ref> Biden fór einnig í nokkrar opinberar ferðir til [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] í umboði Obama á varaforsetatíð sinni.<ref>{{cite news |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/16/AR2009091602998.html |title=Biden Pushes Iraqi Leaders On Vote Law, Oil-Bid Perks |author=Wilson, Scott |work= The Washington Post |date=17 September 2009 |accessdate=17 September 2009}}</ref> Biden fór nokkrum sinnum á vegum Bandaríkjastjórnar til [[Úkraína|Úkraínu]] eftir [[Úkraínska byltingin 2014|úkraínsku byltinguna]] árið 2014. Í desember árið 2015 var Biden einn helsti talsmaður þess að ríkissaksóknari Úkraínu, [[Víktor Sjokín]], yrði rekinn úr starfi fyrir að standa sig ekki nógu vel við að uppræta spillingu í landinu. Kall Bidens eftir brottrekstri Sjokíns naut á þeim tíma þverpólitísks stuðnings í Bandaríkjunum og hjá öðrum ríkjum og alþjóðastofnunum sem áttu hagsmuna að gæta í Úkraínu.<ref name="Cullison2019">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|title=Biden's Anticorruption Effort in Ukraine Overlapped With Son's Work in Country|last=Cullison|first=Alan|date=22. september 2019|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=18. júlí 2020|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20191013003229/https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|archive-date=13. október 2019|quote=Messrs. Trump and Giuliani have suggested that Joe Biden pushed for the firing of Ukraine's general prosecutor, Viktor Shokin, in March 2016 to stop an investigation into Burisma. In Ukraine, government officials and anticorruption advocates say that is a misrepresentation ... Mr. Shokin had dragged his feet into those investigations, Western diplomats said, and effectively squashed one in London by failing to cooperate with U.K. authorities ... In a speech in 2015, the U.S. ambassador to Ukraine, Otto Pyatt, called the Ukrainian prosecutor "an obstacle" to anticorruption efforts|url-access=subscription}}</ref> Víktor Sjokín var að endingu leystur úr embætti í mars 2016 en aðkoma Bidens að brottrekstri hans varð umtöluð árið 2019 eftir að [[Donald Trump]], eftirmaður Obama á forsetastól, ýjaði að því að Biden hefði hvatt til brottreksturs Sjokíns til að koma í veg fyrir frekari spillingarrannsóknir á gasfyrirtækinu Burisma, þar sem sonur Bidens, [[Hunter Biden]], starfaði á þeim tíma. Sjokín stóð þó ekki í rannsókn á Burisma þegar hann var rekinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump segist hafa rætt um Biden við forseta Úkraínu|url=http://vardberg.is/frettir/trump-segist-hafa-raett-um-biden-vid-forseta-ukrainu/|útgefandi=''[[Varðberg]]''|mánuður=23. nóvember|ár=2019|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Trump reyndi að fá [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta Úkraínu, til að hefja rannsóknir á Biden-feðgunum í júlí 2019 og hafði áður látið frysta hernaðarstyrki frá Bandaríkjunum til Úkraínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump stöðvaði styrk til Úkraínu áður en hann talaði við nýja forsetann|url=https://www.visir.is/g/2019190929468|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=24. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Ásakanir um að Trump væri þannig að beita ríkisfjármunum á ólögmætan hátt til að koma höggi á pólitískan mótherja (en Biden þótti þá sennilegur andstæðingur Trumps í forsetakosningunum næsta árs) leiddi til þess að Trump var [[Embættismissir (Bandaríkin)|kærður til embættismissis]] árið 2019. Árið 2020 hafði endurskoðun úkraínskra ríkissaksóknara á gömlum skýrslum ekki leitt í ljós ólöglegt athæfi Hunters Biden á meðan hann sat í stjórn Burisma.<ref>{{Vefheimild|titill=Engar sannanir um misgjörðir Bidens|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/05/engar-sannanir-um-misgjordir-bidens|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=5. júní|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ===Forsetaframboð 2020=== [[Mynd:Joe Biden kickoff rally May 2019.jpg|thumb|right|Joe Biden hefur kosningaherferð sína í maí 2019.]] Þann 25. apríl árið 2019 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrata fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningar ársins 2020]] á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum.<ref name=framboð2020/> Kosningabarátta Bidens þótti ekki fara vel af stað og honum gekk ekki vel í fyrstu forkosningum flokksins í [[Iowa]], [[New Hampshire]] og [[Nevada]]. Hagur Bidens tók að vænkast eftir að hann vann öruggan sigur í forvali Demókrata í [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]]<ref>{{Vefheimild|titill=Biden vann ör­ugg­an sig­ur í Suður-Karólínu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/01/biden_vann_oruggan_sigur_i_sudur_karolinu/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=1. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> og vann síðan í níu af fjórtán fylkjum sem kusu í forvalinu á svokölluðum „ofurþriðjudegi“ þann 3. mars 2020.<ref>{{Vefheimild|titill=Stefnir í sigur Bidens í 9 ríkjum af 14|url=https://www.ruv.is/frett/stefnir-i-sigur-bidens-i-9-rikjum-af-14|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=4. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 8. apríl 2020 höfðu allir keppinautar Bidens í forvalinu dregið framboð sín til baka.<ref name=sandershlé>{{Vefheimild|titill=Bernie Sand­ers dreg­ur sig í hlé|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/04/08/bernie_sanders_dregur_sig_i_hle/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Á meðan á forvalinu stóð sakaði lögfræðingur að nafni [[Tara Reade]] Biden um að hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi fyrir 27 árum, á meðan hún starfaði fyrir hann á þingmannsskrifstofu hans í Washington.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden í bobba vegna alvarlegra ásakana|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-02-biden-i-bobba-vegna-alvarlegra-asakana/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|mánuður=2. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson}}</ref> Biden vísaði ásökuninni á bug en hvatti til þess að öll möguleg gögn um málið yrðu gerð opinber, þar á meðal kvörtun sem Reade sagðist hafa lagt fram á sínum tíma og ætti að vera geymd í [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden segist sak­laus: „Þetta gerðist aldrei“|url=https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuður=1. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402101053/https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|safndags=2. apríl 2023}}</ref> Biden tilkynnti þann 11. ágúst að hann hefði valið öldungadeildarþingmanninn [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni.<ref>{{Vefheimild|titill=Kamala Harris verður varaforsetaefni Biden|url=https://www.ruv.is/frett/2020/08/11/kamala-harris-verdur-varaforsetaefni-biden|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=11. ágúst|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. ágúst|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref> Biden var formlega tilnefndur forsetaframbjóðandi Demókrata þann 18. ágúst 2020.<ref name=mbl18ágúst/> Kosningarnar voru haldnar þann 3. nóvember. Skoðanakannanir höfðu lengi spáð Biden auðveldum sigri en á kosninganótt reyndist leikurinn milli þeirra Bidens og Trumps mun jafnari en von var á. Trump vann sigra í mikilvægum fylkjum á borð við [[Flórída]] og [[Texas]] og eftir fyrstu talningar virtist hann einnig hafa forystu í mikilvægum fylkjum á borð við [[Wisconsin]], [[Michigan]] og [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]]. Þegar farið var að telja utankjörfundaratkvæði síðla nætur og á næstu dögum fór hagur Bidens hins vegar að vænkast verulega. Metfjöldi póstatkvæða hafði verið greiddur vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|alþjóðlega kórónaveirufaraldursins]], en Trump hafði ítrekað ráðið fylgjendum sínum frá því að greiða utankjörfundaratkvæði og haldið því fram án röksemda að slík atkvæði byðu upp á stórtækt kosningasvindl. Hlutfallslega runnu því mun fleiri utankjörfundaratkvæði til Bidens og þegar farið var að telja þau á næstu dögum náði Biden forystu í nokkrum fylkjum þar sem Trump hafði virst sigurstranglegri á kosninganótt. Þann 7. nóvember höfðu flestar bandarískar fréttastofur lýst Biden sigurvegara, enda hafði hann þá náð forskoti í nógu mörgum fylkjum til að tryggja sér ríflega 270 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann.<ref name=sagðurkjörinn/> Trump neitaði þó lengst af að viðurkenna ósigur og fór þess í stað í mál við ýmis fylki vegna ásakana um kosningasvindl.<ref>{{Vefheimild|titill=Giuli­ani: Trump ját­ar ekki ósig­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/giuliani_trump_jatar_ekki_osigur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið kom saman þann 14. desember og greiddi atkvæði um næsta forseta. Lokaniðurstaðan var þannig að Biden fékk 306 atkvæði en Trump 232.<ref name=kjörmannaráð>{{Vefheimild|titill=Formlega staðfest að Joe Biden verður næsti forseti Bandaríkjanna|url=https://www.dv.is/pressan/2020/12/15/formlega-stadfest-ad-joe-biden-verdur-naesti-forseti-bandarikjanna/|útgefandi=''DV''|ár=2020|mánuður=15. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. desember|höfundur=Kristján Kristjánsson}}</ref> ==Forsetatíð (2021–2025)== [[Mynd:P20230220AS-1884 (52777914370).jpg|thumb|right|Biden með [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta [[Úkraína|Úkraínu]], í [[Kænugarður|Kænugarði]] þann 20. febrúar 2023.]] [[Mynd:President Joe Biden meets with Prime Minister Benjamin Netanyahu.jpg|thumb|right|Biden með [[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra Ísraels, þann 18. október 2023.]] Biden var svarinn í embætti sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021. Á fyrsta degi sínum í embætti gaf hann út fimmtán tilskipanir sem sneru við ýmsum stefnumálum Trumps. Meðal annars leiddi Biden Bandaríkin aftur inn í [[Parísarsamkomulagið]] um loftslagsbreytingar og innleiddi grímuskyldu í byggingum alríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við útbreiðslu veirusýkinnar [[COVID-19]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fimmtán til­skip­an­ir á fyrsta degi|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/fimmtan_tilskipanir_a_fyrsta_degi/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=17 til­skip­an­ir Bidens|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/17_tilskipanir_bidens/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref> Þann 25. janúar undirritaði Biden jafnframt tilskipun til að aflétta banni sem Trump hafði sett gegn því að [[trans fólk]] gegndi þjónustu í [[Bandaríkjaher]].<ref>{{Vefheimild|titill=Biden aflétt­ir trans­banni hers­ins|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/25/biden_aflettir_transbanni_hersins/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=25. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. janúar}}</ref> Þann 4. febrúar tilkynnti Biden að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við hernaðarbandalag [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)|borgarastyrjöldinni í Jemen]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja hernaðarbandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> Þann 24. apríl 2021 varð Biden fyrstur Bandaríkjaforseta til að viðurkenna formlega að [[Þjóðarmorð Tyrkja á Armenum|fjöldamorð Tyrkja gegn Armenum]] á árunum 1915 til 1917 hafi verið [[þjóðarmorð]].<ref>{{Vefheimild|titill=Viður­kenndi þjóðarmorð Tyrkja á Armen­um|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/04/24/vidurkenndi_thjodarmord_tyrkja_a_armenum/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=24. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. apríl}}</ref> Biden tilkynnti þann 13. febrúar að hann hygðist kalla alla bandaríska hermenn heim frá [[Afganistan]] fyrir 11. september 2021 til að binda enda á hið 20 ára langa [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríð Bandaríkjamanna í Afganistan]]. Stjórn Trumps hafði áður gert samkomulag við [[Talíbanar|Talíbana]] í Afganistan sem hafði gert ráð fyrir brottflutningi bandaríska herliðsins fyrir 1. mars.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Samúel Karl Ólason|titill=Ætla að kalla hermenn heim fyrir ellefta september|url=https://www.visir.is/g/20212096640d/aetla-ad-kalla-hermenn-heim-fyrir-fyrsta-september|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=13. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. apríl}}</ref> Frá því að Bandaríkjamenn hófu að draga herafla sinn burt frá Afganistan hófu Talíbanar leiftursókn um landið og hertóku fjölda héraðshöfuðborga á stuttum tíma.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212142363d|titill=Valta yfir stjórnarherinn: Ríkisstjórnin býðst til að deila völdum með Talibönum|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. ágúst|ár=2021|mánuður=12. ágúst|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Þann 15. ágúst, aðeins um hálfu ári eftir að Biden tilkynnti um fyrirhugaða brottför herliðsins, hertóku Talíbanar afgönsku höfuðborgina [[Kabúl]] og endurheimtu þannig völd í landinu. Biden viðurkenndi í kjölfarið að hröð framrás Talíbana hefði komið sér á óvart en varði engu að síður ákvörðun sína um brottflutning hersins og sagði ótækt að biðja bandaríska hermenn að berjast endalaust í erlendri borgarastyrjöld.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/16/biden-vardi-akvordunina-i-avarpi|titill=Biden varði ákvörðunina í ávarpi|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. ágúst|ár=2021|mánuður=17. ágúst|höfundur=Andri Magnús Eysteinsson}}</ref> Biden sætti töluverðri gagnrýni fyrir að ljúka stríðinu í Afganistan með þessum hætti<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/27/biden-gagnryndur-vegna-burtkvadningar-fra-afganistan|titill=Biden gagnrýndur vegna burtkvaðningar frá Afganistan|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=27. ágúst|höfundur=Bogi Ágústsson}}</ref> og vinsældir hans innanlands drógust nokkuð saman í kjölfar brottfararinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/25/vinsaeldir-bidens-dvina-vestanhafs|titill=Vinsældir Bidens dvína vestanhafs|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=25. ágúst|höfundur=Arnar Björnsson}}</ref> Stjórn Bidens hefur veitt [[Úkraína|Úkraínu]] ríkulega aðstoð í yfirstandandi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í Úkraínu]] frá árinu 2022, meðal annars með fjárhagsstuðningi og vopnasendingum. Biden fór í óvænta heimsókn til úkraínsku höfuðborgarinnar [[Kænugarður|Kænugarðs]] þann 20. febrúar 2023, stuttu fyrir eins árs afmæli innrásarinnar, og hitti [[Volodymyr Zelenskyj]] Úkraínuforseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/02/20/biden_i_ovaenta_heimsokn_til_ukrainu/|titill=Biden í óvænta heimsókn til Úkraínu|útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=27. apríl 2023|dags=20. febrúar 2023}}</ref> ===Forsetakosningarnar 2024=== Biden tilkynnti formlega þann 25. apríl 2023 að hann hygðist sækjast eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningum 2024]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-04-25-joe-biden-saekist-eftir-endurkjori|titill=Joe Biden sækist eftir endurkjöri|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=27. apríl 2023|dags=25. apríl 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Hann tryggði sér formlega útnefningu Demókrataflokksins þann [[12. mars]] [[2024]]. Aldur Bidens var mikið til umræðu í aðdraganda forsetakosninganna og efasemda gætti víða um að hann hefði heilsu eða þrótt til að gegna öðru fjögurra ára kjörtímabili. Léleg frammistaða Bidens í fyrstu kappræðunum gegn Donald Trump í júní 2024 leiddi til hvatninga, meðal annars frá ýmsum þingmönnum og fjárhagslegum bakhjörlum Demókrataflokksins, um að Biden drægi framboð sitt til baka svo yngri frambjóðandi gæti hlaupið í skarðið fyrir flokkinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595480d/vaxandi-efa-semdir-um-a-gaeti-biden-sem-for-seta-efni|titill=Vaxandi efa­semdir um á­gæti Biden sem for­seta­efni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=10. júlí 2024 |dags=11. júlí 2024 |höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir}}</ref> Þann 11. júlí 2024 hélt Biden ræðu á leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins þar sem hann kynnti óvart [[Volodymyr Zelenskyj]] forseta Úkraínu sem [[Vladímír Pútín|Pútín]]. Biden hélt aðra ræðu síðar þetta sama kvöld þar sem hann vísaði óvart til Trump sem varaforseta Bandaríkjanna. Þessar ræður hafa báðar dregið dilk á eftir sér og vakið upp spurningar hvort Biden sé hæfur til áframhaldandi framboðs til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595952d/visadi-til-selenskis-sem-putins-og-varaforsetans-sem-trumps|titill=Vísaði til Selenskís sem Pútíns og vara­for­setans sem Trumps|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=12. júlí 2024|dags=12. júlí 2024|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> Meðal einstaklinga sem hvöttu Biden til að draga framboð sitt til baka voru [[Peter Welch]], [[Seth Moulton]], [[Julian Castro]], [[James Carville]], [[George Clooney]] og [[Andrew Yang]]. Nokkrar ástæður voru nefndar en þá sérstaklega aldur Bidens og slök frammistaða hans í forsetakappræðum á móti Donald Trump þann [[27. júní]] [[2024]]. Biden tilkynnti þann [[21. júlí]] að hann hygðist draga framboð sitt til baka og lýsti yfir stuðningi við [[Kamala Harris|Kamölu Harris]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242599267d/joe-biden-dregur-fram-bod-sitt-til-baka|titill=Joe Biden dregur fram­boð sitt til baka |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=21. júlí 2024|dags=21. júlí 2024|höfundur=Eiður Þór Árnason}}</ref> Hann lét því af embætti forseta Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2025]]. Í desember 2024, eftir ósigur Demókrata í kosningunum, [[Náðunarvald forseta Bandaríkjanna|náðaði]] Biden son sinn, [[Hunter Biden]], sem hafði hlotið dóma fyrir brot gegn vopna- og skattalögum á árinu. Biden hafði áður lofað að beita náðunarvaldi sínu ekki í þágu sonar síns.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658375d/biden-nadar-son-sinn|titill=Biden náðar son sinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Náðun Bidens á syni sínum vakti harða gagnrýni bæði frá mörgum Demókrötum og hjá Repúblikönum, sem höfðu staðið fyrir fjölda rannsókna á meintum glæpum Hunters Biden á undanförnum árum. Biden réttlætti náðunina með vísan til þess að Hunter hefði verið fórnarlamb pólitískra árása að frumkvæði Repúblikana.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658827d/fordaemalaus-nadun-bidens|titill= Fordæmalaus náðun Bidens |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Einkahagir== Joe Biden er af [[Írland|írsk]]-bandarískum uppruna og aðhyllist [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólska trú]]. Fyrsta eiginkona hans var Neilia Hunter, sem hann kvæntist árið 1966. Með henni eignaðist hann tvo syni; Beau og Hunter; og eina dóttur; Naomi. Neilia og Naomi létust þann 18. desember árið 1972 í bílslysi. Biden kvæntist seinni eiginkonu sinni, [[Jill Biden|Jill Jacobs]], árið 1977 og eignaðist síðar með henni dótturina Ashley. Elsti sonur Bidens, Joseph Robinette „Beau“ Biden III , lést úr krabbameini í heila þann 30. maí árið 2015.<ref>{{Vefheimild|titill=Son­ur Joes Bidens lát­inn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/05/31/sonur_joes_bidens_latinn/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=31. maí|ár=2015|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Þann 18. maí 2025 tilkynnti Biden að hann hefði greinst með illkynja krabbamein í blöðruhálskirtli.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252728015d/joe-biden-med-ristilkrabbamein|titill= Joe Biden með krabba­mein |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. maí 2025 |skoðað= 18. maí 2024 |höfundur=Magnús Jochum Pálsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|2}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 2021 | til = 2025 | fyrir = [[Donald Trump]] | eftir = [[Donald Trump]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | frá = 2009 | til = 2017 | fyrir = [[Dick Cheney]] | eftir = [[Mike Pence]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{Varaforsetar Bandaríkjanna}} {{fe|1942|Biden, Joe}} {{DEFAULTSORT:Biden, Joe}} [[Flokkur:Demókratar|Biden, Joe]] [[Flokkur:Bandarískir öldungadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1988]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2008|Biden, Joe]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2020]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2024]] [[Flokkur:Varaforsetar Bandaríkjanna]] sy3zemcrij3coynjlzhs6pbx7vgm97l 1959298 1959296 2026-04-09T12:17:47Z ~2026-21828-00 115326 1959298 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Joe Biden | mynd = Joe Biden presidential portrait.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2025]] | vara_forseti = [[Kamala Harris]] | forveri = [[Donald Trump]] | eftirmaður = [[Donald Trump]] | titill2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start2 = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end2 = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti2 = [[Barack Obama]] | forveri2 = [[Dick Cheney]] | eftirmaður2 = [[Mike Pence]] | titill3 = [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|Öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Delaware]] | stjórnartíð_start3 = [[3. janúar]] [[1973]] | stjórnartíð_end3 = [[15. janúar]] [[2009]] | forveri3 = [[J. Caleb Boggs]] | eftirmaður3 = [[Ted Kaufman]] | fæðingarnafn = Joseph Robinette Biden Jr. | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1942|11|20}} | fæðingarstaður = [[Scranton]], [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki = Neilia Hunter (g. 1966; d. 1972)<br>[[Jill Biden]] (g. 1977) | börn = 4 | háskóli = [[Háskólinn í Delaware]]<br>[[Syracuse-háskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | starf = Stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | undirskrift = Joe Biden Presidential Signature.svg }} '''Joseph Robinette Biden Jr.''' (fæddur [[20. nóvember]] [[1942]]) er bandarískur maður sem hatar svarta menn [[Demókrataflokkurinn|hann hefur heimsótt little saint james]]. Hann var mjög góður vinur Epstein og var vel þekktur barna perri<nowiki/>[[forseti Bandaríkjanna|. forseti Bandaríkjanna]] frá [[2021]] frá [[2025]]. Biden var áður [[varaforseti Bandaríkjanna]] frá [[2009]] til [[2017]] í forsetatíð [[Barack Obama|Baracks Obama]] og sat á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir heimafylki sitt, [[Delaware]], frá [[1973]] til [[2009]].<ref>{{Vefheimild|url=http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=b000444|titill=BIDEN, Joseph Robinette, Jr. (Joe)|útgefandi=Biographical Directory of the United States Congress|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|tungumál=enska}}</ref> Biden tók við embætti Bandaríkjaforseta þann [[20. janúar]] [[2021]] eftir að hafa unnið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningarnar 2020]]. Hann sóttist ekki eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Biden hafði áður sóst eftir tilnefningu Demókrataflokksins sem forsetaframbjóðandi í [[Bandarísku forsetakosningarnar 1988|forsetakosningunum árið 1988]] og [[Bandarísku forsetakosningarnar 2008|forsetakosningunum árið 2008]] en hætti við bæði framboðin eftir slakt gengi. Þann [[23. ágúst]] [[2008]] tilkynnti Barack Obama að Biden yrði [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforsetaefni]] sitt í forsetakosningunum. Obama og Biden unnu kosningarnar og náðu endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|kosningunum 2012]]. Biden tilkynnti þann [[25. apríl]] [[2019]] að hann hygðist gefa kost á sér í þriðja sinn í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningunum 2020]] á móti [[Donald Trump]], sitjandi forseta úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]].<ref name=framboð2020>{{Vefheimild|titill=Joe Biden býður sig fram til forseta og segir grunngildi þjóðarinnar í húfi|url=https://www.visir.is/g/2019190429416|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Margrét Helga Erlingsdóttir|ár=2019|mánuður=25. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Biden var formlega tilnefndur frambjóðandi Demókrataflokksins á flokksþingi Demókrata þann [[18. ágúst]] og valdi hann [[Kamala Harris|Kömulu Harris]] til þess að vera varaforsetaefni.<ref name="mbl18ágúst">{{Vefheimild|titill=Biden form­lega út­nefnd­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/19/biden_formlega_utnefndur/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. ágúst}}</ref> Þann [[7. nóvember]], fjórum dögum eftir að kosningarnar fóru fram, hafði Biden tryggt sér meirihluta í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann samkvæmt talningum, og var hann því lýstur sigurvegari af flestum bandarískum fréttastofum og eftirlitsstofnunum.<ref name="sagðurkjörinn">{{Vefheimild|titill=Joe Biden sagður kjör­inn for­seti Banda­ríkj­anna|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/joe_biden_sagdur_kjorinn_forseti_bandarikjanna/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið staðfesti kjör hans þann 14. desember<ref name="kjörmannaráð" /> og Biden tók því við sem 46. forseti Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2021]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden er orðinn 46. forseti Bandaríkjanna|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/20/joe-biden-er-ordinn-46-forseti-bandarikjanna|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2021|mánuður=20. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. janúar}}</ref> Þann [[25. apríl]] [[2023]] tilkynnti Biden að hann hygðist bjóða sig fram til endurkjörs í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Hann tryggði sér útnefningu [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] þann [[12. mars]] [[2024]] og hlaut 87,1% atkvæða í forvali flokksins. Hann dró síðan framboð sitt til endurkjörs til baka þann [[21. júlí]] [[2024]] eftir fjölda áskorana vegna áhyggja af aldri hans eftir slæma útkomu í kappræðum á móti [[Donald Trump|Trump]] í [[júní]] [[2024]]. Biden er fyrsti forsetinn sem býður sig ekki fram til endurkjörs frá [[Lyndon B. Johnson]] árið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968|1968]]. Donald Trump var kjörinn eftirmaður hans í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningunum sem fóru fram í nóvember 2024]] þar sem kosið var á milli Trump og [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]]. Biden er elsti maður sem hefur náð kjöri til forseta Bandaríkjanna, en hann var 79 ára þegar að hann náði kjöri. Hann er jafnframt annar [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólski]] forseti landsins, á eftir [[John F. Kennedy]], og fyrsti Bandaríkjaforsetinn frá [[Delaware]]. ==Æviágrip== Joe Biden fæddist þann 20. nóvember árið 1942 í bænum [[Scranton]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og var elstur fjögurra systkina. Fjölskylda hans fluttist til [[Delaware]] þegar Joe var tíu ára, en þar vann faðir hans við bílasölu. Biden nam [[Sagnfræði|sögu]] og [[stjórnmálafræði]] en hóf síðar [[lögfræði]]nám við [[Syracuse-háskóli|Syracuse-háskóla]].<ref name=dv2008>{{Tímarit.is|6443726|Málglaður reynslubolti|útgáfudagsetning=28. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson|blaðsíða=12-13}}</ref> Biden útskrifaðist úr laganámi árið 1968 og hóf í kjölfarið störf við stóra lögmannsstofu í [[Wilmington, Delaware|Wilmington]]. Hann sagði upp starfi sínu þar eftir sex mánuði og var ráðinn við aðra minni lögmannsstofu sem fékkst við að verja verkafólk og fólk úr minnihlutahópum.<ref name=íls/> Biden hóf eiginlega þátttöku í stjórnmálum árið 1970 þegar hann bauð sig fram til setu í sveitarstjórn [[Newcastle County]] í Delaware. Kosningabarátta hans þótti ötul, en Biden lagði meðal annars áherslu á byggingu fleiri félagslegra íbúða í sýslunni. Biden náði kjöri en hóf síðan nánast umsvifalaust áform um að bjóða sig fram á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir Delaware.<ref name=íls/> ===Þingferill=== Þökk sé kröftugri frammistöðu sinni í sveitarstjórninni vann hann sér smám saman traust Demókrataflokksins og árið 1972 varð Biden frambjóðandi flokksins í kosningum Delaware til öldungadeildarinnar á móti sitjandi þingmanni úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]], [[J. Caleb Boggs]]. Í kosningabaráttunni höfðaði Biden til yngri kjósenda. Meðal annars talaði hann fyrir brottflutningi bandarískra hermanna úr [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]], fyrir [[umhverfisvernd]] og fyrir auknum réttindum [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]]. Á kjördag vann Biden óvænt nauman sigur gegn Boggs. Biden var þá aðeins 29 ára, en átti eftir að verða 30 ára (sem er lágmarksaldur fyrir setu á öldungadeildarþinginu) fyrir upphaf nýja þingtímabilsins árið 1973.<ref name=íls/> Biden varð því sjötti yngsti einstaklingurinn sem hafði verið kjörinn á öldungadeildina.<ref name=dv2008/> Á námsárum sínum í lögfræði árið 1966 kvæntist Biden konu að nafni [[Neilia Hunter|Neiliu Hunter]]. Hjónin eignuðust tvo syni og eina dóttur saman. Árið 1972, stuttu eftir að Biden hafði náð kjöri á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Delaware, lést Neilia í bílslysi ásamt dóttur þeirra. Synir þeirra, sem einnig voru í bílnum, slösuðust alvarlega en lifðu af. Biden íhugaði að taka ekki sæti sitt á öldungadeildinni vegna harmleiksins en féllst á að taka það eftir hvatningu frá vinum sínum og frá [[Richard Nixon]], þáverandi forseta.<ref name=dv2008/><ref name=íls>{{Vefheimild|titill=Í ljósi sögunnar – Joe Biden|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795/7hqkpq|útgefandi=RÚV|mánuður=17. apríl|ár=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|árskoðað=2020|höfundur=[[Vera Illugadóttir]]}}</ref> Biden kvæntist á ný árið 1977, konu að nafni [[Jill Biden|Jill Tracy Jacobs]], og eignaðist með henni eina dóttur.<ref name=dv2008/> Árið 1987 gaf Biden kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar sem fóru fram næsta ár. Hann þótti í fyrstu vænlegur kostur en framboð hans rataði í vandræði eftir að Biden var sakaður um [[Ritstuldur|ritstuld]] vegna ræðu sem hann flutti og þótti öpuð eftir svipaðri ræðu sem [[Neil Kinnock]], leiðtogi [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] í Bretlandi, hafði flutt. Málið reyndist Biden pínlegt og leiddi til þess að hann dró sig úr forvalinu, sem [[Michael Dukakis]] vann að endingu.<ref>{{Tímarit.is|1665790|Í viðjum siðgæðisins|útgáfudagsetning=14. október 1987|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Simon Hoggart|blaðsíða=52}}</ref> Árið 1988 veiktist Biden lífshættulega og gekkst undir skurðaðgerð vegna [[heilablæðing]]ar. Hann var í kjölfarið sjö mánuði í fríi frá störfum við þingið. Árin 1987 og 1991 stýrði Biden yfirheyrslum bandarísku dómsmálanefndarinnar yfir dómurum sem höfðu verið tilnefndir í [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna]]. Í fyrra skiptið átti yfirheyrslan þátt í því að þingið neitaði að staðfesta tilnefningu [[Robert Bork|Roberts Bork]] í Hæstaréttinn. Í seinna skiptið stóð Biden fyrir yfirheyrslum yfir [[Clarence Thomas]], sem var sjónvarpað og vöktu mikla athygli um allt landið. Biden staðfesti að endingu tilnefningu Thomas í Hæstaréttinn, sem varð nokkuð umdeilt þar sem Thomas hafði verið sakaður um [[Kynferðisleg áreitni|kynferðislega áreitni]] af fyrrverandi samstarfskonu sinni.<ref name=mbl2008>{{Tímarit.is|4200675|Maður margra orða – og mismæla|útgáfudagsetning=28. september 2008|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Valgerður Þ. Jónsdóttir|blaðsíða=14-15}}</ref> Biden átti árið 1994 þátt í lagasetningu til að koma í veg fyrir heimilis- og kynferðisofbeldi gegn konum og hjálpa fórnarlömbum að koma lífi sínu á réttan kjöl. Biden hefur í seinni tíð sagst stoltastur af þætti sínum í þessari lagasetningu af öllum þingstörfum sínum.<ref name=mbl2008/> Árið 2002 greiddi Biden atkvæði með þingsályktun sem heimilaði stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta að gera [[Íraksstríðið|innrás í Írak]].<ref name="lat-foreign">{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-aug-24-na-foreignpol24-story.html |title=Joe Biden respected—if not always popular—for foreign policy record |last1=Richter |first1=Paul |last2=Levey |first2=Noam N. |newspaper=Los Angeles Times |date=24. ágúst 2008 |accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Sem formaður utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar safnaði Biden jafnframt saman vitnum til að sannfæra bandaríska þingmenn um nauðsyn innrásarinnar.<ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/feb/17/joe-biden-role-iraq-war Joe Biden championed the Iraq war. Will that come back to haunt him now?], ''[[The Guardian]]'', Mark Weisbrot, 17. febrúar 2020. Skoðað 18. ágúst 2020.</ref> Biden varð síðar gagnrýnni á stríðið og mótmælti meðal annars fjölgun bandarískra hermanna í Írak árið 2007.<ref name="lat-foreign"/> Hann hefur í seinni tíð gert lítið úr upphaflegum stuðningi sínum við innrásina og hefur lagt áherslu á að hann hafi verið ósammála því hvernig stjórn Bush hóf stríðið og háttaði stríðsrekstrinum.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden fullyrðir ranglega að hann hafi verið andsnúinn Íraksstríðinu frá upphafi|url=https://www.visir.is/g/2020200109505/biden-fullyrdir-ranglega-ad-hann-hafi-verid-andsnuinn-iraksstridinu-fra-upphafi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=6. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> ===Varaforseti Bandaríkjanna (2009-2017)=== [[Mynd:Barack Obama jokes with Joe Biden in the Oval Office, Feb. 9, 2015.jpg|thumb|left|[[Barack Obama]] forseti og Joe Biden varaforseti í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] árið 2015.]] Árið 2007 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í annað skipti í forvali Demókrataflokksins í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2008. Biden dró framboð sitt til baka í janúar árið 2008 eftir slakt gengi í forkosningum í [[Iowa]]. [[Barack Obama]], sem vann tilnefningu Demókrata að endingu, tilkynnti þann 23. ágúst árið 2008 að hann hefði valið Biden sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Með því að velja Biden sem varaforsetaefni þótti Obama koma til móts við gagnrýnendur sína, sem lögðu gjarnan áherslu á reynsluleysi Obama og þekkingarskort hans í utanríkismálum, en Biden var þá einn þaulsetnasti þingmaður öldungadeildarinnar og hafði lengi verið formaður utanríkismálanefndar þingsins.<ref>{{Tímarit.is|4196777|Tvíeggjað val|útgáfudagsetning=24. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=18. ágúst 2020|höfundur=Bogi Þór Arason|blaðsíða=4}}</ref> Obama og Biden unnu forsetakosningarnar í nóvember árið 2008 á móti [[John McCain]] og [[Sarah Palin|Söruh Palin]], forseta- og varaforsetaframbjóðendum Repúblikana. Biden tók við embætti sem [[varaforseti Bandaríkjanna]] þann 20. janúar 2009. Obama og Biden unnu endurkjör í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|forsetakosningunum árið 2012]], en þar voru keppinautar þeirra úr röðum Repúblikana [[Mitt Romney]] forsetaframbjóðandi og [[Paul Ryan]] varaforsetaframbjóðandi. Helsta hlutverk Bidens í embætti varaforseta var að veita Obama ráðgjöf, aðallega í utanríkis- og efnahagsmálum. Biden var spurður ráða í mörgum lykilákvörðunum Obama, meðal annars í vali á ráðherrum og í skipulagningu á áframhaldandi hernaði í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]].<ref name="lkl122208">{{cite web| url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/22/biden.lkl/index.html | title= Biden says he'll be different vice president | publisher=CNN | date=22. desember 2008 | accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Obama setti hann yfir stjórn hópa sem áttu að taka á vandræðum verkalýðsstéttarinnar og hafa eftirlit með fjárframlögum til efnahagsáætlunar til endurreisnar efnahagslífsins árið 2009.<ref>{{cite web|url= http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/21/transition.wrap/index.html |title=What Obama promised Biden |author=Hornick, Ed and Levs, Josh |publisher=CNN |date=21 December 2008 |accessdate=23 December 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |title=What Happened to the Stimulus? |author=Scherer, Michael |work=Time |date=January 7, 2009 |accessdate=July 8, 2009 |archive-date=október 11, 2017 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011212142/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |url-status=dead }}</ref> Biden fór einnig í nokkrar opinberar ferðir til [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] í umboði Obama á varaforsetatíð sinni.<ref>{{cite news |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/16/AR2009091602998.html |title=Biden Pushes Iraqi Leaders On Vote Law, Oil-Bid Perks |author=Wilson, Scott |work= The Washington Post |date=17 September 2009 |accessdate=17 September 2009}}</ref> Biden fór nokkrum sinnum á vegum Bandaríkjastjórnar til [[Úkraína|Úkraínu]] eftir [[Úkraínska byltingin 2014|úkraínsku byltinguna]] árið 2014. Í desember árið 2015 var Biden einn helsti talsmaður þess að ríkissaksóknari Úkraínu, [[Víktor Sjokín]], yrði rekinn úr starfi fyrir að standa sig ekki nógu vel við að uppræta spillingu í landinu. Kall Bidens eftir brottrekstri Sjokíns naut á þeim tíma þverpólitísks stuðnings í Bandaríkjunum og hjá öðrum ríkjum og alþjóðastofnunum sem áttu hagsmuna að gæta í Úkraínu.<ref name="Cullison2019">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|title=Biden's Anticorruption Effort in Ukraine Overlapped With Son's Work in Country|last=Cullison|first=Alan|date=22. september 2019|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=18. júlí 2020|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20191013003229/https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|archive-date=13. október 2019|quote=Messrs. Trump and Giuliani have suggested that Joe Biden pushed for the firing of Ukraine's general prosecutor, Viktor Shokin, in March 2016 to stop an investigation into Burisma. In Ukraine, government officials and anticorruption advocates say that is a misrepresentation ... Mr. Shokin had dragged his feet into those investigations, Western diplomats said, and effectively squashed one in London by failing to cooperate with U.K. authorities ... In a speech in 2015, the U.S. ambassador to Ukraine, Otto Pyatt, called the Ukrainian prosecutor "an obstacle" to anticorruption efforts|url-access=subscription}}</ref> Víktor Sjokín var að endingu leystur úr embætti í mars 2016 en aðkoma Bidens að brottrekstri hans varð umtöluð árið 2019 eftir að [[Donald Trump]], eftirmaður Obama á forsetastól, ýjaði að því að Biden hefði hvatt til brottreksturs Sjokíns til að koma í veg fyrir frekari spillingarrannsóknir á gasfyrirtækinu Burisma, þar sem sonur Bidens, [[Hunter Biden]], starfaði á þeim tíma. Sjokín stóð þó ekki í rannsókn á Burisma þegar hann var rekinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump segist hafa rætt um Biden við forseta Úkraínu|url=http://vardberg.is/frettir/trump-segist-hafa-raett-um-biden-vid-forseta-ukrainu/|útgefandi=''[[Varðberg]]''|mánuður=23. nóvember|ár=2019|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Trump reyndi að fá [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta Úkraínu, til að hefja rannsóknir á Biden-feðgunum í júlí 2019 og hafði áður látið frysta hernaðarstyrki frá Bandaríkjunum til Úkraínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump stöðvaði styrk til Úkraínu áður en hann talaði við nýja forsetann|url=https://www.visir.is/g/2019190929468|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=24. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Ásakanir um að Trump væri þannig að beita ríkisfjármunum á ólögmætan hátt til að koma höggi á pólitískan mótherja (en Biden þótti þá sennilegur andstæðingur Trumps í forsetakosningunum næsta árs) leiddi til þess að Trump var [[Embættismissir (Bandaríkin)|kærður til embættismissis]] árið 2019. Árið 2020 hafði endurskoðun úkraínskra ríkissaksóknara á gömlum skýrslum ekki leitt í ljós ólöglegt athæfi Hunters Biden á meðan hann sat í stjórn Burisma.<ref>{{Vefheimild|titill=Engar sannanir um misgjörðir Bidens|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/05/engar-sannanir-um-misgjordir-bidens|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=5. júní|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ===Forsetaframboð 2020=== [[Mynd:Joe Biden kickoff rally May 2019.jpg|thumb|right|Joe Biden hefur kosningaherferð sína í maí 2019.]] Þann 25. apríl árið 2019 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrata fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningar ársins 2020]] á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum.<ref name=framboð2020/> Kosningabarátta Bidens þótti ekki fara vel af stað og honum gekk ekki vel í fyrstu forkosningum flokksins í [[Iowa]], [[New Hampshire]] og [[Nevada]]. Hagur Bidens tók að vænkast eftir að hann vann öruggan sigur í forvali Demókrata í [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]]<ref>{{Vefheimild|titill=Biden vann ör­ugg­an sig­ur í Suður-Karólínu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/01/biden_vann_oruggan_sigur_i_sudur_karolinu/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=1. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> og vann síðan í níu af fjórtán fylkjum sem kusu í forvalinu á svokölluðum „ofurþriðjudegi“ þann 3. mars 2020.<ref>{{Vefheimild|titill=Stefnir í sigur Bidens í 9 ríkjum af 14|url=https://www.ruv.is/frett/stefnir-i-sigur-bidens-i-9-rikjum-af-14|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=4. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 8. apríl 2020 höfðu allir keppinautar Bidens í forvalinu dregið framboð sín til baka.<ref name=sandershlé>{{Vefheimild|titill=Bernie Sand­ers dreg­ur sig í hlé|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/04/08/bernie_sanders_dregur_sig_i_hle/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Á meðan á forvalinu stóð sakaði lögfræðingur að nafni [[Tara Reade]] Biden um að hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi fyrir 27 árum, á meðan hún starfaði fyrir hann á þingmannsskrifstofu hans í Washington.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden í bobba vegna alvarlegra ásakana|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-02-biden-i-bobba-vegna-alvarlegra-asakana/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|mánuður=2. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson}}</ref> Biden vísaði ásökuninni á bug en hvatti til þess að öll möguleg gögn um málið yrðu gerð opinber, þar á meðal kvörtun sem Reade sagðist hafa lagt fram á sínum tíma og ætti að vera geymd í [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden segist sak­laus: „Þetta gerðist aldrei“|url=https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuður=1. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402101053/https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|safndags=2. apríl 2023}}</ref> Biden tilkynnti þann 11. ágúst að hann hefði valið öldungadeildarþingmanninn [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni.<ref>{{Vefheimild|titill=Kamala Harris verður varaforsetaefni Biden|url=https://www.ruv.is/frett/2020/08/11/kamala-harris-verdur-varaforsetaefni-biden|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=11. ágúst|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. ágúst|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref> Biden var formlega tilnefndur forsetaframbjóðandi Demókrata þann 18. ágúst 2020.<ref name=mbl18ágúst/> Kosningarnar voru haldnar þann 3. nóvember. Skoðanakannanir höfðu lengi spáð Biden auðveldum sigri en á kosninganótt reyndist leikurinn milli þeirra Bidens og Trumps mun jafnari en von var á. Trump vann sigra í mikilvægum fylkjum á borð við [[Flórída]] og [[Texas]] og eftir fyrstu talningar virtist hann einnig hafa forystu í mikilvægum fylkjum á borð við [[Wisconsin]], [[Michigan]] og [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]]. Þegar farið var að telja utankjörfundaratkvæði síðla nætur og á næstu dögum fór hagur Bidens hins vegar að vænkast verulega. Metfjöldi póstatkvæða hafði verið greiddur vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|alþjóðlega kórónaveirufaraldursins]], en Trump hafði ítrekað ráðið fylgjendum sínum frá því að greiða utankjörfundaratkvæði og haldið því fram án röksemda að slík atkvæði byðu upp á stórtækt kosningasvindl. Hlutfallslega runnu því mun fleiri utankjörfundaratkvæði til Bidens og þegar farið var að telja þau á næstu dögum náði Biden forystu í nokkrum fylkjum þar sem Trump hafði virst sigurstranglegri á kosninganótt. Þann 7. nóvember höfðu flestar bandarískar fréttastofur lýst Biden sigurvegara, enda hafði hann þá náð forskoti í nógu mörgum fylkjum til að tryggja sér ríflega 270 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann.<ref name=sagðurkjörinn/> Trump neitaði þó lengst af að viðurkenna ósigur og fór þess í stað í mál við ýmis fylki vegna ásakana um kosningasvindl.<ref>{{Vefheimild|titill=Giuli­ani: Trump ját­ar ekki ósig­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/giuliani_trump_jatar_ekki_osigur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið kom saman þann 14. desember og greiddi atkvæði um næsta forseta. Lokaniðurstaðan var þannig að Biden fékk 306 atkvæði en Trump 232.<ref name=kjörmannaráð>{{Vefheimild|titill=Formlega staðfest að Joe Biden verður næsti forseti Bandaríkjanna|url=https://www.dv.is/pressan/2020/12/15/formlega-stadfest-ad-joe-biden-verdur-naesti-forseti-bandarikjanna/|útgefandi=''DV''|ár=2020|mánuður=15. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. desember|höfundur=Kristján Kristjánsson}}</ref> ==Forsetatíð (2021–2025)== [[Mynd:P20230220AS-1884 (52777914370).jpg|thumb|right|Biden með [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta [[Úkraína|Úkraínu]], í [[Kænugarður|Kænugarði]] þann 20. febrúar 2023.]] [[Mynd:President Joe Biden meets with Prime Minister Benjamin Netanyahu.jpg|thumb|right|Biden með [[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra Ísraels, þann 18. október 2023.]] Biden var svarinn í embætti sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021. Á fyrsta degi sínum í embætti gaf hann út fimmtán tilskipanir sem sneru við ýmsum stefnumálum Trumps. Meðal annars leiddi Biden Bandaríkin aftur inn í [[Parísarsamkomulagið]] um loftslagsbreytingar og innleiddi grímuskyldu í byggingum alríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við útbreiðslu veirusýkinnar [[COVID-19]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fimmtán til­skip­an­ir á fyrsta degi|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/fimmtan_tilskipanir_a_fyrsta_degi/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=17 til­skip­an­ir Bidens|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/17_tilskipanir_bidens/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref> Þann 25. janúar undirritaði Biden jafnframt tilskipun til að aflétta banni sem Trump hafði sett gegn því að [[trans fólk]] gegndi þjónustu í [[Bandaríkjaher]].<ref>{{Vefheimild|titill=Biden aflétt­ir trans­banni hers­ins|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/25/biden_aflettir_transbanni_hersins/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=25. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. janúar}}</ref> Þann 4. febrúar tilkynnti Biden að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við hernaðarbandalag [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)|borgarastyrjöldinni í Jemen]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja hernaðarbandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> Þann 24. apríl 2021 varð Biden fyrstur Bandaríkjaforseta til að viðurkenna formlega að [[Þjóðarmorð Tyrkja á Armenum|fjöldamorð Tyrkja gegn Armenum]] á árunum 1915 til 1917 hafi verið [[þjóðarmorð]].<ref>{{Vefheimild|titill=Viður­kenndi þjóðarmorð Tyrkja á Armen­um|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/04/24/vidurkenndi_thjodarmord_tyrkja_a_armenum/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=24. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. apríl}}</ref> Biden tilkynnti þann 13. febrúar að hann hygðist kalla alla bandaríska hermenn heim frá [[Afganistan]] fyrir 11. september 2021 til að binda enda á hið 20 ára langa [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríð Bandaríkjamanna í Afganistan]]. Stjórn Trumps hafði áður gert samkomulag við [[Talíbanar|Talíbana]] í Afganistan sem hafði gert ráð fyrir brottflutningi bandaríska herliðsins fyrir 1. mars.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Samúel Karl Ólason|titill=Ætla að kalla hermenn heim fyrir ellefta september|url=https://www.visir.is/g/20212096640d/aetla-ad-kalla-hermenn-heim-fyrir-fyrsta-september|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=13. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. apríl}}</ref> Frá því að Bandaríkjamenn hófu að draga herafla sinn burt frá Afganistan hófu Talíbanar leiftursókn um landið og hertóku fjölda héraðshöfuðborga á stuttum tíma.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212142363d|titill=Valta yfir stjórnarherinn: Ríkisstjórnin býðst til að deila völdum með Talibönum|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. ágúst|ár=2021|mánuður=12. ágúst|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Þann 15. ágúst, aðeins um hálfu ári eftir að Biden tilkynnti um fyrirhugaða brottför herliðsins, hertóku Talíbanar afgönsku höfuðborgina [[Kabúl]] og endurheimtu þannig völd í landinu. Biden viðurkenndi í kjölfarið að hröð framrás Talíbana hefði komið sér á óvart en varði engu að síður ákvörðun sína um brottflutning hersins og sagði ótækt að biðja bandaríska hermenn að berjast endalaust í erlendri borgarastyrjöld.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/16/biden-vardi-akvordunina-i-avarpi|titill=Biden varði ákvörðunina í ávarpi|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. ágúst|ár=2021|mánuður=17. ágúst|höfundur=Andri Magnús Eysteinsson}}</ref> Biden sætti töluverðri gagnrýni fyrir að ljúka stríðinu í Afganistan með þessum hætti<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/27/biden-gagnryndur-vegna-burtkvadningar-fra-afganistan|titill=Biden gagnrýndur vegna burtkvaðningar frá Afganistan|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=27. ágúst|höfundur=Bogi Ágústsson}}</ref> og vinsældir hans innanlands drógust nokkuð saman í kjölfar brottfararinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/25/vinsaeldir-bidens-dvina-vestanhafs|titill=Vinsældir Bidens dvína vestanhafs|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=25. ágúst|höfundur=Arnar Björnsson}}</ref> Stjórn Bidens hefur veitt [[Úkraína|Úkraínu]] ríkulega aðstoð í yfirstandandi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í Úkraínu]] frá árinu 2022, meðal annars með fjárhagsstuðningi og vopnasendingum. Biden fór í óvænta heimsókn til úkraínsku höfuðborgarinnar [[Kænugarður|Kænugarðs]] þann 20. febrúar 2023, stuttu fyrir eins árs afmæli innrásarinnar, og hitti [[Volodymyr Zelenskyj]] Úkraínuforseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/02/20/biden_i_ovaenta_heimsokn_til_ukrainu/|titill=Biden í óvænta heimsókn til Úkraínu|útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=27. apríl 2023|dags=20. febrúar 2023}}</ref> ===Forsetakosningarnar 2024=== Biden tilkynnti formlega þann 25. apríl 2023 að hann hygðist sækjast eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningum 2024]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-04-25-joe-biden-saekist-eftir-endurkjori|titill=Joe Biden sækist eftir endurkjöri|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=27. apríl 2023|dags=25. apríl 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Hann tryggði sér formlega útnefningu Demókrataflokksins þann [[12. mars]] [[2024]]. Aldur Bidens var mikið til umræðu í aðdraganda forsetakosninganna og efasemda gætti víða um að hann hefði heilsu eða þrótt til að gegna öðru fjögurra ára kjörtímabili. Léleg frammistaða Bidens í fyrstu kappræðunum gegn Donald Trump í júní 2024 leiddi til hvatninga, meðal annars frá ýmsum þingmönnum og fjárhagslegum bakhjörlum Demókrataflokksins, um að Biden drægi framboð sitt til baka svo yngri frambjóðandi gæti hlaupið í skarðið fyrir flokkinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595480d/vaxandi-efa-semdir-um-a-gaeti-biden-sem-for-seta-efni|titill=Vaxandi efa­semdir um á­gæti Biden sem for­seta­efni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=10. júlí 2024 |dags=11. júlí 2024 |höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir}}</ref> Þann 11. júlí 2024 hélt Biden ræðu á leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins þar sem hann kynnti óvart [[Volodymyr Zelenskyj]] forseta Úkraínu sem [[Vladímír Pútín|Pútín]]. Biden hélt aðra ræðu síðar þetta sama kvöld þar sem hann vísaði óvart til Trump sem varaforseta Bandaríkjanna. Þessar ræður hafa báðar dregið dilk á eftir sér og vakið upp spurningar hvort Biden sé hæfur til áframhaldandi framboðs til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595952d/visadi-til-selenskis-sem-putins-og-varaforsetans-sem-trumps|titill=Vísaði til Selenskís sem Pútíns og vara­for­setans sem Trumps|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=12. júlí 2024|dags=12. júlí 2024|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> Meðal einstaklinga sem hvöttu Biden til að draga framboð sitt til baka voru [[Peter Welch]], [[Seth Moulton]], [[Julian Castro]], [[James Carville]], [[George Clooney]] og [[Andrew Yang]]. Nokkrar ástæður voru nefndar en þá sérstaklega aldur Bidens og slök frammistaða hans í forsetakappræðum á móti Donald Trump þann [[27. júní]] [[2024]]. Biden tilkynnti þann [[21. júlí]] að hann hygðist draga framboð sitt til baka og lýsti yfir stuðningi við [[Kamala Harris|Kamölu Harris]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242599267d/joe-biden-dregur-fram-bod-sitt-til-baka|titill=Joe Biden dregur fram­boð sitt til baka |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=21. júlí 2024|dags=21. júlí 2024|höfundur=Eiður Þór Árnason}}</ref> Hann lét því af embætti forseta Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2025]]. Í desember 2024, eftir ósigur Demókrata í kosningunum, [[Náðunarvald forseta Bandaríkjanna|náðaði]] Biden son sinn, [[Hunter Biden]], sem hafði hlotið dóma fyrir brot gegn vopna- og skattalögum á árinu. Biden hafði áður lofað að beita náðunarvaldi sínu ekki í þágu sonar síns.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658375d/biden-nadar-son-sinn|titill=Biden náðar son sinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Náðun Bidens á syni sínum vakti harða gagnrýni bæði frá mörgum Demókrötum og hjá Repúblikönum, sem höfðu staðið fyrir fjölda rannsókna á meintum glæpum Hunters Biden á undanförnum árum. Biden réttlætti náðunina með vísan til þess að Hunter hefði verið fórnarlamb pólitískra árása að frumkvæði Repúblikana.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658827d/fordaemalaus-nadun-bidens|titill= Fordæmalaus náðun Bidens |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Einkahagir== Joe Biden er af [[Írland|írsk]]-bandarískum uppruna og aðhyllist [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólska trú]]. Fyrsta eiginkona hans var Neilia Hunter, sem hann kvæntist árið 1966. Með henni eignaðist hann tvo syni; Beau og Hunter; og eina dóttur; Naomi. Neilia og Naomi létust þann 18. desember árið 1972 í bílslysi. Biden kvæntist seinni eiginkonu sinni, [[Jill Biden|Jill Jacobs]], árið 1977 og eignaðist síðar með henni dótturina Ashley. Elsti sonur Bidens, Joseph Robinette „Beau“ Biden III , lést úr krabbameini í heila þann 30. maí árið 2015.<ref>{{Vefheimild|titill=Son­ur Joes Bidens lát­inn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/05/31/sonur_joes_bidens_latinn/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=31. maí|ár=2015|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Þann 18. maí 2025 tilkynnti Biden að hann hefði greinst með illkynja krabbamein í blöðruhálskirtli.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252728015d/joe-biden-med-ristilkrabbamein|titill= Joe Biden með krabba­mein |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. maí 2025 |skoðað= 18. maí 2024 |höfundur=Magnús Jochum Pálsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|2}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 2021 | til = 2025 | fyrir = [[Donald Trump]] | eftir = [[Donald Trump]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | frá = 2009 | til = 2017 | fyrir = [[Dick Cheney]] | eftir = [[Mike Pence]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{Varaforsetar Bandaríkjanna}} {{fe|1942|Biden, Joe}} {{DEFAULTSORT:Biden, Joe}} [[Flokkur:Demókratar|Biden, Joe]] [[Flokkur:Bandarískir öldungadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1988]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2008|Biden, Joe]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2020]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2024]] [[Flokkur:Varaforsetar Bandaríkjanna]] npzicskky4azjobof26k9kvqx8caxdj 1959300 1959298 2026-04-09T12:19:35Z ~2026-21828-00 115326 1959300 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Joe Biden | mynd = Joe Biden presidential portrait.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2025]] | vara_forseti = [[Kamala Harris]] | forveri = [[Donald Trump]] | eftirmaður = [[Donald Trump]] | titill2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start2 = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end2 = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti2 = [[Barack Obama]] | forveri2 = [[Dick Cheney]] | eftirmaður2 = [[Mike Pence]] | titill3 = [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|Öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Delaware]] | stjórnartíð_start3 = [[3. janúar]] [[1973]] | stjórnartíð_end3 = [[15. janúar]] [[2009]] | forveri3 = [[J. Caleb Boggs]] | eftirmaður3 = [[Ted Kaufman]] | fæðingarnafn = Joseph Robinette Biden Jr. | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1942|11|20}} | fæðingarstaður = [[Scranton]], [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki = Neilia Hunter (g. 1966; d. 1972)<br>[[Jill Biden]] (g. 1977) | börn = 4 | háskóli = [[Háskólinn í Delaware]]<br>[[Syracuse-háskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | starf = Stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | undirskrift = Joe Biden Presidential Signature.svg }} '''Joseph Robinette Biden Jr.''' (fæddur [[20. nóvember]] [[1942]]) er bandarískur maður sem hatar svarta menn [[Demókrataflokkurinn|hann hefur heimsótt little saint james]]. Hann var mjög góður vinur Epstein og var vel þekktur barna perri. hann [[forseti Bandaríkjanna|dettur oft niður stíga og er mjög silly. Hann hefur frumið 408 stríðsglæpi.Bandaríkjanna]] frá [[2021]] frá [[2025]]. Biden var áður [[varaforseti Bandaríkjanna]] frá [[2009]] til [[2017]] í forsetatíð [[Barack Obama|Baracks Obama]] og sat á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir heimafylki sitt, [[Delaware]], frá [[1973]] til [[2009]].<ref>{{Vefheimild|url=http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=b000444|titill=BIDEN, Joseph Robinette, Jr. (Joe)|útgefandi=Biographical Directory of the United States Congress|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|tungumál=enska}}</ref> Biden tók við embætti Bandaríkjaforseta þann [[20. janúar]] [[2021]] eftir að hafa unnið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningarnar 2020]]. Hann sóttist ekki eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Biden hafði áður sóst eftir tilnefningu Demókrataflokksins sem forsetaframbjóðandi í [[Bandarísku forsetakosningarnar 1988|forsetakosningunum árið 1988]] og [[Bandarísku forsetakosningarnar 2008|forsetakosningunum árið 2008]] en hætti við bæði framboðin eftir slakt gengi. Þann [[23. ágúst]] [[2008]] tilkynnti Barack Obama að Biden yrði [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforsetaefni]] sitt í forsetakosningunum. Obama og Biden unnu kosningarnar og náðu endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|kosningunum 2012]]. Biden tilkynnti þann [[25. apríl]] [[2019]] að hann hygðist gefa kost á sér í þriðja sinn í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningunum 2020]] á móti [[Donald Trump]], sitjandi forseta úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]].<ref name=framboð2020>{{Vefheimild|titill=Joe Biden býður sig fram til forseta og segir grunngildi þjóðarinnar í húfi|url=https://www.visir.is/g/2019190429416|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Margrét Helga Erlingsdóttir|ár=2019|mánuður=25. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Biden var formlega tilnefndur frambjóðandi Demókrataflokksins á flokksþingi Demókrata þann [[18. ágúst]] og valdi hann [[Kamala Harris|Kömulu Harris]] til þess að vera varaforsetaefni.<ref name="mbl18ágúst">{{Vefheimild|titill=Biden form­lega út­nefnd­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/19/biden_formlega_utnefndur/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. ágúst}}</ref> Þann [[7. nóvember]], fjórum dögum eftir að kosningarnar fóru fram, hafði Biden tryggt sér meirihluta í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann samkvæmt talningum, og var hann því lýstur sigurvegari af flestum bandarískum fréttastofum og eftirlitsstofnunum.<ref name="sagðurkjörinn">{{Vefheimild|titill=Joe Biden sagður kjör­inn for­seti Banda­ríkj­anna|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/joe_biden_sagdur_kjorinn_forseti_bandarikjanna/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið staðfesti kjör hans þann 14. desember<ref name="kjörmannaráð" /> og Biden tók því við sem 46. forseti Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2021]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden er orðinn 46. forseti Bandaríkjanna|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/20/joe-biden-er-ordinn-46-forseti-bandarikjanna|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2021|mánuður=20. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. janúar}}</ref> Þann [[25. apríl]] [[2023]] tilkynnti Biden að hann hygðist bjóða sig fram til endurkjörs í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Hann tryggði sér útnefningu [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] þann [[12. mars]] [[2024]] og hlaut 87,1% atkvæða í forvali flokksins. Hann dró síðan framboð sitt til endurkjörs til baka þann [[21. júlí]] [[2024]] eftir fjölda áskorana vegna áhyggja af aldri hans eftir slæma útkomu í kappræðum á móti [[Donald Trump|Trump]] í [[júní]] [[2024]]. Biden er fyrsti forsetinn sem býður sig ekki fram til endurkjörs frá [[Lyndon B. Johnson]] árið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968|1968]]. Donald Trump var kjörinn eftirmaður hans í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningunum sem fóru fram í nóvember 2024]] þar sem kosið var á milli Trump og [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]]. Biden er elsti maður sem hefur náð kjöri til forseta Bandaríkjanna, en hann var 79 ára þegar að hann náði kjöri. Hann er jafnframt annar [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólski]] forseti landsins, á eftir [[John F. Kennedy]], og fyrsti Bandaríkjaforsetinn frá [[Delaware]]. ==Æviágrip== Joe Biden fæddist þann 20. nóvember árið 1942 í bænum [[Scranton]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og var elstur fjögurra systkina. Fjölskylda hans fluttist til [[Delaware]] þegar Joe var tíu ára, en þar vann faðir hans við bílasölu. Biden nam [[Sagnfræði|sögu]] og [[stjórnmálafræði]] en hóf síðar [[lögfræði]]nám við [[Syracuse-háskóli|Syracuse-háskóla]].<ref name=dv2008>{{Tímarit.is|6443726|Málglaður reynslubolti|útgáfudagsetning=28. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson|blaðsíða=12-13}}</ref> Biden útskrifaðist úr laganámi árið 1968 og hóf í kjölfarið störf við stóra lögmannsstofu í [[Wilmington, Delaware|Wilmington]]. Hann sagði upp starfi sínu þar eftir sex mánuði og var ráðinn við aðra minni lögmannsstofu sem fékkst við að verja verkafólk og fólk úr minnihlutahópum.<ref name=íls/> Biden hóf eiginlega þátttöku í stjórnmálum árið 1970 þegar hann bauð sig fram til setu í sveitarstjórn [[Newcastle County]] í Delaware. Kosningabarátta hans þótti ötul, en Biden lagði meðal annars áherslu á byggingu fleiri félagslegra íbúða í sýslunni. Biden náði kjöri en hóf síðan nánast umsvifalaust áform um að bjóða sig fram á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir Delaware.<ref name=íls/> ===Þingferill=== Þökk sé kröftugri frammistöðu sinni í sveitarstjórninni vann hann sér smám saman traust Demókrataflokksins og árið 1972 varð Biden frambjóðandi flokksins í kosningum Delaware til öldungadeildarinnar á móti sitjandi þingmanni úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]], [[J. Caleb Boggs]]. Í kosningabaráttunni höfðaði Biden til yngri kjósenda. Meðal annars talaði hann fyrir brottflutningi bandarískra hermanna úr [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]], fyrir [[umhverfisvernd]] og fyrir auknum réttindum [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]]. Á kjördag vann Biden óvænt nauman sigur gegn Boggs. Biden var þá aðeins 29 ára, en átti eftir að verða 30 ára (sem er lágmarksaldur fyrir setu á öldungadeildarþinginu) fyrir upphaf nýja þingtímabilsins árið 1973.<ref name=íls/> Biden varð því sjötti yngsti einstaklingurinn sem hafði verið kjörinn á öldungadeildina.<ref name=dv2008/> Á námsárum sínum í lögfræði árið 1966 kvæntist Biden konu að nafni [[Neilia Hunter|Neiliu Hunter]]. Hjónin eignuðust tvo syni og eina dóttur saman. Árið 1972, stuttu eftir að Biden hafði náð kjöri á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Delaware, lést Neilia í bílslysi ásamt dóttur þeirra. Synir þeirra, sem einnig voru í bílnum, slösuðust alvarlega en lifðu af. Biden íhugaði að taka ekki sæti sitt á öldungadeildinni vegna harmleiksins en féllst á að taka það eftir hvatningu frá vinum sínum og frá [[Richard Nixon]], þáverandi forseta.<ref name=dv2008/><ref name=íls>{{Vefheimild|titill=Í ljósi sögunnar – Joe Biden|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795/7hqkpq|útgefandi=RÚV|mánuður=17. apríl|ár=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|árskoðað=2020|höfundur=[[Vera Illugadóttir]]}}</ref> Biden kvæntist á ný árið 1977, konu að nafni [[Jill Biden|Jill Tracy Jacobs]], og eignaðist með henni eina dóttur.<ref name=dv2008/> Árið 1987 gaf Biden kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar sem fóru fram næsta ár. Hann þótti í fyrstu vænlegur kostur en framboð hans rataði í vandræði eftir að Biden var sakaður um [[Ritstuldur|ritstuld]] vegna ræðu sem hann flutti og þótti öpuð eftir svipaðri ræðu sem [[Neil Kinnock]], leiðtogi [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] í Bretlandi, hafði flutt. Málið reyndist Biden pínlegt og leiddi til þess að hann dró sig úr forvalinu, sem [[Michael Dukakis]] vann að endingu.<ref>{{Tímarit.is|1665790|Í viðjum siðgæðisins|útgáfudagsetning=14. október 1987|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Simon Hoggart|blaðsíða=52}}</ref> Árið 1988 veiktist Biden lífshættulega og gekkst undir skurðaðgerð vegna [[heilablæðing]]ar. Hann var í kjölfarið sjö mánuði í fríi frá störfum við þingið. Árin 1987 og 1991 stýrði Biden yfirheyrslum bandarísku dómsmálanefndarinnar yfir dómurum sem höfðu verið tilnefndir í [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna]]. Í fyrra skiptið átti yfirheyrslan þátt í því að þingið neitaði að staðfesta tilnefningu [[Robert Bork|Roberts Bork]] í Hæstaréttinn. Í seinna skiptið stóð Biden fyrir yfirheyrslum yfir [[Clarence Thomas]], sem var sjónvarpað og vöktu mikla athygli um allt landið. Biden staðfesti að endingu tilnefningu Thomas í Hæstaréttinn, sem varð nokkuð umdeilt þar sem Thomas hafði verið sakaður um [[Kynferðisleg áreitni|kynferðislega áreitni]] af fyrrverandi samstarfskonu sinni.<ref name=mbl2008>{{Tímarit.is|4200675|Maður margra orða – og mismæla|útgáfudagsetning=28. september 2008|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Valgerður Þ. Jónsdóttir|blaðsíða=14-15}}</ref> Biden átti árið 1994 þátt í lagasetningu til að koma í veg fyrir heimilis- og kynferðisofbeldi gegn konum og hjálpa fórnarlömbum að koma lífi sínu á réttan kjöl. Biden hefur í seinni tíð sagst stoltastur af þætti sínum í þessari lagasetningu af öllum þingstörfum sínum.<ref name=mbl2008/> Árið 2002 greiddi Biden atkvæði með þingsályktun sem heimilaði stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta að gera [[Íraksstríðið|innrás í Írak]].<ref name="lat-foreign">{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-aug-24-na-foreignpol24-story.html |title=Joe Biden respected—if not always popular—for foreign policy record |last1=Richter |first1=Paul |last2=Levey |first2=Noam N. |newspaper=Los Angeles Times |date=24. ágúst 2008 |accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Sem formaður utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar safnaði Biden jafnframt saman vitnum til að sannfæra bandaríska þingmenn um nauðsyn innrásarinnar.<ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/feb/17/joe-biden-role-iraq-war Joe Biden championed the Iraq war. Will that come back to haunt him now?], ''[[The Guardian]]'', Mark Weisbrot, 17. febrúar 2020. Skoðað 18. ágúst 2020.</ref> Biden varð síðar gagnrýnni á stríðið og mótmælti meðal annars fjölgun bandarískra hermanna í Írak árið 2007.<ref name="lat-foreign"/> Hann hefur í seinni tíð gert lítið úr upphaflegum stuðningi sínum við innrásina og hefur lagt áherslu á að hann hafi verið ósammála því hvernig stjórn Bush hóf stríðið og háttaði stríðsrekstrinum.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden fullyrðir ranglega að hann hafi verið andsnúinn Íraksstríðinu frá upphafi|url=https://www.visir.is/g/2020200109505/biden-fullyrdir-ranglega-ad-hann-hafi-verid-andsnuinn-iraksstridinu-fra-upphafi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=6. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> ===Varaforseti Bandaríkjanna (2009-2017)=== [[Mynd:Barack Obama jokes with Joe Biden in the Oval Office, Feb. 9, 2015.jpg|thumb|left|[[Barack Obama]] forseti og Joe Biden varaforseti í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] árið 2015.]] Árið 2007 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í annað skipti í forvali Demókrataflokksins í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2008. Biden dró framboð sitt til baka í janúar árið 2008 eftir slakt gengi í forkosningum í [[Iowa]]. [[Barack Obama]], sem vann tilnefningu Demókrata að endingu, tilkynnti þann 23. ágúst árið 2008 að hann hefði valið Biden sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Með því að velja Biden sem varaforsetaefni þótti Obama koma til móts við gagnrýnendur sína, sem lögðu gjarnan áherslu á reynsluleysi Obama og þekkingarskort hans í utanríkismálum, en Biden var þá einn þaulsetnasti þingmaður öldungadeildarinnar og hafði lengi verið formaður utanríkismálanefndar þingsins.<ref>{{Tímarit.is|4196777|Tvíeggjað val|útgáfudagsetning=24. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=18. ágúst 2020|höfundur=Bogi Þór Arason|blaðsíða=4}}</ref> Obama og Biden unnu forsetakosningarnar í nóvember árið 2008 á móti [[John McCain]] og [[Sarah Palin|Söruh Palin]], forseta- og varaforsetaframbjóðendum Repúblikana. Biden tók við embætti sem [[varaforseti Bandaríkjanna]] þann 20. janúar 2009. Obama og Biden unnu endurkjör í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|forsetakosningunum árið 2012]], en þar voru keppinautar þeirra úr röðum Repúblikana [[Mitt Romney]] forsetaframbjóðandi og [[Paul Ryan]] varaforsetaframbjóðandi. Helsta hlutverk Bidens í embætti varaforseta var að veita Obama ráðgjöf, aðallega í utanríkis- og efnahagsmálum. Biden var spurður ráða í mörgum lykilákvörðunum Obama, meðal annars í vali á ráðherrum og í skipulagningu á áframhaldandi hernaði í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]].<ref name="lkl122208">{{cite web| url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/22/biden.lkl/index.html | title= Biden says he'll be different vice president | publisher=CNN | date=22. desember 2008 | accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Obama setti hann yfir stjórn hópa sem áttu að taka á vandræðum verkalýðsstéttarinnar og hafa eftirlit með fjárframlögum til efnahagsáætlunar til endurreisnar efnahagslífsins árið 2009.<ref>{{cite web|url= http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/21/transition.wrap/index.html |title=What Obama promised Biden |author=Hornick, Ed and Levs, Josh |publisher=CNN |date=21 December 2008 |accessdate=23 December 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |title=What Happened to the Stimulus? |author=Scherer, Michael |work=Time |date=January 7, 2009 |accessdate=July 8, 2009 |archive-date=október 11, 2017 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011212142/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |url-status=dead }}</ref> Biden fór einnig í nokkrar opinberar ferðir til [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] í umboði Obama á varaforsetatíð sinni.<ref>{{cite news |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/16/AR2009091602998.html |title=Biden Pushes Iraqi Leaders On Vote Law, Oil-Bid Perks |author=Wilson, Scott |work= The Washington Post |date=17 September 2009 |accessdate=17 September 2009}}</ref> Biden fór nokkrum sinnum á vegum Bandaríkjastjórnar til [[Úkraína|Úkraínu]] eftir [[Úkraínska byltingin 2014|úkraínsku byltinguna]] árið 2014. Í desember árið 2015 var Biden einn helsti talsmaður þess að ríkissaksóknari Úkraínu, [[Víktor Sjokín]], yrði rekinn úr starfi fyrir að standa sig ekki nógu vel við að uppræta spillingu í landinu. Kall Bidens eftir brottrekstri Sjokíns naut á þeim tíma þverpólitísks stuðnings í Bandaríkjunum og hjá öðrum ríkjum og alþjóðastofnunum sem áttu hagsmuna að gæta í Úkraínu.<ref name="Cullison2019">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|title=Biden's Anticorruption Effort in Ukraine Overlapped With Son's Work in Country|last=Cullison|first=Alan|date=22. september 2019|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=18. júlí 2020|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20191013003229/https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|archive-date=13. október 2019|quote=Messrs. Trump and Giuliani have suggested that Joe Biden pushed for the firing of Ukraine's general prosecutor, Viktor Shokin, in March 2016 to stop an investigation into Burisma. In Ukraine, government officials and anticorruption advocates say that is a misrepresentation ... Mr. Shokin had dragged his feet into those investigations, Western diplomats said, and effectively squashed one in London by failing to cooperate with U.K. authorities ... In a speech in 2015, the U.S. ambassador to Ukraine, Otto Pyatt, called the Ukrainian prosecutor "an obstacle" to anticorruption efforts|url-access=subscription}}</ref> Víktor Sjokín var að endingu leystur úr embætti í mars 2016 en aðkoma Bidens að brottrekstri hans varð umtöluð árið 2019 eftir að [[Donald Trump]], eftirmaður Obama á forsetastól, ýjaði að því að Biden hefði hvatt til brottreksturs Sjokíns til að koma í veg fyrir frekari spillingarrannsóknir á gasfyrirtækinu Burisma, þar sem sonur Bidens, [[Hunter Biden]], starfaði á þeim tíma. Sjokín stóð þó ekki í rannsókn á Burisma þegar hann var rekinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump segist hafa rætt um Biden við forseta Úkraínu|url=http://vardberg.is/frettir/trump-segist-hafa-raett-um-biden-vid-forseta-ukrainu/|útgefandi=''[[Varðberg]]''|mánuður=23. nóvember|ár=2019|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Trump reyndi að fá [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta Úkraínu, til að hefja rannsóknir á Biden-feðgunum í júlí 2019 og hafði áður látið frysta hernaðarstyrki frá Bandaríkjunum til Úkraínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump stöðvaði styrk til Úkraínu áður en hann talaði við nýja forsetann|url=https://www.visir.is/g/2019190929468|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=24. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Ásakanir um að Trump væri þannig að beita ríkisfjármunum á ólögmætan hátt til að koma höggi á pólitískan mótherja (en Biden þótti þá sennilegur andstæðingur Trumps í forsetakosningunum næsta árs) leiddi til þess að Trump var [[Embættismissir (Bandaríkin)|kærður til embættismissis]] árið 2019. Árið 2020 hafði endurskoðun úkraínskra ríkissaksóknara á gömlum skýrslum ekki leitt í ljós ólöglegt athæfi Hunters Biden á meðan hann sat í stjórn Burisma.<ref>{{Vefheimild|titill=Engar sannanir um misgjörðir Bidens|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/05/engar-sannanir-um-misgjordir-bidens|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=5. júní|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ===Forsetaframboð 2020=== [[Mynd:Joe Biden kickoff rally May 2019.jpg|thumb|right|Joe Biden hefur kosningaherferð sína í maí 2019.]] Þann 25. apríl árið 2019 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrata fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningar ársins 2020]] á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum.<ref name=framboð2020/> Kosningabarátta Bidens þótti ekki fara vel af stað og honum gekk ekki vel í fyrstu forkosningum flokksins í [[Iowa]], [[New Hampshire]] og [[Nevada]]. Hagur Bidens tók að vænkast eftir að hann vann öruggan sigur í forvali Demókrata í [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]]<ref>{{Vefheimild|titill=Biden vann ör­ugg­an sig­ur í Suður-Karólínu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/01/biden_vann_oruggan_sigur_i_sudur_karolinu/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=1. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> og vann síðan í níu af fjórtán fylkjum sem kusu í forvalinu á svokölluðum „ofurþriðjudegi“ þann 3. mars 2020.<ref>{{Vefheimild|titill=Stefnir í sigur Bidens í 9 ríkjum af 14|url=https://www.ruv.is/frett/stefnir-i-sigur-bidens-i-9-rikjum-af-14|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=4. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 8. apríl 2020 höfðu allir keppinautar Bidens í forvalinu dregið framboð sín til baka.<ref name=sandershlé>{{Vefheimild|titill=Bernie Sand­ers dreg­ur sig í hlé|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/04/08/bernie_sanders_dregur_sig_i_hle/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Á meðan á forvalinu stóð sakaði lögfræðingur að nafni [[Tara Reade]] Biden um að hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi fyrir 27 árum, á meðan hún starfaði fyrir hann á þingmannsskrifstofu hans í Washington.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden í bobba vegna alvarlegra ásakana|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-02-biden-i-bobba-vegna-alvarlegra-asakana/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|mánuður=2. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson}}</ref> Biden vísaði ásökuninni á bug en hvatti til þess að öll möguleg gögn um málið yrðu gerð opinber, þar á meðal kvörtun sem Reade sagðist hafa lagt fram á sínum tíma og ætti að vera geymd í [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden segist sak­laus: „Þetta gerðist aldrei“|url=https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuður=1. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402101053/https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|safndags=2. apríl 2023}}</ref> Biden tilkynnti þann 11. ágúst að hann hefði valið öldungadeildarþingmanninn [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni.<ref>{{Vefheimild|titill=Kamala Harris verður varaforsetaefni Biden|url=https://www.ruv.is/frett/2020/08/11/kamala-harris-verdur-varaforsetaefni-biden|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=11. ágúst|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. ágúst|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref> Biden var formlega tilnefndur forsetaframbjóðandi Demókrata þann 18. ágúst 2020.<ref name=mbl18ágúst/> Kosningarnar voru haldnar þann 3. nóvember. Skoðanakannanir höfðu lengi spáð Biden auðveldum sigri en á kosninganótt reyndist leikurinn milli þeirra Bidens og Trumps mun jafnari en von var á. Trump vann sigra í mikilvægum fylkjum á borð við [[Flórída]] og [[Texas]] og eftir fyrstu talningar virtist hann einnig hafa forystu í mikilvægum fylkjum á borð við [[Wisconsin]], [[Michigan]] og [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]]. Þegar farið var að telja utankjörfundaratkvæði síðla nætur og á næstu dögum fór hagur Bidens hins vegar að vænkast verulega. Metfjöldi póstatkvæða hafði verið greiddur vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|alþjóðlega kórónaveirufaraldursins]], en Trump hafði ítrekað ráðið fylgjendum sínum frá því að greiða utankjörfundaratkvæði og haldið því fram án röksemda að slík atkvæði byðu upp á stórtækt kosningasvindl. Hlutfallslega runnu því mun fleiri utankjörfundaratkvæði til Bidens og þegar farið var að telja þau á næstu dögum náði Biden forystu í nokkrum fylkjum þar sem Trump hafði virst sigurstranglegri á kosninganótt. Þann 7. nóvember höfðu flestar bandarískar fréttastofur lýst Biden sigurvegara, enda hafði hann þá náð forskoti í nógu mörgum fylkjum til að tryggja sér ríflega 270 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann.<ref name=sagðurkjörinn/> Trump neitaði þó lengst af að viðurkenna ósigur og fór þess í stað í mál við ýmis fylki vegna ásakana um kosningasvindl.<ref>{{Vefheimild|titill=Giuli­ani: Trump ját­ar ekki ósig­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/giuliani_trump_jatar_ekki_osigur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið kom saman þann 14. desember og greiddi atkvæði um næsta forseta. Lokaniðurstaðan var þannig að Biden fékk 306 atkvæði en Trump 232.<ref name=kjörmannaráð>{{Vefheimild|titill=Formlega staðfest að Joe Biden verður næsti forseti Bandaríkjanna|url=https://www.dv.is/pressan/2020/12/15/formlega-stadfest-ad-joe-biden-verdur-naesti-forseti-bandarikjanna/|útgefandi=''DV''|ár=2020|mánuður=15. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. desember|höfundur=Kristján Kristjánsson}}</ref> ==Forsetatíð (2021–2025)== [[Mynd:P20230220AS-1884 (52777914370).jpg|thumb|right|Biden með [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta [[Úkraína|Úkraínu]], í [[Kænugarður|Kænugarði]] þann 20. febrúar 2023.]] [[Mynd:President Joe Biden meets with Prime Minister Benjamin Netanyahu.jpg|thumb|right|Biden með [[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra Ísraels, þann 18. október 2023.]] Biden var svarinn í embætti sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021. Á fyrsta degi sínum í embætti gaf hann út fimmtán tilskipanir sem sneru við ýmsum stefnumálum Trumps. Meðal annars leiddi Biden Bandaríkin aftur inn í [[Parísarsamkomulagið]] um loftslagsbreytingar og innleiddi grímuskyldu í byggingum alríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við útbreiðslu veirusýkinnar [[COVID-19]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fimmtán til­skip­an­ir á fyrsta degi|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/fimmtan_tilskipanir_a_fyrsta_degi/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=17 til­skip­an­ir Bidens|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/17_tilskipanir_bidens/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref> Þann 25. janúar undirritaði Biden jafnframt tilskipun til að aflétta banni sem Trump hafði sett gegn því að [[trans fólk]] gegndi þjónustu í [[Bandaríkjaher]].<ref>{{Vefheimild|titill=Biden aflétt­ir trans­banni hers­ins|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/25/biden_aflettir_transbanni_hersins/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=25. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. janúar}}</ref> Þann 4. febrúar tilkynnti Biden að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við hernaðarbandalag [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)|borgarastyrjöldinni í Jemen]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja hernaðarbandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> Þann 24. apríl 2021 varð Biden fyrstur Bandaríkjaforseta til að viðurkenna formlega að [[Þjóðarmorð Tyrkja á Armenum|fjöldamorð Tyrkja gegn Armenum]] á árunum 1915 til 1917 hafi verið [[þjóðarmorð]].<ref>{{Vefheimild|titill=Viður­kenndi þjóðarmorð Tyrkja á Armen­um|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/04/24/vidurkenndi_thjodarmord_tyrkja_a_armenum/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=24. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. apríl}}</ref> Biden tilkynnti þann 13. febrúar að hann hygðist kalla alla bandaríska hermenn heim frá [[Afganistan]] fyrir 11. september 2021 til að binda enda á hið 20 ára langa [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríð Bandaríkjamanna í Afganistan]]. Stjórn Trumps hafði áður gert samkomulag við [[Talíbanar|Talíbana]] í Afganistan sem hafði gert ráð fyrir brottflutningi bandaríska herliðsins fyrir 1. mars.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Samúel Karl Ólason|titill=Ætla að kalla hermenn heim fyrir ellefta september|url=https://www.visir.is/g/20212096640d/aetla-ad-kalla-hermenn-heim-fyrir-fyrsta-september|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=13. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. apríl}}</ref> Frá því að Bandaríkjamenn hófu að draga herafla sinn burt frá Afganistan hófu Talíbanar leiftursókn um landið og hertóku fjölda héraðshöfuðborga á stuttum tíma.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212142363d|titill=Valta yfir stjórnarherinn: Ríkisstjórnin býðst til að deila völdum með Talibönum|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. ágúst|ár=2021|mánuður=12. ágúst|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Þann 15. ágúst, aðeins um hálfu ári eftir að Biden tilkynnti um fyrirhugaða brottför herliðsins, hertóku Talíbanar afgönsku höfuðborgina [[Kabúl]] og endurheimtu þannig völd í landinu. Biden viðurkenndi í kjölfarið að hröð framrás Talíbana hefði komið sér á óvart en varði engu að síður ákvörðun sína um brottflutning hersins og sagði ótækt að biðja bandaríska hermenn að berjast endalaust í erlendri borgarastyrjöld.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/16/biden-vardi-akvordunina-i-avarpi|titill=Biden varði ákvörðunina í ávarpi|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. ágúst|ár=2021|mánuður=17. ágúst|höfundur=Andri Magnús Eysteinsson}}</ref> Biden sætti töluverðri gagnrýni fyrir að ljúka stríðinu í Afganistan með þessum hætti<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/27/biden-gagnryndur-vegna-burtkvadningar-fra-afganistan|titill=Biden gagnrýndur vegna burtkvaðningar frá Afganistan|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=27. ágúst|höfundur=Bogi Ágústsson}}</ref> og vinsældir hans innanlands drógust nokkuð saman í kjölfar brottfararinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/25/vinsaeldir-bidens-dvina-vestanhafs|titill=Vinsældir Bidens dvína vestanhafs|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=25. ágúst|höfundur=Arnar Björnsson}}</ref> Stjórn Bidens hefur veitt [[Úkraína|Úkraínu]] ríkulega aðstoð í yfirstandandi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í Úkraínu]] frá árinu 2022, meðal annars með fjárhagsstuðningi og vopnasendingum. Biden fór í óvænta heimsókn til úkraínsku höfuðborgarinnar [[Kænugarður|Kænugarðs]] þann 20. febrúar 2023, stuttu fyrir eins árs afmæli innrásarinnar, og hitti [[Volodymyr Zelenskyj]] Úkraínuforseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/02/20/biden_i_ovaenta_heimsokn_til_ukrainu/|titill=Biden í óvænta heimsókn til Úkraínu|útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=27. apríl 2023|dags=20. febrúar 2023}}</ref> ===Forsetakosningarnar 2024=== Biden tilkynnti formlega þann 25. apríl 2023 að hann hygðist sækjast eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningum 2024]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-04-25-joe-biden-saekist-eftir-endurkjori|titill=Joe Biden sækist eftir endurkjöri|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=27. apríl 2023|dags=25. apríl 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Hann tryggði sér formlega útnefningu Demókrataflokksins þann [[12. mars]] [[2024]]. Aldur Bidens var mikið til umræðu í aðdraganda forsetakosninganna og efasemda gætti víða um að hann hefði heilsu eða þrótt til að gegna öðru fjögurra ára kjörtímabili. Léleg frammistaða Bidens í fyrstu kappræðunum gegn Donald Trump í júní 2024 leiddi til hvatninga, meðal annars frá ýmsum þingmönnum og fjárhagslegum bakhjörlum Demókrataflokksins, um að Biden drægi framboð sitt til baka svo yngri frambjóðandi gæti hlaupið í skarðið fyrir flokkinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595480d/vaxandi-efa-semdir-um-a-gaeti-biden-sem-for-seta-efni|titill=Vaxandi efa­semdir um á­gæti Biden sem for­seta­efni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=10. júlí 2024 |dags=11. júlí 2024 |höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir}}</ref> Þann 11. júlí 2024 hélt Biden ræðu á leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins þar sem hann kynnti óvart [[Volodymyr Zelenskyj]] forseta Úkraínu sem [[Vladímír Pútín|Pútín]]. Biden hélt aðra ræðu síðar þetta sama kvöld þar sem hann vísaði óvart til Trump sem varaforseta Bandaríkjanna. Þessar ræður hafa báðar dregið dilk á eftir sér og vakið upp spurningar hvort Biden sé hæfur til áframhaldandi framboðs til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595952d/visadi-til-selenskis-sem-putins-og-varaforsetans-sem-trumps|titill=Vísaði til Selenskís sem Pútíns og vara­for­setans sem Trumps|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=12. júlí 2024|dags=12. júlí 2024|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> Meðal einstaklinga sem hvöttu Biden til að draga framboð sitt til baka voru [[Peter Welch]], [[Seth Moulton]], [[Julian Castro]], [[James Carville]], [[George Clooney]] og [[Andrew Yang]]. Nokkrar ástæður voru nefndar en þá sérstaklega aldur Bidens og slök frammistaða hans í forsetakappræðum á móti Donald Trump þann [[27. júní]] [[2024]]. Biden tilkynnti þann [[21. júlí]] að hann hygðist draga framboð sitt til baka og lýsti yfir stuðningi við [[Kamala Harris|Kamölu Harris]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242599267d/joe-biden-dregur-fram-bod-sitt-til-baka|titill=Joe Biden dregur fram­boð sitt til baka |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=21. júlí 2024|dags=21. júlí 2024|höfundur=Eiður Þór Árnason}}</ref> Hann lét því af embætti forseta Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2025]]. Í desember 2024, eftir ósigur Demókrata í kosningunum, [[Náðunarvald forseta Bandaríkjanna|náðaði]] Biden son sinn, [[Hunter Biden]], sem hafði hlotið dóma fyrir brot gegn vopna- og skattalögum á árinu. Biden hafði áður lofað að beita náðunarvaldi sínu ekki í þágu sonar síns.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658375d/biden-nadar-son-sinn|titill=Biden náðar son sinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Náðun Bidens á syni sínum vakti harða gagnrýni bæði frá mörgum Demókrötum og hjá Repúblikönum, sem höfðu staðið fyrir fjölda rannsókna á meintum glæpum Hunters Biden á undanförnum árum. Biden réttlætti náðunina með vísan til þess að Hunter hefði verið fórnarlamb pólitískra árása að frumkvæði Repúblikana.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658827d/fordaemalaus-nadun-bidens|titill= Fordæmalaus náðun Bidens |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Einkahagir== Joe Biden er af [[Írland|írsk]]-bandarískum uppruna og aðhyllist [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólska trú]]. Fyrsta eiginkona hans var Neilia Hunter, sem hann kvæntist árið 1966. Með henni eignaðist hann tvo syni; Beau og Hunter; og eina dóttur; Naomi. Neilia og Naomi létust þann 18. desember árið 1972 í bílslysi. Biden kvæntist seinni eiginkonu sinni, [[Jill Biden|Jill Jacobs]], árið 1977 og eignaðist síðar með henni dótturina Ashley. Elsti sonur Bidens, Joseph Robinette „Beau“ Biden III , lést úr krabbameini í heila þann 30. maí árið 2015.<ref>{{Vefheimild|titill=Son­ur Joes Bidens lát­inn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/05/31/sonur_joes_bidens_latinn/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=31. maí|ár=2015|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Þann 18. maí 2025 tilkynnti Biden að hann hefði greinst með illkynja krabbamein í blöðruhálskirtli.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252728015d/joe-biden-med-ristilkrabbamein|titill= Joe Biden með krabba­mein |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. maí 2025 |skoðað= 18. maí 2024 |höfundur=Magnús Jochum Pálsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|2}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 2021 | til = 2025 | fyrir = [[Donald Trump]] | eftir = [[Donald Trump]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | frá = 2009 | til = 2017 | fyrir = [[Dick Cheney]] | eftir = [[Mike Pence]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{Varaforsetar Bandaríkjanna}} {{fe|1942|Biden, Joe}} {{DEFAULTSORT:Biden, Joe}} [[Flokkur:Demókratar|Biden, Joe]] [[Flokkur:Bandarískir öldungadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1988]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2008|Biden, Joe]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2020]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2024]] [[Flokkur:Varaforsetar Bandaríkjanna]] gxlmfox4qvxc2x38eztposmnkormfe5 1959301 1959300 2026-04-09T12:24:21Z ~2026-21828-00 115326 1959301 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Joe Biden | mynd = Joe Biden presidential portrait.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2025]] | vara_forseti = [[Kamala Harris]] | forveri = [[Donald Trump]] | eftirmaður = [[Donald Trump]] | titill2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start2 = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end2 = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti2 = [[Barack Obama]] | forveri2 = [[Dick Cheney]] | eftirmaður2 = [[Mike Pence]] | titill3 = [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|Öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Delaware]] | stjórnartíð_start3 = [[3. janúar]] [[1973]] | stjórnartíð_end3 = [[15. janúar]] [[2009]] | forveri3 = [[J. Caleb Boggs]] | eftirmaður3 = [[Ted Kaufman]] | fæðingarnafn = Joseph Robinette Biden Jr. | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1942|11|20}} | fæðingarstaður = [[Scranton]], [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki = Neilia Hunter (g. 1966; d. 1972)<br>[[Jill Biden]] (g. 1977) | börn = 4 | háskóli = [[Háskólinn í Delaware]]<br>[[Syracuse-háskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | starf = Stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | undirskrift = Joe Biden Presidential Signature.svg }} '''Joseph Robinette Biden Jr.''' (fæddur [[20. nóvember]] [[1942]]) er bandarískur maður sem hatar svarta menn [[Demókrataflokkurinn|hann hefur heimsótt little saint james]]. Hann var mjög góður vinur Epstein og var vel þekktur barna perri. hann [[forseti Bandaríkjanna|dettur oft niður stíga og er mjög silly. Hann hefur frumið 408 stríðsglæpi. Hann hjálpaði mikið að taka niður tvíbura turnana og að drepa charlie Kirk.]] [[2025]]. Biden var ekki mjög góður maður og talaði oft við geimverur. frá [[2009]] til [[2017]] í forsetatíð [[Barack Obama|Baracks Obama]] og sat á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir heimafylki sitt, [[Delaware]], frá [[1973]] til [[2009]].<ref>{{Vefheimild|url=http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=b000444|titill=BIDEN, Joseph Robinette, Jr. (Joe)|útgefandi=Biographical Directory of the United States Congress|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|tungumál=enska}}</ref> Biden tók við embætti Bandaríkjaforseta þann [[20. janúar]] [[2021]] eftir að hafa unnið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningarnar 2020]]. Hann sóttist ekki eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Biden hafði áður sóst eftir tilnefningu Demókrataflokksins sem forsetaframbjóðandi í [[Bandarísku forsetakosningarnar 1988|forsetakosningunum árið 1988]] og [[Bandarísku forsetakosningarnar 2008|forsetakosningunum árið 2008]] en hætti við bæði framboðin eftir slakt gengi. Þann [[23. ágúst]] [[2008]] tilkynnti Barack Obama að Biden yrði [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforsetaefni]] sitt í forsetakosningunum. Obama og Biden unnu kosningarnar og náðu endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|kosningunum 2012]]. Biden tilkynnti þann [[25. apríl]] [[2019]] að hann hygðist gefa kost á sér í þriðja sinn í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningunum 2020]] á móti [[Donald Trump]], sitjandi forseta úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]].<ref name=framboð2020>{{Vefheimild|titill=Joe Biden býður sig fram til forseta og segir grunngildi þjóðarinnar í húfi|url=https://www.visir.is/g/2019190429416|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Margrét Helga Erlingsdóttir|ár=2019|mánuður=25. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Biden var formlega tilnefndur frambjóðandi Demókrataflokksins á flokksþingi Demókrata þann [[18. ágúst]] og valdi hann [[Kamala Harris|Kömulu Harris]] til þess að vera varaforsetaefni.<ref name="mbl18ágúst">{{Vefheimild|titill=Biden form­lega út­nefnd­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/19/biden_formlega_utnefndur/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. ágúst}}</ref> Þann [[7. nóvember]], fjórum dögum eftir að kosningarnar fóru fram, hafði Biden tryggt sér meirihluta í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann samkvæmt talningum, og var hann því lýstur sigurvegari af flestum bandarískum fréttastofum og eftirlitsstofnunum.<ref name="sagðurkjörinn">{{Vefheimild|titill=Joe Biden sagður kjör­inn for­seti Banda­ríkj­anna|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/joe_biden_sagdur_kjorinn_forseti_bandarikjanna/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið staðfesti kjör hans þann 14. desember<ref name="kjörmannaráð" /> og Biden tók því við sem 46. forseti Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2021]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden er orðinn 46. forseti Bandaríkjanna|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/20/joe-biden-er-ordinn-46-forseti-bandarikjanna|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2021|mánuður=20. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. janúar}}</ref> Þann [[25. apríl]] [[2023]] tilkynnti Biden að hann hygðist bjóða sig fram til endurkjörs í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Hann tryggði sér útnefningu [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] þann [[12. mars]] [[2024]] og hlaut 87,1% atkvæða í forvali flokksins. Hann dró síðan framboð sitt til endurkjörs til baka þann [[21. júlí]] [[2024]] eftir fjölda áskorana vegna áhyggja af aldri hans eftir slæma útkomu í kappræðum á móti [[Donald Trump|Trump]] í [[júní]] [[2024]]. Biden er fyrsti forsetinn sem býður sig ekki fram til endurkjörs frá [[Lyndon B. Johnson]] árið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968|1968]]. Donald Trump var kjörinn eftirmaður hans í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningunum sem fóru fram í nóvember 2024]] þar sem kosið var á milli Trump og [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]]. Biden er elsti maður sem hefur náð kjöri til forseta Bandaríkjanna, en hann var 79 ára þegar að hann náði kjöri. Hann er jafnframt annar [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólski]] forseti landsins, á eftir [[John F. Kennedy]], og fyrsti Bandaríkjaforsetinn frá [[Delaware]]. ==Æviágrip== Joe Biden fæddist þann 20. nóvember árið 1942 í bænum [[Scranton]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og var elstur fjögurra systkina. Fjölskylda hans fluttist til [[Delaware]] þegar Joe var tíu ára, en þar vann faðir hans við bílasölu. Biden nam [[Sagnfræði|sögu]] og [[stjórnmálafræði]] en hóf síðar [[lögfræði]]nám við [[Syracuse-háskóli|Syracuse-háskóla]].<ref name=dv2008>{{Tímarit.is|6443726|Málglaður reynslubolti|útgáfudagsetning=28. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson|blaðsíða=12-13}}</ref> Biden útskrifaðist úr laganámi árið 1968 og hóf í kjölfarið störf við stóra lögmannsstofu í [[Wilmington, Delaware|Wilmington]]. Hann sagði upp starfi sínu þar eftir sex mánuði og var ráðinn við aðra minni lögmannsstofu sem fékkst við að verja verkafólk og fólk úr minnihlutahópum.<ref name=íls/> Biden hóf eiginlega þátttöku í stjórnmálum árið 1970 þegar hann bauð sig fram til setu í sveitarstjórn [[Newcastle County]] í Delaware. Kosningabarátta hans þótti ötul, en Biden lagði meðal annars áherslu á byggingu fleiri félagslegra íbúða í sýslunni. Biden náði kjöri en hóf síðan nánast umsvifalaust áform um að bjóða sig fram á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir Delaware.<ref name=íls/> ===Þingferill=== Þökk sé kröftugri frammistöðu sinni í sveitarstjórninni vann hann sér smám saman traust Demókrataflokksins og árið 1972 varð Biden frambjóðandi flokksins í kosningum Delaware til öldungadeildarinnar á móti sitjandi þingmanni úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]], [[J. Caleb Boggs]]. Í kosningabaráttunni höfðaði Biden til yngri kjósenda. Meðal annars talaði hann fyrir brottflutningi bandarískra hermanna úr [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]], fyrir [[umhverfisvernd]] og fyrir auknum réttindum [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]]. Á kjördag vann Biden óvænt nauman sigur gegn Boggs. Biden var þá aðeins 29 ára, en átti eftir að verða 30 ára (sem er lágmarksaldur fyrir setu á öldungadeildarþinginu) fyrir upphaf nýja þingtímabilsins árið 1973.<ref name=íls/> Biden varð því sjötti yngsti einstaklingurinn sem hafði verið kjörinn á öldungadeildina.<ref name=dv2008/> Á námsárum sínum í lögfræði árið 1966 kvæntist Biden konu að nafni [[Neilia Hunter|Neiliu Hunter]]. Hjónin eignuðust tvo syni og eina dóttur saman. Árið 1972, stuttu eftir að Biden hafði náð kjöri á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Delaware, lést Neilia í bílslysi ásamt dóttur þeirra. Synir þeirra, sem einnig voru í bílnum, slösuðust alvarlega en lifðu af. Biden íhugaði að taka ekki sæti sitt á öldungadeildinni vegna harmleiksins en féllst á að taka það eftir hvatningu frá vinum sínum og frá [[Richard Nixon]], þáverandi forseta.<ref name=dv2008/><ref name=íls>{{Vefheimild|titill=Í ljósi sögunnar – Joe Biden|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795/7hqkpq|útgefandi=RÚV|mánuður=17. apríl|ár=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|árskoðað=2020|höfundur=[[Vera Illugadóttir]]}}</ref> Biden kvæntist á ný árið 1977, konu að nafni [[Jill Biden|Jill Tracy Jacobs]], og eignaðist með henni eina dóttur.<ref name=dv2008/> Árið 1987 gaf Biden kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar sem fóru fram næsta ár. Hann þótti í fyrstu vænlegur kostur en framboð hans rataði í vandræði eftir að Biden var sakaður um [[Ritstuldur|ritstuld]] vegna ræðu sem hann flutti og þótti öpuð eftir svipaðri ræðu sem [[Neil Kinnock]], leiðtogi [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] í Bretlandi, hafði flutt. Málið reyndist Biden pínlegt og leiddi til þess að hann dró sig úr forvalinu, sem [[Michael Dukakis]] vann að endingu.<ref>{{Tímarit.is|1665790|Í viðjum siðgæðisins|útgáfudagsetning=14. október 1987|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Simon Hoggart|blaðsíða=52}}</ref> Árið 1988 veiktist Biden lífshættulega og gekkst undir skurðaðgerð vegna [[heilablæðing]]ar. Hann var í kjölfarið sjö mánuði í fríi frá störfum við þingið. Árin 1987 og 1991 stýrði Biden yfirheyrslum bandarísku dómsmálanefndarinnar yfir dómurum sem höfðu verið tilnefndir í [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna]]. Í fyrra skiptið átti yfirheyrslan þátt í því að þingið neitaði að staðfesta tilnefningu [[Robert Bork|Roberts Bork]] í Hæstaréttinn. Í seinna skiptið stóð Biden fyrir yfirheyrslum yfir [[Clarence Thomas]], sem var sjónvarpað og vöktu mikla athygli um allt landið. Biden staðfesti að endingu tilnefningu Thomas í Hæstaréttinn, sem varð nokkuð umdeilt þar sem Thomas hafði verið sakaður um [[Kynferðisleg áreitni|kynferðislega áreitni]] af fyrrverandi samstarfskonu sinni.<ref name=mbl2008>{{Tímarit.is|4200675|Maður margra orða – og mismæla|útgáfudagsetning=28. september 2008|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Valgerður Þ. Jónsdóttir|blaðsíða=14-15}}</ref> Biden átti árið 1994 þátt í lagasetningu til að koma í veg fyrir heimilis- og kynferðisofbeldi gegn konum og hjálpa fórnarlömbum að koma lífi sínu á réttan kjöl. Biden hefur í seinni tíð sagst stoltastur af þætti sínum í þessari lagasetningu af öllum þingstörfum sínum.<ref name=mbl2008/> Árið 2002 greiddi Biden atkvæði með þingsályktun sem heimilaði stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta að gera [[Íraksstríðið|innrás í Írak]].<ref name="lat-foreign">{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-aug-24-na-foreignpol24-story.html |title=Joe Biden respected—if not always popular—for foreign policy record |last1=Richter |first1=Paul |last2=Levey |first2=Noam N. |newspaper=Los Angeles Times |date=24. ágúst 2008 |accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Sem formaður utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar safnaði Biden jafnframt saman vitnum til að sannfæra bandaríska þingmenn um nauðsyn innrásarinnar.<ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/feb/17/joe-biden-role-iraq-war Joe Biden championed the Iraq war. Will that come back to haunt him now?], ''[[The Guardian]]'', Mark Weisbrot, 17. febrúar 2020. Skoðað 18. ágúst 2020.</ref> Biden varð síðar gagnrýnni á stríðið og mótmælti meðal annars fjölgun bandarískra hermanna í Írak árið 2007.<ref name="lat-foreign"/> Hann hefur í seinni tíð gert lítið úr upphaflegum stuðningi sínum við innrásina og hefur lagt áherslu á að hann hafi verið ósammála því hvernig stjórn Bush hóf stríðið og háttaði stríðsrekstrinum.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden fullyrðir ranglega að hann hafi verið andsnúinn Íraksstríðinu frá upphafi|url=https://www.visir.is/g/2020200109505/biden-fullyrdir-ranglega-ad-hann-hafi-verid-andsnuinn-iraksstridinu-fra-upphafi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=6. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> ===Varaforseti Bandaríkjanna (2009-2017)=== [[Mynd:Barack Obama jokes with Joe Biden in the Oval Office, Feb. 9, 2015.jpg|thumb|left|[[Barack Obama]] forseti og Joe Biden varaforseti í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] árið 2015.]] Árið 2007 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í annað skipti í forvali Demókrataflokksins í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2008. Biden dró framboð sitt til baka í janúar árið 2008 eftir slakt gengi í forkosningum í [[Iowa]]. [[Barack Obama]], sem vann tilnefningu Demókrata að endingu, tilkynnti þann 23. ágúst árið 2008 að hann hefði valið Biden sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Með því að velja Biden sem varaforsetaefni þótti Obama koma til móts við gagnrýnendur sína, sem lögðu gjarnan áherslu á reynsluleysi Obama og þekkingarskort hans í utanríkismálum, en Biden var þá einn þaulsetnasti þingmaður öldungadeildarinnar og hafði lengi verið formaður utanríkismálanefndar þingsins.<ref>{{Tímarit.is|4196777|Tvíeggjað val|útgáfudagsetning=24. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=18. ágúst 2020|höfundur=Bogi Þór Arason|blaðsíða=4}}</ref> Obama og Biden unnu forsetakosningarnar í nóvember árið 2008 á móti [[John McCain]] og [[Sarah Palin|Söruh Palin]], forseta- og varaforsetaframbjóðendum Repúblikana. Biden tók við embætti sem [[varaforseti Bandaríkjanna]] þann 20. janúar 2009. Obama og Biden unnu endurkjör í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|forsetakosningunum árið 2012]], en þar voru keppinautar þeirra úr röðum Repúblikana [[Mitt Romney]] forsetaframbjóðandi og [[Paul Ryan]] varaforsetaframbjóðandi. Helsta hlutverk Bidens í embætti varaforseta var að veita Obama ráðgjöf, aðallega í utanríkis- og efnahagsmálum. Biden var spurður ráða í mörgum lykilákvörðunum Obama, meðal annars í vali á ráðherrum og í skipulagningu á áframhaldandi hernaði í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]].<ref name="lkl122208">{{cite web| url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/22/biden.lkl/index.html | title= Biden says he'll be different vice president | publisher=CNN | date=22. desember 2008 | accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Obama setti hann yfir stjórn hópa sem áttu að taka á vandræðum verkalýðsstéttarinnar og hafa eftirlit með fjárframlögum til efnahagsáætlunar til endurreisnar efnahagslífsins árið 2009.<ref>{{cite web|url= http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/21/transition.wrap/index.html |title=What Obama promised Biden |author=Hornick, Ed and Levs, Josh |publisher=CNN |date=21 December 2008 |accessdate=23 December 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |title=What Happened to the Stimulus? |author=Scherer, Michael |work=Time |date=January 7, 2009 |accessdate=July 8, 2009 |archive-date=október 11, 2017 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011212142/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |url-status=dead }}</ref> Biden fór einnig í nokkrar opinberar ferðir til [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] í umboði Obama á varaforsetatíð sinni.<ref>{{cite news |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/16/AR2009091602998.html |title=Biden Pushes Iraqi Leaders On Vote Law, Oil-Bid Perks |author=Wilson, Scott |work= The Washington Post |date=17 September 2009 |accessdate=17 September 2009}}</ref> Biden fór nokkrum sinnum á vegum Bandaríkjastjórnar til [[Úkraína|Úkraínu]] eftir [[Úkraínska byltingin 2014|úkraínsku byltinguna]] árið 2014. Í desember árið 2015 var Biden einn helsti talsmaður þess að ríkissaksóknari Úkraínu, [[Víktor Sjokín]], yrði rekinn úr starfi fyrir að standa sig ekki nógu vel við að uppræta spillingu í landinu. Kall Bidens eftir brottrekstri Sjokíns naut á þeim tíma þverpólitísks stuðnings í Bandaríkjunum og hjá öðrum ríkjum og alþjóðastofnunum sem áttu hagsmuna að gæta í Úkraínu.<ref name="Cullison2019">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|title=Biden's Anticorruption Effort in Ukraine Overlapped With Son's Work in Country|last=Cullison|first=Alan|date=22. september 2019|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=18. júlí 2020|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20191013003229/https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|archive-date=13. október 2019|quote=Messrs. Trump and Giuliani have suggested that Joe Biden pushed for the firing of Ukraine's general prosecutor, Viktor Shokin, in March 2016 to stop an investigation into Burisma. In Ukraine, government officials and anticorruption advocates say that is a misrepresentation ... Mr. Shokin had dragged his feet into those investigations, Western diplomats said, and effectively squashed one in London by failing to cooperate with U.K. authorities ... In a speech in 2015, the U.S. ambassador to Ukraine, Otto Pyatt, called the Ukrainian prosecutor "an obstacle" to anticorruption efforts|url-access=subscription}}</ref> Víktor Sjokín var að endingu leystur úr embætti í mars 2016 en aðkoma Bidens að brottrekstri hans varð umtöluð árið 2019 eftir að [[Donald Trump]], eftirmaður Obama á forsetastól, ýjaði að því að Biden hefði hvatt til brottreksturs Sjokíns til að koma í veg fyrir frekari spillingarrannsóknir á gasfyrirtækinu Burisma, þar sem sonur Bidens, [[Hunter Biden]], starfaði á þeim tíma. Sjokín stóð þó ekki í rannsókn á Burisma þegar hann var rekinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump segist hafa rætt um Biden við forseta Úkraínu|url=http://vardberg.is/frettir/trump-segist-hafa-raett-um-biden-vid-forseta-ukrainu/|útgefandi=''[[Varðberg]]''|mánuður=23. nóvember|ár=2019|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Trump reyndi að fá [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta Úkraínu, til að hefja rannsóknir á Biden-feðgunum í júlí 2019 og hafði áður látið frysta hernaðarstyrki frá Bandaríkjunum til Úkraínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump stöðvaði styrk til Úkraínu áður en hann talaði við nýja forsetann|url=https://www.visir.is/g/2019190929468|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=24. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Ásakanir um að Trump væri þannig að beita ríkisfjármunum á ólögmætan hátt til að koma höggi á pólitískan mótherja (en Biden þótti þá sennilegur andstæðingur Trumps í forsetakosningunum næsta árs) leiddi til þess að Trump var [[Embættismissir (Bandaríkin)|kærður til embættismissis]] árið 2019. Árið 2020 hafði endurskoðun úkraínskra ríkissaksóknara á gömlum skýrslum ekki leitt í ljós ólöglegt athæfi Hunters Biden á meðan hann sat í stjórn Burisma.<ref>{{Vefheimild|titill=Engar sannanir um misgjörðir Bidens|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/05/engar-sannanir-um-misgjordir-bidens|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=5. júní|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ===Forsetaframboð 2020=== [[Mynd:Joe Biden kickoff rally May 2019.jpg|thumb|right|Joe Biden hefur kosningaherferð sína í maí 2019.]] Þann 25. apríl árið 2019 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrata fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningar ársins 2020]] á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum.<ref name=framboð2020/> Kosningabarátta Bidens þótti ekki fara vel af stað og honum gekk ekki vel í fyrstu forkosningum flokksins í [[Iowa]], [[New Hampshire]] og [[Nevada]]. Hagur Bidens tók að vænkast eftir að hann vann öruggan sigur í forvali Demókrata í [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]]<ref>{{Vefheimild|titill=Biden vann ör­ugg­an sig­ur í Suður-Karólínu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/01/biden_vann_oruggan_sigur_i_sudur_karolinu/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=1. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> og vann síðan í níu af fjórtán fylkjum sem kusu í forvalinu á svokölluðum „ofurþriðjudegi“ þann 3. mars 2020.<ref>{{Vefheimild|titill=Stefnir í sigur Bidens í 9 ríkjum af 14|url=https://www.ruv.is/frett/stefnir-i-sigur-bidens-i-9-rikjum-af-14|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=4. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 8. apríl 2020 höfðu allir keppinautar Bidens í forvalinu dregið framboð sín til baka.<ref name=sandershlé>{{Vefheimild|titill=Bernie Sand­ers dreg­ur sig í hlé|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/04/08/bernie_sanders_dregur_sig_i_hle/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Á meðan á forvalinu stóð sakaði lögfræðingur að nafni [[Tara Reade]] Biden um að hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi fyrir 27 árum, á meðan hún starfaði fyrir hann á þingmannsskrifstofu hans í Washington.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden í bobba vegna alvarlegra ásakana|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-02-biden-i-bobba-vegna-alvarlegra-asakana/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|mánuður=2. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson}}</ref> Biden vísaði ásökuninni á bug en hvatti til þess að öll möguleg gögn um málið yrðu gerð opinber, þar á meðal kvörtun sem Reade sagðist hafa lagt fram á sínum tíma og ætti að vera geymd í [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden segist sak­laus: „Þetta gerðist aldrei“|url=https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuður=1. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402101053/https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|safndags=2. apríl 2023}}</ref> Biden tilkynnti þann 11. ágúst að hann hefði valið öldungadeildarþingmanninn [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni.<ref>{{Vefheimild|titill=Kamala Harris verður varaforsetaefni Biden|url=https://www.ruv.is/frett/2020/08/11/kamala-harris-verdur-varaforsetaefni-biden|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=11. ágúst|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. ágúst|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref> Biden var formlega tilnefndur forsetaframbjóðandi Demókrata þann 18. ágúst 2020.<ref name=mbl18ágúst/> Kosningarnar voru haldnar þann 3. nóvember. Skoðanakannanir höfðu lengi spáð Biden auðveldum sigri en á kosninganótt reyndist leikurinn milli þeirra Bidens og Trumps mun jafnari en von var á. Trump vann sigra í mikilvægum fylkjum á borð við [[Flórída]] og [[Texas]] og eftir fyrstu talningar virtist hann einnig hafa forystu í mikilvægum fylkjum á borð við [[Wisconsin]], [[Michigan]] og [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]]. Þegar farið var að telja utankjörfundaratkvæði síðla nætur og á næstu dögum fór hagur Bidens hins vegar að vænkast verulega. Metfjöldi póstatkvæða hafði verið greiddur vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|alþjóðlega kórónaveirufaraldursins]], en Trump hafði ítrekað ráðið fylgjendum sínum frá því að greiða utankjörfundaratkvæði og haldið því fram án röksemda að slík atkvæði byðu upp á stórtækt kosningasvindl. Hlutfallslega runnu því mun fleiri utankjörfundaratkvæði til Bidens og þegar farið var að telja þau á næstu dögum náði Biden forystu í nokkrum fylkjum þar sem Trump hafði virst sigurstranglegri á kosninganótt. Þann 7. nóvember höfðu flestar bandarískar fréttastofur lýst Biden sigurvegara, enda hafði hann þá náð forskoti í nógu mörgum fylkjum til að tryggja sér ríflega 270 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann.<ref name=sagðurkjörinn/> Trump neitaði þó lengst af að viðurkenna ósigur og fór þess í stað í mál við ýmis fylki vegna ásakana um kosningasvindl.<ref>{{Vefheimild|titill=Giuli­ani: Trump ját­ar ekki ósig­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/giuliani_trump_jatar_ekki_osigur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið kom saman þann 14. desember og greiddi atkvæði um næsta forseta. Lokaniðurstaðan var þannig að Biden fékk 306 atkvæði en Trump 232.<ref name=kjörmannaráð>{{Vefheimild|titill=Formlega staðfest að Joe Biden verður næsti forseti Bandaríkjanna|url=https://www.dv.is/pressan/2020/12/15/formlega-stadfest-ad-joe-biden-verdur-naesti-forseti-bandarikjanna/|útgefandi=''DV''|ár=2020|mánuður=15. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. desember|höfundur=Kristján Kristjánsson}}</ref> ==Forsetatíð (2021–2025)== [[Mynd:P20230220AS-1884 (52777914370).jpg|thumb|right|Biden með [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta [[Úkraína|Úkraínu]], í [[Kænugarður|Kænugarði]] þann 20. febrúar 2023.]] [[Mynd:President Joe Biden meets with Prime Minister Benjamin Netanyahu.jpg|thumb|right|Biden með [[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra Ísraels, þann 18. október 2023.]] Biden var svarinn í embætti sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021. Á fyrsta degi sínum í embætti gaf hann út fimmtán tilskipanir sem sneru við ýmsum stefnumálum Trumps. Meðal annars leiddi Biden Bandaríkin aftur inn í [[Parísarsamkomulagið]] um loftslagsbreytingar og innleiddi grímuskyldu í byggingum alríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við útbreiðslu veirusýkinnar [[COVID-19]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fimmtán til­skip­an­ir á fyrsta degi|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/fimmtan_tilskipanir_a_fyrsta_degi/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=17 til­skip­an­ir Bidens|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/17_tilskipanir_bidens/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref> Þann 25. janúar undirritaði Biden jafnframt tilskipun til að aflétta banni sem Trump hafði sett gegn því að [[trans fólk]] gegndi þjónustu í [[Bandaríkjaher]].<ref>{{Vefheimild|titill=Biden aflétt­ir trans­banni hers­ins|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/25/biden_aflettir_transbanni_hersins/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=25. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. janúar}}</ref> Þann 4. febrúar tilkynnti Biden að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við hernaðarbandalag [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)|borgarastyrjöldinni í Jemen]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja hernaðarbandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> Þann 24. apríl 2021 varð Biden fyrstur Bandaríkjaforseta til að viðurkenna formlega að [[Þjóðarmorð Tyrkja á Armenum|fjöldamorð Tyrkja gegn Armenum]] á árunum 1915 til 1917 hafi verið [[þjóðarmorð]].<ref>{{Vefheimild|titill=Viður­kenndi þjóðarmorð Tyrkja á Armen­um|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/04/24/vidurkenndi_thjodarmord_tyrkja_a_armenum/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=24. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. apríl}}</ref> Biden tilkynnti þann 13. febrúar að hann hygðist kalla alla bandaríska hermenn heim frá [[Afganistan]] fyrir 11. september 2021 til að binda enda á hið 20 ára langa [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríð Bandaríkjamanna í Afganistan]]. Stjórn Trumps hafði áður gert samkomulag við [[Talíbanar|Talíbana]] í Afganistan sem hafði gert ráð fyrir brottflutningi bandaríska herliðsins fyrir 1. mars.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Samúel Karl Ólason|titill=Ætla að kalla hermenn heim fyrir ellefta september|url=https://www.visir.is/g/20212096640d/aetla-ad-kalla-hermenn-heim-fyrir-fyrsta-september|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=13. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. apríl}}</ref> Frá því að Bandaríkjamenn hófu að draga herafla sinn burt frá Afganistan hófu Talíbanar leiftursókn um landið og hertóku fjölda héraðshöfuðborga á stuttum tíma.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212142363d|titill=Valta yfir stjórnarherinn: Ríkisstjórnin býðst til að deila völdum með Talibönum|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. ágúst|ár=2021|mánuður=12. ágúst|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Þann 15. ágúst, aðeins um hálfu ári eftir að Biden tilkynnti um fyrirhugaða brottför herliðsins, hertóku Talíbanar afgönsku höfuðborgina [[Kabúl]] og endurheimtu þannig völd í landinu. Biden viðurkenndi í kjölfarið að hröð framrás Talíbana hefði komið sér á óvart en varði engu að síður ákvörðun sína um brottflutning hersins og sagði ótækt að biðja bandaríska hermenn að berjast endalaust í erlendri borgarastyrjöld.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/16/biden-vardi-akvordunina-i-avarpi|titill=Biden varði ákvörðunina í ávarpi|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. ágúst|ár=2021|mánuður=17. ágúst|höfundur=Andri Magnús Eysteinsson}}</ref> Biden sætti töluverðri gagnrýni fyrir að ljúka stríðinu í Afganistan með þessum hætti<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/27/biden-gagnryndur-vegna-burtkvadningar-fra-afganistan|titill=Biden gagnrýndur vegna burtkvaðningar frá Afganistan|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=27. ágúst|höfundur=Bogi Ágústsson}}</ref> og vinsældir hans innanlands drógust nokkuð saman í kjölfar brottfararinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/25/vinsaeldir-bidens-dvina-vestanhafs|titill=Vinsældir Bidens dvína vestanhafs|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=25. ágúst|höfundur=Arnar Björnsson}}</ref> Stjórn Bidens hefur veitt [[Úkraína|Úkraínu]] ríkulega aðstoð í yfirstandandi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í Úkraínu]] frá árinu 2022, meðal annars með fjárhagsstuðningi og vopnasendingum. Biden fór í óvænta heimsókn til úkraínsku höfuðborgarinnar [[Kænugarður|Kænugarðs]] þann 20. febrúar 2023, stuttu fyrir eins árs afmæli innrásarinnar, og hitti [[Volodymyr Zelenskyj]] Úkraínuforseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/02/20/biden_i_ovaenta_heimsokn_til_ukrainu/|titill=Biden í óvænta heimsókn til Úkraínu|útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=27. apríl 2023|dags=20. febrúar 2023}}</ref> ===Forsetakosningarnar 2024=== Biden tilkynnti formlega þann 25. apríl 2023 að hann hygðist sækjast eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningum 2024]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-04-25-joe-biden-saekist-eftir-endurkjori|titill=Joe Biden sækist eftir endurkjöri|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=27. apríl 2023|dags=25. apríl 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Hann tryggði sér formlega útnefningu Demókrataflokksins þann [[12. mars]] [[2024]]. Aldur Bidens var mikið til umræðu í aðdraganda forsetakosninganna og efasemda gætti víða um að hann hefði heilsu eða þrótt til að gegna öðru fjögurra ára kjörtímabili. Léleg frammistaða Bidens í fyrstu kappræðunum gegn Donald Trump í júní 2024 leiddi til hvatninga, meðal annars frá ýmsum þingmönnum og fjárhagslegum bakhjörlum Demókrataflokksins, um að Biden drægi framboð sitt til baka svo yngri frambjóðandi gæti hlaupið í skarðið fyrir flokkinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595480d/vaxandi-efa-semdir-um-a-gaeti-biden-sem-for-seta-efni|titill=Vaxandi efa­semdir um á­gæti Biden sem for­seta­efni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=10. júlí 2024 |dags=11. júlí 2024 |höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir}}</ref> Þann 11. júlí 2024 hélt Biden ræðu á leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins þar sem hann kynnti óvart [[Volodymyr Zelenskyj]] forseta Úkraínu sem [[Vladímír Pútín|Pútín]]. Biden hélt aðra ræðu síðar þetta sama kvöld þar sem hann vísaði óvart til Trump sem varaforseta Bandaríkjanna. Þessar ræður hafa báðar dregið dilk á eftir sér og vakið upp spurningar hvort Biden sé hæfur til áframhaldandi framboðs til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595952d/visadi-til-selenskis-sem-putins-og-varaforsetans-sem-trumps|titill=Vísaði til Selenskís sem Pútíns og vara­for­setans sem Trumps|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=12. júlí 2024|dags=12. júlí 2024|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> Meðal einstaklinga sem hvöttu Biden til að draga framboð sitt til baka voru [[Peter Welch]], [[Seth Moulton]], [[Julian Castro]], [[James Carville]], [[George Clooney]] og [[Andrew Yang]]. Nokkrar ástæður voru nefndar en þá sérstaklega aldur Bidens og slök frammistaða hans í forsetakappræðum á móti Donald Trump þann [[27. júní]] [[2024]]. Biden tilkynnti þann [[21. júlí]] að hann hygðist draga framboð sitt til baka og lýsti yfir stuðningi við [[Kamala Harris|Kamölu Harris]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242599267d/joe-biden-dregur-fram-bod-sitt-til-baka|titill=Joe Biden dregur fram­boð sitt til baka |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=21. júlí 2024|dags=21. júlí 2024|höfundur=Eiður Þór Árnason}}</ref> Hann lét því af embætti forseta Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2025]]. Í desember 2024, eftir ósigur Demókrata í kosningunum, [[Náðunarvald forseta Bandaríkjanna|náðaði]] Biden son sinn, [[Hunter Biden]], sem hafði hlotið dóma fyrir brot gegn vopna- og skattalögum á árinu. Biden hafði áður lofað að beita náðunarvaldi sínu ekki í þágu sonar síns.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658375d/biden-nadar-son-sinn|titill=Biden náðar son sinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Náðun Bidens á syni sínum vakti harða gagnrýni bæði frá mörgum Demókrötum og hjá Repúblikönum, sem höfðu staðið fyrir fjölda rannsókna á meintum glæpum Hunters Biden á undanförnum árum. Biden réttlætti náðunina með vísan til þess að Hunter hefði verið fórnarlamb pólitískra árása að frumkvæði Repúblikana.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658827d/fordaemalaus-nadun-bidens|titill= Fordæmalaus náðun Bidens |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Einkahagir== Joe Biden er af [[Írland|írsk]]-bandarískum uppruna og aðhyllist [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólska trú]]. Fyrsta eiginkona hans var Neilia Hunter, sem hann kvæntist árið 1966. Með henni eignaðist hann tvo syni; Beau og Hunter; og eina dóttur; Naomi. Neilia og Naomi létust þann 18. desember árið 1972 í bílslysi. Biden kvæntist seinni eiginkonu sinni, [[Jill Biden|Jill Jacobs]], árið 1977 og eignaðist síðar með henni dótturina Ashley. Elsti sonur Bidens, Joseph Robinette „Beau“ Biden III , lést úr krabbameini í heila þann 30. maí árið 2015.<ref>{{Vefheimild|titill=Son­ur Joes Bidens lát­inn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/05/31/sonur_joes_bidens_latinn/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=31. maí|ár=2015|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Þann 18. maí 2025 tilkynnti Biden að hann hefði greinst með illkynja krabbamein í blöðruhálskirtli.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252728015d/joe-biden-med-ristilkrabbamein|titill= Joe Biden með krabba­mein |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. maí 2025 |skoðað= 18. maí 2024 |höfundur=Magnús Jochum Pálsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|2}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 2021 | til = 2025 | fyrir = [[Donald Trump]] | eftir = [[Donald Trump]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | frá = 2009 | til = 2017 | fyrir = [[Dick Cheney]] | eftir = [[Mike Pence]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{Varaforsetar Bandaríkjanna}} {{fe|1942|Biden, Joe}} {{DEFAULTSORT:Biden, Joe}} [[Flokkur:Demókratar|Biden, Joe]] [[Flokkur:Bandarískir öldungadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1988]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2008|Biden, Joe]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2020]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2024]] [[Flokkur:Varaforsetar Bandaríkjanna]] ckeq1h2tfvoc7a32ceowvkoio7c6wgp 1959302 1959301 2026-04-09T12:24:48Z ~2026-21847-43 115331 K 1959302 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Joe Biden | mynd = Joe Biden presidential portrait.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2025]] | vara_forseti = [[Kamala Harris]] | forveri = [[Donald Trump]] | eftirmaður = [[Donald Trump]] | titill2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start2 = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end2 = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti2 = [[Barack Obama]] | forveri2 = [[Dick Cheney]] | eftirmaður2 = [[Mike Pence]] | titill3 = [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|Öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Delaware]] | stjórnartíð_start3 = [[3. janúar]] [[1973]] | stjórnartíð_end3 = [[15. janúar]] [[2009]] | forveri3 = [[J. Caleb Boggs]] | eftirmaður3 = [[Ted Kaufman]] | fæðingarnafn = Joseph Robinette Biden Jr. | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1942|11|20}} | fæðingarstaður = [[Scranton]], [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki = Neilia Hunter (g. 1966; d. 1972)<br>[[Jill Biden]] (g. 1977) | börn = 4 | háskóli = [[Háskólinn í Delaware]]<br>[[Syracuse-háskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | starf = Stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | undirskrift = Joe Biden Presidential Signature.svg }} '''Joseph Robinette Biden Jr.''' (fæddur [[20. nóvember]] [[1942]]) er bandarískur maður sem hatar svarta menn [[Demókrataflokkurinn|hann hefur heimsótt little saint james]]. Hann var mjög góður vinur Epstein og var vel þekktur barna perri. hann [[forseti Bandaríkjanna|dettur oft niður stíga og er mjög silly. Hann hefur frumið 408 stríðsglæpi. Hann hjálpaði mikið að taka niður tvíbura turnana og að drepa charlie Kirk.]] [[2025]]. Biden var ekki mjög góður maður og talaði oft við geimverur. frá [[2009]] til [[2017]] í forsetatíð [[Barack Obama|Baracks Obama]] og sat á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir heimafylki sitt, [[Delaware]], frá [[1973]] til [[2009]].<ref>{{Vefheimild|url=http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=b000444|titill=BIDEN, Joseph Robinette, Jr. (Joe)|útgefandi=Biographical Directory of the United States Congress|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|tungumál=enska}}</ref> Biden tók við embætti Bandaríkjaforseta þann [[20. janúar]] [[2021]] eftir að hafa unnið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningarnar 2020]]. Hann sóttist ekki eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Biden elskar blöðrur og er mjög horny þegar hann sér þær. Demókrataflokksins sem forsetaframbjóðandi í [[Bandarísku forsetakosningarnar 1988|forsetakosningunum árið 1988]] og [[Bandarísku forsetakosningarnar 2008|forsetakosningunum árið 2008]] en hætti við bæði framboðin eftir slakt gengi. Þann [[23. ágúst]] [[2008]] tilkynnti Barack Obama að Biden yrði [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforsetaefni]] sitt í forsetakosningunum. Obama og Biden unnu kosningarnar og náðu endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|kosningunum 2012]]. Biden tilkynnti þann [[25. apríl]] [[2019]] að hann hygðist gefa kost á sér í þriðja sinn í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningunum 2020]] á móti [[Donald Trump]], sitjandi forseta úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]].<ref name=framboð2020>{{Vefheimild|titill=Joe Biden býður sig fram til forseta og segir grunngildi þjóðarinnar í húfi|url=https://www.visir.is/g/2019190429416|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Margrét Helga Erlingsdóttir|ár=2019|mánuður=25. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Biden var formlega tilnefndur frambjóðandi Demókrataflokksins á flokksþingi Demókrata þann [[18. ágúst]] og valdi hann [[Kamala Harris|Kömulu Harris]] til þess að vera varaforsetaefni.<ref name="mbl18ágúst">{{Vefheimild|titill=Biden form­lega út­nefnd­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/19/biden_formlega_utnefndur/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. ágúst}}</ref> Þann [[7. nóvember]], fjórum dögum eftir að kosningarnar fóru fram, hafði Biden tryggt sér meirihluta í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann samkvæmt talningum, og var hann því lýstur sigurvegari af flestum bandarískum fréttastofum og eftirlitsstofnunum.<ref name="sagðurkjörinn">{{Vefheimild|titill=Joe Biden sagður kjör­inn for­seti Banda­ríkj­anna|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/joe_biden_sagdur_kjorinn_forseti_bandarikjanna/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið staðfesti kjör hans þann 14. desember<ref name="kjörmannaráð" /> og Biden tók því við sem 46. forseti Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2021]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden er orðinn 46. forseti Bandaríkjanna|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/20/joe-biden-er-ordinn-46-forseti-bandarikjanna|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2021|mánuður=20. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. janúar}}</ref> Þann [[25. apríl]] [[2023]] tilkynnti Biden að hann hygðist bjóða sig fram til endurkjörs í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Hann tryggði sér útnefningu [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] þann [[12. mars]] [[2024]] og hlaut 87,1% atkvæða í forvali flokksins. Hann dró síðan framboð sitt til endurkjörs til baka þann [[21. júlí]] [[2024]] eftir fjölda áskorana vegna áhyggja af aldri hans eftir slæma útkomu í kappræðum á móti [[Donald Trump|Trump]] í [[júní]] [[2024]]. Biden er fyrsti forsetinn sem býður sig ekki fram til endurkjörs frá [[Lyndon B. Johnson]] árið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968|1968]]. Donald Trump var kjörinn eftirmaður hans í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningunum sem fóru fram í nóvember 2024]] þar sem kosið var á milli Trump og [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]]. Biden er elsti maður sem hefur náð kjöri til forseta Bandaríkjanna, en hann var 79 ára þegar að hann náði kjöri. Hann er jafnframt annar [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólski]] forseti landsins, á eftir [[John F. Kennedy]], og fyrsti Bandaríkjaforsetinn frá [[Delaware]]. ==Æviágrip== Joe Biden fæddist þann 20. nóvember árið 1942 í bænum [[Scranton]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og var elstur fjögurra systkina. Fjölskylda hans fluttist til [[Delaware]] þegar Joe var tíu ára, en þar vann faðir hans við bílasölu. Biden nam [[Sagnfræði|sögu]] og [[stjórnmálafræði]] en hóf síðar [[lögfræði]]nám við [[Syracuse-háskóli|Syracuse-háskóla]].<ref name=dv2008>{{Tímarit.is|6443726|Málglaður reynslubolti|útgáfudagsetning=28. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson|blaðsíða=12-13}}</ref> Biden útskrifaðist úr laganámi árið 1968 og hóf í kjölfarið störf við stóra lögmannsstofu í [[Wilmington, Delaware|Wilmington]]. Hann sagði upp starfi sínu þar eftir sex mánuði og var ráðinn við aðra minni lögmannsstofu sem fékkst við að verja verkafólk og fólk úr minnihlutahópum.<ref name=íls/> Biden hóf eiginlega þátttöku í stjórnmálum árið 1970 þegar hann bauð sig fram til setu í sveitarstjórn [[Newcastle County]] í Delaware. Kosningabarátta hans þótti ötul, en Biden lagði meðal annars áherslu á byggingu fleiri félagslegra íbúða í sýslunni. Biden náði kjöri en hóf síðan nánast umsvifalaust áform um að bjóða sig fram á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir Delaware.<ref name=íls/> ===Þingferill=== Þökk sé kröftugri frammistöðu sinni í sveitarstjórninni vann hann sér smám saman traust Demókrataflokksins og árið 1972 varð Biden frambjóðandi flokksins í kosningum Delaware til öldungadeildarinnar á móti sitjandi þingmanni úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]], [[J. Caleb Boggs]]. Í kosningabaráttunni höfðaði Biden til yngri kjósenda. Meðal annars talaði hann fyrir brottflutningi bandarískra hermanna úr [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]], fyrir [[umhverfisvernd]] og fyrir auknum réttindum [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]]. Á kjördag vann Biden óvænt nauman sigur gegn Boggs. Biden var þá aðeins 29 ára, en átti eftir að verða 30 ára (sem er lágmarksaldur fyrir setu á öldungadeildarþinginu) fyrir upphaf nýja þingtímabilsins árið 1973.<ref name=íls/> Biden varð því sjötti yngsti einstaklingurinn sem hafði verið kjörinn á öldungadeildina.<ref name=dv2008/> Á námsárum sínum í lögfræði árið 1966 kvæntist Biden konu að nafni [[Neilia Hunter|Neiliu Hunter]]. Hjónin eignuðust tvo syni og eina dóttur saman. Árið 1972, stuttu eftir að Biden hafði náð kjöri á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Delaware, lést Neilia í bílslysi ásamt dóttur þeirra. Synir þeirra, sem einnig voru í bílnum, slösuðust alvarlega en lifðu af. Biden íhugaði að taka ekki sæti sitt á öldungadeildinni vegna harmleiksins en féllst á að taka það eftir hvatningu frá vinum sínum og frá [[Richard Nixon]], þáverandi forseta.<ref name=dv2008/><ref name=íls>{{Vefheimild|titill=Í ljósi sögunnar – Joe Biden|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795/7hqkpq|útgefandi=RÚV|mánuður=17. apríl|ár=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|árskoðað=2020|höfundur=[[Vera Illugadóttir]]}}</ref> Biden kvæntist á ný árið 1977, konu að nafni [[Jill Biden|Jill Tracy Jacobs]], og eignaðist með henni eina dóttur.<ref name=dv2008/> Árið 1987 gaf Biden kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar sem fóru fram næsta ár. Hann þótti í fyrstu vænlegur kostur en framboð hans rataði í vandræði eftir að Biden var sakaður um [[Ritstuldur|ritstuld]] vegna ræðu sem hann flutti og þótti öpuð eftir svipaðri ræðu sem [[Neil Kinnock]], leiðtogi [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] í Bretlandi, hafði flutt. Málið reyndist Biden pínlegt og leiddi til þess að hann dró sig úr forvalinu, sem [[Michael Dukakis]] vann að endingu.<ref>{{Tímarit.is|1665790|Í viðjum siðgæðisins|útgáfudagsetning=14. október 1987|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Simon Hoggart|blaðsíða=52}}</ref> Árið 1988 veiktist Biden lífshættulega og gekkst undir skurðaðgerð vegna [[heilablæðing]]ar. Hann var í kjölfarið sjö mánuði í fríi frá störfum við þingið. Árin 1987 og 1991 stýrði Biden yfirheyrslum bandarísku dómsmálanefndarinnar yfir dómurum sem höfðu verið tilnefndir í [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna]]. Í fyrra skiptið átti yfirheyrslan þátt í því að þingið neitaði að staðfesta tilnefningu [[Robert Bork|Roberts Bork]] í Hæstaréttinn. Í seinna skiptið stóð Biden fyrir yfirheyrslum yfir [[Clarence Thomas]], sem var sjónvarpað og vöktu mikla athygli um allt landið. Biden staðfesti að endingu tilnefningu Thomas í Hæstaréttinn, sem varð nokkuð umdeilt þar sem Thomas hafði verið sakaður um [[Kynferðisleg áreitni|kynferðislega áreitni]] af fyrrverandi samstarfskonu sinni.<ref name=mbl2008>{{Tímarit.is|4200675|Maður margra orða – og mismæla|útgáfudagsetning=28. september 2008|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Valgerður Þ. Jónsdóttir|blaðsíða=14-15}}</ref> Biden átti árið 1994 þátt í lagasetningu til að koma í veg fyrir heimilis- og kynferðisofbeldi gegn konum og hjálpa fórnarlömbum að koma lífi sínu á réttan kjöl. Biden hefur í seinni tíð sagst stoltastur af þætti sínum í þessari lagasetningu af öllum þingstörfum sínum.<ref name=mbl2008/> Árið 2002 greiddi Biden atkvæði með þingsályktun sem heimilaði stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta að gera [[Íraksstríðið|innrás í Írak]].<ref name="lat-foreign">{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-aug-24-na-foreignpol24-story.html |title=Joe Biden respected—if not always popular—for foreign policy record |last1=Richter |first1=Paul |last2=Levey |first2=Noam N. |newspaper=Los Angeles Times |date=24. ágúst 2008 |accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Sem formaður utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar safnaði Biden jafnframt saman vitnum til að sannfæra bandaríska þingmenn um nauðsyn innrásarinnar.<ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/feb/17/joe-biden-role-iraq-war Joe Biden championed the Iraq war. Will that come back to haunt him now?], ''[[The Guardian]]'', Mark Weisbrot, 17. febrúar 2020. Skoðað 18. ágúst 2020.</ref> Biden varð síðar gagnrýnni á stríðið og mótmælti meðal annars fjölgun bandarískra hermanna í Írak árið 2007.<ref name="lat-foreign"/> Hann hefur í seinni tíð gert lítið úr upphaflegum stuðningi sínum við innrásina og hefur lagt áherslu á að hann hafi verið ósammála því hvernig stjórn Bush hóf stríðið og háttaði stríðsrekstrinum.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden fullyrðir ranglega að hann hafi verið andsnúinn Íraksstríðinu frá upphafi|url=https://www.visir.is/g/2020200109505/biden-fullyrdir-ranglega-ad-hann-hafi-verid-andsnuinn-iraksstridinu-fra-upphafi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=6. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> ===Varaforseti Bandaríkjanna (2009-2017)=== [[Mynd:Barack Obama jokes with Joe Biden in the Oval Office, Feb. 9, 2015.jpg|thumb|left|[[Barack Obama]] forseti og Joe Biden varaforseti í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] árið 2015.]] Árið 2007 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í annað skipti í forvali Demókrataflokksins í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2008. Biden dró framboð sitt til baka í janúar árið 2008 eftir slakt gengi í forkosningum í [[Iowa]]. [[Barack Obama]], sem vann tilnefningu Demókrata að endingu, tilkynnti þann 23. ágúst árið 2008 að hann hefði valið Biden sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Með því að velja Biden sem varaforsetaefni þótti Obama koma til móts við gagnrýnendur sína, sem lögðu gjarnan áherslu á reynsluleysi Obama og þekkingarskort hans í utanríkismálum, en Biden var þá einn þaulsetnasti þingmaður öldungadeildarinnar og hafði lengi verið formaður utanríkismálanefndar þingsins.<ref>{{Tímarit.is|4196777|Tvíeggjað val|útgáfudagsetning=24. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=18. ágúst 2020|höfundur=Bogi Þór Arason|blaðsíða=4}}</ref> Obama og Biden unnu forsetakosningarnar í nóvember árið 2008 á móti [[John McCain]] og [[Sarah Palin|Söruh Palin]], forseta- og varaforsetaframbjóðendum Repúblikana. Biden tók við embætti sem [[varaforseti Bandaríkjanna]] þann 20. janúar 2009. Obama og Biden unnu endurkjör í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|forsetakosningunum árið 2012]], en þar voru keppinautar þeirra úr röðum Repúblikana [[Mitt Romney]] forsetaframbjóðandi og [[Paul Ryan]] varaforsetaframbjóðandi. Helsta hlutverk Bidens í embætti varaforseta var að veita Obama ráðgjöf, aðallega í utanríkis- og efnahagsmálum. Biden var spurður ráða í mörgum lykilákvörðunum Obama, meðal annars í vali á ráðherrum og í skipulagningu á áframhaldandi hernaði í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]].<ref name="lkl122208">{{cite web| url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/22/biden.lkl/index.html | title= Biden says he'll be different vice president | publisher=CNN | date=22. desember 2008 | accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Obama setti hann yfir stjórn hópa sem áttu að taka á vandræðum verkalýðsstéttarinnar og hafa eftirlit með fjárframlögum til efnahagsáætlunar til endurreisnar efnahagslífsins árið 2009.<ref>{{cite web|url= http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/21/transition.wrap/index.html |title=What Obama promised Biden |author=Hornick, Ed and Levs, Josh |publisher=CNN |date=21 December 2008 |accessdate=23 December 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |title=What Happened to the Stimulus? |author=Scherer, Michael |work=Time |date=January 7, 2009 |accessdate=July 8, 2009 |archive-date=október 11, 2017 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011212142/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |url-status=dead }}</ref> Biden fór einnig í nokkrar opinberar ferðir til [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] í umboði Obama á varaforsetatíð sinni.<ref>{{cite news |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/16/AR2009091602998.html |title=Biden Pushes Iraqi Leaders On Vote Law, Oil-Bid Perks |author=Wilson, Scott |work= The Washington Post |date=17 September 2009 |accessdate=17 September 2009}}</ref> Biden fór nokkrum sinnum á vegum Bandaríkjastjórnar til [[Úkraína|Úkraínu]] eftir [[Úkraínska byltingin 2014|úkraínsku byltinguna]] árið 2014. Í desember árið 2015 var Biden einn helsti talsmaður þess að ríkissaksóknari Úkraínu, [[Víktor Sjokín]], yrði rekinn úr starfi fyrir að standa sig ekki nógu vel við að uppræta spillingu í landinu. Kall Bidens eftir brottrekstri Sjokíns naut á þeim tíma þverpólitísks stuðnings í Bandaríkjunum og hjá öðrum ríkjum og alþjóðastofnunum sem áttu hagsmuna að gæta í Úkraínu.<ref name="Cullison2019">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|title=Biden's Anticorruption Effort in Ukraine Overlapped With Son's Work in Country|last=Cullison|first=Alan|date=22. september 2019|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=18. júlí 2020|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20191013003229/https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|archive-date=13. október 2019|quote=Messrs. Trump and Giuliani have suggested that Joe Biden pushed for the firing of Ukraine's general prosecutor, Viktor Shokin, in March 2016 to stop an investigation into Burisma. In Ukraine, government officials and anticorruption advocates say that is a misrepresentation ... Mr. Shokin had dragged his feet into those investigations, Western diplomats said, and effectively squashed one in London by failing to cooperate with U.K. authorities ... In a speech in 2015, the U.S. ambassador to Ukraine, Otto Pyatt, called the Ukrainian prosecutor "an obstacle" to anticorruption efforts|url-access=subscription}}</ref> Víktor Sjokín var að endingu leystur úr embætti í mars 2016 en aðkoma Bidens að brottrekstri hans varð umtöluð árið 2019 eftir að [[Donald Trump]], eftirmaður Obama á forsetastól, ýjaði að því að Biden hefði hvatt til brottreksturs Sjokíns til að koma í veg fyrir frekari spillingarrannsóknir á gasfyrirtækinu Burisma, þar sem sonur Bidens, [[Hunter Biden]], starfaði á þeim tíma. Sjokín stóð þó ekki í rannsókn á Burisma þegar hann var rekinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump segist hafa rætt um Biden við forseta Úkraínu|url=http://vardberg.is/frettir/trump-segist-hafa-raett-um-biden-vid-forseta-ukrainu/|útgefandi=''[[Varðberg]]''|mánuður=23. nóvember|ár=2019|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Trump reyndi að fá [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta Úkraínu, til að hefja rannsóknir á Biden-feðgunum í júlí 2019 og hafði áður látið frysta hernaðarstyrki frá Bandaríkjunum til Úkraínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump stöðvaði styrk til Úkraínu áður en hann talaði við nýja forsetann|url=https://www.visir.is/g/2019190929468|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=24. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Ásakanir um að Trump væri þannig að beita ríkisfjármunum á ólögmætan hátt til að koma höggi á pólitískan mótherja (en Biden þótti þá sennilegur andstæðingur Trumps í forsetakosningunum næsta árs) leiddi til þess að Trump var [[Embættismissir (Bandaríkin)|kærður til embættismissis]] árið 2019. Árið 2020 hafði endurskoðun úkraínskra ríkissaksóknara á gömlum skýrslum ekki leitt í ljós ólöglegt athæfi Hunters Biden á meðan hann sat í stjórn Burisma.<ref>{{Vefheimild|titill=Engar sannanir um misgjörðir Bidens|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/05/engar-sannanir-um-misgjordir-bidens|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=5. júní|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ===Forsetaframboð 2020=== [[Mynd:Joe Biden kickoff rally May 2019.jpg|thumb|right|Joe Biden hefur kosningaherferð sína í maí 2019.]] Þann 25. apríl árið 2019 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrata fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningar ársins 2020]] á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum.<ref name=framboð2020/> Kosningabarátta Bidens þótti ekki fara vel af stað og honum gekk ekki vel í fyrstu forkosningum flokksins í [[Iowa]], [[New Hampshire]] og [[Nevada]]. Hagur Bidens tók að vænkast eftir að hann vann öruggan sigur í forvali Demókrata í [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]]<ref>{{Vefheimild|titill=Biden vann ör­ugg­an sig­ur í Suður-Karólínu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/01/biden_vann_oruggan_sigur_i_sudur_karolinu/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=1. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> og vann síðan í níu af fjórtán fylkjum sem kusu í forvalinu á svokölluðum „ofurþriðjudegi“ þann 3. mars 2020.<ref>{{Vefheimild|titill=Stefnir í sigur Bidens í 9 ríkjum af 14|url=https://www.ruv.is/frett/stefnir-i-sigur-bidens-i-9-rikjum-af-14|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=4. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 8. apríl 2020 höfðu allir keppinautar Bidens í forvalinu dregið framboð sín til baka.<ref name=sandershlé>{{Vefheimild|titill=Bernie Sand­ers dreg­ur sig í hlé|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/04/08/bernie_sanders_dregur_sig_i_hle/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Á meðan á forvalinu stóð sakaði lögfræðingur að nafni [[Tara Reade]] Biden um að hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi fyrir 27 árum, á meðan hún starfaði fyrir hann á þingmannsskrifstofu hans í Washington.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden í bobba vegna alvarlegra ásakana|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-02-biden-i-bobba-vegna-alvarlegra-asakana/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|mánuður=2. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson}}</ref> Biden vísaði ásökuninni á bug en hvatti til þess að öll möguleg gögn um málið yrðu gerð opinber, þar á meðal kvörtun sem Reade sagðist hafa lagt fram á sínum tíma og ætti að vera geymd í [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden segist sak­laus: „Þetta gerðist aldrei“|url=https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuður=1. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402101053/https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|safndags=2. apríl 2023}}</ref> Biden tilkynnti þann 11. ágúst að hann hefði valið öldungadeildarþingmanninn [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni.<ref>{{Vefheimild|titill=Kamala Harris verður varaforsetaefni Biden|url=https://www.ruv.is/frett/2020/08/11/kamala-harris-verdur-varaforsetaefni-biden|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=11. ágúst|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. ágúst|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref> Biden var formlega tilnefndur forsetaframbjóðandi Demókrata þann 18. ágúst 2020.<ref name=mbl18ágúst/> Kosningarnar voru haldnar þann 3. nóvember. Skoðanakannanir höfðu lengi spáð Biden auðveldum sigri en á kosninganótt reyndist leikurinn milli þeirra Bidens og Trumps mun jafnari en von var á. Trump vann sigra í mikilvægum fylkjum á borð við [[Flórída]] og [[Texas]] og eftir fyrstu talningar virtist hann einnig hafa forystu í mikilvægum fylkjum á borð við [[Wisconsin]], [[Michigan]] og [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]]. Þegar farið var að telja utankjörfundaratkvæði síðla nætur og á næstu dögum fór hagur Bidens hins vegar að vænkast verulega. Metfjöldi póstatkvæða hafði verið greiddur vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|alþjóðlega kórónaveirufaraldursins]], en Trump hafði ítrekað ráðið fylgjendum sínum frá því að greiða utankjörfundaratkvæði og haldið því fram án röksemda að slík atkvæði byðu upp á stórtækt kosningasvindl. Hlutfallslega runnu því mun fleiri utankjörfundaratkvæði til Bidens og þegar farið var að telja þau á næstu dögum náði Biden forystu í nokkrum fylkjum þar sem Trump hafði virst sigurstranglegri á kosninganótt. Þann 7. nóvember höfðu flestar bandarískar fréttastofur lýst Biden sigurvegara, enda hafði hann þá náð forskoti í nógu mörgum fylkjum til að tryggja sér ríflega 270 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann.<ref name=sagðurkjörinn/> Trump neitaði þó lengst af að viðurkenna ósigur og fór þess í stað í mál við ýmis fylki vegna ásakana um kosningasvindl.<ref>{{Vefheimild|titill=Giuli­ani: Trump ját­ar ekki ósig­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/giuliani_trump_jatar_ekki_osigur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið kom saman þann 14. desember og greiddi atkvæði um næsta forseta. Lokaniðurstaðan var þannig að Biden fékk 306 atkvæði en Trump 232.<ref name=kjörmannaráð>{{Vefheimild|titill=Formlega staðfest að Joe Biden verður næsti forseti Bandaríkjanna|url=https://www.dv.is/pressan/2020/12/15/formlega-stadfest-ad-joe-biden-verdur-naesti-forseti-bandarikjanna/|útgefandi=''DV''|ár=2020|mánuður=15. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. desember|höfundur=Kristján Kristjánsson}}</ref> ==Forsetatíð (2021–2025)== [[Mynd:P20230220AS-1884 (52777914370).jpg|thumb|right|Biden með [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta [[Úkraína|Úkraínu]], í [[Kænugarður|Kænugarði]] þann 20. febrúar 2023.]] [[Mynd:President Joe Biden meets with Prime Minister Benjamin Netanyahu.jpg|thumb|right|Biden með [[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra Ísraels, þann 18. október 2023.]] Biden var svarinn í embætti sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021. Á fyrsta degi sínum í embætti gaf hann út fimmtán tilskipanir sem sneru við ýmsum stefnumálum Trumps. Meðal annars leiddi Biden Bandaríkin aftur inn í [[Parísarsamkomulagið]] um loftslagsbreytingar og innleiddi grímuskyldu í byggingum alríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við útbreiðslu veirusýkinnar [[COVID-19]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fimmtán til­skip­an­ir á fyrsta degi|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/fimmtan_tilskipanir_a_fyrsta_degi/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=17 til­skip­an­ir Bidens|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/17_tilskipanir_bidens/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref> Þann 25. janúar undirritaði Biden jafnframt tilskipun til að aflétta banni sem Trump hafði sett gegn því að [[trans fólk]] gegndi þjónustu í [[Bandaríkjaher]].<ref>{{Vefheimild|titill=Biden aflétt­ir trans­banni hers­ins|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/25/biden_aflettir_transbanni_hersins/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=25. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. janúar}}</ref> Þann 4. febrúar tilkynnti Biden að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við hernaðarbandalag [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)|borgarastyrjöldinni í Jemen]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja hernaðarbandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> Þann 24. apríl 2021 varð Biden fyrstur Bandaríkjaforseta til að viðurkenna formlega að [[Þjóðarmorð Tyrkja á Armenum|fjöldamorð Tyrkja gegn Armenum]] á árunum 1915 til 1917 hafi verið [[þjóðarmorð]].<ref>{{Vefheimild|titill=Viður­kenndi þjóðarmorð Tyrkja á Armen­um|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/04/24/vidurkenndi_thjodarmord_tyrkja_a_armenum/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=24. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. apríl}}</ref> Biden tilkynnti þann 13. febrúar að hann hygðist kalla alla bandaríska hermenn heim frá [[Afganistan]] fyrir 11. september 2021 til að binda enda á hið 20 ára langa [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríð Bandaríkjamanna í Afganistan]]. Stjórn Trumps hafði áður gert samkomulag við [[Talíbanar|Talíbana]] í Afganistan sem hafði gert ráð fyrir brottflutningi bandaríska herliðsins fyrir 1. mars.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Samúel Karl Ólason|titill=Ætla að kalla hermenn heim fyrir ellefta september|url=https://www.visir.is/g/20212096640d/aetla-ad-kalla-hermenn-heim-fyrir-fyrsta-september|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=13. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. apríl}}</ref> Frá því að Bandaríkjamenn hófu að draga herafla sinn burt frá Afganistan hófu Talíbanar leiftursókn um landið og hertóku fjölda héraðshöfuðborga á stuttum tíma.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212142363d|titill=Valta yfir stjórnarherinn: Ríkisstjórnin býðst til að deila völdum með Talibönum|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. ágúst|ár=2021|mánuður=12. ágúst|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Þann 15. ágúst, aðeins um hálfu ári eftir að Biden tilkynnti um fyrirhugaða brottför herliðsins, hertóku Talíbanar afgönsku höfuðborgina [[Kabúl]] og endurheimtu þannig völd í landinu. Biden viðurkenndi í kjölfarið að hröð framrás Talíbana hefði komið sér á óvart en varði engu að síður ákvörðun sína um brottflutning hersins og sagði ótækt að biðja bandaríska hermenn að berjast endalaust í erlendri borgarastyrjöld.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/16/biden-vardi-akvordunina-i-avarpi|titill=Biden varði ákvörðunina í ávarpi|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. ágúst|ár=2021|mánuður=17. ágúst|höfundur=Andri Magnús Eysteinsson}}</ref> Biden sætti töluverðri gagnrýni fyrir að ljúka stríðinu í Afganistan með þessum hætti<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/27/biden-gagnryndur-vegna-burtkvadningar-fra-afganistan|titill=Biden gagnrýndur vegna burtkvaðningar frá Afganistan|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=27. ágúst|höfundur=Bogi Ágústsson}}</ref> og vinsældir hans innanlands drógust nokkuð saman í kjölfar brottfararinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/25/vinsaeldir-bidens-dvina-vestanhafs|titill=Vinsældir Bidens dvína vestanhafs|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=25. ágúst|höfundur=Arnar Björnsson}}</ref> Stjórn Bidens hefur veitt [[Úkraína|Úkraínu]] ríkulega aðstoð í yfirstandandi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í Úkraínu]] frá árinu 2022, meðal annars með fjárhagsstuðningi og vopnasendingum. Biden fór í óvænta heimsókn til úkraínsku höfuðborgarinnar [[Kænugarður|Kænugarðs]] þann 20. febrúar 2023, stuttu fyrir eins árs afmæli innrásarinnar, og hitti [[Volodymyr Zelenskyj]] Úkraínuforseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/02/20/biden_i_ovaenta_heimsokn_til_ukrainu/|titill=Biden í óvænta heimsókn til Úkraínu|útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=27. apríl 2023|dags=20. febrúar 2023}}</ref> ===Forsetakosningarnar 2024=== Biden tilkynnti formlega þann 25. apríl 2023 að hann hygðist sækjast eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningum 2024]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-04-25-joe-biden-saekist-eftir-endurkjori|titill=Joe Biden sækist eftir endurkjöri|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=27. apríl 2023|dags=25. apríl 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Hann tryggði sér formlega útnefningu Demókrataflokksins þann [[12. mars]] [[2024]]. Aldur Bidens var mikið til umræðu í aðdraganda forsetakosninganna og efasemda gætti víða um að hann hefði heilsu eða þrótt til að gegna öðru fjögurra ára kjörtímabili. Léleg frammistaða Bidens í fyrstu kappræðunum gegn Donald Trump í júní 2024 leiddi til hvatninga, meðal annars frá ýmsum þingmönnum og fjárhagslegum bakhjörlum Demókrataflokksins, um að Biden drægi framboð sitt til baka svo yngri frambjóðandi gæti hlaupið í skarðið fyrir flokkinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595480d/vaxandi-efa-semdir-um-a-gaeti-biden-sem-for-seta-efni|titill=Vaxandi efa­semdir um á­gæti Biden sem for­seta­efni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=10. júlí 2024 |dags=11. júlí 2024 |höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir}}</ref> Þann 11. júlí 2024 hélt Biden ræðu á leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins þar sem hann kynnti óvart [[Volodymyr Zelenskyj]] forseta Úkraínu sem [[Vladímír Pútín|Pútín]]. Biden hélt aðra ræðu síðar þetta sama kvöld þar sem hann vísaði óvart til Trump sem varaforseta Bandaríkjanna. Þessar ræður hafa báðar dregið dilk á eftir sér og vakið upp spurningar hvort Biden sé hæfur til áframhaldandi framboðs til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595952d/visadi-til-selenskis-sem-putins-og-varaforsetans-sem-trumps|titill=Vísaði til Selenskís sem Pútíns og vara­for­setans sem Trumps|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=12. júlí 2024|dags=12. júlí 2024|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> Meðal einstaklinga sem hvöttu Biden til að draga framboð sitt til baka voru [[Peter Welch]], [[Seth Moulton]], [[Julian Castro]], [[James Carville]], [[George Clooney]] og [[Andrew Yang]]. Nokkrar ástæður voru nefndar en þá sérstaklega aldur Bidens og slök frammistaða hans í forsetakappræðum á móti Donald Trump þann [[27. júní]] [[2024]]. Biden tilkynnti þann [[21. júlí]] að hann hygðist draga framboð sitt til baka og lýsti yfir stuðningi við [[Kamala Harris|Kamölu Harris]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242599267d/joe-biden-dregur-fram-bod-sitt-til-baka|titill=Joe Biden dregur fram­boð sitt til baka |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=21. júlí 2024|dags=21. júlí 2024|höfundur=Eiður Þór Árnason}}</ref> Hann lét því af embætti forseta Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2025]]. Í desember 2024, eftir ósigur Demókrata í kosningunum, [[Náðunarvald forseta Bandaríkjanna|náðaði]] Biden son sinn, [[Hunter Biden]], sem hafði hlotið dóma fyrir brot gegn vopna- og skattalögum á árinu. Biden hafði áður lofað að beita náðunarvaldi sínu ekki í þágu sonar síns.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658375d/biden-nadar-son-sinn|titill=Biden náðar son sinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Náðun Bidens á syni sínum vakti harða gagnrýni bæði frá mörgum Demókrötum og hjá Repúblikönum, sem höfðu staðið fyrir fjölda rannsókna á meintum glæpum Hunters Biden á undanförnum árum. Biden réttlætti náðunina með vísan til þess að Hunter hefði verið fórnarlamb pólitískra árása að frumkvæði Repúblikana.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658827d/fordaemalaus-nadun-bidens|titill= Fordæmalaus náðun Bidens |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Einkahagir== Joe Biden er af [[Írland|írsk]]-bandarískum uppruna og aðhyllist [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólska trú]]. Fyrsta eiginkona hans var Neilia Hunter, sem hann kvæntist árið 1966. Með henni eignaðist hann tvo syni; Beau og Hunter; og eina dóttur; Naomi. Neilia og Naomi létust þann 18. desember árið 1972 í bílslysi. Biden kvæntist seinni eiginkonu sinni, [[Jill Biden|Jill Jacobs]], árið 1977 og eignaðist síðar með henni dótturina Ashley. Elsti sonur Bidens, Joseph Robinette „Beau“ Biden III , lést úr krabbameini í heila þann 30. maí árið 2015.<ref>{{Vefheimild|titill=Son­ur Joes Bidens lát­inn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/05/31/sonur_joes_bidens_latinn/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=31. maí|ár=2015|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Þann 18. maí 2025 tilkynnti Biden að hann hefði greinst með illkynja krabbamein í blöðruhálskirtli.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252728015d/joe-biden-med-ristilkrabbamein|titill= Joe Biden með krabba­mein |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. maí 2025 |skoðað= 18. maí 2024 |höfundur=Magnús Jochum Pálsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|2}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 2021 | til = 2025 | fyrir = [[Donald Trump]] | eftir = [[Donald Trump]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | frá = 2009 | til = 2017 | fyrir = [[Dick Cheney]] | eftir = [[Mike Pence]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{Varaforsetar Bandaríkjanna}} {{fe|1942|Biden, Joe}} {{DEFAULTSORT:Biden, Joe}} [[Flokkur:Demókratar|Biden, Joe]] [[Flokkur:Bandarískir öldungadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1988]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2008|Biden, Joe]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2020]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2024]] [[Flokkur:Varaforsetar Bandaríkjanna]] bw815wygtydy7ok73fk9i84ope5cnyh 1959304 1959302 2026-04-09T12:32:05Z ~2026-21828-00 115326 1959304 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Joe Biden | mynd = Joe Biden presidential portrait.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2025]] | vara_forseti = [[Kamala Harris]] | forveri = [[Donald Trump]] | eftirmaður = [[Donald Trump]] | titill2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start2 = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end2 = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti2 = [[Barack Obama]] | forveri2 = [[Dick Cheney]] | eftirmaður2 = [[Mike Pence]] | titill3 = [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|Öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Delaware]] | stjórnartíð_start3 = [[3. janúar]] [[1973]] | stjórnartíð_end3 = [[15. janúar]] [[2009]] | forveri3 = [[J. Caleb Boggs]] | eftirmaður3 = [[Ted Kaufman]] | fæðingarnafn = Joseph Robinette Biden Jr. | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1942|11|20}} | fæðingarstaður = [[Scranton]], [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki = Neilia Hunter (g. 1966; d. 1972)<br>[[Jill Biden]] (g. 1977) | börn = 4 | háskóli = [[Háskólinn í Delaware]]<br>[[Syracuse-háskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | starf = Stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | undirskrift = Joe Biden Presidential Signature.svg }} '''Joseph Robinette Biden Jr.''' (fæddur [[20. nóvember]] [[1942]]) er bandarískur maður sem hatar svarta menn [[Demókrataflokkurinn|hann hefur heimsótt little saint james]]. Hann var mjög góður vinur Epstein og var vel þekktur barna perri. hann [[forseti Bandaríkjanna|dettur oft niður stíga og er mjög silly. Hann hefur frumið 408 stríðsglæpi. Hann hjálpaði mikið að taka niður tvíbura turnana og að drepa charlie Kirk.]] [[2025]]. Biden var ekki mjög góður maður og talaði oft við geimverur. Hann var með marga kynsjúkdóma chlamydia, gonorrhea, syphilis, HIV, HPV, herpes, and trichomoniasis . Hann hefur átt marga kærasta Barack obama, Donald trump,Steven hawking og Charlie Kirk. Uppáhalds tölvuleikurinn hans var Fortnite it’s free! (Nickeh30 reference) redöldungadeild Bandaríkjaþings fyrir heimafylki sitt, [[Delaware]], frá [[1973]] til [[2009]].<ref>{{Vefheimild|url=http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=b000444|titill=BIDEN, Joseph Robinette, Jr. (Joe)|útgefandi=Biographical Directory of the United States Congress|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|tungumál=enska}}</ref> Biden tók við embætti Bandaríkjaforseta þann [[20. janúar]] [[2021]] eftir að hafa unnið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningarnar 2020]]. Hann sóttist ekki eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Biden elskar blöðrur og er mjög horny þegar hann sér þær. Demókrataflokksins sem forsetaframbjóðandi í [[Bandarísku forsetakosningarnar 1988|forsetakosningunum árið 1988]] og [[Bandarísku forsetakosningarnar 2008|forsetakosningunum árið 2008]] en hætti við bæði framboðin eftir slakt gengi. Þann [[23. ágúst]] [[2008]] tilkynnti Barack Obama að Biden yrði [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforsetaefni]] sitt í forsetakosningunum. Obama og Biden unnu kosningarnar og náðu endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|kosningunum 2012]]. Biden tilkynnti þann [[25. apríl]] [[2019]] að hann hygðist gefa kost á sér í þriðja sinn í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningunum 2020]] á móti [[Donald Trump]], sitjandi forseta úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]].<ref name=framboð2020>{{Vefheimild|titill=Joe Biden býður sig fram til forseta og segir grunngildi þjóðarinnar í húfi|url=https://www.visir.is/g/2019190429416|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Margrét Helga Erlingsdóttir|ár=2019|mánuður=25. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Biden var formlega tilnefndur frambjóðandi Demókrataflokksins á flokksþingi Demókrata þann [[18. ágúst]] og valdi hann [[Kamala Harris|Kömulu Harris]] til þess að vera varaforsetaefni.<ref name="mbl18ágúst">{{Vefheimild|titill=Biden form­lega út­nefnd­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/19/biden_formlega_utnefndur/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. ágúst}}</ref> Þann [[7. nóvember]], fjórum dögum eftir að kosningarnar fóru fram, hafði Biden tryggt sér meirihluta í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann samkvæmt talningum, og var hann því lýstur sigurvegari af flestum bandarískum fréttastofum og eftirlitsstofnunum.<ref name="sagðurkjörinn">{{Vefheimild|titill=Joe Biden sagður kjör­inn for­seti Banda­ríkj­anna|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/joe_biden_sagdur_kjorinn_forseti_bandarikjanna/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið staðfesti kjör hans þann 14. desember<ref name="kjörmannaráð" /> og Biden tók því við sem 46. forseti Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2021]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden er orðinn 46. forseti Bandaríkjanna|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/20/joe-biden-er-ordinn-46-forseti-bandarikjanna|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2021|mánuður=20. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. janúar}}</ref> Þann [[25. apríl]] [[2023]] tilkynnti Biden að hann hygðist bjóða sig fram til endurkjörs í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Hann tryggði sér útnefningu [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] þann [[12. mars]] [[2024]] og hlaut 87,1% atkvæða í forvali flokksins. Hann dró síðan framboð sitt til endurkjörs til baka þann [[21. júlí]] [[2024]] eftir fjölda áskorana vegna áhyggja af aldri hans eftir slæma útkomu í kappræðum á móti [[Donald Trump|Trump]] í [[júní]] [[2024]]. Biden er fyrsti forsetinn sem býður sig ekki fram til endurkjörs frá [[Lyndon B. Johnson]] árið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968|1968]]. Donald Trump var kjörinn eftirmaður hans í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningunum sem fóru fram í nóvember 2024]] þar sem kosið var á milli Trump og [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]]. Biden er elsti maður sem hefur náð kjöri til forseta Bandaríkjanna, en hann var 79 ára þegar að hann náði kjöri. Hann er jafnframt annar [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólski]] forseti landsins, á eftir [[John F. Kennedy]], og fyrsti Bandaríkjaforsetinn frá [[Delaware]]. ==Æviágrip== Joe Biden fæddist þann 20. nóvember árið 1942 í bænum [[Scranton]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og var elstur fjögurra systkina. Fjölskylda hans fluttist til [[Delaware]] þegar Joe var tíu ára, en þar vann faðir hans við bílasölu. Biden nam [[Sagnfræði|sögu]] og [[stjórnmálafræði]] en hóf síðar [[lögfræði]]nám við [[Syracuse-háskóli|Syracuse-háskóla]].<ref name=dv2008>{{Tímarit.is|6443726|Málglaður reynslubolti|útgáfudagsetning=28. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson|blaðsíða=12-13}}</ref> Biden útskrifaðist úr laganámi árið 1968 og hóf í kjölfarið störf við stóra lögmannsstofu í [[Wilmington, Delaware|Wilmington]]. Hann sagði upp starfi sínu þar eftir sex mánuði og var ráðinn við aðra minni lögmannsstofu sem fékkst við að verja verkafólk og fólk úr minnihlutahópum.<ref name=íls/> Biden hóf eiginlega þátttöku í stjórnmálum árið 1970 þegar hann bauð sig fram til setu í sveitarstjórn [[Newcastle County]] í Delaware. Kosningabarátta hans þótti ötul, en Biden lagði meðal annars áherslu á byggingu fleiri félagslegra íbúða í sýslunni. Biden náði kjöri en hóf síðan nánast umsvifalaust áform um að bjóða sig fram á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir Delaware.<ref name=íls/> ===Þingferill=== Þökk sé kröftugri frammistöðu sinni í sveitarstjórninni vann hann sér smám saman traust Demókrataflokksins og árið 1972 varð Biden frambjóðandi flokksins í kosningum Delaware til öldungadeildarinnar á móti sitjandi þingmanni úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]], [[J. Caleb Boggs]]. Í kosningabaráttunni höfðaði Biden til yngri kjósenda. Meðal annars talaði hann fyrir brottflutningi bandarískra hermanna úr [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]], fyrir [[umhverfisvernd]] og fyrir auknum réttindum [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]]. Á kjördag vann Biden óvænt nauman sigur gegn Boggs. Biden var þá aðeins 29 ára, en átti eftir að verða 30 ára (sem er lágmarksaldur fyrir setu á öldungadeildarþinginu) fyrir upphaf nýja þingtímabilsins árið 1973.<ref name=íls/> Biden varð því sjötti yngsti einstaklingurinn sem hafði verið kjörinn á öldungadeildina.<ref name=dv2008/> Á námsárum sínum í lögfræði árið 1966 kvæntist Biden konu að nafni [[Neilia Hunter|Neiliu Hunter]]. Hjónin eignuðust tvo syni og eina dóttur saman. Árið 1972, stuttu eftir að Biden hafði náð kjöri á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Delaware, lést Neilia í bílslysi ásamt dóttur þeirra. Synir þeirra, sem einnig voru í bílnum, slösuðust alvarlega en lifðu af. Biden íhugaði að taka ekki sæti sitt á öldungadeildinni vegna harmleiksins en féllst á að taka það eftir hvatningu frá vinum sínum og frá [[Richard Nixon]], þáverandi forseta.<ref name=dv2008/><ref name=íls>{{Vefheimild|titill=Í ljósi sögunnar – Joe Biden|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795/7hqkpq|útgefandi=RÚV|mánuður=17. apríl|ár=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|árskoðað=2020|höfundur=[[Vera Illugadóttir]]}}</ref> Biden kvæntist á ný árið 1977, konu að nafni [[Jill Biden|Jill Tracy Jacobs]], og eignaðist með henni eina dóttur.<ref name=dv2008/> Árið 1987 gaf Biden kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar sem fóru fram næsta ár. Hann þótti í fyrstu vænlegur kostur en framboð hans rataði í vandræði eftir að Biden var sakaður um [[Ritstuldur|ritstuld]] vegna ræðu sem hann flutti og þótti öpuð eftir svipaðri ræðu sem [[Neil Kinnock]], leiðtogi [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] í Bretlandi, hafði flutt. Málið reyndist Biden pínlegt og leiddi til þess að hann dró sig úr forvalinu, sem [[Michael Dukakis]] vann að endingu.<ref>{{Tímarit.is|1665790|Í viðjum siðgæðisins|útgáfudagsetning=14. október 1987|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Simon Hoggart|blaðsíða=52}}</ref> Árið 1988 veiktist Biden lífshættulega og gekkst undir skurðaðgerð vegna [[heilablæðing]]ar. Hann var í kjölfarið sjö mánuði í fríi frá störfum við þingið. Árin 1987 og 1991 stýrði Biden yfirheyrslum bandarísku dómsmálanefndarinnar yfir dómurum sem höfðu verið tilnefndir í [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna]]. Í fyrra skiptið átti yfirheyrslan þátt í því að þingið neitaði að staðfesta tilnefningu [[Robert Bork|Roberts Bork]] í Hæstaréttinn. Í seinna skiptið stóð Biden fyrir yfirheyrslum yfir [[Clarence Thomas]], sem var sjónvarpað og vöktu mikla athygli um allt landið. Biden staðfesti að endingu tilnefningu Thomas í Hæstaréttinn, sem varð nokkuð umdeilt þar sem Thomas hafði verið sakaður um [[Kynferðisleg áreitni|kynferðislega áreitni]] af fyrrverandi samstarfskonu sinni.<ref name=mbl2008>{{Tímarit.is|4200675|Maður margra orða – og mismæla|útgáfudagsetning=28. september 2008|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Valgerður Þ. Jónsdóttir|blaðsíða=14-15}}</ref> Biden átti árið 1994 þátt í lagasetningu til að koma í veg fyrir heimilis- og kynferðisofbeldi gegn konum og hjálpa fórnarlömbum að koma lífi sínu á réttan kjöl. Biden hefur í seinni tíð sagst stoltastur af þætti sínum í þessari lagasetningu af öllum þingstörfum sínum.<ref name=mbl2008/> Árið 2002 greiddi Biden atkvæði með þingsályktun sem heimilaði stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta að gera [[Íraksstríðið|innrás í Írak]].<ref name="lat-foreign">{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-aug-24-na-foreignpol24-story.html |title=Joe Biden respected—if not always popular—for foreign policy record |last1=Richter |first1=Paul |last2=Levey |first2=Noam N. |newspaper=Los Angeles Times |date=24. ágúst 2008 |accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Sem formaður utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar safnaði Biden jafnframt saman vitnum til að sannfæra bandaríska þingmenn um nauðsyn innrásarinnar.<ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/feb/17/joe-biden-role-iraq-war Joe Biden championed the Iraq war. Will that come back to haunt him now?], ''[[The Guardian]]'', Mark Weisbrot, 17. febrúar 2020. Skoðað 18. ágúst 2020.</ref> Biden varð síðar gagnrýnni á stríðið og mótmælti meðal annars fjölgun bandarískra hermanna í Írak árið 2007.<ref name="lat-foreign"/> Hann hefur í seinni tíð gert lítið úr upphaflegum stuðningi sínum við innrásina og hefur lagt áherslu á að hann hafi verið ósammála því hvernig stjórn Bush hóf stríðið og háttaði stríðsrekstrinum.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden fullyrðir ranglega að hann hafi verið andsnúinn Íraksstríðinu frá upphafi|url=https://www.visir.is/g/2020200109505/biden-fullyrdir-ranglega-ad-hann-hafi-verid-andsnuinn-iraksstridinu-fra-upphafi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=6. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> ===Varaforseti Bandaríkjanna (2009-2017)=== [[Mynd:Barack Obama jokes with Joe Biden in the Oval Office, Feb. 9, 2015.jpg|thumb|left|[[Barack Obama]] forseti og Joe Biden varaforseti í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] árið 2015.]] Árið 2007 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í annað skipti í forvali Demókrataflokksins í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2008. Biden dró framboð sitt til baka í janúar árið 2008 eftir slakt gengi í forkosningum í [[Iowa]]. [[Barack Obama]], sem vann tilnefningu Demókrata að endingu, tilkynnti þann 23. ágúst árið 2008 að hann hefði valið Biden sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Með því að velja Biden sem varaforsetaefni þótti Obama koma til móts við gagnrýnendur sína, sem lögðu gjarnan áherslu á reynsluleysi Obama og þekkingarskort hans í utanríkismálum, en Biden var þá einn þaulsetnasti þingmaður öldungadeildarinnar og hafði lengi verið formaður utanríkismálanefndar þingsins.<ref>{{Tímarit.is|4196777|Tvíeggjað val|útgáfudagsetning=24. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=18. ágúst 2020|höfundur=Bogi Þór Arason|blaðsíða=4}}</ref> Obama og Biden unnu forsetakosningarnar í nóvember árið 2008 á móti [[John McCain]] og [[Sarah Palin|Söruh Palin]], forseta- og varaforsetaframbjóðendum Repúblikana. Biden tók við embætti sem [[varaforseti Bandaríkjanna]] þann 20. janúar 2009. Obama og Biden unnu endurkjör í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|forsetakosningunum árið 2012]], en þar voru keppinautar þeirra úr röðum Repúblikana [[Mitt Romney]] forsetaframbjóðandi og [[Paul Ryan]] varaforsetaframbjóðandi. Helsta hlutverk Bidens í embætti varaforseta var að veita Obama ráðgjöf, aðallega í utanríkis- og efnahagsmálum. Biden var spurður ráða í mörgum lykilákvörðunum Obama, meðal annars í vali á ráðherrum og í skipulagningu á áframhaldandi hernaði í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]].<ref name="lkl122208">{{cite web| url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/22/biden.lkl/index.html | title= Biden says he'll be different vice president | publisher=CNN | date=22. desember 2008 | accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Obama setti hann yfir stjórn hópa sem áttu að taka á vandræðum verkalýðsstéttarinnar og hafa eftirlit með fjárframlögum til efnahagsáætlunar til endurreisnar efnahagslífsins árið 2009.<ref>{{cite web|url= http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/21/transition.wrap/index.html |title=What Obama promised Biden |author=Hornick, Ed and Levs, Josh |publisher=CNN |date=21 December 2008 |accessdate=23 December 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |title=What Happened to the Stimulus? |author=Scherer, Michael |work=Time |date=January 7, 2009 |accessdate=July 8, 2009 |archive-date=október 11, 2017 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011212142/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |url-status=dead }}</ref> Biden fór einnig í nokkrar opinberar ferðir til [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] í umboði Obama á varaforsetatíð sinni.<ref>{{cite news |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/16/AR2009091602998.html |title=Biden Pushes Iraqi Leaders On Vote Law, Oil-Bid Perks |author=Wilson, Scott |work= The Washington Post |date=17 September 2009 |accessdate=17 September 2009}}</ref> Biden fór nokkrum sinnum á vegum Bandaríkjastjórnar til [[Úkraína|Úkraínu]] eftir [[Úkraínska byltingin 2014|úkraínsku byltinguna]] árið 2014. Í desember árið 2015 var Biden einn helsti talsmaður þess að ríkissaksóknari Úkraínu, [[Víktor Sjokín]], yrði rekinn úr starfi fyrir að standa sig ekki nógu vel við að uppræta spillingu í landinu. Kall Bidens eftir brottrekstri Sjokíns naut á þeim tíma þverpólitísks stuðnings í Bandaríkjunum og hjá öðrum ríkjum og alþjóðastofnunum sem áttu hagsmuna að gæta í Úkraínu.<ref name="Cullison2019">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|title=Biden's Anticorruption Effort in Ukraine Overlapped With Son's Work in Country|last=Cullison|first=Alan|date=22. september 2019|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=18. júlí 2020|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20191013003229/https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|archive-date=13. október 2019|quote=Messrs. Trump and Giuliani have suggested that Joe Biden pushed for the firing of Ukraine's general prosecutor, Viktor Shokin, in March 2016 to stop an investigation into Burisma. In Ukraine, government officials and anticorruption advocates say that is a misrepresentation ... Mr. Shokin had dragged his feet into those investigations, Western diplomats said, and effectively squashed one in London by failing to cooperate with U.K. authorities ... In a speech in 2015, the U.S. ambassador to Ukraine, Otto Pyatt, called the Ukrainian prosecutor "an obstacle" to anticorruption efforts|url-access=subscription}}</ref> Víktor Sjokín var að endingu leystur úr embætti í mars 2016 en aðkoma Bidens að brottrekstri hans varð umtöluð árið 2019 eftir að [[Donald Trump]], eftirmaður Obama á forsetastól, ýjaði að því að Biden hefði hvatt til brottreksturs Sjokíns til að koma í veg fyrir frekari spillingarrannsóknir á gasfyrirtækinu Burisma, þar sem sonur Bidens, [[Hunter Biden]], starfaði á þeim tíma. Sjokín stóð þó ekki í rannsókn á Burisma þegar hann var rekinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump segist hafa rætt um Biden við forseta Úkraínu|url=http://vardberg.is/frettir/trump-segist-hafa-raett-um-biden-vid-forseta-ukrainu/|útgefandi=''[[Varðberg]]''|mánuður=23. nóvember|ár=2019|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Trump reyndi að fá [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta Úkraínu, til að hefja rannsóknir á Biden-feðgunum í júlí 2019 og hafði áður látið frysta hernaðarstyrki frá Bandaríkjunum til Úkraínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump stöðvaði styrk til Úkraínu áður en hann talaði við nýja forsetann|url=https://www.visir.is/g/2019190929468|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=24. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Ásakanir um að Trump væri þannig að beita ríkisfjármunum á ólögmætan hátt til að koma höggi á pólitískan mótherja (en Biden þótti þá sennilegur andstæðingur Trumps í forsetakosningunum næsta árs) leiddi til þess að Trump var [[Embættismissir (Bandaríkin)|kærður til embættismissis]] árið 2019. Árið 2020 hafði endurskoðun úkraínskra ríkissaksóknara á gömlum skýrslum ekki leitt í ljós ólöglegt athæfi Hunters Biden á meðan hann sat í stjórn Burisma.<ref>{{Vefheimild|titill=Engar sannanir um misgjörðir Bidens|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/05/engar-sannanir-um-misgjordir-bidens|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=5. júní|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ===Forsetaframboð 2020=== [[Mynd:Joe Biden kickoff rally May 2019.jpg|thumb|right|Joe Biden hefur kosningaherferð sína í maí 2019.]] Þann 25. apríl árið 2019 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrata fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningar ársins 2020]] á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum.<ref name=framboð2020/> Kosningabarátta Bidens þótti ekki fara vel af stað og honum gekk ekki vel í fyrstu forkosningum flokksins í [[Iowa]], [[New Hampshire]] og [[Nevada]]. Hagur Bidens tók að vænkast eftir að hann vann öruggan sigur í forvali Demókrata í [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]]<ref>{{Vefheimild|titill=Biden vann ör­ugg­an sig­ur í Suður-Karólínu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/01/biden_vann_oruggan_sigur_i_sudur_karolinu/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=1. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> og vann síðan í níu af fjórtán fylkjum sem kusu í forvalinu á svokölluðum „ofurþriðjudegi“ þann 3. mars 2020.<ref>{{Vefheimild|titill=Stefnir í sigur Bidens í 9 ríkjum af 14|url=https://www.ruv.is/frett/stefnir-i-sigur-bidens-i-9-rikjum-af-14|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=4. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 8. apríl 2020 höfðu allir keppinautar Bidens í forvalinu dregið framboð sín til baka.<ref name=sandershlé>{{Vefheimild|titill=Bernie Sand­ers dreg­ur sig í hlé|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/04/08/bernie_sanders_dregur_sig_i_hle/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Á meðan á forvalinu stóð sakaði lögfræðingur að nafni [[Tara Reade]] Biden um að hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi fyrir 27 árum, á meðan hún starfaði fyrir hann á þingmannsskrifstofu hans í Washington.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden í bobba vegna alvarlegra ásakana|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-02-biden-i-bobba-vegna-alvarlegra-asakana/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|mánuður=2. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson}}</ref> Biden vísaði ásökuninni á bug en hvatti til þess að öll möguleg gögn um málið yrðu gerð opinber, þar á meðal kvörtun sem Reade sagðist hafa lagt fram á sínum tíma og ætti að vera geymd í [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden segist sak­laus: „Þetta gerðist aldrei“|url=https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuður=1. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402101053/https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|safndags=2. apríl 2023}}</ref> Biden tilkynnti þann 11. ágúst að hann hefði valið öldungadeildarþingmanninn [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni.<ref>{{Vefheimild|titill=Kamala Harris verður varaforsetaefni Biden|url=https://www.ruv.is/frett/2020/08/11/kamala-harris-verdur-varaforsetaefni-biden|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=11. ágúst|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. ágúst|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref> Biden var formlega tilnefndur forsetaframbjóðandi Demókrata þann 18. ágúst 2020.<ref name=mbl18ágúst/> Kosningarnar voru haldnar þann 3. nóvember. Skoðanakannanir höfðu lengi spáð Biden auðveldum sigri en á kosninganótt reyndist leikurinn milli þeirra Bidens og Trumps mun jafnari en von var á. Trump vann sigra í mikilvægum fylkjum á borð við [[Flórída]] og [[Texas]] og eftir fyrstu talningar virtist hann einnig hafa forystu í mikilvægum fylkjum á borð við [[Wisconsin]], [[Michigan]] og [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]]. Þegar farið var að telja utankjörfundaratkvæði síðla nætur og á næstu dögum fór hagur Bidens hins vegar að vænkast verulega. Metfjöldi póstatkvæða hafði verið greiddur vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|alþjóðlega kórónaveirufaraldursins]], en Trump hafði ítrekað ráðið fylgjendum sínum frá því að greiða utankjörfundaratkvæði og haldið því fram án röksemda að slík atkvæði byðu upp á stórtækt kosningasvindl. Hlutfallslega runnu því mun fleiri utankjörfundaratkvæði til Bidens og þegar farið var að telja þau á næstu dögum náði Biden forystu í nokkrum fylkjum þar sem Trump hafði virst sigurstranglegri á kosninganótt. Þann 7. nóvember höfðu flestar bandarískar fréttastofur lýst Biden sigurvegara, enda hafði hann þá náð forskoti í nógu mörgum fylkjum til að tryggja sér ríflega 270 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann.<ref name=sagðurkjörinn/> Trump neitaði þó lengst af að viðurkenna ósigur og fór þess í stað í mál við ýmis fylki vegna ásakana um kosningasvindl.<ref>{{Vefheimild|titill=Giuli­ani: Trump ját­ar ekki ósig­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/giuliani_trump_jatar_ekki_osigur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið kom saman þann 14. desember og greiddi atkvæði um næsta forseta. Lokaniðurstaðan var þannig að Biden fékk 306 atkvæði en Trump 232.<ref name=kjörmannaráð>{{Vefheimild|titill=Formlega staðfest að Joe Biden verður næsti forseti Bandaríkjanna|url=https://www.dv.is/pressan/2020/12/15/formlega-stadfest-ad-joe-biden-verdur-naesti-forseti-bandarikjanna/|útgefandi=''DV''|ár=2020|mánuður=15. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. desember|höfundur=Kristján Kristjánsson}}</ref> ==Forsetatíð (2021–2025)== [[Mynd:P20230220AS-1884 (52777914370).jpg|thumb|right|Biden með [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta [[Úkraína|Úkraínu]], í [[Kænugarður|Kænugarði]] þann 20. febrúar 2023.]] [[Mynd:President Joe Biden meets with Prime Minister Benjamin Netanyahu.jpg|thumb|right|Biden með [[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra Ísraels, þann 18. október 2023.]] Biden var svarinn í embætti sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021. Á fyrsta degi sínum í embætti gaf hann út fimmtán tilskipanir sem sneru við ýmsum stefnumálum Trumps. Meðal annars leiddi Biden Bandaríkin aftur inn í [[Parísarsamkomulagið]] um loftslagsbreytingar og innleiddi grímuskyldu í byggingum alríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við útbreiðslu veirusýkinnar [[COVID-19]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fimmtán til­skip­an­ir á fyrsta degi|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/fimmtan_tilskipanir_a_fyrsta_degi/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=17 til­skip­an­ir Bidens|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/17_tilskipanir_bidens/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref> Þann 25. janúar undirritaði Biden jafnframt tilskipun til að aflétta banni sem Trump hafði sett gegn því að [[trans fólk]] gegndi þjónustu í [[Bandaríkjaher]].<ref>{{Vefheimild|titill=Biden aflétt­ir trans­banni hers­ins|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/25/biden_aflettir_transbanni_hersins/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=25. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. janúar}}</ref> Þann 4. febrúar tilkynnti Biden að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við hernaðarbandalag [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)|borgarastyrjöldinni í Jemen]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja hernaðarbandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> Þann 24. apríl 2021 varð Biden fyrstur Bandaríkjaforseta til að viðurkenna formlega að [[Þjóðarmorð Tyrkja á Armenum|fjöldamorð Tyrkja gegn Armenum]] á árunum 1915 til 1917 hafi verið [[þjóðarmorð]].<ref>{{Vefheimild|titill=Viður­kenndi þjóðarmorð Tyrkja á Armen­um|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/04/24/vidurkenndi_thjodarmord_tyrkja_a_armenum/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=24. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. apríl}}</ref> Biden tilkynnti þann 13. febrúar að hann hygðist kalla alla bandaríska hermenn heim frá [[Afganistan]] fyrir 11. september 2021 til að binda enda á hið 20 ára langa [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríð Bandaríkjamanna í Afganistan]]. Stjórn Trumps hafði áður gert samkomulag við [[Talíbanar|Talíbana]] í Afganistan sem hafði gert ráð fyrir brottflutningi bandaríska herliðsins fyrir 1. mars.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Samúel Karl Ólason|titill=Ætla að kalla hermenn heim fyrir ellefta september|url=https://www.visir.is/g/20212096640d/aetla-ad-kalla-hermenn-heim-fyrir-fyrsta-september|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=13. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. apríl}}</ref> Frá því að Bandaríkjamenn hófu að draga herafla sinn burt frá Afganistan hófu Talíbanar leiftursókn um landið og hertóku fjölda héraðshöfuðborga á stuttum tíma.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212142363d|titill=Valta yfir stjórnarherinn: Ríkisstjórnin býðst til að deila völdum með Talibönum|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. ágúst|ár=2021|mánuður=12. ágúst|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Þann 15. ágúst, aðeins um hálfu ári eftir að Biden tilkynnti um fyrirhugaða brottför herliðsins, hertóku Talíbanar afgönsku höfuðborgina [[Kabúl]] og endurheimtu þannig völd í landinu. Biden viðurkenndi í kjölfarið að hröð framrás Talíbana hefði komið sér á óvart en varði engu að síður ákvörðun sína um brottflutning hersins og sagði ótækt að biðja bandaríska hermenn að berjast endalaust í erlendri borgarastyrjöld.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/16/biden-vardi-akvordunina-i-avarpi|titill=Biden varði ákvörðunina í ávarpi|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. ágúst|ár=2021|mánuður=17. ágúst|höfundur=Andri Magnús Eysteinsson}}</ref> Biden sætti töluverðri gagnrýni fyrir að ljúka stríðinu í Afganistan með þessum hætti<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/27/biden-gagnryndur-vegna-burtkvadningar-fra-afganistan|titill=Biden gagnrýndur vegna burtkvaðningar frá Afganistan|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=27. ágúst|höfundur=Bogi Ágústsson}}</ref> og vinsældir hans innanlands drógust nokkuð saman í kjölfar brottfararinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/25/vinsaeldir-bidens-dvina-vestanhafs|titill=Vinsældir Bidens dvína vestanhafs|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=25. ágúst|höfundur=Arnar Björnsson}}</ref> Stjórn Bidens hefur veitt [[Úkraína|Úkraínu]] ríkulega aðstoð í yfirstandandi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í Úkraínu]] frá árinu 2022, meðal annars með fjárhagsstuðningi og vopnasendingum. Biden fór í óvænta heimsókn til úkraínsku höfuðborgarinnar [[Kænugarður|Kænugarðs]] þann 20. febrúar 2023, stuttu fyrir eins árs afmæli innrásarinnar, og hitti [[Volodymyr Zelenskyj]] Úkraínuforseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/02/20/biden_i_ovaenta_heimsokn_til_ukrainu/|titill=Biden í óvænta heimsókn til Úkraínu|útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=27. apríl 2023|dags=20. febrúar 2023}}</ref> ===Forsetakosningarnar 2024=== Biden tilkynnti formlega þann 25. apríl 2023 að hann hygðist sækjast eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningum 2024]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-04-25-joe-biden-saekist-eftir-endurkjori|titill=Joe Biden sækist eftir endurkjöri|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=27. apríl 2023|dags=25. apríl 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Hann tryggði sér formlega útnefningu Demókrataflokksins þann [[12. mars]] [[2024]]. Aldur Bidens var mikið til umræðu í aðdraganda forsetakosninganna og efasemda gætti víða um að hann hefði heilsu eða þrótt til að gegna öðru fjögurra ára kjörtímabili. Léleg frammistaða Bidens í fyrstu kappræðunum gegn Donald Trump í júní 2024 leiddi til hvatninga, meðal annars frá ýmsum þingmönnum og fjárhagslegum bakhjörlum Demókrataflokksins, um að Biden drægi framboð sitt til baka svo yngri frambjóðandi gæti hlaupið í skarðið fyrir flokkinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595480d/vaxandi-efa-semdir-um-a-gaeti-biden-sem-for-seta-efni|titill=Vaxandi efa­semdir um á­gæti Biden sem for­seta­efni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=10. júlí 2024 |dags=11. júlí 2024 |höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir}}</ref> Þann 11. júlí 2024 hélt Biden ræðu á leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins þar sem hann kynnti óvart [[Volodymyr Zelenskyj]] forseta Úkraínu sem [[Vladímír Pútín|Pútín]]. Biden hélt aðra ræðu síðar þetta sama kvöld þar sem hann vísaði óvart til Trump sem varaforseta Bandaríkjanna. Þessar ræður hafa báðar dregið dilk á eftir sér og vakið upp spurningar hvort Biden sé hæfur til áframhaldandi framboðs til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595952d/visadi-til-selenskis-sem-putins-og-varaforsetans-sem-trumps|titill=Vísaði til Selenskís sem Pútíns og vara­for­setans sem Trumps|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=12. júlí 2024|dags=12. júlí 2024|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> Meðal einstaklinga sem hvöttu Biden til að draga framboð sitt til baka voru [[Peter Welch]], [[Seth Moulton]], [[Julian Castro]], [[James Carville]], [[George Clooney]] og [[Andrew Yang]]. Nokkrar ástæður voru nefndar en þá sérstaklega aldur Bidens og slök frammistaða hans í forsetakappræðum á móti Donald Trump þann [[27. júní]] [[2024]]. Biden tilkynnti þann [[21. júlí]] að hann hygðist draga framboð sitt til baka og lýsti yfir stuðningi við [[Kamala Harris|Kamölu Harris]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242599267d/joe-biden-dregur-fram-bod-sitt-til-baka|titill=Joe Biden dregur fram­boð sitt til baka |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=21. júlí 2024|dags=21. júlí 2024|höfundur=Eiður Þór Árnason}}</ref> Hann lét því af embætti forseta Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2025]]. Í desember 2024, eftir ósigur Demókrata í kosningunum, [[Náðunarvald forseta Bandaríkjanna|náðaði]] Biden son sinn, [[Hunter Biden]], sem hafði hlotið dóma fyrir brot gegn vopna- og skattalögum á árinu. Biden hafði áður lofað að beita náðunarvaldi sínu ekki í þágu sonar síns.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658375d/biden-nadar-son-sinn|titill=Biden náðar son sinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Náðun Bidens á syni sínum vakti harða gagnrýni bæði frá mörgum Demókrötum og hjá Repúblikönum, sem höfðu staðið fyrir fjölda rannsókna á meintum glæpum Hunters Biden á undanförnum árum. Biden réttlætti náðunina með vísan til þess að Hunter hefði verið fórnarlamb pólitískra árása að frumkvæði Repúblikana.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658827d/fordaemalaus-nadun-bidens|titill= Fordæmalaus náðun Bidens |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Einkahagir== Joe Biden er af [[Írland|írsk]]-bandarískum uppruna og aðhyllist [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólska trú]]. Fyrsta eiginkona hans var Neilia Hunter, sem hann kvæntist árið 1966. Með henni eignaðist hann tvo syni; Beau og Hunter; og eina dóttur; Naomi. Neilia og Naomi létust þann 18. desember árið 1972 í bílslysi. Biden kvæntist seinni eiginkonu sinni, [[Jill Biden|Jill Jacobs]], árið 1977 og eignaðist síðar með henni dótturina Ashley. Elsti sonur Bidens, Joseph Robinette „Beau“ Biden III , lést úr krabbameini í heila þann 30. maí árið 2015.<ref>{{Vefheimild|titill=Son­ur Joes Bidens lát­inn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/05/31/sonur_joes_bidens_latinn/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=31. maí|ár=2015|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Þann 18. maí 2025 tilkynnti Biden að hann hefði greinst með illkynja krabbamein í blöðruhálskirtli.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252728015d/joe-biden-med-ristilkrabbamein|titill= Joe Biden með krabba­mein |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. maí 2025 |skoðað= 18. maí 2024 |höfundur=Magnús Jochum Pálsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|2}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 2021 | til = 2025 | fyrir = [[Donald Trump]] | eftir = [[Donald Trump]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | frá = 2009 | til = 2017 | fyrir = [[Dick Cheney]] | eftir = [[Mike Pence]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{Varaforsetar Bandaríkjanna}} {{fe|1942|Biden, Joe}} {{DEFAULTSORT:Biden, Joe}} [[Flokkur:Demókratar|Biden, Joe]] [[Flokkur:Bandarískir öldungadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1988]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2008|Biden, Joe]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2020]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2024]] [[Flokkur:Varaforsetar Bandaríkjanna]] nvh9exfz3uxwx7y8hq5mpga0qmslbfu 1959309 1959304 2026-04-09T12:59:15Z Berserkur 10188 1959309 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Joe Biden | mynd = Joe Biden presidential portrait.jpg | myndastærð = | myndatexti = | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start = [[20. janúar]] [[2021]] | stjórnartíð_end = [[20. janúar]] [[2025]] | vara_forseti = [[Kamala Harris]] | forveri = [[Donald Trump]] | eftirmaður = [[Donald Trump]] | titill2 = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | stjórnartíð_start2 = [[20. janúar]] [[2009]] | stjórnartíð_end2 = [[20. janúar]] [[2017]] | forseti2 = [[Barack Obama]] | forveri2 = [[Dick Cheney]] | eftirmaður2 = [[Mike Pence]] | titill3 = [[Öldungadeild Bandaríkjaþings|Öldungadeildarþingmaður]] fyrir [[Delaware]] | stjórnartíð_start3 = [[3. janúar]] [[1973]] | stjórnartíð_end3 = [[15. janúar]] [[2009]] | forveri3 = [[J. Caleb Boggs]] | eftirmaður3 = [[Ted Kaufman]] | fæðingarnafn = Joseph Robinette Biden Jr. | fæddur = {{Fæðingardagur og aldur|1942|11|20}} | fæðingarstaður = [[Scranton]], [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | maki = Neilia Hunter (g. 1966; d. 1972)<br>[[Jill Biden]] (g. 1977) | börn = 4 | háskóli = [[Háskólinn í Delaware]]<br>[[Syracuse-háskóli]] | stjórnmálaflokkur = [[Demókrataflokkurinn]] | starf = Stjórnmálamaður | trúarbrögð = [[Rómversk-kaþólska kirkjan|Kaþólskur]] | undirskrift = Joe Biden Presidential Signature.svg }} '''Joseph Robinette Biden Jr.''' (fæddur [[20. nóvember]] [[1942]]) er bandarískur stjórnmálamaður úr [[Demókrataflokkurinn|Demókrataflokknum]] sem að var 46. [[forseti Bandaríkjanna]] frá [[2021]] frá [[2025]]. Biden var áður [[varaforseti Bandaríkjanna]] frá [[2009]] til [[2017]] í forsetatíð [[Barack Obama|Baracks Obama]] og sat á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir heimafylki sitt, [[Delaware]], frá [[1973]] til [[2009]].<ref>{{Vefheimild|url=http://bioguide.congress.gov/scripts/biodisplay.pl?index=b000444|titill=BIDEN, Joseph Robinette, Jr. (Joe)|útgefandi=Biographical Directory of the United States Congress|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|tungumál=enska}}</ref> Biden tók við embætti Bandaríkjaforseta þann [[20. janúar]] [[2021]] eftir að hafa unnið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningarnar 2020]]. Hann sóttist ekki eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Biden hafði áður sóst eftir tilnefningu Demókrataflokksins sem forsetaframbjóðandi í [[Bandarísku forsetakosningarnar 1988|forsetakosningunum árið 1988]] og [[Bandarísku forsetakosningarnar 2008|forsetakosningunum árið 2008]] en hætti við bæði framboðin eftir slakt gengi. Þann [[23. ágúst]] [[2008]] tilkynnti Barack Obama að Biden yrði [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforsetaefni]] sitt í forsetakosningunum. Obama og Biden unnu kosningarnar og náðu endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|kosningunum 2012]]. Biden tilkynnti þann [[25. apríl]] [[2019]] að hann hygðist gefa kost á sér í þriðja sinn í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningunum 2020]] á móti [[Donald Trump]], sitjandi forseta úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]].<ref name=framboð2020>{{Vefheimild|titill=Joe Biden býður sig fram til forseta og segir grunngildi þjóðarinnar í húfi|url=https://www.visir.is/g/2019190429416|útgefandi=''Vísir''|höfundur=Margrét Helga Erlingsdóttir|ár=2019|mánuður=25. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Biden var formlega tilnefndur frambjóðandi Demókrataflokksins á flokksþingi Demókrata þann [[18. ágúst]] og valdi hann [[Kamala Harris|Kömulu Harris]] til þess að vera varaforsetaefni.<ref name="mbl18ágúst">{{Vefheimild|titill=Biden form­lega út­nefnd­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/08/19/biden_formlega_utnefndur/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=18. ágúst|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=19. ágúst}}</ref> Þann [[7. nóvember]], fjórum dögum eftir að kosningarnar fóru fram, hafði Biden tryggt sér meirihluta í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann samkvæmt talningum, og var hann því lýstur sigurvegari af flestum bandarískum fréttastofum og eftirlitsstofnunum.<ref name="sagðurkjörinn">{{Vefheimild|titill=Joe Biden sagður kjör­inn for­seti Banda­ríkj­anna|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/joe_biden_sagdur_kjorinn_forseti_bandarikjanna/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið staðfesti kjör hans þann 14. desember<ref name="kjörmannaráð" /> og Biden tók því við sem 46. forseti Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2021]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden er orðinn 46. forseti Bandaríkjanna|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/20/joe-biden-er-ordinn-46-forseti-bandarikjanna|útgefandi=[[RÚV]]|höfundur=Birgir Þór Harðarson|ár=2021|mánuður=20. janúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=22. janúar}}</ref> Þann [[25. apríl]] [[2023]] tilkynnti Biden að hann hygðist bjóða sig fram til endurkjörs í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningununum 2024]]. Hann tryggði sér útnefningu [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] þann [[12. mars]] [[2024]] og hlaut 87,1% atkvæða í forvali flokksins. Hann dró síðan framboð sitt til endurkjörs til baka þann [[21. júlí]] [[2024]] eftir fjölda áskorana vegna áhyggja af aldri hans eftir slæma útkomu í kappræðum á móti [[Donald Trump|Trump]] í [[júní]] [[2024]]. Biden er fyrsti forsetinn sem býður sig ekki fram til endurkjörs frá [[Lyndon B. Johnson]] árið [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 1968|1968]]. Donald Trump var kjörinn eftirmaður hans í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningunum sem fóru fram í nóvember 2024]] þar sem kosið var á milli Trump og [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] [[Varaforseti Bandaríkjanna|varaforseta Bandaríkjanna]]. Biden er elsti maður sem hefur náð kjöri til forseta Bandaríkjanna, en hann var 79 ára þegar að hann náði kjöri. Hann er jafnframt annar [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólski]] forseti landsins, á eftir [[John F. Kennedy]], og fyrsti Bandaríkjaforsetinn frá [[Delaware]]. ==Æviágrip== Joe Biden fæddist þann 20. nóvember árið 1942 í bænum [[Scranton]] í [[Pennsylvanía|Pennsylvaníu]] og var elstur fjögurra systkina. Fjölskylda hans fluttist til [[Delaware]] þegar Joe var tíu ára, en þar vann faðir hans við bílasölu. Biden nam [[Sagnfræði|sögu]] og [[stjórnmálafræði]] en hóf síðar [[lögfræði]]nám við [[Syracuse-háskóli|Syracuse-háskóla]].<ref name=dv2008>{{Tímarit.is|6443726|Málglaður reynslubolti|útgáfudagsetning=28. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Kolbeinn Þorsteinsson|blaðsíða=12-13}}</ref> Biden útskrifaðist úr laganámi árið 1968 og hóf í kjölfarið störf við stóra lögmannsstofu í [[Wilmington, Delaware|Wilmington]]. Hann sagði upp starfi sínu þar eftir sex mánuði og var ráðinn við aðra minni lögmannsstofu sem fékkst við að verja verkafólk og fólk úr minnihlutahópum.<ref name=íls/> Biden hóf eiginlega þátttöku í stjórnmálum árið 1970 þegar hann bauð sig fram til setu í sveitarstjórn [[Newcastle County]] í Delaware. Kosningabarátta hans þótti ötul, en Biden lagði meðal annars áherslu á byggingu fleiri félagslegra íbúða í sýslunni. Biden náði kjöri en hóf síðan nánast umsvifalaust áform um að bjóða sig fram á [[öldungadeild Bandaríkjaþings]] fyrir Delaware.<ref name=íls/> ===Þingferill=== Þökk sé kröftugri frammistöðu sinni í sveitarstjórninni vann hann sér smám saman traust Demókrataflokksins og árið 1972 varð Biden frambjóðandi flokksins í kosningum Delaware til öldungadeildarinnar á móti sitjandi þingmanni úr [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanaflokknum]], [[J. Caleb Boggs]]. Í kosningabaráttunni höfðaði Biden til yngri kjósenda. Meðal annars talaði hann fyrir brottflutningi bandarískra hermanna úr [[Víetnamstríðið|Víetnamstríðinu]], fyrir [[umhverfisvernd]] og fyrir auknum réttindum [[Svartir Bandaríkjamenn|bandarískra blökkumanna]]. Á kjördag vann Biden óvænt nauman sigur gegn Boggs. Biden var þá aðeins 29 ára, en átti eftir að verða 30 ára (sem er lágmarksaldur fyrir setu á öldungadeildarþinginu) fyrir upphaf nýja þingtímabilsins árið 1973.<ref name=íls/> Biden varð því sjötti yngsti einstaklingurinn sem hafði verið kjörinn á öldungadeildina.<ref name=dv2008/> Á námsárum sínum í lögfræði árið 1966 kvæntist Biden konu að nafni [[Neilia Hunter|Neiliu Hunter]]. Hjónin eignuðust tvo syni og eina dóttur saman. Árið 1972, stuttu eftir að Biden hafði náð kjöri á öldungadeild Bandaríkjaþings fyrir Delaware, lést Neilia í bílslysi ásamt dóttur þeirra. Synir þeirra, sem einnig voru í bílnum, slösuðust alvarlega en lifðu af. Biden íhugaði að taka ekki sæti sitt á öldungadeildinni vegna harmleiksins en féllst á að taka það eftir hvatningu frá vinum sínum og frá [[Richard Nixon]], þáverandi forseta.<ref name=dv2008/><ref name=íls>{{Vefheimild|titill=Í ljósi sögunnar – Joe Biden|url=https://www.ruv.is/utvarp/spila/i-ljosi-sogunnar/23795/7hqkpq|útgefandi=RÚV|mánuður=17. apríl|ár=2020|mánuðurskoðað=13. júlí|árskoðað=2020|höfundur=[[Vera Illugadóttir]]}}</ref> Biden kvæntist á ný árið 1977, konu að nafni [[Jill Biden|Jill Tracy Jacobs]], og eignaðist með henni eina dóttur.<ref name=dv2008/> Árið 1987 gaf Biden kost á sér í forvali Demókrataflokksins fyrir forsetakosningarnar sem fóru fram næsta ár. Hann þótti í fyrstu vænlegur kostur en framboð hans rataði í vandræði eftir að Biden var sakaður um [[Ritstuldur|ritstuld]] vegna ræðu sem hann flutti og þótti öpuð eftir svipaðri ræðu sem [[Neil Kinnock]], leiðtogi [[Verkamannaflokkurinn (Bretland)|Verkamannaflokksins]] í Bretlandi, hafði flutt. Málið reyndist Biden pínlegt og leiddi til þess að hann dró sig úr forvalinu, sem [[Michael Dukakis]] vann að endingu.<ref>{{Tímarit.is|1665790|Í viðjum siðgæðisins|útgáfudagsetning=14. október 1987|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Simon Hoggart|blaðsíða=52}}</ref> Árið 1988 veiktist Biden lífshættulega og gekkst undir skurðaðgerð vegna [[heilablæðing]]ar. Hann var í kjölfarið sjö mánuði í fríi frá störfum við þingið. Árin 1987 og 1991 stýrði Biden yfirheyrslum bandarísku dómsmálanefndarinnar yfir dómurum sem höfðu verið tilnefndir í [[Hæstiréttur Bandaríkjanna|Hæstarétt Bandaríkjanna]]. Í fyrra skiptið átti yfirheyrslan þátt í því að þingið neitaði að staðfesta tilnefningu [[Robert Bork|Roberts Bork]] í Hæstaréttinn. Í seinna skiptið stóð Biden fyrir yfirheyrslum yfir [[Clarence Thomas]], sem var sjónvarpað og vöktu mikla athygli um allt landið. Biden staðfesti að endingu tilnefningu Thomas í Hæstaréttinn, sem varð nokkuð umdeilt þar sem Thomas hafði verið sakaður um [[Kynferðisleg áreitni|kynferðislega áreitni]] af fyrrverandi samstarfskonu sinni.<ref name=mbl2008>{{Tímarit.is|4200675|Maður margra orða – og mismæla|útgáfudagsetning=28. september 2008|blað=[[Morgunblaðið]]|skoðað=13. ágúst 2020|höfundur=Valgerður Þ. Jónsdóttir|blaðsíða=14-15}}</ref> Biden átti árið 1994 þátt í lagasetningu til að koma í veg fyrir heimilis- og kynferðisofbeldi gegn konum og hjálpa fórnarlömbum að koma lífi sínu á réttan kjöl. Biden hefur í seinni tíð sagst stoltastur af þætti sínum í þessari lagasetningu af öllum þingstörfum sínum.<ref name=mbl2008/> Árið 2002 greiddi Biden atkvæði með þingsályktun sem heimilaði stjórn [[George W. Bush]] Bandaríkjaforseta að gera [[Íraksstríðið|innrás í Írak]].<ref name="lat-foreign">{{cite news | url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2008-aug-24-na-foreignpol24-story.html |title=Joe Biden respected—if not always popular—for foreign policy record |last1=Richter |first1=Paul |last2=Levey |first2=Noam N. |newspaper=Los Angeles Times |date=24. ágúst 2008 |accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Sem formaður utanríkismálanefndar öldungadeildarinnar safnaði Biden jafnframt saman vitnum til að sannfæra bandaríska þingmenn um nauðsyn innrásarinnar.<ref>[https://www.theguardian.com/commentisfree/2020/feb/17/joe-biden-role-iraq-war Joe Biden championed the Iraq war. Will that come back to haunt him now?], ''[[The Guardian]]'', Mark Weisbrot, 17. febrúar 2020. Skoðað 18. ágúst 2020.</ref> Biden varð síðar gagnrýnni á stríðið og mótmælti meðal annars fjölgun bandarískra hermanna í Írak árið 2007.<ref name="lat-foreign"/> Hann hefur í seinni tíð gert lítið úr upphaflegum stuðningi sínum við innrásina og hefur lagt áherslu á að hann hafi verið ósammála því hvernig stjórn Bush hóf stríðið og háttaði stríðsrekstrinum.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden fullyrðir ranglega að hann hafi verið andsnúinn Íraksstríðinu frá upphafi|url=https://www.visir.is/g/2020200109505/biden-fullyrdir-ranglega-ad-hann-hafi-verid-andsnuinn-iraksstridinu-fra-upphafi|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|höfundur=Kjartan Kjartansson|ár=2020|mánuður=6. janúar|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> ===Varaforseti Bandaríkjanna (2009-2017)=== [[Mynd:Barack Obama jokes with Joe Biden in the Oval Office, Feb. 9, 2015.jpg|thumb|left|[[Barack Obama]] forseti og Joe Biden varaforseti í [[Hvíta húsið|Hvíta húsinu]] árið 2015.]] Árið 2007 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í annað skipti í forvali Demókrataflokksins í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2008. Biden dró framboð sitt til baka í janúar árið 2008 eftir slakt gengi í forkosningum í [[Iowa]]. [[Barack Obama]], sem vann tilnefningu Demókrata að endingu, tilkynnti þann 23. ágúst árið 2008 að hann hefði valið Biden sem varaforsetaefni sitt í kosningunum. Með því að velja Biden sem varaforsetaefni þótti Obama koma til móts við gagnrýnendur sína, sem lögðu gjarnan áherslu á reynsluleysi Obama og þekkingarskort hans í utanríkismálum, en Biden var þá einn þaulsetnasti þingmaður öldungadeildarinnar og hafði lengi verið formaður utanríkismálanefndar þingsins.<ref>{{Tímarit.is|4196777|Tvíeggjað val|útgáfudagsetning=24. ágúst 2008|blað=[[Dagblaðið Vísir]]|skoðað=18. ágúst 2020|höfundur=Bogi Þór Arason|blaðsíða=4}}</ref> Obama og Biden unnu forsetakosningarnar í nóvember árið 2008 á móti [[John McCain]] og [[Sarah Palin|Söruh Palin]], forseta- og varaforsetaframbjóðendum Repúblikana. Biden tók við embætti sem [[varaforseti Bandaríkjanna]] þann 20. janúar 2009. Obama og Biden unnu endurkjör í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2012|forsetakosningunum árið 2012]], en þar voru keppinautar þeirra úr röðum Repúblikana [[Mitt Romney]] forsetaframbjóðandi og [[Paul Ryan]] varaforsetaframbjóðandi. Helsta hlutverk Bidens í embætti varaforseta var að veita Obama ráðgjöf, aðallega í utanríkis- og efnahagsmálum. Biden var spurður ráða í mörgum lykilákvörðunum Obama, meðal annars í vali á ráðherrum og í skipulagningu á áframhaldandi hernaði í [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríðinu í Afganistan]].<ref name="lkl122208">{{cite web| url=http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/22/biden.lkl/index.html | title= Biden says he'll be different vice president | publisher=CNN | date=22. desember 2008 | accessdate=18. júlí 2020}}</ref> Obama setti hann yfir stjórn hópa sem áttu að taka á vandræðum verkalýðsstéttarinnar og hafa eftirlit með fjárframlögum til efnahagsáætlunar til endurreisnar efnahagslífsins árið 2009.<ref>{{cite web|url= http://www.cnn.com/2008/POLITICS/12/21/transition.wrap/index.html |title=What Obama promised Biden |author=Hornick, Ed and Levs, Josh |publisher=CNN |date=21 December 2008 |accessdate=23 December 2008}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |title=What Happened to the Stimulus? |author=Scherer, Michael |work=Time |date=January 7, 2009 |accessdate=July 8, 2009 |archive-date=október 11, 2017 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20171011212142/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,1908167-1,00.html |url-status=dead }}</ref> Biden fór einnig í nokkrar opinberar ferðir til [[Mið-Austurlönd|Mið-Austurlanda]] í umboði Obama á varaforsetatíð sinni.<ref>{{cite news |url= https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/16/AR2009091602998.html |title=Biden Pushes Iraqi Leaders On Vote Law, Oil-Bid Perks |author=Wilson, Scott |work= The Washington Post |date=17 September 2009 |accessdate=17 September 2009}}</ref> Biden fór nokkrum sinnum á vegum Bandaríkjastjórnar til [[Úkraína|Úkraínu]] eftir [[Úkraínska byltingin 2014|úkraínsku byltinguna]] árið 2014. Í desember árið 2015 var Biden einn helsti talsmaður þess að ríkissaksóknari Úkraínu, [[Víktor Sjokín]], yrði rekinn úr starfi fyrir að standa sig ekki nógu vel við að uppræta spillingu í landinu. Kall Bidens eftir brottrekstri Sjokíns naut á þeim tíma þverpólitísks stuðnings í Bandaríkjunum og hjá öðrum ríkjum og alþjóðastofnunum sem áttu hagsmuna að gæta í Úkraínu.<ref name="Cullison2019">{{cite news|url=https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|title=Biden's Anticorruption Effort in Ukraine Overlapped With Son's Work in Country|last=Cullison|first=Alan|date=22. september 2019|work=[[The Wall Street Journal]]|accessdate=18. júlí 2020|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20191013003229/https://www.wsj.com/articles/bidens-anticorruption-effort-in-ukraine-overlapped-with-sons-work-in-country-11569189782|archive-date=13. október 2019|quote=Messrs. Trump and Giuliani have suggested that Joe Biden pushed for the firing of Ukraine's general prosecutor, Viktor Shokin, in March 2016 to stop an investigation into Burisma. In Ukraine, government officials and anticorruption advocates say that is a misrepresentation ... Mr. Shokin had dragged his feet into those investigations, Western diplomats said, and effectively squashed one in London by failing to cooperate with U.K. authorities ... In a speech in 2015, the U.S. ambassador to Ukraine, Otto Pyatt, called the Ukrainian prosecutor "an obstacle" to anticorruption efforts|url-access=subscription}}</ref> Víktor Sjokín var að endingu leystur úr embætti í mars 2016 en aðkoma Bidens að brottrekstri hans varð umtöluð árið 2019 eftir að [[Donald Trump]], eftirmaður Obama á forsetastól, ýjaði að því að Biden hefði hvatt til brottreksturs Sjokíns til að koma í veg fyrir frekari spillingarrannsóknir á gasfyrirtækinu Burisma, þar sem sonur Bidens, [[Hunter Biden]], starfaði á þeim tíma. Sjokín stóð þó ekki í rannsókn á Burisma þegar hann var rekinn.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump segist hafa rætt um Biden við forseta Úkraínu|url=http://vardberg.is/frettir/trump-segist-hafa-raett-um-biden-vid-forseta-ukrainu/|útgefandi=''[[Varðberg]]''|mánuður=23. nóvember|ár=2019|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Trump reyndi að fá [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta Úkraínu, til að hefja rannsóknir á Biden-feðgunum í júlí 2019 og hafði áður látið frysta hernaðarstyrki frá Bandaríkjunum til Úkraínu.<ref>{{Vefheimild|titill=Trump stöðvaði styrk til Úkraínu áður en hann talaði við nýja forsetann|url=https://www.visir.is/g/2019190929468|útgefandi=''Vísir''|ár=2019|mánuður=24. september|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Kjartan Kjartansson}}</ref> Ásakanir um að Trump væri þannig að beita ríkisfjármunum á ólögmætan hátt til að koma höggi á pólitískan mótherja (en Biden þótti þá sennilegur andstæðingur Trumps í forsetakosningunum næsta árs) leiddi til þess að Trump var [[Embættismissir (Bandaríkin)|kærður til embættismissis]] árið 2019. Árið 2020 hafði endurskoðun úkraínskra ríkissaksóknara á gömlum skýrslum ekki leitt í ljós ólöglegt athæfi Hunters Biden á meðan hann sat í stjórn Burisma.<ref>{{Vefheimild|titill=Engar sannanir um misgjörðir Bidens|url=https://www.ruv.is/frett/2020/06/05/engar-sannanir-um-misgjordir-bidens|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=5. júní|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Róbert Jóhannsson}}</ref> ===Forsetaframboð 2020=== [[Mynd:Joe Biden kickoff rally May 2019.jpg|thumb|right|Joe Biden hefur kosningaherferð sína í maí 2019.]] Þann 25. apríl árið 2019 tilkynnti Biden að hann hygðist gefa kost á sér í forvali Demókrata fyrir [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2020|forsetakosningar ársins 2020]] á móti Donald Trump, sitjandi forseta úr Repúblikanaflokknum.<ref name=framboð2020/> Kosningabarátta Bidens þótti ekki fara vel af stað og honum gekk ekki vel í fyrstu forkosningum flokksins í [[Iowa]], [[New Hampshire]] og [[Nevada]]. Hagur Bidens tók að vænkast eftir að hann vann öruggan sigur í forvali Demókrata í [[Suður-Karólína|Suður-Karólínu]]<ref>{{Vefheimild|titill=Biden vann ör­ugg­an sig­ur í Suður-Karólínu|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/03/01/biden_vann_oruggan_sigur_i_sudur_karolinu/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=1. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> og vann síðan í níu af fjórtán fylkjum sem kusu í forvalinu á svokölluðum „ofurþriðjudegi“ þann 3. mars 2020.<ref>{{Vefheimild|titill=Stefnir í sigur Bidens í 9 ríkjum af 14|url=https://www.ruv.is/frett/stefnir-i-sigur-bidens-i-9-rikjum-af-14|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=4. mars|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Ævar Örn Jósepsson}}</ref> Þann 8. apríl 2020 höfðu allir keppinautar Bidens í forvalinu dregið framboð sín til baka.<ref name=sandershlé>{{Vefheimild|titill=Bernie Sand­ers dreg­ur sig í hlé|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/04/08/bernie_sanders_dregur_sig_i_hle/|útgefandi=mbl.is|ár=2020|mánuður=8. apríl|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=8. apríl}}</ref> Á meðan á forvalinu stóð sakaði lögfræðingur að nafni [[Tara Reade]] Biden um að hafa beitt sig kynferðislegu ofbeldi fyrir 27 árum, á meðan hún starfaði fyrir hann á þingmannsskrifstofu hans í Washington.<ref>{{Vefheimild|titill=Biden í bobba vegna alvarlegra ásakana|url=https://kjarninn.is/frettir/2020-05-02-biden-i-bobba-vegna-alvarlegra-asakana/|útgefandi=''[[Kjarninn]]''|mánuður=2. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Arnar Þór Ingólfsson}}</ref> Biden vísaði ásökuninni á bug en hvatti til þess að öll möguleg gögn um málið yrðu gerð opinber, þar á meðal kvörtun sem Reade sagðist hafa lagt fram á sínum tíma og ætti að vera geymd í [[Þjóðskjalasafn Bandaríkjanna|Þjóðskjalasafni Bandaríkjanna]].<ref>{{Vefheimild|titill=Joe Biden segist sak­laus: „Þetta gerðist aldrei“|url=https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|útgefandi=''[[Fréttablaðið]]''|mánuður=1. maí|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí|höfundur=Einar Þór Sigurðsson|safnslóð=https://vefsafn.is/is/20230402101053/https://www.frettabladid.is/frettir/joe-biden-segist-saklaus-thetta-gerdist-aldrei/|safndags=2. apríl 2023}}</ref> Biden tilkynnti þann 11. ágúst að hann hefði valið öldungadeildarþingmanninn [[Kamala Harris|Kamölu Harris]] sem varaforsetaefni sitt í kosningabaráttunni.<ref>{{Vefheimild|titill=Kamala Harris verður varaforsetaefni Biden|url=https://www.ruv.is/frett/2020/08/11/kamala-harris-verdur-varaforsetaefni-biden|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=11. ágúst|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=11. ágúst|höfundur=Freyr Gígja Gunnarsson}}</ref> Biden var formlega tilnefndur forsetaframbjóðandi Demókrata þann 18. ágúst 2020.<ref name=mbl18ágúst/> Kosningarnar voru haldnar þann 3. nóvember. Skoðanakannanir höfðu lengi spáð Biden auðveldum sigri en á kosninganótt reyndist leikurinn milli þeirra Bidens og Trumps mun jafnari en von var á. Trump vann sigra í mikilvægum fylkjum á borð við [[Flórída]] og [[Texas]] og eftir fyrstu talningar virtist hann einnig hafa forystu í mikilvægum fylkjum á borð við [[Wisconsin]], [[Michigan]] og [[Pennsylvania|Pennsylvaníu]]. Þegar farið var að telja utankjörfundaratkvæði síðla nætur og á næstu dögum fór hagur Bidens hins vegar að vænkast verulega. Metfjöldi póstatkvæða hafði verið greiddur vegna [[Kórónaveirufaraldurinn 2019–2021|alþjóðlega kórónaveirufaraldursins]], en Trump hafði ítrekað ráðið fylgjendum sínum frá því að greiða utankjörfundaratkvæði og haldið því fram án röksemda að slík atkvæði byðu upp á stórtækt kosningasvindl. Hlutfallslega runnu því mun fleiri utankjörfundaratkvæði til Bidens og þegar farið var að telja þau á næstu dögum náði Biden forystu í nokkrum fylkjum þar sem Trump hafði virst sigurstranglegri á kosninganótt. Þann 7. nóvember höfðu flestar bandarískar fréttastofur lýst Biden sigurvegara, enda hafði hann þá náð forskoti í nógu mörgum fylkjum til að tryggja sér ríflega 270 atkvæði í [[Kjörmannaráð (Bandaríkin)|kjörmannaráðinu]] sem velur forsetann.<ref name=sagðurkjörinn/> Trump neitaði þó lengst af að viðurkenna ósigur og fór þess í stað í mál við ýmis fylki vegna ásakana um kosningasvindl.<ref>{{Vefheimild|titill=Giuli­ani: Trump ját­ar ekki ósig­ur|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2020/11/07/giuliani_trump_jatar_ekki_osigur/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=7. nóvember|ár=2020|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=7. nóvember}}</ref> Kjörmannaráðið kom saman þann 14. desember og greiddi atkvæði um næsta forseta. Lokaniðurstaðan var þannig að Biden fékk 306 atkvæði en Trump 232.<ref name=kjörmannaráð>{{Vefheimild|titill=Formlega staðfest að Joe Biden verður næsti forseti Bandaríkjanna|url=https://www.dv.is/pressan/2020/12/15/formlega-stadfest-ad-joe-biden-verdur-naesti-forseti-bandarikjanna/|útgefandi=''DV''|ár=2020|mánuður=15. desember|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=23. desember|höfundur=Kristján Kristjánsson}}</ref> ==Forsetatíð (2021–2025)== [[Mynd:P20230220AS-1884 (52777914370).jpg|thumb|right|Biden með [[Volodymyr Zelenskyj]], forseta [[Úkraína|Úkraínu]], í [[Kænugarður|Kænugarði]] þann 20. febrúar 2023.]] [[Mynd:President Joe Biden meets with Prime Minister Benjamin Netanyahu.jpg|thumb|right|Biden með [[Benjamín Netanjahú]], forsætisráðherra Ísraels, þann 18. október 2023.]] Biden var svarinn í embætti sem 46. forseti Bandaríkjanna þann 20. janúar 2021. Á fyrsta degi sínum í embætti gaf hann út fimmtán tilskipanir sem sneru við ýmsum stefnumálum Trumps. Meðal annars leiddi Biden Bandaríkin aftur inn í [[Parísarsamkomulagið]] um loftslagsbreytingar og innleiddi grímuskyldu í byggingum alríkisstjórnarinnar til að stemma stigu við útbreiðslu veirusýkinnar [[COVID-19]].<ref>{{Vefheimild|titill=Fimmtán til­skip­an­ir á fyrsta degi|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/fimmtan_tilskipanir_a_fyrsta_degi/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref><ref>{{Vefheimild|titill=17 til­skip­an­ir Bidens|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/20/17_tilskipanir_bidens/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=20. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=20. janúar}}</ref> Þann 25. janúar undirritaði Biden jafnframt tilskipun til að aflétta banni sem Trump hafði sett gegn því að [[trans fólk]] gegndi þjónustu í [[Bandaríkjaher]].<ref>{{Vefheimild|titill=Biden aflétt­ir trans­banni hers­ins|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/01/25/biden_aflettir_transbanni_hersins/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=25. janúar|ár=2021|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=25. janúar}}</ref> Þann 4. febrúar tilkynnti Biden að Bandaríkin hygðust hætta fjárstuðningi við hernaðarbandalag [[Sádi-Arabía|Sádi-Arabíu]] í [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2015–)|borgarastyrjöldinni í Jemen]].<ref>{{Vefheimild|höfundur=Hildur Margrét Jóhannsdóttir|titill=Bandaríkin hætta fjárveitingum til stjórnarhers Jemen|url=https://www.ruv.is/frett/2021/02/04/bandarikin-haetta-fjarveitingum-til-stjornarhers-jemen|útgefandi=RÚV|ár=2021|mánuður=4. febrúar|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=5. febrúar}}</ref> Stjórn Bidens hóf hins vegar aftur að selja hernaðarbandalagi Sáda vopn árið 2022.<ref>{{cite web|last1=Almosawa|first1=Shuaib|title=As U.S. Focuses on Ukraine, Yemen Starves|url=https://theintercept.com/2022/03/16/yemen-war-biden-us-support-saudi-arabia/|website=[[The Intercept]]|date=16 March 2022|access-date=1 April 2022|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Biden Doubles Down on a Failed Yemen Policy|url=https://www.hrw.org/news/2022/02/15/biden-doubles-down-failed-yemen-policy|website=[[Human Rights Watch]]|access-date=1 April 2022|language=en|date=15 February 2022}}</ref> Þann 24. apríl 2021 varð Biden fyrstur Bandaríkjaforseta til að viðurkenna formlega að [[Þjóðarmorð Tyrkja á Armenum|fjöldamorð Tyrkja gegn Armenum]] á árunum 1915 til 1917 hafi verið [[þjóðarmorð]].<ref>{{Vefheimild|titill=Viður­kenndi þjóðarmorð Tyrkja á Armen­um|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2021/04/24/vidurkenndi_thjodarmord_tyrkja_a_armenum/|útgefandi=[[mbl.is]]|ár=2021|mánuður=24. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=24. apríl}}</ref> Biden tilkynnti þann 13. febrúar að hann hygðist kalla alla bandaríska hermenn heim frá [[Afganistan]] fyrir 11. september 2021 til að binda enda á hið 20 ára langa [[Stríðið í Afganistan (2001–2021)|stríð Bandaríkjamanna í Afganistan]]. Stjórn Trumps hafði áður gert samkomulag við [[Talíbanar|Talíbana]] í Afganistan sem hafði gert ráð fyrir brottflutningi bandaríska herliðsins fyrir 1. mars.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Samúel Karl Ólason|titill=Ætla að kalla hermenn heim fyrir ellefta september|url=https://www.visir.is/g/20212096640d/aetla-ad-kalla-hermenn-heim-fyrir-fyrsta-september|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|ár=2021|mánuður=13. apríl|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=14. apríl}}</ref> Frá því að Bandaríkjamenn hófu að draga herafla sinn burt frá Afganistan hófu Talíbanar leiftursókn um landið og hertóku fjölda héraðshöfuðborga á stuttum tíma.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20212142363d|titill=Valta yfir stjórnarherinn: Ríkisstjórnin býðst til að deila völdum með Talibönum|útgefandi=''[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]''|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=13. ágúst|ár=2021|mánuður=12. ágúst|höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> Þann 15. ágúst, aðeins um hálfu ári eftir að Biden tilkynnti um fyrirhugaða brottför herliðsins, hertóku Talíbanar afgönsku höfuðborgina [[Kabúl]] og endurheimtu þannig völd í landinu. Biden viðurkenndi í kjölfarið að hröð framrás Talíbana hefði komið sér á óvart en varði engu að síður ákvörðun sína um brottflutning hersins og sagði ótækt að biðja bandaríska hermenn að berjast endalaust í erlendri borgarastyrjöld.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/16/biden-vardi-akvordunina-i-avarpi|titill=Biden varði ákvörðunina í ávarpi|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=16. ágúst|ár=2021|mánuður=17. ágúst|höfundur=Andri Magnús Eysteinsson}}</ref> Biden sætti töluverðri gagnrýni fyrir að ljúka stríðinu í Afganistan með þessum hætti<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/27/biden-gagnryndur-vegna-burtkvadningar-fra-afganistan|titill=Biden gagnrýndur vegna burtkvaðningar frá Afganistan|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=27. ágúst|höfundur=Bogi Ágústsson}}</ref> og vinsældir hans innanlands drógust nokkuð saman í kjölfar brottfararinnar.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frett/2021/08/25/vinsaeldir-bidens-dvina-vestanhafs|titill=Vinsældir Bidens dvína vestanhafs|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=2. september|ár=2021|mánuður=25. ágúst|höfundur=Arnar Björnsson}}</ref> Stjórn Bidens hefur veitt [[Úkraína|Úkraínu]] ríkulega aðstoð í yfirstandandi [[Innrás Rússa í Úkraínu 2022–|innrás Rússa í Úkraínu]] frá árinu 2022, meðal annars með fjárhagsstuðningi og vopnasendingum. Biden fór í óvænta heimsókn til úkraínsku höfuðborgarinnar [[Kænugarður|Kænugarðs]] þann 20. febrúar 2023, stuttu fyrir eins árs afmæli innrásarinnar, og hitti [[Volodymyr Zelenskyj]] Úkraínuforseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2023/02/20/biden_i_ovaenta_heimsokn_til_ukrainu/|titill=Biden í óvænta heimsókn til Úkraínu|útgefandi=[[mbl.is]]|skoðað=27. apríl 2023|dags=20. febrúar 2023}}</ref> ===Forsetakosningarnar 2024=== Biden tilkynnti formlega þann 25. apríl 2023 að hann hygðist sækjast eftir endurkjöri í [[Forsetakosningar í Bandaríkjunum 2024|forsetakosningum 2024]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.ruv.is/frettir/erlent/2023-04-25-joe-biden-saekist-eftir-endurkjori|titill=Joe Biden sækist eftir endurkjöri|útgefandi=[[RÚV]]|árskoðað=27. apríl 2023|dags=25. apríl 2023|höfundur=Alexander Kristjánsson}}</ref> Hann tryggði sér formlega útnefningu Demókrataflokksins þann [[12. mars]] [[2024]]. Aldur Bidens var mikið til umræðu í aðdraganda forsetakosninganna og efasemda gætti víða um að hann hefði heilsu eða þrótt til að gegna öðru fjögurra ára kjörtímabili. Léleg frammistaða Bidens í fyrstu kappræðunum gegn Donald Trump í júní 2024 leiddi til hvatninga, meðal annars frá ýmsum þingmönnum og fjárhagslegum bakhjörlum Demókrataflokksins, um að Biden drægi framboð sitt til baka svo yngri frambjóðandi gæti hlaupið í skarðið fyrir flokkinn.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595480d/vaxandi-efa-semdir-um-a-gaeti-biden-sem-for-seta-efni|titill=Vaxandi efa­semdir um á­gæti Biden sem for­seta­efni|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=10. júlí 2024 |dags=11. júlí 2024 |höfundur=Sólrún Dögg Jósefsdóttir}}</ref> Þann 11. júlí 2024 hélt Biden ræðu á leiðtogafundi Atlantshafsbandalagsins þar sem hann kynnti óvart [[Volodymyr Zelenskyj]] forseta Úkraínu sem [[Vladímír Pútín|Pútín]]. Biden hélt aðra ræðu síðar þetta sama kvöld þar sem hann vísaði óvart til Trump sem varaforseta Bandaríkjanna. Þessar ræður hafa báðar dregið dilk á eftir sér og vakið upp spurningar hvort Biden sé hæfur til áframhaldandi framboðs til forseta.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242595952d/visadi-til-selenskis-sem-putins-og-varaforsetans-sem-trumps|titill=Vísaði til Selenskís sem Pútíns og vara­for­setans sem Trumps|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=12. júlí 2024|dags=12. júlí 2024|höfundur=Rafn Ágúst Ragnarsson}}</ref> Meðal einstaklinga sem hvöttu Biden til að draga framboð sitt til baka voru [[Peter Welch]], [[Seth Moulton]], [[Julian Castro]], [[James Carville]], [[George Clooney]] og [[Andrew Yang]]. Nokkrar ástæður voru nefndar en þá sérstaklega aldur Bidens og slök frammistaða hans í forsetakappræðum á móti Donald Trump þann [[27. júní]] [[2024]]. Biden tilkynnti þann [[21. júlí]] að hann hygðist draga framboð sitt til baka og lýsti yfir stuðningi við [[Kamala Harris|Kamölu Harris]].<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242599267d/joe-biden-dregur-fram-bod-sitt-til-baka|titill=Joe Biden dregur fram­boð sitt til baka |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|árskoðað=21. júlí 2024|dags=21. júlí 2024|höfundur=Eiður Þór Árnason}}</ref> Hann lét því af embætti forseta Bandaríkjanna þann [[20. janúar]] [[2025]]. Í desember 2024, eftir ósigur Demókrata í kosningunum, [[Náðunarvald forseta Bandaríkjanna|náðaði]] Biden son sinn, [[Hunter Biden]], sem hafði hlotið dóma fyrir brot gegn vopna- og skattalögum á árinu. Biden hafði áður lofað að beita náðunarvaldi sínu ekki í þágu sonar síns.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658375d/biden-nadar-son-sinn|titill=Biden náðar son sinn|útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Hólmfríður Gísladóttir}}</ref> Náðun Bidens á syni sínum vakti harða gagnrýni bæði frá mörgum Demókrötum og hjá Repúblikönum, sem höfðu staðið fyrir fjölda rannsókna á meintum glæpum Hunters Biden á undanförnum árum. Biden réttlætti náðunina með vísan til þess að Hunter hefði verið fórnarlamb pólitískra árása að frumkvæði Repúblikana.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20242658827d/fordaemalaus-nadun-bidens|titill= Fordæmalaus náðun Bidens |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags=2. desember 2024 |skoðað= 7. desember 2024 |höfundur=Samúel Karl Ólason}}</ref> ==Einkahagir== Joe Biden er af [[Írland|írsk]]-bandarískum uppruna og aðhyllist [[Rómversk-kaþólska kirkjan|rómversk-kaþólska trú]]. Fyrsta eiginkona hans var Neilia Hunter, sem hann kvæntist árið 1966. Með henni eignaðist hann tvo syni; Beau og Hunter; og eina dóttur; Naomi. Neilia og Naomi létust þann 18. desember árið 1972 í bílslysi. Biden kvæntist seinni eiginkonu sinni, [[Jill Biden|Jill Jacobs]], árið 1977 og eignaðist síðar með henni dótturina Ashley. Elsti sonur Bidens, Joseph Robinette „Beau“ Biden III , lést úr krabbameini í heila þann 30. maí árið 2015.<ref>{{Vefheimild|titill=Son­ur Joes Bidens lát­inn|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2015/05/31/sonur_joes_bidens_latinn/|útgefandi=[[mbl.is]]|mánuður=31. maí|ár=2015|árskoðað=2020|mánuðurskoðað=18. júlí}}</ref> Þann 18. maí 2025 tilkynnti Biden að hann hefði greinst með illkynja krabbamein í blöðruhálskirtli.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252728015d/joe-biden-med-ristilkrabbamein|titill= Joe Biden með krabba­mein |útgefandi=[[Vísir (vefmiðill)|Vísir]]|dags= 18. maí 2025 |skoðað= 18. maí 2024 |höfundur=Magnús Jochum Pálsson}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist|2}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Bandaríkjanna]] | frá = 2021 | til = 2025 | fyrir = [[Donald Trump]] | eftir = [[Donald Trump]] }} {{Erfðatafla | titill = [[Varaforseti Bandaríkjanna]] | frá = 2009 | til = 2017 | fyrir = [[Dick Cheney]] | eftir = [[Mike Pence]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Bandaríkjanna}} {{Varaforsetar Bandaríkjanna}} {{fe|1942|Biden, Joe}} {{DEFAULTSORT:Biden, Joe}} [[Flokkur:Demókratar|Biden, Joe]] [[Flokkur:Bandarískir öldungadeildarþingmenn]] [[Flokkur:Forsetar Bandaríkjanna]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 1988]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2008|Biden, Joe]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2020]] [[Flokkur:Frambjóðendur til embættis forseta Bandaríkjanna 2024]] [[Flokkur:Varaforsetar Bandaríkjanna]] t3uj4r8r4kgakd4y6k9g1wempa0c0j2 10 61888 1959466 1950204 2026-04-10T11:24:38Z TKSnaevarr 53243 1959466 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Seinni heimsstyrjöldin | title = [[Seinni heimsstyrjöldin]] | bodyclass = hlist | titlestyle = background: #D0DCCC; | groupstyle = background: #E7EFE3; | abovestyle = background: #E7EFE3; | belowstyle = background: #E7EFE3; | above = {{Flatlist| * [[Vesturvígstöðvar (seinni heimsstyrjöldin)|Vestur-Evrópa]] * [[Austurvígstöðvar (seinni heimsstyrjöldin)|Austur-Evrópa]] * [[Afríkustríðið (seinni heimsstyrjöldin)|Norður-Afríka]] * [[Miðjarðarhafið í seinni heimsstyrjöldin|Miðjarðarhafið]] * [[Asía og Kyrrahafið í seinni heimsstyrjöldin|Asía og Kyrrahafið]] * [[Atlantshafið í seinni heimsstyrjöldinni|Atlantshafið]] }} <!---------------------------------- Þátttakendur -------------------------------------> | group1 = Helstu [[Þátttakendur í seinni heimsstyrjöldinni|þátttakendur]] | list1 = {{Navbox|subgroup|groupstyle = background: #EEE; | group1 = [[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|Bandamenn]] | list1 = * Stríðandi 1937 ** [[Lýðveldið Kína (1912–1949)|Kína]] * Hófu þátttöku 1939 ** [[Pólland]] ** [[Bretland]] ** [[Breska Indland|Indland]] ** [[Þriðja franska lýðveldið|Frakkland]] ** [[Ástralía]] ** [[Nýja-Sjáland]] ** [[Suður-Afríka]] ** [[Kanada]] * 1940 ** [[Noregur]] ** [[Belgía]] ** [[Holland]] ** [[Grikkland]] * 1941 ** [[Júgóslavía]] ** [[Sovétríkin]] ** [[Bandaríkin]] ** [[Tékkóslóvakía]] * 1942 ** [[Mexíkó]] ** [[Brasilía]] * 1943 ** [[Konungsríkið Ítalía|Ítalía]] * 1944 ** [[Rúmenía]] ** [[Búlgaría]] ** [[Finnland]] * ''[[Bandamenn (seinni heimsstyrjöldin)|Aðrar þjóðir]]'' | group2 = [[Öxulveldin]] | list2 = * Stríðandi 1937 ** [[Japanska keisaradæmið|Japan]] * Hófu þátttöku 1939 ** [[Þriðja ríkið|Þýskaland]] ** [[Slóvakía]] * 1940 ** [[Konungsríkið Ítalía|Ítalía]] {{small|(til 1943)}} * 1941 ** [[Búlgaría]] {{small|(til 1944)}} ** [[Króatía]] ** [[Finnland]] {{small|(til 1944)}} ** [[Ungverjaland]] ** [[Írak]] {{small|(til 1941)}} ** [[Rúmenía]] {{small|(til 1944)}} * 1942 ** [[Taíland]] * 1943 ** [[Sósíal-fasíska lýðveldið|RSI]] * ''[[Öxulveldin|Aðrar þjóðir]]'' | group3 = Leiðtogar | list3 = * [[Leiðtogar bandamanna í seinni heimsstyrjöldinni|Leiðtogar bandamanna]] * [[Leiðtogar öxulveldanna]] * [[Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni|Herforingjar]] }} <!---------------------------------- Tímaás -------------------------------------> <!-- Áður en orrustu er bætt við listann, gjörið svo vel að íhuga vandlega mikilvægi orrustunnar í samanburði við aðrar orrustur í seinni heimsstyrjöldinni. Ætlunin er ekki að hafa tæmandi lista yfir orrustur í seinni heimsstyrjöldinni hér og því þarf orrustan að vera mjög mikilvæg; það gæti verið sniðugt að ræða málið fyrst á spjallsíðu sniðsins. --> | group2 = [[Tímaás seinni heimsstyrjaldarinnar|Tímaás]] | list2 = {{Navbox|subgroup|groupstyle = background: #EEE; | group1 = Aðdragandi | list1 = * [[Orsakir seinni heimsstyrjaldarinnar|Orsakir stríðsins]] * [[Atburðir í aðdraganda seinni heimsstyrjaldarinnar í Asíu|Aðdragandi stríðsins í Asíu]] * [[Atburðir í aðdraganda seinni heimsstyrjaldarinnar í Evrópu|Aðdragandi stríðsins í Evrópu]] <!---------- Ár ----------> | group2 = Ár | list2 = {{Navbox|subgroup|groupstyle = background: #EEE; | group1 = 1937 | list1 = * [[Seinna stríð Kína og Japans|Innrásin í Kína]] | group2 = 1939 | list2 = * [[Innrásin í Pólland]] * [[Þykjustustríðið]] * [[Vetrarstríðið]] * [[Orrustan um Atlantshafið]] | group3 = 1940 | list3 = * [[Innrásin í Danmörku og Noreg]] * [[Orrustan um Frakkland]] * [[Orrustan um Bretland]] * [[Eyðimerkurstríðið í Líbíu og Egyptalandi]] * [[Innrás Ítala í Breska Sómalíland|Breska Sómalíland]] * [[Hernámið í Eystrasaltsríkjunum]] * [[Hernám Sovétríkjanna í Bessarabíu og Norður-Búkóvínu|Bessarabía og Búkóvína]] * [[Innrásin í franska Indókína|Innrásin í Indókína]] * [[Innrásin í Grikkland (1940)|Innrásin í Grikkland]] | group4 = 1941 | list4 = * [[Austur-Afríkustríðið|Austur-Afríkustríðið]] * [[Innrásin í Júgóslavíu]] * [[Innrásin í Sovétríkin]] * [[Stríðið í miðausturlöndum (seinni heimsstyrjöldin)|Stríðið í miðausturlöndum]] * [[Orrustan um Leníngrad]] * [[Árásin á Perluhöfn]] | group5 = 1942 | list5 = * [[Orrustan um Midway]] * [[Orrustan um Stalíngrad]] * [[Seinni orrustan um El Alamein]] * [[Torch-áætlunin]] * [[Orrustan um Guadalcanal]] | group6 = 1943 | list6 = * [[Orrustan um Túnis]] * [[Orrustan um Kúrsk]] * [[Orrustan um Salómonseyjar]] * [[Innrásin í Sikiley (1943)|Innrásin í Sikiley]] * [[Innrásin í Ítalíu (1943)|Innrásin í Ítalíu]] | group7 = 1944 | list7 = * [[Orrustan um Monte Cassino|Monte Cassino]] og [[Anzio]] * [[Innrásin í Normandí]] * [[Orrustan um Hvíta-Rússland og Úkraínu]] * [[Uppreisnin í Varsjá]] * [[Orrustan um Rúmeníu]] * [[Frelsun Parísar]] * [[Innrásin í Holland]] * [[Orrustan um Leyte-flóa]] | group8 = 1945 | list8 = * [[Orrustan um Okinawa]] * [[Orrustan um Berlín]] * [[Stríðslok í Evrópu]] * [[Kjarnorkuárásirnar á Hiroshima og Nagasaki|Hiroshima og Nagasaki]] * [[Uppgjöf Japana]] }} | group3 = Eftirmáli og<br />afleiðingar | list3 = * [[Afleiðingar seinni heimsstyrjaldarinnar|Afleiðingar]] * [[Mannfall í seinni heimsstyrjöldinni|Mannfall]] * [[Fólksflutningar Þjóðverja eftir seinni heimsstyrjöldina|Fólksflutningar Þjóðverja]] * [[Hernám bandamanna í Þýskalandi|Hernám Þýskalands]] * [[Morgenthau-áætlunin]] * [[Oder-Neisse línan|Breytt landamæri]] * [[Hernám Japans]] * [[Stríð Frakka í Víetnam]] * [[Kalda stríðið]] * [[Seinni heimsstyrjöldin í bókmenntum og listum]] * [[Þriðja heimsstyrjöldin]] | group4 = Annað | list4 = * [[Listi yfir orrustur í seinni heimsstyrjöldinni|Ýmsar orrustur]] }} <!---------------------------------- Stríðsglæpir -------------------------------------> | group3 = Stríðsglæpir og áhrif<br />á óbreytta borgara | list3 = * [[Sprengjuárásir á óbreytta borgara í seinni heimsstyrjöldinni|Sprengjuárásir á óbreytta borgara]] * [[Stríðsglæpir bandamanna í seinni heimsstyrjöldinni|Stríðsglæpir bandamanna]] * [[Stríðsglæpir Ítala]] * [[Stríðsglæpir Japana]] * [[Stríðsglæpir Sovétmanna]] * [[Stríðsglæpir Þjóðverja]] * [[Helförin]] <!---------------------------------- Ýmislegt -------------------------------------> | group4 = Ýmislegt | list4 = * [[Anspyrnuhreyfingar í seinni heimsstyrjöldinni|Andpyrnuhreyfingar]] * [[Arðrán nasista]] * [[Árásir á Norður-Ameríku í seinni heimsstyrjöldinni|Árásir á Norður-Ameríku]] * [[Dulmálsfræði í seinni heimsstyrjöldinni|Dulmálsfræði]] * [[Hergagnaiðnaðurinn í seinni heimsstyrjöldinni|Hergagnaiðnaður]] * [[Listi yfir hergögn í seinni heimsstyrjöldinni|Hergögn í seinni heimsstyrjöldinni]] * [[Leifturstríð]] * [[Ótakmarkað stríð]] * [[Stríðsorður í seinni heimsstyrjöldinni|Stríðsorður]] * [[Hertign í seinni heimsstyrjöldinni|Tign]] * [[Tækninýjungar í seinni heimsstyrjöldinni|Tækninýjungar]] * {{Navbox|subgroup|groupstyle = background: #EEE; | group1 = [[Andspyrnuhreyfingar í seinni heimsstyrjöldinni|Andspyrnuhreyfingar]] | list1 = * [[Andspyrnuhreyfing gyðinga í helförinnni|Andspyrnuhreyfing gyðinga]] * [[Andspyrnuhreyfingin á Grikklandi|á Grikklandi]] * [[Andspyrnuhreyfingin á Ítalíu|á Ítalíu]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Austurríki|í Austurríki]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Bessarabíu|í Bessarabíu]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Danmörku|í Denmörku]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Eystrasaltslöndunum|í Eystrasaltslöndunum]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Eþíópíu|í Eþíópíu]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Frakklandi|í Frakklandi]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Hollandi|Í Hollandi]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Júgóslavíu|í Júgóslavíu]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Noregi|í Noregi]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Póllandi|í Póllandi]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Slóvakíu|í Slóvakíu]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Tékklandi|í Tékklandi]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Tælandi|í Tælandi]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Úkraínu|í Úkraínu]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Víetnam|í Víetnam]] * [[Andspyrnuhreyfingin í Þýskalandi|í Þýskalandi]] * ''[[Andspyrnuhreyfingar í seinni heimsstyrjöldinni|Aðrar andspyrnuhreyfingar]]'' }} | below = {{Flatlist| * [[:Flokkur:Seinni heimsstyrjöldin|Flokkur]] * [[Listi yfir viðfangsefni sem snerta seinni heimsstyrjöldina|viðfangsefni]] }} }}<noinclude> [[Flokkur:Þemasnið]] </noinclude> e6iokypf0sj2ealm7xxhf0nnughrph4 0 62419 1959371 1882028 2026-04-09T16:31:06Z Berserkur 10188 1959371 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Hljómar | mynd = | stærð = 300px | myndatexti = Hljómar árið 1963 | nafn = Hljómar | uppruni = [[Keflavík]], [[Ísland|Íslandi]] | stefna = rokk | ár = 1963-1969, 1973-1974, 2003-2008 | útgefandi = [[SG Hljómplötur]] | samvinna = [[Trúbrot]] | meðlimir = [[Rúnar Júlíusson]]<br> [[Gunnar Þórðarson]]<br> [[Erlingur Björnsson]]<br> [[Engilbert Jensen]]<br> [[Shady Owens]]<br> [[Gunnar Jökull Hákonarson]]<br> [[Björgvin Halldórsson]]<br> [[Birgir Hrafnsson]]<br> [[Pétur Östlund]]<br> | fyrri_meðlimir = }} '''Hljómar''' voru [[rokk]]hljómsveit af [[Suðurnes]]junum, stofnuð [[5. október]] árið [[1963]] <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2636074 Alþýðublaðið 1968]</ref> og starfaði í sex ár, eða til ársins [[1969]]. Hljómar voru ein vinsælasta hljómsveit [[Ísland]]s á ofanverðri [[20. öld]], og með henni hóf bítlamenningin innreið sína á Íslandi fyrir alvöru. Hljómsveitin Hljómar var stofnuð af yngstu meðlimum hljómsveitar [[Guðmundur Ingólfsson|Guðmundar Ingólfssonar]], [[Gunnar Þórðarson|Gunnari Þórðarsyni]] gítarleikara, [[Einar Júlíusson|Einari Júlíussyni]] söngvara og [[Erlingur Björnsson|Erlingi Björnssyni]] gítarleikara. Þeir fengu til liðs við sig trommarann [[Eggert Kristinsson]] og [[Rúnar Júlíusson]] sem lék á bassa. Hljómsveitin lék fyrst í [[Krossinn (skemmtistaður)|Krossinum]] í [[Ytri-Njarðvík]] en sló í gegn á landsvísu eftir tónleika í [[Háskólabíó]]i [[4. mars]] [[1964]]. Hljómar voru fyrsta [[Ísland|íslenska]] bítlahljómsveitin sem náði almennum vinsældum. Hljómsveitin starfaði með nokkrum mannabreytingum til [[1969]] þegar hún leystist upp. Nokkrir meðlimir hennar tóku þátt í stofnun [[Trúbrot]]s 1969. Hljómar léku árið [[1966]] í kvikmyndinni [[Umbarumbamba (kvikmynd)|Umbarumbamba]], sem hét ''Sveitaball'' á íslensku. Gefin var út [[Umbarumbamba (hljómplata)|samnefnd plata]] <ref>[http://www.discogs.com/viewimages?release=1461201 Mynd af umslaginu; af discogs.com]</ref> í Bretlandi með [[Thor´s Hammer]], en svo nefndu Hljómar sig utan landsteinanna. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2401873 Alþýðublaðið 1966]</ref> <ref>[http://www.tonlist.is/Music/ArtistBiography/2704/thors_hammer/ Thor´s Hammer; af tonlist.is]</ref> Plata þessi varð síðar mjög eftirsótt af söfnurum. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3618626 Morgunblaðið 2004]</ref> Hljómar komu stuttlega saman 1973 til 1974 og þá með [[Börgvin Halldórsson|Björgvin Halldórssyni]]. Einnig árin 2003 til 2008. == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * Umfjöllun um Hljóma á [https://glatkistan.com/2024/06/26/hljomar-1/ Glatkistunni] {{stubbur}} [[Flokkur:Íslenskar rokkhljómsveitir]] {{sa|1963|1969}} lundys75714uxmyy6fi6y6efg6zmmrb 1959380 1959371 2026-04-09T17:55:40Z Berserkur 10188 1959380 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Hljómar | mynd = | stærð = 300px | myndatexti = Hljómar árið 1963 | nafn = Hljómar | uppruni = [[Keflavík]], [[Ísland|Íslandi]] | stefna = rokk | ár = 1963-1969, 1973-1974, 2003-2008 | útgefandi = [[SG Hljómplötur]] | samvinna = [[Trúbrot]] | meðlimir = [[Rúnar Júlíusson]]<br> [[Gunnar Þórðarson]]<br> [[Erlingur Björnsson]]<br> [[Engilbert Jensen]]<br> [[Shady Owens]]<br> [[Gunnar Jökull Hákonarson]]<br> [[Björgvin Halldórsson]]<br> [[Birgir Hrafnsson]]<br> [[Pétur Östlund]]<br> | fyrri_meðlimir = }} '''Hljómar''' voru [[rokk]]hljómsveit af [[Suðurnes]]junum, stofnuð [[5. október]] árið [[1963]] <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2636074 Alþýðublaðið 1968]</ref> og starfaði í sex ár, eða til ársins [[1969]]. Hljómar voru ein vinsælasta hljómsveit [[Ísland]]s á ofanverðri [[20. öld]], og með henni hóf [[Bítlarnir|bítlamenningin]] innreið sína á Íslandi fyrir alvöru. Hljómsveitin Hljómar var stofnuð af yngstu meðlimum hljómsveitar [[Guðmundur Ingólfsson|Guðmundar Ingólfssonar]], [[Gunnar Þórðarson|Gunnari Þórðarsyni]] gítarleikara, [[Einar Júlíusson|Einari Júlíussyni]] söngvara og [[Erlingur Björnsson|Erlingi Björnssyni]] gítarleikara. Þeir fengu til liðs við sig trommarann [[Eggert Kristinsson]] og [[Rúnar Júlíusson]] sem lék á bassa. Hljómsveitin lék fyrst í [[Krossinn (skemmtistaður)|Krossinum]] í [[Ytri-Njarðvík]] en sló í gegn á landsvísu eftir tónleika í [[Háskólabíó]]i [[4. mars]] [[1964]]. Hljómar voru fyrsta [[Ísland|íslenska]] bítlahljómsveitin sem náði almennum vinsældum. Hljómsveitin starfaði með nokkrum mannabreytingum til [[1969]] þegar hún leystist upp. Nokkrir meðlimir hennar tóku þátt í stofnun [[Trúbrot]]s 1969. Hljómar léku árið [[1966]] í kvikmyndinni [[Umbarumbamba (kvikmynd)|Umbarumbamba]], sem hét ''Sveitaball'' á íslensku. Gefin var út [[Umbarumbamba (hljómplata)|samnefnd plata]] <ref>[http://www.discogs.com/viewimages?release=1461201 Mynd af umslaginu; af discogs.com]</ref> í Bretlandi með ''Thor´s Hammer'', en svo nefndu Hljómar sig utan landsteinanna. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2401873 Alþýðublaðið 1966]</ref> <ref>[http://www.tonlist.is/Music/ArtistBiography/2704/thors_hammer/ Thor´s Hammer; af tonlist.is]</ref> Plata þessi varð síðar mjög eftirsótt af söfnurum. <ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3618626 Morgunblaðið 2004]</ref> Hljómar komu stuttlega saman 1973 til 1974 og þá með [[Björgvin Halldórsson|Björgvin Halldórssyni]]. Einnig árin 2003 til 2008. == Tilvísanir == <references/> == Tenglar == * Umfjöllun um Hljóma á [https://glatkistan.com/2024/06/26/hljomar-1/ Glatkistunni] {{stubbur}} [[Flokkur:Íslenskar rokkhljómsveitir]] {{sa|1963|1969}} 832j4ygw7gw61hpkf16jonsw0a4s0ho 0 63301 1959444 1383120 2026-04-10T09:45:28Z TKSnaevarr 53243 1959444 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bodomjarvi talvella.jpg|thumb|right|Bodomsvatn]] '''Morðin við Bodomsvatn''' áttu sér stað í [[Finnland]]i árið [[1960]]. Atburðarrásin var þannig að fjórir unglingar tjölduðu við [[Bodomsvatn]], tvær 15 ára stelpur og tveir 18 ára strákar. Seinna um kvöldið kom óþekktur maður eða menn og stakk þrjú þeirra til dauða. Annar strákanna, að nafni Nils Wilhelm Gustafsson, lifði af. Árið [[2004]] var hann handtekinn grunaður um að hafa myrt þau, og ári seinna var hann dæmdur saklaus. == Fórnarlömb == *Maila Irmeli Björklund - 15 ára þegar hún var myrt - stungin til bana *Anja Tuulikki Mäki - 15 ára þegar hún var myrt - stungin til bana *Seppo Antero Boisman - 18 ára þegar hann var myrtur - stunginn til bana *Nils Wilhelm Gustafsson - 18 ára á þessum tíma - eini sem lifði af, meiðsli í kjálkabeini og andlitsbeinum, sár á andliti. == Tengt efni == * [[Children of Bodom]] [[Flokkur:Morð í Finnlandi]] [[Flokkur:1960]] ak9u1fv67vr9c51a8jwjwyfz6elvzrz 0 67764 1959375 1910892 2026-04-09T16:51:41Z Hognialvar 115347 Nýjum formanni bætt við 1959375 wikitext text/x-wiki '''Orator''' er félag [[Lögfræði|laganema]] við [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Félagið heldur uppi einu öflugasta og virkasta félagslífi við Háskólann. Orðið „orator“ þýðir „ræðumaður“ eða "mælskumaður" og kemur úr [[Latína|latínu]]. Félagið hefur verið starfrækt frá árinu [[1928]]. == Saga Orators == Orator var stofnað haustið [[1928]], upphaflega til þess að þjálfa félagsmenn í ræðumennsku, auk þess sem það átti að vera skemmtifélag. Síðara markmiðið hefur félagið jafnan staðið vel við með skemmtikvöldum, dansleikjahaldi, árshátíðum o.fl. Í upphafi var haldið fast við markmiðið um þjálfun í ræðumennsku, því margir fundir voru haldnir þar sem félagsmenn tóku þátt í umræðum um hin ýmsu mál. Fljótlega dró þó úr fundahöldum og hafði þessi þáttur í starfseminni nánast lagst af á tímabili. Nokkur kippur kom í fundahöld upp úr [[1960]] og hafa fundahöld verið nokkur drjúgur þáttur í starfseminni síðan. Sú breyting varð á fundum félagsins er fram liður stundur að fengnir voru utanfélagsmenn til þess að flytja erindi, en áður höfðu einungis félagsmenn tekið til máls á fundum. Við þetta varð sú breyting að færri félagsmenn tóku þátt í umræðum á fundum, þannig að lítið varð úr upphaflegu markmiðinu um ræðuþjálfun. Á seinni tímum hefur aðalvettvangur fyrir þjálfun í ræðumennsku verið hinn árlegi aðalfundur félagsins. Einnig hafa félagsmenn fengið nokkra þjálfun í ræðumennsku við málflutningsæfingar. Fljótlega færði félagið út kvíarnar og fleiri þættir komu inn í starfsemina. Þegar á öðru starfsári félagsins var farið að sýslu við ritlistina með því að byrjað var að gefa út blaðið Auctor. Tæpur tveimur áratugum síðar var byrjað að gefa út lögfræðitímaritið ''Úlfljót'', og hefur það verið gefið út því sem næst óslitið síðan. Má telja það til afreka að félagið hafi getað haldið úti útgáfustarfsemi svo lengi. Ýmis önnur útgáfustarfsemi hefur farið fram á vegum félagsins. Margar lögfræðibækur hafa veirð gefnar út, svo og ýmis önnur kennslugögn. Einnig hefur félagið átt hlut að málum við útgáfu ýmissa bóka á vegum háskólans. Á síðari árum hefur félagið enn fremur gefið út fréttabréf, fyrst Fréttabréf Orators, síðan Grím Geitskó. Annar þáttur sem hefur verið mjög áberandi í starfseminni lengi, eru vísindaferðirnar (nefndar „kokkteilar“). Fyrsti kokkteillinn var farin að vinnuhælinu á Litla-Hrauni. Fyrsta áratugina var einungis farið í einn kokkteil á hverju ári og þá var öllum laganemum heimiluð þátt taka í honum. Upp úr [[1967]] varð nokkur breyting á þessu því kokkteilum fjölgaði mjög og voru sumar ferðirnar takmarkaðar við tiltekna námsárganga. Í fyrstu var yfirleitt farið í kokkteila á [[Litla-Hraun]]i. Seinna urðu Þingvellir og Laugarvatn vinsælir staðir í þessum ferðum. Síðan var farið að heimsækja sýslumenn og bæjarfógeta um allt land. Eftir fjölgun kokkteila upp úr [[1976]] var farið í þá mun víðar bæði innanlands sem utan. Nú til dags er farið í kokkteila á hverjum föstudegi á meðan skólaárið stendur yfir og lögmannsstofur, ríkisstofnanir, fyrirtæki o.fl. sótt heim. Samskipti Orators við erlenda lagastúdenta hafa verið mikil Fyrstu samskipti íslenskra laganema við norræna kollega, svo kunnugt sé, varð ferð á norrænt laganemamót í [[Finnland]]i [[1933]]. Þessi ferð var þó ekki farin á vegum Orators. Erlend samskipti hjá Orator hófust ekki fyrr en [[1947]]. Hafa þau farið vaxandi síðan og eru nú mjög fjölbreytileg. Í byrjun voru erlendu samskipti félagsins einskorðuð við þátttöku í norrænum laganemamótum og heimsóknum á hátíðir norrænna laganemafélaga. Auk þess voru tekin upp stúdentaskipti við háskólann í [[Osló]], sem stóðu í tæp tvö ár. Á árunum eftir [[1955]] voru tekin upp stúdentaskipti við háskóla í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] og við stúdentasambandið í [[Þýskaland]]i. Aðeins var um eina heimsókn af hálfu hvors aðila að ræða í þessum stúdentaskiptum. Jafnfram þessu jukust samskipti félagsins við önnur laganemafélög á Norðurlöndum. Félagið gerðist m.a. aðili að [[Norræna laganemaráðið|Norræna laganemaráðinu]], sem stofnað var [[1964]]. Árið [[1967]] hófust stúdentaskipti milli Orators og [[Háskólinn í Glasgow|háskólans í Glasgow]]; stóðu þau yfir í nokkur ár. Nokkru seinna voru tekin upp föst stúdentaskipti við [[Ohio Northern-háskóli|Ohio Northern-háskóla]] í Bandaríkjunum og hafa þessi skipti haldið áfram síðan. Auk þess sem félagsmenn Orators hafa jafn og þétt sótt hátíðir laganemafélaga á hinum Norðurlöndunum. Síðasta nýbreytnin í erlendum samskiptum félagsins er aðild Orators að [[European Law Student Association]]. Nú er sérstök Íslandsdeild ELSA sem sér um þessi samskipti, óháð Orator. Málflutningsæfingar hafa verið stór þáttur í starfsemi félagsins. Þær hófust árið 1933 og hafa síðan verið haldnar reglulega, þó með nokkur hléi eftir að starfsemi félagsins lagðist tímabundið niður árið 1935. Í fyrstu vorur það yfirleitt prófessorar við lagadeildina, sem útbjuggu málsatvikin í þessum æfingum og gagnrýndu meðferð og niðurstöðu málsins. Síðan voru utandeildarmenn einnig fengnir til þessa verks. Árið [[1997]] var endurvakin málflutningskeppni Orators með dyggum stuðningi prófessora við lagadeild. Keppnin skal haldin annað hvert ár. Árið 1933 hóf félagið að veita ókeypis lögfræðiaðstoð fyrir efnalítið fólk. Þessi starfsemi hefur líklega lognast út af í kringum 1935. Þráðurinn var þó tekinn upp að nýju árið 1981 og hefur lögfræðiaðstoð Orators starfað síðan. Eins merks þáttar í starfsemi félagsins er enn ógetið en það er útvarps- og sjónvarpsþáttagerð félagsins. Fyrsti útvarpsþátturinn gerði félagið árið 1958. Í þeim útvarpsþáttum, sem Orator hefur gert hefur félagið ýmist kynnt laganám á Íslandi, tekið fyrir fræg dómsmál eða fjallað um sérstök lögfræðileg viðfangsefni. Sjónvarpsþættir félagsins, sem nefndir hafa verið Réttur er settur, hafa allir verið með svipuðu sniðu. Fyrsti sjónvarpsþátturinn var sýndur árið 1967. Lögbergsdómur er dómsalur laganema, sem staðsettur er á annarri hæð í Lögbergi. Dómsalurinn var formlega tekinn í notkun hinn 28. mars 2007. Frumkvæði að framkvæmdum við salinn áttu þáverandi framkvæmdastjórar Úlfljóts, Einar Björgvin Sigurbergsson og Jóhannes Eiríksson, en þeir sáu og um öflun styrkja vegna verkefnisins. Ýmislegt annað hefur verið starfað á vegum félagsins. Félagið hefur haldið fjölbreytileg námskeið, svo sem í ræðumennsku og fundarsköpum, lögmannsstörfum og skattarétti. Einnig hefur félagið gengist fyrir seminörum, þar sem fjallað hefur verið um margvísleg máleni. Þá hafa önnur fundahöld, svo sem fræðslufundir verið þáttur í starfsemi félagsins. Þá hafa félagsmenn starfað nokkuð að kennslumálum, meðal annars með setu fulltrúa félagsins á deildarfundum og í námsnefnd lagadeildar og störfum hagsmunadeildar félagsins. Orator hefur gengist fyrir íþróttaiðkun á meðal félagsmanna sinna með því að halda ýmiss konar íþróttamót. == Úlfljótur == Úlfljótur er tímarit laganema og hefur verið gefið út lengst allra tímarita við Háskóla Íslands. Fyrsta tölublað þess leit dagsins ljós í lok febrúarmánaðar árið 1947. Frá þeim tíma hefur tímaritið verið gefið út á hverju ári, að undanskildu árinu 1951, og orðið efnismeira með hverju árinu sem líður. Í Úlfljóti er að finna vandaðar greinar um íslenska sem og alþjóðlega lögfræði auk þess sem þar er að finna umfjöllun um það sem er efst á baugi í lögfræði hverju sinni. Þar eru m.a. reifaðir nýjustu dómar Hæstaréttar, fjallað um ný fræðirit á sviði lögfræði og greint frá helstu tíðindum sem berast frá Alþingi svo fátt eitt sé nefnt. Í tímaritinu eru og fluttar fregnir af hinu stranga og áhugaverða laganámi sem og hinu viðburðaríka starfi félagsstarfi Orators og Úlfljóts. Flestir höfundar eru lögfræðingar eða laganemar en auk þeirra hafa fjölmargir aðrir, sem láta sig lögvísindi varða, ritað greinar í Úlfljót. Á hverju ári eru gefin út fjögur tölublöð og er hægt er að gerast áskrifandi að Úlfljóti með því að styðja á þar til gerðan hnapp á vefsíðu Úlfljóts, [http://www.ulfljotur.is www.ulfljotur.is]. == Lögbergsdómur == Lögbergsdómur er staðsettur er á annarri hæð í Lögbergi. Dómsalurinn var formlega tekinn í notkun hinn 28. mars 2007. Frumkvæði að framkvæmdum við salinn áttu þáverandi framkvæmdastjórar ''Úlfljóts'', Einar Björgvin Sigurbergsson og Jóhannes Eiríksson, en þeir sáu og um öflun styrkja vegna verkefnisins. Þau félög sem styrki veittu voru Landsbankinn, ESSÓ, Hollvinafélag lagadeildar og dómsmálaráðuneytið. Í dómsalnum hefur og aðsetur sérstakur dómstóll laganema við Háskóla Íslands, er ber sama heiti og salurinn sjálfur, þ.e. Lögbergsdómur. Frumkvæði að stofnun dómstólsins var einnig í höndum Einars Björgvins og Jóhannesar, en stofnunin var samþykkt með breytingu á lögum Orators hinn 3. apríl 2007. Hefur verið vísað í dómstólinn sem „þriðja stoðin“ í félagslífi laganema ásamt ''Úlfljóti'', tímariti laganema, og Orator, félag laganema. == Stjórn Orators == Stjórn félagsins skipa sjö laganemar við Háskóla Íslands: formaður, varaformaður, ritstjóri Úlfljóts, funda- og menningarmálastjóri, gjaldkeri, alþjóðaritari og skemmtanastjóri. == Formenn Orators == Þeir sem hafa gegnt embætti formanns Orators í seinni tíð eru eftirfarandi: {| class="wikitable" |+ !Nafn !Ár |- |Högni Alvar Harðarson Önnuson |2026-27 |- |Birkir Snær Brynleifsson |2025-26 |- |Stefán Þ. Hermannsson |2024-25 |- |Einar Fannar Valsson |2023-24 |- |Katla Ýr Sebastiansdóttir Peters |2022-23 |- |Guðmundur Skarphéðinsson |2021-22 |- |Magnús Geir Björnsson |2020-21 |- |Guðjón Andri Jónsson |2019-20 |- |Thelma Hlíf Þórsdóttir |2018-19 |- |Orri Heimisson |2017-18 |- |Sigríður Erla Sturludóttir |2016-17 |- |Silja Rán Arnarsdóttir |2015-16 |- |Klara Óðinsdóttir |2014-15 |- |Sigvaldi Fannar Jónsson |2013-14 |- |Kristín Jónsdóttir |2012-13 |- |Sigurður G. Hafstað |2011-12 |- |Rögnvaldur G. Gunnarsson |2010-11 |- |Rútur Örn Birgisson |2009-10 |- |Lárus Gauti Georgsson |2008-09 |- |Vilhjálmur Þ. Á. Vilhjálmsson |2007-08 |} == Heimildir == * {{vefheimild|url=http://www.orator.is|titill=Orator}} * {{vefheimild|url=http://www.ulfljotur.is|titill=Úlfljótur}} [[Flokkur:Háskóli Íslands]] {{S|1928}} 64ypqso41499ynb58yneh56m7w5yb1w 0 68587 1959335 1952515 2026-04-09T15:17:44Z Gurkubondinn 11672 vantaði 'work' í heimild 1959335 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimilidin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]]. Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Teiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1939<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Teiders Handelsskole|no|Treider Fagskoler}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665. Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Mollergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var 68138 og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá Rauða krossinum sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar. Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna. Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=423961&pageSelected=3&lang=0 ''Veldi nazista byggðist á fangabúðum'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}; grein í Morgunblaðinu 1980 * [https://timarit.is/page/2552887 ''Leifur fyrirgaf aldrei'']; viðtal við Garðar Sverrirsson í Dagblaðinu Vísi 1988 {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] 3sfqzojpbrzmnxk7i14gxfqv7hul7ji 1959336 1959335 2026-04-09T15:19:18Z Gurkubondinn 11672 stafsetningarvilla 1959336 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]]. Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Teiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1939<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Teiders Handelsskole|no|Treider Fagskoler}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665. Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Mollergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var 68138 og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá Rauða krossinum sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar. Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna. Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=423961&pageSelected=3&lang=0 ''Veldi nazista byggðist á fangabúðum'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}; grein í Morgunblaðinu 1980 * [https://timarit.is/page/2552887 ''Leifur fyrirgaf aldrei'']; viðtal við Garðar Sverrirsson í Dagblaðinu Vísi 1988 {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] 6l2ur8grnn4gu6dqm4b0fvp8yne26rc 1959340 1959336 2026-04-09T16:03:09Z Gurkubondinn 11672 fanger.no heimild, styður fanganúmer í Møllergata fangelsinu 1959340 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Leifur Muller | búseta = {{hlist | Noregur | Ísland }} | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1920|09|3}} | fæðingarstaður = [[Reykjavík]], Ísland | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1988|08|24|1920|09|03}} | þjóðerni = {{hlist | [[Noregur|Norskur]] | [[Ísland|Íslenskur]] }} | þekkt_fyrir = {{hlist | Sjálfsævissögur | vistveru í fangabúðum nasista }} | þekktustu_verk = {{ubl | Í fangabúðum nasista (1945) | Býr Íslendingur hér? (1988) }} | starf = Verslunarmaður | börn = {{ubl | Stefanía (1951) | Björg og María (1953) | Leifur (1961) | Sveinn (1963) }} | maki = Birna Sveinsdóttir (1951-1988) | foreldrar = {{ubl | [[Lorentz H. Müller]] | [[Marie Bertelsen]] }} | undirskrift = }} '''Leifur Muller''' (fæddur '''Müller''' [[3. september]] [[1920]], dáinn [[24. ágúst]] [[1988]])<ref name="heimildin2015">{{Cite news | url=https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | title=Martröð Leifs: „Ég hélt mig vera að dauða kominn“ | author1=Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir | newspaper=[[Heimildin]] | date=2015-04-17 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034430/https://heimildin.is/frett/martrod-leifs-mullers-i-fangabudum-nasista/ | archive-date=2025-05-29 | url-status=live }}</ref> var [[Ísland|íslenskur]] kaupmaður, sem tekinn var til fanga af [[Nasismi|Nasistum]] í [[Noregur|Noregi]] haustið [[1942]]. Hann var fangi í {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} {{ill|fangabúðir|de|Konzentrationslager|en|Nazi concentration camps|lt=fangabúðunum}} við {{ill|Oranienburg|de}} nálægt [[Berlín]] og var í haldi til stríðsloka. Fanganúmer hans var ''68138''.<ref name="heimildin2015" /><ref name="fanger.no">{{cite web |url=https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260409154618/https://www.fanger.no/persons/23146 |archive-date=9 April 2026 |url-status=live |title=Leif (Leifur) Holand Müller |website=Fanger.no |publisher=[[Falstad Centre]] |lang=no-nb |access-date=9 April 2026 }}</ref> Leifur ritaði fyrst ''Í fangabúðum nasista'' (1945) um dvöl sína í fangabúðunum, og var hún ein af þremur fyrstu bókunum sem var skrifuð um [[Helförin]]a.<ref name="forlagid1">{{cite web | url=https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | title=Í fangabúðum nazista | website=[[Forlagið|Forlagið bókabúð]] | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20211018191654/https://www.forlagid.is/vara/i-fangabudum-nazista/ | archive-date=2021-10-18 | url-status=bot: unknown }}</ref><ref name="frettatiminn2015">{{cite news |url=http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |title=Pabbi upplifði helvíti á jörðu |author1=Erla Hlynsdóttir |work=[[Fréttatíminn]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20170509093154/http://www.frettatiminn.is/pabbi-upplifdi-helviti-jordu/ |archive-date=2017-05-09 |url-status=dead }} ''Viðtal við börn Leifs.''</ref> Síðar er bókin ''Býr Íslendingur hér?'' (1988), skráning [[Garðar Sverrisson|Garðars Sverrirssonar]] á minningum Leifs gefin út.<ref name="ruv2020-bih">{{Cite news | url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | title=Býr Íslendingur hér? Minningar Leifs Muller | newspaper=[[RÚV]] | date=2020-09-15 | access-date=2025-08-20 | archive-url=https://vefsafn.is/is/20250224173733/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2020-09-15-byr-islendingur-her-minningar-leifs-muller | archive-date=2025-02-22 | url-status=live }}</ref> Faðir Leifs var hinn [[Noregur|norskættaði]] ''Lorentz H. Müller'', sem rak íþróttaverslun að [[Austurstræti]] 17 um miðja [[20. öld]]. Móðir hans hét ''Marie Bertelsen'' og var norsk. Þau bjuggu lengi vel á [[Stýrimannastígur|Stýrimannastíg]] 15.<ref name="vis2000">{{Vísindavefurinn | 498 | Hvaða íþróttaverslun notaði vöruheitið „LH MÜLLER - Reykjavík“? | dags=2000-06-07 | höfundur=ÞV }}</ref> ==Barnæska== Leifur fæddist 3. september 1920 inn í ríka fjölskyldu í Reykjavík. Pabbi hans var af norskum ættum og seldi íþróttabúnað, aðallega skíði. Móðir hans var norsk. Hann gekk í Landakotsskóla<ref name="vis2008">{{Vísindavefurinn |27245 |Hvað getur þú sagt mér um Leif Müller? |dags=2008-10-08 |höfundur=Skúli Sæland }}</ref> og þegar hann var 14 ára komst hann inn í gagnfræðideild í [[Menntaskólinn í Reykjavík|Menntaskólanum í Reykjavík]]. Eftir það tók hann inntökupróf inn í Verzlunarskóla Íslands en komst ekki inn. Síðan ákvað faðir hans að hann skyldi fara í menntaskóla í Noregi. ==Í Noregi== [[File:Kristian_Augusts_gate_21_rk_162033_IMG_0564.JPG|thumb| right|''Otto Teiders Handelsskole'' í Osló]] Leifur fór til Noregs sumarið 1939<ref name="vis2008" /> þegar hann var 18 ára og gekk í {{ill|Otto Teiders Handelsskole|no|Treider Fagskoler}} sem var viðskiptaskóli. Hann fór líka á nokkur námskeið í [[Kaupmannahöfn]].<ref name="vis2008" /> Áður en hann var handtekinn vann hann sem afgreiðslumaður og bjó hjá frænku sinni, Idu Bertelsen sem bjó við Bydøy Allé og bjó í Gabels gate 41 í Osló. Leifur var handtekinn af [[Gestapó]] í Osló árið 1942 eftir að [[Ólafur Pétursson (f. 1919)|Ólafur Pétursson]] sagði til hans, og gert að sök að hafa ætlað að yfirgefa Noreg með ólögmætum hætti.<ref name="frettatiminn2015" /><ref name="vis2008" /><ref name="kikjan2015">{{Cite news |url=https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |title=Svikinn í hendur nasista |author1=[[Egill Helgason]] |publisher=[[Kiljan (bókmenntaþættir)|Kiljan]] |date=2015-04-16 |access-date=2025-08-20 |archive-url=https://vefsafn.is/is/20250629034432/https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/svikinn-i-hendur-nasista |archive-date=2025-06-29 |url-status=live }} ''Viðtal við Svein, son Leifs.''</ref> Leifur hafði fengið inn í skóla í Svíþjóð og ætlaði að fara þaðan heim til Íslands. <!-- Þarf að bæta við heimild. Hann ætlaði að flýja með samnemanda sínum. Hana grunaði að þau höfðu verið svikin, svo hún fór nokkrum dögum fyrr og slapp. Það er talað um þetta í heimildinni frá Frétímanum. --> ===Møllergaten=== [[File:Møllergata 19 Oslo.jpg|thumb|right|''Møllergata 19'', fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var sentur til]] {{ill|Møllergata 19|en||no}} voru fyrstu fangabúðirnar sem Leifur var settur í.<ref name="vis2008" /> Fanganúmer hans þar var 3665.<ref name="fanger.no"/> Hann kom til ''Møllergaten 19'' þann 21. október 1942 þar sem hann var settur í sóðalegan klefa með tveimur öðrum mönnum. Hann var þar í u.þ.b 3 mánuði frá október til janúar. Lífið í fangelsinu var hræðilegt. Hann mátti ekki hafa neitt til dægrastyttingar eins og blöð, bækur eða spil. Hann fékk lítið að borða og hann var lokaður inni í klefanum mest allan tíman þar sem hann hafði ekkert að gera nema að veiða kakkalakka. ===Grinir=== [[File:Grini 1941-43.jpg|thumb|right|''Grini'', aðrar fangabúðir sem Leifur var sentur til]] Hann færðist til {{ill|Grini|en|Grini detention camp|no|Grini fangeleir}} 23. janúar 1943<ref name="vis2008" /> þar sem fanganúmer hans var 6041. Grinir voru allt annað en Mollergata. Hann var látinn vinna allan daginn, svaf í ísköldum skála og fékk næringarlítinn mat svo að hann átti erfitt með að vinna. Þegar hann var búinn að vera í Grini í 1-2 mánuði fékk hann lungnabólgu þegar það átti að færa hann eina ferðina enn en því var frestað vegna óveðurs. ==Sachsenhausen== [[File:Sachsenhausen concentration camp airphoto.jpg|thumb|right|Loftmynd af ''Sachsenhausen'', síðustu fangabúðirnar sem Leifur dvaldi í]] Leifur var fluttur til {{ill|Sachsenhausen|de|KZ Sachsenhausen|en|Sachsenhausen concentration camp|display=yes}} 28. júní 1943. Þegar hann kom þangað var hárið hans rakað af og öll líkamshár. Fanganúmer hans var 68138 og hann var með rauðan þríhyrning sem táknaði að hann var pólitískur fangi.<ref name="heimildin2015" /><ref name="vis2008" /> Hann var heppinn að vera settur í bragga með Norðmönnum af því að Rússarnir, Úkraínumennirnir og Pólverjarnir stálu frá fólki. Hann vann fyrst við skurðgröft en eftir sjúkralegu fékk hann vinnu sem sjúkraliði sem fólst í aðhlynningu á sjúkradeildinni og fékk þar betri mat. Hann fékk oft pakka frá Rauða krossinum sem eiginlega hélt honum á lífi. Honum var bjargað af Sænska Rauða krossinum í stríðslok.<ref name="vis2008" /> ==Eftir stríð== Eftir stríðið þegar Leifur var kominn heim til Íslands átti hann erfitt með að segja fólki frá hörmungunum sem hann upplifði. Hann skrifaði bókina ''Í fangabúðum nazista'' og talaði ekki um tilfinningar sínar. Hann breytti líka nafninu sínu frá Müller yfir í Muller til þess að fólk héldi ekki að nafnið væri af þýskum uppruna. Hann giftist Birnu Sveinsdóttur og átti með henni fimm börn, Stefaníu, Björg, Maríu, Leifur og Svein. Hann tók við verslun foreldra sinna eftir andlát föður síns 1952 og stofnaði saumastofu.<ref name="vis2008" /> Leifur dó árið 1988 en átti alltaf erfitt vegna illrar meðferðar í fangabúðunum.<ref name="vis2008" /> == Tilvísanir == <div class="references-small"><references/> </div> == Tenglar == * [http://www.timarit.is/?issueID=423961&pageSelected=3&lang=0 ''Veldi nazista byggðist á fangabúðum'']{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}; grein í Morgunblaðinu 1980 * [https://timarit.is/page/2552887 ''Leifur fyrirgaf aldrei'']; viðtal við Garðar Sverrirsson í Dagblaðinu Vísi 1988 {{fd|1920|1988}} [[Flokkur:Íslenskir kaupmenn]] bp20oianl9p3ljf275ewywwxi4bnnlq 0 69175 1959389 540807 2026-04-09T21:46:20Z Akigka 183 Tilvísun á [[Niðursuða]] 1959389 wikitext text/x-wiki #TILVÍSUN[[Niðursuða]] 8rnf472pomsnyq454z5rjp213wmxfow 14 69927 1959456 1599294 2026-04-10T09:55:02Z TKSnaevarr 53243 1959456 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Íslendingar|Glæpamenn]] [[Flokkur:Glæpamenn eftir löndum]] [[Flokkur:Glæpir á Íslandi]] riv73bcpsf94z376bm8ijpb6iomingd 0 72309 1959426 1948119 2026-04-10T00:02:17Z Akigka 183 1959426 wikitext text/x-wiki [[Mynd:WuhanSkyline.jpg|thumb|450px|Wuhan borg í Hubei héraði. Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæði Wuhan um 12,3 milljónir manna.]] [[File:Wuhan-location-MAP-in-Hubei-Province-in-China.jpg|thumb|right|alt=Staðsetning Wuhan borgar í Hubei-héraði í Kína.|Staðsetning Wuhan borgar í Hubei héraði í Kína.]] '''Wuhan''' er höfuðborg [[Hubei]]héraðs í [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]]. Hún er mikilvæg borg við [[Jangtsefljót]]. Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarnans 10.392.693 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 12.326.518.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.citypopulation.de/en/china/cities/|titill=CHINA: Provinces and Major Cities|höfundur=Thomas Brinkhoff|útgefandi=City Populations- https://www.citypopulation.de/|ár=2022|mánuðurskoðað=15. ágúst|árskoðað=2022}}</ref><ref>{{Citation|title=China|date=2022-06-10|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|language=en|access-date=2022-06-20|archive-date=2021-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/|url-status=dead}}</ref> Wuhan gerðist vinabær [[Kópavogur|Kópavogs]] í tengslum við kínverska menningarhátíð 2007. Heitið Wuhan er svipað og Búdapest leitt af tveimur borgum, sitt hvorum megin við fljótið Jangtse sem uxu saman: Wu (Wuchang; 武昌) sunnan megin og Han (Hankou; 汉口) norðan megin. == Tilvísanir == {{Reflist}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir í Kína]] [[Flokkur:Hubei]] 5e6ypt241uf4ruhs5igswhdsrcagufm 1959427 1959426 2026-04-10T00:02:50Z Akigka 183 1959427 wikitext text/x-wiki [[Mynd:WuhanSkyline.jpg|thumb|Wuhan-borg í Hubei héraði. Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæði Wuhan um 12,3 milljónir manna.]] [[File:Wuhan-location-MAP-in-Hubei-Province-in-China.jpg|thumb|right|alt=Staðsetning Wuhan borgar í Hubei-héraði í Kína.|Staðsetning Wuhan borgar í Hubei héraði í Kína.]] '''Wuhan''' er höfuðborg [[Hubei]]héraðs í [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]]. Hún er mikilvæg borg við [[Jangtsefljót]]. Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarnans 10.392.693 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 12.326.518.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.citypopulation.de/en/china/cities/|titill=CHINA: Provinces and Major Cities|höfundur=Thomas Brinkhoff|útgefandi=City Populations- https://www.citypopulation.de/|ár=2022|mánuðurskoðað=15. ágúst|árskoðað=2022}}</ref><ref>{{Citation|title=China|date=2022-06-10|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|language=en|access-date=2022-06-20|archive-date=2021-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/|url-status=dead}}</ref> Wuhan gerðist vinabær [[Kópavogur|Kópavogs]] í tengslum við kínverska menningarhátíð 2007. Heitið Wuhan er svipað og Búdapest leitt af tveimur borgum, sitt hvorum megin við fljótið Jangtse sem uxu saman: Wu (Wuchang; 武昌) sunnan megin og Han (Hankou; 汉口) norðan megin. == Tilvísanir == {{Reflist}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir í Kína]] [[Flokkur:Hubei]] 4nnegtzn0svnutebydpyyu1eud5rkib 1959428 1959427 2026-04-10T00:04:01Z Akigka 183 1959428 wikitext text/x-wiki [[Mynd:WuhanSkyline.jpg|thumb|Wuhan-borg í Hubei héraði. Árið 2020 bjuggu á stórborgarsvæði Wuhan um 12,3 milljónir manna.]] [[File:Wuhan-location-MAP-in-Hubei-Province-in-China.jpg|thumb|right|alt=Staðsetning Wuhan borgar í Hubei-héraði í Kína.|Staðsetning Wuhan borgar í Hubei héraði í Kína.]] '''Wuhan''' er höfuðborg [[Hubei]]héraðs í [[Alþýðulýðveldið Kína|Kína]]. Hún er mikilvæg borg við [[Jangtsefljót]]. Árið 2020 þegar síðasta manntal var gert í Kína, var íbúafjöldi borgarkjarnans 10.392.693 en íbúafjöldi undir lögsögu borgarinnar var 12.326.518.<ref>{{Vefheimild|url=https://www.citypopulation.de/en/china/cities/|titill=CHINA: Provinces and Major Cities|höfundur=Thomas Brinkhoff|útgefandi=City Populations- https://www.citypopulation.de/|ár=2022|mánuðurskoðað=15. ágúst|árskoðað=2022}}</ref><ref>{{Citation|title=China|date=2022-06-10|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/|work=The World Factbook|publisher=Central Intelligence Agency|language=en|access-date=2022-06-20|archive-date=2021-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20211220073104/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/china/|url-status=dead}}</ref> Wuhan gerðist vinabær [[Kópavogur|Kópavogs]] í tengslum við kínverska menningarhátíð 2007.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/07/22/kopavogur_enn_vinabaer_wuhan/|title=Kópavogur enn vinabær Wuhan|website=Mbl.is|date=22.7.2023|author=Snædís Björnsdóttir}}</ref> Heitið Wuhan er svipað og Búdapest leitt af tveimur borgum, sitt hvorum megin við fljótið Jangtse sem uxu saman: Wu (Wuchang; 武昌) sunnan megin og Han (Hankou; 汉口) norðan megin. == Tilvísanir == {{Reflist}} {{stubbur|landafræði}} [[Flokkur:Borgir í Kína]] [[Flokkur:Hubei]] 64893e8hdzxtmlyf1yc083momim4f28 0 73210 1959396 1858623 2026-04-09T22:24:42Z Akigka 183 1959396 wikitext text/x-wiki '''Hallbjörg Bjarnadóttir''' ([[11. apríl]] [[1915]] – [[28. september]] [[1997]]) var íslenskur [[tónlistarmaður]] og skemmtikraftur. Hallbjörg var frá Brunnstöðum á [[Akranes]]i. Hún söng og samdi einkum djasslög og varð fyrst íslenskra kvenna til að fást við [[djasstónlist]]. Meðal þekktustu laga Hallbjargar má nefna „Vorvísu“ við kvæði [[Jón Thoroddsen eldri|Jóns Thoroddsen]], „Björt mey og hrein“ við kvæði [[Stefáns Ólafssonar]] frá Vallanesi og „Ennþá man ég hvar“. Tvíburasystir Hallbjargar var Kristbjörg, kölluð Títa. Systir þeirra var [[Steinunn Bjarnadóttir|Steinunn]] sem var líka tónlistarkona. Hallbjörg lærði í [[Danmörk]]u og bjó og starfaði þar lengi. Einnig bjó hún um tíma í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] en flutti til [[Ísland]]s árið 1992. == Tenglar == [https://glatkistan.com/2023/09/06/hallbjorg-bjarnadottir/ Um Hallbjörgu Bjarnadóttur á Glatkistunni] {{stubbur|æviágrip}} {{fd|1915|1997}} [[Flokkur:Íslenskar söngkonur]] [[Flokkur:Íslenskir kvenhljóðfæraleikarar]] a4r173z82hl3rz78rryktd32rjquox3 1959397 1959396 2026-04-09T22:27:37Z Akigka 183 1959397 wikitext text/x-wiki '''Hallbjörg Bjarnadóttir''' ([[11. apríl]] [[1915]] – [[28. september]] [[1997]]) var íslenskur [[tónlistarmaður]] og skemmtikraftur.<ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2023/09/06/hallbjorg-bjarnadottir/|title=Hallbjörg Bjarnadóttir|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=6.9.2023}}</ref> Hallbjörg var frá Brunnstöðum á [[Akranes]]i. Hún söng og samdi einkum djasslög og varð fyrst íslenskra kvenna til að fást við [[djasstónlist]]. Meðal þekktustu laga Hallbjargar má nefna „Vorvísu“ við kvæði [[Jón Thoroddsen eldri|Jóns Thoroddsen]], „Björt mey og hrein“ við kvæði [[Stefáns Ólafssonar]] frá Vallanesi og „Ennþá man ég hvar“. Tvíburasystir Hallbjargar var Kristbjörg, kölluð Títa. Systir þeirra var [[Steinunn Bjarnadóttir|Steinunn]] sem var líka tónlistarkona. Hallbjörg lærði í [[Danmörk]]u og bjó og starfaði þar lengi. Einnig bjó hún um tíma í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] en flutti til [[Ísland]]s árið 1992. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|æviágrip}} {{fd|1915|1997}} [[Flokkur:Íslenskar söngkonur]] [[Flokkur:Íslenskir kvenhljóðfæraleikarar]] phtx1jolr0nq1j9s0zxtt1n7l8wztyf 1959398 1959397 2026-04-09T22:28:09Z Akigka 183 1959398 wikitext text/x-wiki '''Hallbjörg Bjarnadóttir''' ([[11. apríl]] [[1915]] – [[28. september]] [[1997]]) var íslenskur [[tónlistarmaður]] og skemmtikraftur.<ref>{{cite web|url=https://glatkistan.com/2023/09/06/hallbjorg-bjarnadottir/|title=Hallbjörg Bjarnadóttir|website=Glatkistan|author=Helgi Jónsson|date=6.9.2023}}</ref> Hallbjörg var frá Brunnstöðum á [[Akranes]]i. Hún söng og samdi einkum djasslög og varð fyrst íslenskra kvenna til að fást við [[djasstónlist]]. Meðal þekktustu laga Hallbjargar má nefna „Vorvísu“ við kvæði [[Jón Thoroddsen eldri|Jóns Thoroddsen]], „Björt mey og hrein“ við kvæði [[Stefán Ólafsson (f. 1619)|Stefáns Ólafssonar]] frá Vallanesi og „Ennþá man ég hvar“. Tvíburasystir Hallbjargar var Kristbjörg, kölluð Títa. Systir þeirra var [[Steinunn Bjarnadóttir|Steinunn]] sem var líka tónlistarkona. Hallbjörg lærði í [[Danmörk]]u og bjó og starfaði þar lengi. Einnig bjó hún um tíma í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] en flutti til [[Ísland]]s árið 1992. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|æviágrip}} {{fd|1915|1997}} [[Flokkur:Íslenskar söngkonur]] [[Flokkur:Íslenskir kvenhljóðfæraleikarar]] eu9vbalbas8uf4chmrrhn6sovqmnfeb 0 75086 1959349 1385718 2026-04-09T16:22:17Z TKSnaevarr 53243 1959349 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Svevo.jpg|thumb|right|Italo Svevo]] '''Italo Svevo''' ('''Aron Hector Schmitz'''; [[19. desember]] [[1861]] – [[13. september]] [[1928]]) var [[Ítalía|ítalskur]] [[rithöfundur]] og [[athafnamaður]]. Hann fæddist í [[Trieste]] sem þá tilheyrði [[Austurrísk-ungverska keisaradæmið|Austurrísk-ungverska keisaradæminu]] (til 1920). Hann var af vel stæðri [[gyðingar|gyðingafjölskyldu]] sem rak uppruna sinn til [[Ungverjaland]]s. Hann hlaut menntun í [[þýska|þýsku]] og [[viðskiptafræði]]. Fyrirtæki föður hans varð gjaldþrota 1880 svo Schmitz hóf störf við banka og tók að skrifa í blöð undir dulnefni. 1892 gaf hann út sína fyrstu skáldsögu ''Una vita'' („Líf“) undir dulnefninu Italo Svevo. 1898 kom síðan út ''Senilità'' („Elliglöp“). Hvorug skáldsagan vakti nokkra athygli. 1907 hóf hann [[enska|enskunám]] við [[Berlitz]]-enskuskóla í Trieste. Þar kynntist hann [[James Joyce]] sem kenndi við skólann og hvatti hann til að halda áfram að skrifa. 1923 gaf hann út ''La coscienza di Zeno'' („Samviska Zenos“) sem eru æviminningar aðalpersónunnar og endurspegla að stórum hluta ævi Svevos sjálfs. Þessi skáldsaga vakti ekki meiri athygli en þær fyrri þar til Joyce kynnti hana fyrir frönskum gagnrýnendum tveimur árum síðar. Um leið hóf ítalska skáldið [[Eugenio Montale]] að hæla bókinni opinberlega. Við þetta varð Svevo að bókmenntastjörnu. Hann náði þó ekki að ljúka við fjórðu skáldsögu sína, ''Il vecchione o Le confessioni del vegliardo'' („Gamlinginn eða Játningar öldungsins“) þar sem hann lést eftir bílslys í skíðabænum [[Bormio]] árið 1928. {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Svevo, Italo}} [[Flokkur:Ítalskir rithöfundar]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] {{fd|1861|1928}} j7d3cfqcvfdax906qmr6wgg2p8rpcft 0 75112 1959350 1958135 2026-04-09T16:23:04Z TKSnaevarr 53243 1959350 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Vilhjálmur Vilhjálmsson | mynd = Vilhj%C3%A1lmur_Vilhj%C3%A1lmsson_-_portrait.jpg | stærð = | myndatexti = Vilhjálmur Vilhjálmsson | nafn = Vilhjálmur Hólmar Vilhjálmsson | nefni = | fæðing = 11. apríl 1945 | dauði = {{Dánardagur og aldur|1978|03|28|1945|04|11}} | uppruni = | hljóðfæri = Rödd/Rafmagnsbassi | gerð = | rödd = | stefna = Popp | titill = Söngvari | ár = 1962 - 1972 <br> 1976 - 1978 | útgefandi = | samvinna = [[Busabandið]] <br> [[BB-sextett]] <br> [[Hljómsveit Ingimars Eydal]] <br> [[Hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar]] <br> [[Sextett Ólafs Gauks]] <br> [[Haukar]] <br> [[Ólafur Gauks]] <br> [[Elly Vilhjálms]] <br> [[Mannakorn]] <br> [[Söngflokkur Eiríks Árna]] <br> [[Ruth Reginalds]] <br> [[Björgvin Halldórsson]] | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} [[Mynd:SG_-_055-_A-Glugginn-96p.jpg|thumb|Vilhjálmur Vilhjálmsson - Glugginn hennar Kötu - 1972]] '''Vilhjálmur Hólmar Vilhjálmsson''' (f. [[11. apríl]] [[1945]], d. [[28. mars]] [[1978]]) var íslenskur tónlistarmaður. Hann var bróðir [[Elly Vilhjálms|Ellyjar Vilhjálms]], söngkonu. == Æviágrip == [[Mynd:VilliVillgröf.jpg|thumb|Gröf Vilhjálms í Fossvogi.]] Vilhjálmur Vilhjálmsson ólst upp í Merkinesi í [[Hafnir|Höfnum]] á [[Suðurnes]]junum, yngstur í hópi fimm systkina. Á uppvaxtarárum sínum var Vilhjálmur allajafna kallaður Hólmar. Faðir hans var Vilhjálmur Hinrik Ívarsson, var þekktur harmonikuleikari og söngmaður. Vilhjálmur hafði skráð sig í [[Lögfræði|Lagadeild]] [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]] en skipti þó fljótlega yfir í [[læknisfræði]]. Hann hafði eignast son 1963 með konu sinni og vegna þess og ekki síður vegna námsins varð hann að afla tekna. Frá 1965-1966 var Vilhjálmur með [[Ingimar Eydal|Hljómsveit Ingimars Eydal]] og gaf út tvær plötur með þeim. Meðal slagara sem urðu vinsælir voru ''Vor í Vaglaskógi'' og ''Litla sæta ljúfan góða''. Um mitt ár 1970 fluttist Vilhjálmur til [[Lúxemborg]]ar eftir að hafa lokið flugnámi. Árið [[1973]] söng hann lagið [[Sæl þú nú sefur (lag)|Sæl, þú nú sefur]] en það er lagið Silence is golden með íslenskum texta [[Ómar Ragnarsson|Ómars Ragnarssonar]], í sjónvarpsþættinum [[Kvöldstund (sjónvarpsþáttur)|Kvöldstund]]. Þetta mun vera eina upptakan sem til er af laginu. Vilhjálmur lést í umferðarslysi í Lúxemborg þann 28. mars 1978, þar sem hann var við störf á vegum [[Cargolux]] aðeins 22 dögum eftir að hafa eignast dótturina Vilhelmínu Evu. == Útgefið efni == === SG-hljómplötur === 45 snúninga * [[SG 510]] - Hljómsveit Ingimars Eydal ásamt Vilhjálmi og Þorvaldi - Litla sæta ljúfan góða/ Bara að hann hangi þurr// Á sjó / Komdu - 1965 * [[SG 511]] - Hljómsveit Ingimars Eydal ásamt Vilhjálmi og Þorvaldi - Raunarsaga / Vor í Vaglaskógi // Hún er svo sæt / Lánið er valt - 1966 * [[SG 514]] - Hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar - Vilhjálmur og Anna Vilhjálms - Það er bara þú // Bara fara heim / Elsku Stína / Ég bíð við bláan sæ - 1967 * [[SG 531]] - Hljómsveit Magnúsar Ingimarssonar, Þuríður og Vilhjálmur - Ég bið þig / S.O.S. ást í neyð // Ég er í ofsa stuði / Bónorðið - 1968 * [[SG 540]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Hún hring minn ber // Árið 2012 - 1969 * [[SG 556]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Myndin af þér // Einni þér ann ég - 1971 * [[SG 563]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Allt er breytt // Hlustaðu á mig - 1971 ===Breiðskífur=== * [[SG 020]] - Vilhjálmur og Elly Vilhjálms - Systkini syngja saman - 1969 * [[SG 026]] - Vilhjálmur og Elly - Syngja kunnustu lög Sigfúsar Halldórssonar - 1970 * [[SG 027]] - Vilhjálmur og Elly - Lög Tólfta September - 1970 * [[SG 041]] - Vilhjálmur og Elly Villhjálms - Syngja jólalög - 1971 * [[SG 055]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Glugginn hennar Kötu - 1972 * [[SG 061]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Fjórtán fyrstu lögin - 1973 * [[SG 171]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Fundnar hljóðritanir - 1984 === Fálkinn === Breiðskífur * [[MOAK 34]] - Mannakorn - Mannakorn (tvö lög: "Einbúinn" og "Í rúmi og tíma") - 1976 * [[MOAK 36]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Með sínu nefi - 1976 === Taktur === Breiðskífur * [[SG 041]] - Ellý og Vilhjálmur - Ellý og Vilhjálmur syngja jólalög - 1988 === Hljómplötuútgáfan === Breiðskífur * [[JUD 009]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Hana nú - 1977 * [[JUD 030]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Manni - 1978 === Steinar/Spor === Breiðskífur * [[TD 009]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Við eigum Samleið - 1991 * [[TD 011]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson - Í Tíma og Rúmi - 1994 * [[TD 032]] - Ellý og Vilhjálmur - Bergmál Hins Liðna - 1997 === Íslenskir Tónar === CD * [[IT012]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Dans Gleðinnar (Safndiskar) - 1999 * [[IT212]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Brot af því besta (Safndiskar) - 2005 * [[IT300]] - Vilhjálmur Vilhjálmsson – Myndin af þér (Safndiskar) - 2007 == Tenglar == * [http://poppminjasafn.is/Listamenn/default.aspx?path=/resources/Controls/50.ascx&C=ConnectionString&Q=PagesByName&Groups=4&ID=13&Prefix= Stuttur ferill og glæsilegur] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160602034921/http://poppminjasafn.is/Listamenn/default.aspx?path=%2Fresources%2FControls%2F50.ascx&C=ConnectionString&Q=PagesByName&Groups=4&ID=13&Prefix= |date=2016-06-02 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20090818053204/www.tonlist.is/Music/ArtistBiography/2707/vilhjalmur_vilhjalmsson/ Tónlist.is - Vilhjálmur Vilhjálmsson] * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20081113135753/www.gitargrip.is/artist/Vilhj%25C3%25A1lmur%2BVilhj%25C3%25A1lmsson/ Gítargrip.is - Textar] * [https://www.skifan.is/skifan/News.aspx?NewsID=79/ Söknuður - Ævisaga Vilhjálms Vilhjálmssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} * [https://glatkistan.com/2019/04/04/vilhjalmur-vilhjalmsson/ Glatkistan.is] {{Stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Íslendingar sem látist hafa af slysförum]] [[Flokkur:Hljómsveit Ingimars Eydal]] {{fd|1945|1978}} mmu8ptu9aaspa6n2ocaa2twpj3gnwo2 0 75706 1959317 1903889 2026-04-09T13:23:42Z Masae 538 Viðbót 1959317 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Ætihvönn | image = Koehler1887-GardenAngelica.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Sveipjurtabálkur]] (''Apiales'') | familia = [[Sveipjurtaætt]] (''Apiaceae'') | genus = [[Hvönn]] (''Angelica'') | species = '''''A. archangelica''''' | binomial = ''Angelica archangelica'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |}} [[Mynd:Angelica. Mosfell, near Apavatn..jpg|thumb|Hvönn við Mosfell, Apavatni um 1900.]] '''Ætihvönn''', '''erkihvönn''', '''englahvönn''', '''englarót''', '''höfuðhvönn''' eða einfaldlega '''hvönn'''<ref name="plontuheiti">{{orðabanki|720323|is=ætihvönn|is2=erkihvönn|is3=hvönn|is4=englarót|is5=höfuðhvönn|ordasafn=Plöntuheiti}}.<br />{{orðabanki|397701|is=ætihvönn|is2=erkihvönn|is3=hvönn|is4=englarót|is5=höfuðhvönn|ordasafn=Matarorð úr jurtaríkinu}}.</ref> ([[fræðiheiti]]: ''Angelica archangelica'' eða ''Archangelica officinalis'') er [[tvíær]] [[jurt]] af [[sveipjurtaætt]]. Fyrra árið vaxa aðeins blöð, en seinna árið nær holur stofninn allt að tveggja metra hæð. Laufin eru samansett úr fjölmörgum litlum smáblöðum sem eru gróftennt og hárlaus. Ætihvönnin blómstrar oftast í júlí og ágúst, blómin eru lítil og fjölmörg, gulleit eða grænleit, og standa mörg saman í samsettum sveipum sem eru 10-20 sm í þvermál. Hver sveipur er gerður af mörgum smásveipum sem hver um sig er 1,5-2,5 sm í þvermál. Blaðslíðrin eru mjög breið og útblásin og hylja allan sveipinn meðan hann er að þroskast. Ætihvönn finnst víða um land á Íslandi þar sem vatn er nægilegt enda vex hún aðeins í rökum næringarríkum jarðvegi, helst nálægt ám eða vatnsbólum.<ref>[https://www.skogargatt.is/hvannir Ætihvönn (Angelica archangelica)]. Skógræktarfélag Íslands</ref> Á láglendi verður hún oft einráð ef beit heldur ekki aftur af henni. Þetta sést vel í gömlum túnum í hinum yfirgefnu byggðum á Hornströndum, þar sem hún leggur undir sig túnin og myndar þéttar, 2 m háar breiður svo landið verður torvelt yfirferðar.<ref>[https://www.natt.is/is/biota/plantae/tracheophyta/magnoliopsida/apiaceae/aetihvonn-angelica-archangelica Ætihvönn (Angelica archangelica)] Náttúrufræðistofnun]</ref> Ætihvönn vex villt, fyrir utan á Íslandi, í Rússlandi, Finnlandi, Svíþjóð, Noregi, Danmörku, Grænlandi, Færeyjum aðallega í norðurhluta landanna. Landnámsmenn á Íslandi þekktu vel til ætihvanna enda var hún mikilvæg matjurt á Norðurlöndum og Bretlandseyjum og lækningamátturinn var vel þekktur meðal norrænna manna. Hvannir koma nokkrum sinnum fyrir í íslenskum miðaldaritum. Í Grágás eru til dæmis ákvæðiá um viðurlög við stuldi á hvönn, útlegð eða sekt ef teknar voru hvannir í annarra garði.<ref>{{vísindavefurinn| 1888 | Er ætihvönn góð sem grasalyf og ef svo er, hvernig er hún þá matreidd? |höfundur= Sigmundur Guðbjarnason |dags= 27.4.2023}}</ref> Ætihvönn hefur örvandi áhrif á [[ónæmiskerfi]]ð og er mjög virk gegn [[veira|veirum]]. Breytileiki í virkni [[planta|plantna]] eftir vaxtarstöðum hefur verið rannsakaður. [[Rannsókn]]ir sýna að [[hvannalauf]] hafa aðra virkni en [[fræ]]. Einnig hefur virkni efna úr íslenskum [[lækningajurt]]um verið borin saman við erlendar náttúruvörur úr sams konar [[jurt]]um sem vaxa á suðlægari slóðum. Virkni íslensku jurtanna hefur reynst mun meiri. Þetta staðfestir tiltrú manna á íslenskum lækningajurtum frá víkingatímanum.<ref>{{Cite web |url=https://www.keynatura.com/2020/03/26/veiruvirkni-islenskrar-aetihvannar/ |title=Upplýsingar: ''Veiruvirkni íslenskrar ætihvannar'' |access-date=2025-02-18 |archive-date=2020-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808235541/https://www.keynatura.com/2020/03/26/veiruvirkni-islenskrar-aetihvannar/ |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{vísindavefurinn|1888|Er ætihvönn góð sem grasalyf og ef svo er, hvernig er hún þá matreidd?|höfundur=Sigmundur Guðbjarnason|dags=3.10.2001}}</ref> == Heimildir == <div class="references-small"><references/></div> == Tenglar == * [https://timarit.is/page/4270657?iabr=on#page/n59/mode/1up/ Ingólfur Davíðsson: ''Ætihvönn''; grein í Náttúrufræðingnum 1971] {{commons|Angelica archangelica|ætihvönn}} {{Wikilífverur|Angelica archangelica|ætihvönn}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Hvannir]] [[Flokkur:Lækningajurtir]] [[Flokkur:Grænmeti]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] ni8opxk3j8w8s1g7nuu2cqgggiubtnz 1959319 1959317 2026-04-09T13:25:56Z Masae 538 1959319 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Ætihvönn | image = Koehler1887-GardenAngelica.jpg | regnum = [[Jurtaríki]] (''Plantae'') | divisio = [[Dulfrævingar]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Tvíkímblöðungar]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Sveipjurtabálkur]] (''Apiales'') | familia = [[Sveipjurtaætt]] (''Apiaceae'') | genus = [[Hvönn]] (''Angelica'') | species = '''''A. archangelica''''' | binomial = ''Angelica archangelica'' | binomial_authority = [[Carolus Linnaeus|L.]] |}} [[Mynd:Angelica. Mosfell, near Apavatn..jpg|thumb|Hvönn við Mosfell, Apavatni um 1900.]] '''Ætihvönn''', '''erkihvönn''', '''englahvönn''', '''englarót''', '''höfuðhvönn''' eða einfaldlega '''hvönn'''<ref name="plontuheiti">{{orðabanki|720323|is=ætihvönn|is2=erkihvönn|is3=hvönn|is4=englarót|is5=höfuðhvönn|ordasafn=Plöntuheiti}}.<br />{{orðabanki|397701|is=ætihvönn|is2=erkihvönn|is3=hvönn|is4=englarót|is5=höfuðhvönn|ordasafn=Matarorð úr jurtaríkinu}}.</ref> ([[fræðiheiti]]: ''Angelica archangelica'' eða ''Archangelica officinalis'') er [[tvíær]] [[jurt]] af [[sveipjurtaætt]]. Fyrra árið vaxa aðeins blöð, en seinna árið nær holur stofninn allt að tveggja metra hæð. Laufin eru samansett úr fjölmörgum litlum smáblöðum sem eru gróftennt og hárlaus. Ætihvönnin blómstrar oftast í júlí og ágúst, blómin eru lítil og fjölmörg, gulleit eða grænleit, og standa mörg saman í samsettum sveipum sem eru 10-20 sm í þvermál. Hver sveipur er gerður af mörgum smásveipum sem hver um sig er 1,5-2,5 sm í þvermál. Blaðslíðrin eru mjög breið og útblásin og hylja allan sveipinn meðan hann er að þroskast. Ætihvönn finnst víða um land á Íslandi þar sem vatn er nægilegt enda vex hún aðeins í rökum næringarríkum jarðvegi, helst nálægt ám eða vatnsbólum.<ref>[https://www.skogargatt.is/hvannir Ætihvönn (Angelica archangelica)]. Skógræktarfélag Íslands</ref> Á láglendi verður hún oft einráð ef beit heldur ekki aftur af henni. Þetta sést vel í gömlum túnum í hinum yfirgefnu byggðum á [[Hornstrandir|Hornströndum]], þar sem hún leggur undir sig túnin og myndar þéttar, 2 m háar breiður svo landið verður torvelt yfirferðar.<ref>[https://www.natt.is/is/biota/plantae/tracheophyta/magnoliopsida/apiaceae/aetihvonn-angelica-archangelica Ætihvönn (Angelica archangelica)] Náttúrufræðistofnun]</ref> Ætihvönn vex villt, fyrir utan á Íslandi, í [[Rússland|Rússlandi]], [[Finnland|Finnlandi]], [[Svíþjóð]], [[Noregur|Noregi]], [[Danmörk|Danmörku]], [[Grænland|Grænlandi]], [[Færeyjar|Færeyjum]] aðallega í norðurhluta landanna. Landnámsmenn á Íslandi þekktu vel til ætihvanna enda var hún mikilvæg matjurt á Norðurlöndum og Bretlandseyjum og lækningamátturinn var vel þekktur meðal norrænna manna. Hvannir koma nokkrum sinnum fyrir í íslenskum miðaldaritum. Í Grágás eru til dæmis ákvæðiá um viðurlög við stuldi á hvönn, útlegð eða sekt ef teknar voru hvannir í annarra garði.<ref>{{vísindavefurinn| 1888 | Er ætihvönn góð sem grasalyf og ef svo er, hvernig er hún þá matreidd? |höfundur= Sigmundur Guðbjarnason |dags= 27.4.2023}}</ref> Ætihvönn hefur örvandi áhrif á [[ónæmiskerfi]]ð og er mjög virk gegn [[veira|veirum]]. Breytileiki í virkni [[planta|plantna]] eftir vaxtarstöðum hefur verið rannsakaður. [[Rannsókn]]ir sýna að [[hvannalauf]] hafa aðra virkni en [[fræ]]. Einnig hefur virkni efna úr íslenskum [[lækningajurt]]um verið borin saman við erlendar náttúruvörur úr sams konar [[jurt]]um sem vaxa á suðlægari slóðum. Virkni íslensku jurtanna hefur reynst mun meiri. Þetta staðfestir tiltrú manna á íslenskum lækningajurtum frá víkingatímanum.<ref>{{Cite web |url=https://www.keynatura.com/2020/03/26/veiruvirkni-islenskrar-aetihvannar/ |title=Upplýsingar: ''Veiruvirkni íslenskrar ætihvannar'' |access-date=2025-02-18 |archive-date=2020-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808235541/https://www.keynatura.com/2020/03/26/veiruvirkni-islenskrar-aetihvannar/ |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{vísindavefurinn|1888|Er ætihvönn góð sem grasalyf og ef svo er, hvernig er hún þá matreidd?|höfundur=Sigmundur Guðbjarnason|dags=3.10.2001}}</ref> == Heimildir == <div class="references-small"><references/></div> == Tenglar == * [https://timarit.is/page/4270657?iabr=on#page/n59/mode/1up/ Ingólfur Davíðsson: ''Ætihvönn''; grein í Náttúrufræðingnum 1971] {{commons|Angelica archangelica|ætihvönn}} {{Wikilífverur|Angelica archangelica|ætihvönn}} {{Stubbur|líffræði}} [[Flokkur:Hvannir]] [[Flokkur:Lækningajurtir]] [[Flokkur:Grænmeti]] [[Flokkur:Plöntur á Íslandi]] ev0kqi0hubjn1863lm4zcfl9e1fy557 0 76194 1959443 1915892 2026-04-10T09:29:01Z Alvaldi 71791 Smá lagfæring 1959443 wikitext text/x-wiki {{Tónlistarfólk | sveit | heiti = Jón Kr. Ólafsson | mynd = | stærð = | myndatexti = Jón Kr. Ólafsson söngvari | nafn = Jón Kr. Ólafsson | nefni = | fæðing = {{fæðingardagur og aldur|1940|08|22}} | dauði = | uppruni = | hljóðfæri = Rödd | gerð = | rödd = | stefna = | titill = Söngvari | ár = | útgefandi = | samvinna = | vefsíða = | meðlimir = | fyrri_meðlimir = }} '''Jón Kristján Ólafsson''' (fæddur á [[Bíldudalur|Bíldudal]] [[22. ágúst]] [[1940]], í húsi sem nefnt var Nes) er íslenskur söngvari. Foreldrar hans voru Sigurósk Sigurðardóttir (f. 1900, d. 1964) og Ólafur Jóhann Kristjánsson (f. 1898, d. 1943). Fyrstu skref sín sem söngvari steig Jón Kr. í kirkjunni á Bíldudal hjá sóknarprestinum, séra [[Jón Kr. Ísfeld|Jóni Kr. Ísfeld]]. Fimmtán ára var hann kominn í kór kirkjunnar sem hann svo stýrði frá sextánda ári. Kórstarfi sinnti Jón Kr. fram undir aldamótin síðustu. Jón Kr. gerðist poppari 1962 er hann gekk til liðs við hina rómuðu hljómsveit [[Facon]]. Það samtarf entist ein sjö ár og lauk 1969 með hinu vinsæla lagi: „Ég er frjáls“. Þá flutti hann sig um set til Reykjavíkur og söng um nokkurra ára skeið á skemmtistöðum svo sem [[Hótel Borg]] og [[Hótel Saga|Hótel Sögu]]. Árið 1983 gáfu SG-hljómplötur svo út stóra plötu með Jóni Kr. þar sem hann syngur einsöngslög við undirleik [[Ólafur Vignir Albertsson|Ólafs Vignis Albertssonar]]. Um þá plötu sagði [[Árni Johnsen]] í grein í Morgunblaðinu: :''„Í gullabúi íslenskrar menningar er margur gimsteinn frá náttúrunnar hendi og einn af þeim er Jón Kr. Ólafsson frá Bíldudal. Ljóðasöngvari af guðsnáð með fallega rödd og mikla smekkvísi í lagavali, en á nýútkominni hljómplötu hans frá SG hljómplötum syngur hann kunn íslensk einsöngslög. Jón Kr. hefur þétta og fagra rödd sem hann beitir listilega án þess að hafa fengið sérstaka skólun í heimi tónlistarskólanna.“''<ref>Melódíur minninganna bls. 103. [[Vestfirska forlagið]].</ref> == Útgefið efni == * ''[[Facon]] - fjögurra laga plata með hinu kunna lagi Ég er frjáls eftir Pétur Bjarnason sem kom út árið 1969 hjá [[SG - hljómplötur|SG - hljómplötum]] * ''[[Jón_Kr._Ólafsson_-_Ljúfþýtt_lag|Ljúfþýtt lag]] - tólf laga LP-plata sem [[SG - hljómplötur]] gaf út árið 1983 * ''[[Kvöldkyrrð]] - kom út árið 1997 * ''[[Liðnar stundir]] - kom út árið 1998 * ''[[Vesturljós]] - safndiskur með lögum vestfirskra tónlistarmanna sem kom út 2002 * ''[[Pottþétt hinsegin]] - safndiskur í Pottþétt-seríunni sem kom út 2002, þar syngur Jón Kr. gamla Facon lagið Ég er frjáls. * ''[[Haustlauf]] - kom út árið 2003. Tólf lög við undirleik landsþekktra tónlistarmanna. Upptökumaður: Gunnar Smári Helgason. Útg. Jón Kr. Ólafsson == Neðanmálsgreinar == <div class="references-small"><references/></div> == Tenglar == * [http://www.gitargrip.is/song/eg-er-frjals/ ''Gítargrip.is''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100630165822/http://gitargrip.is/song/eg-er-frjals/ |date=2010-06-30 }} * [http://www.bb.is/Pages/26?NewsID=26930 ''Ný hljómplata''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304191358/http://www.bb.is/Pages/26?NewsID=26930 |date=2016-03-04 }} * [http://wayback.vefsafn.is/wayback/20050301140113/www.arnfirdingur.is/menning/Jon_Kr_Olafsson.asp ''Söngvarinn góðkunni''] * [https://www.youtube.com/watch?time_continue=476&v=Jlz3DxipVic ''Viðtal við Jón Kr.''] [[Flokkur:Íslenskir tónlistarmenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1940]] a4inhatlfiusgm0bm5348r863ljjem6 0 76642 1959429 684123 2026-04-10T00:07:11Z Akigka 183 1959429 wikitext text/x-wiki '''Þjóðmálastofnun''' er sjálfstæð rannsóknarstofnun innan [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Forstöðumaður hennar er [[Stefán Ólafsson (prófessor)|Stefán Ólafsson]] prófessor. Markmið Þjóðmálastofnunar er að efla rannsóknir og upplýsingamiðlun á sviði velferðar, atvinnu og þjóðfélagsbreytinga. Stofnunin er virkur þátttakandi í alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi og hluti af nýju norrænu öndvegissetri í velferðarrannsóknum (NCoE - Nordic Center of Excellence in Welfare Research). Þjóðmálastofnun gengst fyrir rannsóknum á fjölþættum sviðum þjóðmála, með sérstaka áherslu á velferðarmál, atvinnumál og þjóðfélagsbreytingar. Stofnunin gerir frumrannsóknir í félagsvísindum, vinnur úr fyrirliggjandi gögnum, birtir bækur, fræðilegar ritgerðir, skýrslur og fréttabréf, gengst fyrir ráðstefnum, námskeiðum og leggur doktorsnámi við Háskóla Íslands lið með námskeiðum og upplýsingamiðlun. == Tenglar == * [https://fel.hi.is/is/rannsoknasetur/thjodmalastofnun Vefur stofnunarinnar] {{Stubbur}} [[Flokkur:Íslenskar rannsóknarstofnanir]] {{s|2005}} oggy6nhwi4ki13kyjwovm5tq2pui2ae 1959430 1959429 2026-04-10T00:08:36Z Akigka 183 1959430 wikitext text/x-wiki '''Þjóðmálastofnun''' er sjálfstæð rannsóknarstofnun innan [[Háskóli Íslands|Háskóla Íslands]]. Forstöðumaður hennar er [[Stefán Ólafsson (prófessor)|Stefán Ólafsson]] prófessor. Markmið Þjóðmálastofnunar er að efla rannsóknir og upplýsingamiðlun á sviði velferðar, atvinnu og þjóðfélagsbreytinga. Stofnunin er virkur þátttakandi í alþjóðlegu rannsóknarsamstarfi og hluti af nýju norrænu öndvegissetri í velferðarrannsóknum (NCoE - Nordic Center of Excellence in Welfare Research). Þjóðmálastofnun gengst fyrir rannsóknum á fjölþættum sviðum þjóðmála, með sérstaka áherslu á velferðarmál, atvinnumál og þjóðfélagsbreytingar. Stofnunin gerir frumrannsóknir í félagsvísindum, vinnur úr fyrirliggjandi gögnum, birtir bækur, fræðilegar ritgerðir, skýrslur og fréttabréf, gengst fyrir ráðstefnum, námskeiðum og leggur doktorsnámi við Háskóla Íslands lið með námskeiðum og upplýsingamiðlun. == Tenglar == * [https://fel.hi.is/is/rannsoknasetur/thjodmalastofnun Vefur stofnunarinnar] {{Stubbur}} [[Flokkur:Íslenskar rannsóknastofnanir]] [[Flokkur:Háskóli Íslands]] {{s|2005}} 4zcjzxiv59hw8mmjx4aa9lw2e0l9q2c 0 79642 1959337 1599964 2026-04-09T15:39:02Z TKSnaevarr 53243 1959337 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Margarete Buber-Neumann | mynd = Margarete Buber-Neumann (3x4 cropped).jpg | myndatexti = Buber-Neumann {{circa}} 1930. | fæðingarnafn = Margarete Thüring | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1901|10|21}} | fæðingarstaður = [[Potsdam]], [[Prússland]]i, [[Þýska keisaradæmið|þýska keisaradæminu]] | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1989|11|6|1901|10|21}} | dánarstaður = [[Frankfurt am Main]], [[Vestur-Þýskaland]]i | þjóðerni = [[Þýskaland|Þýsk]] | ríkisfang = [[Vestur-Þýskaland]] | verk = ''Konur í einræðisklóm'' | maki =Rafael Buber, Helmuth Faust, [[Heinz Neumann]] | börn = [[Barbara Goldschmidt]] og [[Judith Buber Agassi]] | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Þýskalands]] (1926–1937)<br>[[Kristilegi demókrataflokkurinn (Þýskaland)|Kristilegi demókrataflokkurinn]] (1975–1988) }} '''Margarete Buber-Neumann''' (f. [[21. október]] [[1901]] í [[Potsdam]], d. [[6. nóvember]] [[1989]] í [[Frankfurt am Main]]) var [[Þýskaland|þýskur]] [[Kommúnismi|kommúnisti]] og gift kommúnistaleiðtoganum [[Heinz Neumann]]. Eftir að þau hjónin flýðu undan nasismanum til [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]], voru þau handtekin í [[Hreinsanirnar miklu|hreinsunum]] [[Jósef Stalín|Stalíns]]. Heinz var skotinn, en Margarete send í fangabúðir í [[Karaganda]] í [[Kasakstan]]. Skömmu eftir [[Molotov-Ribbentrop-sáttmálinn|griðasáttmála]] Stalíns og [[Adolf Hitler|Hitler]]s í ágúst 1939 var hún afhent nasistum ásamt mörgum öðrum þýskum kommúnistum og send í fangabúðir í [[Ravensbrück]]. Buber-Neumann bar vitni í frægum réttarhöldum í París 1949, þegar flóttamaður frá Sovétríkjunum, [[Víktor Kravtsjenko]], höfðaði meiðyrðamál gegn frönsku kommúnistatímariti og vann það. Þvertók tímaritið fyrir það, að í Sovétríkjunum væru menn geymdir af stjórnmálaástæðum í þrælkunarbúðum. Bók Margarete Buber-Neumann um reynslu sína í þrælkunarbúðum Stalíns og Hitlers, ''Konur í einræðisklóm'' (Als Gefangene bei Stalin und Hitler), kom út á íslensku 1954. == Tengt efni == * Stéphane Courtois o. fl.: [[Svartbók kommúnismans|''Svartbók kommúnismans'']], þýð. og ritstj. Hannes H. Gissurarson. Háskólaútgáfan, Reykjavík 2009. 828 bls. {{stubbur|æviágrip}} {{DEFAULTSORT:Buber-Neumann, Margarete}} [[Flokkur:Þýskir kommúnistar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1901]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1989]] ckz0v0xebz18et43g2hnpz6odzcxfgn 0 79644 1959339 1535209 2026-04-09T16:03:07Z TKSnaevarr 53243 1959339 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Víktor Kravtsjenko | nafn_á_frum = {{nobold|Ві́ктор Кра́вченко}} | mynd = Victor Kravchenko Crop.jpg | fæðingarnafn = Víktor Andrejevítsj Kravtsjenko (Ві́ктор Андрі́йович Кра́вченко) | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1905|10|11}} | fæðingarstaður = [[Dnípro|Jekaterínoslav]], [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæminu]] | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1966|2|25|1905|10|11}} | dánarstaður = [[Manhattan]], [[New York-borg]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | þjóðerni = [[Úkraína|Úkraínskur]] | ríkisfang = [[Sovétríkin]] | verk = ''Ég kaus frelsið'' | maki = | börn = | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna]] (til 1944) }} '''Víktor Andríjovytsj Kravtsjenko''' (úkraínska: '''Ві́ктор Андрі́йович Кра́вченко'''; 11. október 1905 – 25. febrúar 1966) var [[Sovétríkin|sovéskur]] embættismaður, sem sótti um hæli í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] 1944 af stjórnmálaástæðum. Hann skrifaði síðan bókina ''Ég kaus frelsið'' (I Chose Freedom) um reynslu sína, og kom hún út á íslensku 1951. Þegar kommúnistatímaritið ''Les Lettres françaises'' gerði harða árás á Kravtsjenko, höfðaði hann meiðyrðamál gegn því. Vöktu réttarhöldin, sem fóru fram í París 1949, heimsathygli. Var meðal annars deilt um, hvort þrælkunarbúðir væru í Sovétríkjunum, og leiddi Kravtsjenko fram fjölda vitna, sem setið höfðu í slíkum búðum, þar á meðal [[Margarete Buber-Neumann]]. Hafði Kravtsjenko sigur í deilunni, þótt honum væru aðeins dæmdar táknrænar bætur. == Tengt efni == Stéphane Courtois o. fl.: [[Svartbók kommúnismans|''Svartbók kommúnismans'']], þýð. og ritstj. Hannes H. Gissurarson. Háskólaútgáfan, Reykjavík 2009. 828 bls. ==Heimildir== *''Le procès Kravchenko'', Compte-rendu stenographique. Albin Michel, París 1949. *Berberova, Nína Níkolajevna: ''Die Affäre Krawtschenko''. Claassen, Hildesheim 1991. *Kern, Gary: ''The Kravchenko Case: One Man's War On Stalin''. Enigma Books, New York 2007, ISBN 978-1-929631-73-5. *Kravchenko, Victor: ''Ég kaus frelsið'', þýð. Lárus Jóhannesson. Prentsmiðja Austurlands, Seyðisfirði 1951. {{DEFAULTSORT:Kravtsjenko, Viktor Andrejevitsj}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða]] [[Flokkur:Sovétmenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1905]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1966]] kshaye6e2jnjj6eiql91vu91huv5xag 1959341 1959339 2026-04-09T16:03:26Z TKSnaevarr 53243 1959341 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = Víktor Kravtsjenko | nafn_á_frum = {{nobold|Ві́ктор Кра́вченко}} | mynd = Victor Kravchenko Crop.jpg | fæðingarnafn = Víktor Andríjovytsj Kravtsjenko (Ві́ктор Андрі́йович Кра́вченко) | fæðingardagur = {{fæðingardagur|1905|10|11}} | fæðingarstaður = [[Dnípro|Jekaterínoslav]], [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæminu]] | dánardagur = {{dánardagur og aldur|1966|2|25|1905|10|11}} | dánarstaður = [[Manhattan]], [[New York-borg]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | þjóðerni = [[Úkraína|Úkraínskur]] | ríkisfang = [[Sovétríkin]] | verk = ''Ég kaus frelsið'' | maki = | börn = | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna]] (til 1944) }} '''Víktor Andríjovytsj Kravtsjenko''' (úkraínska: '''Ві́ктор Андрі́йович Кра́вченко'''; 11. október 1905 – 25. febrúar 1966) var [[Sovétríkin|sovéskur]] embættismaður, sem sótti um hæli í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] 1944 af stjórnmálaástæðum. Hann skrifaði síðan bókina ''Ég kaus frelsið'' (I Chose Freedom) um reynslu sína, og kom hún út á íslensku 1951. Þegar kommúnistatímaritið ''Les Lettres françaises'' gerði harða árás á Kravtsjenko, höfðaði hann meiðyrðamál gegn því. Vöktu réttarhöldin, sem fóru fram í París 1949, heimsathygli. Var meðal annars deilt um, hvort þrælkunarbúðir væru í Sovétríkjunum, og leiddi Kravtsjenko fram fjölda vitna, sem setið höfðu í slíkum búðum, þar á meðal [[Margarete Buber-Neumann]]. Hafði Kravtsjenko sigur í deilunni, þótt honum væru aðeins dæmdar táknrænar bætur. == Tengt efni == Stéphane Courtois o. fl.: [[Svartbók kommúnismans|''Svartbók kommúnismans'']], þýð. og ritstj. Hannes H. Gissurarson. Háskólaútgáfan, Reykjavík 2009. 828 bls. ==Heimildir== *''Le procès Kravchenko'', Compte-rendu stenographique. Albin Michel, París 1949. *Berberova, Nína Níkolajevna: ''Die Affäre Krawtschenko''. Claassen, Hildesheim 1991. *Kern, Gary: ''The Kravchenko Case: One Man's War On Stalin''. Enigma Books, New York 2007, ISBN 978-1-929631-73-5. *Kravchenko, Victor: ''Ég kaus frelsið'', þýð. Lárus Jóhannesson. Prentsmiðja Austurlands, Seyðisfirði 1951. {{DEFAULTSORT:Kravtsjenko, Viktor Andrejevitsj}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum sjálfsmorða]] [[Flokkur:Sovétmenn]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1905]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1966]] sl8hefn6ydli5u2ubosukigv6n0fymy 0 79753 1959432 1386851 2026-04-10T00:44:00Z Vesteinn 472 Bætti við efnisgrein um föðurætt Húnboga 1959432 wikitext text/x-wiki '''Húnbogi Þorgilsson''' var íslenskur höfðingi á [[12. öld]]. Hann bjó á [[Skarð á Skarðsströnd|Skarði á Skarðsströnd]] og er sá fyrsti af ætt [[Skarðverjar|Skarðverja]] sem öruggt er að hafi búið þar en búseta ættarinnar hefur haldist á Skarði til þessa dags. Ekki er víst hver faðir Húnboga var. Í Sturlungu er hann sagður sonur [[Þorgils Oddason|Þorgils Oddasonar]] en hann hefur einnig verið talinn sonur Þorgils Gellissonar og þá bróðir [[Ari fróði Þorgilsson|Ara fróða]]. Er það meðal annars byggt á því að afkomendur Þorgils áttu hálft [[Þórsnesingagoðorð]] en afkomendur Ara hinn helminginn, sem getur verið vísbending um að þeir hafi deilt arfi. Þriðja kenningin um föðurætt Húnboga er að Þorgils faðir hans hafi verið sonur Húnboga sterka, sem var sonur Dala-Álfs, sem var langömmubarn [[Auður djúpúðga|Auðar djúpúðgu]]. Húnbogi virðist hafa verið friðsemdarmaður og dregst að minnsta kosti ekki inn í svæsnar illdeilur [[Hafliði Másson|Hafliða Mássonar]] og Þorgils Oddasonar, nema hvað þess er getið að hann, Þórður Gilsson faðir [[Hvamm-Sturla|Hvamm-Sturlu]] og aðrir heiðarlegir menn hafi reynt að hafa meðalgöngu þegar Hafliði kom í Dali [[1120]] að heyja [[féránsdómur|féránsdóm]] eftir Þorgils. Kona Húnboga var Yngveldur Hauksdóttir og sonur þeirra [[Snorri Húnbogason]] [[lögsögumaður]] á Skarði. == Heimild == * {{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2195216|titill=Elzta óðal á Íslandi. Lögberg, 5. ágúst 1926.}} [[Flokkur:Dalasýsla]] [[Flokkur:Skarðverjar]] 3skl70gojcpat8md18vrbk0xevdfu8y 0 80839 1959395 1715085 2026-04-09T22:22:02Z Akigka 183 1959395 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Þríbrotar | fossil_range = Ár[[kambríum]]<ref name="lieberman02">{{Citation |last=B. S. |first=Lieberman |title=Phylogenetic analysis of some basal early Cambrian trilobites, the biogeographic origins of the eutrilobita, and the timing of the Cambrian radiation |journal=[[Journal of Paleontology]] |volume=76 |edition=4 |pages=692–708 |year=2002 |doi=10.1666/0022-3360(2002)076<0692:PAOSBE>2.0.CO;2 |issue=4}}</ref><ref name=Fortey00a>{{citation|title=Trilobite!: Eyewitness to Evolution|first=Richard|last=Fortey|author-link=Richard Fortey |year=2000|isbn=978-0-00-257012-1|publisher=HarperCollins|location=London}}</ref> – [[permtímabilið|síðperm]] | image = Trilobita_Diversity.png | image_caption = Nokkrar tegundir þríbrota. | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | phylum = [[Liðdýr]] (''Arthropoda'') | unranked = †''[[Artiopoda]]'' | subphylum = ''Trilobitomorpha'' | classis = Trilobita | taxon = Trilobita | authority = [[Johann Ernst Immanuel Walch|Walch]], 1771<ref name=Kihm&St.John07> {{Cite book|author1=Robert Kihm |author2=James St. John |chapter=Walch's trilobite research&nbsp;– A translation of his 1771 trilobite chapter |editor=Donald G. Mikulic |editor2=Ed Landing |editor3=Joanne Kluessendorf |title=Fabulous fossils – 300 years of worldwide research on trilobites |journal=New York State Museum Bulletin |volume=507 |pages=115–140 |publisher=University of the State of New York |year=2007 |chapter-url=http://www.nysm.nysed.gov/staffpubs/docs/16439.pdf |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140714172533/http://www.nysm.nysed.gov/staffpubs/docs/16439.pdf |archivedate=2014-07-14 }}</ref> |subdivision_ranks = Ættbálkar |subdivision = *[[Agnostida]] *[[Asaphida]] *[[Corynexochida]] *[[Harpetida]] *[[Nectaspida]] *[[Redlichiida]] *[[Lichida]] *[[Odontopleurida]] *[[Phacopida]] *[[Proetida]] *[[Ptychopariida]] }} '''Þríbrotar''' ([[fræðiheiti]] ''Trilobita'') eru [[aldauða]] hópur [[sjávarliðdýr]]a, sem finnast sem [[Steingervingur|steingervingar]] í [[sjávarset]]i frá [[fornlífsöld]]. Þríbrotar eru einkennisdýr [[Kambríumtímabilið|kambríumtímabilsins]]. == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Steingervingar]] [[Flokkur:Liðdýr]] {{Stubbur|líffræði}} qh4y71wfv22ulrttger0jrzbtx6v823 0 88054 1959364 1788879 2026-04-09T16:28:20Z TKSnaevarr 53243 1959364 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Bundesarchiv Bild 183-U0205-502, Max von Laue.jpg|thumb|Max von Laue 1929]] '''Max von Laue''' ([[9. október]] [[1879]] í [[Koblenz]] – [[24. apríl]] [[1960]] í [[Berlín]]) var þýskur eðlisfræðingur og [[Nóbelsverðlaun í eðlisfræði|Nóbelsverðlaunahafi í eðlisfræði]]. == Æviágrip == Max von Laue fæddist í þýsku borginni Koblenz 1879, en nam eðlisfræði í háskólunum í [[Strassborg]], [[Göttingen]], [[München]] og loks Berlín. Í Berlín var lærimeistari hans [[Max Planck]]. Strax að námi loknu [[1905]] gerðist von Laue aðstoðarmaður Plancks. Eitt höfuðverkefna von Laues var [[Afstæðiskenningin|afstæðiskenning]] [[Albert Einstein|Einsteins]], sem þá var nýkomin út. Með notkun á afstæðiskenningunni tókst von Laue að skýra Fizeau-tilraunina [[1907]]. Árið [[1909]] starfaði von Laue í háskólanum í München. Þar gaf hann út fleiri rannsóknarniðurstöður en einnig gaf hann út fyrstu kennslubókina um afstæðiskenninguna. [[1912]] var hann einn þriggja vísindamanna sem uppgötvaði bogadregna röntgengeisla. Einnig uppgötvaði hann teningslaga strúktúr á kristöllum. Fyrir þá vinnu hlaut hann Nóbelsverðlaunin í eðlisfræði [[1914]]. [[1919]] sneri hann aftur til Berlínar, þar sem hann starfaði bæði í háskólanum og við Kaiser Wilhelm stofnunina í eðlisfræði, en á síðarnefnda vettvangnum var hann oftar en ekki staðgengill Alberts Einsteins. Þegar [[Nasismi|nasistar]] komust til valda flúði Einstein til [[Bandaríkin|Bandaríkjanna]], en von Laue varði hann í orði og ritum. Hann tók einnig afstöðu gegn hinni ‚þýsku eðlisfræði‘ sem nasistar voru iðnir við að nota í stríðsrekstri sínum. Max von Laue var einn þeirra þýsku vísindamanna sem Bretar fluttu til Farm Hall í [[England]]i, ásamt mönnum eins og [[Otto Hahn]] og [[Werner Heisenberg]]. Eftir stríð varð von Laue heiðursdoktor við háskólann í Göttingen og átti stóran þátt í myndun yfirstofnunar þýskra eðlisfræðifélaga. [[1953]] var hann einnig gerður að heiðursdoktor við háskólann í Berlín. [[1957]] var hann einn þeirra vísindamanna sem skrifuðu undir áskorunarskjal þess efnis að [[Þýskaland]] ætti að vera [[kjarnorkuvopn]]alaust land en nota [[Kjarnorka|kjarnorku]] í friðsamlegum tilgangi. Max von Laue lést 24. apríl 1960 í bílslysi. Hann hvílir í Göttingen. == Heimildir == {{wpheimild|tungumál=de|titill=Max von Laue|mánuðurskoðað=júní|árskoðað=2010}} {{commonscat}} {{fde|1879|1960|Laue, Max von}} {{Nóbelsverðlaun í eðlisfræði}} {{DEFAULTSORT:Laue, Max von}} [[Flokkur:Þýskir eðlisfræðingar|Laue, Max von]] [[Flokkur:Nóbelsverðlaunahafar í eðlisfræði]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] qyn7d5bkumx2p7mto8kboxvzj2qv0s4 0 88390 1959392 1808986 2026-04-09T22:11:21Z Akigka 183 1959392 wikitext text/x-wiki '''Hreppsnefnd Holtshrepps''' var lýðræðislegur vettvangur kjörinna fulltrúa íbúa [[Holtshreppur|Holtshreppi]]. Hreppsnefnd bar ábyrgð því að framfylgja þeim málefnum sem ríkið fól sveitarstjórnum. == 1986 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1986|hreppsnefndarrkosningunum 14. júní 1986]]<ref>{{vefheimild|url= http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2675942&issId=207422&lang=is|titill=Dagur 16. júní 1986, bls 16}}</ref>. Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd: {| class="wikitable" |- ! Hreppsnefndarfulltrúi |- | Ríkharður Jónsson || 35 |- | Reynir Pálsson || 30 |- | Heiðar Albertsson || 29 |- | Kristinn Hermannsson || 26 |- | Guðrún Heladóttir á Helgastöðum || 14 |- ! align="right" | Auðir og ógildir | 2 || 4,7 |- ! align="right" | Á kjörskrá | 62 | |- ! align="right" | Greidd atkvæði | 43 | 69,4 |} == 1982 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1982|hreppsnefndarrkosningunum 26. júní 1982]]<ref>{{vefheimild|url= http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=4014861&issId=278641&lang=is|titill=Tíminn 30. júní 1982, bls. 6}}</ref>. Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd: {| class="wikitable" |- ! Hreppsnefndarfulltrúi |- | Gunnar Reynir Pálsson || 31 |- | Haukur Ástvaldsson || 30 |- | Ríkharður Jónsson || 27 |- | Kristinn Hermannsson || 16 |- | Heiðar Albertsson || 15 |} == 1966 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1966|hreppsnefndarrkosningunum 1966]]<ref>{{vefheimild|url= http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=113185&pageId=1376372&lang=is|titill=Morgunblaðið 29. júní 1966, bls. 2}}</ref>. Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd: {| class="wikitable" |- ! Hreppsnefndarfulltrúi |- | Sveinn Þorsteinsson |- | Benedikt Stefánsson |- | Ríkharður Jónsson |- | Steingrímur Þorsteinsson |- | Pétur Guðmundsson á Hraunum |- ! align="right" | Auðir og ógildir | 0 | 0,0 |- ! align="right" | Á kjörskrá | 78 | |- ! align="right" | Greidd atkvæði | 31 | 39,7 |} == 1962 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1962|hreppsnefndarkosningunum 24. júní 1962]]<ref>{{vefheimild|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=111949&pageId=1344055&lang=is|titill=Morgunblaðið, 29. júní 1962, bls 22}}</ref> Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd: {| class="wikitable" |- ! Hreppsnefndarfulltrúi |- | Sveinn Þorsteinsson |- | Jón Gunnlaugsson |- | Ríkharður Jónsson |- | Steingrímur Þorsteinsson |- | Alfreð Jónsson |} == 1958 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1958|hreppsnefndarrkosningunum 1958]]<ref>{{vefheimild|url= http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=110674&pageId=1316772&lang=is|titill=Morgunblaðið 3. júlí 1958, bls. 2}}</ref>. Í þessum kosningum var minnsta kjörsókn á landinu í Holtshreppi, 23,8%.<ref>{{vefheimild|url= http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=217407&pageId=2795995&lang=is|titill=Þjóðviljinn 27. maí 1962, bls. 4}}</ref>. Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd: {| class="wikitable" |- ! Hreppsnefndarfulltrúi |- | Jón Gunnlaugsson |- | Steingrímur Þorsteinsson |- | Sveinn Jónsson |- | Ríkharður Jónsson |- | Jón Guðvarðarson |- ! align="right" | Kjörsókn | 23,8 |} == 1954 == Úrslit úr [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 1954|hreppsnefndarrkosningunum 1954]]<ref>{{vefheimild|url= http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=59563&pageId=1021172&lang=is|titill=Tíminn 14. júlí 1954, bls. 7}}</ref>. Eftirfarandi fulltrúar skipuðu hreppsnefnd: {| class="wikitable" |- ! Hreppsnefndarfulltrúi |- | Jón Gunnlaugsson |- | Alfreð Jónsson |- | Steingrímur Þorsteinsson |- | Sveinn Þorsteinsson |- | H. Guðmundsson á Þrasastöðum |} == Heimildir == {{reflist}} [[Flokkur:Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi|Holtshreppur H]] t9nmyub4i9lj8ui3jgjrcki0e3gliuj 1 88821 1959342 1926657 2026-04-09T16:05:08Z Gurkubondinn 11672 enwiki draft 1959342 wikitext text/x-wiki Ætti ekki að færa þetta yfir á Leifur Muller? Leifur hætti sjálfur að nota ü í nafni sínu eftir að hann kom heim úr fangabúðunum því að hann vildi alls ekki að fólk héldi að nafnið væri þýskt og skrifaði sig ævinlega Muller þaðan í frá, og það gera börn hans líka.--[[Notandi:Navaro|Navaro]] 16. júlí 2010 kl. 13:07 (UTC) == Nýjar viðbætur, fjarlægja? == Þetta er svo illa skrifað að mér er næst að fjarlægja þetta... Hm? [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. janúar 2024 kl. 16:20 (UTC) :Seint svar, en ég sé enga ástæðu til að fjarlægja þetta. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 23. mars 2024 kl. 00:45 (UTC) ::Ég hef verið að safna upplýsingum um m.a. Leif og var að skoða breytingarsöguna á greininni. Mér finnst þetta alveg þokkalega skrifað, og eftir egin minni þá sýndist mér þetta vera rétt. Það vantaði þó heimilid fyrir flestum af þessum skrifum, en mér minnir að þetta komi allt fram í ''Í fangabúðum nasista'' eftir Leif. Væri ekki allt í lagi að setja aftur [[Special:Diff/1845904|Diff/1845904]] og [[Special:Diff/1845906|Diff/1845906]] breytingarnar, ef ég bæti við heimildum síðar? Hef ætlað mér að útvíkka þessa grein, myndi vera ágætis hvatning til að koma því í verk og þetta er ágætis upphafspunktur. [[Notandi:Gurkubondinn|Gurkubondinn]] ([[Notandaspjall:Gurkubondinn|spjall]]) 20. ágúst 2025 kl. 12:59 (UTC) :::Búinn að setja aftur breytingarnar. Lagfærði textan aðeins og leiðrétti atriði eins og ártöl sem voru ekki alveg rétt. Bætti líka við nokkrum heimildum og vitnaði betur í þær. Verkinu er ekki lokið, ég mun halda áfram með þetta seinna. {{Ping|TKSnaevarr|Berserkur|c=og}} þið megið endilega kíkja á breytingarnar sem ég gerði og láta mig vita hvort það sé eitthvað sem mætti betur fara eða hvort ég hafi gert eitthvað vitlaust. [[Notandi:Gurkubondinn|Gurkubondinn]] ([[Notandaspjall:Gurkubondinn|spjall]]) 20. ágúst 2025 kl. 15:07 (UTC) :Notandinn má eyða eigin efni, ef hann vill, sbr. A8 í [[Wikipedia:Viðmið um eyðingu greina]]. Það eru einstaka (færri en 5) stafsetningavillur og skrítið orðalag, en efnið sjálft er fínt, ekki að það skipti máli. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 23. mars 2024 kl. 07:40 (UTC) :: Lagaði málfar að einhverju leyti. Lítur ágætlega út. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 20. ágúst 2025 kl. 17:22 (UTC) ==Draft á enwiki== Ég er loksins byrjaður að vinna í [[:en:Draft:Leifur Muller]] fyrir enwiki. Mun m.a. nota bókina ''Berlínarblús'' sem heimild, og bæta við hér á iswiki jafnhliða vinnuni á enwiki. <span class="nowrap"> --[[User:Gurkubondinn|G<small>urkubondinn</small>]] <small>([[User talk:Gurkubondinn|spjall]])</small></span> 9. apríl 2026 kl. 16:05 (UTC) q7o54g9rxvg50p5uv1rc66u8n3dtpog 1959440 1959342 2026-04-10T09:09:34Z Gurkubondinn 11672 Titill fyrir gamlan þráð 1959440 wikitext text/x-wiki == Nafn á greininni == Ætti ekki að færa þetta yfir á Leifur Muller? Leifur hætti sjálfur að nota ü í nafni sínu eftir að hann kom heim úr fangabúðunum því að hann vildi alls ekki að fólk héldi að nafnið væri þýskt og skrifaði sig ævinlega Muller þaðan í frá, og það gera börn hans líka.--[[Notandi:Navaro|Navaro]] 16. júlí 2010 kl. 13:07 (UTC) == Nýjar viðbætur, fjarlægja? == Þetta er svo illa skrifað að mér er næst að fjarlægja þetta... Hm? [[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 24. janúar 2024 kl. 16:20 (UTC) :Seint svar, en ég sé enga ástæðu til að fjarlægja þetta. [[Notandi:TKSnaevarr|TKSnaevarr]] ([[Notandaspjall:TKSnaevarr|spjall]]) 23. mars 2024 kl. 00:45 (UTC) ::Ég hef verið að safna upplýsingum um m.a. Leif og var að skoða breytingarsöguna á greininni. Mér finnst þetta alveg þokkalega skrifað, og eftir egin minni þá sýndist mér þetta vera rétt. Það vantaði þó heimilid fyrir flestum af þessum skrifum, en mér minnir að þetta komi allt fram í ''Í fangabúðum nasista'' eftir Leif. Væri ekki allt í lagi að setja aftur [[Special:Diff/1845904|Diff/1845904]] og [[Special:Diff/1845906|Diff/1845906]] breytingarnar, ef ég bæti við heimildum síðar? Hef ætlað mér að útvíkka þessa grein, myndi vera ágætis hvatning til að koma því í verk og þetta er ágætis upphafspunktur. [[Notandi:Gurkubondinn|Gurkubondinn]] ([[Notandaspjall:Gurkubondinn|spjall]]) 20. ágúst 2025 kl. 12:59 (UTC) :::Búinn að setja aftur breytingarnar. Lagfærði textan aðeins og leiðrétti atriði eins og ártöl sem voru ekki alveg rétt. Bætti líka við nokkrum heimildum og vitnaði betur í þær. Verkinu er ekki lokið, ég mun halda áfram með þetta seinna. {{Ping|TKSnaevarr|Berserkur|c=og}} þið megið endilega kíkja á breytingarnar sem ég gerði og láta mig vita hvort það sé eitthvað sem mætti betur fara eða hvort ég hafi gert eitthvað vitlaust. [[Notandi:Gurkubondinn|Gurkubondinn]] ([[Notandaspjall:Gurkubondinn|spjall]]) 20. ágúst 2025 kl. 15:07 (UTC) :Notandinn má eyða eigin efni, ef hann vill, sbr. A8 í [[Wikipedia:Viðmið um eyðingu greina]]. Það eru einstaka (færri en 5) stafsetningavillur og skrítið orðalag, en efnið sjálft er fínt, ekki að það skipti máli. [[Notandi:Snævar|Snævar]] ([[Notandaspjall:Snævar|spjall]]) 23. mars 2024 kl. 07:40 (UTC) :: Lagaði málfar að einhverju leyti. Lítur ágætlega út. --[[Notandi:Berserkur|Berserkur]] ([[Notandaspjall:Berserkur|spjall]]) 20. ágúst 2025 kl. 17:22 (UTC) ==Draft á enwiki== Ég er loksins byrjaður að vinna í [[:en:Draft:Leifur Muller]] fyrir enwiki. Mun m.a. nota bókina ''Berlínarblús'' sem heimild, og bæta við hér á iswiki jafnhliða vinnuni á enwiki. <span class="nowrap"> --[[User:Gurkubondinn|G<small>urkubondinn</small>]] <small>([[User talk:Gurkubondinn|spjall]])</small></span> 9. apríl 2026 kl. 16:05 (UTC) 6en1al9vtrjvggw9on6ixwpsk0ac9hp 0 92637 1959382 1389878 2026-04-09T18:53:05Z ~2026-21817-10 115356 1959382 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Kingdom of Castile Arms.svg|thumb|right|Skjaldarmerki Konungsríkisins Kastilíu.]] '''Konungsríkið Kastilía''' var sjálfstætt ríki á [[Pýreneaskagi|Pýreneaskaga]] á [[miðaldir|miðöldum]] og er nú hluti af [[Spánn|Spáni]]. Nafnið kemur fyrst fram í heimildum um árið [[800]] og er dregið af því að þá var þetta svæði austurhluti konungsríkisins [[Konungsríkið Astúría|Astúríu]] og þar reis fjöldi kastala til að verja landamærin gegn [[Márar|Márum]]. == Greifadæmið Kastilía == Svæðið var þá greifadæmi og fyrsti greifinn sem vitað er um var [[Rodrigo 1. af Kastilíu|Rodrigo]], um 850, og var hann lénsmaður Astúríukonunganna Ordoño 1. og Alfons 3. Eftir daga hans skiptist greifadæmið niður í minni lén en var sameinað að nýju 931 af Fernán Gonzalez greifa, sem gerði uppreisn gegn konungsríkinu [[Konungsríkið León|León]], sem hafði tekið við af Astúríu. Honum tókst að ná fram sjálfstæði og hann og afkomendur hans í karllegg stýrðu greifadæminu næstu öldina. == Jiménez-ætt == En þegar García Sanchez tók við árið [[1017]] var hann barn að aldri og Kastilíumenn samþykktu að gangast undir yfirráð [[Sancho 3. Navarrakonungur|Sanchos 3.]], konungs Navarra, sem kvæntur var systur García. Þegar García var ráðinn af dögum [[1028]] gerði Sancho [[Ferdínand 1. Kastilíukonungur|Ferdínand]], yngri son sinn, að greifa í Kastilíu. Kona hans var [[Sancha af León]], systir [[Bermudo 3., konungur León|Bermudos 3.]] konungs þar. Eftir dauða Sanchos hófu Ferdínand og bróðir hans, [[García Sanchez 3. Navarrakonungur|García Sanchez 3.]], konungur Navarra, stríð við Bermudo og felldu hann. Ferdínand tók þá við völdum í León í nafni konu sinnar og kallaði sig konung León og Kastilíu. Var það í fyrsta sinn sem Kastilía kallaðist konungsríki. Þegar Ferdínand 1. dó [[1065]] skiptu synir hans með sér ríkinu og varð [[Sancho 2. Kastilíukonungur|Sancho 2.]] konungur Kastilíu, [[Alfons 6., konungur León og Kastilíu|Alfons 6.]] konungur León og García konungur [[Konungsríkið Galisía|Galisíu]], en systur þeirra fengu borgir í sinn hlut. Bræðurnir Sancho og Alfons gerðu seinna bandalag gegn García bróður sínum og skiptu Galisíu á milli sín. Varla var því lokið þegar Sancho snerist gegn Alfons og rak hann í útlegð með aðstoð [[El Cid]] og sameinaði ríkin þrjú að nýju. Urraca systir hans veitti meginhluta hers León skjól í borginni [[Zamora]], sem hún réði. Sancho settist um borgina árið [[1072]] en var myrtur meðan á umsátrinu stóð og kastilíski herinn hvarf frá. Alfons 6. sneri þá aftur, settist í hásæti í León að nýju og varð nú einnig konungur Kastilíu og Galisíu. == Búrgundarætt == [[Mynd:506-Castile 1210.png|thumb|left|Ríkin á Pýreneaskaga árið 1210.]] Á valdatíma Alfons 6. jukust samskipti Kastilíumanna við önnur evrópsk konungsríki og hann gifti þrjár dætur sínar frönskum aðalsmönnum. Ein þeirra, [[Urraca Kastilíudrottning|Urraca]], sem gifst hafði [[Raymond af Búrgund]] en var orðin ekkja, settist í hásætið þegar faðir hennar lést og síðan tók sonur hennar, [[Alfons 7. Kastilíukonungur|Alfons 7.]], sem hafði verið krýndur konungur Galisíu árið [[1111]], við ríkjum í Kastilíu og León árið 1126 og hófst þá valdaskeið Búrgundarættar. Hann skipti ríkinu milli sona sinna tveggja og varð [[Sancho 3. Kastilíukonungur|Sancho 3.]] konungur Kastilíu árið 1157 en [[Ferdínand 2., konungur León|Ferdínand 2.]] varð konungur León og Galisíu. Aðskilnaðurinn stóð þó ekki nema hálfa öld, Kastilía, León og Galisía sameinuðust aftur undir stjórn [[Ferdínands 3. Kastilíukonungur|Ferdínands 3.]], sem var sonur [[Berengaría Kastilíudrottning|Berengaríu]] Kastilíudrottningar og [[Alfons 9., konungur León|Alfons 9]]., konungs León, og voru undir einni stjórn eftir það. León og Galisía voru áfram sérstök konungsríki að nafninu til en konungshirðin og miðstöð valdanna var í Kastilíu frá [[1230]]. Á 12. öld var Kastilía ein helsta menningarmiðstöð Evrópu og má rekja það til ársins [[1085]], þegar Kastilíumenn náðu borginni [[Toledo]], einni helstu menningarmiðstöð Mára, á sitt vald og kynntust þar mörgum stórmerkum bókmenntaverkum, fræðiritum og vísindaritum og gátu kynnt sér störf og fræði múslimskra vísindamanna. Þar var fjöldi íslamskra og grískra rita þýddur á latínu á næstu áratugum og fræðimenn komu víða að úr Evrópu til að læra og stunda rannsóknir í Toledo. [[Jakobsvegurinn]], pílagrímaleiðin til [[Santiago de Compostela]] lá líka um Kastilíu og León. Hann var fjölfarinn og því voru samskipti við Evrópu mikil. == Trastámara-ætt == Búrgundarættin er talin ríkja til [[1369]], þegar [[Pétur grimmi Kastilíukonungur|Pétur grimmi]] var drepinn af óskilgetnum hálfbróður sínum, [[Hinrik 1. Kastilíukonungur|Hinrik]], eftir þriggja ára borgarastyrjöld. Hinrik varð þá konungur, hinn fyrsti af [[Trastámara-ætt]], en [[John af Gaunt]], sonur [[Játvarður 3.|Játvarðar 3.]] Englandskonungs, gerði einnig kröfu til ríkis í nafni [[Konstansa af Kastilíu, hertogaynja af Lancaster|Konstönsu]] konu sinnar, sem var dóttir Péturs. Hinrik hélt þó krúnunni og erfðadeilunni lauk [[1388]] þegar [[Hinrik 3. Kastilíukonungur|Hinrik 3.]] sonarsonur hans gekk að eiga [[Katrín af Lancaster|Katrínu af Lancaster]], dóttur Johns og Konstönsu. Trastámara-ætt stýrði Kastilíu 1369-1504, Aragóníu 1369-1516, Navarra 1425-1479 og Napólí 1442-1501. Árið 1469 giftust þau [[Ísabella 1. Kastilíudrottning|Ísabella 1.]] af Kastilíu og [[Ferdínand 2. Aragóníukonungur|Ferdínand 2.]] af Aragóníu og sameinuðust ríkin tvö þegar faðir Ferdínands lést árið [[1479]] og hann erfði ríkið. Þar með má segja að Spánn hafi orðið til og dóttursonur þeirra, [[Karl 5. keisari|Karl 5.]], varð fyrsti eiginlegi konungur Spánar. == Tengt efni == * [[Kastilía]] * [[Listi yfir þjóðhöfðingja Kastilíu]] == Heimild == * {{wpheimild|tungumál = En|titill = Kingdom of Castile|mánuðurskoðað = 10. október|árskoðað = 2010}} [[Flokkur:Fyrrum ríki á Íberíuskaga]] [[Flokkur:Kastilía]] [[Flokkur:Saga Spánar]] mdv15pvcyveqsl9p1ty27laqr11adrt 0 94787 1959328 1390231 2026-04-09T14:44:45Z TKSnaevarr 53243 1959328 wikitext text/x-wiki {{Leikari | nafn = Billy Zane | mynd = Billy Zane Photo Op GalaxyCon Raleigh 2025 (cropped).jpg | mynd_texti = Billy Zane árið 2025. | fæðingarnafn = William George Zane Jr. | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1966|4|15}} | fæðingarstaður = [[Chicago]], [[Illinois]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | þjóðerni = [[Bandaríkin|Bandarískur]] | ár = 1985– | maki = {{gifting|[[Lisa Collins]]|1989|1995|orsök=skildu​}}<br>Candice Neill (2010–2022) | börn = 2 | helstu_hlutverk = <!-- Verðlaun --> | óskarsverðlaun = | emmy-verðlaun = | gg-verðlaun = | bafta-verðlaun = }} '''William George Zane, Jr.''' (fæddur [[24. febrúar]] [[1966]]), betur þekktur sem '''Billy Zane''', er bandarískur leikari, kvikmyndaframleiðandi og leikstjóri. Hann er þekktastur fyrir hlutverk sín sem Cal Hockley í myndinni ''[[Titanic (1997 kvikmynd)|Titanic]]'' frá árinu 1997 og sem ofurhetjan [[Skuggi (myndasögupersóna)|Skuggi]] í [[Skuggi (kvikmynd frá 1996)|samnefndri kvikmynd]] frá 1996. {{Stubbur|æviágrip}} [[Flokkur:Bandarískir kvikmyndaleikstjórar|Zane, Billy]] [[Flokkur:Bandarískir leikarar|Zane, Billy]] {{fe|1966|Zane, Billy}} lyfts6ib7q1a4ttmb9nnyjjqbz2vjyn 0 95735 1959377 1766479 2026-04-09T17:07:45Z Berserkur 10188 Tengill 1959377 wikitext text/x-wiki {{Breiðskífa |Nafn = Þó líði ár og öld |Gerð = T 04 |Tónlistarmaður = Björgvin Halldórsson |Forsíða = T_04_-_Bj%C3%B6rgvin_Halld%C3%B3rsson_-_%C3%9E%C3%B3_l%C3%AD%C3%B0i_%C3%A1r_og_%C3%B6ld_-_A.jpg |Bakhlið = T_04_-_Bj%C3%B6rgvin_Halld%C3%B3rsson_-_%C3%9E%C3%B3_l%C3%AD%C3%B0i_%C3%A1r_og_%C3%B6ld_-_B.jpg |Bakgrunnur = Sky blue |Gefin út = 1971 |Tónlistarstefna = Pop |Lengd = |Útgáfufyrirtæki = Tónaútgáfan |Upptökustjóri = |Gagnrýni = |Síðasta breiðskífa = |Þessi breiðskífa = |Næsta breiðskífa = |}} '''Þó líði ár og öld''' er 33 snúninga LP [[hljómplata]] gefin út af [[Tónaútgáfan|Tónaútgáfunni]] árið 1971. Á henni flytur [[Björgvin Halldórsson]] ellefu dægurlög. Upptaka PYE Recording Studios - Rikisútvarpið Sjónvarpið. Upptöku stjórnuðu: [[Allan Caddy]]. Björgvin Halldórsson og [[Jón Ármannsson]]. Hljóðtæknimenn: [[Allan Florence]], [[Pétur Steingrímsson]] og [[Jón Þ. Hannesson]]. Pressun: Philips. Útlit og ljósmyndir: [[Baldvin Halldórsson]]. Prentun: Kassagerð Reykjavíkur. == Lagalisti == # Þó líði ár og öld - ''Lag - Texti: Brown, B. Galilll, T Sartone — Kristmann Vilhjálmsson'' # Horfðu - ''Lag - Texti: Björgvin Halldórsson'' # Byltingarbál - ''Lag - Texti: Hiller, Simons — Einar Guðmundsson'' # Grát ei vinur - ''Lag - Texti: Scott Davis — Sólrún'' # Börn - ''Lag - Texti: Björgvin Halldórsson - Sigurjón Sighvatsson'' # Ég á þig enn - ''Lag - Texti: Philip Goodhand, Tate, Cokell - Guðmundur Haukur'' # Sjálfum þér - ''Lag - Texti: Chet Powers - Rúnar Júlíusson'' # Hræðslugleði - ''Lag - Texti: K. Reid, . Brooker - Einar Guðmundsson'' # Vinur í raun - ''Lag - Texti: Björgvin Halldórsson - Sigurjón Sighvatsson'' # Ástin sem heillar minn hug - ''Lag - Texti: Roger Cooke, Roger, Greeneway - Pétur Gunnarsson'' # Með þöglu brosi - ''Lag - Texti: Russel, Scott - Jón Gunnarsson'' == Textabrot af bakhlið plötuumslags == {{tilvitnun2|Það sem mér finnst bezt og skemmtilegast við þessa plötu, er hvað hún er mannleg, einlæg og góð. Þannig hefur Björgvin Halldórsson sjálfur reynst mér. Því þykir mér það heiður, að fá að fylgja henni úr hlaði og taka undir þau lífsviðhorf sem hann setur hér fram.|[[Ómar Valdimarsson]]}} [[Mynd:T_04_-_Bj%C3%B6rgvin_Halld%C3%B3rsson_-_Textabla%C3%B0-96p.jpg|thumb|left|Fylgiblað með textum og myndum]] ==Tengill== * [https://timarit.is/page/3712310#page/n2/mode/2up Frétt um útgáfu plötunnar í Tímanum 1971] [[Flokkur:Tónaútgáfan]] [[Flokkur:Hljómplötur gefnar út árið 1971]] 1acws03c5dxe8xj2nd1vm5ggargguus 0 100090 1959449 1957409 2026-04-10T09:50:18Z TKSnaevarr 53243 1959449 wikitext text/x-wiki Á Íslandi eru morð tiltölulega sjaldgæf, rétt rúmlega tvö morð á ári að meðaltali. Tíðnin hérlendis er hundraðfalt lægri en í morðglaðasta ríki heim, [[El Salvador]], um sex sinnum lægri en í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]], og örlitlu lægri en í [[Danmörk]]u.<ref name="UNODC">{{cite web|title=UNODC Statistics Online|url=https://dataunodc.un.org/crime/intentional-homicide-victims|publisher=United Nations Office On Drugs and Crime|accessdate=12 May 2018}}".</ref> == Listi yfir morð á Íslandi == :''Sjá ítarlegri [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969|lista yfir morð frá 1874–1969]], [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999|lista yfir morð frá 1970–1999]], og [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000|lista yfir morð frá 2000]]'' {| class="wikitable" style="max-width: 750px" |+ ! style="min-width: 65px;" |Ár ! style="max-width: 300px;" |Stutt lýsing ! style="min-width: 90px;" |Staðsetning ! style="min-width: 90px;" |Nánari lýsing |- !1692 |Morðið við Gíslakletta. Kona að nafni Ingibjörg Oddsdóttir myrðir eiginmann sinn, Gísla Pétursson. Hafði verið að halda við danska verslunarmanninn Pétur Wibe. Síðan eru Gíslaklettar svo nefndir. |Vestmannaeyjar |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#September 1874|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1874 |Nýfætt barn myrt | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#September 1874|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1877 |Nýfætt barn myrt | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#12. september 1877|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1891 |Kona kæfð og hent í á |[[Norðurland eystra]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#13. september 1891|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1893 |Nýfætt barn myrt |[[Þistilfjörður]], [[Norðurland eystra|Norðurlandi eystra]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#12. janúar 1893|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1893 |Nýfætt barn myrt |[[Egilsstaðir]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#3. júní 1893|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1903 |Barn deyr eftir mikla vanrækslu | [[Vestur-Skaftafellssýsla|Vestur-Skaftafellsýsla]], [[Suðurland]]i |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#Ágúst 1906|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1906 |Nýfætt barn myrt |[[Bíldudalur]], [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#Ágúst 1906|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1913 |Nýfætt barn myrt |[[Furufjörður]], [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#6. ágúst 1913|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Kona byrlar bróður sínum rottueitur |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#1. nóvember 1913|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1929 |Þjófur myrðir húseiganda |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#30. nóvember 1929|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1941 |Tveir bandarískir hermenn skjóta á hóp manna og einn deyr<ref name="morð á 13 ára stúlku">{{vefheimild |höfundur=Alma Ómarsdóttir |titill=Morð á 13 ára stúlku á tímum hernámsins óskráð - RÚV.is |url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-04-09-mord-a-13-ara-stulku-a-timum-hernamsins-oskrad |ritverk=RÚV |dags=9. apríl 2023}}</ref> |[[Hafnarfjörður]] | |- !1942 |Bandarískur hermaður skýtur á bíl sem sinnir ekki stöðvunarmerki og drepur farþega<ref name="morð á 13 ára stúlku" /> |[[Reykjavík]] | |- !1942 |Bandarískur hermaður skýtur 12 ára dreng í höfuðið<ref name="morð á 13 ára stúlku" /> |[[Reykjavík]] | |- !1944 |Bandarískur hermaður ræðst á 13 ára stúlku<ref name="morð á 13 ára stúlku" /> |[[Reykjavík]] | |- !1945 |'''Óupplýst''' morð á prentara sem myrtur var með barefli |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#26. desember 1945|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1947 |Maður ræðst á 2 ára stúlku með hníf í braggahverfi |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#3. maí 1947|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1952 |Maður skýtur eiginkonu sína og síðan sjálfan sig |[[Kópavogur]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#18. júní 1952|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1953 |Maður eitrar fyrir sér og allri fjölskyldu sinni |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#26. febrúar 1953|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Líkamsárás á skemmtanalífinu |[[Keflavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#24. mars 1953|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1957 |Maður skýtur unnustu sína. |[[Hveragerði]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#6. janúar 1957|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1958 |Hnífsárás eftir heimiliserjur | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#1. mars 1958|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1959 |Ölvaður maður brýst inn á elliheimili og kyrkir konu |[[Akranes]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#30. ágúst 1959|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1961 |Maður ber konu sína til dauða |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#1. október 1961|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1963 |'''Óupplýst''' líkamsárás |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#22. júní 1963|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1966 |Maður skýtur kærasta sinnar fyrrverandi og síðan sjálfan sig. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#21. desember 1966|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1967 |Maður stingur fyrrverandi eiginkonu sína með hníf |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#7. janúar 1967|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1968 |'''Óupplýst''' morð á leigubílstjóra sem skotinn var hnakkann í bifreið sinni |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#18. janúar 1968|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður skýtur yfirmann sinn eftir að hafa verið rekinn úr vinnu |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969#9. maí 1968|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1971 |Maður stingur konu sína með hníf |[[Seyðisfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#24. mars 1971|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1973 |Maður skýtur vin sinn með haglabyssu eftir rifrildi |[[Höfn í Hornafirði]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#28. janúar 1973|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður stingur móður sína með hníf |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#26. desember 1973|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="4" |1974 |Maður bundinn og kyrktur |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#4. september 1974|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Hnífsárás |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#25. október 1974|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |'''Óupplýst''' morð eftir slagsmál |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#9. nóvember 1974|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Hnífsárás |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#8. desember 1974|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1975 |Hnífsstunga í kjölfar slagsmála |[[Ólafsvík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#14. maí 1975|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="4" |1976 |Slagsmál milli vina enda með því að annar er kyrktur |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#10. janúar 1976|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Unglingur skýtur mann með riffli |[[Akureyri]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#4. apríl 1976|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Unglingar slá grjóthnullungi í höfuð manns |[[Kópavogur]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#6. júlí 1976|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Innbrotsþjófur slær húsráðenda í höfuðið með kúbeini |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#26. ágúst 1976|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1977 |Líkamsárás á samfanga |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#19. júlí 1977|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður skýtur unnustu sína og gerir tilraun til sjálfsmorðs |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#15. ágúst 1977|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |1978 |Kona ræðst á mann sinn með hníf |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#19. febrúar 1978|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður sviptir sig og konu sína lífi |[[Mosfellssveit]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#29. ágúst 1978|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Unglingur kyrkir vinkonu sína eftir rifrildi |[[Vestfirðir]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#5. september 1978|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1979 |Hnífsárás |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#1. apríl 1979|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður lemur móður sína í höfuðið með kertastjaka |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#3. desember 1979|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1980 |Maður ræðst á tvo skipsfélaga sína með hníf og kastar sjálfum sér síðan í sjóinn. |Úti á sjó |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#7. janúar 1980|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1981 |Kona hellir bensíni yfir mann sinn og kveikir í. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#25. janúar 1981|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður stingur annan með skærum eftir kynferðisárás. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#18. september 1981|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1982 |Maður skýtur [[Frakkland|franska]] konu sem hafði fengið far hjá honum eftir að rifrildi braust út |[[Skeiðarársandur]], [[Austurland|Suðausturlandi]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#16. ágúst 1982|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1983 |Hnífsárás í nýárspartíi |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#1. janúar 1983|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1985 |Maður brenndur inni |[[Kópavogur]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#15. mars 1985|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Hnífsárás í kjölfar slagsmála |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#September 1985|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="4" |1988 |Maður kyrkir eiginkonu sína |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#10. janúar 1988|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður skýtur konu sína og síðan sjálfan sig |[[Keflavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#21. febrúar 1988|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður kyrkir konu eftir dansleik. |[[Kópavogur]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#3. september 1988|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður í geðrofi af völdum [[ofskynjunarlyf]]sins [[LSD]] ræðst á annan með hníf. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#15. nóvember 1988|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1989 |Ungum dreng drekkt í á. Gerandinn var 12 ára og drekkti öðrum næsta ár. |[[Akureyri]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#5. júní 1989|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1990 |Ræningjar ráðast á afgreiðslumann á bensínstöð |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#25. apríl 1990|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Ungum dreng drekkt í á. Gerandinn var 12 ára og hafði drekkt öðrum árið áður. |[[Akureyri]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#2. maí 1990|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |1991 |Maður ræðst á konu, bæði voru þau á meðferðarheimili fyrir þroskahamlaða. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#14. febrúar 1991|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Hnífsárás á heimili |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#17. febrúar 1991|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Grunnskólanemar ræna mann og veita honum höfuðáverka |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#3. mars 1991|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1992 |Heimiliserjur |[[Vestmannaeyjar]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#11. janúar 1992|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1993 |Dæmdur morðingi stingur mann með hníf |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#22. ágúst 1993|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1995 |Drengur ekur á hjólreiðamann sem hafði átt barn með móður hans. |[[Hafnarfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#13. maí 1995|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !1996 |Maður skýtur annan með haglabyssu. Sá myrti átti að hafa misnotað morðingjann kynferðislega á unglingsárum hans. |[[Hafnarfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#29. desember 1996|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |1997 |Drengur ræðst á stjúpföður sinn með hníf á nýársnótt. |[[Sandgerði]], [[Reykjanesskagi|Reykjanesskaga]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#1. janúar 1997|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Slagsmál á nektarstað |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#13. maí 1997|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Tvíburabræður ræna manni og veita honum höfuðhögg |[[Heiðmörk]], nærri [[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#2. október 1997|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |1999 |Hnífsárás |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#14. júní 1999|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Þjófur brýst inn til gamallar konu og stingur hana með hníf |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999#3. desember 1999|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="5" |2000 |Maður skýtur föður sinn með riffli, mögulega af slysni. | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#18. mars 2000|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Kona stungin ítrekað með hníf | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#15. apríl 2000|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Konu hrint fram af svölum á 10. hæð í blokk |[[Kópavogur]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#27. maí 2000|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Kona kyrkir vin sinn í veislu |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#23. júlí 2000|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður sleginn í höfuð með hamri | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#8. nóvember 2000|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !2001 |Maður stunginn ítrekað með hníf, laminn með kylfu, og kæfður með plastpoka. Morðinginn taldi að verið væri að veitast að sér kynferðislega. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#27. október 2001|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="5" |2002 |Maður undir áhrifum fíkniefna ræðst á annan með kjötexi án ástæðu. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#18. febrúar 2002|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Kona stingur mann sinn eftir að hann barði hana. | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#6. mars 2002|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Kona kyrkir níu ára dóttur sína |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Líkamsárás á næturlífinu |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#25. maí 2002|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Hnífsárás á heimili |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#26. september 2002|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="5" |2004 |Móðir stingur unga dóttur sína með hníf. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#31. maí 2004|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður myrðir sína fyrrverandi með kúbeini og losar sig við líkið úti í hrauni. | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#4. júlí 2004|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Kyrking |[[Kópavogur]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#1. nóvember 2004|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Líkamsárás |[[Keflavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#13. nóvember 2004|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Líkamsárás á veitingastað |[[Mosfellsbær]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#12. desember 2004|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |2005 |Hnífsárás í veislu |[[Kópavogur]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#15. maí 2005|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Hnífsárás | [[Keflavíkurstöðin|Herstöðin í Keflavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#14. ágúst 2005|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Uppdópaður maður veitist að félaga sínum með hníf |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#20. ágúst 2005|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |2007 |Maður skotinn með riffli. Morðinginn svipti sig svo lífi. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#29. júlí 2007|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Höfuðáverkar | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#7. október 2007|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !2009 |Höfuðáverkar |[[Hafnarfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#17. ágúst 2009|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |2010 |Tilefnislaus líkamsárás. |[[Reykjanesbær]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#8. maí 2010|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður brýst inn til forstjóra sælgætisverksmiðju og ræðst á hann með hníf. Maðurinn hafði áður birt myndband af ástarjátningu sinni til kærustu forstjórans. |[[Hafnarfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#15. ágúst 2010|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður gengur í skrokk á föður sínum. | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#14. nóvember 2010|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |2011 |Maður kyrkir kærustu sína |[[Heiðmörk]], nærri [[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#12. maí 2011|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Móðir kyrkir nýfætt barn sitt og sker í andlit þess |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#2. júlí 2011|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður stunginn til bana á veitingastað |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#14. júlí 2011|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !2012 |Maður stingur unnustu sína með hníf |[[Hafnarfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#3. febrúar 2012|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |2013 |Maður hristir ungt barn sitt harkalega. | |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#17. mars 2013|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Hnífsárás á heimili |[[Egilsstaðir]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#7. maí 2013|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Lögregla skýtur geðveilan mann á heimili sínu sem hafði skotið á móti þeim |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#2. desember 2013|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !2014 |Maður kyrkir eiginkonu sína |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#27. september 2014|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |2015 |Kona stingur sambýlismann sinn með hníf |[[Hafnarfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#14. febrúar 2015|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Kyrking |[[Akranes]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#2. október 2015|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Morð í búsetukjarna fyrir geðfatlaða |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#október 2015|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- !2016 |Maður skýtur konu sína og síðan sjálfan sig |[[Akranes]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#13. apríl 2016|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="4" |2017 | [[Grænland|Grænlenskur]] sjómaður tekur stúlku upp í bíl sinn niðri í [[Miðborg Reykjavíkur|miðbæ Reykjavíkur]] og kastar henni út í sjó á [[Suðurland]]i. |[[Suðurland]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#14. janúar 2017|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Líkamsárás í Mosfellsdal |Nágrenni [[Reykjavík]]ur |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#7. júní 2017|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður slær konu með glerflöskum og slökkvitæki vegna öfundar |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#21. september 2017|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Hnífsárás um nótt. Ungur [[Albanía|albanskur]] maður myrtur. |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#3. desember 2017|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |2018 |Maður ræðst á bróður sinn |[[Suðurland]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#31. mars 2018|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Tveir látast í eldsvoða eftir að kveikt er í pítsukassa |[[Suðurland]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#31. október 2018|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="1" |2019 |Manni hrint af svölum |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#Desember 2019|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |2020 |Kona fannst látin á heimili sínu. Grunur um saknæmt athæfi kom fram í krufningu |[[Sandgerði]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#28. mars 2020|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Sonur réðst á móður og stjúpföður með hníf |[[Hafnarfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#6. apríl 2020|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Þrír létust í eldsvoða eftir að kveikt var í húsi á Bræðraborgarstíg |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#25. júni 2020|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="2" |2021 |Maður skotinn til bana fyrir utan heimili hans í austurbænum |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#13. febrúar 2021|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður lést eftir líkamsárás í Kópavogi |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#13. febrúar 2021|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |2022 |Maður finnst látinn fyrir framan heimili sitt |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#4. júní 2022|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Kona myrt á heimili sínu, árásaraðili deyr á staðnum |[[Blönduós]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#21. ágúst 2022|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður stunginn til bana í heimahúsi |[[Ólafsfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#3. október 2022|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="4" |2023 |Maður stunginn til bana á bílastæði í Hafnarfirði |[[Hafnarfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#20. apríl 2023|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Konu ráðinn bani í heimahúsi |[[Selfoss]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#27. apríl 2023|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður stunginn til bana í Hafnarfirði |[[Hafnarfjörður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#17. júni 2023|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður lést í heimahúsi eftir líkamsárás |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#21. september 2023|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="7" |2024 |Móðir banar barni |[[Kópavogur]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#31. janúar 2024|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Manni banað í sumarhúsi |[[Kiðjaberg]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#20. apríl 2024|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Kona myrt af manni sínum |[[Akureyri]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#22. apríl 2024|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Hjón fundust látin á heimili sínu |[[Neskaupstaður]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#22. ágúst 2024|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Stúlka lést eftir hnífaárás |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#24. ágúst 2024|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Faðir banar barni |[[Krýsuvík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#15. september 2024|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Sonur banar móður |[[Krýsuvík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#24. október 2024|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- ! rowspan="3" |2025 |Maður lést eftir frelsissviptingu og fjárkúgun |[[Grafarvogur]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#11. mars 2025|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Maður fannst látinn í heimahúsi |[[Garðabær]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#11. apríl 2025|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- |Feðgin fundust látin á Edition hótelinu |[[Reykjavík]] |[[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000#14. júní 2025|<nowiki>[</nowiki>Lesa meira<nowiki>]</nowiki>]] |- | | |} == Eini raðmorðingi Íslandssögunnar == [[Axlar-Björn]], eða Björn Pétursson, (um 1555–1596) er eini Íslendingurinn sem vitað er til að hafi gerst sekur um raðmorð. Sagan segir að móður hans hafi þyrst í blóð á meðan hún gekk með Björn, og hafi faðir Björns gefið henni blóð úr sér að drekka. Ungur var hann sendur í vist hjá Ormi Þorleifssyni ríka að Knerri, en þar dysjaði hann fyrsta fórnarlamb sitt í flórnum í fjósinu. Er hann náðist árið 1596 játaði hann á sig 18 morð, en ekki er þó hægt að staðfesta þá tölu. Eftir fyrsta fórnarlambið myrti Björn aðallega ferðamenn og farandverkamenn sem áttu leið hjá landi hans, Öxl við Búðavík á Snæfellsnesi. Þeim fórnarlömbum sökkti hann í Íglutjörn fyrir neðan túnið á bænum. Kona og þrjú börn hennar höfðu beðið um gistingu hjá Birni en Björn lokkaði börnin til sín eitt í einu og drap. Móðir þeirra komst undan og gat sagt frá því sem hún varð vitni að. Eftir að upp komst um Björn var hann '''dæmdur til dauða''' á Laugarbrekkuþingi. Hann var tekinn af lífi á Laugarbrekku. Björn var festur niður og útlimir hans brotnir með trésleggjum, en það tók afar langan tíma. Eftir að búið var að mölbrjóta útlimi hans var hann afhöfðaður og síðan var líkami hans bútaður niður og einstakir partar stjaksettir, meðal annars höfuð hans. Kynfærum hans var fleygt í fang konu hans, Steinunnar/Þórdísar (''heimildum ber ekki saman um nafn hennar''), sem var látin fylgjast með aftöku bónda síns. Hún var hýdd fyrir glæpi sína. Ekki finnst annar eins morðingi í sögum Íslendinga og er Axlar-Björn því bæði sérstaklega óhugnanlegur og einstakur.<ref>[https://www.snerpa.is/net/thjod/axlarbj.htm Axlar-Björn] [http://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_oxl_axlar_bjorn.htm Axlar-Björn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328075431/http://www.nat.is/travelguide/ahugav_st_oxl_axlar_bjorn.htm |date=2013-03-28 }} [https://www.visindavefur.is/svar.php?id=1987 Hver var Axlar-Björn?]</ref> == Afbrotatölfræði lögreglunnar == Samkvæmt tölfræði lögreglu voru 40 morð framin á árunum 2001 - 2022. Það eru rétt tæp tvö morð á ári að meðaltali, 75% voru framin á höfuðborgarsvæðinu.<ref>{{Cite web|url=https://app.powerbi.com/view?r=eyJrIjoiZWU2YjllZjItMWQ5NC00YjExLWE0YWItODk0NTFjMDIxOTUxIiwidCI6IjUwOTQ4NGE4LWMwZmYtNDk2MC1iNWRhLTNiZGI3NWU5ODQ2MCIsImMiOjl9|title=Power BI Report|website=app.powerbi.com|access-date=2025-06-26}}</ref> Árin 1998, 2003, 2006 og 2008 voru ekki framin nein morð hér á landi.<ref>[http://logreglan.is/upload/files/rls_afbrot11.html Afbrotatölfræði 2011]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> Árið 2024 voru 8 manndráp á Íslandi, þau hafa aldrei verið fleiri á einu ári.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/425595|title=Aldrei fleiri manndráp: „Eitthvað að gerast í íslensku samfélagi“ - RÚV.is|last=Sigurþórsdóttir|first=Sunna Karen|date=2024-10-24|website=RÚV|access-date=2025-06-26}}</ref> Á árunum 1999 - 2023 létust 21 kona og 33 karlmenn vegna manndrápa, þegar skoðað var tengsl milli þolenda og gerenda voru það makar eða fyrrum makar sem myrtu 40% kvennanna. Algengasta verknaðaraðferð var eggvopn í 39% tilfella þar á eftir kyrking eða köfnun í 25% tilfella. <ref>{{Cite web|url=https://www.logreglan.is/alls-hefur-21-kona-latist-vegna-manndraps-a-sidustu-25-arum/|title=Alls hefur 21 kona látist vegna manndráps á síðustu 25 árum|date=2024-11-25|website=Lögreglan|language=is|access-date=2025-06-26|archive-date=2025-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20250425195017/https://www.logreglan.is/alls-hefur-21-kona-latist-vegna-manndraps-a-sidustu-25-arum/|url-status=dead}}</ref> == Refsiþyngd == Yfirleitt eru morðdómar 16 ár. Þyngstu dómar sem fallið hafa í morðmáli á Íslandi eru á bilinu 17-20 ára fangelsi, það eru 8 dæmi um dóma á því bili, oftast eru hegningaraukar vegna annarra brota, til dæmis fíkniefnalagabrota sem leiða til lengri dóma.<ref>[https://www.ruv.is/frett/thomas-daemdur-i-nitjan-ara-fangelsi Thomas dæmdur í nítján ára fangelsi] Vísir, skoðað 29. sept, 2017.</ref> [[Héraðsdómar Íslands|Héraðsdómur]] Reykjavíkur og Sakadómur Reykjavíkur hafa dæmt fólki í lífstíðarfangelsi eins og [https://www.althingi.is/lagas/nuna/1940019.html almenn hegningarlög] heimila. == Sjá einnig == * [[Mannshvörf á Íslandi]] == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Listar tengdir Íslandi]] [[Flokkur:Morð á Íslandi| ]] a6mjaelh48j29oi6l92ocodu647xmhk 14 100263 1959457 1084873 2026-04-10T09:56:05Z TKSnaevarr 53243 1959457 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Glæpir eftir löndum|Portúgal]] 48xuiwgvnl9ahj1v8fjj8lc0kc148kk 0 103603 1959305 1950991 2026-04-09T12:39:10Z TKSnaevarr 53243 1959305 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | nafn = Fangaeyjan | upprunalegt heiti = Shutter Island | director = [[Martin Scorsese]] | producer = {{Plainlist| * [[Mike Medavoy]] * Arnold W. Messer * [[Bradley J. Fischer (framleiðandi)|Bradley J. Fischer]] * Martin Scorsese }} | screenplay = [[Laeta Kalogridis]] | based_on = ''[[Shutter Island]]'' eftir [[Dennis Lehane]] | starring = {{Plainlist| * [[Leonardo DiCaprio]] * [[Mark Ruffalo]] * [[Ben Kingsley]] * [[Michelle Williams (leikkona)|Michelle Williams]] * [[Emily Mortimer]] * [[Patricia Clarkson]] * [[Max von Sydow]] }} | cinematography = [[Robert Richardson (kvikmyndatökumaður)|Robert Richardson]] | editing = [[Thelma Schoonmaker]] | studio = {{Plainlist| * [[Paramount Pictures]]<ref>{{cite web |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/66592 | title=AFI Catalog - Shutter Island | publisher=[[American Film Institute]] | access-date=1 January 2025}}</ref> * [[Phoenix Pictures]] * [[Sikelia Productions]] * [[Appian Way Productions]] }} | distributor = Paramount Pictures | released = {{Film date|2010|02|13|[[Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Berlín|Berlín]]|2010|02|19|Bandaríkin}} | runtime = 139 mínútur | country = Bandaríkin | language = Enska | budget = $80 milljónir<ref>{{cite web |url=http://www.darkhorizons.com/films/216/Shutter-Island |title=Films &#124; Shutter Island |website=DarkHorizons.com |access-date=February 18, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151129000223/http://www.darkhorizons.com/films/216/Shutter-Island/ |archive-date=November 29, 2015 |url-status=dead }}</ref> | gross = $294,8 milljónir<ref name="BoxOfficeMojo">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt1130884/ |title=Shutter Island (2010) |work=[[Box Office Mojo]] |access-date=December 26, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714080224/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=shutterisland.htm |archive-date=July 14, 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://m.the-numbers.com/movie/Shutter-Island |title=Shutter Island (2010) - Financial Information |work=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |access-date=December 26, 2020 |archive-date=February 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214051604/https://m.the-numbers.com/movie/Shutter-Island |url-status=live }}</ref> }} '''''Fangaeyjan''''' (enska: ''Shutter Island'') er [[sálfræðitryllir]], sem kom út árið [[2010]] og er byggður á samnefndri bók eftir [[Dennis Lehane]] frá árinu [[2003]]. [[Martin Scorsese]] leikstýrði og [[Leonardo DiCaprio]] fer með aðalhlutverkið. Í myndinni alríkislögreglumaðurinn Edward „Teddy“ Daniels sem rannsakar geðsjúkrahús á eyjunni sem nafn myndarinnar vísar í. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd}} [[Flokkur:Paramount Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 2010]] [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Martins Scorsese]] m7k3zd6rmm8od0nm1rlb1kuhcfa0iqk 1959306 1959305 2026-04-09T12:39:35Z TKSnaevarr 53243 1959306 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | nafn = Fangaeyjan | upprunalegt heiti = Shutter Island | director = [[Martin Scorsese]] | producer = {{Plainlist| * [[Mike Medavoy]] * Arnold W. Messer * [[Bradley J. Fischer (framleiðandi)|Bradley J. Fischer]] * Martin Scorsese }} | screenplay = [[Laeta Kalogridis]] | based_on = ''[[Shutter Island]]'' eftir [[Dennis Lehane]] | starring = {{Plainlist| * [[Leonardo DiCaprio]] * [[Mark Ruffalo]] * [[Ben Kingsley]] * [[Michelle Williams (leikkona)|Michelle Williams]] * [[Emily Mortimer]] * [[Patricia Clarkson]] * [[Max von Sydow]] }} | cinematography = [[Robert Richardson (kvikmyndatökumaður)|Robert Richardson]] | editing = [[Thelma Schoonmaker]] | studio = {{Plainlist| * [[Paramount Pictures]]<ref>{{cite web |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/66592 | title=AFI Catalog - Shutter Island | publisher=[[American Film Institute]] | access-date=1 January 2025}}</ref> * [[Phoenix Pictures]] * [[Sikelia Productions]] * [[Appian Way Productions]] }} | distributor = Paramount Pictures | released = {{Film date|2010|02|13|[[Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Berlín|Berlín]]|2010|02|19|Bandaríkin}} | runtime = 139 mínútur | country = Bandaríkin | language = Enska | budget = $80 milljónir<ref>{{cite web |url=http://www.darkhorizons.com/films/216/Shutter-Island |title=Films &#124; Shutter Island |website=DarkHorizons.com |access-date=February 18, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151129000223/http://www.darkhorizons.com/films/216/Shutter-Island/ |archive-date=November 29, 2015 |url-status=dead }}</ref> | gross = $294,8 milljónir<ref name="BoxOfficeMojo">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt1130884/ |title=Shutter Island (2010) |work=[[Box Office Mojo]] |access-date=December 26, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714080224/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=shutterisland.htm |archive-date=July 14, 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://m.the-numbers.com/movie/Shutter-Island |title=Shutter Island (2010) - Financial Information |work=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |access-date=December 26, 2020 |archive-date=February 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214051604/https://m.the-numbers.com/movie/Shutter-Island |url-status=live }}</ref> }} '''''Fangaeyjan''''' (enska: ''Shutter Island'') er [[sálfræðitryllir]], sem kom út árið [[2010]] og er byggður á samnefndri bók eftir [[Dennis Lehane]] frá árinu [[2003]]. [[Martin Scorsese]] leikstýrði og [[Leonardo DiCaprio]] fer með aðalhlutverkið. Í myndinni rannsakar alríkislögreglumaðurinn Edward „Teddy“ Daniels geðsjúkrahús á eyjunni sem nafn myndarinnar vísar í. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd}} [[Flokkur:Paramount Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 2010]] [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Martins Scorsese]] sq9hs6f2xk6oj4aoet9wbak2wfds74u 1959307 1959306 2026-04-09T12:40:14Z TKSnaevarr 53243 1959307 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | nafn = Fangaeyjan | upprunalegt heiti = Shutter Island | mynd = Shutter Island.png | director = [[Martin Scorsese]] | producer = {{Plainlist| * [[Mike Medavoy]] * Arnold W. Messer * [[Bradley J. Fischer (framleiðandi)|Bradley J. Fischer]] * Martin Scorsese }} | screenplay = [[Laeta Kalogridis]] | based_on = ''[[Shutter Island]]'' eftir [[Dennis Lehane]] | starring = {{Plainlist| * [[Leonardo DiCaprio]] * [[Mark Ruffalo]] * [[Ben Kingsley]] * [[Michelle Williams (leikkona)|Michelle Williams]] * [[Emily Mortimer]] * [[Patricia Clarkson]] * [[Max von Sydow]] }} | cinematography = [[Robert Richardson (kvikmyndatökumaður)|Robert Richardson]] | editing = [[Thelma Schoonmaker]] | studio = {{Plainlist| * [[Paramount Pictures]]<ref>{{cite web |url=https://catalog.afi.com/Catalog/moviedetails/66592 | title=AFI Catalog - Shutter Island | publisher=[[American Film Institute]] | access-date=1 January 2025}}</ref> * [[Phoenix Pictures]] * [[Sikelia Productions]] * [[Appian Way Productions]] }} | distributor = Paramount Pictures | released = {{Film date|2010|02|13|[[Alþjóðlega kvikmyndahátíðin í Berlín|Berlín]]|2010|02|19|Bandaríkin}} | runtime = 139 mínútur | country = Bandaríkin | language = Enska | budget = $80 milljónir<ref>{{cite web |url=http://www.darkhorizons.com/films/216/Shutter-Island |title=Films &#124; Shutter Island |website=DarkHorizons.com |access-date=February 18, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151129000223/http://www.darkhorizons.com/films/216/Shutter-Island/ |archive-date=November 29, 2015 |url-status=dead }}</ref> | gross = $294,8 milljónir<ref name="BoxOfficeMojo">{{cite web |url=https://www.boxofficemojo.com/title/tt1130884/ |title=Shutter Island (2010) |work=[[Box Office Mojo]] |access-date=December 26, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190714080224/https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=shutterisland.htm |archive-date=July 14, 2019 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=https://m.the-numbers.com/movie/Shutter-Island |title=Shutter Island (2010) - Financial Information |work=[[The Numbers (website)|The Numbers]] |access-date=December 26, 2020 |archive-date=February 14, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214051604/https://m.the-numbers.com/movie/Shutter-Island |url-status=live }}</ref> }} '''''Fangaeyjan''''' (enska: ''Shutter Island'') er [[sálfræðitryllir]], sem kom út árið [[2010]] og er byggður á samnefndri bók eftir [[Dennis Lehane]] frá árinu [[2003]]. [[Martin Scorsese]] leikstýrði og [[Leonardo DiCaprio]] fer með aðalhlutverkið. Í myndinni rannsakar alríkislögreglumaðurinn Edward „Teddy“ Daniels geðsjúkrahús á eyjunni sem nafn myndarinnar vísar í. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd}} [[Flokkur:Paramount Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir frumsýndar 2010]] [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Martins Scorsese]] o32qhnuxty3619xf1v0pprk2j09l2qf 0 104081 1959369 1957377 2026-04-09T16:30:30Z Ziv 102822 ([[c:GR|GR]]) [[File:Michelangelo Caravaggio 007.jpg]] → [[File:Baco, por Caravaggio.jpg]] → File replacement: Updating from an old version to a newer version with better quality ([[c:c:GR]]) 1959369 wikitext text/x-wiki {{coord|43|46|6.38|N|11|15|21.24|E|display=title}}[[Mynd:Galleria_degli_Uffizi.jpg|thumb|right|Uffizi-höllin með útsýni út að Arnófljóti]] '''Uffizi-safnið''' ([[ítalska]]: ''Galleria degli Uffizi'') er [[listasafn]] í [[Flórens]] á [[Ítalía|Ítalíu]] sem geymir mikið safn listaverka eftir helstu listamenn [[Endurreisnin|Endurreisnarinnar]]. Höllin sem hýsir safnið var upphaflega teiknuð af [[Giorgio Vasari]] árið 1560 sem [[skrifstofubygging]] (þaðan kemur nafnið ''Uffizi'', „skrifstofur“) fyrir [[Cosimo 1. de' Medici]], erkihertoga af Toskana. Höllin hýsti stjórnsýslu hertogadæmisins. Höllin er ílöng og stendur á milli stjórnarhallarinnar, [[Palazzo Vecchio]], og bakka [[Arnó]]fljóts. Vasari teiknaði líka göng, [[Vasarigöngin]], sem liggja frá stjórnarhöllinni, um Uffizi-höllina, meðfram ánni og yfir hana við [[Ponte Vecchio]], eftir röð húsa hinum megin við ána þar til hún endar í hertogahöllinni [[Palazzo Pitti]]. Síðasti erfingi [[Medici-ætt|Medici-ættarinnar]], [[Anna María Lovísa de' Medici]], arfleiddi borgina að listaverkasafni fjölskyldunnar með sérstökum ''Patto di famiglia''. Árið 1865 opnaði safnið í Uffizi-höllinni. Vegna hins gríðarmikla umfangs safnsins hafa hlutar þess verið fluttir í [[Bargello]] (höggmyndir) og [[Fornminjasafn Flórensborgar]] (''Museo archeologico nazionale di Firenze'' - fornminjar frá tímum Etrúra og Rómverja). Málverk frá 18. og 19. öld eru sýnd í Palazzo Pitti. Vasarigöngin geyma svo safn sjálfsmynda eftir ýmsa listamenn. ==Dæmi um verk í Uffizi== <gallery> Image:Baco, por Caravaggio.jpg|''Díónýsos'', [[Caravaggio]] Image:Fra Filippo Lippi - Madonna and Child with two Angels - Uffizi.jpg|''María með tveimur englum'', [[Fra Filippo Lippi]] Image:Tizian - Venus von Urbino.jpg|''Venus frá Úrbínó'', [[Tiziano]] Image:Sandro Botticelli - La nascita di Venere - Google Art Project - edited.jpg|''Fæðing Venusar'', [[Botticelli]] Image:Sandro Botticelli 080.jpg|''Boðun Maríu'', Botticelli Image:Botticelli-primavera.jpg|''Vorið'', Botticelli </gallery> ==Tenglar== {{commonscat|Uffizi Gallery|Uffizi-safninu}} * [https://www.uffizi.it/ Vefur Uffizi-safnsins] [[Flokkur:Listasöfn á Ítalíu]] [[Flokkur:Söfn í Flórens]] {{s|1865}} 8dht1u86gosbncq49tjk19t5vhj7dm8 0 104439 1959402 1392159 2026-04-09T22:44:26Z Akigka 183 1959402 wikitext text/x-wiki '''Þjóðvegur 88''' eða '''Öskjuleið''' er vegur sem liggur á [[Austurland‎]]i og liggur af hringveginum ([[Þjóðvegur 1|Þjóðvegi 1]]) suður til [[Askja|Öskju]] þar sem hann tengist leið 910. Vegurinn er aðalleiðin að [[Herðubreið]] og [[Hrossaborg]]. == Myndir == <gallery> Öskjuleið.jpg | Öskjuleið F88-Herðubreið.jpg | Herðubreið F88.jpg | Vegurinn F88-ford.jpg | Vað yfir Lindaá Hrossaborg.jpg | Hrossaborg Hrossaborg crater.jpg | Hrossaborg F88-signs.jpg | Umferðarskilti </gallery> {{stubbur|samgöngur|Ísland}} [[Flokkur:Vegir á Íslandi]] jjqka38tpo815xi3sljtgs3nw7kxy2g 1959403 1959402 2026-04-09T22:44:51Z Akigka 183 1959403 wikitext text/x-wiki '''Þjóðvegur 88''' eða '''Öskjuleið''' er vegur sem liggur á [[Austurland‎]]i og liggur af hringveginum ([[Þjóðvegur 1|Þjóðvegi 1]]) suður til [[Askja|Öskju]] þar sem hann tengist leið 910. Vegurinn er aðalleiðin að [[Herðubreið]] og [[Hrossaborg]]. == Myndir == <gallery> Öskjuleið.jpg | Öskjuleið F88-Herðubreið.jpg | Herðubreið F88.jpg | Vegurinn F88-ford.jpg | Vað yfir Lindaá Hrossaborg.jpg | Hrossaborg Hrossaborg crater.jpg | Hrossaborg F88-signs.jpg | Umferðarskilti </gallery> {{stubbur|samgöngur|Ísland}} [[Flokkur:Vegir á Íslandi]] [[Flokkur:Austurland]] [[Flokkur:Hálendi Íslands]] of77uk6k2zyrryy1kwv3byv9y9w6hzj 0 104513 1959442 1904109 2026-04-10T09:28:26Z TKSnaevarr 53243 1959442 wikitext text/x-wiki {{hreingerning}} [[Mynd:Kano Jigoro.jpg|thumb|Jigoro Kano]] {{Nihongo|'''Kanō Jigorō'''|嘉納 治五郎||extra=28. október 1860&nbsp;– 4. maí 1938}} var japanskur kennari, íþróttamaður og fræðimaður. Hann er þekktastur sem upphafsmaður [[júdó]]. == Fjölskylda == Kano fæddist inn í frekar auðuga fjölskyldu. Faðir hans, Jirosaku, var næstelsti sonur yfirprests í Shinto Hiysohi-musterinu í Shiga-héraði. Hann kvæntist Sadako Kano, dóttur eiganda Kiku-Masamune sake bruggverksmiðjunar og var tekinn inn í fjölskylduna. Hann breytti nafni sínu í Kano og varð á endanum ráðherra í Bakufu-stjórninni. == Kynni Kanos af jiu-jitsu == Jigoro Kano fékk góða menntun. Frá sjö ára aldri lagði hann stund á Shodo nám (japönsk skrautskrift) og Shiso (fjórir rit [[Konfúsíus]]ar). Þegar hann var fjórtán ára, byrjaði Kano í enskum fjölmiðlaskóla. Ikuei-Gijukun Shiba í Tókíó. Eineltismenningin í þessum skóla varð til þess að Kano leitaði uppi jujutsu dojo (æfingaaðstaða) til að æfa sig. Fyrstu tilraunir Kanos við að finna einhvern til að kenna sér jujutsu skiluðu litlum árangri. Við fall Tokugawa foringjastjórnarinnar árið 1868 var jujutsu dottið úr tísku við aukna vestræna menningastrauma. Þeir sem höfðu áður kennt jujutsu höfðu verið hraktir frá kennslu eða voru orðnir svo vonsviknir með það að þeir höfðu einfaldlega gefist upp. Nakai Umenari, félagi föður Kanos og fyrrverandi hermaður, samdi um að kenna Kano kata en ekki nokkuð annað. Húsvörður í öðru húsi föður Kanos, Katagiri Ryuji, kunni einnig jujutsu en vildi ekki kenna honum það vegna þess að hann taldi að það nýttist ekki lengur. Annar daglegur gestur í húsi föður Kanos, Imai Genshiro sem var kennari í Kyushin-ryu jujutsu skólanum neitaði einnig. Það var ekki fyrr en nokkrum árum seinna sem Kano fann loks kennara sem var til í að kenna honum jūjutsu. 1877, þegar Kano var að nema við Tokyo-Kasei skólan, áttaði hann sig á því að margir jujutsu kennarar hefðu orðið að velja sér nýjan starfsvetfang, oftast opnuðu þeir Seikotsu-in (hefðbundnar Osteopata stofur). Eftir að hafa spurst fyrir á nokum svona stofum. Var honum vísað á Fukuda Hachinosuke, kennara í Tenjin shin'yo-ryu jujutsu, sem rak lítið níu dýnu dojo (æfingasvæði) þar sem hann kenndi fimm nemendum. Fukuda er sagður hafa lagt áherslu á tækni ofar almennri þjálfun. Þar sáði hann fræum í huga Kanos þar sem hann átti eftir að leggja áherslu á randori í júdo. Á dánardegi Fukuda í ágúst 1879 var Kano sem var orðinn viljugasti og besti nemandi hans bæði í randori og kata (fyrir fram ákveðnar æfingar), afhent denso (bókrullur) af Fukuda dojoinu. Kano valdi að halda námi sínu áfram í öðru Tenjin Shin-ryu skóla, sem var stýrt af Iso Masatomo. Iso lagði meiri áherslu á æfingu í kata og fól aðstoðarmönnum kennsluna í randori, aðalega Kano. Iso dó í júní 1881 og Kano hóf nám í Iikubo Tsunetosh í kito-ryu. Eins og Fukuda, Lagði Iikubo miklu meiri áherslu á randori, Við það að byrja í Kito-ryu var miklu meiri fókus á nage-wasa (kastbrögð). == Tengt efni == * [http://www.bjjudo.com/yngri-aacuter-jigoro-kano.html Kanō Jigorō] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120724132033/http://www.bjjudo.com/yngri-aacuter-jigoro-kano.html |date=2012-07-24 }} {{DEFAULTSORT:Kano, Jigoro}} {{fd|1860|1938}} [[Flokkur:Japanskir íþróttamenn]] 9om88uj4ayxsquc0fqfke22twtzajet 0 107251 1959378 1851375 2026-04-09T17:11:38Z Berserkur 10188 1959378 wikitext text/x-wiki {{Lag | nafn = Núna | kápa = | kápa_alt = | týpa = | flytjandi = [[Björgvin Halldórsson]] | flytjandi_þf = | plata = | EP = | íslenskur_titill = | B-hlið = | gefið_út = | tekið_upp = | stúdíó = | stefna = | lengd = 3:01 | útgefandi = | lagahöfundur = {{Flatlist| * Björgvin Halldórsson * Ed Welch }} | textahöfundur = Jón Örn Marínósson | upptökustjóri = | síðasti_titill = | síðasta_ár = | næsti_titill = | næsta_ár = | misc = {{Söngvakeppnislag|embed=yes | síðast = Nætur | síðasta_ár = 1994 | næst = Sjúbídú | næsta_ár = 1996 }}}} „'''Núna'''“ var framlag {{esccnty|Ísland}}s til [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995]] og var flutt af [[Björgvin Halldórsson|Björgvini Halldórssyni]]. Lagið lenti í 15. sæti með 31 stig. {{Ísland í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva}} {{stubbur|tónlist}} [[Flokkur:Framlög Íslands til Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva]] [[Flokkur:Lög í Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 1995]] evflyvzm5vxkmmtyztsujdo9h9kguan 0 110456 1959385 1839707 2026-04-09T21:29:43Z TKSnaevarr 53243 1959385 wikitext text/x-wiki {{Leikari | forskeyti = Sir | name = Gary Oldman | image = Gary Oldman at the London premiere of Tinker Tailor Soldier Spy.png | caption = Gary Oldman árið [[2011]]. | birthname = Gary Leonard Oldman | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1958|3|21}} | location = {{ENG}} [[London]], [[England]] | deathdate = | deathplace = | othername = | yearsactive = [[1979]] - nú | notable role = '''Gordon''' <br /> í ''[[The Dark Knight Rises]]''<br /> '''George Smiley''' <br /> í ''[[Tinker Tailor Soldier Spy]]''<br /> '''Winston Churchill''' <br /> í ''[[Darkest Hour]]''<br /> '''Dracula''' <br /> í ''[[Bram Stoker's Dracula]]''<br /> | academyawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | goldenglobeawards = '''Besti leikari (drama)''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | emmyawards = | sagawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour]]'' <br /> '''Besti leikarahópur''' <br /> 1995 ''[[Apollo 13 (kvikmynd)|Apollo 13]]'' | afiawards = | spouse = [[Lesley Manville]] (1987-1990) <br /> [[Uma Thurman]] (1990-1992) <br /> [[Donya Fiorentino]] (1997-2001) <br /> [[Alexandra Edenborough]] (2008-2015) <br /> [[Gisele Schmidt]] (2017-) }} '''Sir Gary Leonard Oldman''' (f. [[21. mars]] [[1958]]) er [[England|enskur]] [[leikari]]. Hann er þekktur fyrir fjölhæfni og ákafan leikstíl og hefur unnið fjölda verðlauna, meðal annars [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], þrenn [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]] auk þess sem hann hefur þrisvar verið tilnefndur til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]]. Myndir hans hafa halað inn rúmlega 11 milljörðum bandaríkjadala á heimsvísu, sem gerir Oldman að einum tekjuhæsta leikara allra tíma.<ref>{{cite web|url=https://collider.com/galleries/most-profitable-highest-grossing-actors/#:~:text=And%20while%20fans%20can%20debate,in%20a%20dishonest%20Gotham%20City|title=The 30 Highest-Grossing Actors of All Time, Ranked|website=Collider|date=3 July 2019 |access-date=2 November 2020}}</ref> Oldman hóf feril í leiklist í leikhúsum árið 1979 og birtist fyrst á hvíta tjaldinu í myndinni ''[[Remembrance]]'' (1982). Hann birtist í sýningum [[Royal Court Theatre]] í London, var leikari hjá [[Konunglega Shakespeare-félagið|Konunglega Shakespeare-félaginu]] og birtist meðal annars í uppsetningum á ''[[Kabarett]]'', ''[[Rómeó og Júlía|Rómeó og Júlíu]]'', ''[[Heimilisvinurinn (leikrit)|Heimilisvininum]]'', ''[[Hjálp (leikrit)|Hjálp]]'' og ''[[Hamlet]]''. Oldman varð þekktur kvikmyndaleikari í Bretlandi fyrir að leika [[Sid Vicious]] í ''[[Sid og Nancy]]'' (1986), [[Joe Orton]] í ''[[Prick Up Your Ears]]'' (1987) og [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] í ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (1990). Á níunda og tíunda áratugnum var Oldman í hópi ungra breskra sem náðu að hasla sér völl í [[Hollywood]]-myndum.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OXRBBAAAQBAJ&dq=bruce+payne+brit+pack&pg=PA198 |first=Alan |last=Kistler |title=Doctor Who: A History |publisher=Lyons Press |year=2013 |access-date=20 November 2021 |page=198 |isbn=9781493000166}}</ref> Hann náði frekari frægð með því að leika bandarískan glæpon í ''[[Í ljótum leik]]'' (1990), [[Lee Harvey Oswald]] í ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' (1991) og [[Drakúla greifi|Drakúla greifa]] í ''[[Drakúla (kvikmynd frá 1992)|Drakúla]]'' (1992). Oldman lék [[illmenni]] í myndum á borð við ''[[Sönn ást]]'' (1993), ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' (1994), ''[[Fimmta frumefnið]]'' (1997), ''[[Forsetavélin]]'' (1997) og ''[[Frambjóðandinn]]'' (2000). Oldman hefur einnig tekið að sér hlutverk í kvikmyndaröðum, meðal annars sem Sirius Black í [[Harry Potter (kvikmyndaröð)|''Harry Potter''-myndunum]] (2004–2011), sem Gordon lögreglustjóri í þríleik [[Christopher Nolan|Christophers Nolan]] um [[Batman|Leðurblökumanninn]] (2005–2012), Shen lávarður í ''[[Kung Fu Panda 2]]'' og Dreyfus í ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (2014). Hann vann Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir að leika [[Winston Churchill]] í myndinni ''[[Ögurstund]]'' (2017). Hann hefur jafnframt verið tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt sem njósnarinn George Smiley í spennumyndinni ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' (2011) og handritshöfundinn [[Herman J. Mankiewicz]] í dramamyndinni ''[[Mank]]'' (2020). Oldman skrifaði jafnframt og leikstýrði kvikmyndinni ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (1997). Hann lék aðalhlutverkið í sjónvarpsmyndinni ''[[The Firm (kvikmynd frá 1989)|The Firm]]'' frá [[BBC]] (1989). Frá árinu 2022 hefur Oldman birst í spennuþáttunum ''[[Slow Horses]]'' frá [[Apple TV+]] sem nöldursami breski njósnarinn Jackson Lamb og hefur hlotið tilnefningu til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]] sem besti leikarinn í dramaþáttum fyrir hlutverkið. Oldman var einnig tilnefndur til Emmy-verðlauna fyrir gestahlutverk sitt sem drykkfelldur leikari í gamanþáttunum ''[[Vinir]]'' á [[NBC]] árið 2001. Þá hefur Oldman leikið í tónlistarmyndböndum fyrir [[David Bowie]], [[Guns N' Roses]] og [[Annie Lennox]]. [[Karl 3. Bretakonungur]] sæmdi Oldman riddaranafnbót árið 2025. ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd|æviágrip}} {{fe|1958|Oldman, Gary}} {{DEFAULTSORT:Oldman, Gary}} [[Flokkur:Enskir leikarar|Oldman, Gary]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]] 333pyfashdggnzsndmvl56akz3juw52 1959413 1959385 2026-04-09T23:09:59Z TKSnaevarr 53243 1959413 wikitext text/x-wiki {{Leikari | forskeyti = Sir | name = Gary Oldman | image = Gary Oldman at the London premiere of Tinker Tailor Soldier Spy.png | caption = Gary Oldman árið [[2011]]. | birthname = Gary Leonard Oldman | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1958|3|21}} | location = {{ENG}} [[London]], [[England]] | deathdate = | deathplace = | othername = | yearsactive = [[1979]] - nú | notable role = '''Gordon''' <br /> í ''[[The Dark Knight Rises]]''<br /> '''George Smiley''' <br /> í ''[[Tinker Tailor Soldier Spy]]''<br /> '''Winston Churchill''' <br /> í ''[[Darkest Hour]]''<br /> '''Dracula''' <br /> í ''[[Bram Stoker's Dracula]]''<br /> | academyawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | goldenglobeawards = '''Besti leikari (drama)''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | emmyawards = | sagawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour]]'' <br /> '''Besti leikarahópur''' <br /> 1995 ''[[Apollo 13 (kvikmynd)|Apollo 13]]'' | afiawards = | spouse = [[Lesley Manville]] (1987-1990) <br /> [[Uma Thurman]] (1990-1992) <br /> [[Donya Fiorentino]] (1997-2001) <br /> [[Alexandra Edenborough]] (2008-2015) <br /> [[Gisele Schmidt]] (2017-) }} '''Sir Gary Leonard Oldman''' (f. [[21. mars]] [[1958]]) er [[England|enskur]] [[leikari]]. Hann er þekktur fyrir fjölhæfni og ákafan leikstíl og hefur unnið fjölda verðlauna, meðal annars [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], þrenn [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]] auk þess sem hann hefur þrisvar verið tilnefndur til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]]. Myndir hans hafa halað inn rúmlega 11 milljörðum bandaríkjadala á heimsvísu, sem gerir Oldman að einum tekjuhæsta leikara allra tíma.<ref>{{cite web|url=https://collider.com/galleries/most-profitable-highest-grossing-actors/#:~:text=And%20while%20fans%20can%20debate,in%20a%20dishonest%20Gotham%20City|title=The 30 Highest-Grossing Actors of All Time, Ranked|website=Collider|date=3 July 2019 |access-date=2 November 2020}}</ref> Oldman hóf feril í leiklist í leikhúsum árið 1979 og birtist fyrst á hvíta tjaldinu í myndinni ''[[Remembrance]]'' (1982). Hann birtist í sýningum [[Royal Court Theatre]] í London, var leikari hjá [[Konunglega Shakespeare-félagið|Konunglega Shakespeare-félaginu]] og birtist meðal annars í uppsetningum á ''[[Kabarett]]'', ''[[Rómeó og Júlía|Rómeó og Júlíu]]'', ''[[Heimilisvinurinn (leikrit)|Heimilisvininum]]'', ''[[Hjálp (leikrit)|Hjálp]]'' og ''[[Hamlet]]''. Oldman varð þekktur kvikmyndaleikari í Bretlandi fyrir að leika [[Sid Vicious]] í ''[[Sid og Nancy]]'' (1986), [[Joe Orton]] í ''[[Prick Up Your Ears]]'' (1987) og [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] í ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (1990). Á níunda og tíunda áratugnum var Oldman í hópi ungra breskra sem náðu að hasla sér völl í [[Hollywood]]-myndum.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OXRBBAAAQBAJ&dq=bruce+payne+brit+pack&pg=PA198 |first=Alan |last=Kistler |title=Doctor Who: A History |publisher=Lyons Press |year=2013 |access-date=20 November 2021 |page=198 |isbn=9781493000166}}</ref> Hann náði frekari frægð með því að leika bandarískan glæpon í ''[[Í ljótum leik]]'' (1990), [[Lee Harvey Oswald]] í ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' (1991) og [[Drakúla greifi|Drakúla greifa]] í ''[[Drakúla (kvikmynd frá 1992)|Drakúla]]'' (1992). Oldman lék [[illmenni]] í myndum á borð við ''[[Sönn ást]]'' (1993), ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' (1994), ''[[Fimmta frumefnið]]'' (1997), ''[[Forsetavélin]]'' (1997) og ''[[Frambjóðandinn]]'' (2000). Oldman hefur einnig tekið að sér hlutverk í kvikmyndaröðum, meðal annars sem Sirius Black í [[Harry Potter (kvikmyndaröð)|''Harry Potter''-myndunum]] (2004–2011), sem Gordon lögreglustjóri í þríleik [[Christopher Nolan|Christophers Nolan]] um [[Batman|Leðurblökumanninn]] (2005–2012), Shen lávarður í ''[[Kung Fu Panda 2]]'' og Dreyfus í ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (2014). Hann vann Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir að leika [[Winston Churchill]] í myndinni ''[[Ögurstund]]'' (2017). Hann hefur jafnframt verið tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt sem njósnarinn George Smiley í spennumyndinni ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' (2011) og handritshöfundinn [[Herman J. Mankiewicz]] í dramamyndinni ''[[Mank]]'' (2020). Oldman skrifaði jafnframt og leikstýrði kvikmyndinni ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (1997). Hann lék aðalhlutverkið í sjónvarpsmyndinni ''[[The Firm (kvikmynd frá 1989)|The Firm]]'' frá [[BBC]] (1989). Frá árinu 2022 hefur Oldman birst í spennuþáttunum ''[[Slow Horses]]'' frá [[Apple TV+]] sem nöldursami breski njósnarinn Jackson Lamb og hefur hlotið tilnefningu til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]] sem besti leikarinn í dramaþáttum fyrir hlutverkið. Oldman var einnig tilnefndur til Emmy-verðlauna fyrir gestahlutverk sitt sem drykkfelldur leikari í gamanþáttunum ''[[Vinir]]'' á [[NBC]] árið 2001. Þá hefur Oldman leikið í tónlistarmyndböndum fyrir [[David Bowie]], [[Guns N' Roses]] og [[Annie Lennox]]. [[Karl 3. Bretakonungur]] sæmdi Oldman riddaranafnbót árið 2025. ==Kvikmyndaskrá== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Ár ! scope="col" | Titill ! scope="col" | Hlutverk ! scope="col" class="unsortable" | Athugasemdir ! scope="col" class="unsortable" | Heimildir |- ! scope="row" | 1982 | ''[[Remembrance]]'' | Daniel | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1983 | ''[[Meantime]]'' | Coxy | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1986 | ''[[Sid og Nancy]]'' (''Sid and Nancy'') | {{sort|Vicious|[[Sid Vicious]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1987 | ''[[Prick Up Your Ears]]'' | {{sort|Orton|[[Joe Orton]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1988 | ''[[Track 29]]'' | Martin | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Refsiréttur (kvikmynd)|Refsiréttur]]'' (''Criminal Law'') | {{sort|Chase|Ben Chase}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[We Think the World of You]]'' | Johnny | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1989 | ''[[Geðspítalinn]]'' (''Chattahoochee'') | {{sort|Foley|Emmett Foley}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1990 | ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (''Rosencrantz & Guildenstern Are Dead'') | [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Í ljótum leik]]'' (''State of Grace'') | {{sort|Flannery|Jackie Flannery}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Henry & June]]'' | Pop | Kallaður „Maurice Escargot“ á kreditlista | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1991 | ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' | {{sort|Oswald|[[Lee Harvey Oswald]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1992 | ''[[Drakúla (kvikmynd 1992)|Drakúla]]'' (''Bram Stoker's Dracula'') | [[Drakúla greifi]] | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1993 | ''[[Sönn ást]]'' (''True Romance'') | {{sort|Spivey|Drexl Spivey}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rómeó í sárum]]'' (''Romeo is Bleeding'') | {{sort|Grimaldi|Jack Grimaldi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1994 | ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' | Norman Stansfield | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ódauðleg ást]]'' (''Immortal Beloved'') | {{sort|Beethoven|[[Ludwig van Beethoven]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1995 | ''[[Að yfirlögðu ráði]]'' (''Murder in the First'') | {{sort|Glenn|Milton Glenn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Fordæmd]]'' (''The Scarlet Letter'') | {{sort|Dimmesdale|Reverend [[Arthur Dimmesdale]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1996 | ''[[Basquiat (kvikmynd)|Basquiat]]'' | {{sort|Milo|Albert Milo}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1997 | ''[[Fimmta frumefnið]]'' (''The Fifth Element'') | {{sort|Zorg|Jean-Baptiste Emanuel Zorg}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Forsetavélin]]'' (''Air Force One'') | {{sort|Korshunov|Egor Korshunov}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (''Nil by Mouth'') | {{N/A}} | Aðeins leikstjóri, handritshöfundur og framleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1998 | ''[[Týnd í geimnum]]'' (''Lost in Space'') | {{sort|Smith|Dr. Zachary Smith}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Töfrasverðið]]'' (''Quest for Camelot'') | Rúber | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1999 | ''[[Plunkett & Macleane]]'' | {{N/A}} | Aðeins aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2000 | ''[[Frambjóðandinn]]'' (''The Candidate'') | Sheldon Runyon [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeildarþingmaður]] | Einnig aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2001 | ''[[Nobody's Baby (kvikmynd frá 2001)|Nobody's Baby]]'' | {{sort|Hill|Buford Hill}} | Einnig framleiðandi | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hannibal (kvikmynd frá 2001)|Hannibal]]'' | Mason Verger | Ekki á kreditlsita | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2002 | ''[[Þjóðvegur 60]]'' (''Interstate 60'') | {{sort|Grant|O.W. Grant}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sortname|The|Hire: Beat the Devil}}'' | Djöfullinn | Stuttmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[Tiptoes]]'' | Rolfe Bedalia | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2003 | ''[[Sin (kvikmynd frá 2003)|Sin]]'' | Charlie Kraken / Charlie Strom | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2004 | ''[[Harry Potter og fanginn frá Azkaban (kvikmynd)|Harry Potter og fanginn frá Azkaban]]'' (''Harry Potter and the Prisoner of Azkaban'') | {{sort|Black|[[Sirius Black]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2005 | ''[[Batman Begins]]'' | [[Gordon lögreglustjóri|James Gordon]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og eldbikarinn (kvikmynd)|Harry Potter og eldbikarinn]]'' (''Harry Potter and the Goblet of Fire'') | Sirius Black | [[Cameo-hlutverk|Smáhlutverk]] | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2006 | ''{{sortname|The|Backwoods}}'' | Paul | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2007 | ''[[Harry Potter og Fönixreglan (kvikmynd)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' (''Harry Potter and the Order of the Phoenix'') | Sirius Black | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2008 |''[[Skotmarkið]]'' (''Dead Fish'') | Lynch | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rökkurriddarinn]]'' (''The Dark Knight'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2009 | ''[[Hin ófæddu]]'' (''The Unborn'') | {{sort|Sendak|Rabbi Joseph Sendak}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rain Fall]]'' | {{sort|Holtzer|William Holtzer}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Jóladraumur (kvikmynd frá 2009)|Jóladraumur]]'' (''A Christmas Carol'') | Tiny Tim / Bob Cratchit / Jacob Marley | Hreyfimyndataka | style="text-align: center;" | |- | ''[[Pláneta 51]]'' (''Planet 51'') | Grawl hershöfðingi | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2010 | ''{{sortname|The|Book of Eli}}'' | Bill Carnegie | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Countdown to Zero]]'' | rowspan="2" | Sögumaður | rowspan="2" | Heimildarmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[One Night in Turin]]'' | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="5" | 2011 | ''[[Rauðhetta (kvikmynd frá 2011)|Rauðhetta]]'' (''Red Riding Hood'') | {{sort|Solomon|Faðir Solomon}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Kung Fu Panda 2]]'' | Shen lávarður | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og dauðadjásnin - 2. hluti]]'' (''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2'') | Sirius Black | Smáhlutverk | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|last=Ditzian |first=Eric |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20090716185911/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |url-status=dead |archive-date=16 July 2009 |title='Harry Potter' Director, Daniel Radcliffe Reveal 'Deathly Hallows' Secrets — Movie News Story &#124; MTV Movie News |publisher=MTV |date=16 July 2009 |accessdate=11 January 2010}}</ref> |- | ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' | {{sort|Smiley|[[George Smiley]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Guns, Girls and Gambling]]'' | Elvis Elvis | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2012 | ''[[Rökkurriddarinn rís]]'' (''The Dark Knight Rises'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Lawless]]'' | {{sort|Banner|Floyd Banner}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2013 | ''[[Paranoia (kvikmynd frá 2013)|Paranoia]]'' | {{sort|Wyatt|Nicolas Wyatt}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2014 | ''[[RoboCop (kvikmynd frá 2014)|RoboCop]]'' | {{sort|Norton|Dr. Dennett Norton}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (''Dawn of the Planet of the Apes'') | Dreyfus | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2015 | ''[[Barn 44 (kvikmynd)|Barn 44]]'' (''Child 44'') | {{sort|Nestorov|General Timur Nestorov}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2016 | ''[[Man Down (kvikmynd)|Man Down]]'' | {{sort|Peyton|Peyton kapteinn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Criminal (kvikmynd frá 2016)|Criminal]]'' | {{sort|Wells|Quaker Wells}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2017 | ''{{sort|Space|[[The Space Between Us (kvikmynd)|The Space Between Us]]}}'' | {{sort|Shepherd|Nathaniel Shepherd}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Hitman's|[[The Hitman's Bodyguard]]}}'' | {{sort|Dukhovich|Vladislav Dukhovich}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ögurstund]]'' (''Darkest Hour'') | {{sort|Churchill|[[Winston Churchill]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2018 | ''[[Tau (kvikmynd)|Tau]]'' | Tau | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hunter Killer (kvikmynd)|Hunter Killer]]'' | {{sort|Donnegan|Charles Donnegan flotaforingi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2019 | ''[[Killers Anonymous]]'' | Maðurinn | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Mary (kvikmynd 2019)|Mary]]'' | David | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Laundromat|[[The Laundromat (kvikmynd frá 2019)|The Laundromat]]}}'' | {{sort|Mossack|[[Jürgen Mossack]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Courier|[[The Courier (kvikmynd frá 2019)|The Courier]]}}'' | {{sort|Mannings|Ezekiel Mannings}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2020 | ''[[Mank]]'' | {{sort|Mankiewicz|[[Herman J. Mankiewicz]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2021 | ''[[Crisis (kvikmynd frá 2021)|Crisis]]'' | {{sort|Brower|Dr. Tyrone Brower}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Woman|[[The Woman in the Window (kvikmynd frá 2021)|The Woman in the Window]]}}'' | {{sort|Russell|Alistair Russell}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2023 | ''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]'' | [[Harry S. Truman]] |Smáhlutverk | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2024 | ''[[Parthenope (kvikmynd)|Parthenope]]'' | [[John Cheever]] | | style="text-align: center;" | |- |} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd|æviágrip}} {{fe|1958|Oldman, Gary}} {{DEFAULTSORT:Oldman, Gary}} [[Flokkur:Enskir leikarar|Oldman, Gary]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]] 14qgzipmh0udufvwr9i33vjow9h84ix 1959414 1959413 2026-04-09T23:11:00Z TKSnaevarr 53243 /* Kvikmyndaskrá */ 1959414 wikitext text/x-wiki {{Leikari | forskeyti = Sir | name = Gary Oldman | image = Gary Oldman at the London premiere of Tinker Tailor Soldier Spy.png | caption = Gary Oldman árið [[2011]]. | birthname = Gary Leonard Oldman | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1958|3|21}} | location = {{ENG}} [[London]], [[England]] | deathdate = | deathplace = | othername = | yearsactive = [[1979]] - nú | notable role = '''Gordon''' <br /> í ''[[The Dark Knight Rises]]''<br /> '''George Smiley''' <br /> í ''[[Tinker Tailor Soldier Spy]]''<br /> '''Winston Churchill''' <br /> í ''[[Darkest Hour]]''<br /> '''Dracula''' <br /> í ''[[Bram Stoker's Dracula]]''<br /> | academyawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | goldenglobeawards = '''Besti leikari (drama)''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | emmyawards = | sagawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour]]'' <br /> '''Besti leikarahópur''' <br /> 1995 ''[[Apollo 13 (kvikmynd)|Apollo 13]]'' | afiawards = | spouse = [[Lesley Manville]] (1987-1990) <br /> [[Uma Thurman]] (1990-1992) <br /> [[Donya Fiorentino]] (1997-2001) <br /> [[Alexandra Edenborough]] (2008-2015) <br /> [[Gisele Schmidt]] (2017-) }} '''Sir Gary Leonard Oldman''' (f. [[21. mars]] [[1958]]) er [[England|enskur]] [[leikari]]. Hann er þekktur fyrir fjölhæfni og ákafan leikstíl og hefur unnið fjölda verðlauna, meðal annars [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], þrenn [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]] auk þess sem hann hefur þrisvar verið tilnefndur til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]]. Myndir hans hafa halað inn rúmlega 11 milljörðum bandaríkjadala á heimsvísu, sem gerir Oldman að einum tekjuhæsta leikara allra tíma.<ref>{{cite web|url=https://collider.com/galleries/most-profitable-highest-grossing-actors/#:~:text=And%20while%20fans%20can%20debate,in%20a%20dishonest%20Gotham%20City|title=The 30 Highest-Grossing Actors of All Time, Ranked|website=Collider|date=3 July 2019 |access-date=2 November 2020}}</ref> Oldman hóf feril í leiklist í leikhúsum árið 1979 og birtist fyrst á hvíta tjaldinu í myndinni ''[[Remembrance]]'' (1982). Hann birtist í sýningum [[Royal Court Theatre]] í London, var leikari hjá [[Konunglega Shakespeare-félagið|Konunglega Shakespeare-félaginu]] og birtist meðal annars í uppsetningum á ''[[Kabarett]]'', ''[[Rómeó og Júlía|Rómeó og Júlíu]]'', ''[[Heimilisvinurinn (leikrit)|Heimilisvininum]]'', ''[[Hjálp (leikrit)|Hjálp]]'' og ''[[Hamlet]]''. Oldman varð þekktur kvikmyndaleikari í Bretlandi fyrir að leika [[Sid Vicious]] í ''[[Sid og Nancy]]'' (1986), [[Joe Orton]] í ''[[Prick Up Your Ears]]'' (1987) og [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] í ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (1990). Á níunda og tíunda áratugnum var Oldman í hópi ungra breskra sem náðu að hasla sér völl í [[Hollywood]]-myndum.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OXRBBAAAQBAJ&dq=bruce+payne+brit+pack&pg=PA198 |first=Alan |last=Kistler |title=Doctor Who: A History |publisher=Lyons Press |year=2013 |access-date=20 November 2021 |page=198 |isbn=9781493000166}}</ref> Hann náði frekari frægð með því að leika bandarískan glæpon í ''[[Í ljótum leik]]'' (1990), [[Lee Harvey Oswald]] í ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' (1991) og [[Drakúla greifi|Drakúla greifa]] í ''[[Drakúla (kvikmynd frá 1992)|Drakúla]]'' (1992). Oldman lék [[illmenni]] í myndum á borð við ''[[Sönn ást]]'' (1993), ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' (1994), ''[[Fimmta frumefnið]]'' (1997), ''[[Forsetavélin]]'' (1997) og ''[[Frambjóðandinn]]'' (2000). Oldman hefur einnig tekið að sér hlutverk í kvikmyndaröðum, meðal annars sem Sirius Black í [[Harry Potter (kvikmyndaröð)|''Harry Potter''-myndunum]] (2004–2011), sem Gordon lögreglustjóri í þríleik [[Christopher Nolan|Christophers Nolan]] um [[Batman|Leðurblökumanninn]] (2005–2012), Shen lávarður í ''[[Kung Fu Panda 2]]'' og Dreyfus í ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (2014). Hann vann Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir að leika [[Winston Churchill]] í myndinni ''[[Ögurstund]]'' (2017). Hann hefur jafnframt verið tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt sem njósnarinn George Smiley í spennumyndinni ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' (2011) og handritshöfundinn [[Herman J. Mankiewicz]] í dramamyndinni ''[[Mank]]'' (2020). Oldman skrifaði jafnframt og leikstýrði kvikmyndinni ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (1997). Hann lék aðalhlutverkið í sjónvarpsmyndinni ''[[The Firm (kvikmynd frá 1989)|The Firm]]'' frá [[BBC]] (1989). Frá árinu 2022 hefur Oldman birst í spennuþáttunum ''[[Slow Horses]]'' frá [[Apple TV+]] sem nöldursami breski njósnarinn Jackson Lamb og hefur hlotið tilnefningu til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]] sem besti leikarinn í dramaþáttum fyrir hlutverkið. Oldman var einnig tilnefndur til Emmy-verðlauna fyrir gestahlutverk sitt sem drykkfelldur leikari í gamanþáttunum ''[[Vinir]]'' á [[NBC]] árið 2001. Þá hefur Oldman leikið í tónlistarmyndböndum fyrir [[David Bowie]], [[Guns N' Roses]] og [[Annie Lennox]]. [[Karl 3. Bretakonungur]] sæmdi Oldman riddaranafnbót árið 2025. ==Kvikmyndaskrá== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Ár ! scope="col" | Titill ! scope="col" | Hlutverk ! scope="col" class="unsortable" | Athugasemdir ! scope="col" class="unsortable" | Heimildir |- ! scope="row" | 1982 | ''[[Remembrance]]'' | Daniel | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1983 | ''[[Meantime]]'' | Coxy | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1986 | ''[[Sid og Nancy]]'' (''Sid and Nancy'') | {{sort|Vicious|[[Sid Vicious]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1987 | ''[[Prick Up Your Ears]]'' | {{sort|Orton|[[Joe Orton]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1988 | ''[[Track 29]]'' | Martin | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Refsiréttur (kvikmynd)|Refsiréttur]]'' (''Criminal Law'') | {{sort|Chase|Ben Chase}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[We Think the World of You]]'' | Johnny | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1989 | ''[[Geðspítalinn]]'' (''Chattahoochee'') | {{sort|Foley|Emmett Foley}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1990 | ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (''Rosencrantz & Guildenstern Are Dead'') | [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Í ljótum leik]]'' (''State of Grace'') | {{sort|Flannery|Jackie Flannery}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Henry & June]]'' | Pop | Kallaður „Maurice Escargot“ á kreditlista | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1991 | ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' | {{sort|Oswald|[[Lee Harvey Oswald]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1992 | ''[[Drakúla (kvikmynd 1992)|Drakúla]]'' (''Bram Stoker's Dracula'') | [[Drakúla greifi]] | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1993 | ''[[Sönn ást]]'' (''True Romance'') | {{sort|Spivey|Drexl Spivey}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rómeó í sárum]]'' (''Romeo is Bleeding'') | {{sort|Grimaldi|Jack Grimaldi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1994 | ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' | Norman Stansfield | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ódauðleg ást]]'' (''Immortal Beloved'') | {{sort|Beethoven|[[Ludwig van Beethoven]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1995 | ''[[Að yfirlögðu ráði]]'' (''Murder in the First'') | {{sort|Glenn|Milton Glenn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Fordæmd]]'' (''The Scarlet Letter'') | {{sort|Dimmesdale|Séra [[Arthur Dimmesdale]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1996 | ''[[Basquiat (kvikmynd)|Basquiat]]'' | {{sort|Milo|Albert Milo}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1997 | ''[[Fimmta frumefnið]]'' (''The Fifth Element'') | {{sort|Zorg|Jean-Baptiste Emanuel Zorg}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Forsetavélin]]'' (''Air Force One'') | {{sort|Korshunov|Egor Korshunov}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (''Nil by Mouth'') | {{N/A}} | Aðeins leikstjóri, handritshöfundur og framleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1998 | ''[[Týnd í geimnum]]'' (''Lost in Space'') | {{sort|Smith|Dr. Zachary Smith}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Töfrasverðið]]'' (''Quest for Camelot'') | Rúber | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1999 | ''[[Plunkett & Macleane]]'' | {{N/A}} | Aðeins aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2000 | ''[[Frambjóðandinn]]'' (''The Candidate'') | Sheldon Runyon [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeildarþingmaður]] | Einnig aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2001 | ''[[Nobody's Baby (kvikmynd frá 2001)|Nobody's Baby]]'' | {{sort|Hill|Buford Hill}} | Einnig framleiðandi | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hannibal (kvikmynd frá 2001)|Hannibal]]'' | Mason Verger | Ekki á kreditlsita | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2002 | ''[[Þjóðvegur 60]]'' (''Interstate 60'') | {{sort|Grant|O.W. Grant}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sortname|The|Hire: Beat the Devil}}'' | Djöfullinn | Stuttmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[Tiptoes]]'' | Rolfe Bedalia | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2003 | ''[[Sin (kvikmynd frá 2003)|Sin]]'' | Charlie Kraken / Charlie Strom | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2004 | ''[[Harry Potter og fanginn frá Azkaban (kvikmynd)|Harry Potter og fanginn frá Azkaban]]'' (''Harry Potter and the Prisoner of Azkaban'') | {{sort|Black|[[Sirius Black]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2005 | ''[[Batman Begins]]'' | [[Gordon lögreglustjóri|James Gordon]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og eldbikarinn (kvikmynd)|Harry Potter og eldbikarinn]]'' (''Harry Potter and the Goblet of Fire'') | Sirius Black | [[Cameo-hlutverk|Smáhlutverk]] | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2006 | ''{{sortname|The|Backwoods}}'' | Paul | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2007 | ''[[Harry Potter og Fönixreglan (kvikmynd)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' (''Harry Potter and the Order of the Phoenix'') | Sirius Black | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2008 |''[[Skotmarkið]]'' (''Dead Fish'') | Lynch | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rökkurriddarinn]]'' (''The Dark Knight'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2009 | ''[[Hin ófæddu]]'' (''The Unborn'') | {{sort|Sendak|Rabbi Joseph Sendak}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rain Fall]]'' | {{sort|Holtzer|William Holtzer}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Jóladraumur (kvikmynd frá 2009)|Jóladraumur]]'' (''A Christmas Carol'') | Tiny Tim / Bob Cratchit / Jacob Marley | Hreyfimyndataka | style="text-align: center;" | |- | ''[[Pláneta 51]]'' (''Planet 51'') | Grawl hershöfðingi | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2010 | ''{{sortname|The|Book of Eli}}'' | Bill Carnegie | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Countdown to Zero]]'' | rowspan="2" | Sögumaður | rowspan="2" | Heimildarmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[One Night in Turin]]'' | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="5" | 2011 | ''[[Rauðhetta (kvikmynd frá 2011)|Rauðhetta]]'' (''Red Riding Hood'') | {{sort|Solomon|Faðir Solomon}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Kung Fu Panda 2]]'' | Shen lávarður | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og dauðadjásnin - 2. hluti]]'' (''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2'') | Sirius Black | Smáhlutverk | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|last=Ditzian |first=Eric |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20090716185911/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |url-status=dead |archive-date=16 July 2009 |title='Harry Potter' Director, Daniel Radcliffe Reveal 'Deathly Hallows' Secrets — Movie News Story &#124; MTV Movie News |publisher=MTV |date=16 July 2009 |accessdate=11 January 2010}}</ref> |- | ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' | {{sort|Smiley|[[George Smiley]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Guns, Girls and Gambling]]'' | Elvis Elvis | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2012 | ''[[Rökkurriddarinn rís]]'' (''The Dark Knight Rises'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Lawless]]'' | {{sort|Banner|Floyd Banner}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2013 | ''[[Paranoia (kvikmynd frá 2013)|Paranoia]]'' | {{sort|Wyatt|Nicolas Wyatt}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2014 | ''[[RoboCop (kvikmynd frá 2014)|RoboCop]]'' | {{sort|Norton|Dr. Dennett Norton}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (''Dawn of the Planet of the Apes'') | Dreyfus | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2015 | ''[[Barn 44 (kvikmynd)|Barn 44]]'' (''Child 44'') | {{sort|Nestorov|General Timur Nestorov}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2016 | ''[[Man Down (kvikmynd)|Man Down]]'' | {{sort|Peyton|Peyton kapteinn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Criminal (kvikmynd frá 2016)|Criminal]]'' | {{sort|Wells|Quaker Wells}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2017 | ''{{sort|Space|[[The Space Between Us (kvikmynd)|The Space Between Us]]}}'' | {{sort|Shepherd|Nathaniel Shepherd}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Hitman's|[[The Hitman's Bodyguard]]}}'' | {{sort|Dukhovich|Vladislav Dukhovich}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ögurstund]]'' (''Darkest Hour'') | {{sort|Churchill|[[Winston Churchill]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2018 | ''[[Tau (kvikmynd)|Tau]]'' | Tau | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hunter Killer (kvikmynd)|Hunter Killer]]'' | {{sort|Donnegan|Charles Donnegan flotaforingi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2019 | ''[[Killers Anonymous]]'' | Maðurinn | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Mary (kvikmynd 2019)|Mary]]'' | David | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Laundromat|[[The Laundromat (kvikmynd frá 2019)|The Laundromat]]}}'' | {{sort|Mossack|[[Jürgen Mossack]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Courier|[[The Courier (kvikmynd frá 2019)|The Courier]]}}'' | {{sort|Mannings|Ezekiel Mannings}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2020 | ''[[Mank]]'' | {{sort|Mankiewicz|[[Herman J. Mankiewicz]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2021 | ''[[Crisis (kvikmynd frá 2021)|Crisis]]'' | {{sort|Brower|Dr. Tyrone Brower}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Woman|[[The Woman in the Window (kvikmynd frá 2021)|The Woman in the Window]]}}'' | {{sort|Russell|Alistair Russell}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2023 | ''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]'' | [[Harry S. Truman]] |Smáhlutverk | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2024 | ''[[Parthenope (kvikmynd)|Parthenope]]'' | [[John Cheever]] | | style="text-align: center;" | |- |} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd|æviágrip}} {{fe|1958|Oldman, Gary}} {{DEFAULTSORT:Oldman, Gary}} [[Flokkur:Enskir leikarar|Oldman, Gary]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]] kq09ac06tr2kc7qp4ca10f7mbj6zdvx 1959415 1959414 2026-04-09T23:12:19Z TKSnaevarr 53243 /* Kvikmyndaskrá */ 1959415 wikitext text/x-wiki {{Leikari | forskeyti = Sir | name = Gary Oldman | image = Gary Oldman at the London premiere of Tinker Tailor Soldier Spy.png | caption = Gary Oldman árið [[2011]]. | birthname = Gary Leonard Oldman | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1958|3|21}} | location = {{ENG}} [[London]], [[England]] | deathdate = | deathplace = | othername = | yearsactive = [[1979]] - nú | notable role = '''Gordon''' <br /> í ''[[The Dark Knight Rises]]''<br /> '''George Smiley''' <br /> í ''[[Tinker Tailor Soldier Spy]]''<br /> '''Winston Churchill''' <br /> í ''[[Darkest Hour]]''<br /> '''Dracula''' <br /> í ''[[Bram Stoker's Dracula]]''<br /> | academyawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | goldenglobeawards = '''Besti leikari (drama)''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | emmyawards = | sagawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour]]'' <br /> '''Besti leikarahópur''' <br /> 1995 ''[[Apollo 13 (kvikmynd)|Apollo 13]]'' | afiawards = | spouse = [[Lesley Manville]] (1987-1990) <br /> [[Uma Thurman]] (1990-1992) <br /> [[Donya Fiorentino]] (1997-2001) <br /> [[Alexandra Edenborough]] (2008-2015) <br /> [[Gisele Schmidt]] (2017-) }} '''Sir Gary Leonard Oldman''' (f. [[21. mars]] [[1958]]) er [[England|enskur]] [[leikari]]. Hann er þekktur fyrir fjölhæfni og ákafan leikstíl og hefur unnið fjölda verðlauna, meðal annars [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], þrenn [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]] auk þess sem hann hefur þrisvar verið tilnefndur til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]]. Myndir hans hafa halað inn rúmlega 11 milljörðum bandaríkjadala á heimsvísu, sem gerir Oldman að einum tekjuhæsta leikara allra tíma.<ref>{{cite web|url=https://collider.com/galleries/most-profitable-highest-grossing-actors/#:~:text=And%20while%20fans%20can%20debate,in%20a%20dishonest%20Gotham%20City|title=The 30 Highest-Grossing Actors of All Time, Ranked|website=Collider|date=3 July 2019 |access-date=2 November 2020}}</ref> Oldman hóf feril í leiklist í leikhúsum árið 1979 og birtist fyrst á hvíta tjaldinu í myndinni ''[[Remembrance]]'' (1982). Hann birtist í sýningum [[Royal Court Theatre]] í London, var leikari hjá [[Konunglega Shakespeare-félagið|Konunglega Shakespeare-félaginu]] og birtist meðal annars í uppsetningum á ''[[Kabarett]]'', ''[[Rómeó og Júlía|Rómeó og Júlíu]]'', ''[[Heimilisvinurinn (leikrit)|Heimilisvininum]]'', ''[[Hjálp (leikrit)|Hjálp]]'' og ''[[Hamlet]]''. Oldman varð þekktur kvikmyndaleikari í Bretlandi fyrir að leika [[Sid Vicious]] í ''[[Sid og Nancy]]'' (1986), [[Joe Orton]] í ''[[Prick Up Your Ears]]'' (1987) og [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] í ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (1990). Á níunda og tíunda áratugnum var Oldman í hópi ungra breskra sem náðu að hasla sér völl í [[Hollywood]]-myndum.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OXRBBAAAQBAJ&dq=bruce+payne+brit+pack&pg=PA198 |first=Alan |last=Kistler |title=Doctor Who: A History |publisher=Lyons Press |year=2013 |access-date=20 November 2021 |page=198 |isbn=9781493000166}}</ref> Hann náði frekari frægð með því að leika bandarískan glæpon í ''[[Í ljótum leik]]'' (1990), [[Lee Harvey Oswald]] í ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' (1991) og [[Drakúla greifi|Drakúla greifa]] í ''[[Drakúla (kvikmynd frá 1992)|Drakúla]]'' (1992). Oldman lék [[illmenni]] í myndum á borð við ''[[Sönn ást]]'' (1993), ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' (1994), ''[[Fimmta frumefnið]]'' (1997), ''[[Forsetavélin]]'' (1997) og ''[[Frambjóðandinn]]'' (2000). Oldman hefur einnig tekið að sér hlutverk í kvikmyndaröðum, meðal annars sem Sirius Black í [[Harry Potter (kvikmyndaröð)|''Harry Potter''-myndunum]] (2004–2011), sem Gordon lögreglustjóri í þríleik [[Christopher Nolan|Christophers Nolan]] um [[Batman|Leðurblökumanninn]] (2005–2012), Shen lávarður í ''[[Kung Fu Panda 2]]'' og Dreyfus í ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (2014). Hann vann Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir að leika [[Winston Churchill]] í myndinni ''[[Ögurstund]]'' (2017). Hann hefur jafnframt verið tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt sem njósnarinn George Smiley í spennumyndinni ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' (2011) og handritshöfundinn [[Herman J. Mankiewicz]] í dramamyndinni ''[[Mank]]'' (2020). Oldman skrifaði jafnframt og leikstýrði kvikmyndinni ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (1997). Hann lék aðalhlutverkið í sjónvarpsmyndinni ''[[The Firm (kvikmynd frá 1989)|The Firm]]'' frá [[BBC]] (1989). Frá árinu 2022 hefur Oldman birst í spennuþáttunum ''[[Slow Horses]]'' frá [[Apple TV+]] sem nöldursami breski njósnarinn Jackson Lamb og hefur hlotið tilnefningu til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]] sem besti leikarinn í dramaþáttum fyrir hlutverkið. Oldman var einnig tilnefndur til Emmy-verðlauna fyrir gestahlutverk sitt sem drykkfelldur leikari í gamanþáttunum ''[[Vinir]]'' á [[NBC]] árið 2001. Þá hefur Oldman leikið í tónlistarmyndböndum fyrir [[David Bowie]], [[Guns N' Roses]] og [[Annie Lennox]]. [[Karl 3. Bretakonungur]] sæmdi Oldman riddaranafnbót árið 2025. ==Kvikmyndaskrá== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Ár ! scope="col" | Titill ! scope="col" | Hlutverk ! scope="col" class="unsortable" | Athugasemdir ! scope="col" class="unsortable" | Heimildir |- ! scope="row" | 1982 | ''[[Remembrance]]'' | Daniel | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1983 | ''[[Meantime]]'' | Coxy | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1986 | ''[[Sid og Nancy]]'' (''Sid and Nancy'') | {{sort|Vicious|[[Sid Vicious]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1987 | ''[[Prick Up Your Ears]]'' | {{sort|Orton|[[Joe Orton]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1988 | ''[[Track 29]]'' | Martin | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Refsiréttur (kvikmynd)|Refsiréttur]]'' (''Criminal Law'') | {{sort|Chase|Ben Chase}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[We Think the World of You]]'' | Johnny | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1989 | ''[[Geðspítalinn]]'' (''Chattahoochee'') | {{sort|Foley|Emmett Foley}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1990 | ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (''Rosencrantz & Guildenstern Are Dead'') | [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Í ljótum leik]]'' (''State of Grace'') | {{sort|Flannery|Jackie Flannery}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Henry & June]]'' | Pop | Kallaður „Maurice Escargot“ á kreditlista | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1991 | ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' | {{sort|Oswald|[[Lee Harvey Oswald]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1992 | ''[[Drakúla (kvikmynd 1992)|Drakúla]]'' (''Bram Stoker's Dracula'') | [[Drakúla greifi]] | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1993 | ''[[Sönn ást]]'' (''True Romance'') | {{sort|Spivey|Drexl Spivey}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rómeó í sárum]]'' (''Romeo is Bleeding'') | {{sort|Grimaldi|Jack Grimaldi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1994 | ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' | Norman Stansfield | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ódauðleg ást]]'' (''Immortal Beloved'') | {{sort|Beethoven|[[Ludwig van Beethoven]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1995 | ''[[Að yfirlögðu ráði]]'' (''Murder in the First'') | {{sort|Glenn|Milton Glenn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Fordæmd]]'' (''The Scarlet Letter'') | {{sort|Dimmesdale|Séra [[Arthur Dimmesdale]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1996 | ''[[Basquiat (kvikmynd)|Basquiat]]'' | {{sort|Milo|Albert Milo}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1997 | ''[[Fimmta frumefnið]]'' (''The Fifth Element'') | {{sort|Zorg|Jean-Baptiste Emanuel Zorg}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Forsetavélin]]'' (''Air Force One'') | {{sort|Korshunov|Egor Korshunov}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (''Nil by Mouth'') | {{N/A}} | Aðeins leikstjóri, handritshöfundur og framleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1998 | ''[[Týnd í geimnum]]'' (''Lost in Space'') | {{sort|Smith|Dr. Zachary Smith}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Töfrasverðið]]'' (''Quest for Camelot'') | Rúber | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1999 | ''[[Plunkett & Macleane]]'' | {{N/A}} | Aðeins aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2000 | ''[[Frambjóðandinn]]'' (''The Candidate'') | Sheldon Runyon [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeildarþingmaður]] | Einnig aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2001 | ''[[Nobody's Baby (kvikmynd frá 2001)|Nobody's Baby]]'' | {{sort|Hill|Buford Hill}} | Einnig framleiðandi | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hannibal (kvikmynd frá 2001)|Hannibal]]'' | Mason Verger | Ekki á kreditlsita | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2002 | ''[[Þjóðvegur 60 (kvikmynd)|Þjóðvegur 60]]'' (''Interstate 60'') | {{sort|Grant|O.W. Grant}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sortname|The|Hire: Beat the Devil}}'' | Djöfullinn | Stuttmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[Tiptoes]]'' | Rolfe Bedalia | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2003 | ''[[Sin (kvikmynd frá 2003)|Sin]]'' | Charlie Kraken / Charlie Strom | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2004 | ''[[Harry Potter og fanginn frá Azkaban (kvikmynd)|Harry Potter og fanginn frá Azkaban]]'' (''Harry Potter and the Prisoner of Azkaban'') | {{sort|Black|[[Sirius Black]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2005 | ''[[Batman Begins]]'' | [[Gordon lögreglustjóri|James Gordon]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og eldbikarinn (kvikmynd)|Harry Potter og eldbikarinn]]'' (''Harry Potter and the Goblet of Fire'') | Sirius Black | [[Cameo-hlutverk|Smáhlutverk]] | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2006 | ''{{sortname|The|Backwoods}}'' | Paul | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2007 | ''[[Harry Potter og Fönixreglan (kvikmynd)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' (''Harry Potter and the Order of the Phoenix'') | Sirius Black | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2008 |''[[Skotmarkið]]'' (''Dead Fish'') | Lynch | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rökkurriddarinn]]'' (''The Dark Knight'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2009 | ''[[Hin ófæddu]]'' (''The Unborn'') | {{sort|Sendak|Rabbi Joseph Sendak}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rain Fall]]'' | {{sort|Holtzer|William Holtzer}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Jóladraumur (kvikmynd frá 2009)|Jóladraumur]]'' (''A Christmas Carol'') | Tiny Tim / Bob Cratchit / Jacob Marley | Hreyfimyndataka | style="text-align: center;" | |- | ''[[Pláneta 51]]'' (''Planet 51'') | Grawl hershöfðingi | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2010 | ''{{sortname|The|Book of Eli}}'' | Bill Carnegie | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Countdown to Zero]]'' | rowspan="2" | Sögumaður | rowspan="2" | Heimildarmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[One Night in Turin]]'' | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="5" | 2011 | ''[[Rauðhetta (kvikmynd frá 2011)|Rauðhetta]]'' (''Red Riding Hood'') | {{sort|Solomon|Faðir Solomon}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Kung Fu Panda 2]]'' | Shen lávarður | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og dauðadjásnin - 2. hluti]]'' (''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2'') | Sirius Black | Smáhlutverk | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|last=Ditzian |first=Eric |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20090716185911/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |url-status=dead |archive-date=16 July 2009 |title='Harry Potter' Director, Daniel Radcliffe Reveal 'Deathly Hallows' Secrets — Movie News Story &#124; MTV Movie News |publisher=MTV |date=16 July 2009 |accessdate=11 January 2010}}</ref> |- | ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' | {{sort|Smiley|[[George Smiley]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Guns, Girls and Gambling]]'' | Elvis Elvis | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2012 | ''[[Rökkurriddarinn rís]]'' (''The Dark Knight Rises'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Lawless]]'' | {{sort|Banner|Floyd Banner}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2013 | ''[[Paranoia (kvikmynd frá 2013)|Paranoia]]'' | {{sort|Wyatt|Nicolas Wyatt}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2014 | ''[[RoboCop (kvikmynd frá 2014)|RoboCop]]'' | {{sort|Norton|Dr. Dennett Norton}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (''Dawn of the Planet of the Apes'') | Dreyfus | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2015 | ''[[Barn 44 (kvikmynd)|Barn 44]]'' (''Child 44'') | {{sort|Nestorov|General Timur Nestorov}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2016 | ''[[Man Down (kvikmynd)|Man Down]]'' | {{sort|Peyton|Peyton kapteinn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Criminal (kvikmynd frá 2016)|Criminal]]'' | {{sort|Wells|Quaker Wells}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2017 | ''{{sort|Space|[[The Space Between Us (kvikmynd)|The Space Between Us]]}}'' | {{sort|Shepherd|Nathaniel Shepherd}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Hitman's|[[The Hitman's Bodyguard]]}}'' | {{sort|Dukhovich|Vladislav Dukhovich}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ögurstund]]'' (''Darkest Hour'') | {{sort|Churchill|[[Winston Churchill]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2018 | ''[[Tau (kvikmynd)|Tau]]'' | Tau | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hunter Killer (kvikmynd)|Hunter Killer]]'' | {{sort|Donnegan|Charles Donnegan flotaforingi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2019 | ''[[Killers Anonymous]]'' | Maðurinn | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Mary (kvikmynd 2019)|Mary]]'' | David | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Laundromat|[[The Laundromat (kvikmynd frá 2019)|The Laundromat]]}}'' | {{sort|Mossack|[[Jürgen Mossack]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Courier|[[The Courier (kvikmynd frá 2019)|The Courier]]}}'' | {{sort|Mannings|Ezekiel Mannings}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2020 | ''[[Mank]]'' | {{sort|Mankiewicz|[[Herman J. Mankiewicz]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2021 | ''[[Crisis (kvikmynd frá 2021)|Crisis]]'' | {{sort|Brower|Dr. Tyrone Brower}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Woman|[[The Woman in the Window (kvikmynd frá 2021)|The Woman in the Window]]}}'' | {{sort|Russell|Alistair Russell}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2023 | ''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]'' | [[Harry S. Truman]] |Smáhlutverk | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2024 | ''[[Parthenope (kvikmynd)|Parthenope]]'' | [[John Cheever]] | | style="text-align: center;" | |- |} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd|æviágrip}} {{fe|1958|Oldman, Gary}} {{DEFAULTSORT:Oldman, Gary}} [[Flokkur:Enskir leikarar|Oldman, Gary]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]] s8q0o6iu49p15shklig4u2nz9i19niv 1959417 1959415 2026-04-09T23:20:18Z TKSnaevarr 53243 /* Kvikmyndaskrá */ 1959417 wikitext text/x-wiki {{Leikari | forskeyti = Sir | name = Gary Oldman | image = Gary Oldman at the London premiere of Tinker Tailor Soldier Spy.png | caption = Gary Oldman árið [[2011]]. | birthname = Gary Leonard Oldman | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1958|3|21}} | location = {{ENG}} [[London]], [[England]] | deathdate = | deathplace = | othername = | yearsactive = [[1979]] - nú | notable role = '''Gordon''' <br /> í ''[[The Dark Knight Rises]]''<br /> '''George Smiley''' <br /> í ''[[Tinker Tailor Soldier Spy]]''<br /> '''Winston Churchill''' <br /> í ''[[Darkest Hour]]''<br /> '''Dracula''' <br /> í ''[[Bram Stoker's Dracula]]''<br /> | academyawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | goldenglobeawards = '''Besti leikari (drama)''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | emmyawards = | sagawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour]]'' <br /> '''Besti leikarahópur''' <br /> 1995 ''[[Apollo 13 (kvikmynd)|Apollo 13]]'' | afiawards = | spouse = [[Lesley Manville]] (1987-1990) <br /> [[Uma Thurman]] (1990-1992) <br /> [[Donya Fiorentino]] (1997-2001) <br /> [[Alexandra Edenborough]] (2008-2015) <br /> [[Gisele Schmidt]] (2017-) }} '''Sir Gary Leonard Oldman''' (f. [[21. mars]] [[1958]]) er [[England|enskur]] [[leikari]]. Hann er þekktur fyrir fjölhæfni og ákafan leikstíl og hefur unnið fjölda verðlauna, meðal annars [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], þrenn [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]] auk þess sem hann hefur þrisvar verið tilnefndur til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]]. Myndir hans hafa halað inn rúmlega 11 milljörðum bandaríkjadala á heimsvísu, sem gerir Oldman að einum tekjuhæsta leikara allra tíma.<ref>{{cite web|url=https://collider.com/galleries/most-profitable-highest-grossing-actors/#:~:text=And%20while%20fans%20can%20debate,in%20a%20dishonest%20Gotham%20City|title=The 30 Highest-Grossing Actors of All Time, Ranked|website=Collider|date=3 July 2019 |access-date=2 November 2020}}</ref> Oldman hóf feril í leiklist í leikhúsum árið 1979 og birtist fyrst á hvíta tjaldinu í myndinni ''[[Remembrance]]'' (1982). Hann birtist í sýningum [[Royal Court Theatre]] í London, var leikari hjá [[Konunglega Shakespeare-félagið|Konunglega Shakespeare-félaginu]] og birtist meðal annars í uppsetningum á ''[[Kabarett]]'', ''[[Rómeó og Júlía|Rómeó og Júlíu]]'', ''[[Heimilisvinurinn (leikrit)|Heimilisvininum]]'', ''[[Hjálp (leikrit)|Hjálp]]'' og ''[[Hamlet]]''. Oldman varð þekktur kvikmyndaleikari í Bretlandi fyrir að leika [[Sid Vicious]] í ''[[Sid og Nancy]]'' (1986), [[Joe Orton]] í ''[[Prick Up Your Ears]]'' (1987) og [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] í ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (1990). Á níunda og tíunda áratugnum var Oldman í hópi ungra breskra sem náðu að hasla sér völl í [[Hollywood]]-myndum.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OXRBBAAAQBAJ&dq=bruce+payne+brit+pack&pg=PA198 |first=Alan |last=Kistler |title=Doctor Who: A History |publisher=Lyons Press |year=2013 |access-date=20 November 2021 |page=198 |isbn=9781493000166}}</ref> Hann náði frekari frægð með því að leika bandarískan glæpon í ''[[Í ljótum leik]]'' (1990), [[Lee Harvey Oswald]] í ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' (1991) og [[Drakúla greifi|Drakúla greifa]] í ''[[Drakúla (kvikmynd frá 1992)|Drakúla]]'' (1992). Oldman lék [[illmenni]] í myndum á borð við ''[[Sönn ást]]'' (1993), ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' (1994), ''[[Fimmta frumefnið]]'' (1997), ''[[Forsetavélin]]'' (1997) og ''[[Frambjóðandinn]]'' (2000). Oldman hefur einnig tekið að sér hlutverk í kvikmyndaröðum, meðal annars sem Sirius Black í [[Harry Potter (kvikmyndaröð)|''Harry Potter''-myndunum]] (2004–2011), sem Gordon lögreglustjóri í þríleik [[Christopher Nolan|Christophers Nolan]] um [[Batman|Leðurblökumanninn]] (2005–2012), Shen lávarður í ''[[Kung Fu Panda 2]]'' og Dreyfus í ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (2014). Hann vann Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir að leika [[Winston Churchill]] í myndinni ''[[Ögurstund]]'' (2017). Hann hefur jafnframt verið tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt sem njósnarinn George Smiley í spennumyndinni ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' (2011) og handritshöfundinn [[Herman J. Mankiewicz]] í dramamyndinni ''[[Mank]]'' (2020). Oldman skrifaði jafnframt og leikstýrði kvikmyndinni ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (1997). Hann lék aðalhlutverkið í sjónvarpsmyndinni ''[[The Firm (kvikmynd frá 1989)|The Firm]]'' frá [[BBC]] (1989). Frá árinu 2022 hefur Oldman birst í spennuþáttunum ''[[Slow Horses]]'' frá [[Apple TV+]] sem nöldursami breski njósnarinn Jackson Lamb og hefur hlotið tilnefningu til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]] sem besti leikarinn í dramaþáttum fyrir hlutverkið. Oldman var einnig tilnefndur til Emmy-verðlauna fyrir gestahlutverk sitt sem drykkfelldur leikari í gamanþáttunum ''[[Vinir]]'' á [[NBC]] árið 2001. Þá hefur Oldman leikið í tónlistarmyndböndum fyrir [[David Bowie]], [[Guns N' Roses]] og [[Annie Lennox]]. [[Karl 3. Bretakonungur]] sæmdi Oldman riddaranafnbót árið 2025. ==Kvikmyndaskrá== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Ár ! scope="col" | Titill ! scope="col" | Hlutverk ! scope="col" class="unsortable" | Athugasemdir ! scope="col" class="unsortable" | Heimildir |- ! scope="row" | 1982 | ''[[Remembrance]]'' | Daniel | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1983 | ''[[Meantime]]'' | Coxy | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1986 | ''[[Sid og Nancy]]'' (''Sid and Nancy'') | {{sort|Vicious|[[Sid Vicious]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1987 | ''[[Prick Up Your Ears]]'' | {{sort|Orton|[[Joe Orton]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1988 | ''[[Track 29]]'' | Martin | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Refsiréttur (kvikmynd)|Refsiréttur]]'' (''Criminal Law'') | {{sort|Chase|Ben Chase}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[We Think the World of You]]'' | Johnny | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1989 | ''[[Geðspítalinn]]'' (''Chattahoochee'') | {{sort|Foley|Emmett Foley}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1990 | ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (''Rosencrantz & Guildenstern Are Dead'') | [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Í ljótum leik]]'' (''State of Grace'') | {{sort|Flannery|Jackie Flannery}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Henry & June]]'' | Pop | Kallaður „Maurice Escargot“ á kreditlista | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1991 | ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' | {{sort|Oswald|[[Lee Harvey Oswald]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1992 | ''[[Drakúla (kvikmynd 1992)|Drakúla]]'' (''Bram Stoker's Dracula'') | [[Drakúla greifi]] | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1993 | ''[[Sönn ást]]'' (''True Romance'') | {{sort|Spivey|Drexl Spivey}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rómeó í sárum]]'' (''Romeo is Bleeding'') | {{sort|Grimaldi|Jack Grimaldi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1994 | ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' | Norman Stansfield | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ódauðleg ást]]'' (''Immortal Beloved'') | {{sort|Beethoven|[[Ludwig van Beethoven]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1995 | ''[[Að yfirlögðu ráði]]'' (''Murder in the First'') | {{sort|Glenn|Milton Glenn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Fordæmd]]'' (''The Scarlet Letter'') | {{sort|Dimmesdale|Séra [[Arthur Dimmesdale]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1996 | ''[[Basquiat (kvikmynd)|Basquiat]]'' | {{sort|Milo|Albert Milo}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1997 | ''[[Fimmta frumefnið]]'' (''The Fifth Element'') | {{sort|Zorg|Jean-Baptiste Emanuel Zorg}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Forsetavélin]]'' (''Air Force One'') | {{sort|Korshunov|Egor Korshunov}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (''Nil by Mouth'') | {{N/A}} | Aðeins leikstjóri, handritshöfundur og framleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1998 | ''[[Týnd í geimnum]]'' (''Lost in Space'') | {{sort|Smith|Dr. Zachary Smith}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Töfrasverðið]]'' (''Quest for Camelot'') | Rúber | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1999 | ''[[Plunkett & Macleane]]'' | {{N/A}} | Aðeins aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2000 | ''[[Frambjóðandinn]]'' (''The Candidate'') | Sheldon Runyon [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeildarþingmaður]] | Einnig aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2001 | ''[[Nobody's Baby (kvikmynd frá 2001)|Nobody's Baby]]'' | {{sort|Hill|Buford Hill}} | Einnig framleiðandi | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hannibal (kvikmynd frá 2001)|Hannibal]]'' | Mason Verger | Ekki á kreditlsita | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2002 | ''[[Þjóðvegur 60 (kvikmynd)|Þjóðvegur 60]]'' (''Interstate 60'') | {{sort|Grant|O.W. Grant}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sortname|The|Hire: Beat the Devil}}'' | Djöfullinn | Stuttmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[Tiptoes]]'' | Rolfe Bedalia | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2003 | ''[[Sin (kvikmynd frá 2003)|Sin]]'' | Charlie Kraken / Charlie Strom | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2004 | ''[[Harry Potter og fanginn frá Azkaban (kvikmynd)|Harry Potter og fanginn frá Azkaban]]'' (''Harry Potter and the Prisoner of Azkaban'') | {{sort|Black|[[Sirius Black]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2005 | ''[[Batman Begins]]'' | [[Gordon lögreglustjóri|James Gordon]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og eldbikarinn (kvikmynd)|Harry Potter og eldbikarinn]]'' (''Harry Potter and the Goblet of Fire'') | Sirius Black | [[Cameo-hlutverk|Smáhlutverk]] | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2006 | ''{{sortname|The|Backwoods}}'' | Paul | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2007 | ''[[Harry Potter og Fönixreglan (kvikmynd)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' (''Harry Potter and the Order of the Phoenix'') | Sirius Black | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2008 |''[[Skotmarkið]]'' (''Dead Fish'') | Lynch | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rökkurriddarinn]]'' (''The Dark Knight'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2009 | ''[[Hin ófæddu]]'' (''The Unborn'') | {{sort|Sendak|Joseph Sendak rabbíni}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rain Fall]]'' | {{sort|Holtzer|William Holtzer}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Jóladraumur (kvikmynd frá 2009)|Jóladraumur]]'' (''A Christmas Carol'') | Tiny Tim / Bob Cratchit / Jacob Marley | Hreyfimyndataka | style="text-align: center;" | |- | ''[[Pláneta 51]]'' (''Planet 51'') | Grawl hershöfðingi | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2010 | ''{{sortname|The|Book of Eli}}'' | Bill Carnegie | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Countdown to Zero]]'' | rowspan="2" | Sögumaður | rowspan="2" | Heimildarmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[One Night in Turin]]'' | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="5" | 2011 | ''[[Rauðhetta (kvikmynd frá 2011)|Rauðhetta]]'' (''Red Riding Hood'') | {{sort|Solomon|Faðir Solomon}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Kung Fu Panda 2]]'' | Shen lávarður | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og dauðadjásnin - 2. hluti]]'' (''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2'') | Sirius Black | Smáhlutverk | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|last=Ditzian |first=Eric |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20090716185911/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |url-status=dead |archive-date=16 July 2009 |title='Harry Potter' Director, Daniel Radcliffe Reveal 'Deathly Hallows' Secrets — Movie News Story &#124; MTV Movie News |publisher=MTV |date=16 July 2009 |accessdate=11 January 2010}}</ref> |- | ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' | {{sort|Smiley|[[George Smiley]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Guns, Girls and Gambling]]'' | Elvis Elvis | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2012 | ''[[Rökkurriddarinn rís]]'' (''The Dark Knight Rises'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Lawless]]'' | {{sort|Banner|Floyd Banner}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2013 | ''[[Paranoia (kvikmynd frá 2013)|Paranoia]]'' | {{sort|Wyatt|Nicolas Wyatt}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2014 | ''[[RoboCop (kvikmynd frá 2014)|RoboCop]]'' | {{sort|Norton|Dr. Dennett Norton}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (''Dawn of the Planet of the Apes'') | Dreyfus | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2015 | ''[[Barn 44 (kvikmynd)|Barn 44]]'' (''Child 44'') | {{sort|Nestorov|General Timur Nestorov}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2016 | ''[[Man Down (kvikmynd)|Man Down]]'' | {{sort|Peyton|Peyton kapteinn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Criminal (kvikmynd frá 2016)|Criminal]]'' | {{sort|Wells|Quaker Wells}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2017 | ''{{sort|Space|[[The Space Between Us (kvikmynd)|The Space Between Us]]}}'' | {{sort|Shepherd|Nathaniel Shepherd}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Hitman's|[[The Hitman's Bodyguard]]}}'' | {{sort|Dukhovich|Vladislav Dukhovich}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ögurstund]]'' (''Darkest Hour'') | {{sort|Churchill|[[Winston Churchill]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2018 | ''[[Tau (kvikmynd)|Tau]]'' | Tau | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hunter Killer (kvikmynd)|Hunter Killer]]'' | {{sort|Donnegan|Charles Donnegan flotaforingi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2019 | ''[[Killers Anonymous]]'' | Maðurinn | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Mary (kvikmynd 2019)|Mary]]'' | David | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Laundromat|[[The Laundromat (kvikmynd frá 2019)|The Laundromat]]}}'' | {{sort|Mossack|[[Jürgen Mossack]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Courier|[[The Courier (kvikmynd frá 2019)|The Courier]]}}'' | {{sort|Mannings|Ezekiel Mannings}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2020 | ''[[Mank]]'' | {{sort|Mankiewicz|[[Herman J. Mankiewicz]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2021 | ''[[Crisis (kvikmynd frá 2021)|Crisis]]'' | {{sort|Brower|Dr. Tyrone Brower}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Woman|[[The Woman in the Window (kvikmynd frá 2021)|The Woman in the Window]]}}'' | {{sort|Russell|Alistair Russell}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2023 | ''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]'' | [[Harry S. Truman]] |Smáhlutverk | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2024 | ''[[Parthenope (kvikmynd)|Parthenope]]'' | [[John Cheever]] | | style="text-align: center;" | |- |} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd|æviágrip}} {{fe|1958|Oldman, Gary}} {{DEFAULTSORT:Oldman, Gary}} [[Flokkur:Enskir leikarar|Oldman, Gary]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]] 6i7ahv4uc5egkp6up7zexa6bw9a7802 1959419 1959417 2026-04-09T23:20:40Z TKSnaevarr 53243 /* Kvikmyndaskrá */ 1959419 wikitext text/x-wiki {{Leikari | forskeyti = Sir | name = Gary Oldman | image = Gary Oldman at the London premiere of Tinker Tailor Soldier Spy.png | caption = Gary Oldman árið [[2011]]. | birthname = Gary Leonard Oldman | birthdate = {{Fæðingardagur og aldur|1958|3|21}} | location = {{ENG}} [[London]], [[England]] | deathdate = | deathplace = | othername = | yearsactive = [[1979]] - nú | notable role = '''Gordon''' <br /> í ''[[The Dark Knight Rises]]''<br /> '''George Smiley''' <br /> í ''[[Tinker Tailor Soldier Spy]]''<br /> '''Winston Churchill''' <br /> í ''[[Darkest Hour]]''<br /> '''Dracula''' <br /> í ''[[Bram Stoker's Dracula]]''<br /> | academyawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | goldenglobeawards = '''Besti leikari (drama)''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour (kvikmynd)|Darkest Hour]]'' | emmyawards = | sagawards = '''Besti leikari''' <br /> 2018 ''[[Darkest Hour]]'' <br /> '''Besti leikarahópur''' <br /> 1995 ''[[Apollo 13 (kvikmynd)|Apollo 13]]'' | afiawards = | spouse = [[Lesley Manville]] (1987-1990) <br /> [[Uma Thurman]] (1990-1992) <br /> [[Donya Fiorentino]] (1997-2001) <br /> [[Alexandra Edenborough]] (2008-2015) <br /> [[Gisele Schmidt]] (2017-) }} '''Sir Gary Leonard Oldman''' (f. [[21. mars]] [[1958]]) er [[England|enskur]] [[leikari]]. Hann er þekktur fyrir fjölhæfni og ákafan leikstíl og hefur unnið fjölda verðlauna, meðal annars [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], þrenn [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]] auk þess sem hann hefur þrisvar verið tilnefndur til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]]. Myndir hans hafa halað inn rúmlega 11 milljörðum bandaríkjadala á heimsvísu, sem gerir Oldman að einum tekjuhæsta leikara allra tíma.<ref>{{cite web|url=https://collider.com/galleries/most-profitable-highest-grossing-actors/#:~:text=And%20while%20fans%20can%20debate,in%20a%20dishonest%20Gotham%20City|title=The 30 Highest-Grossing Actors of All Time, Ranked|website=Collider|date=3 July 2019 |access-date=2 November 2020}}</ref> Oldman hóf feril í leiklist í leikhúsum árið 1979 og birtist fyrst á hvíta tjaldinu í myndinni ''[[Remembrance]]'' (1982). Hann birtist í sýningum [[Royal Court Theatre]] í London, var leikari hjá [[Konunglega Shakespeare-félagið|Konunglega Shakespeare-félaginu]] og birtist meðal annars í uppsetningum á ''[[Kabarett]]'', ''[[Rómeó og Júlía|Rómeó og Júlíu]]'', ''[[Heimilisvinurinn (leikrit)|Heimilisvininum]]'', ''[[Hjálp (leikrit)|Hjálp]]'' og ''[[Hamlet]]''. Oldman varð þekktur kvikmyndaleikari í Bretlandi fyrir að leika [[Sid Vicious]] í ''[[Sid og Nancy]]'' (1986), [[Joe Orton]] í ''[[Prick Up Your Ears]]'' (1987) og [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] í ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (1990). Á níunda og tíunda áratugnum var Oldman í hópi ungra breskra sem náðu að hasla sér völl í [[Hollywood]]-myndum.<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=OXRBBAAAQBAJ&dq=bruce+payne+brit+pack&pg=PA198 |first=Alan |last=Kistler |title=Doctor Who: A History |publisher=Lyons Press |year=2013 |access-date=20 November 2021 |page=198 |isbn=9781493000166}}</ref> Hann náði frekari frægð með því að leika bandarískan glæpon í ''[[Í ljótum leik]]'' (1990), [[Lee Harvey Oswald]] í ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' (1991) og [[Drakúla greifi|Drakúla greifa]] í ''[[Drakúla (kvikmynd frá 1992)|Drakúla]]'' (1992). Oldman lék [[illmenni]] í myndum á borð við ''[[Sönn ást]]'' (1993), ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' (1994), ''[[Fimmta frumefnið]]'' (1997), ''[[Forsetavélin]]'' (1997) og ''[[Frambjóðandinn]]'' (2000). Oldman hefur einnig tekið að sér hlutverk í kvikmyndaröðum, meðal annars sem Sirius Black í [[Harry Potter (kvikmyndaröð)|''Harry Potter''-myndunum]] (2004–2011), sem Gordon lögreglustjóri í þríleik [[Christopher Nolan|Christophers Nolan]] um [[Batman|Leðurblökumanninn]] (2005–2012), Shen lávarður í ''[[Kung Fu Panda 2]]'' og Dreyfus í ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (2014). Hann vann Óskarsverðlaun sem besti leikari í aðalhlutverki fyrir að leika [[Winston Churchill]] í myndinni ''[[Ögurstund]]'' (2017). Hann hefur jafnframt verið tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir hlutverk sitt sem njósnarinn George Smiley í spennumyndinni ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' (2011) og handritshöfundinn [[Herman J. Mankiewicz]] í dramamyndinni ''[[Mank]]'' (2020). Oldman skrifaði jafnframt og leikstýrði kvikmyndinni ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (1997). Hann lék aðalhlutverkið í sjónvarpsmyndinni ''[[The Firm (kvikmynd frá 1989)|The Firm]]'' frá [[BBC]] (1989). Frá árinu 2022 hefur Oldman birst í spennuþáttunum ''[[Slow Horses]]'' frá [[Apple TV+]] sem nöldursami breski njósnarinn Jackson Lamb og hefur hlotið tilnefningu til [[Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]] sem besti leikarinn í dramaþáttum fyrir hlutverkið. Oldman var einnig tilnefndur til Emmy-verðlauna fyrir gestahlutverk sitt sem drykkfelldur leikari í gamanþáttunum ''[[Vinir]]'' á [[NBC]] árið 2001. Þá hefur Oldman leikið í tónlistarmyndböndum fyrir [[David Bowie]], [[Guns N' Roses]] og [[Annie Lennox]]. [[Karl 3. Bretakonungur]] sæmdi Oldman riddaranafnbót árið 2025. ==Kvikmyndaskrá== {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="margin-right: 0;" |- ! scope="col" | Ár ! scope="col" | Titill ! scope="col" | Hlutverk ! scope="col" class="unsortable" | Athugasemdir ! scope="col" class="unsortable" | Heimildir |- ! scope="row" | 1982 | ''[[Remembrance]]'' | Daniel | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1983 | ''[[Meantime]]'' | Coxy | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1986 | ''[[Sid og Nancy]]'' (''Sid and Nancy'') | {{sort|Vicious|[[Sid Vicious]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1987 | ''[[Prick Up Your Ears]]'' | {{sort|Orton|[[Joe Orton]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1988 | ''[[Track 29]]'' | Martin | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Refsiréttur (kvikmynd)|Refsiréttur]]'' (''Criminal Law'') | {{sort|Chase|Ben Chase}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[We Think the World of You]]'' | Johnny | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1989 | ''[[Geðspítalinn]]'' (''Chattahoochee'') | {{sort|Foley|Emmett Foley}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1990 | ''[[Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna (kvikmynd)|Fallinn Rósinkrans og Gullinstjarna]]'' (''Rosencrantz & Guildenstern Are Dead'') | [[Rósinkrans og Gullinstjarna|Rósinkrans]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Í ljótum leik]]'' (''State of Grace'') | {{sort|Flannery|Jackie Flannery}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Henry & June]]'' | Pop | Kallaður „Maurice Escargot“ á kreditlista | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1991 | ''[[JFK (kvikmynd)|JFK]]'' | {{sort|Oswald|[[Lee Harvey Oswald]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1992 | ''[[Drakúla (kvikmynd 1992)|Drakúla]]'' (''Bram Stoker's Dracula'') | [[Drakúla greifi]] | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1993 | ''[[Sönn ást]]'' (''True Romance'') | {{sort|Spivey|Drexl Spivey}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rómeó í sárum]]'' (''Romeo is Bleeding'') | {{sort|Grimaldi|Jack Grimaldi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1994 | ''[[Léon (kvikmynd)|Léon]]'' | Norman Stansfield | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ódauðleg ást]]'' (''Immortal Beloved'') | {{sort|Beethoven|[[Ludwig van Beethoven]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1995 | ''[[Að yfirlögðu ráði]]'' (''Murder in the First'') | {{sort|Glenn|Milton Glenn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Fordæmd]]'' (''The Scarlet Letter'') | {{sort|Dimmesdale|Séra [[Arthur Dimmesdale]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1996 | ''[[Basquiat (kvikmynd)|Basquiat]]'' | {{sort|Milo|Albert Milo}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 1997 | ''[[Fimmta frumefnið]]'' (''The Fifth Element'') | {{sort|Zorg|Jean-Baptiste Emanuel Zorg}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Forsetavélin]]'' (''Air Force One'') | {{sort|Korshunov|Egor Korshunov}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Á köldum klaka (kvikmynd frá 1997)|Á köldum klaka]]'' (''Nil by Mouth'') | {{N/A}} | Aðeins leikstjóri, handritshöfundur og framleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 1998 | ''[[Týnd í geimnum]]'' (''Lost in Space'') | {{sort|Smith|Dr. Zachary Smith}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Töfrasverðið]]'' (''Quest for Camelot'') | Rúber | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 1999 | ''[[Plunkett & Macleane]]'' | {{N/A}} | Aðeins aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2000 | ''[[Frambjóðandinn]]'' (''The Candidate'') | Sheldon Runyon [[Fulltrúadeild Bandaríkjaþings|fulltrúadeildarþingmaður]] | Einnig aðalframleiðandi | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2001 | ''[[Nobody's Baby (kvikmynd frá 2001)|Nobody's Baby]]'' | {{sort|Hill|Buford Hill}} | Einnig framleiðandi | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hannibal (kvikmynd frá 2001)|Hannibal]]'' | Mason Verger | Ekki á kreditlsita | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2002 | ''[[Þjóðvegur 60 (kvikmynd)|Þjóðvegur 60]]'' (''Interstate 60'') | {{sort|Grant|O.W. Grant}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sortname|The|Hire: Beat the Devil}}'' | Djöfullinn | Stuttmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[Tiptoes]]'' | Rolfe Bedalia | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2003 | ''[[Sin (kvikmynd frá 2003)|Sin]]'' | Charlie Kraken / Charlie Strom | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2004 | ''[[Harry Potter og fanginn frá Azkaban (kvikmynd)|Harry Potter og fanginn frá Azkaban]]'' (''Harry Potter and the Prisoner of Azkaban'') | {{sort|Black|[[Sirius Black]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2005 | ''[[Batman Begins]]'' | [[Gordon lögreglustjóri|James Gordon]] | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og eldbikarinn (kvikmynd)|Harry Potter og eldbikarinn]]'' (''Harry Potter and the Goblet of Fire'') | Sirius Black | [[Cameo-hlutverk|Smáhlutverk]] | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2006 | ''{{sortname|The|Backwoods}}'' | Paul | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2007 | ''[[Harry Potter og Fönixreglan (kvikmynd)|Harry Potter and the Order of the Phoenix]]'' (''Harry Potter and the Order of the Phoenix'') | Sirius Black | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2008 |''[[Skotmarkið]]'' (''Dead Fish'') | Lynch | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rökkurriddarinn]]'' (''The Dark Knight'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2009 | ''[[Hin ófæddu]]'' (''The Unborn'') | {{sort|Sendak|Joseph Sendak rabbíni}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Rain Fall]]'' | {{sort|Holtzer|William Holtzer}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Jóladraumur (kvikmynd frá 2009)|Jóladraumur]]'' (''A Christmas Carol'') | Tiny Tim / Bob Cratchit / Jacob Marley | Hreyfimyndataka | style="text-align: center;" | |- | ''[[Pláneta 51]]'' (''Planet 51'') | Grawl hershöfðingi | Talsetning | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2010 | ''{{sortname|The|Book of Eli}}'' | Bill Carnegie | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Countdown to Zero]]'' | rowspan="2" | Sögumaður | rowspan="2" | Heimildarmynd | style="text-align: center;" | |- | ''[[One Night in Turin]]'' | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="5" | 2011 | ''[[Rauðhetta (kvikmynd frá 2011)|Rauðhetta]]'' (''Red Riding Hood'') | {{sort|Solomon|Faðir Solomon}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Kung Fu Panda 2]]'' | Shen lávarður | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Harry Potter og dauðadjásnin - 2. hluti]]'' (''Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2'') | Sirius Black | Smáhlutverk | style="text-align: center;" |<ref>{{cite web|last=Ditzian |first=Eric |url=http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |archive-url=https://web.archive.org/web/20090716185911/http://www.mtv.com/movies/news/articles/1616386/story.jhtml |url-status=dead |archive-date=16 July 2009 |title='Harry Potter' Director, Daniel Radcliffe Reveal 'Deathly Hallows' Secrets — Movie News Story &#124; MTV Movie News |publisher=MTV |date=16 July 2009 |accessdate=11 January 2010}}</ref> |- | ''[[Tinker Tailor Soldier Spy (kvikmynd)|Tinker Tailor Soldier Spy]]'' | {{sort|Smiley|[[George Smiley]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Guns, Girls and Gambling]]'' | Elvis Elvis | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2012 | ''[[Rökkurriddarinn rís]]'' (''The Dark Knight Rises'') | James Gordon | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Lawless]]'' | {{sort|Banner|Floyd Banner}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2013 | ''[[Paranoia (kvikmynd frá 2013)|Paranoia]]'' | {{sort|Wyatt|Nicolas Wyatt}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2014 | ''[[RoboCop (kvikmynd frá 2014)|RoboCop]]'' | {{sort|Norton|Dr. Dennett Norton}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Dögun Apaplánetunnar]]'' (''Dawn of the Planet of the Apes'') | Dreyfus | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2015 | ''[[Barn 44 (kvikmynd)|Barn 44]]'' (''Child 44'') | {{sort|Nestorov|Timur Nestorov hershöfðingi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2016 | ''[[Man Down (kvikmynd)|Man Down]]'' | {{sort|Peyton|Peyton kapteinn}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Criminal (kvikmynd frá 2016)|Criminal]]'' | {{sort|Wells|Quaker Wells}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="3" | 2017 | ''{{sort|Space|[[The Space Between Us (kvikmynd)|The Space Between Us]]}}'' | {{sort|Shepherd|Nathaniel Shepherd}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Hitman's|[[The Hitman's Bodyguard]]}}'' | {{sort|Dukhovich|Vladislav Dukhovich}} | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Ögurstund]]'' (''Darkest Hour'') | {{sort|Churchill|[[Winston Churchill]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2018 | ''[[Tau (kvikmynd)|Tau]]'' | Tau | Talsetning | style="text-align: center;" | |- | ''[[Hunter Killer (kvikmynd)|Hunter Killer]]'' | {{sort|Donnegan|Charles Donnegan flotaforingi}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="4" | 2019 | ''[[Killers Anonymous]]'' | Maðurinn | | style="text-align: center;" | |- | ''[[Mary (kvikmynd 2019)|Mary]]'' | David | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Laundromat|[[The Laundromat (kvikmynd frá 2019)|The Laundromat]]}}'' | {{sort|Mossack|[[Jürgen Mossack]]}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Courier|[[The Courier (kvikmynd frá 2019)|The Courier]]}}'' | {{sort|Mannings|Ezekiel Mannings}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2020 | ''[[Mank]]'' | {{sort|Mankiewicz|[[Herman J. Mankiewicz]]}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" rowspan="2" | 2021 | ''[[Crisis (kvikmynd frá 2021)|Crisis]]'' | {{sort|Brower|Dr. Tyrone Brower}} | | style="text-align: center;" | |- | ''{{sort|Woman|[[The Woman in the Window (kvikmynd frá 2021)|The Woman in the Window]]}}'' | {{sort|Russell|Alistair Russell}} | | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2023 | ''[[Oppenheimer (kvikmynd)|Oppenheimer]]'' | [[Harry S. Truman]] |Smáhlutverk | style="text-align: center;" | |- ! scope="row" | 2024 | ''[[Parthenope (kvikmynd)|Parthenope]]'' | [[John Cheever]] | | style="text-align: center;" | |- |} ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd|æviágrip}} {{fe|1958|Oldman, Gary}} {{DEFAULTSORT:Oldman, Gary}} [[Flokkur:Enskir leikarar|Oldman, Gary]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]] jblk1ejxm77jn8apkrxkx6gmegw5h0l 0 115437 1959470 1406314 2026-04-10T11:57:29Z TKSnaevarr 53243 1959470 wikitext text/x-wiki {{Land |nafn = Franska ríkið |nafn_á_frummáli = État français |nafn_í_eignarfalli = Frakklands |fáni = Flag of France (1794–1815, 1830–1958).svg |skjaldarmerki = Informal emblem of the French State (1940–1944).svg |staðsetningarkort = French State 1942.svg |alt2 = |kjörorð = ''Travail, Famille, Patrie''<br />(„Vinna, fjölskylda, föðurland“) |kjörorð_tungumál = |kjörorð_þýðing = |þjóðsöngur = [[La Marseillaise]] |tungumál = [[Franska]] |höfuðborg = [[París]] (opinberlega)<br>[[Vichy]] (stjórnsetur) |stjórnarfar = {{plainlist| * [[Leppríki]]<ref>{{cite book | title=European Dictatorships 1918–1945 | year= 2016 | publisher=Routledge | isbn=978-1-317-29422-1 | url=https://books.google.com/books?id=D32PCwAAQBAJ&pg=PA388 }}</ref><ref>{{cite book | title=Fighting for the French Foreign Legion: Americans who joined the First World War in 1914 | date= 2025 | publisher=Pen and Sword Military | isbn=978-1-3990-6917-5 | url=https://books.google.com/books?id=pLfSEAAAQBAJ&pg=PT224 }}</ref><ref>{{cite book | title=A History of Western Political Thought | date=2005 | publisher=Routledge | isbn=978-1-134-81210-3 | url=https://books.google.com/books?id=6X2JAgAAQBAJ&pg=PA763 }}</ref> [[Þriðja ríkið|Þýskalands]] undir hernámi að hluta (1940–1942) * Hernámsstjórn (1942–1944) * [[Útlegðarstjórn]] (1944–1945)}} |titill_leiðtoga1 = Þjóðhöfðingi |nafn_leiðtoga1 =[[Philippe Pétain]] (1940–1942) |titill_leiðtoga2 = Stjórnarleiðtogi |nafn_leiðtoga2 =[[Philippe Pétain]] (1940–1942)<br>[[Pierre Laval]] (1942–1944) |staða = Tímabil |staða_athugasemd = [[Seinni heimsstyrjöldin]] |atburður1 = Pétain fær einræðisvald |dagsetning1 = 10. júlí 1940 |atburður2 = Þjóðverjar hörfa frá Frakklandi |dagsetning2 = Sumar 1944 |atburður3 = 9. ágúst 1944 |dagsetning3 = Vichy-lögin ógilt<ref name="law-1944-08-09">{{cite web |url=http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=LEGITEXT000006071212&dateTexte=20090620 |title=Ordonnance du 9 août 1944 relative au rétablissement de la légalité républicaine sur le territoire continental – Version consolidée au 10 août 1944 |trans-title=Lög 9. ágúst 1944 um endurstofnun hins lagalega skipaða lýðveldis á meginlandinu – sameinuð útgáfa 10. ágúst 1944 |date=9 August 1944 |website=gouv.fr |publisher=Legifrance |archive-url=https://web.archive.org/web/20090716040542/http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=LEGITEXT000006071212&dateTexte=20090620 |archive-date=16 July 2009 |access-date=21 October 2015 |quote=1. gr. Stjórnarfyrirkomulag Frakklands er og verður áfram lýðveldið. Samkvæmt lögum hefur það ekki verið lagt niður.<br /> 2. gr. Þar af leiðandi er eftirfarandi lagalega ógilt: Öll lög og allar reglugerðir og allar ráðstafanir í hvívetna sem gerðar hafa verið til að framfylgja þeim á meginlandi Frakklands frá 16. júní 1940 til endurreisnar bráðabirgðastjórnar Franska lýðveldisins. Þessi ógilding er hér með staðfest og ber að virða.<br />3. gr. Eftirfarandi lög eru hér með alfarið ógilt og hafa ekki réttaráhriif: Hin svokölluðu stjórnarskrárlög 10. júlí 1940 ásamt öllum lögum sem kölluð eru „stjórnarskrárlög“;...}}</ref> |gjaldmiðill = [[Franskur franki]] }} '''Vichy-stjórnin''' var [[ríkisstjórn Frakklands]] eftir ósigurinn gegn [[Þýskaland|Þjóðverjum]] í [[orrustan um Frakkland|orrustunni um Frakkland]] í júlí 1940 þar til [[Bandamenn (Síðari heimsstyrjöldin)|bandamenn]] leystu [[Frakkland]] undan hernámi Þjóðverja í ágúst 1944. Eftir ósigurinn skipaði [[forseti Frakklands]], [[Albert Lebrun]], [[Philippe Pétain]] forsætisráðherra. Stjórnin kom saman í bænum [[Vichy]] í [[Auvergne]]. Eftir undirritun friðarsamninga við Þýskaland fékk Pétain aukin völd og heimild til að afnema lagareglur og endurskrifa stjórnarskrána. Pétain kom á [[alræði]] í verki þótt hann legði ekki niður stofnanir [[Þriðja franska lýðveldið|þriðja lýðveldisins]]: lýðræði var afnumið og lýðræðislega kjörnir fulltrúar látnir víkja fyrir skipuðum fulltrúum stjórnarinnar, borgaraleg réttindi voru afnumin og refsingar teknar upp fyrir gagnrýni á stjórnina. Engu að síður studdi meirihluti fransks samfélags nýju stjórnina til að byrja með. Hún var álitin nauðsynleg til að [[Öxulveldin]], Þýskaland og [[Ítalía]], skiptu Frakklandi ekki á milli sín. Þessi stuðningur fór minnkandi eftir því sem á leið og [[andspyrna]] óx að sama skapi. Friðarsamningarnir við Þjóðverja fólu í sér að Vichy-stjórnin hélt stjórn alls Frakklands að nafninu til. Þjóðverjar réðu í reynd yfir öllu Norður- og Vestur-Frakklandi (''[[Zone occupée]]'') en Vichy-stjórnin yfir Mið- og Suður-Frakklandi (''[[Zone libre]]'') að undanskilinni mjórri ræmu við landamæri Ítalíu og Sviss sem Ítalir höfðu hernumið í upphafi styrjaldarinnar. Af nýlendum Frakka réði stjórnin yfir norðurhluta [[Alsír]] og [[Franska Vestur-Afríka|Frönsku Vestur-Afríku]] en missti fljótlega yfirráð yfir nýlendum í Mið-Afríku og Asíu. Sumar nýlendur kusu heldur að taka afstöðu með útlagastjórninni í London en Vichy-stjórninni. Tvær milljónir franskra hermanna voru áfram í haldi Þjóðverja og notaðir sem vinnuafl í Þýskalandi. Franskir hermenn sem störfuðu áfram í ''Zone libre'' voru undir stjórn þýska hersins. Stjórninni bar auk þess að greiða fyrir uppihald þýskra hermanna í ''Zone occupée''. Vichy-stjórnin vann náið með þýsku hernámsstjórninni enda réði þýski herinn í raun líka yfir ''Zone libre''. Meðal þess sem stjórnin gerði var að handtaka [[gyðingar|gyðinga]] og pólitíska flóttamenn og koma þeim í hendur Þjóðverja sem fluttu þá í fangabúðir. Í samstarfi við þýska herinn stóð Vichy-stjórnin fyrir stofnun vopnaðra hópa, [[Milice]]s, til að berjast gegn andspyrnumönnum. Í [[London]] myndaði hópur franskra landflótta herforingja, undir stjórn [[Charles de Gaulle]], útlagastjórn Vichy-stjórninni til höfuðs. Eftir innrás Bandamanna í Frakkland myndaði De Gaulle [[bráðabirgðastjórn Franska lýðveldisins]]. Eftir ósigur Þjóðverja voru þeir ráðamenn Vichy-stjórnarinnar sem ekki tókst að flýja handteknir af bráðabirgðastjórninni og kærðir fyrir [[landráð]]. Pétain var dæmdur til dauða en dómnum var breytt í lífstíðarfangelsi. Þúsundir fylgismanna stjórnarinnar voru teknar af lífi án dóms og laga af frönskum andspyrnumönnum. ==Tilvísanir== <references/> {{Seinni heimsstyrjöldin}} [[Flokkur:Seinni heimsstyrjöldin]] [[Flokkur:Ríkisstjórnir Frakklands]] [[Flokkur:Saga Frakklands]] {{sa|1940|1944}} ku9kn0jb38w7o1hxusqo0g8psbgtvfl 0 118599 1959390 1927463 2026-04-09T21:56:18Z Akigka 183 1959390 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Canning_(166500623).jpeg|thumb|right|Niðursoðnir tómatar í glerkrukku.]] '''Niðursuða''' er aðferð til að [[geymsla matvæla|geyma matvæli]] þar sem það er sett í [[niðursuðudós|dós]] sem er þá þéttlokað. Dæmigert [[geymsluþol]] niðursoðinna [[Matur|matvæla]] er eitt til fimm ára, en við ákveðnar aðstæður geta þau geymast miklu lengur. Árið [[1795]] bauð franski herinn upp á verðlaun fyrir að finna upp nýja leið til að geyma mat. Sætindasalinn [[Nicolas Appert]] stakk upp á niðursuðu sem lausn. Herinn gerði tilraunir og aðferðin var prófuð árið [[1806]]. Dósin kemur í veg fyrir að [[gerlar]] komist inn og spilli matnum. Nokkrar aðferðir eru notaðar til að hindra rotnun matarins. Sem dæmi má nefna [[gerilsneyðing]]u, [[suða|suðu]], [[kæling]]u, [[frysting]]u, þurrkun og [[geislun]]. [[Dauðhreinsun]] er eina leiðin til að tryggja að allir gerlar séu dauðir. Til dæmis deyr gerillinn ''[[Clostridium botulinum]]'', sem veldur [[sperðilbakteríueitrun]], aðeins við [[Hiti|hitastig]] sem eru yfir suðumarki vatns. Matvæli sem eru ekki mjög [[sýrustig|súr]] þarf að dauðhreinsa við hitastig um það bil 116–130 [[selsíus|°C]] svo að þau séu örugg. Dæmi um slík matvæli eru [[grænmeti]], [[kjöt]], [[sjávarréttir|sjávarrétti]] og [[mjólkurafurð]]ir. Önnur súrari matvæli eins og [[ávöxtur|ávexti]] og [[pækill|pækla]] má niðursjóða án þess að dauðhreinsa þá. Lagmetisiðnaður er sá [[iðnaður]] sem snýr að niðursuðu eða niðurlagningu á matvælum, m.ö.o. það að leggja matvæli í loftþétt ílát, niðursoðin eða með öðrum hætti. {{stubbur|matur}} [[Flokkur:Geymsla matvæla]] [[Flokkur:Niðursuða]] 8iq1j589ty2xi6bs30txcjzyk3ixqof 0 125279 1959334 1921804 2026-04-09T15:07:49Z Markuss86 78838 1959334 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnulið | núverandi= | Fullt nafn =Club Atlético de Madrid | Mynd = | Gælunafn = indios, Los Colchoneros, Los Rojiblancos | Stytt nafn = Atlético de Madrid | Stofnað = 1903 | Leikvöllur = [[Wanda Metropolitano]] | Stærð = 67.703 | Stjórnarformaður = Enrique Cerezo | Knattspyrnustjóri = [[Diego Simeone]] | Deild = [[La Liga]] | Tímabil = 2024-25 | Staðsetning= 3. ''(La Liga)'' | pattern_la1 = _atleticomadrid2526h | pattern_b1 = _atleticomadrid2526h | pattern_ra1 = _atleticomadrid2526h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _atleticomadrid2526a | pattern_b2 = _atleticomadrid2526a | pattern_ra2 = _atleticomadrid2526a | pattern_sh2 = _atleticomadrid2526a | pattern_so2 = _atleticomadrid2526al | leftarm2 = 3B3C62 | body2 = 3B3C62 | rightarm2 = 3B3C62 | shorts2 = 3B3C62 | socks2 = 3B3C62 | pattern_la3 = _atleticomadrid2526t | pattern_b3 = _atleticomadrid2526t | pattern_ra3 = _atleticomadrid2526t | pattern_sh3 = _atleticomadrid2526t | pattern_so3 = | leftarm3 = 0088FF | body3 = 0088FF | rightarm3 = 0088FF | shorts3 =0088FF | socks3 = 0088FF }} '''Club Atlético de Madrid''' eða '''Atlético Madrid''' er spænskt knattspyrnufélag frá [[Madríd]] sem spilar í [[La Liga|spænsku úrvalsdeildinni]]. Atlético Madrid er þriðja sigursælasta félagið í spænskri knattspyrnu með ellefu meistaratitla og tíu bikarmeistaratitla. Félagið hefur í þrígang leikið til úrslita í [[Meistaradeild Evrópu]] án þess að ná að vinna og fjórum sinnum unnið sigur í öðrum Evrópukeppnum. ==Saga== ===Stofnun og upphafsár=== Atlético Madrid var stofnað [[26. apríl]] árið [[1903]] af þremur [[baskar|Böskum]] sem búsettir voru í Madríd. Stofnendurnir litu á félagið sem nokkurs konar Madrídar-deild uppeldisfélags þeirra [[Athletic Bilbao]] sem skömmu áður hafði unnið spænsku bikarkeppnina í höfuðborginni. Árið eftir efldist félagið til muna þegar óánægðir félagar í [[Real Madrid]] gengu til liðs við það. Félagið tók þegar upp einkennisliti Athletic Bilbao, hvítan og bláan og breytti því síðar í rauðan og hvítan til samræmis við baksneska félagið. Hin nánu tengsl félaganna tveggja voru undirstrikuð í spænsku bikarkeppninni árið 1911 þegar Athletic Bilbao fór með sigur af hólmi með lánsmenn frá Atlético Madrid innanborðs. Fyrsti heimavöllurinn var ''Ronda de Vallecas'' í einu af verkamannahverfunum í sunnanverðri Madrídarborg. Árið 1919 festi ''Compañía Urbanizadora Metropolitana'', sem rak lestakerfi borgarinnar, kaup á landi undir nýjan völl og árið 1921 hóf félagið leik á nýjum heimavelli ''Estadio Metropolitano de Madrid'' og rauf þar með tengslin við móðurfélagið Athletic Bilbao. Þetta var heimavöllur Atlético til ársins 1966. Á hinum nýja velli, sem tók rúmlega 35 þúsund áhorfendur, varð Atlético sigursælt í héraðsmótum í [[Kastilía|Kastilíu]] og komst tvívegis í úrslitaleik spænsku bikarkeppninnar á þriðja áratugnum en tapaði í bæði skiptin. Leiktíðina 1928-29 var það eitt af keppnisliðunum þegar [[La Liga|Spænska deildarkeppnin]] fór fram í fyrsta sinn. Árangurinn var þó takmarkaður fyrstu árin. ===Atlético og flugherinn (1939-1947)=== Eftir [[spænska borgarastyrjöldin|spænsku borgarastyrjöldina]] hófst keppni í La Liga að nýju árið 1939. Spænsk stjórnvöld höfðu lofað sveit lofthersins, ''Aviación Nacional'', sem staðsett var í [[Zaragoza]] sæti í keppninni. Þegar til átti að taka reyndist knattspyrnusambandið ekki reiðubúið til að standa við loforðið. Málamiðlunin varð sú að steypa saman vængbrotnu liði Atlético, sem misst hafði fjölda lykilmanna í átökunum og flughersins. Útkoman varð liðið ''Athletic Aviación de Madrid''. Hið nýja lið fékk úthlutað sæti í La Liga fyrir leiktíðina 1939-40 og keppti þar undir stjórn hins [[Ricardo Zamora]]. Félagið vann sinn fyrsta meistaratitil þetta ár og varði hann árið 1941. Að kröfu [[Francisco Franco]], sem var andsnúinn erlendum nafngiftum íþróttafélaga var nafninu breytt í ''Atlético Aviación de Madrid''. Árið 1947 var svo ákveðið að fella hernaðartenginguna úr nafninu og hlaut það þá núverandi heiti sitt, ''Club Atlético de Madrid''. Sama ár bar það helst til tíðinda að Atlético vann 5:0 sigur á nágrönnum sínum í Real og er það enn í dag stærsti sigur þeirra á erkiféndunum. ===Í skugga þeirra hvítklæddu (1947-1965)=== [[Mynd:Larbi Benbarek.jpg|thumb|left|Töframaðurinn [[Larbi Benbarek]] frá Marokkó.]] Undir stjórn [[Helenio Herrera]] varð Atlético meistari á ný árin 1950 og 1951, með [[Frakkland|fransk]]/[[Marokkó|marokkóska]] leikmanninum [[Larbi Benbarek]] í broddi fylkingar. Eftir brotthvarf Herrera árið 1953 minnkaði stríðsgæfa félagsins á sama tíma og Real Madrid og [[FC Barcelona|Barcelona]] festu sig í sessi sem tvö sterkustu félagsliðin á meðan Atlético mátti sætta sig við að berjast um þriðja sætið við gamla systurfélagið Athletic Bilbao. Á sjöunda og áttunda áratugnum efldist Atlético Madrid á nýjan leik og gerði atlögu að stöðu Barcelona sem næstöflugasta félag Spánar. Leiktíðina 1958-59 keppti liðið í [[Meistaradeildin|Evrópukeppni meistararliða]] og komst alla leið í undanúrslit, þar sem það tapaði fyrir Real Madrid í oddaleik. Árin 1960 og 1961 kom Atlético fram hefndum með því að sigra erkifjendurna í úrslitum spænska bikarsins í tvígang. Árið 1962 fór liðið svo með sigur af hólmi í [[Evrópukeppni bikarhafa]] og komst alla leið í úrslitaleikinn árið eftir. ===Meistaratitlar og úrslitaleikur í Brüssel (1965-1980)=== Segja má að blómaskeið Atlético hafi fallið saman við drottnunarskeið Real Madrid í sæpnskum fótbolta. Frá 1961-80 varð Real Madrid fjórtán sinnum meistari og var Atlético Madrid í raun eina liðið sem stóð uppi í hárinu á Real með því að vinna fjóra meistaratitla, árin 1966, 1970, 1973 og 1976. Þá hafnaði félagið þrívegis í öðru sæti. Þá varð liðið þrisvar bikarmeistari, 1965, 1972 og 1976. Á þessum árum tefldi Atlético fram mörgum kunnum spænskum leikmönnum, en einnig voru alþjóðleg tengsl sterk. Má þar nefna [[Austurríki|austurríska]] þjálfarann [[Max Merkel]] sem stýrði liðinu til bikarmeistaratitils 1972 og meistaratitils árið eftir. Óheppileg ummæli hans utan vallar urðu þó til að kosta Merkel starfið og við af honum tók [[Argentína|Argentínumaðurinn]] [[Juan Carlos Lorenzo]], sem aðhylltist afar varnarsinnaðan en árangursríkan leikstíl sem löngum hefur verið aðalsmerki félagsins. Undir hans stjórn komst Atlético í úrslitaleik Evrópukeppni meistaraliða árið 1974, sem fram fór í [[Brüssel]]. Mótherjarnir þar voru gríðarsterkt og stjörnuprýtt lið [[Bayern München]]. Atlético náði forystu en [[Vestur-Þýskaland|Vestur-Þjóðverjarnir]] jöfnuðu í lokin. Í aukaleiknum voru yfirburðir þýska liðsins miklir og lokatölur urðu 4:0. Skömmu eftir úrslitaleikinn í Brüssel tók [[Luis Aragonés]] við þjálfun Atlético í frysta sinn. Hann átti eftir að gegna stöðunni fjórum sinnum á aldarfjórðungs tímabili og varð með tímanum einn áhrifamesti maður í sögu félagsins. ===Árin með Aragonés (1974-1987)=== [[Mynd:BALBUENA-INDEPENDIENTE-ATLÉTICO-MADRID.jpg|thumb|right|Independiente frá Argentínu nær forystu í úrslitaleik álfukeppninnar 1974. Atlético sigraði 2:1.]] Luis Aragonés átti langan feril að baki sem leikmaður Atlético þegar hann var gerður að knattspyrnustjóra, 36 ára að aldri. Hans fyrsti titill vannst þegar á fyrsta ári þegar Bayern München neitaði að taka þátt í keppni Evrópumeistara og Suður-Ameríkumeistara. Atlético lagði argentínska liðið [[Club Atlético Independiente|Independiente]] í tveggja leikja einvígi og varð því heimsmeistari félagsliða í fyrsta og eina sinn. Hann stýrði Atlético fyrst frá 1974-80 og aftur frá 1982-87. Síðar var hann kallaður til leiks frá 1991-93 og loks frá 2002-03. Undir hans stjórn varð liðið spænskur bikarmeistari og lék til úrslita í Evrópukeppni bikarhafa árið 1986. Árið eftir koms félagið í eigu stjórnmálamannsins og athafnamannsins [[Jesús Gil]] sem var við stjórnvölinn til ársins 2003. Gil þótti með afbrigðum litríkur eigandi og varð frægur fyrir að ráða og reka knattspyrnustjóra við minnsta mótlæti, auk þess að blanda sér meira í daglegan rekstur liðsins en eðlilegt þótti. ===Utangarðsmenn (1987-2005)=== Tíu ár voru liðin frá síðasta meistaratitli Atlético þegar Jesús Gil tók við stjórninni. Nýi eigandinn var staðráðinn í að slást við risana tvo og var litlu til sparað. Þar á meðal var [[Portúgal|Portúgalinn]] [[Paulo Futre]] fenginn til liðsins fyrir metfé. Þrátt fyrir þetta varð uppskeran einungis tveir bikarmeistaratitlar. Næst meistatitlinum koms Atlético veturinn 1990-91, þar sem liðið varð þó tíu stigum á eftir Barcelona. Ítrekuð vonbrigði urðu til þess að Gil rak hvern stjórann á fætur öðrum og gilti þar einu þótt um kunna kappa væri að ræða á borð við [[César Luis Menotti]], [[Ron Atkinson]], [[Javier Clemente]] og sjálfan Luis Aragonés. [[Júgóslavía|Júgóslavinn]] [[Radomir Antić]] stýrði félaginu í þrígang á árunum 1995-2000. Hann kom til liðsins vorið 1995 eftir að hafa vakið mikla athygli sem stjóri [[Real Oviedo]], en þetta ár hafði Atlético átt í vök að verjast og ekki bjargað sér frá falli fyrr en í lokaumferðinni. Antić gerði talsverðar breytingar og tókst að byggja upp harðan kjarna með mönnum á borð við [[José Francisco Molina]] og [[Diego Simeone]] sem öllum að óvörum hafnaði Spánarmeistaratitlinum strax á fyrsta tímabili og varð liðið einnig bikarmeistari. Ekki tókst að fylgja eftir þessum góða árangri leiktíðina 1996-97, en Atlético tók í fyrsta sinn þátt í Meistaradeildinni og féll þar út fyrir [[Ajax Amsterdam]] í vítaspyrnukeppni í fjórðungsúrslitum. Árið eftir hélt Jesús Gil áfram að eyða stórfé í leikmenn og festi t.d. kaup á [[Christian Vieri]] og [[Juninho]]. Þegar það bar ekki árangur var Radomir Antić sagt upp störfum. Þjálfarahringekjan hélt áfram að snúast hratt hjá Atlético þar sem [[Arrigo Sacchi]] og [[Claudio Ranieri]] endust báðir í fáeina mánuði, auk þess sem Antić var fenginn aftur í skamma stund. Um svipað leyti tóku spænsk yfirvöld félagið til rannsóknar þar sem Jesús Gil var grunaður um að hafa farið á svig við lög og reglur í rekstri félagsins. Vandræðagangurinn náði hámarki sínu árið 2000 þegar Atlético Madrid féll úr efstu deild. Búist var við að Atlético skytist beint upp í efstu deild á ný, en það tókst þó ekki fyrr en í annarri tilraun og þá undir stjórn gömlu goðsagnarinnar Luis Aragonés sem tók við liðinu í fjórða og síðasta sinn. Í liðinu sem komst aftur upp um deild vakti kornungur og efnilegur framherji, [[Fernando Torres]], talsverða athygli. ===Brotist í fremstu röð (2005-2011)=== Frá því að Aragonés lét af þjálfun Atlético sumarið 2003 til ársloka 2011 voru níu manns við stjórnvölinn hjá félaginu, lengst allra [[Mexíkó|Mexíkóinn]] [[Javier Aguirre]] frá 2006-09. Þrátt fyrir óstöðugleikann og titlaþurrðina á leikvellinum, voru mikilvæg skref fyrir uppbyggingu félagsins tekin utan hans. Í júlí 2007 náðu stjórn Atlético og borgaryfirvöld í Madríd samkomulagi um sölu á landinu sem hýsti heimavöll félagsins, ''Vicente Calderón-leikvanginn'', þess í stað mynd Atlético eignast frjálsíþróttaleikvang borgarinnar sem reistur hafði verið snemma á tíunda áratugnum. Ljóst var að ráðast þyrfti í gagngerar endurbætur á leikvangnum og opnaði hann loks árið 2017 undir nýju heiti, ''Estadio Metropolitano''. Veturinn 2007-08 náði liðið fjórða sæti í spænsku deildinni og komst í Meistaradeildina í fyrsta sinn í rúman áratug. Árið eftir endurtók liðið leikinn og var það ekki hvað síst að þakka markaskorun framherjans [[Diego Forlán]] frá [[Úrúgvæ]] sem hlaut gullskóinn sem markahæsti leikmaður Evrópu. Veturinn 2009-10, undir stjórn [[Quique Sánchez Flores]] hóf Atlético leik í Meistaradeildinni en færðist síðan yfir í [[Evrópudeild UEFA]] þegar kom að 32-liða úrslitum. Fór liðið með sigur af hólmi í keppninni eftir að hafa unnið [[Liverpool FC]] í undanúrslitum og [[Fulham FC]] í úrslitaleiknum þar sem Diego Forlán gerði sigurmarkið í lok framlengingar. ===Undir Simeone (2011-)=== Í desember 2011 tók [[Diego Simeone]] við stjórn Atlético í kjölfar slaks gengis liðsins í spænsku deildinni mánuðina á undan. Þá um vorið hafði félagið með herkjum komist í Evrópudeildina. Undir stjórn Argentínumannsins vann Atlético keppnina í annað sinn á þremur árum, eftir sigur á Athletic Bilbao í spænskum úrslitaleik. Sigurinn veitti þátttökurétt í ''Evrópska ofurbikarnum'' þar sem Atlético vann [[Inter Milan]] 4:1. Vorið 2013 bætti Simeone þriðja titlinum í safnið þegar Atlético sigraði Real Madrid í úrslitaleik spænska bikarsins og var það fyrsti sigur félagsins í borgarslagnum í heil fjórtán ár. Leiktíðina 2013-14 tókst Atlético að vinna langþráðan meistaratitil, þann fyrsta frá árinu 1996. Viku eftir að titillinn var í höfn lék Atlético til úrslita í Meistaradeildinni í fyrsta sinn frá 1974. Andstæðingarnir voru Real Madrid og var þetta í fyrsta sinn sem tvö lið frá sömu borg mættust í úrslitum. Real hafði betur eftir framlengingu. Tveimur árum síðar mættust liðin á ný í úrslitum sömu keppni og aftur vann Real, í það skiptið eftir vítaspyrnukeppni. Árið 2018 hlaut Atlético sinn þriðja Evróputitil eftir 3:0 sigur á [[Olympique de Marseille]] í úrslitum Evrópudeildarinnar. Vorið 2021 varð Atlético meistari í ellefta sinn eftir æsilega baráttu við Real Madrid, Barcelona og Sevilla sem lauk ekki fyrr en í síðustu umferð. ==Leikmannahópur== ''3.nóvember 2020'' {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=HRV|pos=GK|name=[[IIvo Grbić]]|other=}} {{Fs player|no=2|nat=URY|pos=DF|name=[[José Giménez]]|other=}} {{Fs player|no=3|nat=ESP|pos=DF|name=[[Manu Sánchez]]|other=}} {{Fs player|no=4|nat=FRA|pos=MF|name=[[Geoffrey Kondogbia]]|other=}} {{Fs player|no=5|nat=URY|pos=MF|name=[[Lucas Torreira]]}} (á láni frá [[Arsenal F.C.|Arsenal]]) {{Fs player|no=6|nat=ESP|pos=MF|name=[[Koke]]}} (''Fyrirliði'') {{Fs player|no=7|nat=PRT|pos=FW|name=[[João Félix]]|other=}} {{Fs player|no=8|nat=ESP|pos=MF|name=[[Saúl Ñíguez|Saúl]]|other=}} {{Fs player|no=9|nat=URY|pos=FW|name=[[Luis Suárez]]|other=}} {{Fs player|no=10|nat=ARG|pos=FW|name=[[Ángel Correa]]|other=}} {{Fs player|no=11|nat=FRA|pos=MF|name=[[Thomas Lemar]]|other=}} {{Fs player|no=12|nat=BRA|pos=DF|name=[[Renan Lodi]]|other=}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=13|nat=SVN|pos=GK|name=[[Jan Oblak]]|other=}} {{Fs player|no=14|nat=ESP|pos=MF|name=[[Marcos Llorente]]|other=}} {{Fs player|no=15|nat=MNE|pos=DF|name=[[Stefan Savić]]|other=}} {{Fs player|no=16|nat=MEX|pos=MF|name=[[Héctor Herrera]]|other=}} {{Fs player|no=17|nat=SRB|pos=FW|name=[[Ivan Šaponjić]]|other=}} {{Fs player|no=18|nat=BRA|pos=DF|name=[[Felip]]|other=}} {{Fs player|no=19|nat=ESP|pos=FW|name=[[Diego Costa]]|other=}} {{Fs player|no=20|nat=ESP|pos=MF|name=[[Vitolo]]|other=}} {{Fs player|no=21|nat=BEL|pos=MF|name=[[Yannick Carrasco]]|other=}} {{Fs player|no=23|nat=ENG|pos=DF|name=[[Kieran Trippier]]|other=}} {{Fs player|no=24|nat=HRV|pos=DF|name=[[Šime Vrsaljko]]|other=}} {{Fs end}} ==Þjálfarar== [[Mynd:Pepe y aguero.jpg|200px|thumbnail|Atlético Madrid í leik gegn nágrönnum sínum í [[Real Madrid]] árið 2010. Atlético Madrid leikur í rauð- og hvítröndóttum treyjum.]] Þessir þjálfarar unnu að minnstakosti einn titil sem þjálfarar Atlético Madrid: {| class="wikitable" |- !Nafn !Tímabil !Titlar |- |[[Ricardo Zamora]] |1939–46 |2 [[La Liga]], [[Copa Eva Duarte|Supercopa de España]] |- | [[Emilio Vidal]] |1946–48 |[[Copa Presidente FEF]] |- | [[Helenio Herrera]] |1949–53 |2 [[La Liga]], [[Copa Eva Duarte|Supercopa de España]] |- | [[José Villalonga]] |1960–62 |2 [[Copa del Rey]], [[Evrópukeppni bikarhafa]] |- | [[Otto Bumbel]] |1964–65 |1 [[Copa del Rey]] |- | [[Domènec Balmanya]] |1965–66 |[[La Liga]] |- | [[Marcel Domingo]] |1969–72, 1979–80 |[[La Liga]] |- | [[Max Merkel]] |1971–73 |[[La Liga]], [[Copa del Rey]] |- | [[Luis Aragonés]] |1974–80, 1982–87, 1991–93, 2001–03 |[[Intercontinental Cup (football)|Intercontinental Cup]], [[La Liga]], 3 [[Copa del Rey|Copas del Rey]],<br /> [[Supercopa de España]], [[Iberian Cup]], [[Segunda División]] |- | [[Tomislav Ivić]] |1990–91 |[[Copa del Rey]] |- |[[Iselín Santos Ovejero]] |1992–93, 1994–95 |[[Copa del Rey]] |- |[[Radomir Antić]] |1995–98 |[[La Liga]], [[Copa del Rey]] |- | [[Javier Aguirre]] |2006–09 |[[UEFA Intertoto Cup]] |- |[[Quique Flores]] |2009–2011 |[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]],[[Evrópski ofurbikarinn]] |- | [[Diego Simeone]] |2011– |[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]], [[Evrópski ofurbikarinn]], [[Copa del Rey]], 2 [[La Liga]],<br /> [[Supercopa de España]] |} ==Formenn== {| |- style="vertical-align:top" || * 1. Enrique Allende ''(1903)'' * 2. Eduardo de Acha ''(1903–07)'' * 3. Ricardo de Gondra ''(1907–09)'' * 4. Ramón de Cárdenas ''(1909–12)'' * 5. Julián Ruete ''(1912–19)'' * 6. Álvaro de Aguilar ''(1919–20)'' * 7. Julián Ruete ''(1920–23)'' * 8. Juan de Estefanía ''(1923–26)'' * 9. Luciano Urquijo ''(1926–31)'' * 10. Rafael González ''(1931–35)'' || * 11. José L. del Valle ''(1935–36)'' * 12. José María Fernández ''(1936–39)'' * 13. Francisco Vives ''(1939)'' * 14. Luis Navarro ''(1939–41)'' * 15. Manuel Gallego ''(1941–45)'' * 16. Juan Touzón ''(1946–47)'' * 17. Cesáreo Galindez ''(1947–52)'' * 18. Marqués de la Florida ''(1952–55)'' * 19. Juan Suevos ''(1955)'' * 20. Javier Barroso ''(1963–64)'' || * 21. [[Vicente Calderón]] ''(1964–80)'' * 22. Ricardo Irezábal ''(1980)'' * 23. Alfonso Cabeza ''(1980–82)'' * 24. Antonio del Hoyo ''(1982)'' * 25. Agustín Cotorruelo ''(1982)'' * 26. [[Vicente Calderón]] ''(1982–87)'' * 27. Francisco Castedo ''(1987)'' * 28. [[Jesús Gil]] ''(1987–2003)'' * 29. [[Enrique Cerezo]] ''(2003–)'' |} ==Titlar== ===Innanlands=== *'''[[La Liga]]''' ** '''Sigrar (11):''' [[1939–40 La Liga|1939–40]], [[1940–41 La Liga|1940–41]], [[1949–50 La Liga|1949–50]], [[1950–51 La Liga|1950–51]], [[1965–66 La Liga|1965–66]], [[1969–70 La Liga|1969–70]], [[1972–73 La Liga|1972–73]], [[1976–77 La Liga|1976–77]], [[1995–96 La Liga|1995–96]], [[2013–14 La Liga|2013–14]], [[2020–21 La Liga|2020–21]] ** Númer tvö (8): [[1943–44 La Liga|1943–44]], [[1957–58 La Liga|1957–58]], [[1960–61 La Liga|1960–61]], [[1962–63 La Liga|1962–63]], [[1964–65 La Liga|1964–65]], [[1973–74 La Liga|1973–74]], [[1984–85 La Liga|1984–85]], [[La Liga 1990–91|1990–91]] *'''[[Copa del Rey]]''' ** '''Sigrar (10):''' [[1959–60 Copa del Rey|1959–60]], [[1960–61 Copa del Rey|1960–61]], [[1964–65 Copa del Rey|1964–65]], [[1971–72 Copa del Rey|1971–72]], [[1975–76 Copa del Rey|1975–76]], [[1984–85 Copa del Rey|1984–85]], [[1990–91 Copa del Rey|1990–91]], [[1991–92 Copa del Rey|1991–92]], [[1995–96 Copa del Rey|1995–96]], [[2012–13 Copa del Rey|2012–13]] ** Númer tvö (9): [[1921 Copa del Rey|1921]], [[1926 Copa del Rey|1926]], [[1956 Copa del Rey|1956]], [[1963–64 Copa del Rey|1963–64]], [[1974–75 Copa del Rey|1974–75]], [[1986–87 Copa del Rey|1986–87]], [[1998–99 Copa del Rey|1998–99]], [[Copa del Rey 1999–2000|1999-00]], [[Copa del Rey 2009–10|2009–10]] *'''[[Supercopa de España]]''' ** '''Sigrar (2):''' [[1985 Supercopa de España|1985]], [[2014 Supercopa de España|2014]] ** Númer tvö (4): [[1991 Supercopa de España|1991]], [[1992 Supercopa de España|1992]], [[1996 Supercopa de España|1996]], [[2013 Supercopa de España|2013]] *'''[[Segunda División]]''' ** '''Sigrar (1):''' [[Segunda División 2001–02|2001–02]] ** Númer tvö (2): [[Segunda División 1932–33|1932–33]], [[Segunda División 1933–34|1933–34]] ===Alþjóðlegar Keppnir=== *[[Meistaradeild Evrópu]] ** 2.sæti (3): 1973-1974, 2013-2014, 2015-2016 *[[Evrópukeppni félagsliða í knattspyrnu|Evrópukeppni félagsliða]] ** '''Sigrar''' (2): 2009-2010, 2011-2012 *[[Evrópski ofurbikarinn]] ** '''Sigrar (3):''' 1961-1962, 2010, 2012 ** 2.sæti (2): 1962–63, 1985–86, 2014 *'''HM Félagsliða''' ** '''Sigrar (1):''' 1974 == Þekktir fyrrum leikmenn == {| |- style='vertical-align:top' || * [[Sergio Agüero]] * [[Diego Simeone]] * [[Germán Burgos]] * [[Fabricio Coloccini]] * [[Luciano Galletti]] * [[Rubén Ayala]] * [[Ramón Heredia]] * [[Iselín Ovejero]] * [[Panadero Díaz]] * [[Javier Pinola]] * [[Gerhard Rodax]] * [[Alemão]] * [[Emerson Moisés Costa]] * [[Juninho Paulista]] * [[Dirceu]] * [[Vavá]] * [[Leivinha]] * [[Luís Pereira]] * [[Baltazar Maria de Morais Júnior]] * [[Moacir Rodrigues Santos]] * [[Mario De Oliveira Costa]] * [[Ivan Rocha Lima]] * [[Andrei Frascarelli]] || * [[Rodrigo Fabri]] * [[Luboslav Penev]] * [[Adolfo Valencia]] * [[Radamel Falcao]] * [[Jesper Grønkjær]] * [[Armando Álvarez Álvarez]] * [[Bernd Schuster]] * [[Demis Nikolaidis]] * [[José Cardona]] * [[Christian Vieri]] * [[Demetrio Albertini]] * [[Avi Nimni]] * [[Luis García Postigo]] * [[Hugo Sánchez]] * [[Jimmy Floyd Hasselbaink]] * [[Celso Ayala]] * [[Miguel Ángel Benítez]] * [[Carlos Gamarra]] * [[Daniel da Cruz Carvalho]] * [[Daniel Prodan]] * [[Cosmin Contra]] * [[Igor Dobrovolski]] * [[Mateja Kežman]] || * [[Milinko Pantić]] * [[Quinton Fortune]] * [[Henry Carlsson]] * [[Gonzalo de los Santos]] * [[Richard Núñez]] * [[Marcelo Sosa]] * [[Diego Forlán]] * [[Luis Aragonés]] * [[José Marí]] * [[Raúl]] * [[Julio Salinas]] * [[Sergi Barjuán]] * [[José Eulogio Gárate]] * [[Francisco 'Kiko' Narváez]] * [[Juan Carlos Valerón]] * [[Joaquín Peiró]] * [[Fernando Torres]] * [[José Armando Ufarte]] |} [[Flokkur:Íþróttalið frá Madríd]] [[Flokkur:Spænsk knattspyrnufélög]] {{S|1903}} ec21u4bhaxtcksngr0togewfl66h6n6 0 129115 1959421 1496926 2026-04-09T23:27:13Z Akigka 183 1959421 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} '''798''' (DCCXCVIII í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) var 98. ár 8. aldar og [[almennt ár]] sem hófst á mánudegi samkvæmt [[júlíska tímatalið|júlíska tímatalinu]]. == Atburðir == * [[Orrustan við Bornhöved]]: [[Karlamagnús]] og [[Óbódrítar]] gerðu bandalag og sigruðu [[Saxar|Saxa]] nærri þorpinu [[Bornhöved]] í Norður-Þýskalandi. * [[Þjóðúlfur frá Orléans]] var skipaður biskup í [[Orléans]]. == Fædd == == Dáin == * [[Caradog ap Meirion]], velskur konungur. * [[Wonseong af Silla]], kóreskur konungur. [[Flokkur:798]] [[Flokkur:791-800]] r8bhdwnporpyhkuiv9qtj98fnf8edyi 0 129529 1959299 1895029 2026-04-09T12:17:48Z TKSnaevarr 53243 1959299 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = Orrustan við Liège | partof = [[fyrri heimsstyrjöldin]]ni | image = File:Liége - 1914 - Soldats d'infanterie prenant part à la défense de Liège dans les faubourgs d'Herstal.jpg | image_size = 300px | caption = [[Belgía|Belgískir]] hermenn í varnarlínu, við orrustuna um [[Liège]] [[1914]]. | date = 5.–16. ágúst 1914 | place = [[Liège]], [[Belgía|Belgíu]] | result = Sjá undirkafla um [[Orrustan við Liège#Eftirmáli|eftirmála]] | territory = Þjóðverjar hertaka Liège | combatant1 = {{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Þýska keisaradæmið]] | combatant2 = {{flagicon|Belgía}} [[Belgía]] | commander1 = {{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Otto von Emmich]]<br />{{flagicon|Þýskaland|1866}} [[Erich Ludendorff]] | commander2 = {{nowrap|{{flagicon|Belgía}} [[Gérard Leman]]<br>{{small|(tekinn til fanga)}}}} | strength1 = 28.900–31.200 hermenn <br />140 byssur{{sfn|Zuber|2010|pp=18–19, 41–42, 44, 83}} | strength2 = 32.000 hermenn<br />280 byssur.{{sfn|Zuber|2010|pp=74, 84}}<ref>{{Cite web|url=http://www.fortiff.be/ifb|title=Page moved|access-date=2023-08-19|archive-date=2023-08-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20230808175835/http://www.fortiff.be/ifb/|url-status=dead}}</ref> | casualties1 = 3.300 (þann 8. ágúst){{sfn|Zuber|2010|p=86}} | casualties2 = 6.000–20.000<br />þ. á m. 4.000 teknir höndum }} '''Orrustan við Liège''' var upphafs[[Orrusta|orrusta]] [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]], þegar [[Þýskaland|Þjóðverjar]] réðust inn í [[Belgía|Belgíu]]. Árásin á [[Liège|borgina]] hófst þann [[5. ágúst]] [[1914]] og orrustunni lauk [[16. ágúst]] með sigri Þjóðverja. [[Erich Ludendorff]] hershöfðingi leiddi Þjóðverja til sigurs í orrustunni. Þrátt fyrir ósigur Belga tókst þeim að tefja sókn Þjóðverja til muna, en þeir stefndu áfram í gegnum Belgíu og til [[Frakkland|Frakklands]]. == Aðdragandinn == Árás Þjóðverja á Belgíu var hluti af [[Schlieffen-áætlunin|Schlieffen-áætluninni]] sem gerði ráð fyrir því að þeir sæktu fram til Frakklands í gegnum Belgíu.<ref group='lower-alpha'>{{harv|Willmott|2012|p=31}}</ref> Liège var virkisvarin [[Borg|borg]] og fyrsta fyrirstaðan í þessari áætlun. [[Helmuth von Moltke yngri]], sem var yfirmaður þýska hersins þegar stríðið hófst, hafði gert ráð fyrir því að til þess að komast yfir [[Meuse]]-fljótið og halda áfram í gegnum Belgíu, þyrfti að hertaka Liège nær samstundis og innrásin hófst.<ref group='lower-alpha'>{{harv|Stevenson|2005|p=51}}</ref> == Orrustan == [[File:Dicke Bertha.Big Bertha.jpg|thumbnail|280px|Tvær 420-mm „''Stór Bertha''“ [[Fallbyssa|stórskotabyssur]] voru notaðar til þess að jafna [[Belgía|belgísku]] virkin í kringum Liège við jörðu.]] Áður en að orrustan hófst var Liège umkringd af 12 [[Steinsteypa|steinsteyptum]] virkjum sem stóðu í kringum hana, og mörg þeirra höfðu allt að 8-9 skotturna fyrir [[Fallbyssa|stórskotabyssur]]. Til þess að koma í veg fyrir að stórskotabyssur óvinarins kæmust í færi, þurfti að viðhalda ytri varnarlínu hermanna fyrir utan virkin. Ein herdeild var staðsett í Liège til þess að verja borgina, og manna og sjá um virkin, en hún taldi um 24 þúsund manns. [[Gérard Leman]] hershöfðingi var liðsforingi belgíska varnarliðsins. Herdeildir úr þýska Fyrsta hernum annars vegar, og Öðrum hernum hins vegar, höfðu marsérað yfir landamærin [[4. ágúst]], og orrustan hófst daginn eftir. Þjóðverjar náðu borginni nær strax á sitt vald, en þrátt fyrir það stóðu virkin 12 ennþá heil fyrir utan borgina. Þjóðverjar urðu fyrir miklu mannfalli þegar fylkingar þeirra reyndu að komast í gegnum glufurnar á milli virkjanna og inn í borgina,<ref group='lower-alpha'>{{harv|Stevenson|2005|p=51}}</ref><ref group='lower-alpha'>{{harv|Willmott|2012|p=41}}</ref> en þann [[8. ágúst]] lágu yfir 5 þúsund Þjóðverjar í valnum.<ref>Herwig 2009, bls. 112 og 117.</ref> Andspænis mannfallinu tókst 14. hersveit [[Erich Ludendorff]] (en hann hafði tekið við stjórninni eftir að fyrrverandi hershöfðingi sveitarinnar hafði særst í átökunum) að ráðast inn í borgarviki Liège, sem nefnist ''[[Citadelle de Liège]]'', þann [[7. ágúst]]. Það neyddi ytra varnarlið Leman til þess að hörfa aftur inn í borgina. Þetta gerði Þjóðverjum kleift að koma stórskotaliði sínu í færi daginn eftir, þann 8. ágúst, og láta sprengjum rigna yfir virkin fyrir utan borgina.<ref group='lower-alpha'>{{harv|Stevenson|2005|p=51}}</ref><ref group='lower-alpha'>{{harv|Willmott|2012|p=41}}</ref> Í fyrstu studdust Þjóðverjar við 210-mm stórskotabyssur, en þurftu að bæta við þyngri og þyngri byssum til þess að brjóta belgísku virkin á bak og aftur. Það kom svo að því, þann [[12. ágúst]], að þeir komu fyrir tveimur af hinum gríðarstóru 420-mm „''[[Stóra Bertha]]''" stórskotabyssum í skotlínunni, en þessar öflugu byssur fóru létt með að granda steinsteyptu virkjunum. Það fór svo, að eitt í einu fóru varðlið virkjanna að gefast upp, en nokkur þeirra voru hreinlega jöfnuð við jörðu. Ekki bættu slæmar loftræstingar í virkjunum úr skák. Þær gerðu Belgum erfitt fyrir og margir hermenn köfnuðu næstum því vegna þrýstingsins undir sprengjuregninu, og eiturgufanna úr sprengikúlunum. Áður en síðasta virkið gafst upp [[16. ágúst]] og orrustunni lauk formlega, voru þýskar herdeildir þegar farnar að marséra í gegnum borgina með hraði til þess að halda í við [[Schlieffen-áætlunin|Schlieffen-áætlunina]].<ref group='lower-alpha'>{{harv|Stevenson|2005|p=51}}</ref><ref group='lower-alpha'>{{harv|Willmott|2012|p=41}}</ref> Á endanum hafði mannfall Belga orðið umtalsvert, en um 20 þúsund lágu í valnum.<ref>Herwig 2009, bls. 112 og 117.</ref> [[File:Battice fort.jpg|thumbnail|left|300px|Eitt af virkjunum við Liège nú á dögum.]] == Eftirmáli == Hershöfðinginn og liðsforingi belgíska varnarliðsins, [[Gérard Leman]], hafði neitað að gefast upp og haldið sig í einu virkinu í þeirri viðleitni að berjast til síðasta manns. Þegar að orrustunni var lokið hafði hann hins vegar rotast í sprengjuregninu, og Þjóðverjar komu að honum meðvitundarlausum í rústunum og tóku hann til fanga. Hann var [[Stríðsfangar|stríðsfangi]] þar til stríðinu lauk.<ref>{{vefheimild|titill=Encyclopædia Britannica (12. útgáfa, 1922)|url=https://en.wikisource.org/wiki/1922_Encyclop%C3%A6dia_Britannica/Leman,_G%C3%A9rard_Joseph_Mathieu_Georges|mánuðurskoðað=25. apríl|árskoðað=2015}}</ref> Þrátt fyrir ósigurinn og mannfallið hafði Belgum tekist að tefja sókn Þjóðverja í gegnum Belgíu og áfram til Frakklands svo um munaði, eða í um 2-4 daga. Þessi töf var mikilvæg og hafði veigamiklar afleiðingar fyrir stríðið. Markmið Þjóðverja var samkvæmt [[Schlieffen-áætlunin|Schlieffen-áætluninni]] að komast áfram í gegnum Belgíu sem fyrst, svo að þeir gætu nýtt sér það í hag að hafa komið Frökkum í opna skjöldu með óvæntu innrásinni í Belgíu, en mest allur her Frakka var staddur í [[Alsace-Lorraine]] við landamæri Þýskalands. Áætlun Þjóðverja gekk einnig út á það að ná að ljúka stríðinu á Vesturvígstöðvunum fyrir veturinn, áður en [[Rússland|Rússar]] bættust við á austanverðum landamærum Þýskalands, og Þjóðverjar þyrftu þá að berjast á tveimur vígstöðvum.<ref>Willmott, 2012, bls. 31 og 41.</ref> Rússar réðust inn í [[Prússland]] stuttu eftir orrustuna við Liège og opnuðu austurvígstöðvar [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjaldarinnar]]. [[Erich Ludendorff]] var síðan færður yfir á austurvígstöðvarnar til þess að taka þátt í [[Orrustan við Tannenberg|orrustunni við Tannenberg]]. Eftir orrustuna við Liège þótti Ludendorff hafa sýnt einstaka forystu og hugrekki. Hann var sæmdur persónulega prússnesku heiðursorðunni „''[[Pour le Mérite]]''“ af [[Vilhjálmur 2. Þýskalandskeisari|Vilhjálmi 2. Þýskalandskeisara]], en hún var mikilsverðasta og virtasta heiðursviðurkenningin sem veitt var af [[Prússakonungur|Prússakonungi]].<ref>{{vefheimild|titill=''Pour le Mérite''|url=http://www.pourlemerite.org/|mánuðurskoðað=25. apríl|árskoðað=2015}}</ref> == Neðanmálsgreinar == <references group='lower-alpha' /> == Heimildir == {{reflist}} * {{bókaheimild|fornafn=H|eftirnafn=Herwig|titill=The Marne, 1914: The Opening of World War I and the Battle that Changed the World|útgefandi=New York: Random House|ár=2009|}} * {{bókaheimild|fornafn=David|eftirnafn=Stevenson|titill=1914-1918: The History of the First World War|útgefandi=London: Penguin Books|ár=2005|}} * {{bókaheimild|eftirnafn=Willmott |fornafn=H. P|titill=World War I (2. útgáfa)|útgefandi=London: Dorling Kindersley|ár=2012|}} * {{cite book |title=The Mons Myth: A Reassessment of the Battle |last=Zuber |first=T. |year=2010 |publisher=The History Press |location=[[Stroud]] |isbn=978-0-7524-5247-0}} == Tengt efni == * [[Fyrri heimsstyrjöldin]] * [[Erich Ludendorff]] [[Flokkur:Orrustur í Belgíu|Liège]] [[Flokkur:Saga Belgíu]] [[Flokkur:Saga Evrópu]] [[Flokkur:1914]] [[Flokkur:Orrustur í fyrri heimsstyrjöldinni|Liège]] gj0a4na2l8fzgwmbtf2yemr6ayawuvt 0 131138 1959312 1959266 2026-04-09T13:10:04Z Berserkur 10188 1959312 wikitext text/x-wiki {{Ár nav}} Árið '''2026''' ('''MMXXVI''' í [[rómverskar tölur|rómverskum tölum]]) er í [[Gregoríanska tímatalið|gregoríanska tímatalinu]] [[almennt ár sem byrjar á fimmtudegi]]. == Atburðir == ===Janúar=== * [[1. janúar]]: **[[Búlgaría]] tók upp [[evra|evru]]. ** Yfir 41 lést í sprengingu sem varð í skíðabænum Crans Montana í [[Sviss]]. ** Tónlistarstöðvar [[MTV]] hættu útsendingum. * [[3. janúar]]: ** [[Árásir Bandaríkjanna á Venesúela 2026]]: Bandaríkjaher gerði loftárásir á [[Venesúela]]. Tugir létust í árásunum og var [[Nicolás Maduro]], forseti landsins, handsamaður. [[Delcy Rodríguez]] var skipuð forseti landsins. ** [[Eygló Fanndal Sturludóttir]], kraftlyftingarkona var valin [[íþróttamaður ársins]]. ** [[Miðbaugs-Gínea]] flutti höfuðborg sína frá [[Malabó]] til [[Ciudad de la Paz]]. * [[7. janúar]] - Bandaríkin tóku yfir stjórn á olíuflutningaskipið Marinera sem sigldi undir rússneskum fána 200 km suðaustan við Ísland. * [[8. janúar]] - [[Guðmundur Ingi Kristinsson]] sagði af sér embætti menntamálaráðherra vegna veikinda. * [[Mótmælin í Íran 2025–2026|Mótmæli í Íran]] gegn stjórnvöldum stigmögnuðust. Þúsundir létust. * [[14. janúar]] - Utanríkisráðherra Danmerkur og [[Grænland]]s funduðu með [[Marco Rubio]], utanríkisráðherra Bandaríkjanna og [[JD Vance]], varaforseta Bandaríkjanna um [[Hugmyndir Bandaríkjanna um að kaupa Grænland|málefni Grænlands]]. * [[15. janúar]] - 1. febrúar: Evrópukeppnin í [[handbolti|handbolta]] fór fram í Skandinavíu. Þýskaland og Danmörk mættust í úrslitum og vann [[Danska karlalandsliðið í handknattleik]] mótið. * [[16. janúar]] - [[Yoweri Museveni]] var endurkjörinn forseti [[Úganda]]. Ásakanir voru um kosningasvindl. * [[18. janúar]]: ** Átta Evrópuþjóðir gáfu út yfirlýsingu gagnvart hótunum [[Donald Trump]] um að innlima Grænland, að þær græfu undan samskiptum Evrópu og Bandaríkjanna. ** 46 létust og hátt í 300 slösuðust þegar tvær háhraðalestir skullu saman nálægt [[Córdoba]] á suður-Spáni. ** [[Senegalska karlalandsliðið í knattspyrnu]] vann [[Afríkukeppni landsliða í knattspyrnu karla]]. * [[19. janúar]] - Helmingur íbúa [[Kýiv]] varð rafmagnslaus eftir árásir Rússlandshers. * [[19. janúar]] - [[23. janúar]]: [[Heimsviðskiptaráðstefnan í Davos]] fór fram. * [[20. janúar]] - Stjórnarher [[Sýrland]]s náði yfirráðum yfir megninu af svæði sem [[Lýðræðissveitir Sýrlands]] höfðu á valdi sínu í norðurhluta landsins. * [[22. janúar]]: ** Bandaríkin sögðu sig formlega úr [[Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin]]ni. ** [[Laugarnestangi]] í Reykjavík var friðlýstur. * [[23. janúar]] - [[Iliana Iotova]] varð fyrsti kvenforseti [[Búlgaría|Búlgaríu]] eftir afsögn [[Rumen Radev]]. * [[24. janúar]] - Maður var skotinn til bana í [[Minneapolis]] af útsendurum [[ICE]]-innflytjendaeftirlitsins, rúmum tveimur vikum eftir að kona var skotin til bana af þeim. Mikil mótmæli voru gegn ICE í borginni. Ríkisstjóri Minnesota, [[Tim Walz]] ásamt borgarstjóra Minneapolis, [[Jacob Frey]], kröfðust enn á ný að ICE-liðar yfirgæfu borgina og fylkið. * [[27. janúar]] - [[Evrópusambandið]] og [[Indland]] gerðu fríverslunarsamning. * [[28. janúar]] - Yfir 200 létust þegar náma féll saman í miklum rigningum í [[Lýðveldið Kongó|Lýðveldinu Kongó]]. * [[30. janúar]] - [[Epstein-skjölin]] voru birt. Þau innihéldu nær 3.5 milljón skjöl, myndir og myndbönd sem viðkomu kynferðisglæpamanninum [[Jeffrey Epstein]] og hans innsta hring. ===Febrúar=== * [[1. febrúar]] - [[Laura Fernández Delgado]] var kosin forseti [[Kosta Ríka]]. * [[6. febrúar]] - [[22. febrúar]]: [[Vetrarólympíuleikarnir 2026]] fóru fram í Mílanó og Cortina d'Ampezzo á Ítalíu. * [[8. febrúar]]: **Frjálslyndi lýðræðisflokkurinn undir forystu [[Sanae Takaichi]] vann sigur í þingkosningum í [[Japan]]. ** [[António José Seguro]] var kjörinn forseti Portúgals. * [[11. febrúar]] - 18 ára byssumaður drap 6 í framhaldsskóla í Tumbler Ridge í [[Breska Kólumbía|Bresku Kólumbíu]] í Kandada ásamt því að drepa móður sína, stjúpbróður og loks sjálfan sig. * [[15. febrúar]] - [[Lilja Alfreðsdóttir]] var kjörin formaður [[Framsóknarflokkurinn|Framsóknarflokksins]]. * [[19. febrúar]] - [[Yoon Suk-yeol]], fyrrum forseti Suður-Kóreu, var dæmdur í ævilangt fangelsi. * [[20. febrúar]] - [[Hæstiréttur Bandaríkjanna]] felldi úr gildi tolla sem [[Donald Trump]], forseti, hafði sett á lönd heimsins fyrr á forsetatíð sinni. * [[22. febrúar]] - Yfir 60 létust í lögregluaðgerðum í [[Jalisco]], Mexíkó. Þar á meðal var fíkniefnabaróninn Nemesio Oseguera ''El Mencho'' Cervantes. * [[23. febrúar]] - [[Rob Jetten]] tók við embætti forsætisráðherra [[Holland]]s. * [[26. febrúar]] - [[Pakistan]] gerði loftárásir á [[Afganistan]] og lýsti stríði á hendur stjórn [[Talibanar|Talibana]]. * [[28. febrúar]] - [[Árásir Ísraels og Bandaríkjanna á Íran 2026|Ísrael og Bandaríkin gerðu loftárásir á Íran]]. Nokkrir leiðtogar landsins létust í árásunum: [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur, leiðtogi byltingavarðarins, varnarmálaráðherann og fleiri. Íran svaraði með loftárásum á bandarískar herstöðvar í nágrannaríkjum þess. ===Mars=== * [[2. mars]]: ** [[Hezbollah]] gerði árásir á Ísrael sem svaraði með árásum á [[Beirút]]. ** Um 170 voru drepnir í árás vopnaðra ungmenna í [[Suður-Súdan]]. * [[4. mars]] - Bandaríkjaher sökkti íranska herskipinu ''IRIS Dena'' undan ströndum [[Sri Lanka]]. Nálægt 90 voru taldir af en yfir 30 björguðust. * [[8. mars]] - [[Mojtaba Khamenei]] var valinn [[æðsti leiðtogi Írans]]. * [[14. mars]] - Bandaríkin gerðu loftárásir á [[Kharg-eyja|Kharg-eyju]] undan ströndum [[Íran]]s. * [[17. mars]] - Yfir 400 létust í árás [[Pakistan]]s á spítala í [[Kabúl]], Afganistan. * [[18. mars]] - [[Ísrael]] gerði árás á gasvinnslustöðvar í [[Íran]]. Íran gerði árásir á olíu- og gasvinnslu í [[Katar]] og [[Kúveit]]. * [[24. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Danmörk]]u. [[Mette Frederiksen]], forsætisráðherra frá 2019, fékk umboð til stjórnarmyndunar en Jafnaðarmannaflokkur hennar tapaði þó fylgi. * [[25. mars]] - [[Úkraína]] gerði drónaárás á olíu og gas-stöðvar við höfnina í bænum Ust-Luga í [[Leníngradfylki]] Rússlands. * [[26. mars]] - Þingkosningarnar fóru fram í [[Færeyjar|Færeyjum]]. [[Fólkaflokkurinn]] hlaut flest atkvæði. * [[27. mars]] - [[Balendra Shah]] varð forsætisráðherra [[Nepal]]s. * [[28. mars]] - [[Hútar]] í [[Jemen]] skutu flugskeytum á [[Ísrael]]. ===Apríl=== [[Mynd:Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|thumb|Mynd tekin úr Artemis II.]] * [[1. apríl]] - [[NASA]] hóf fyrstu [[tunglið|tunglferðina]], [[Artemis II]], síðan [[1972]]. * [[6. apríl]] - Áhöfn Artemis II sló metið yfir vegalengd sem menn hafa komist fjarri jörðu og komust 406.773 km. * [[7. apríl]] - [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]]: Bandaríkin og Íran sömdu um 2 vikna vopnahlé. * [[8. apríl]] - [[Ísrael]] gerði loftárásir á miðborg [[Beirút]] þar sem hátt í 200 létust. * [[12. apríl]] - Þingkosningarnar fara fram í [[Ungverjaland]]i. ===Maí=== * [[12. maí]] - [[16. maí]]: [[Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva 2026|Eurovision]] verður haldið í Austurríki. * [[16. maí]]: [[Sveitarstjórnarkosningar á Íslandi 2026|Sveitarstjórnarkosningar]] verða haldnar. * Sameining sveitarfélaga: [[Skorradalshreppur]] sameinast [[Borgarbyggð]]. ===Júní=== * [[Heimsmeistaramót landsliða í knattspyrnu karla 2026]] verður haldið í Mexíkó, Bandaríkjunum og Kanada í júní og júlí. ===Júlí=== ===Ágúst=== * [[12. ágúst]] - [[Sólmyrkvinn 12. ágúst 2026|Sólmyrkvi]] mun eiga sér stað á Norðurslóðum. * [[29. ágúst]] - [[Þjóðaratkvæðagreiðsla]] er fyrirhuguð um áframhaldandi viðræður [[Ísland]]s við [[Evrópusambandið]]. ===September=== * [[13. september]] - Þingkosningar verða í Svíþjóð. ===Október=== * [[4. október]] - Þingkosningar verða í Brasilíu. ===Nóvember=== * [[3. nóvember]] - Kosningar verða haldnar í Bandaríkjunum. ===Desember=== ===Ódagsett=== *Fyrirhugað er að ljúka aðalbyggingu kirkjunnar [[Yfirbótakirkja heilögu fjölskyldunnar|La Sagrada Familia]] í Barselóna. * Brasilíska [[þungarokk]]ssveitin [[Sepultura]] spilar á sínum síðustu tónleikum. ==Dáin== * [[3. janúar]] - [[Guðmundur Oddur Magnússon]], ''Goddur'', listamaður og prófessor í grafískri hönnun við Listaháskóla Íslands. (f. [[1955]]) * [[9. janúar]] - [[Magnús Eiríksson (tónlistarmaður)|Magnús Eiríksson]], tónlistarmaður (f. [[1945]]). * [[10. janúar]] - [[Sturla Böðvarsson]], alþingismaður og ráðherra (f. [[1945]]). * [[13. janúar]] - [[Baltasar Samper]], katalónsk-íslenskur listmálari (f. [[1938]]). * [[18. janúar]] - [[Heidi Strand]], íslenskur myndlistarmaður (f. [[1953]]). * [[21. janúar]] - [[Kristinn Svavarsson]], saxófónleikari ([[Mezzoforte]]) og kennari (f. [[1947]]). * [[22. janúar]] - [[Floyd Vivino]], bandarískur leikari og sviðslistamaður (f. [[1951]]) * [[25. janúar]] - [[Jón Þ. Ólafsson]], frjálsíþróttamaður (f. [[1941]]). * [[30. janúar]] - [[Catherine O´Hara]], kanadísk-bandarísk leikkona (f. [[1954]]) * [[11. febrúar]] - [[James Van Der Beek]], bandarískur leikari (f. [[1977]]) * [[15. febrúar]] - [[Robert Duvall]], bandarískur leikari (f. [[1931]]). * [[17. febrúar]] - [[Jesse Jackson]], bandarískur mannréttindafrömuður (f. [[1941]]) * [[18. febrúar]]: ** [[Haraldur Sigurðsson (leikari)|Haraldur Sigurðsson]], leikari (f. [[1942]]) ** [[Jan Timman]], hollenskur stórmeistari í skák. (f. [[1951]]). * [[20. febrúar]] - [[Frank Booker]], bandarískur körfuboltamaður (f. [[1964]]) * [[28. febrúar]] - [[Ali Khamenei]], æðstiklerkur [[Íran]]s (f. [[1939]]). * [[1. mars]] - [[Davíð Oddsson]], forsætisráðherra, borgarstjóri, seðlabankastjóri og ritstjóri Morgunblaðsins (f. [[1948]]) . * [[13. mars]]: **[[Hjálmar H. Ragnarsson]], tónskáld og tónlistarfræðingur (f. [[1952]]). ** [[Phil Campbell]], enskur gítarleikari ([[Motörhead]]) (f. [[1961]]) * [[14. mars]] - [[Jürgen Habermas]], þýskur heimspekingur og félagsfræðingur (f. [[1929]]). * [[19. mars]] - [[Chuck Norris]], bandarískur leikari og bardagaíþróttamaður (f. [[1940]]). * [[20. mars]]: ** [[Robert Mueller]], formaður bandarísku alríkislögreglunnar (f. [[1944]]). ** [[Nicholas Brendon]], bandarískur leikari (f. [[1971]]). * [[22. mars]] - [[Lionel Jospin]], forsætisráðherra Frakklands (f. [[1937]]). * [[30. mars]] - [[Chan Santokhi]], forseti Súrínam (f. [[1959]]) * [[9. apríl]] - [[Björgvin Halldórsson]], íslenskur söngvari (f. [[1951]]). [[Flokkur:2026]] [[Flokkur:2021-2030]] p9vkbrchf8y4dkt0f25r5tm3or0oohu 0 133777 1959323 1852917 2026-04-09T13:41:51Z Berserkur 10188 1959323 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Dimma(band).jpg|thumb|Dimma á tónleikum í [[Gamla bíó|Gamla bíói]].]] '''Dimma''' er íslensk [[þungarokk]]shljómsveit sem stofnuð var 2004. Stofnmeðlimirnir og bræðurnir Ingólfur og Sigurður Geirdal höfðu áður í hljómsveitinni [[Stripshow]].<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1047684/ Yngri og kraftmeiri] Mbl.is. Skoðað 18. apríl, 2016</ref> Á fyrstu tveimur breiðskífum Dimmu söng Hjalti Ómar Ágústsson. Árið 2011 gengu trommuleikarinn [[Birgir Jónsson]] og söngvarinn [[Stefán Jakobsson]] til liðs við sveitina. <ref>[http://www.frettatiminn.is/vid-hofum-alltaf-verid-moti-vindi/ Við höfum alltaf verið á móti vindi]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }} Fréttatíminn. Skoðað 18. apríl, 2016.</ref>. Hljómsveitin hefur spilað með [[Sinfóníuhljómsveit Íslands]] og [[Bubbi Morthens|Bubba Morthens]] í [[Harpa (tónlistarhús)|Hörpu]]. Árið 2020 tók hljómsveitin í [[Söngvakeppni Sjónvarpsins]] fyrir [[Eurovision]] og lenti hún í 2. sæti á eftir [[Daði og Gagnamagnið|Daða og Gagnamagninu]] með lagið ''Almyrkvi''. Árið 2026 hætti Stefán Jakobsson í sveitinni eftir 15 ára veru í henni. Það tengdist ofbeldismáli sem varðaði hann <ref>[https://www.mbl.is/folk/frettir/2026/04/09/stebbi_jak_haettur_i_dimmu/ Stebbi Jak hættur í Dimmu]Mbl.is, sótt 9. apríl 2026</ref>. ==Breiðskífur== *Dimma (2005) *Stigmata (2008) *Myrkraverk (2012) *Vélráð (2014) *Eldraunir (2017) *Þögn (2021) ==Tónleikaplötur== * Myrkraverk í Hörpu (2013) * Þögn í Eldborg (2024) ==Meðlimir== *Ingó Geirdal - Gítar *Silli Geirdal - Bassi *Birgir Jónsson - Trommur ==Fyrrum meðlimir== *Stefán Jakobsson - Söngur (2011-2026) *Hjalti Ómar Ágústsson - Söngur *Bjarki Þór Magnússon - Trommur *[[Egill Örn Rafnsson]] - Trommur ==Tilvísanir== <references/> {{s|2004}} [[Flokkur:Íslenskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Íslenskar þungarokkshljómsveitir]] gwz5j2ppwvarzmaswy5x9vbxat3hjnm 0 135681 1959362 1930488 2026-04-09T16:27:54Z TKSnaevarr 53243 1959362 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Metallica 1983 press photo (cropped).jpg|thumb|Burton (1983)]] [[Mynd:Cliff Burton Memorial.PNG|thumb|Minnisvarði um Burton nálægt Ljungby, Svíþjóð.]] '''Clifford Lee „Cliff“ Burton''' (fæddur 10. febrúar 1962 í Castro Valley, [[Kalifornía|Kaliforníu]], látinn 27. september, 1986) var bandarískur tónlistarmaður og bassaleikari. Hann lék á bassa með hljómsveitinni [[Metallica]] frá 1982 til 1986 en á tónleikaferðalagi í [[Svíþjóð]] það ár lenti hljómsveitin í bílslysi og lenti Burton undir rútunni sem flutti sveitina. Um mánuði eftir að Burton lést fann Metallica nýjan bassaleikara; [[Jason Newsted]]. Burton fann sér áhrifavalda í ýmsum tónlistarstefnum, þar á meðal klassískri tónlist, kántrí, blús og jazz. Áður en Burton gekk í Metallica var hann í hljómsveit með Mike Bordin og Jim Martin sem stofnuðu hljómsveitina [[Faith No More]] og hljómsveitinni Trauma. [[Lars Ulrich]] og [[James Hetfield]] sáu Burton spila með Trauma og heilluðust af spilamennsku hans. Þeir fluttu til [[San Francisco]] til að tryggja hann sem meðlim hljómsveitarinnar. Þeir tileinkuðu lagið ''To Live Is to Die'' Burton af plötunni ''...And Justice for All.'' {{DEFAULTSORT:Burton, Cliff }} [[Flokkur:Metallica]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1962]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1986]] [[Flokkur:Bandarískir bassaleikarar]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] qh2bwhntq2hadpywcikylhzt022wlua 0 139774 1959393 1827568 2026-04-09T22:15:50Z Akigka 183 1959393 wikitext text/x-wiki [[File:Stærðfræðikeppni Framhaldsskólanema logo.png|thumb|right|Merki Stærðfræðikeppninnar.]] '''Stærðfræðikeppni framhaldsskólanema''' er stærðfræðikeppni sem hefur verið haldin árlega síðan 1984. Að henni standa [[Íslenska stærðfræðifélagið]] og [[Félag raungreinakennara]]. Markmið hennar eru meðal annars að auka áhuga framhaldsskólanema á stærðfræði og öðrum greinum sem byggja á stærðfræðilegum grunni. Keppnin er haldin í tvennu lagi á hverjum vetri. Annars vegar er um að ræða forkeppni sem fer fram í október og er á tveimur stigum; neðra og efra stigi. Neðra stigið er ætlað nemendum á fyrsta ári framhaldsskóla, og það efra ætlað eldri nemendum. Þeir sem standa sig vel í forkeppninni er svo boðið að taka þátt í úrslitakeppni sem fer fram í mars. Fyrir utan viðurkenningar og verðlaun fyrir efstu sætin í keppnunum, þá er árangur keppenda hafður til hliðsjónar þegar valdir eru keppendur í [[Eystrasaltskeppnin í stærðfræði|Eystrasaltskeppnina í stærðfræði]], [[Norræna stærðfræðikeppnin|Norrænu stærðfræðikeppnina]] og á [[Ólympíuleikarnir í stærðfræði|Ólympíuleikana í stærðfræði]]. <ref>{{cite web|title=Um keppnina|url=https://stae.is/stak/um|website=stae.is|publisher=Stærðfræðifélag Íslands|accessdate=9. apríl 2026|location=Ísland|language=Íslenska}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|stærðfræði|ísland}} [[Flokkur:Keppnir íslenskra framhaldsskóla]] [[Flokkur:Stærðfræðikeppni]] [[Flokkur:Stofnað 1984]] l9jg20swer7gf9dxgyz5w183ib5ht7q 1959394 1959393 2026-04-09T22:16:13Z Akigka 183 1959394 wikitext text/x-wiki [[File:Stærðfræðikeppni Framhaldsskólanema logo.png|thumb|right|Merki Stærðfræðikeppninnar.]] '''Stærðfræðikeppni framhaldsskólanema''' er stærðfræðikeppni sem hefur verið haldin árlega síðan 1984. Að henni standa [[Íslenska stærðfræðifélagið]] og [[Félag raungreinakennara]]. Markmið hennar eru meðal annars að auka áhuga framhaldsskólanema á stærðfræði og öðrum greinum sem byggja á stærðfræðilegum grunni. Keppnin er haldin í tvennu lagi á hverjum vetri. Annars vegar er um að ræða forkeppni sem fer fram í október og er á tveimur stigum; neðra og efra stigi. Neðra stigið er ætlað nemendum á fyrsta ári framhaldsskóla, og það efra ætlað eldri nemendum. Þeir sem standa sig vel í forkeppninni er svo boðið að taka þátt í úrslitakeppni sem fer fram í mars. Fyrir utan viðurkenningar og verðlaun fyrir efstu sætin í keppnunum, þá er árangur keppenda hafður til hliðsjónar þegar valdir eru keppendur í [[Eystrasaltskeppnin í stærðfræði|Eystrasaltskeppnina í stærðfræði]], [[Norræna stærðfræðikeppnin|Norrænu stærðfræðikeppnina]] og á [[Ólympíuleikarnir í stærðfræði|Ólympíuleikana í stærðfræði]].<ref>{{cite web|title=Um keppnina|url=https://stae.is/stak/um|website=stae.is|publisher=Stærðfræðifélag Íslands|accessdate=9. apríl 2026|location=Ísland|language=Íslenska}}</ref> == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur|stærðfræði|ísland}} [[Flokkur:Keppnir íslenskra framhaldsskóla]] [[Flokkur:Stærðfræðikeppni]] [[Flokkur:Stofnað 1984]] aeu92olg9yy8dgvgyvt2qyvq2sckqa8 0 139976 1959381 1634098 2026-04-09T18:45:20Z ~2026-21817-10 115356 1959381 wikitext text/x-wiki [[File:Innozenz3.jpg|thumb|right|Innósentíus 3.]] '''Innósentíus 3.''' (1160 eða 1161 – 16. júlí 1216) var [[páfi]] frá 8. janúar 1198 til dauðadags. Hann fæddist undir nafninu '''Lotario dei Conti di Segni'''. Innósentíus var einn voldugasti og áhrifamesti páfi fyrr og síðar. Hann var mikill áhrifamaður í öllum kristnum ríkjum Evrópu og leit á sig sem yfirboðara evrópskra konunga. Innósentíus studdi miklar umbætur á uppbyggingu [[Rómversk-kaþólska kirkjan|kaþólsku kirkjunnar]] með úrskurðum sínum og með fjórða þinginu í Lateran-höll. Kirkjulög urðu fyrir vikið talsvert straumlínulagaðri. Innósentíus notfærði sér [[Bannfæring|bannfæringar]] og önnur valdsvið páfans til að neyða fursta og konunga til að hlýða skipunum sínum, en það tókst þó ekki alltaf. Innósentíus kallaði eftir því að kristnir menn færu í [[krossferðir]] gegn [[Márar|Márum]] á [[Spánn|Spáni]] og [[múslimar|múslimum]] í [[Landið helga|landinu helga]]. Auk þess gekkst hann fyrir krossferð gegn [[Katarar|katörum]] í Suður-Frakklandi. Ein örlagaríkasta ákvörðun Innósentíusar var að skipuleggja [[Fjórða krossferðin|fjórðu krossferðina]]. Upphaflega var ætlunin að ráðast á [[Jerúsalem]] í gegnum [[Egyptaland]] en óvæntar aðstæður leiddu til þess að krossfararnir settust þess í stað um [[Konstantínópel]] og hertóku borgina. Árásin gekk þvert gegn fyrirskipunum Innósentíusar og hann bannfærði krossfarana fyrir vikið, en þó sætti hann sig með semingi við útkomuna og leit á hana sem merki um vilja Guðs til að sameina latnesku og [[Rétttrúnaðarkirkjan|austurkirkjuna]] á ný. Til lengri tíma litið leiddu þessi atvik þó fremur til aukins rígs á milli kirkjudeildanna tveggja.<ref>{{cite book|last=Moore|first=John|title=Pope Innocent III (1160/61-1216): To Root Up and to Plant|year=2003|publisher=Brill|location=Leiden, Boston|pages=102–134}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Commonscat|Innocentius III|Innósentíus 3.}} {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Páfi]] | frá = 1198 | til = 1216 | fyrir = [[Selestínus 3.]] | eftir = [[Honoríus 3.]] }} {{Töfluendir}} {{Páfar}} {{de|1216|Innósentíus 3.}} [[Flokkur:Páfar]] 1qow9mqyh2t4iku8z02p59k7yknckn4 0 142329 1959431 1858402 2026-04-10T00:24:07Z Akigka 183 1959431 wikitext text/x-wiki '''Landsréttur''' er [[áfrýjunardómstóll]] á [[Ísland]]i með fimmtán fastadómurum. Hann var settur á fót með lögum um dómstóla nr. 50/2016<ref>{{cite web|url=http://www.althingi.is/lagas/nuna/2016050.html|title=Lög um dómstóla|date=7. júní 2016|website=Alþingi}}</ref> frá [[7. júní]] [[2016]] en dómstóllinn tók þó ekki til starfa fyrr en [[1. janúar]] [[2018]]. Við stofnun hans var bætt við [[dómstig]]i milli [[Héraðsdómar Íslands|héraðsdómstólanna]] og [[Hæstiréttur Íslands|Hæstaréttar]], og hafði þá ekki verið þriggja dómstiga fyrirkomulag á Íslandi síðan [[Landsyfirréttur]] var lagður niður árið [[1919]]. Samkvæmt lögunum á dómstóllinn að vera með aðsetur í Reykjavík en þar sem ekki fannst hentugt húsnæði fyrir hann innan Reykjavíkur var sett inn ákvæði til bráðabirgða í lögin þar sem veitt var tímabundin undanþága frá þessu skilyrði fram til 1. janúar 2022. Hefur hann því aðsetur í Kópavogi þessa stundina. == Forsendur fyrir stofnun hans == Ein meginforsendan fyrir stofnun dómstólsins var að innleiða [[milliliðalaus sönnunarfærsla|milliliðalausa sönnunarfærslu]] þegar málum væri [[áfrýjun|áfrýjað]] og ásamt því að létta af álaginu sem hafði hvílt á Hæstarétti í nokkurn tíma. Niðurstöðum héraðsdómstólanna yrði þá aðallega skotið til Landsréttar í stað Hæstaréttar áður og frekara málskot yrðu háð [[áfrýjunarleyfi|áfrýjunarleyfum]] frá Hæstarétti. Þar að auki yrði Landsréttur betur í stakk búinn til þess að endurskoða málin efnislega. Í algjörum undantekningartilvikum væri hægt að skjóta málum beint frá héraðsdómstólum til Hæstaréttar. Með þessu fyrirkomulagi gæti Hæstiréttur haft meira val um hvaða mál hann tæki að sér. == Landsréttarmálið == {{Aðalgrein|Landsréttarmálið}} Árið 2019 dæmdi [[Mannréttindadómstóll Evrópu|Mannréttindadómstól Evrópu]] á þá leið að einn af dómurum Landsréttar hafi verið ólöglega skipaður.<ref>{{Vefheimild|url=http://www.ruv.is/frett/mde-segir-landsrett-ologlega-skipadan|titill=MDE segir Landsrétt ólöglega skipaðan|útgefandi=[[RÚV]]|mánuður=12. mars|ár=2019|árskoðað=2019|mánuðurskoðað=18. mars}}</ref> Í kjölfar þess sagði [[Sigríður Andersen]], dómsmálaráðherra af sér. ==Tilvísanir== {{reflist}} == Tenglar == * [https://landsrettur.is/ Vefsíða Landsréttar] {{s|2016}} [[Flokkur:Íslenskir dómstólar]] kw5gwh6tlkoyx03vmiiyzftlm6mnxz7 0 142957 1959347 1918151 2026-04-09T16:21:03Z TKSnaevarr 53243 1959347 wikitext text/x-wiki {{Persóna | nafn = George Smith Patton | búseta = | mynd = Pattonphoto.jpg | myndastærð = 200px | myndatexti = George Patton sem lautinant-hershöfðingi. | fæðingardagur = [[11. nóvember]] [[1885]] | fæðingarstaður = [[San Gabriel]], [[Kalifornía|Kaliforníu]], [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]] | dauðadagur = {{Dánardagur og aldur|1945|12|21|1885|11|11}} | dauðastaður = [[Heidelberg]], [[Þýskaland]]i | þekkt_fyrir = | starf = Hermaður | trú = | maki = Beatrice Banning Ayer (g. 1910) | börn = Beatrice Smith, Ruth Ellen og George Patton IV | foreldrar = George Smith Patton eldri & Ruth Wilson | undirskrift = George S Patton Signature.svg }} '''George Smith Patton yngri''' (11. nóvember 1885 – 21. desember 1945) var [[Bandaríkin|bandarískur]] hershöfðingi sem stýrði sjöundu herdeild [[Bandaríkjaher|Bandaríkjahers]] á Miðjarðarhafs- og Evrópuvígstöðvunum í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldinni]]. Hann er þó þekktastur fyrir að stýra þriðju herdeild Bandaríkjahersins í Frakklandi og Þýskalandi eftir [[Innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] í júní árið 1944. ==Æviágrip== Patton fæddist árið 1885 inn í fjölskyldu hermanna. Ættingjar hans höfðu verið hermenn bæði í her Bandaríkjanna og her [[Suðurríkjasambandið|Suðurríkjasambandsins]] í [[Þrælastríðið|Þrælastríðinu]]. Patton gekk í herskóla Virginíu og síðar í bandaríska herháskólann í [[West Point]]. Hann æfði [[skylmingar]] og hannaði eigin sverðtegund sem var kölluð „Patton-sverðið“ eftir honum. Patton keppti á [[Sumarólympíuleikarnir 1912|sumarólympíuleikunum árið 1912]], meðal annars vegna skylmingahæfni sinnar. Hann komst fyrst í hernaðarátök árið 1916 þegar hann tók þátt í misheppnuðum leiðangri til Mexíkó til að handsama [[Pancho Villa]]. Hann gekk síðan til liðs við hina nýstofnuðu bandarísku skriðdrekadeild og barðist með henni í [[Fyrri heimsstyrjöldin|fyrri heimsstyrjöldinni]]. Patton særðist í Frakklandi seint í stríðinu. Á millistríðsárunum lék hann lykilhlutverk í þróun brynvarðra herfarartækja og gegndi ýmsum hernaðarembættum víðs vegar um Bandaríkin. Hann kleif upp metorðastigann og var orðinn foringi annarrar bryndeildar Bandaríkjahersins þegar Bandaríkin gengu inn í [[Seinni heimsstyrjöldin|seinni heimsstyrjöldina]]. Patton fór fyrir innrás bandarískra hermanna í [[Casablanca]] í Torch-aðgerðinni árið 1942. Þar sannaði hann sig sem herforingi með því að stappa stálinu í bandaríska hermenn sem höfðu glatað baráttuandanum. Patton stýrði sjöundu herdeild Bandaríkjahersins í innrás bandamanna í [[Sikiley]], en þar var hann fyrsti herforingi bandamanna sem náði til [[Messina|Messinu]]. Patton vakti hneyksli almennings eftir að hann gaf tveimur höggdofnum hermönnum kinnhest og var tímabundið leystur frá herstörfum. Patton sneri aftur á vígvöllinn sem foringi þriðju herdeildarinnar í júní árið 1944 eftir [[Innrásin í Normandí|innrásina í Normandí]] og stýrði áhlaupi bandarískra bryndeilda frá París til bakka Rínarfljótsins. Hann veitti síðan bandarískum hermönnum liðsauka við Bastogne í [[Ardennasóknin|Ardennasókninni]] og hafði ráðist með her sinn inn í [[Þriðja ríkið|Þýskaland]] undir lok stríðsins. Eftir stríðið varð Patton herstjóri [[Bæjaraland|Bæjaralands]] á meðan á hernámi bandamanna stóð en var leystur frá störfum fyrir að gera lítið úr tilraunum til þess að uppræta nasisma í Þýskalandi. Hann stýrði fimmtándu herdeild Bandaríkjahers í rúman mánuð. Patton lést í Þýskalandi þann 21. desember 1945 vegna meiðsla sem hann hlaut í bílslysi tólf dögum fyrr. Litríkur persónuleiki Pattons og afrek hans sem herforingi gerðu hann frægan og dáðan en hann varð jafnframt umdeildur vegna harkalegrar orðræðu sinnar. Hann varð vinsæll vegna lífsspeki sinnar, sem fólst í því að veita forystu frá fremstu víglínu, og með því að blása hermönnum eldmóð í brjóst með klúrum ræðum. Leiðtogar bandamanna voru ekki á sama máli um hæfni Pattons og ágæti hans en andstæðingar hans meðal Þjóðverja báru mikla virðingu fyrir honum. Árið 1970 kom út vinsæl [[Patton (kvikmynd)|kvikmynd um Patton]] sem vann til [[Óskarsverðlaun|Óskarsverðlauna]] sem besta myndin það ár og festi Patton í sessi sem nokkurs konar alþýðuhetju í Bandaríkjunum. == Heimild == * {{wpheimild | tungumál = En | titill = George S. Patton | mánuðurskoðað = 29. mars | árskoðað = 2018}} {{fde|1885|1945|Patton, George S.}} {{DEFAULTSORT:Patton, George S.}} [[Flokkur:Bandarískir herforingjar]] [[Flokkur:Herforingjar í seinni heimsstyrjöldinni]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] 449qihwujq348tg4wtc46buxbjoklk6 0 147908 1959450 1953364 2026-04-10T09:50:54Z TKSnaevarr 53243 1959450 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible" style="float: right"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> Þetta er listi yfir [[morð á Íslandi]] frá 1874–1969. =1870 - 1879= === September 1874 === {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Morð á nýfæddu barni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | Nýfætt barn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 5 ár |- | colspan="2" | Kristbjörg Björnsdóttir (1854–1936) gerðist sek um að hafa orðið ófrísk eftir vinnumann, ógift, og fætt barnið á laun. Hún mun síðan hafa gripið vasahníf (sjálfskeiðung) sem hún notaði til að stinga barnið. Daginn eftir faldi hún látið barnið í mógröf og mokaði ofan á. Ekki kemur fram af hverju, en svo virðist sem Kristbjörg hafi vísað á barnið síðar. Hún var dæmd til '''5''' ára betrunarhússvinnu.<ref>[http://baekur.is/is/bok/001194492/1/1/Landsyfirrettardomar_og_Bindi_1_Bls_1 Rjettvísin gegn Kristbjörgu Björnsdóttur, Landsyfirréttardómar og hæstaréttardómar í íslenzkum málum, Bindi I, bls 6 og 75]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 12. september 1877 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Morð á nýfæddu barni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 6 ár |- | colspan="2" | Þorbjörg Jóhannesdóttir (1852–?) hafði fætt barn á laun og ógift. Átti hún barnið úti á túni við bæinn sem hún vann á, aðfararnótt 12. september 1877. Er barnið var fætt, þrýsti Þorbjörg fast á höfuð þess og kramdi áður en hún kastaði barninu í skurð og henti sandi yfir. Barnið fannst ekki en Þorbjörg viðurkenndi verknaðinn og sagði að hún hafði frá byrjun ætlað sér að fyrifara barninu. Þorbjörg var dæmd til '''6''' ára betrunarhússvinnu í október 1877.<ref>[http://baekur.is/is/bok/001194492/1/1/Landsyfirrettardomar_og_Bindi_1_Bls_1 Rjettvísin gegn Þorbjörgu Jóhannesdóttur, Landsyfirréttardómar og hæstaréttardómar í íslenzkum málum, Bindi I, bls 324]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} =1880 - 1899= == 13. september 1891 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Norðurland eystra]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~33 ára ófrísk kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~21 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Dæmdur til dauða |- | colspan="2" | Guðfinna Jónsdóttir (1858–1891) fannst látin í grynningum í Svartárvatni rétt hjá Svartárkoti á norð-austanverðu Íslandi, þann 16. september 1891. Guðfinna hafði orðið ófrísk eftir mann að nafni Jón Sigurðsson (1870–1893) sem var vinnumaður á Mýri í Bárðardal. Að kvöldi morðsins hafði Jón komið að hitta Guðfinnu, en þá var meðganga hennar um það bil hálfnuð. Eftir að hann fór, bað hún húsmóður sína um að gefa sér fararleyfi þetta kvöld, og fékk hún það. Guðfinna fór og hitti Jón við Svartárvatn og var mjög glöð að sjá hann. Jón, hins vegar, veittist strax að henni, tróð upp í hana vettlingunum sínum og hélt fyrir vit hennar þar til hún var látin. Þá henti hann Guðfinnu í ána og reið aftur til vinnu. Leitað var að Guðfinnu strax daginn eftir en hún fannst ekki fyrr en þremur dögum eftir morðið. Var lík hennar þegar flutt til Svartárkots og grunaði fólk að ekki væri um slys að ræða. Sent var eftir sýslumanninum á Héðinshöfða, sem lagði strax af stað til Svartárkots. Sýslumaðurinn sendi amtmann sinn um leið að sækja héraðslækninn á Akureyri og kom hann að Svartárkoti þann 24. september. Grunur féll strax á Jón Sigurðsson og var ákveðið að hann skildi vera viðstaddur líkskurðinn (krufninguna) á Guðfinnu, sem og hann var, en eftir hana sagði héraðslæknirinn að dánarorsök væri köfnun og því af mannavöldum. Sýslumaðurinn reið til Svartárvatns til að rannsaka vettvang morðsins og fann þar fótspor. Gróf hann það upp og hafði með sér aftur til Svartárkots en þar voru skór Jóns bornir saman við fótsporið. Jón játaði loks morðið og var '''dæmdur til dauða''' í október 1891, sem var staðfest af Hæstarétti árið 1893. Var hann sendur til Kaupmannahafnar þar sem aftakan átti að fara fram. Jón framdi hins vegar sjálfsvíg í fangaklefa sínum í Kaupmannahöfn, en þar barði hann höfði sínu af alefli í vegg klefans svo höfuðkúpa hans mölbrotnaði svo, eins og segir í Þjóðviljanum 1893, "heilasletturnar fóru út um allt herbergið." <ref>[http://baekur.is/is/bok/001194492/4/7/Landsyfirrettardomar_og_Bindi_4_Bls_7 Rjettvísin gegn Jóni Sigurðssyni, Landsyfirréttardómar og hæstaréttardómar í íslenzkum málum, Bindi IV, bls 184-185, 227-229, 286-290 og 458-459]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2290091&issId=173312&lang=da Morð][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2174382 Jón Sigurðsson, morðinginn úr Bárðardal]</ref> |} == 12. janúar 1893 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Morð á nýfæddu barni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Þistilfjörður]], [[Norðurland eystra| Norðurlandi eystra]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | Nýfætt barn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 29 ára kona, 24 ára maður (systkini) |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 10 ár |- | colspan="2" | Sólborg Salína Jónsdóttir (1864–1893) og Sigurjón Einarsson (1868–1938). Hið svokallaða Sólborgarmál kemur fyrir í dómabókum í janúarbyrjun 1893. Hálfsystkinin Sólborg Salína Jónsdóttir 29 ára og Sigurjón Einarsson 24 ára, voru vinnuhjú á Svalbarði í Þistilfirði eru talin að hafa á laun eignast barn og fyrirfarið því. Upphaf Sólborgarmála, síðla hausts 1892 barst að Héðinshöfða bréf til Benedikts sýslumanns. Í þessu bréfi skýrði hreppstjóri frá því, að sá orðrómur væri almennur í sveitinni, að vinnukona á prestssetrinu Svalbarði sem hét Sólborg 29 ára hefði síðari hluta sumars fætt barn í dul og komið því fyrir. Hefðu margir, þóst sjá þess merki, að hún væri vanfær, en síðan hefði henni horfið þykktin. Tilgátur manna væru, að hálfbróðir stúlkunnar Sigurjón, sem einnig var heimilisfastur á Svalbarði, kynni að hafa verið faðir barnsins. Einar Benediktsson sonur sýslumanns tók að kanna málið, varð fljótt ljóst, að samdráttur þeirra hafði lengi verið á allra vitorði, ekki aðeins á Svalbarðsheimilinu, heldur um alla sveitina. Einn dag um haustið bar svo við, að hún lasnaðist og um sama leyti varð heimilisfólk þess vart, að henni hvarf þykktin. Þetta kom eins og reiðarslag yfir Svalbarðsheimilið og alla sveitina. Enginn hafði búist við því, að þau systkinin gripu til hinna verstu óyndisúrræða. Sólborg og bróðir hennar voru ákærð fyrir að hafa borið út barn sitt. Einar Benediktsson, þá nýútskrifaður lögfræðingur var fenginn til að dæma í málinu og það fór ekki betur en svo að annar sakborningurinn í málinu deyr í höndunum á honum. Þar tókst Sólborgu að innbyrða refaeitur og kom Einar að henni í áköfum krampagráti og seinna um nóttina var hún örend. Ljóst er að þessi lífsreynsla lagðist þungt á skáldið og magnaðist myrkfælni hans mjög við atvikið. Að loknu Sólborgarmálinu lét Einar ferja sig yfir Þistilfjörð. Þegar kom að því að innheimta tollinn segir ferjumaðurinn í stríðni: „Ætlið þér ekki að greiða fyrir stúlkuna líka?“ Og án orða tók Einar upp pyngju sína og greiddi fyrir Sólborgu. Hann varð aldrei samur maður eftir. Og þjáðist upp frá þessu af myrkfælni og mátti aldrei einn vera og taldi Sólborgu fylgja sér og ásækja sig í svefni. Hann dó á dánardægri hennar 12. janúar 47 árum síðar. Þann 4. mars 1893 var Sigurjón dæmdur til tíu ára betrunarhússvistar. Ekki er það síst vegna þáttar skáldsins fræga Einars Benediktssonar, og að það kom í hans hlut að dæma í málinu, að grimm örlög hálfsystkinanna Sólborgar og Sigurjóns, á Svalbarði í Þistilfirði undir lok 19. aldar hafa reynst þjóðinni drjúgt umræðuefni í gegnum tíðina, og komið við sögu í mörgum verkum. Útvarpsleikrit var gert um morðið: <ref>http://podcast.ruv.is/leikrit/S%C3%B3lborgarm%C3%A1l_-_fyrri_%C3%BE%C3%A1ttur.mp3 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305103937/http://podcast.ruv.is/leikrit/S%C3%B3lborgarm%C3%A1l_-_fyrri_%C3%BE%C3%A1ttur.mp3 |date=2016-03-05 }} , http://podcast.ruv.is/leikrit/S%C3%B3lborgarm%C3%A1l_-_seinni_%C3%BE%C3%A1ttur.mp3 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305105614/http://podcast.ruv.is/leikrit/S%C3%B3lborgarm%C3%A1l_-_seinni_%C3%BE%C3%A1ttur.mp3 |date=2016-03-05 }}]</ref> |} == 3. júní 1893 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Morð á nýfæddu barni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Egilsstaðir]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | Nýfætt barn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~34 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 5 ár |- | colspan="2" | Rannveig Jóelsdóttir (1859–1929), ógift, fæddi sveinbarn í baðstofunni á Egilsstöðum aðfararnótt 3. júní, þar sem annað heimilisfólk svaf einnig. Kæfði hún barnið með því að þrýsta lærum sínum saman utan um það eftir að það fæddist. Vafði hún barnið síðan í handklæði og nærbuxur og geymdi hjá sér til morguns. Um morgunin fór hún í eldhúsið og brenndi þar fylgjuna áður er hún tók barnið með sér að Ölfusá þar sem hún fleygði því út í. Fannst það rúmum mánuði seinna þar sem það hafði rekið í land. Rannveig játaði að hafa deytt barnið af ásetningi. Hún átti tvö önnur börn og er hún komst að því að hún ætti von á því þriðja óttaðist hún að maðurinn sem hún átti hin börnin með myndi reiðast henni, en þriðja barnið gat hún með öðrum manni. Var hún dæmd til '''5''' ára betrunarhússvinnu.<ref>[http://baekur.is/is/bok/001194492/4/7/Landsyfirrettardomar_og_Bindi_4_Bls_7 Rjettvísin gegn Rannveigu Jóelsdóttur, Landsyfirréttardómar og hæstaréttardómar í íslenzkum málum, Bindi IV, bls 421]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} =1900 - 1909= == 26. mars 1903 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Vanhirða barns |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Vestur-Skaftafellssýsla| Vestur-Skaftafellsýsla]], [[Suðurland| Suðurlandi]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 10 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 1 ár |- | colspan="2" | Páll Júlíus Pálsson (1893–1903) lést sökum vannæringar og illrar meðferðar í vist sinni í Skaftárdal, Vestur-Skaftafellssýslu. Páll hafði verið tekinn af foreldrum sínum, Páli Hanssyni og Rannveigu Pálínu Pálsdóttur, og honum komið fyrir í vist á Hörgsdal árið 1901. Ári síðar, 1902, á hreppaskilaþingi svokölluðu, var honum ráðstafað í vist hjá Oddi Stígssyni, bónda í Skaftárdal, en sá bauðst til að taka drenginn fyrir aðeins 20 krónur. Faðir hans, Páll Hansson hafði kvartað yfir aðbúð hans, en ekki var tekið mark á honum. Að lokum var þó séra Sveinn Eiríksson í Ásum sendur til Skaftárdals til að athuga með líðan Páls Júlíusar. Séra Sveinn vottaði að drengnum liði vel og að ekkert væri athugavert við aðbúð hans. Heimilið var hinsvegar fátæklegt, en Oddur og kona hans Margrét Eyjólfsdóttir bjuggu í vesturbænum í tvíbýli í Skaftárdal. Í austurbænum bjó maður að nafni Bergur Einarsson. Bergur þessi sagðist hafa vitað til þess að Oddur færi að einhverju leyti illa með drenginn. Um jólin fyrir lát Páls komu foreldrar hans í heimsókn og dvöldu þar tvær nætur. Sagði Páll þeim þá að Oddur væri harður við hann og berði hann oft. Páll hafði breyst mikið í fari og var óttasleginn og fámáll. Faðir Páls fór að berjast fyrir því að drengurinn yrði færður af bænum, en var þeirri beiðni synjað. Eftir áramótin 1902–1903 var Páll kominn með ljót sár á fæturnar og gekk um haltur. Enginn hafði mikil afskipti af því hvernig hann gengi og var hann rekinn áfram. Þó virðist Oddur hafa vitað af sárum hans og þvegið þau einstaka sinnum. Vinnukona á bænum hafði þá heyrt Pál gráta við vinnu í fjósinu en ekki sinnt því neinu. Í mars var Páll orðinn veiklulegur og daufur, magur og tekinn en var þó á fótum eins og hann gat og kvartaði ekki undan neinu. Þó virðist hann hafa látið vita að honum væri illt í maga en enginn veitti því mikla eftirtekt. Eitt kvöld í mars fór Páll inn í ólæst loft þar sem hann vissi að kæfu væri að finna og náði sér í bita. Þegar hann ætlaði að yfirgefa herbergið stóð Oddur fyrir honum og hélt á stórum vendi. Hann hirti Pál fyrir það að hnupla kæfunni. Daginn eftir neitaði Páll að fara til vinnu í fjósinu og dró Oddur hann þá niður stigann og inn í fjósið á eyrnarsneplunum svo á sást. Um kvöldið stal Páll sér aftur matarbita, en það kom strax í ljós daginn eftir. Oddur reif þá utan af Páli fötin og hirti hann á sama stað og áður, þrátt fyrir að holdið væri rautt og fleðrað. Eftir hýðinguna blæddi mjög úr baki Páls. Að morgni 26. mars 1903 átti Páll erfitt með að vakna, og er hann loks vaknaði lagðist hann stuttu síðar aftur til svefns. Síðla morguns fór Páll að kveina og hljóða upp úr svefni þar sem hann lá í baðstofunni, og gekk það áfram án afskipta Odds og konu hans, Margrétar. Loks spurði Margrét hann hvort hann vildi kaffi, en Páll svaraði engu. Andardráttur hans var óreglulegur og fætur hans orðnir kaldir upp að hné. Margrét náði þá í Berg sem kom og sat yfir drengnum með Oddi í um það bil klukkustund. Bergur brá sér þá frá, en stuttu síðar kom Oddur að finna hann og sagði honum að Páll væri látinn. Áverkarnir á líki Páls voru töluverðir; sár voru bak við eyrun, efri vör, gagnauga og á miklum hluta baksins. Þá var hann svo magur að telja mátti rifbein hans úr mikilli fjarlægð og kviðholið var innfallið. Einnig var hann mjög blóðlítill og kinnfiskasoginn. Höfuðlag hans, kjálkar og tennur báru þess þá greinilega merkis að hann hafi haft [[beinkröm]] í æsku. Drep var komið í tær beggja fóta, inn að beini svo neglurnar voru lausar, sem og [[bjúgur]] í rist og við ökkla. Héraðslæknarnir tveir sem skoðuðu lík Páls krufðu það þó ekki og því þótti dómurum í málinu erfitt að segja til um rétta dánarorsök. Hjónin voru ekki talin hafa myrt Pál af ásetningi og Margrét var sýknuð af ákæru sækjandans. Hins vegar viðurkenndi Oddur að hafa veitt Páli áverkana, sem og að hafa lítið sem ekkert hirt um fótasár hans, og var því dæmdur í ''12 mánaða'' betrunarhúsvinnu fyrir vanhirðu og hafa valdið drengnum heilsutjóni og þjáningum, sem ullu að öllum líkindum dauða hans. Oddur afplánaði sinn dóm, en er hann kom úr fangelsi og var á leið heim til sín, drukknaði hann í Hólmsá í Skaftafellsýslu.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=253305&pageId=3525876&lang=is&q=Oddur%20St%EDgsson Réttvísin gegn Oddi Stígssyni og Margréti Eyjólfsdóttur, bls 22-27][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=118922&pageId=1565887&lang=is&q=Oddur%20St%EDgsson Þættir úr íslenskri afbrotasögu: Hordauður ómagi með kolbrandskaun, bls 18-20]</ref> |} == Ágúst 1906 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Morð á nýfæddu barni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Bíldudalur]], [[Vestfirðir|Vestfjörðum]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | Nýfætt barn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~24 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 4 ár |- | colspan="2" | Jóna Ágústína Jónsdóttir (1882–1960) varð ófrísk eftir giftan mann, bóndann í Hokinsdal þar sem hún átti heima, og einsetti sér að deyða barnið er það fæddist. Barnið kom í heiminn um miðjan ágúst 1906, er Jóna var við vinnu á Bíldudal, en hún settist á það eftir fæðinguna beið uns það var látið. Tók hún þá barnið og fleygði í sjóinn. Fannst það seinna er það rak í land. Hún var dæmd til '''4''' ára betrunarhússvinnu árið 1907.<ref>[http://baekur.is/is/bok/001194492/7/7/Landsyfirrettardomar_og_Bindi_7_Bls_7 Rjettvísin gegn Jónu Ágústínu Jónsdóttur, Landsyfirréttardómar og hæstaréttardómar í íslenzkum málum, Bindi VII, bls 344]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} =1910 - 1939= == 6. ágúst 1913 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Morð á nýfæddu barni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Furufjörður]], [[Vestfirðir| Vestfjörðum]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | Nýfætt barn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~22 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 3 ár |- | colspan="2" | Kristjana Guðmundsdóttir (1891–1964) varð ófrísk eftir stjúpa sinn, Árna Friðrik Jónsson (1880–1958). Hafði hann gifst móður hennar árið 1908, sem var ekkja, en hann og Kristjana áttu síðan í ástarsambandi árið 1912. Barnið fæddi Kristjana í baðstofunni á Furufirði, þar sem hún bjó, án þess að vekja annað heimilisfólk, en barnið fæddist fyrir tímann. Kristjana hafi ákveðið að deyða barnið eftir að það fæddist, en faðir þess vissi ekki af tilvist þess fyrr en síðar. Um morguninn sá móðir Kristjönu barnið og hafði það þá verið stungið til bana með skærum. Lagði hún það í kassa og út í skemmu. Kristjana lét síðan senda eftir ljósmóður sem aðstoðaði hana og þreif barnið. Tók hún eftir stungusárunum og lét sýslumann vita. Sýslumaður rannsakaði dauða barnsins og í kjölfarið var Kristjana ákærð. Játaði hún á sig morðið og var dæmd til '''3''' ára betrunarhússvinnu.<ref>[http://baekur.is/is/bok/001194492/9/1/Landsyfirrettardomar_og_Bindi_9_Bls_1 Rjettvísin gegn Árna Friðrik Jónssyni og Kristjönu Guðmundsdóttur, Landsyfirréttardómar og hæstaréttardómar í íslenzkum málum, Bindi IX, bls 351]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 1. nóvember 1913 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Byrlaði rottueitur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~50 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~47 ára systir hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Dæmd til dauða (dómur síðar mildaður) |- | colspan="2" | [[Dauðarefsing| Júlíana Silfa Jónsdóttir]] (1866–1931) byrlaði bróður sínum Eyjólfi Jónssyni (1863–1913) rottueitur í skyr og lést hann nokkrum dögum síðar. Júlíana ætlaði sér að ná af honum sparisjóðsbók hans en inni á henni voru nokkur hundruð krónur. Hún játaði glæpinn en sagðist hafa framkvæmt hann að ósk sambýlismanns síns, [[Dúkskot| Jóns Jónssonar]], og var hún dæmd til lífláts. Það var síðasti líflátsdómur sem upp var kveðinn á Íslandi. Dómurinn var seinna mildaður.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3528266 Hæstaréttardómar hæstaréttar árið 1914—1915. - Nr. 450 Hæstaréttarmálaflutningsmaður Dietrichson gegn Júlíönu Silfu Jónsdóttur og Jóni Jónssyni][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=152425&pageId=2154830&lang=is&q=Mor%F0%20%ED%20Reykjav%EDk Morð í Reykjavík]</ref> |} == 30. nóvember 1929 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Þjófur myrðir húseiganda |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~41 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~19 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Jón Egilsson (1888–1929), framkvæmdastjóri og meðeigandi bílabúðarinnar og -verkstæðisins ''Sveinn Egilsson og co''., fannst myrtur á verkstæðinu á Laugavegi. Látúnsstöng hafði verið notuð til að slá hann í höfuðið sem olli því að höfuðkúpa hans brotnaði. Jón svaf á verkstæðinu eftir að þar hafði verið framið innbrot. Kvöldið sem Jón var myrtur var öllu verðmætu stolið úr peningaskáp fyrirtækisins og miðað við verksummerki var talið að sá sem verkið hafði framið væri kunnugur húsinu. Egill Haukur Hjálmarsson (1910–1990) játaði á sig morðið er lögregla hafði hendur í hári hans næsta dag. Egill sagðist ekki hafa ætlað sér að myrða Jón en eftir að hann hafði lagt hendur á verðmæti og var á leið út vaknaði Jón, svo Egill greip til látúnsstangarinnar og sló hann. Egill var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar í svokölluðu typtunarhúsi, en þar voru fangar látnir vinna á daginn og voru í einangrun á næturnar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1218640&issId=101899&lang=da Hryllilegt morð framið hjer í bænum í fyrrmótt][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=203170&pageId=2641407&lang=is&q=Mor%F0%20%ED Morð í Reykjavík][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=75045&pageId=1135414&lang=is&q=Egill%20Hj%E1lmarsson Dómur í morðmálinu]</ref> |} =1940 - 1949= == 18. september 1944 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Árás veldur heilahimnubólgu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Suðurlandsbraut]], [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 13 ára telpa |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Amerískur hermaður, nafn og aldur ókunnur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Enginn. Málið var hvorki tekið fyrir af Íslenskum né Amerískum yfirvöldum. |- | colspan="2" | Í dagbók lögreglunnar í Reykjavík frá 18. september 1944 stendur svohljóðandi: Kl 22:35 var hringt frá Laugarnesvegi 44 og skýrt frá því að 13 ára telpa, að nafni Steinunn Sigurðardóttir, Leifsgötu 5, hefði orðið fyrir árás af U.S.A. hermanni á Suðurlandsbraut. Hermaður þessi hafði rifið í telpuna og fært hana út af veginum, og er hún vildi ekki þýðast hann, beitti hann hnífi og hlaut Steinunn sár á hægri hendi. Lögregluþj. Nr. 24 og 72, ásamt U.S.A. lögregluþj. fóru að sinna þessu og var Steinunn flutt á herspítala, og þar gert að sárum hennar. Síðan var hún flutt heim til sín. Rannsóknarlögreglan var látin vita um þetta. Lögregluþj. 24 gefur um þetta skýrslu. Eftir árásina var hún mjög kvalin og mikið rúmliggjandi. Hún deyr síðan 19. apríl 1945 og banamein er skráð sem heilahimnubólga. Heimildir: <br> ISSN 0258-3771 'Andvari' - 2023. Höf. Guðrún Helgadóttir og Sigþrúður Gunnarsdóttir, ásamt öðrum inniheldur innleggið 'Harmsaga úr seinni heimsstyrjöld' eftir G. Jökul Gíslason. <ref>5. apríl 2023, [https://www.thjodvinafelag.is/um-felagid/frettir/andvari-2023-kominn-ut Andvari 2023 kominn út ] [[Andvari]]</ref> <ref>20. september 1944, [https://timarit.is/page/1071016?iabr=on#page/n1/mode/2up/search/Herma%C3%B0ur%20r%C3%A6%C3%B0st%20%C3%A1%2013%20%C3%A1ra%20telpu%20%C3%A1%20laugarnessvegi Miðvikudagur 20. sept. 1944 ] [[Alþýðublaðið]]</ref> <ref>29. apríl 1945, [https://timarit.is/page/1255137?iabr=on#page/n14/mode/2up/search/Minning%20Steinunnar%20Sigur%C3%B0ard%C3%B3ttur Sunnudagur 29. apríl 1945 ] [[Morgunblaðið]]</ref> |} == 26. desember 1945 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Morð með barefli |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~53 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ''Ekki vitað'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Kristján Guðjónsson (1892–1945), prentari hjá Gutenberg, fannst látinn í auðum bragga í gamla Kveldúlfsportinu í Reykjavík, annan í jólum 1945. Ungur maður um tvítugt sá hann liggjandi í blóði sínu og tilkynnti lögreglu fund sinn. Kristján hafði verið barinn með einhverskonar barefli við bæði eyru og einnig fengið högg á munn þar sem mikið blóð var og tennur brotnar. Lögreglan hóf strax rannsókn á málinu og sá að leitað hafði verið að verðmætum á Kristjáni, en hann hafði ekki haft neitt verðmætt meðferðis. Enginn morðingi hefur fundist enn í dag og er málið því '''óupplýst'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2745051 Maður myrtur í auðum bragga niðri við sjó][https://www.visir.is/oupplyst-logreglumal---mord-a-odrum-degi-jola-1945/article/2013131229437 Óupplýst lögreglumál - Morð á öðrum degi jóla 1945]</ref> |} == 3. maí 1947 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Maður brýst inn á heimili og veitist með sveðju að tveimur stúlkum |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 2 ára stelpa |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~37 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Að kvöldi 3. maí 1947 réðst Ingólfur Einarsson (1910–1969), járnsmiður, inn í bragga nr. 1 á Háteigsvegi þar sem tvær litlar stúlkur voru fyrir. Móðir þeirra hafði skroppið yfir í næsta hús og var því ekki á svæðinu. Faðir stúlknanna var einnig fjarverandi, en hann var við vinnu. Ingólfur réðst strax á yngri stúlkuna, Kristínu Kjartansdóttur (1945–1947), 2ja ára, og veitti henni mörg stungusár sem hún lést samstundis af. Eldri stúlkan, Sigríður, 8 ára, reyndi að koma systur sinni til bjargar en réðst Ingólfur þá á hana með sveðjunni sem hann hafði meðferðis og veitti henni fjölmarga áverka. Sigríði tókst að komast út úr bragganum og finna móður sína áður en það leið yfir hana. Móðir stúlknanna, Rósa Aðalheiður Georgsdóttir (1919–2009), hljóp strax yfir í braggann, en þar tók Ingólfur á móti henni með sveðjunni og út brutust mikil átök. Tveir drengir, 11 og 12 ára, heyrðu Rósu kalla á hjálp og náðu í föður annars þeirra, Gunnar Guðmundsson, og náði hann í Baldur Einarsson. Saman fóru þeir yfir að bragganum og sáu Ingólf þar inni. Skipuðu þeir Ingólfi að koma út úr bragganum. Ingólfur kastaði sveðjunni frá sér kæruleysislega og gekk út. Gunnar og Baldur tóku hann sín á milli og keyrðu með hann niður á lögreglustöð og afhentu hann lögreglunni. Aðrir menn höfðu einnig komið á vettvang og keyrðu þeir systurnar upp á Landspítala, en Rósa fór með öðrum bíl. Sigríður og Rósa lágu lengi á spítalanum með mikla áverka áður en þeim tókst að jafna sig. Ingólfur hafði dvalið á Kleppi en dvaldi á þessum tíma í skúr nálægt Sjómannaskólanum. Vitað er af því að hann hafi oft hrætt börn fyrir þennan atburð og jafnvel hótað þeim dauða. Ingólfi var gert að sæta geðrannsókn og var að lokum dæmdur '''ósakhæfur''' og að sitja öryggisgæslu á viðeigandi stofnun. Móðir stúlknanna, Rósa, stofnaði kærleikssjóð til styrktar Sogni árið 2004 í minningu Kristínar, dóttur sinnar. Hægt er að styrkja sjóðinn með því að leggja inn á reikning 010–18–930084.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=107207&lang=fo BLS 1&5, Vitskertur maður myrðir ungabarn][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=159420&pageId=2204277&lang=is&q=A%F0alhei%F0i%20Georgsd%F3ttur Óður maður drepur 2ja ára barn og veitir móður þess og systur mikla áverka][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=107726&pageId=1270478&lang=is&q=Ing%F3lfur%20Einarsson Ingólfur Einarsson dæmdur í aukarjetti][https://www.visir.is/kaerleikssjodur-til-styrktar-sogni/article/2004411250414 Kærleikssjóður til styrktar Sogni]</ref> |} =1950 - 1959= == 18. júní 1952 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Maður skýtur eiginkonu sína og síðan sjálfan sig |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~47 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~48 ára eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Guðmundur Gestsson (1904–1952) og kona hans, Ingibjörg Helgadóttir (1905–1952) fundust látin á heimili sínu í Kópavogi. Hafði Guðmundur skotið Ingibjörgu og síðan framið sjálfsvíg. Voru þau hjón vel þekkt, en Guðmundur hafði verið framkvæmdastjóri ríkisspítalanna. Guðmundur hafði verið veill á geði, hafði dvalið á stofnun í Danmörku, en var á þessum tímapunkti að bíða vistar á geðsjúkrahúsi hér heima. Hjónin voru ein heima er Guðmundur greip til byssunnar. Skildu þau eftir sig tvö börn, 3ja ára stúlku og 17 ára dreng.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1015897 Hjón Finnast látin af skotsárum á heimili sínu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=66723&pageId=1092192&lang=is&q=Ingibj%F6rg%20Helgad%F3ttir Þekkt hjón fundust látin í íbúð sinni á miðvikudagsmorgun, - bæði af skotsárum]</ref> |} == 26. febrúar 1953 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Maður eitrar fyrir sér og allri fjölskyldu sinni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~33 ára kona, ~7 ára drengur, ~5 ára stelpa, ~4 ára stelpa |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~35 ára fjölskyldufaðirinn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Hulda Karen Magnússon (1920–1953), Magnús Sigurðsson (1946–1953), Sigríður Dúa Sigurðardóttir (1948–1953), Ingibjörg Stefanía Sigurðardóttir (1949–1953) og Sigurður Magnússon (1918–1953) lyfjafræðingur fundust látin á heimili sínu í Reykjavík að morgni 26. febrúar 1953. Sigurður hafði veikst af heilabólgu árið áður og hafði meðal annars dvalið á geðdeild. Hann var farinn að vinna aftur í apóteki en kvartaði um í höfðinu dagana fyrir lát hans. Sigurður hafði byrlað sjálfum sér, konu sinni og þremur börnum þeirra eitur. Hann skildi eftir sig sjálfsvígsbréf þar sem hann sagði að hann hefði ekki getað skilið konu sína og börn eftir, svo hann tók þau með sér. Lágu þau öll í hjónarúminu, hlið við hlið, er þau fundust.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=66934&pageId=1093912&lang=is&q=Sigur%F0ur%20Magn%FAsson Lyfjafræðingur réð sér, konu sinni og 3 börnum bana á eitri á heimili sínu í Reykjavík í gær][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=59152&pageId=1017676&lang=is&q=Sigur%F0ur%20Magn%FAsson Heil fjölskylda, fimm manns, fundin örend á heimili sínu]</ref> |} == 24. mars 1953 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Líkamsárás á skemmtanalífinu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~63 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~31 árs bandarískur hermaður, 21 árs maður, 18 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 3 ár |- | colspan="2" | Ólafur Sívertsen Ottesen (1891–1953) fannst nær dauða en lífi í vörubíl við Kirkjuveg í Keflavík. Búið var að breiða ullarteppi yfir Ólaf en hann hafði verið illa barinn í höfuðið. Íbúar við Kirkjuveg fundu hann fyrir tilviljun um hádegi þann 12. mars 1953, en þá hafði Ólafur legið þar síðan um miðja nótt. Hann var rænulítill og gat ekki sagt lögreglu meira en nafn sitt. Í ljós kom þó síðar að Ólafur hafði ætlað sér aftur í samkvæmi á Kirkjuvegi sem hann hafði verið í áður um kvöldið en var meinuð innganga. Þrír menn, bandaríski hermaðurinn Robert Raymond Willits (1921–?), Arnar Semingur Andersen (1935–2017) og Einar Gunnarsson (1932–) neituðu honum um inngöngu og gaf Robert Ólafi kjaftshögg og barði í höfuðið svo Ólafur missti meðvitund. Skildu þeir hann eftir í fiskikari rétt hjá húsinu og héldu áfram gleðskap sínum. Síðar um nóttina sóttu þeir Ólaf og færðu í vörubílinn, en við það rankaði Ólafur við sér og börðu mennirnir hann þá aftur þar til hann rotaðist, en Arnar beitti einnig hníf á háls hans. Síðan breiddu þeir ullarteppi yfir hann og skildu hann eftir í yfirgefnum bílnum og héldu aftur í samkvæmið. Ólafur lést á spítala þann 24. mars, 12 dögum eftir árásina, en hann hafði varla haft rænu allan þann tíma. Dánarorsök var mikill heilahristingur af völdum margra högga á höfuð og lungnabólga í kjölfarið. Einnig kom í ljós að Ólafur hafði brotnað á ökla og annarri öxl við árásina. Mennirnir þrír voru í kjölfarið ákærðir og hlaut Robert '''3''' ára fangelsisvist, Arnar '''2''' ár og Einar '''3 mánuði'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=109009&pageId=1288638&lang=is&q=l%EDkams%E1r%E1s Maður finnst lemstraður í bíl eftir líkamsárás][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=59168&pageId=1017804&lang=is&q=l%EDkams%E1r%E1s Ráðizt á Ólaf við húsdyrnar um nóttina][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=109019&pageId=1288790&lang=is&q=l%EDkams%E1r%E1s Árásarmennirnir í varðhaldi á ný][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=214932&pageId=2766832&lang=is&q=%D3lafur%20Ottesen Hæstiréttur dæmir Bandaríkjamann og 2 íslendinga fyrir morðið á Ólafi Ottesen][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=214944&pageId=2766981&lang=is&q=%D3lafur%20Ottesen Bandarísk upprisuhátíð]</ref> |} == 6. janúar 1957 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Maður skýtur unnustu sína. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hveragerði]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~26 ára unnusti hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár |- | colspan="2" | Konkordía Jónatansdóttir (1937–1957) var skotin til bana í Garðyrkjuskólanum á Reykjum í Hveragerði. Unnusti hennar, Sigurbjörn Ingi Þorvaldsson (1931–1995), skaut hana með riffli í brjóstið og lést hún litlu síðar. Sigurbjörn játaði verknaðinn en neitaði að hann hafi verið framinn af ásetningi. Vitni segja hann þó hafa fengið riffilinn lánaðan til að skjóta kálf í fjósinu sem hann vann í, og það að eftir að hann hafði hleypt af gekk hann rólegur til herbergis síns. Hann var undir áhrifum áfengis og hafði verið það nokkra daga í röð. Einnig hafði Sigurbjörn reynt að fremja sjálfsvíg nokkru áður. Hann var dæmdur til '''12''' ára fangelsisvistar þann 19. september 1957.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=68293&lang=gl Ung stúlka skotin til bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1312154 Sigurbjörn dæmdur]</ref> |} == 1. mars 1958 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Hnífsárás eftir heimiliserjur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~37 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~32 ára unnusti hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Guðjón Magnússon Guðlaugsson (1926–2013) veittist að unnustu sinni, Sigríði Sigurgeirsdóttur (1921–1958), eftir rifrildi þeirra á milli og stakk hana þrisvar sem varð henni að bana. Höfðu þau bæði setið að drykkju. Guðjón sýndi engann mótþróa er lögregla handtók hann og játaði hann morðið. Í júlí sama ár var Guðjón dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=83815&pageId=1190422&lang=is&q=Gu%F0j%F3n%20Gu%F0laugsson Rannsókn í morðmálinu haldið áfram][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=110580&pageId=1314932&lang=is&q=mor%F0 Sjómaðurinn sem myrti unnustu sína][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=83920&lang=4 Morðinginn dæmdur í 16 ára fangelsi]</ref> |} == 30. ágúst 1959 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akranes]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~43 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | (Sigríður) Ásta Þórarinsdóttir (1916–1959) fannst látin á elliheimilinu á Akranesi, en hún hafði verið kyrkt. Ásta var vanheil og því hafði hún dvalist á elliheimilinu í nokkur ár þrátt fyrir ungan aldur. Aðfaranótt 30. ágúst var brotist inn á elliheimilið, en rúða í þvottahúsinu hafði verið brotin og maður farið þar inn. Tvær stúlkur sem störfuðu á elliheimilinu voru á svæðinu og urðu þær varar við hávaða sem kom úr herbergi Ástu. Sóttu þær mann í næsta hús til að aðstoða sig. Maðurinn fór inn í herbergi Ástu og sá hana liggja þar líflausa og ungan mann sitja við rúm hennar. Ungi maðurinn, Brynjar Ólafsson (1937–1981), var mjög drukkinn og bað um að sér yrði hjálpað út. Hann var handtekinn síðar um nóttina heima hjá sér, eftir að lögregla hafði verið kölluð til. Brynjar bar við minnisleysi sökum ölvunar og sagði að hann hefði aldrei viljað skaða Ástu. Hann hafði þó oft komið við sögu lögreglu áður sökum ölvunar og eitt sinn sökum líkamsárásar. Fingrafar Brynjars fannst einnig á hálsi Ástu, svo óvéfengjanlegt þótti að hann hafði framið ódæðið. Þetta var í fyrsta skipti sem morð hafði verið framið á Akranesi. Brynjar var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af sakadómi Akraness í mars 1960.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=134287&pageId=1991663&lang=is&q=%C1sta%20%DE%F3rarinsd%F3ttir Ungur maður réði konu bana í ölæði á elliheimilinu á Akranesi um helgina][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=111024&pageId=1323736&lang=is&q=%C1sta%20%DE%F3rarinsd%F3ttir Kona myrt á Akranesi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=61119&pageId=1037652&lang=is&q=%C1sta%20%DE%F3rarinsd%F3ttir Sat ölvaður yfir líki konunnar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=111207&pageId=1327640&lang=is&q=Brynjar%20%D3lafsson 16 ára fangelsisdómur í morðmálinu á Akranesi]</ref> |} =1960 - 1969= == 1. október 1961 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~35 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~35 ára eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 6 ár |- | colspan="2" | Ásbjörg Haraldsdóttir (1926–1961) fannst illa barin á heimili sínu í Reykjavík. Eiginmaður hennar, Húbert Rósmann Morthens (1926–2010) hringdi á sjúkrabíl en Ásbjörg var þegar látin þegar hann bar að garði. Samkvæmt Húberti og kunningjum þeirra hjóna rifust hann og Ásbjörg oft og algengt var að það kæmi til átaka þeirra á milli. Þá hafi Ásbjörg oft slegið mann sinn án tilefnis, en hann einnig lagt hendur á hana svo sá á henni eftir á. Umrætt kvöld höfðu Húbert og Ásbjörg setið í stofu sinni við drykkju. Þau höfðu farið að deila og síðan haft samfarir, minnst tvisvar þessa nótt. Húbert sagði að kona hans hafi í drykkjuvímunni kallað hann með nafni annarra manna í miðjum samförum og það hafi gert hann bálillann. Húbert hafði þá slegið til hennar og barið hana hvívetna þar til hún lá hreyfingarlaus á gólfinu. Hann hafi síðan borið hana inn í hjónarúmið, þá enn með lífsmarki, og sofnað sjálfur. Er hann vaknaði morguninn eftir, sá hann að eitthvað mikið var að og klæddi konu sína og kom börnum þeirra í pössun, áður en hann hringdi á sjúkrabíl. Gekkst Húbert strax við því að hafa banað konu sinni. Sakadómur Reykjavíkur dæmdi Húbert til 7 ára fangelsisvistar, en Hæstiréttur mildaði þann dóm í '''6''' ár í nóvember 1962. Ölvun og afbrýðisemiskast Húberts komu til refsilækkunar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3027599 Barði konu sína til bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=165476&lang=da Varð konu sinni að bana í ölæði][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=61871&pageId=1049005&lang=is&q=H%FAbert%20R%F3smann Dæmdur í 7 ára fangelsi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=112072&pageId=1346886&lang=is&q=H%FAbert%20R%F3smann Manndráp]</ref> |} == 22. júní 1963 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Líkamsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~48 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ''Óvitað'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Björn Stefánsson (1915–1963) fannst afar illa haldin eftir fólskulega árás á Hafnarsvæðinu í Reykjavík. Björn hafði verið laminn og svo hafði [[Vítissódi| vítissóda]] verið hellt yfir hausinn á honum sem að skaðbrenndi 50% af líkama hans, en vítissódi er afar skaðlegt hreinsiefni. Björn lést á spítala nokkrum dögum eftir árásina og þrátt fyrir að komast örlítið til meðvitundar gat hann ekki gert almennilega grein fyrir því hver eða hverjir hefðu ráðist svona að honum og telst mál þetta því '''óupplýst'''.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=169819<nowiki/>https://www.visir.is/g/2013131129684</ref> |} == 21. desember 1966 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Maður skýtur kærasta sinnar fyrrverandi og síðan sjálfan sig. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~37 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~34 ára [[Færeyjar| Færeyingur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Kristján E. Ólafsson (1929–1966) lést af skotsárum á heimili unnustu sinnar í Reykjavík. Unnusta hans var við það að skilja við mann sinn, Færeyinginn Finn Kolbjörn Nielsen (1932–1966), og hugðist giftast Kristjáni. Finn var ósáttur við skilnaðinn og nýjan ráðahag konu sinnar. Þetta kvöld hafði hún lagst til svefns en vaknaði við að Kristján kallaði nafn hennar. Fann hún hann og Finn liggjandi á gólfinu, látna af skotsárum. Hjá þeim lá skammbyssa af gerðinni Ruby, sem hafði stuttu áður horfið úr skáp í skipi sem Finn var háseti á. Í vasa Finn fannst bréf sem stílað var á tengdamóður hans en í því stóð að Finn hafði liðið mjög illa og að eitthvað hræðilegt átti eftir að gerast. Kristján hafði verið skotinn í brjóstið en Finn í höfuðið gegnum munninn. Þótti óvéfengjanlegt að Finn hafði framið verknaðinn.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=243019&lang=fo Morð][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=163525&pageId=2229396&lang=is&q=Finn%20Nielsen Frá ríkisútvarpi Íslands][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2390232 Húsaleigan]</ref> |} == 7. janúar 1967 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~39 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára fyrrum eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Hjördís Úlla Vilhelmsdóttir Zebitz (1928–1967) fannst stungin til bana í baðkari á heimili sínu í Reykjavík. Eldri kona á efri hæð hússins hafði hringt á lögregluna eftir að hafa heyrt mikinn skarkala á neðri hæðinni um morguninn. Þegar lögreglan kom á svæðið hitti hún fyrir Þorvald Ara Arason (1928–1996), fyrrum eiginmann Hjördísar og þekktan lögmann, en hann virtist vera drukkinn. Í íbúðinni fundu lögreglumennirnir lík Hjördísar, sem Þorvaldur hafði borið inn á baðherbergi, og vitni sem þar voru fyrir. Vitnin voru frænka Þorvaldar og tvítug dóttir hennar, sem og sex ára gömul dóttir Hjördísar og Þorvaldar. Þarna höfðu þá átt sér stað átök milli Hjördísar og Þorvaldar, en hún neitaði að hleypa honum inn er hann bankaði upp á þá um morguninn. Þorvaldur braut sér leið inn og réðst að Hjördísi með stórum eldhúshníf, skar hana margsinnis og stakk þar til hún lést. Frænka Þorvaldar reyndi að stíga á milli en þá skar Þorvaldur hana á fæti og var hún flutt á sjúkrahús þegar lögreglu bar að garði. Þorvaldur játaði að hafa komið með hnífinn með sér en neitaði að hafa myrt konu sína af yfirlögðu ráði. Hann var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar fyrir morðið.<ref> [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2390050 Kunnur lögfræðingur myrðir fyrrverandi eiginkonu sína][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2408264 Þorvaldur Ari hafði vopnið meðferðis][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3048595&issId=201628&lang=en Þyngstu fangelsisdómar Íslandssögunnar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=202068&pageId=2631726&lang=is&q=%DEorvaldur%20Ari%20Arason Þorvaldur Ari fékk 16 ára fangelsi]</ref> |} == 18. janúar 1968 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing | Leigubílstjóri skotinn í hnakkann í bifreið sinni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~43 ára leigubílstjóri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ''Ekki vitað'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Gunnar Sigurður Tryggvason (1925–1968), leigubílstjóri hjá Hreyfli, var skotinn í hnakkann í bifreið sinni við Laugalæk í [[Laugarnes|Laugarnesi]]. Rignt hafði nóttina sem morðið átti sér stað og því erfitt fyrir lögreglu að afla sönnunargagna. 32 cal. skothylki fannst á vettvangi, en þau eru notuð í skammbyssur. Skammbyssur eru ólöglegar á Íslandi, en eingöngu lögreglan hafði slíkar byssur undir hendi á þessum tíma. Því er talið líklegt að byssunni og skotunum hafi verið smyglað til landsins. Einnig var annað af tveimur veskjum Gunnars horfið og því hefur þetta að öllum líkindum verið svokallað ránmorð. Morðingi Gunnars fannst aldrei og er málið því enn '''óupplýst'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1391390 Líkur á að um ránmorð hafi verið að ræða]</ref> |} == 9. maí 1968 == {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" | Stutt lýsing |Maður skýtur yfirmann sinn eftir að hafa verið rekinn úr vinnu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~43 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~46 ára fyrrum starfsmaður hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Flugrekstrarstjóri Flugfélags Íslands (F.Í.), Jóhann Gíslason (1925–1968), var skotinn fjórum sinnum á heimili sínu svo hann hlaut bana af. Gunnar Viggó Frederiksen (1922–2013), fyrrverandi flugstjóri, hafði brotist inn heima hjá Jóhanni og kom Jóhann til móts við hann til að koma honum út. Þá brutust út átök milli þeirra og Gunnar hleypti fjórum skotum af skammbyssu sinni, sem hann hafði tekið með til að ógna Jóhanni. Gunnar kastaði byssunni frá sér fyrir utan húsið og flúði vettvang. Gunnari hafði nokkru áður verið sagt upp hjá F.Í. sökum agabrots. Gunnar var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=184549&lang=gl Flugstjóri skaut fyrrverandi yfirmann sinn til bana í nótt][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=114053&pageId=1401386&lang=is&q=Gunnar%20Vigg%F3 Hlaut 16 ára fangelsi]</ref> |} <div class="mw-collapsible"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> = Tilvísanir = {{reflist}} [[Flokkur:Morð á Íslandi]] 4rcoiql9w46qsp8d4fvj59l7xc9e8bb 0 147909 1959452 1929043 2026-04-10T09:52:56Z TKSnaevarr 53243 1959452 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible" style="float: right"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> Þetta er listi yfir [[morð á Íslandi]] frá 1970–1999. =1970 - 1979= == 24. mars 1971== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Seyðisfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~38 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~41 árs lögreglumaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | (''Theodóra'') Kolbrún Ásgeirsdóttir (1933–1971) fannst látin á tröppunum fyrir framan heimili sitt á Seyðisfirði, en hún hafði verið stungin mörgum stungum uns hún lést. Tvö börn hennar fundu hana og var lögregla strax kölluð til. Er hana bar að garði gekk maður Kolbrúnar, Valgarður Frímann Jóhannsson (1930–2002) tollstjóri og lögreglumaður, á móti þeim, nakinn og blóðugur. Ekki fékkst hann til að segja neitt sem vit var í, en hann hafði áður verið greindur geðveikur. Við yfirheyrslur gerði hann sér ekki grein fyrir því að kona hans var látin og bað um að henni yrðu send skilaboð. Að lokum virtist hann þó átta sig á því sem gerst hafði og játaði að hafa orðið Kolbrúnu að bana. Hins vegar var játning hans mjög ruglingsleg og Valgarður var ekki raunveruleikatengdur. Var hann að lokum dæmdur ósakhæfur og til að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3197860 Voðaverk á Seyðisfirði][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3237650 Gerir sér ekki grein fyrir því, að konan er dáin][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=237663&pageId=3237651&lang=is&q=Valgar%F0ur%20Fr%EDmann%20Valgar%F0ur%20Fr%EDmann Játar að hafa myrt konu sína][http://www.althingi.is/altext/141/s/0527.html‎ Dómur Sakadóms Reykjavíkur frá 26. október 1971, mál nr. 446/1971]</ref> |} ==1973== === 28. janúar 1973=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Skotárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Höfn í Hornafirði]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~33 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~41 árs félagi hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 9 ár |- | colspan="2" | Stefán Egilsson (1940–1973) skotinn til bana með haglabyssu á [[Höfn í Hornafirði]]. Stefán hafði setið við drykkju heima hjá félaga sínum, Guðna Óskarssyni (1931–1995), er morðið átti sér stað. Guðni sagði sjálfur að þeir félagar höfðu farið að rífast sem endaði með því að Guðni henti Stefáni út. Eftir það náði Guðni í haglabyssu í hans eigu og skaut tveimur skotum. Annað skotið hæfði Stefán í brjóstið og varð honum að bana. Guðni hlaut '''9''' ára dóm fyrir morðið.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1439502 33 ára maður skotinn til bana; grein í Morgunblaðinu 1973][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=115718&pageId=1447890&lang=is&q=Stef%E1n%20Egilsson Dæmdur í níu ára fangelsi fyrir morð]</ref> |} === 26. desember 1973=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~65 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~41 árs sonur hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Ólafía Jónsdóttir (1908–1973) fannst látin á heimili sínu á Rauðarárstíg í Reykjavík. Systir hennar hafði komið í heimsókn og fann þá Ólafíu látna. Sonur Ólafíu, Guðmundur Arnar Sigurjónsson (1932–1992) sagði þá móðursystur sinni að hann hafði framið voðaverkið og kallaði hún strax á lögreglu. Opnaði Guðmundur sjálfur fyrir lögreglunni er hún mætti á vettvang, lýsti yfir ábyrgð sinni og bað um að vera sendur á Kleppsspítala. Ólafía hafði verið stungin bæði í bak og brjóst og skorin á háls. Guðmundur var færður í gæsluvarðhald til yfirheyrslu. Hann bjó hjá móður sinni á þessum tímapunkti en hafði oft verið vistaður á Kleppi. Guðmundur var greindur geðveikur, en hann hafði ekki verið heill á geði er hann réðst á móður sína. Hann var í kjölfarið dæmdur '''ósakhæfur''' og til öryggisgæslu á viðeigandi stofnun.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1449606 Geðsjúkur maður myrti móður sína][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=265014&pageId=3743469&lang=is&q=Gu%F0mundur%20Arnar%20Sigurj%F3nsson geðveikur maður varð móður sinni að bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=265034&pageId=3743934&lang=is&q=Gu%F0mundur%20Arnar Fyrrverandi geðsjúklingar miklu ólíklegri ofbeldisverka en aðrir][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=265141&pageId=3746730&lang=is&q=Gu%F0mundi%20Arnari Geðveikur og því ósakhæfur][http://www.althingi.is/altext/141/s/0527.html Dómur Sakadóms Reykjavíkur frá 20. júní 1974, mál nr. 312/1974]</ref> |} ==1974== === 4. september 1974=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Hálstak |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~74 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Daníel Símonarson (1900–1974) fannst látinn á heimili sínu á Vesturgötu í Reykjavík. Hafði verið hert að háls hans svo blóð streymdi niður í lungu, en einnig höfðu hendur hans verið bundnar fyrir aftan bak og hann því ekki getað varist árásinni. Nágrannakona Daníels fann hann og hringdi á lögregluna. 36 ára gamall karlmaður var handtekinn í kjölfarið en ekki fengust heimildir um hvernig dæmt var í þessu máli.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=238809&pageId=3257806&lang=is&q=MANNDR%C1P Líklega um manndráp að ræða][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=115954&pageId=1455666&lang=is&q=Dan%EDel%20S%EDmonarson Réttarkrufning leiddi ekki í ljós ákveðna dánarorsök][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=221124&pageId=2841850&lang=is&q=manndr%E1p Maður dæmdur í 30 daga varðhald vegna láts aldraðs manns][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=115991&pageId=1456922&lang=is&q=Dan%EDel%20S%EDmonarson Lézt af völdum áverka]</ref> |} === 25. október 1974=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~28 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~35 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Jóhannes Þorvaldsson (1946–1974) fannst nær dauða en lífi á heimili kunningjakonu sinnar á Suðurlandsbraut í Reykjavík. Jóhannes hafði hlotið áverka eftir hníf, en hann hafði verið skorinn á háls og stunginn fyrir ofan bæði vinstra viðbein og vinstra herðarblað. Skurðurinn á hálsi hans var grunnur og langur, en úr honum blæddi mikið. Jóhannes lést nokkru síðar á sjúkrahúsi. Kunningjakona Jóhannesar, Munda Pálín Enoksdóttir (1939–2005), fannst inni í herbergi í húsinu, alblóðug og með töluverða áverka. Sonur Mundu og vinur hans höfðu komið á Suðurlandsbrautina í þann mund sem árásin átti sér stað. Sonur Mundu sá hana grípa brauðhníf og hlaupa inn í herbergi. Hann elti hana þangað og varð vitni að því þegar hún skar Jóhannes á háls. Réðst þá drengurinn á móður sína og afvopnaði hana. Drengirnir yfirgáfu báðir húsið til að reyna að ná sambandi við lögreglu og sjúkrabíl, en enginn sími var í húsi Mundu. Þegar sonur hennar kom aftur sá hann hvar Jóhannes var kominn inn í eldhúsið, máttfarinn og meðvitundarlítill. Þá réðst Munda aftur á Jóhannes með vasahníf og litlum skærum og stakk hann. Sonur hennar hentist þá að henni, hrinti henni í gólfið og veitti henni þó nokkur högg. Áverkarnir sem voru á Mundu voru eftir son hennar. Við yfirheyrslu viðurkenndi Munda að hafa ráðist á Jóhannes með tveimur hnífum og skærum. Hún hafði áður sætt geðrannsókn og verið vistuð á geðdeild, en hún hafði tvisvar verið kærð fyrir að ráðast að fólki með eggvopni. Viðurkenndi Munda einnig að hafa stungið Jóhannes í handlegg hans sumarið áður. Munda var dæmd '''ósakhæf''' og gert að sæta ótímabundinni öryggisgæslu á viðeigandi stofnun.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=115996&pageId=1457094&lang=is&q=Su%F0urlandsbraut 28 ára gamall maður stunginn til bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=221166&pageId=2842402&lang=is&q=Su%F0urlandsbraut Kona varð mannsbani í Reykjavík][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1738526 Andlega vanheilir einstaklingar játa á sig voðaverkin][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=116348&pageId=1469710&lang=is&q=Mundu%20P%E1l%EDn%20Enoksd%F3ttur Dæmd í öryggisgæzlu fyrir morð]</ref> |} === 9. nóvember 1974=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Slagsmál fyrir utan skemmtistað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~20 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ''Ekki vitað'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | ''Enginn ákærður'' |- | colspan="2" | Benedikt G. Jónsson (1954–1974) fannst meðvitundarlaus fyrir utan Þórskaffi í Reykjavík eftir átök sem þar áttu sér stað. Benedikt var strax færður á sjúkrahús en var látinn er þangað var komið. Slagsmál höfðu brotist út fyrir utan skemmtistaðinn sem enduðu með því að Benedikt lá í jörðinni. Hins vegar fundust engir áverkar á líkama hans og rannsókn málsins leiddi ekki til neinnar ákæru. Mál þetta er enn '''óupplýst'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2842628 Fannst látinn eftir ryskingar,] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2842628 Böndin berast að 18 ára pilti], [http://www.visir.is/oupplyst-logreglumal---mord-og--andlat-ungs-manns/article/2013131219413 Óupplýst lögreglumál - morð og andlát ungs drengs]</ref> |} === 8. desember 1974=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~57 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~35 ára mállaus og heyrnarlaus maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Friðmar Sædal (1917–1974) fannst stunginn til bana á heimili félaga síns í Reykjavík. Félaginn, Björgvin Óskarsson (1923–1994), var illa særður eftir stungusár. Á staðnum var einnig Kristján Kristjánsson (1939–1995) sem lögreglan handtók er hún mætti á vettvang. Kristján var samvinnufús og játaði á sig morðið og árásina á Björgvin, en hann var bæði mállaus og heyrnarlaus. Friðmar var með 8-9 stungusár en Björgvin hafði verið stunginn 4 sinnum í bringu og kvið. Kristján var dæmdur '''ósakhæfur''' og gert að sæta gæslu á viðeigandi stofnun.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=116034&pageId=1458566&lang=is&q=mor%F0%20%ED%20Reykjav%EDk Stakk mann til bana og særði annan hættulega][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=116166&pageId=1463265&lang=is&q=Fri%F0mar%20S%E6dal Manndrápið í Þverholti]</ref> |} ==1975== === 14. maí 1975=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsstunga í kjölfar slagsmála |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Ólafsvík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~37 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~19 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 5½ ár |- | colspan="2" | Rafn Svavarsson (1938–1975) fannst látinn í verbúð í Ólafsvík. Höfðu hann og ungur maður, (''Sigurgeir'') Einar Karlsson (1956–) lent í átökum, en Einar hafði sýnt Rafni bankabók sína sem hann hafði safnað pening inn á. Sagði Einar að Rafn hafi þá tekið af honum bankabókina og sagt að hann fengi hana ekki aftur. Einar náði þó bókinni af Rafni, þó Rafn væri mun stærri í vexti og sterkari. Varð Rafn þá illur og kýldi Einar í síðuna. Við það greip Einar hníf og ógnaði Rafni. Rafn stökk þá á Einar sem bar hnífinn fyrir sig. Mörg stungusár voru á líki Rafns, en honum blæddi til dauða. Einar kvaðst ekki vita hve oft eða hvar hann stakk Rafn og sagði að hann hafði stungið manninn í sjálfsvörn, fullur ótta og geðshræringar. Sjálfsvörn var ekki tekin til greina við kvaðningu dómsins en tekið var þó mið af aðstæðum og mögulegum ótta Einars. Hæstiréttur dæmdi hann til '''5 ára og 6 mánaða''' fangelsisvistar fyrir verknaðinn.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=239078&pageId=3262377&lang=is&q=fannst%20l%E1tinn Morðið í Ólafsvík][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=265499&pageId=3757539&lang=is&q=fannst%20l%E1tinn Karlmaður myrtur í Ólafsvík][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=265500&pageId=3757558&lang=is&q=Rafn%20Svavarsson Sjálfsvörn segir pilturinn][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=227031&pageId=3062066&lang=is&q=Rafn%20Svavarsson Verknaðurinn framinn í sjálfsvörn og ótta][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=116741&pageId=1484412&lang=is&q=Rafn%20Svavarsson Hæstiréttur finnur að rannsókn í manndrápsmáli, bls 2 og 18]</ref> |} === 8. júlí 1975=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkfundur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Reykjavík |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ''Ekki vitað'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ''Ekki vitað'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Beinagrind af óþekktum karlmanni fannst þegar hópur barna voru að grafa innan um leifar gamals hernaðarmannvirkis skammt frá Faxaskjóli í Reykjavík, lögreglan rannsakaði líkfundinn sem hugsanlegt sakamál. Mold var rutt yfir rústir braggahverfis sem áður stóð við Faxaskjól árið 1955 og var talið líklegt að beinin hefðu verið grafin þar skömmu eftir það. Beindist rannsókn lögreglu þá að þeim óupplýstu mannshvörfum sem að átt höfðu sér stað á 6. áratugnum en lögreglunni virðist ekki hafa tekist að finna beina tengingu milli neins þeirra og beinfundarins. Lögreglan kannaði einnig þann möguleika að maðurinn kynni að hafa verið látinn í langan tíma áður en beinin voru lögð til hinstu hvílu við Faxaskjól. Um tíma var talið að beinin gætu tilheyrt sjómanni að nafni Sveinbjörn Jakobsson sem að hvarf með dularfullum hætti í Reykjavík árið 1930 en það var að lokum afsannað þegar í ljós kom að Sveinbjörn hafði haft falskar tennur en svo var ekki með nafnlausu höfuðkúpuna. Ekki hefur tekist að bera kennsl á mannabein þessi og eins hefur ekki tekist að sanna að um manndráp sé að ræða þar sem að dánarorsök liggur ekki fyrir og telst mál þetta því '''óupplýst'''.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=265559<nowiki/>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=116208&lang=0</ref> |} ==1976== === 10. janúar 1976=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Slagsmál milli kunningja |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~47 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~24 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Baldur Jónsson (1929–1976), úrsmiður, fannst látinn í snjóskafli í við innkeyrslu á Háteigsvegi. Baldur hafði verið í heimsókn hjá kunningja sínum, Jóni Péturssyni (1952–2016), en þar höfðu brotist út átök. Jón hafði slegið Baldur í höfuðið og síðan tekið hann kverkataki þar til hann lést. Jón setti lík Baldurs á snjóþotu og dró hann niður Háteigsveg snemma morguns þann 10. janúar. Skildi hann líkið eftir við innkeyrslu og snéri heim. Baldur fannst þar um tveimur tímum síðar. Jón var í kjölfarið handtekinn og var gert að sæta geðrannsókn. Jón var talinn '''ósakhæfur''' og hættulegur undir ákveðnum kringumstæðum. Því var hann dæmdur til að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=221530&pageId=2848153&lang=is&q=Baldur%20J%F3nsson Fannst látinn í skafli][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=235669&pageId=3215560&lang=is&q=Baldur%20J%F3nsson Ákærði ekki talinn sakhæfur]</ref> |} === 4. apríl 1976=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Skotárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akureyri]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~29 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~18 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Guðbjörn Tryggvason (1947–1976) fannst látinn á Akureyri. Guðbjörn hafði hlotið þrjú skotsár í hnakka og eitt í öxl, en skammt frá fannst 22. cal. Remington riffill sem hafði verið stolið úr búð á Akureyri þessa sömu nótt. Tveir drengir sögðu lögreglu að þeir höfðu séð annan dreng með riffil og voru þeir beðnir um að bera kennsl á hann. Í kjölfarið var Úlfar Ólafsson (1958–2009) handtekinn. Guðbjörn og Úlfar þekktust ekki og morðið því tilefnislaust. Úlfari var gert að sæta geðrannsókn, en sakadómur Akureyrar dæmdi hann til '''16''' ára fangelsisvistar þann 3. nóvember 1976.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=271101&pageId=3870521&lang=is&q=Gu%F0bj%F6rn%20Tryggvason Allt bendir til morðs][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=247008&pageId=3351453&lang=is&q=Gu%F0bj%F6rn%20Tryggvason Manndrápið er upplýst][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1479618 16 ára fangelsi fyrir morð]</ref> |} === 6. júlí 1976=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Grjóthnullungur í höfuð |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~49 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Tveir ~18 ára drengir |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár, 8 ár |- | colspan="2" | Guðjón Atli Árnason (1927–1976) fannst myrtur í Kópavogi. Hann lést eftir þung höfuðhögg en á svæðinu fannst blóðugur hnullungur og fjöl sem notuð voru við morðið. Mikið blóð var á vettvangi að sögn lögreglu. Kristmundur Sigurðsson (1958–2017) og Albert Ragnarsson (1958–) voru dæmdir fyrir morðið. Aðdragandi málsins var að Guðjón hafði boðist til þess að skutla piltunum tveimur frá Umferðarmiðstöðinni BSÍ uppí Breiðholt. Meðan þeir keyrðu eftir Fífuhvammsvegi kom til rifrildis milli Guðjóns og Kristmundar sem varð til þess að piltarnir byrjuðu að slá til Guðjóns meðan hann keyrði. Guðjóni tókst að stöðva biðreiðina og komast út en piltarnir fóru út á eftir honum og gengu ítrekað í skrokk á honum og gengu að endingu frá honum með því að fleygja grjóthnullungi í höfuð hans og berja hann ítrekað með fjöl. Þeir skildu síðan lík Guðjóns eftir en keyrðu bílnum að Kaplaskjólsvegi í Reykjavík og skildu hann þar eftir. Albert fékk '''8''' ára dóm og kom til refsilækkunar að hann var ekki orðinn 18 ára. Kristmundur fékk '''12''' ára dóm.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3062494 Veski og ýmis plögg fjármálalegs eðlis fundust á staðnum þrem tímum á undan líkinu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3879426 Morðingjar Guðjóns Atla: Dæmdir í 8 og 10 ára fangelsi]http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=271175 </ref> |} === 26. ágúst 1976=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Innbrotsþjófur drepur konu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~57 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~42 ára innbrotsmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Lovísa Kristjánsdóttir (1919–1976) fannst látin í íbúð á Miklubraut, en hún lést eftir mörg þung höfuðhögg. Lovísa kom í íbúðina til þess að vökva þar blóm, en íbúar voru að heiman. Ásgeir Ingólfsson (1934–2001) hafði farið inn í húsið með það í huga að ræna frímerkjasafni sem hann vissi af, ásamt öðrum verðmætum. Lovísa kom á meðan Ásgeir var enn inni og bað hann hana um að þegja um innbrotið ef hann skilaði öllu þýfinu. Lovísa neitaði því og sló Ásgeir hana þá ítrekað í höfuðið með kúbeini. Hann losaði sig síðan við sönnunargögnin á haugunum. Ásgeir var handtekinn nokkrum dögum síðar og vísaði hann þá lögreglu á morðvopnið á haugunum. Ásgeir var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af sakadómi Reykjavíkur þann 4. mars 1977. Hann afplánaði 7-8 ár og fékk síðan uppreist æru árið 1996.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3063679 Neitaði að hylma yfir með morðingjanum][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=227251&pageId=3067718&lang=is&q=%C1sgeir%20Ing%F3lfsson 16 ára fangelsi fyrir Miklubrautarmorðið]</ref> <ref>http://www.dv.is/fokus/timavelin/2018/8/6/timavelin-landsthekktur-frettamadur-myrti-konu-miklubraut/</ref> |} ==1977== === 19. júlí 1977=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás á samfanga |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~50 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~45 ára maður, ~46 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár |- | colspan="2" | Hrafn Jónsson (1927–1977) fannst myrtur í fangageymslu lögreglunnar á Hverfisgötu. Hrafn hafði verið færður í fangageymslu lögreglunnar sökum ölvunar og sofnaði þar. Stuttu síðar voru tveir aðrir menn færðir inn í klefann, Grétar Vilhjálmsson (1932–1999) og Guðmundur Antonsson (1931–2015), og veittust þeir að Hrafni þar sem hann lá. Fangavörður heyrði dynk úr klefanum og fór að athuga hvað var að en þá höfðu Grétar og Guðmundur barið Hrafn í andlitið og strekt belti um háls hans. Grétar og Guðmundur voru færðir úr klefanum og Hrafni hagrætt. Stuttu síðar tóku fangaverðirnir eftir því að Hrafn var orðinn mjög veikburða. Hringt var á sjúkrabíl en Hrafn var látinn þegar komið var upp á spítala. Grétar og Guðmundur gengust við því að hafa ráðist á Hrafn og hlaut hvor um sig '''8''' ára fangelsisvist fyrir morðið.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=227362&lang=4 Hengdu manninn með belti][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3054090 Morð í Reykjavík]</ref> |} === 15. ágúst 1977=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur unnustu sína og gerir tilraun til sjálfsmorðs |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~22 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~22 ára unnusti hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Halldóra Ástvaldsdóttir (1955–1977) fannst látin í bifreið unnusta hennar í Rauðhólum. Í bílnum með henni var Einar Hjörtur Gústafsson (1955–1979), unnusti hennar. Hann hafði skotið Halldóru þrisvar sinnum, tvisvar gegnum höfuðið og einu sinni gegnum hálsinn, með rússneskum 22. calibera riffli. Einar reyndi einnig að fremja sjálfsvíg, en hann skar á úlnlið hægri handar og skaut sig rétt fyrir neðan hjartað. Skotið missti marks og fór beint í gegnum Einar án þess að drepa hann. Er vegfarendur bar að garði var reynt að stöðva blæðinguna frá úlnlið hans meðan beðið var eftir sjúkrabíl. Einar játaði á sig morðið og sagðist hafa framið það af yfirlögðu ráði. Einar var dæmdur til 16 ára fangelsisvistar en Hæstiréttur mildaði dóminn í '''14''' ár. Einar Hjörtur lést árið 1979, stuttu eftir að Hæstiréttur hafði dæmt í máli hans.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=227379&lang=da Tildrög voðaverksins í Rauðhólum enn óljós][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1489396 Gerði þetta af ráðnum hug][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3086314 Dómur í morðmáli mildaður][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=117580&pageId=1517108&lang=is&q=EINAR%20HJ%D6RTUR Einar Hjörtur Gústafsson er látinn]</ref> |} ==1978== === 19. febrúar 1978=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona ræðst á mann sinn með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~23 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~26 ára fráfarandi eiginkona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 5½ ár |- | colspan="2" | Arelíus Viggósson (1955–1978) lést af völdum hnífsstungu í bringu á heimili sínu við Skólavörðustíg í Reykjavík. Arelíus var giftur Jenný Kristínu Grettisdóttur (1952–) en þau voru við það að skilja. Þetta kvöld hittust þau á dansleik og fóru heim saman til að ræða um skilnaðinn, en um hann höfðu þau áður rifist. Fóru þau að deila og kom til átaka milli þeirra sem enduðu á því að Jenný greip hníf og stakk Arelíus í bringuna. Er hún áttaði sig á því hve alvarleg stungan var hringdi hún á sjúkrabíl, en Arelíus lést tveimur tímum eftir að á sjúkrahúsið var komið. Við yfirheyrslu lögreglu viðurkenndi Jenný strax að hafa stungið mann sinn, en sagði að það hafði ekki verið ætlun hennar að bana honum. Jenný var álitin sakhæf og að ásetningur til að stinga Arelíus hafi verið til staðar, en Jenný hefði átt að gera sér grein fyrir því að stungan gæti valdið dauða hans. Hún var dæmd til 5 ára fangelsisvistar af Héraðsdómi en Hæstiréttur þyngdi dóminn í '''5 og hálft ár'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3906771 Maður lézt eftir hnífsstungu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=227557&pageId=3075119&lang=is&q=Arelius%20Vigg%F3sson Banaði eiginmanni sínum í rifrildi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=117051&pageId=1496248&lang=is&q=manndr%E1p Sætir 60 daga gæzluvarðhaldi fyrir manndráp][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1526200 Hæstiréttur þyngir refsingu um hálft ár]</ref> |} === 29. ágúst 1978=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður sviptir sig og konu sína lífi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Mosfellssveit]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~38 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~56 ára eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Gísli Kristinsson (1922–1978), gæslumaður hunda embættis veiðistjóra, og kona hans, Sólveig Jóhannsdóttir (1940–1978), fundust látin á heimili sínu á Þormóðsstöðum í Mosfellssveit að morgni 29. ágúst. Gísli hafði hringt í lögregluna þá um morguninn og sagt að orðið hafði slys. Er lögreglu bar að garði lágu Gísli og Sólveig bæði í valnum, en svo virðist vera sem að Gísli hafi banað konu sinni með því að skjóta hana, hringt og tilkynnt lögreglu að eitthvað væri að, og síðan skotið sjálfan sig. Ekki er vitað um ástæðuna fyrir verknaðinum.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=248424&pageId=3376845&lang=is&q=bana%F0 Réði konu sinni og sjálfum sér bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=117223&pageId=1503146&lang=is&q=%DEorm%F3%F0sst%F6%F0um Hjón finnast látin af skotsárum]</ref> |} === 5. september 1978=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Vestfirðir]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~18 ára stelpa |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~19 ára kunningi hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár |- | colspan="2" | Sigurbjörg Katrín Ingvadóttir (1960–1978) lést í verbúðarbyggingu á Flateyri við Önundafjörð. Hafði hún farið í verbúðirnar með kunningja sínum, Þórarni Einarssyni (1959–), en hann var sjómaður. Voru þau ein í herbergi hans, en samkvæmt Þórarni fóru þau að rífast sem endaði í átökum þeirra á milli. Hann hafi þá brugðið snæri um háls hennar og hert að. Laust fyrir hádegi þann 5. september fór hann sjálfur niður á lögreglustöð og tilkynnti lögreglunni að stúlka væri látin í herbergi hans og að hann hafði banað henni. Krufning leiddi í ljós að Sigurbjörg hafði kafnað sökum kyrkingar. Héraðsdómur dæmdi Þórarinn í 7 ára fangelsi en Hæstiréttur þyngdi þann dóm í '''8''' ár í maí árið 1981.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=227742&lang=2 Hengdi vinstúlku sína][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=272374&pageId=3911597&lang=is&q=Flateyri Mannslátið í önundafirði][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=248445&pageId=3377193&lang=is&q=Flateyri Settur í 90 daga gæslu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=248506&pageId=3378229&lang=is&q=Flateyri Köfnun af völdum kyrkingar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=118227&pageId=1541347&lang=is&q=Sigurbj%F6rgu%20Katr%EDnu%20Ingvad%F3ttur Hæstiréttur þyngir dóm í manndrápsmáli]</ref> |} ==1979== === 1. apríl 1979=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~57 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~36 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Svavar Sigurðsson (1922–1979) fannst látinn á heimili sínu í Reykjavík. Þráinn Hleinar Kristjánsson (1943–2018) gekkst við morðinu. Aðdragandi morðsins var sá að Þráinn, Svavar og sambýliskona Svavars, Lóa, sátu saman við drykkju. Svavar og Lóa fóru að rífast og sakaði Svavar hana um framhjáhald. Í kjölfarið sagðist Lóa vilja óska þess að hún gæti drepið hann og bauð Svavar henni hníf til verksins. Sagðist Lóa aldrei geta drepið hann þó hún vildi. Svavar gekk því næst inn í eldhúsið en sneri sér við í dyrunum og spurði Þráin hvort hann hefði kjark til að drepa hann. Þráinn gekk þá inn í eldhúsið með hnífinn sem Svavar hafði boðið Lóu og stakk honum í kvið Svavars. Þráinn risti Svavar síðan á hol, frá kviði og upp. Þar sem Svavar lá í blóði sínu á gólfinu bað hann Þráin um að ljúka því sem hann hafði byrjað á og kraup þá Þráinn hjá honum og skar hann á háls. Þráinn var handtekinn sama dag og var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af Hæstarétti þann 4. maí 1981.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1540659 Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir að bana manni][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=246793&pageId=3348470&lang=is&q=%DEr%E1inn%20Hleinar%20Kristj%E1nsson Hefur þú kjark til að drepa mig?]</ref> |} === 3. desember 1979=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Ungur maður banar móður sinni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~66 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára sonur hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Elínborg Guðbrandsdóttir (1913–1979) lést í íbúð sinni í Breiðholti eftir mörg höfuðhögg. Sonur Elínborgar, Guðbrandur Magnússon (1954–), beið eftir henni á stigaganginum við íbúð þeirra er hún kom heim. Greip hann í móður sína og kippti henni inn í íbúðina. Elínborg hrópaði á hjálp en þegar aðrir íbúar í stigaganginum komu á vettvang var hún þegar látin. Guðbrandur sat í forstofunni með þungan kertastjaka í höndum, sem hann hafði bersýnilega notað við verkið. Lögreglan handtók hann í kjölfarið og var hann ákærður fyrir að hafa orðið móður sinni að bana. Við geðrannsókn kom í ljós að Guðbrandur þjáðist af geðklofa og hafði verið ófær um að gera sér grein fyrir því hvað hann var að gera. Hann var því dæmdur '''ósakhæfur''' og til öryggisgæslu á viðeigandi stofnun.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=249740&pageId=3410352&lang=is&q=kertastjaka Öldruð kona lést vegna barsmíða][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=117671&pageId=1520630&lang=is&q=kertastjaka Ungur maður varð móður sinni að bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=228187&pageId=3090112&lang=is&q=kertastjaka Varð móður sinni að bana með kertastjaka][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=117845&pageId=1527324&lang=is&q=%C6sufelli Dæmdur í öryggisgæslu vegna manndráps]</ref> |} =1980-1989= == 7. janúar 1980== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður ræðst á tvo skipsfélaga sína með hníf og kastar sjálfum sér síðan í sjóinn. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Úti á sjó |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 22 ára maður, 18 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 32 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Jón D. Guðmundsson 32 ára (1948– 1980), stakk tvo menn með hnífi um borð í varðskipinu Tý, þá Jóhannes Olsen 22 ára (1958– 1980) og Einar Óla Guðfinnsson 18 ára (1962– 1980). Báðir létust síðan af sárum sínum. Síðan hvarf Jón D. Guðmundsson og talið er að hann hafi stokkið í sjóinn, og drukknað þar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=249783&pageId=3411467&lang=is&q=T%FDr]</ref> |} ==1981== === 25. janúar 1981=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona hellir bensíni yfir mann sinn og kveikir í. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~38 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~27 ára eiginkona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Sigfús Steingrímsson (1943–1981) fannst brenndur til bana á heimili sínu í Breiðholti. Björg Benjamínsdóttir (1954–2025), eiginkona Sigfúsar, játaði á sig morðið. Miklir erfiðleikar voru í hjónabandi þeirra Bjargar og Sigfúsar, meðal annars óhófleg áfengisneysla hans. Kvaðst Björg hafa í örvæntingu sinni keypt bensín sem hún hafði síðan hellt yfir mann sinn þetta kvöld, þar sem hann lá drykkjudauður, og borið eld að. Sigfús lést fljótt af völdum brunasára. Þótti það vera sannað að morðið var framið af yfirlögðu ráði og var Björg dæmd í 16 ára fangelsi. Hæstiréttur mildaði dóminn í '''14''' ár í mars 1983.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=118104&pageId=1536895&lang=is&q=Bj%F6rg%20Benjam%EDnsd%F3ttir Verknaðurinn framinn í örvilnan vegna áfengisneyzlu eiginmannsins][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3105481 Kötlufellsmálið: 16 ára fangelsi fyrir að bana manni sínum][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=119069&pageId=1571229&lang=is&q=Bj%F6rg%20Benjam%EDnsd%F3ttir Dæmd til 14 ára fangelsisvistar]</ref> |} === 18. september 1981=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður stingur annan með skærum eftir kynferðisárás. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~45 ára [[Þýskaland| Þjóðverji]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~28 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár |- | colspan="2" | Hans Fritz Joachim Arnold Wiedbusch (1936–1981), þýskur blómaskreytingarmaður, fannst látinn á heimili sínu í Reykjavík. Hafði hann verið stunginn til bana með bæði hníf og skærum, en það fundust um 20 stungur á bringu hans og kvið. Skæri stóðu enn upp úr annarri augntóft hans. Aðkoman var að sögn lögreglu hræðileg. Gestur Guðjón Sigurbjörnsson (1953–1999) gekkst við glæpnum. Gestur var greindur með geðsjúkdóma og taugasjúkdóma og var ný kominn af geðdeild Landspítalans þegar morðið átti sér stað. Gestur og Hans höfðu hist á skemmtistaðnum Óðal við Austurvöll og endaði með því að Hans bauð Gesti með sér heim. Þegar þangað var komið drukku þeir áfengi og neyttu marijúana. Gestur kvaðst hafa orðið veikur og viljað fara heim. Hans taldi hann hins vegar á að gista og gaf honum tvær svefntöflur til að hjálpa honum að sofa. Gestur vaknaði hins vegar við það að Hans var að stunda við hann kynmök og brá mjög. Fór hann inn á salerni en þar fann hann skæri sem hann notaði meðal annars við morðið. Gestur sagði að hann hafði hugsað strax og hann vaknaði og varð var við það sem var að gerast, að hann yrði að ganga frá Hans. Gestur var dæmdur sakhæfur og til '''12''' ára fangelsisvistar, en til refsilækkunar var það að atburðurinn olli Gesti töluverðri geðshræringu og að ásetningur til manndráps var ekki fyrir hendi áður. Hins vegar fannst dómurunum að eftir að ásetningur myndaðist hafi aðfarirnar verið hrottalegar, það hafi ekkert komið í veg fyrir að Gestur klæddi sig og færi.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3032068 Hrottalegt morð á Grenimel][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=228835&lang=gl Áköf leit að morðingja blómaskreytingamannsins][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=228836&pageId=3105397&lang=is&q=Hans%20Fritz Banamaðurinn sakar Þjóðverjann um nauðgun]</ref> |} == 16. ágúst 1982== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Skotárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Skeiðarársandur]], [[Austurland| Suðausturlandi]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~21 árs [[Frakkland| frönsk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~40 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Yvette Bahuaud fannst skotin til bana. Yvette og Marie Luce Bahuaud, franskar systur sem staddar voru á Íslandi, fengu far hjá Grétari Sigurði Árnasyni (1942–) sem skildi þær eftir á Sæluhúsi á Skeiðarársandi. Grétar kom hins vegar aftur og í kjölfar rifrildis brutust út átök. Grétar barði Marie Luce í höfuðið með byssuskefti og elti síðan Yvette sem hafði flúið. Grétar skaut Yvette í bakið og er hann tók eftir því að hún væri látin flúði hann vettvang. Grétar var handtekinn degi seinna. Hann var síðan dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar þann 28. júní 1983.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=189415&lang=4 16 ára fangelsi]</ref> |} == 1. janúar 1983== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás í nýárspartíi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 28 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 25 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 13 ár |- | colspan="2" | Óskar Árni Blomsterberg (1954–1983) stunginn til bana. Þórður Jóhann Eyþórsson (1957–), banamaður Óskars, og Óskar voru í gamlárs-samkvæmi í Reykjavík þegar til átaka kom milli þeirra. Enduðu þau á því að Þórður stakk Óskar fjórum sinnum, meðal annars í lunga sem var banameinið. Þórður játaði fyrir dómi og var dæmdur til '''13''' ára fangelsisvistar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?monthId=7&yearId=1983&pubId=50&lang=is Dæmdur í 13 ára fangelsi fyrir manndráp af yfirlögðu ráði]</ref> |} ==1985== === 15. mars 1985=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður brenndur inni |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~30 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~20 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 17 ár |- | colspan="2" | Jósef Liljendal Sigurðsson (1955–1985) fannst látinn í JHS-Innréttingum, fyrirtæki í hans eigu. Sigurður Adólf Frederiksen/Alfreðsson (1965–2021) játaði á sig morðið. Jósef og Sigurður höfðu hist á veitingastaðnum Ypsilon en Jósef hafði síðan boðið Sigurði í partý. Þeir fóru yfir í fyrirtæki Jósefs þar sem hann sofnaði fram á borð. Sigurður sagðist hafa ýtt við honum og þá hafi Jósef brugðið og slegið hann í andlitið. Í kjölfarið tók Sigurður upp járnrör sem hann notaði til að slá Jósef minnst þrisvar í höfuðið. Jósef féll á gólfið og greip Sigurður þá skrúfjárn sem hann notaði til að stinga Jósef í kvið og andlit. Sigurður ætlaði sér að fela öll vegsummerki og helti því eldfimum efnum yfir Jósef og bar eld að. Jósef lést eftir að eldurinn hafði kviknað. Sigurður kvaðst muna lítið eftir kvöldinu en mundi að hann hafði látið vita af eldinum. Dyraverðir veitingastaðarins Ypsilon slökktu eldinn og lögregla mætti á vettvang. Aðspurður sagðist Sigurður ekki hafa athugað hvort Jósef væri á lífi áður en hann kveikti eldinn. Sakadómur Kópavogs dæmdi Sigurð til '''17''' ára fangelsisvistar þann 7. nóvember 1985.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1620732 Játar á sig öll ákæruatriði][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1622124 Dæmdur í 17 ára fangelsi fyrir morð]</ref> |} === September 1985=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás í kjölfar slagsmála |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 16 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 15 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 4 ár |- | colspan="2" | Ónefndur drengur stunginn til bana fyrir utan skemmtistaðinn Villta Tryllta Villa í Reykjavík. Annar ónefndur drengur var handtekinn og ákærður fyrir morðið. Sagt var að hinn ákærði, 15 ára, glímdi við andlega erfiðleika og einelti. Til átaka kom milli drengjanna, eftir að sá fyrr nefndi sem var 16 ára veittist að hinum, stríddi honum og sparkaði í hann. Yngri drengurinn varaði hinn við, en sá tók ekki mark á honum. Slagsmálin enduðu á því að yngri strákurinn stakk hinn drenginn með vasahníf í hjartastað. Andlegt ástand hins ákærða kom til refsilækkunar en dómarar töldu að fangelsisvist myndi hafa slæm áhrif á persónuþroska drengsins ásamt fleiru. Drengurinn var dæmdur til '''4''' ára fangelsisvistar, sem var þó öll skilorðsbundin og er þetta eina dæmið um slíkt hér á landi.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1655826 Hæstiréttur staðfesti skilorðsbundinn dóm fyrir manndráp][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3054090 Morð í Reykjavík]</ref> |} ==1988== === 10. janúar 1988=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður kyrkir eiginkonu sína |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~27 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~52 ára eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 10 ár |- | colspan="2" | Gréta Birgisdóttir (1961–1988) fannst látin á heimili sínu að Klapparstíg í Reykjavík. Eiginmaður hennar, Bragi Ólafsson (1936–2002), hringdi á lögreglu og tilkynnti andlátið. Hann var mjög ölvaður er lögreglu bar að garði en áverkar á líki konu hans leiddu til þess að lögreglan handtók hann. Sparkað hafði verið í andlit og höfuð Grétu og köðlum hafði verið vafið um háls hennar og þrengt að. [[Skjaldbrjósk| Skjaldbrjóskið]] hafði brotnað og dánarorsök var köfnun. Bragi neitaði til að byrja með að hafa orðið konu sinni að bana og sagði hana sjálfa hafa valdið áverkunum. Við áframhaldandi yfirheyrslur viðurkenndi Bragi þó að vera valdur að áverkum hennar. Bragi var dæmdur til '''10''' ára fangelsisvistar fyrir morðið.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=121587&pageId=1672458&lang=is&q=Klapparst%EDg%2011 Ung kona finnst látin á heimili sínu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=191689&pageId=2543323&lang=is&q=Klapparst%EDg%2011 Ákærður fyrir að bana konu sinni][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=280190&pageId=4045758&lang=is&q=Klapparst%EDg%2011 Manndráp fyrir sakadóm][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=191760&pageId=2545279&lang=is&q=Bragi%20%D3lafsson Dómur í manndrápsmáli: Átta ára fangelsi fyrir að bana eiginkonu sinni]</ref> |} === 21. febrúar 1988=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur konu sína og síðan sjálfan sig |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~27 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~27 ára eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Rósa K. Harðardóttir (1961–1988) var skotin til bana af eiginmanni sínum, Tryggva Erni Harðarsyni (1961–1988) í íbúð þeirra í Keflavík. Eftir að Tryggvi hafði skotið eiginkonu sína, þá hringdi hann í lögregluna og óskaði eftir aðstoð. Heyrðist þá skothvellur og dynkur. Þegar lögreglan kom á staðinn fundu þau Rósu og Tryggva látin. Þau höfðu verið að skemmta sér um kvöldið og var afbrýðisemi talin ástæða verknaðarins.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1675240</ref> |} ===19. apríl 1988=== {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skotinn með haglabyssu. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Vopnafjörður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~33 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~45 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Gunnar Ingólfsson (1955-1988) fannst skotinn til bana á heimili sínu með skotsár á brjósti. Banamaður hans, Tryggvi Viðar Gunnþórsson (1943-1988) hafði fundist áður látinn á vinnustað sínum með skotsár á höfði.<ref name=":0" /> |} === 3. september 1988=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður kyrkir konu eftir dansleik. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~25 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~21 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Alda Rafnsdóttir (1963–1988) fannst látin á heimili sínu í Kópavogi. Alda hafði farið út þá um kvöldið á dansleik þar sem hún hitti fyrir Guðmund Sveinbjörnsson (1967–). Guðmundur og Alda fóru á heimili hennar, en hún bjó ein með sjö ára gömlum syni sínum og við hlið foreldra sinna. Sonur Öldu hafði átt afmæli fyrr um daginn. Guðmundur fór með Öldu inn í herbergi hennar, þar sem sonur hennar svaf þungum svefni í öðru rúmi. Svo virðist sem Alda hafi neitað að láta að vilja hans og í kjölfarið reiddist Guðmundur, tók höndum um háls hennar og herti að. Eftir það lá hún meðvitundarlaus í rúminu en Guðmundur náði í hníf í eldhúsinu og stakk hana þrívegis í kviðinn. Þriðja stungan fór í gegnum kviðarhol hennar og varð henni að bana. Sonur Öldu vaknaði ekki við átökin milli Guðmundar og hennar. Guðmundur yfirgaf síðan íbúðina en endaði á því að taka leigubíl á lögreglustöðina í Kópavogi þar sem hann sagði frá því sem gerst hafði. Guðmundur var dæmdur til '''14''' ára fangelsisvistar af sakadómi Reykjavíkur í janúar 1989.<ref name=":0">[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=122021&pageId=1688132&lang=is&q=Gu%F0mundur%20Sveinbj%F6rnsson Tvítugur maður játar að hafa orðið konu að bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=192045&pageId=2553143&lang=is&q=Gu%F0mundur%20Sveinbj%F6rnsson Búið að ákæra tilræðismanninn][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=192099&pageId=2554501&lang=is&q=Gu%F0mundur%20Sveinbj%F6rnsson Atlagan var ofsafengin og sýnir ásetning][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=122309&pageId=1697286&lang=is&q=GU%D0MUNDUR%20Sveinbj%F6rnsson Fjórtán ára fangelsi fyrir manndráp]</ref> |} === 15. nóvember 1988=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður í geðrofi af völdum [[Ofskynjunarlyf| ofskynjunarlyfsins]] [[LSD]] ræðst á annan með hníf. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~67 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~38 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Karl Jóhann Júlíusson (1921–1988) var stunginn til bana á heimili sínu í Reykjavík. Meðal annars var búið að rista Karl á hol, skera hann á háls og rita ''Bader Meinhof'' á vegg fyrir ofan lík hans, með hans eigin blóði. Bjarni Bernharður Bjarnason (1950–) var kærður fyrir morðið en hann var dæmdur '''ósakhæfur''' sökum geðbilunar, en hann var haldinn ranghugmyndum um þann látna. Bjarni myrti manninn undir áhrifum [[Ofskynjunarlyf| ofskynjunarlyfsins]] [[LSD]]. Bjarni var dæmdur til að vera vistaður á viðeigandi stofnun árið 1989 en slík stofnun var ekki til staðar á Íslandi á þessum tíma. Því var Bjarni vistaður á stofnun í Svíþjóð. Bjarni fékk [[uppreist æru]] árið 2017.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2552039 Manndrápið í Vesturbænum][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2567897 Þjóðlífsmynd][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/37641/ Dæmdur til hælisvistar fyrir morð][http://www.althingi.is/altext/141/s/0527.html Hrd. 1990, bls. 991.]</ref> |} == 5. júní 1989== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Ungum dreng drekkt í á. Gerandinn drekkti öðrum næsta ár. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akureyri]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 7 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 12 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | ''Mál fór ekki fyrir dóm vegna ungs aldurs gerandans'' |- | colspan="2" | Bjarmar Smári Elíasson. Sjö ára drengur drukknaði í [[Glerá]] á [[Akureyri]]. Fyrst talið slys en síðan talið morð þegar annar drengur drukknaði þar aftur ári síðar með sama dreng viðstaddan. En gerandinn var mjög ungur (12 ára) og nafn hans því ekki birt. Drengurinn var allt of ungur til að hljóta fangelsisrefsingu fyrir glæp sinn og fór málið aldrei fyrir dóm.<ref>[https://www.dv.is/frettir/2014/3/5/thann-2-mai-arid-1990–var-drengurinn-minn-myrtur/]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot}}</ref> |} =1990-1999= ==1990== === 25. apríl 1990=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Ræningjar ráðast á afgreiðslumann á bensínstöð |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~48 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Tveir ræningjar, annar þeirra ~28 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 20 ár, 18 ár |- | colspan="2" | Þorsteinn Guðnason (1942–1990) lést eftir höfuðhögg og stungusár. Tveir menn, Guðmundur Helgi Svavarsson (1962–) og Snorri Snorrason, fóru að bensínstöðinni ESSO í Stóragerði í þeim tilgangi að ræna þar fjármunum og öðru. Þar réðust þeir á Þorstein, sem vann þar sem bensínafgreiðslumaður, og veittu honum áverka sem leiddu til dauða hans. Sakadómur Reykjavíkur dæmdi Guðmund til '''20''' ára fangelsisvistar og Snorra til '''18''' ára fangelsisvistar.<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/56745/ Tveir menn ákærðir fyrir morðið í Stóragerði][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/60880/ Stóragerðismálið]</ref> |} === 2. maí 1990=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Ungum dreng drekkt í á. Gerandinn hafði drekkt öðrum árið áður. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akureyri]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 7 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 12 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | ''Mál fór ekki fyrir dóm vegna ungs aldurs gerandans'' |- | colspan="2" | Hartmann Hermannsson (1982–1990). Sjö ára drengur drukknaði í Glerá á Akureyri. Fyrst talið slys en síðan talið morð, þar sem annar drengur drukknaði þar ári fyrr með sama dreng viðstaddan. En gerandinn var mjög ungur (12 ára) og nafn hans því ekki birt. Drengurinn var allt of ungur til að hljóta fangelsisrefsingu fyrir glæp sinn og fór málið aldrei fyrir dóm heldur var það í höndum heilbrigðis- og félagsmálayfirvalda að finna úrlausnir á þessu máli. Drengurinn dvaldi á meðferðarheimili í kjölfarið þar sem hann gekkst undir sálfræðimeðferð og þótti ná góðum árangri.<ref>[https://www.dv.is/frettir/2014/3/5/thann-2-mai-arid-1990–var-drengurinn-minn-myrtur/]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot}}</ref> |} ==1991== === 14. febrúar 1991=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður ræðst á konu, bæði voru þau á meðferðarheimili fyrir þroskahamlaða. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~25 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~28 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Hafdís Hafsteinsdóttir (1966–1991) fannst látin á meðferðarheimili þroskahamlaðra við Njörvasund í Reykjavík. Hafdís hafði dvalist á meðferðarheimilinu sökum þroskahömlunar af völdum hægfara vöðvarýrunarsjúkdóms. Ónefndur vinur hennar, þá 28-29 ára að aldri, dvaldist einnig á heimilinu og ræddu þau oft saman. Þessi vinur hennar gekkst síðan við morðinu eftir að lík Hafdísar fannst undir rúmi á meðferðarheimilinu. Stakk vinurinn hana margsinnis og faldi síðan undir rúmi í hálfan annan sólahring. Við yfirheyrslur sagði maðurinn að hann hafði reiðst Hafdísi fyrir að heimsækja sig á fimmtudegi en ekki þriðjudegi. Ekki kemur fram hvar hann fékk hnífinn sem hann notaði við árásina. Niðurstaða dómara var sú að maðurinn væri '''ósakhæfur''' sökum geðrænna vandamála og var hann vistaður í íbúð í bænum þar sem fjölskylda hans sinnti honum allan sólahringinn, en engin önnur úrræði voru fyrir hendi. Umdeilt hefur verið hvort óhætt sé að setja óstöðugan mann undir gæslu fjölskyldu sinnar en ekki fagaðila.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=193529&pageId=2586783&lang=is&q=Hafd%EDs%20Hafsteinsd%F3ttir Hver er fórnarlambið?][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=226354&pageId=2929237&lang=is&q=Hafd%EDsi%20Hafsteinsd%F3ttur Skelfilegt að senda manninn í gæslu fjölskyldunnar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1738526 Andlega vanheilir einstaklingar játa á sig voðaverkin][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2929224 Fjölskylda hinnar myrtu vill fá svör]</ref> |} === 17. febrúar 1991=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás á heimili þeirra |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~48 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~52 ára sambýliskona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Óskar Þórðarson (1943–1991) var stunginn til bana á heimili sínu í Reykjavík. Sambýliskona hans, Munda Pálín Enoksdóttir (1939–2005), hringdi á Kleppsspítala og sagðist hafa banað Óskari. Var hún á staðnum er lögreglu bar að garði og viðurkenndi að hafa framið verknaðinn. Munda hafði áður gerst sek um morð, en hún hafði myrt vin sinn, Jóhannes Þorvaldsson árið 1974. Hún hafði losnað úr haldi árið 1985 og síðan gerst sek um minnst tvær árásir þar sem hún réðst að fólki með hníf. Munda var aftur talin '''ósakhæf''' vegna geðröskunar og var dæmd til að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun. Hún eyddi ævinni meira og minna inni á stofnunum og síðustu árunum á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=1738526 Andlega vanheilir einstaklingar játa á sig voðaverkin][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=281075&pageId=4062283&lang=is&q=mor%F0 Gæsluvarðhald eini kostur dómstólanna?][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/64176/ Tvö manndráp framin í Reykjavík um helgina og maður særði föður sinn með hnífi][http://www.youtube.com/watch?v=3bgaaTiSIvQ Sönn íslensk sakamál: Ósakhæfir einstaklingar]</ref> |} === 3. mars 1991=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Grunnskólanemar ræna mann og veita honum höfuðáverka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~28 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 17 ára drengur, 15 ára stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 5 ár, 3 ár |- | colspan="2" | Úlfar Úlfarsson (1963–1991) fannst látinn á tröppum bakhúss á Bankastræti. Banamein hans var höfuðáverkar. Veski Úlfars fannst ekki langt frá morðstað og var það tómt. Tvö ungmenni, 17 ára drengur og 15 ára stúlka, sem enn var í grunnskóla, voru handtekin í sambandi við málið. Þau játuðu að hafa ráðist á Úlfar, sem og annan mann sömu nótt, og rænt af þeim verðmætum. Stúlkan lokkaði Úlfar með sér inn í húsasund þar sem drengurinn beið þeirra og sló hann Úlfar í höfuðið sem olli því að hann féll í tröppurnar. Við fallið rak Úlfar höfuðið í steintröppurnar með þeim afleiðingum að hann lést. Stúlkan var dæmd til '''3''' ára fangelsisvistar en drengurinn til '''5''' ára.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=193310&pageId=2582223&lang=is&q=mor%F0 RLR telur sig hafa upplýst lát mannsins][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=281102&pageId=4062738&lang=is&q=%DAlfar%20%DAlfarsson Grunnskólanemi játar aðild að ránsmorðinu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3054090 Morð í Reykjavík]</ref> |} === 3. ágúst 1991 === {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur annan og styttir sér síðan aldur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Borgarnes |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 19 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | - |- | colspan="2" | Svanur Hlífar Árnason (1969-1991) var skotinn til bana í einbýlishúsi í Borgarnesi laugardagsmorguninn 3. ágúst 1991. Banamaður hans, Kristján Fjeldsted (1972-1991), stytti sér aldur eftir að hafa skotið Svan. Höfðu þeir verið á skemmtun í Hreðavatnsskála fyrr um kvöldið og kom til orðaskipta milli þeirra. Síðar um morguninn réðst Kristján vopnaður og undir áhrifum áfengis inn í einbýlishús í Borgarnesi þar sem Svanur var ásamt stúlku. Skaut þá Kristján Svan til bana, gekk út fyrir og stytti sér aldur. |} == 11. janúar 1992== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Heimiliserjur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Vestmannaeyjar]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~20 ára sambýliskona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 6 ár |- | colspan="2" | Hafsteinn Smári Halldórsson (1970–1992) lést á heimili sínu Í Vestmannaeyjum. Hafsteinn hafði setið við drykkju með sambýliskonu sinni, Jónínu Sigríði Guðmundsdóttur (1972–), og öðru fólki er atburðurinn átti sér stað. Hafði Jónína beðið Hafstein um að vísa fólkinu út, en hann neitað all nokkrum sinnum. Tvisvar sinnum hringdi Jónína á lögregluna til að fá aðstoð við að koma fólkinu út úr húsinu en í bæði skiptin virtist lögregla of vant við látin til að sinna beiðni hennar. Jónína og Hafsteinn áttu í stormasömu sambandi, en hann var mikill drykkjumaður og eitthvað í fíkniefnum. Hann hafði oft haldið samkvæmi er hún var í burtu, meðal annars meðan hún var að eiga seinna barnið, af tveimur, uppi á spítala, og oft skilið íbúðina eftir sem rústir einar. Þetta kvöld fór Jónína að rífast við Hafstein og hann gerði lítið úr henni og kröfum hennar. Náði Jónína þá í flökunarhníf sem hún þá otaði að Hafsteini og stakk hann síðan í brjóstið. Hnífurinn gekk inn að hjarta og varð honum að bana. Aldur Jónínu, mikil reiði og geðshræring hennar, iðrun og játning eftir lát Hafsteins varð til refsilækkunar, en hún var eigi að síður álitin hafa framið verkið af ásetningi, þó aðeins um það leyti sem hún beitti hnífnum, ekki fyrr. Hæstiréttur þyngdi dóm héraðsdóms úr 4 árum í '''6'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=124729&pageId=1764016&lang=is&q=J%F3n%EDna%20Sigr%ED%F0ur%20Gu%F0mundsd%F3ttir Fangelsi í 4 ár fyrir manndráp af ásetningi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=253546&pageId=3537424&lang=is&q=J%F3n%EDna%20Sigr%ED%F0ur%20Gu%F0mundsd%F3ttir Manndráp af ásetningi eða óviljaverk með löngum aðdraganda][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=125112&pageId=1773494&lang=is&q=J%F3n%EDna%20Sigr%ED%F0ur%20Gu%F0mundsd%F3ttir Sex ára fangelsi fyrir að bana sambýlismanni]</ref> |} == 22. ágúst 1993== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Dæmdur morðingi stingur mann með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~33 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~36 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 20 ár |- | colspan="2" | Ragnar Ólafsson (1960–1993) var stunginn til bana á heimili sínu i Reykjavík. Banamaður hans var Þórður Jóhann Eyþórsson (1957–) sem áður hafði verið dæmdur fyrir morð af yfirlögðu ráði, það er morðið á Óskari Árna þann 1. janúar 1983. Var hann að ljúka skilorði fyrir þann dóm er árásin á Ragnar átti sér stað. Þórður réðst inn á heimili Ragnars og stakk hann með hníf sem hann hafði meðferðis. Þórður flúði síðan af vettvangi eftir að hafa kastað hnífnum frá sér. Tvö vitni voru að árásinni, sambýliskona Ragnars og fyrrum sambýliskona Þórðar, sem voru hjá Ragnari er Þórður réðst inn. Þórður gaf sig fram við lögreglu eftir að hafa heyrt í fréttum að Ragnar hafði látist. Héraðsdómur Reykjaness dæmdi Þórð til ævilangrar fangelsisvistar en Hæstiréttur mildaði þann dóm og dæmdi Þórð til '''20''' ára fangelsisvistar árið 1994.<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/114275/ Dæmdur í ævilangt fangelsi][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/128896/ Tvívegis orðið mannsbani]</ref> |} == 13. maí 1995== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Drengur ekur á hjólreiðamann sem hafði átt barn með móður hans. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~43 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~19 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 3 ár |- | colspan="2" | Sigurgeir Sigurðsson (1952–1995) lést eftir að keyrt var á hann þar sem hann var hjólandi í Hafnarfirði. Júlíus Norðdahl (1976–) var dæmdur í Hæstarétti til '''3''' ára fangelsisvistar en ljóst þótti að Júlíus hefði veitt Sigurgeiri eftirför og að lokum ekið á hann svo hann lést. Gerðist þetta í kjölfar deilna Sigurgeirs við barnsmóður sína sem var jafnframt móðir Júlíusar. Deilumálið hafði að hluta til verið rekið í fjölmiðlum mánuðina á undan.<ref>http://www.mbl.is/greinasafn/grein/251308/</ref><ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=233940&pageId=3192722&lang=is&q=Sigurgeir%20Sigur%F0sson%20Sigurgeir</ref> |} ==1996== === 27. apríl 1996=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður myrðir systur sína. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Steinsstaðir í Öxnadalshreppi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 62 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 57 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár |- | colspan="2" | Sigríður Eggertsdóttir (1933–1996) var myrt af bróður sínum, Gesti Eiríki Eggertssyni, í hlaði bóndabæjar hans að Steinsstöðum í Öxnadalshreppi. Gestur veittist að Sigríði með líkamlegu ofbeldi við bifreið hennar og þvingaði hana upp í herbergi sitt á rishæð. Þar veittist hann að hálsi systur sinnar með þeim afleiðingum að hún fór í hjartastopp og lést. Gestur flutti systur sína látna af rishæð og í rúm á neðri hæð hússins í þeim tilgangi að villa um fyrir lögreglu. Hann gaf sér í kjölfarið um tvær klukkustundir til að afmá verksummerki áður en hann tilkynnti um andlát systur sinnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/305355/|title=Dæmdur í 8 ára fangelsi fyrir að bana systur sinni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-08-03}}</ref> Sigríður bjó á höfuðborgarsvæðinu en hafði gert sér ferð norður í land til að heim­sækja bróður sinn og gera upp erfið mál eft­ir and­lát móður þeirra. Sonur og eiginmaður Sigríðar komust ekki að því að andlátið hefði borið að með saknæmum hætti fyrr en þeir sáu umfjöllun um málið í sjónvarpsfréttum.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/smartland/stars/2021/05/05/1996_er_modir_min_myrt_af_brodur_sinum/|title=„1996 er móðir mín myrt af bróður sínum“|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2021-08-03}}</ref> |} === 29. desember 1996=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur annan með haglabyssu. Sá myrti átti að hafa misnotað morðingjann kynferðislega á unglingsárum hans. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~55 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~24 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 10 ár |- | colspan="2" | Hlöðver Sindri Aðalsteinsson (1941–1996) fannst látinn við Krýsuvíkurveg þar sem honum hafði blætt út. Hafði hann verið skotinn með haglabyssu í aftanverðann upphandlegg hægri handar og höfðu höglin tætt í sundur margar æðar svo mikið blæddi. Í kjölfarið fór Hlöðver í lost og blæddi út. Hjarta Hlöðvers var einnig mjög veikt fyrir. Sveinn Ingi Andrésson (1972–) var handtekinn í kjölfar morðsins og játaði hann á sig verknaðinn. Samkvæmt Sveini hafði hann sjálfur hringt í Hlöðver kvöldið áður og beðið hann að sækja sig. Sveinn var töluvert ölvaður og tók hlaðna haglabyssu með sér í bílinn. Hann bað Hlöðver að keyra út á Krísuvíkurveg en þar ákvað Sveinn að bjóða Hlöðveri birginn og hóf að tala um meint kynferðisofbeldi Hlöðvers gagnvart Sveini sem átti sér stað um tíu árum áður. Sveinn sagði Hlöðver hafa gert lítið úr misnotkuninni og hafi reiðst. Báðir yfirgáfu þeir bílinn meðan á samræðunum stóð og endaði með því að Sveinn skaut að Hlöðveri, með það í huga að ógna honum. Hlöðver hafi þá hlaupið á brott en Sveinn tók bíl hans og keyrði hann inn í Hafnarfjörð þar sem hann skildi hann eftir. Sveinn sagði við yfirheyrslur og fyrir dómi að hann hafði ekki ætlað sér að drepa Hlöðver heldur einungis hræða hann, en Hlöðver hafi snúið sér við um leið og Sveinn skaut og höglin þá lent í upphandlegg hans. Sveinn var dæmdur til '''10''' ára fangelsisvistar, en tekið var tillit til fortíðar Sveins og Hlöðvers og þess að Sveinn var ekki í andlegu jafnvægi þegar hann hleypti af haglabyssunni. Hlöðver hafði áður verið ásakaður og kærður fyrir að misnota unga drengi en aldrei hafði náðst að sanna neitt alvarlegt á hann.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=129235&pageId=1872043&lang=is&q=Sveinn%20Ingi%20Andr%E9sson Játaði að hafa skotið að manni sem lést][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=129628&pageId=1881903&lang=is&q=Sveinn%20Ingi%20Andr%E9sson Verk framið óyfirvegað og í geðshræringu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=197493&pageId=2956191&lang=is&q=Hl%F6%F0ver%20A%F0alsteinsson 10 ár fyrir að bana Hlöðveri af ásetningi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3537580 Bræður kærðir fyrir misnotkun á unglingspilti]</ref> |} ==1997== === 1. janúar 1997=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Drengur ræðst á stjúpföður sinn með hníf á nýársnótt. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Sandgerði]], [[Reykjanesskagi| Reykjanesskaga]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 32 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 19 ára stjúpsonur hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 10 ár |- | colspan="2" | Sigurjón Júníusson (1964–1997) var stunginn í hálsinn með tvíeggja löngum hnífi (byssusting) og lést hann samstundis. Stjúpsonur hans, Sigurgeir Bergsson (1977–) stakk hann eftir rifrildi hans og móður hans á nýársnótt á heimili þeirra í Sandgerði. Hnífurinn skar sundur slagæð í hálsi svo Sigurjón lést samstundis. Báðir voru mennirnir taldir mjög ölvaðir. Sigurgeir var dæmdur til '''10''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjaness í maí 1997.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2949455 Stakk manninn í hálsinn með hníf][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/334184/ Tíu ára fangelsisvist fyrir manndráp][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=129143&pageId=1869825&lang=is&q=hn%EDfur%20hn%EDfs Maður stunginn til bana með löngum, tvíeggja hníf]</ref> |} === 13. maí 1997=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Slagsmál á Vegas |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~26 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~35 ára maður, ~24 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 2 ár |- | colspan="2" | Sigurður Sigmundsson (1971–1997) lést af völdum mikilla höfuðáverka. Átök höfðu brotist út á nektarstaðnum Vegas á Laugarvegi sem enduðu með því að Sigurður fékk högg á höfuð og féll harkalega í gólfið. Í kjölfarið missti hann meðvitund og sjúkrabíll var kallaður á staðinn, en það tók hann um 10 mínútur að komast á vettvang. Sigurður komst aldrei til meðvitundar og lést af völdum heilablæðingar 14. maí 1997. Fjórir menn voru handteknir í kjölfar árásarinnar á Vegas en tveimur þeirra var sleppt mjög fljótlega. Mál þetta var allt saman mjög óljóst, vitnum bar ekki saman um hver gerði hvað og niðurstöður læknisvottorða um ástand Sigurðar gáfu óskýra mynd. Tveir menn voru að lokum kærðir fyrir líkamsárás sem leiddi til dauða, þeir Sverrir Þór Einarsson (1962–2020) og Sigurþór Arnarson (1973–). Bentu þeir ítrekað hvor á annan við rannsókn málsins. Sverrir hlaut á endanum '''2''' ára fangelsisdóm fyrir aðild sína en Sigurþór var sýknaður af Héraðsdómi sökum skorts á sönnunargögnum. Hæstiréttur dró sýknu Héraðsdóms til baka og dæmdi Sigurþór til '''2 ára og 3 mánaða''' fangelsisvistar. Sigurþór sat inni í átján mánuði en hann kærði niðurstöðu Hæstaréttar til Mannréttindadómstóls Evrópu. Mannréttindadómstóll komst að þeirri niðurstöðu að Hæstiréttur hafði dæmt Sigurþór á mjög veikum grunni og mikið skorti af sönnunargögnum og skilaði inn því mati árið 2003. Árið 2012 var málið tekið aftur upp í Hæstarétti og Sigurþór sýknaður af öllum ákærum.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=197556&pageId=2957597&lang=is&q=Vegas Vegasmennirnir bera sakir hvor á annan][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=197627&pageId=2959055&lang=is&q=Vegas Segja ákærðu hafa slegið og sparkað][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=129865&pageId=1887459&lang=is&q=Vegas Annar dæmdur í fangelsi í 2 ár, hinn sýknaður][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=197418&pageId=2954583&lang=is&q=Vegas Ofbeldismenn sem réðust á saklausann mann][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=129504&pageId=1878783&lang=is&q=Vegas Karlmaður lést eftir árás á veitingastað][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=197456&pageId=2955375&lang=is&q=Vegas Engin merki um áverka á heila í læknisvottorði][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=129572&pageId=1880453&lang=is&q=Vegas Læknisvottorð og framburður gefa ekki skýra mynd][https://www.dv.is/frettir/2012/12/10/domsmordid-sigurthori/ Dómsmorðið á Sigurþóri] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121213012526/http://www.dv.is/frettir/2012/12/10/domsmordid-sigurthori/ |date=2012-12-13 }}</ref> |} === 2. október 1997=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Tvíburabræður ræna manni og veita honum höfuðhögg |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Heiðmörk]], nærri [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~36 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára tvíburabræður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár, 12 ár |- | colspan="2" | Lárus Ágúst Lárusson (1961–1997) var myrtur í Heiðmörk en hann lést eftir þung höfuðhögg. Tvíburabræðurnir Sigurður Júlíus (1972–2007) og Ólafur Hannes Hálfdánarsynir (1972–) voru dæmdir fyrir morðið, en Ólafur gaf sig sjálfur fram við lögreglu. Talið er að Sigurður hafi lagt á ráðin um að ræna Lárus og keyrðu bræðurnir með hann upp í Heiðmörk í þeim tilgangi. Lárusi tókst að fela sig um stund en bræðurnir fundu hann og er Sigurður sagður hafa slegið hann tvívegis í höfuðið með þungu grjóti. Sigurður var talinn haldinn geðklofa af geðlækni en dómarar dæmdu hann samt sem áður sakhæfan. Ólafur Hannes keyrði yfir Lárus eftir árásina og hlaut '''12''' ára dóm og Sigurður '''16''' ára dóm. Sigurður lést árið 2007 í klefa sínum á Litla-Hrauni sökum lyfjaeitrunar.<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/370612/ Bræðurnir voru dæmdir í sextán og átta ára fangelsi][https://www.dv.is/frettir/2010/2/20/fangi-numer-316/ Fangi númer 316] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304203807/https://www.dv.is/frettir/2010/2/20/fangi-numer-316/ |date=2016-03-04 }}[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1168214/ Sigurður Júlíus Hálfdánarson][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3054090 Morð í Reykjavík]</ref> |} ==1999== === 14. júní 1999=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | ~48 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~41 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Agnar Wilhelm Agnarsson (1951–1999) var stunginn til bana á heimili sínu í Reykjavík. Þórhallur Ölver Gunnlaugsson (1958–2022) var handtekinn sömu nótt og ódæðið átti sér stað, en hann fannst blóðugur niðri í miðbæ Reykjavíkur. Hins vegar tengdi lögreglan Þórhall ekki við morðið á Agnari fyrr en hann hafði flúið land, en hann var handtekinn í Kaupmannahöfn 18. júní og framseldur til Íslands. Þórhallur neitaði sök í máli og dró til baka framburð sinn um átök milli hans og Agnars. Þórhallur er einnig talinn hafa rænt skartgripum úr svefnherbergi Agnars. Bæði Agnar og Þórhallur voru undir áhrifum fíkniefna. Þórhallur var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar fyrir morðið, en Héraðsdómur dæmdi í málinu 18. maí árið 2000. Þórhallur hlaut viðurnefnið Vatnsberinn eftir morðið.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=805&leit=t Dómur í máli Þórhalls Ölver Gunnlaugssonar][https://www.dv.is/frettir/2013/11/22/mordingi-hotadi-ad-fara-heim-til-logreglumanna-og-skjota-tha/ Morðingi ákærður fyrir að hóta að skjóta lögreglumenn] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304205438/https://www.dv.is/frettir/2013/11/22/mordingi-hotadi-ad-fara-heim-til-logreglumanna-og-skjota-tha/ |date=2016-03-04 }}[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3054090 Morð í Reykjavík]</ref> |} === 3. desember 1999=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Þjófur brýst inn til gamallar konu og stingur hana með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Fórnarlamb | 80 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~23 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Sigurbjörg Einarsdóttir (1919–1999) var stungin til bana á heimili sínu í Reykjavík, en stunga í eyra sem náði niður í kok leiddi hana til dauða. Sigurbjörg var áttræð er hún lést. Árásin var talin tilefnislaus og hrottaleg, en Elís Helgi Ævarsson (1973–) var dæmdur fyrir morðið, og hlaut hann '''16''' ára dóm. Hann á að baki langann sakaferil.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2435413 Espigerðismorðingi fékk 16 ára fangelsi]</ref> |} <div class="mw-collapsible"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> = Tilvísanir = {{reflist}} [[Flokkur:Morð á Íslandi]] j98h9xf4txs9fatmb05c4mgrl2hzf2f 0 147910 1959453 1947261 2026-04-10T09:53:15Z TKSnaevarr 53243 1959453 wikitext text/x-wiki <div class="mw-collapsible" style="float: right"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> Þetta er listi yfir [[morð á Íslandi]] frá árinu 2000. =2000 - 2009= ==2000== === 18. mars 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur föður sinn með riffli, mögulega af slysni. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Húsavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~66 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~21 árs sonur hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 4 mánuðir |- | colspan="2" | Jón Frímann Jónsson (1934–2000) lést af völdum skotsára sem hann hlaut í höfuð. Sonur hans, f. 1979, sat við rúmgafl föður síns sem svaf og ætlaði að svipta sjálfan sig lífi. Jón vaknaði og greip til riffilsins sem sonurinn hélt á og hleypti hann þá af. Sagðist sonurinn hafa hleypt af tveimur skotum til viðbótar í sturlun. Ákvað hann að láta dauða föður síns líta út eins og sjálfsvíg þar til hann gæti sagt systkinum sínum frá því að hann væri valdur að dauða hans. Ekki fór það eftir og þremur dögum eftir að Jón hafði verið skotinn var sonurinn handtekinn. Sönnunargögn ýttu undir frásögn sonarins og voru þau tekin til refsilækkunar. Hann hlaut '''4 mánaða''' fangelsisdóm.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=200432&pageId=3018122&lang=is&q=%DE%F3r%F0i%20Braga%20J%F3nssyni Fjögurra mánaða fangelsi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3005105 Ákvað að fyrirfara sér við rúmstokk föður síns][http://www.haestirettur.is/domar?nr=1418 Ákæruvaldið gegn Þórði Braga Jónssyni]</ref> |} === 15. apríl 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona stungin ítrekað með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 18 ár |- | colspan="2" | Áslaug Óladóttir (1980–2000) stungin 28 sinnum og lést hún af áverkum sínum. Morðið talið sérstaklega hrottalegt. Rúnar Bjarki Ríkharðsson (1978–) játaði verknaðinn, ásamt öðrum brotum á borð við líkamsárásir og nauðgun á sama svæði og tíma og morðið átti sér stað. Rúnar var ekki talinn eiga sér neinar málsbætur og var dæmdur til '''18''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjaness þann 20. desember 2000, og staðfesti Hæstiréttur þann dóm þann 23. maí 2001.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=2237&leit=t Dómur í máli Rúnars Bjarka Ríkharðssonar][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2000/12/20/22_ara_karlmadur_daemdur_i_18_ara_fangelsi_fyrir_mo/ 22 ára karlmaður dæmdur í 18 ára fangelsi fyrir morð, nauðganir og líkamsárás]</ref> |} === 27. maí 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Konu hrint fram af svölum á 10. hæð í blokk |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 21 árs kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 23 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Áslaug Perla Kristjónsdóttir (1979–2000) lést af áverkum sínum eftir að hafa fallið af 10. hæð fjölbýlishúss í Kópavogi. Ásgeir Ingi Ásgeirsson (1976–) var ákærður fyrir morðið en hann neitaði sök. Mikið var tekist á fyrir rétti um hvort um slys væri að ræða eða ásetning. Hæstiréttur taldi óvéfengjanlegt að Ásgeir hafi veist að Áslaugu og hrint henni fram af svölum í íbúð hans eftir að hún neitaði honum um samfarir. Ásgeir lýsti síðar yfir ábyrgð á dauða Áslaugar. Ásgeir var dæmdur til '''14''' ára fangelsisvistar af Hæstarétti þann 21. júní 2001.<ref>[https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=14b36268–4627–41ef-8858–862646e7a6de Dómur í máli Ásgeirs Inga Ásgeirssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3009511 Sýknu er krafist á grundvelli vafaatriða]</ref> |} === 23. júlí 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~48 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Hallgrímur Elísson (1952–2000) lést eftir að þrengt hafði verið að hálsi hans þar sem hann lá á dýnu í íbúð í Reykjavík. Bergþóra Guðmundsdóttir (1961–2014) var ákærð í málinu en hún neitaði sök. Hún og Hallgrímur voru bæði gestkomandi í íbúðinni en þau, húsráðandi og annar gestur höfðu setið við drykkju og mögulega neytt annarra lyfja að kvöldi morðsins. Þrátt fyrir gloppóttann vitnisburð var talið óyggjandi að Bergþóra hefði framið morðið. Hún var dæmd til '''14''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjavíkur 30. mars 2001. Hæstiréttur staðfesti þann dóm 14. júní 2001.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=1945&leit=t Dómur í máli Bergþóru Guðmundsdóttur][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3013911 Kona dæmd fyrir að kyrkja mann: 14 ára fangelsi]</ref> |} === 8. nóvember 2000=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður sleginn í höfuð með hamri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~27 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~33 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Einar Örn Birgisson (1973–2000) fannst myrtur, en hann var sleginn fjórum sinnum í höfuðið með hamri. Atli Guðjón Helgason (1967–) játaði á sig morðið viku síðar, en hann hafði áður reynt að hylja og losa sig við sönnunargögn. Dómarar töldu Atla hafa banað Einari af ásetningi og því hefði hann ekkert sér til málsbóta. Atli var dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 29. maí 2001.<ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2001/05/29/domur_i_mali_akaeruvaldsins_gegn_atla_helgasyni/ Dómur í máli ákæruvaldsins gegn Atla Helgasyni][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2001/05/29/daemdur_i_16_ara_fangelsi_fyrir_manndrap/ Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir manndráp]</ref> |} == 27. október 2001== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður stunginn ítrekað með hníf, laminn með kylfu, og kæfður með plastpoka. Morðinginn taldi að verið væri að veitast að sér kynferðislega. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~44 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Finnbogi Sigurbjörnsson (1957–2001) fannst látinn í garði í Breiðholti. Ásbjörn Leví Grétarsson (1976–) gekkst við morðinu, en hann og Finnbogi höfðu hist í miðbæ Reykjavíkur og farið saman heim til Ásbjörns til að reykja maríjúana. Ásbjörn sagði viðleitni Finnboga hafa orðið kynferðislega og að það hafi minnt hann á misnotkun sem hann varð fyrir í æsku. Við þá minningu hafi hann sturlast og fundist hann vera að veitast að þeim sem hafði misnotað hann, en ekki að Finnboga, og fundist hann þurfa að deyða brotamanninn. Ásbjörn náði í eldhúshníf og stakk hann Finnboga átta sinnum í bringu og bak og skar hann níu sinnum þvert yfir háls hans. Finnbogi lést þó ekki við þetta svo að Ásbjörn náði í hafnarboltakylfu og sló Finnboga um tíu þungum höggum í höfuðið. Þar sem Finnbogi andaði enn, þrátt fyrir árásir Ásbjörns, náði Ásbjörní plastpoka og setti yfir höfuð Finnboga. Þegar Finnbogi hafði loks gefið upp öndina, dró Ásbjörn hann út úr íbúð sinni og yfir í nærliggjandi garð. Blóðslóð lá frá íbúðinni og að líkinu og var hún um 80 metra löng. Ásbjörn var byrjaður að þrífa blóð af áhöldunum sem hann notaði og af gólfinu þegar lögreglu bar að garði. Ásbjörn var dæmdur '''ósakhæfur''' sökum sturlunar og geðrofs, og gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3022255 Morðið við Bakkasel: Ástæða liggur ekki fyrir][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3426305 Morðrannsókn miðar vel][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/661668/ Ákærður fyrir manndráp][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/666167/ Hrottafengin og langvinn atlaga][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3031509 Áfram í öryggisgæslu á Sogni]</ref> |} ==2002== === 18. febrúar 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður undir áhrifum fíkniefna ræðst á annan með kjötexi án ástæðu. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~51 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~24 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Bragi Óskarsson (1951–2002) fannst látinn á Víðimel í Reykjavík. Bragi hafði hlotið mörg högg í höfuð og andlit sem höfðu verið veitt með kjötexi, slaghamri og sveðju. Sömu nótt og Braga var ráðinn bani var brotist inn á dekkjaverkstæði við Ægisíðu, en vísbendingar þaðan leiddu lögreglu til innbrotsþjófsins sem reyndist einnig vera morðingi Braga. Hafði morðinginn, Þór Sigurðsson (1978–), rekist á Braga og myrt hann engöngu vegna þess að Bragi varð á vegi hans. Þór var undir miklum áhrifum fíkniefna þegar bæði innbrotið og morðið áttu sér stað. Hann játaði verknaðinn og vísaði lögreglu á morðvopnin og blóðug föt í ruslatunnu rétt hjá morðstaðnum. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi Þór til '''16''' ára fangelsisvistar þann 8. janúar 2003.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=2130511 Fíkill framdi morð á leið heim úr innbroti][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/653053/?item_num=41&dags=2002–02-19 Maður handtekinn grunaður um morðið][http://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/01/08/daemdur_i_16_ara_fangelsi_fyrir_mord/ Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir morð]</ref> |} === 6. mars 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona stingur mann sinn eftir að hann barði hana. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~50 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára sambýliskona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár |- | colspan="2" | Steindór Kristinsson (1952–2002) var stunginn í bringu og kvið og lést 18 dögum síðar af lungnabilun vegna bráðrar lungnabreytingar og lungnabólgu í kjölfar þess. Steindór er talinn hafa barið sambýliskonu sína í andlitið að kvöldi árásarinnar en sambýliskonan, Sigurhanna Vilhjálmsdóttir (1963–2019), er sögð hafa reiðst heiftarlega og ráðist á Steindór eftir að hann barði hana. Sigurhanna bar við minnisleysi sökum ölvunar, en hún hlaut '''8''' ára dóm í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 25. október 2002.<ref>[http://www.mbl.is/greinasafn/grein/694913/ Dæmd í átta ára fangelsi fyrir manndráp]</ref> |} === 27. apríl 2002 === {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona kyrkir níu ára dóttur sína |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~9 ára stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~38 ára móðir stúlkunar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Níu ára stúlka lést eftir að móðir hennar þrengdi að hálsi hennar í húsi í Breiðholti aðfaranótt 27. apríl. Mæðgurnar sem bjuggu í Borgarfirði voru gestkomandi í húsinu. Húsráðanda var ekki viðvart um atburðinn fyrr en morguninn eftir.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/2131743?iabr=on&fbclid=IwAR1fCRfMIOyAZMUOirtQlTEJP5w3obKYLGn-FIzAsXib9h8Wt1RScGpCS_k#page/n0/mode/1up/search/%E2%80%9CN%C3%ADu%20%C3%A1ra%E2%80%9D|title=Fréttablaðið - 81. tölublað (30.04.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2023-06-21}}</ref> Móðir stúlkunnar var dæmd '''ósakhæf''' sökum geðræns ástands og var gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>{{Cite web|url=https://timarit.is/page/3460668?iabr=on&fbclid=IwAR25XdvGODbml1m6xKxuKFjEkisotSiO6a7i4eD9kUUJ8pl2jiImLldhdPg#page/n3/mode/1up/search/%E2%80%9CN%C3%ADu%20%C3%A1ra%20d%C3%B3ttur%E2%80%9D|title=Morgunblaðið - 305. tölublað (31.12.2002) - Tímarit.is|website=timarit.is|access-date=2023-06-21}}</ref> |} === 25. maí 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás fyrir utan skemmtistað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~22 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Baldur Freyr Einarsson og Gunnar Friðrik Friðriksson |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 6 ár, 3 ár |- | colspan="2" | Magnús Freyr Sveinbjörnsson (1980–2002) varð fyrir grófri líkamsárás af hendi tveggja manna fyrir utan skemmtistaðinn Spotlight í Hafnarstræti í Reykjavík. Magnús lést á spítala rúmri viku eftir að árásin átti sér stað. Allmörg vitni voru að árásinni auk þess sem að atburðurinn náðist á upptöku í öryggismyndavél. Árásarmennirnir gáfu sig fram við lögreglu daginn eftir og voru þá settir í gæsluvarðhald. Þeir voru dæmdir í 3 og 2 ára fangelsi í Héraðsdómi Reykjavíkur, Hæstiréttur lengdi seinna dóma þeirra í '''6''' ár og '''3''' ár.<ref>http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3472193 https://www.mbl.is/frettir/innlent/2003/10/02/domur_thyngdur_yfir_monnum_sem_urdu_manni_ad_bana_i/</ref> |} === 26. september 2002=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás á heimili |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~66 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~36 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Bragi Ólafsson (1936–2002) var stunginn til bana á heimili sínu að Klapparstíg í Reykjavík, en hann hafði orðið konu sinni að bana í sama húsi 14 árum áður. Banamein var stungusár sem náði inn að hjarta, en hann hafði verið stunginn víða, meðal annars í framhandlegg og kvið. Þegar lögreglu og sjúkrabíl bar að garði var Bragi enn með lífsmarki og gat hann skýrt lögreglu að einhverju leiti frá atburðarásinni. Bragi var látinn þegar komið var upp á sjúkrahús. Að sögn nágranna Braga var mikið blóð á veggjum íbúðarinnar og á gangi hússins. Lögreglan handtók Stein Ármann Stefánsson (1966–2013) sama kvöld. Steinn Ármann hafði áður komið við sögu hjá lögreglu og var hann talinn veikur á geði. Fjölskylda Steins hafði þá þegar lýst yfir áhyggjum sínum af andlegu ástandi Steins, en hún taldi víst að hann gæti reynst hættulegur og framið eitthvert voðaverk. Steinn neitaði til að byrja með að hafa verið valdur að dauða Braga, en viðurkenndi það fljótlega. Vafi lék á um sakhæfi hans, en geðlæknar voru ekki sammála um ástand Steins að kvöldi morðsins. Hæstiréttur dæmdi hann þó að lokum '''ósakhæfan''' og var honum gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni. Hann er talinn hafa verið á sterkum lyfjum er hann framdi verknaðinn og hafi verið haldinn ranghugmyndum. Steinn á að baki langan sakaferil.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=2854&leit=t Dómur í máli Steins Stefánssonar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3036552 Hörð átök og blóð upp um veggi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=263499&pageId=3697727&lang=is&q=%C1rmann%20Stef%E1nsson Manndrápsmálið á Klapparstíg][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=263747&pageId=3706700&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Gæðlæknar ósammála um sakhæfi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=201841&pageId=3054705&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Einnig vandamál á Íslandi][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=348436&pageId=5467027&lang=is&q=Steinn%20%C1rmann%20Stef%E1nsson Sýknaður af ákæru um manndráp]</ref> |} ==2004== === 31. maí 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir stingur unga dóttur sína með hníf. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~12 ára stelpa |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~43 ára móðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæf |- | colspan="2" | Guðný Hödd Hildardóttir (1992–2004) fannst stungin til bana á heimili sínu á Hagamel í Reykjavík. Móðir Guðnýjar, Hildur Árdís Sigurðardóttir (1961–2020), hafði veist að Guðnýju og bróður hennar með hníf. Bróður Guðnýjar tókst að flýja úr íbúðinni og fór yfir til vinar síns sem hringdi á lögregluna. Er lögreglan kom heim til Hildar fann hún Guðnýju látna í rúmi sínu, en hún hafði verið stungin margsinnis. Hildur sjálf var illa særð þar sem hún hafði stungið sjálfa sig eftir að hafa sært son sinn og banað dóttur sinni. Hildur var færð á spítala þar sem hennar var gætt, en þaðan var hún síðan færð að Sogni. Hildur hafði áður reynt að fremja sjálfsvíg og hafði einnig sagt í návist annarra að frekar myndi hún drepa sig og börnin sín en að þau yrðu tekin af henni. Kennarar barnanna höfðu að auki lýst yfir áhyggjum af velferð þeirra. Hildur var dæmd '''ósakhæf''' og gert að sæta öryggisgæslu á réttargeðdeildinni að Sogni.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349266&pageId=5504819&lang=is&q=manndr%E1p Dæma móður á Hagamel][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349283&pageId=5505301&lang=is&q=Hildur%20%C1rd%EDs%20Sigur%F0ard%F3ttir Sagðist frekar drepa börnin en láta þau frá sér][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=5484396 Man ekki eftir að hafa banað dóttur sinni][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/803791/ Guðný Hödd Hildardóttir]</ref> |} === 4. júlí 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður myrðir sína fyrrverandi með kúbeini og losar sig við líkið úti í hrauni. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~34 ára [[Indónesía| indónesísk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~45 ára barnsfaðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Sri Rahmawati (1970–2004) var myrt með kúbeini og taubelti. Morðinginn bar líkið inn í sturtuklefa og þreif það. Setti svo í poka og bar út í bíl. Hann henti farsíma hennar í sjóinn og losaði sig við líkið í hraungjótu í nágrenni Hafnarfjarðar. Morðinginn, Hákon Eydal (1959–), barnsfaðir fórnarlambsins, var dæmdur í '''16''' ára fangelsi 2005.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3759473 Sextán ára fangelsi fyrir morð; grein í Fréttablaðinu 2005]</ref> |} === 1. nóvember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~25 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 11 ár |- | colspan="2" | Sæunn Pálsdóttir (1979–2004) lést eftir að eiginmaður og barnsfaðir hennar þrengdi að hálsi hennar með þvottasnúru aðfaranótt 1. nóvember 2004 á heimili þeirra í Kópavogi. Eiginmaður hennar, Magnús Einarsson, játaði verknaðinn fyrir tengdaforeldrum sínum og lögreglu. Talið er að morðið hafi verið framið af ásetningi, en engu að síður sýndi Magnús iðrun. Héraðsdómur dæmdi Magnús til 9 ára fangelsisvistar en Hæstiréttur þyngdi þann dóm og dæmdi Magnús til '''11''' ára fangelsisvistar þann 23. febrúar 2006.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=3793&leit=t Dómur í máli Magnúsar Einarssonar][http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3887405 Dæmdur í ellefu ára fangelsi]</ref> |} === 13. nóvember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~32 ára [[Danmörk| Dani]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~29 ára [[Bretland| Breti]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 1½ ár |- | colspan="2" | Flemming Tolstrup (1972–2004) lést á veitingastaðnum Traffic í Keflavík aðfaranótt laugardagsins 13. nóvember 2004. Scott McKenna Ramsay (1975–) kýldi Tolstrup í hálsinn með þeim afleiðingum að slagæð rifnaði og blæðing sem Flemming hlaut milli heila og heilahimna leiddi til dauða hans. Ramsey viðurkenndi strax á vettvangi að hafa slegið hann og sagði ástæðuna þá að Flemming hefði stöðugt verið að áreita sambýliskonu hans. Fyrir héraðsdómi hafði Ramsey játað brotið skýlaust og þótti sannað að andlát Flemmings hefði verið bein afleiðing hnefahöggsins sem hann veitti honum. Héraðsdómur Reykjaness dæmdi Scott Mckenna Ramsay í átján mánaða fangelsi, þar af fimmtán mánuði skilorðsbundið, í október 2005, sem Hæstiréttur Íslands staðfesti 23. mars 2006.<ref>[http://www.visir.is/g/200660323057/haestirettur-stadfestir-dom-yfir-ramsey Hæstiréttur staðfestir dóm yfir Ramsay] [https://www.haestirettur.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=6c369b81-91ff-442d-b57f-de70ba33bd38 Hæstaréttardómur yfir Ramsay]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 12. desember 2004=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás á veitingastað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Mosfellsbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~55 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður í jólasveinabúningi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 3 ár |- | colspan="2" | Ragnar Björnsson (1949–2004) lést á veitingastaðnum Ásláki í Mosfellsbæ aðfararnótt 12. desember 2004. Hafði Ragnar staðið við anddyri veitingastaðarins með konu sinni er maður íklæddur jólasveinabúningi tróðst inn og felldi niður glas sem brotnaði við fætur Ragnars. Ragnar helti sér í kjölfarið yfir manninn, Loft Jens Magnússon (1979–), sem brást illur við og kýldi Ragnar í hálsinn. Við það féll Ragnar á gólfið og rak höfuðið í. Loftur yfirgaf staðinn en vinur hans náði honum og fékk hann með sér til baka. Lífgunartilraunir eiganda veitingastaðarins og síðan sjúkraliða og uppi á Landspítala báru ekki árangur. Slagæð hafði rifnað við höggið sem Loftur veitti Ragnari og blæddi mikið inn á höfuðkúpu Ragnars. Hann lést vegna mikillar blæðingar á milli heila og innri heilahimnu. Loftur var enn á staðnum, og mjög ölvaður, er lögreglan mætti á vettvang og var hann strax handtekinn. Hæstiréttur mat það svo að þó árás Lofts hafi verið hrottaleg og tilefnislaus hafi hann ekki gert sér grein fyrir því að hún gæti leitt Ragnar til dauða. Loftur var dæmdur til '''3''' ára fangelsisvistar fyrir manndrápið.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=4553 Ákæruvaldið gegn Lofti Jens Magnússyni][http://www.visir.is/thriggja-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-aslaki/article/200770531084 Þriggja ára fangelsi fyrir manndráp á Ásláki]</ref> |} ==2005== === 15. maí 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás í veislu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | [[Víetnam| Víetnamskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~33 ára [[Víetnam| víetnamskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Phong Van Vu lést af völdum innvortis blæðinga í brjóstholi. Phong var stunginn í brjóstkassa og víðar með þeim afleiðingum að hnífurinn gekk inn í bæði lungu og lungnaslagæð og í gegnum þind hans. Phong og maður að nafni Phu Tién Nguyén (1972–) voru í veislu í Kópavogi og höfðu deilt í töluverðan tíma um hvor ætti að sýna hinum meiri virðingu sökum aldurs, en það er hefð í heimalandi þeirra að hinn yngri sýni hinum eldi meiri virðingu. Eftir þrálátar deilur á Phong að hafa veitt Phu höfuðhögg og Phu þá reiðst. Hann greip til hnífs sem hann hafði í vasa sínum og lagði til Phong. Vitni á staðnum sögðu að árásin hafi verið einbeitt og af ásetningi og töldu dómarar framburð Phu um að um sjálfsvörn væri að ræða ótrúverðuga. Phu réðst á Phong og veitti honum áverka á hálsi, handlegg, kvið og brjóstkassa sem leiddi hann til dauða. Vitni sem reyndi að stíga á milli hlaut stungusár við mjöðm af völdum Phu. Það tók töluverð átök að stoppa árás Phu, en þegar það hafði tekist reyndi Phu aftur að ráðast á Phong og leitaði að nýjum vopnum. Dómurum þótti Phu ekki eiga sér neinar málsbætur og var hann dæmdur til '''16''' ára fangelsisvistar af Hæstarétti þann 6. apríl 2006.<ref>[http://www.haestirettur.is/domar?nr=3869&leit=t Dómur í máli Phu Tién Nguyén] [http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1048795/ Sextán ár fyrir manndráp] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262693&pageId=3683025&lang=is&q=manndr%E1p Sextán ár fyrir manndráp] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3868533 Fékk sextán ára dóm fyrir hnífstunguárás] [http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3677227 Ákærður fyrir að drepa mann með hnífsstungum]</ref> |} === 14. ágúst 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Keflavíkurstöðin| Herstöðin í Keflavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára kvenkyns [[Bandaríkin| bandarískur]] hermaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | (Mögulega) ~21 árs [[Bandaríkin| bandarískur]] hermaður ''(sýknaður)'' |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Hermaðurinn Ashley Turner (1985–2005) fannst látin í kompu nálægt líkamsræktarstöð hermanna á herstöðinni á Keflavíkurflugvelli, en hún hafði verið falin þar. Miklir áverkar voru á líkama Turners en hún hafði einnig hlotið stungusár í hnakka sem talið er að hafi leitt hana til dauða. Herlögreglan handtók Calvin Eugene Hill (1984–) sem var talinn hafa ráðist á Turner á stigagangi í blokk á herstöðinni, en vitni lýstu vettvangi eins og sláturhúsi. Turner var enn á lífi er hún fannst en var úrskurðuð látin þegar komið var með hana á hersjúkrahús á Vellinum. Hill og Turner höfðu átt í deilum eftir að Hill hafði stolið greiðslukorti hennar ásamt öðrum hermanni og tekið út af því miklar fjárhæðir. Hill var enn að bíða niðurstöðu í því máli þegar morðið átti sér stað. Bandarískir sérfræðingar voru sendir til landsins til að rannsaka vettvang. Blóð úr Turner fannst á skóm Hill og átti hann yfir höfði sér lífstíðar- eða dauðadóm ef hann yrði fundinn sekur. Herinn tók að fullu við rannsókn málsins eftir að í ljós kom að engir Íslendingar tengdust málinu, og Hill var í kjölfarið fluttur á herstöð bandaríska hersins í Þýskalandi þar sem hann var áfram yfirheyrður. Hann neitaði sök allan tímann og var sýknaður af öllum kærum fyrir herrétti. Kom það varnarliðinu mjög á óvart þar sem allir höfðu talið óvéfengjanlegt að Hill væri morðinginn. Foreldrar Turners voru mjög ósáttir með meðferð málsins og gagnrýndu harðlega hve langan tíma rannsóknin tók. Einnig gagnrýndu þau það að Hill hafi verið leyft að búa í sama stigagangi og Turner þrátt fyrir að hann hafi stolið af henni háum fjárhæðum og hún átt að vitna gegn honum í því máli. Ef engin ný sönnunargögn koma upp sem benda á að einhver annar gæti verið morðingi Turners, eða gefa staðfestingu á sekt Hills, mun engum verða refsað fyrir morðið. Þó flestir telji ótvírætt að Hill sé morðingi Turners, virðist málið vera '''óupplýst'''.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349692&pageId=5529680&lang=is&q=mor%F0 Vitnið reyndi að komast undan][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=262012&pageId=3671356&lang=is&q=mor%F0 Stungusár var á hnakka][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=270788&pageId=3858845&lang=is&q=MOR%D0 Ung varnarliðskona stungin til bana][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=358186&pageId=5728633&lang=is&q=Mor%F0 Bandarískir sérfræðingar komnir][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=272082&pageId=3900500&lang=is&q=Ashley%20Turner Fer fyrir herrétt][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=364371&pageId=5889971&lang=is&q=Ashley%20Turner Valið í kviðdóm fyrir réttarhöld][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=277011&pageId=3957677&lang=is&q=Ashley%20Turner Verjendur segja galla vera á rannsókn][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=271599&pageId=3887323&lang=is&q=Ashley%20Turner Gæti verið dæmdur til dauða fyrir morð][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=277491&pageId=3968742&lang=is&q=Ashley%20Turner Engum refsað fyrir morðið]</ref> |} === 20. ágúst 2005=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Uppdópaður maður veitist að félaga sínum með hníf |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~20 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14½ ár |- | colspan="2" | Bragi Halldórsson (1985–2005) fannst látinn í íbúð á Hverfisgötu að morgni menningarnætur 2005. Bragi var gestkomandi í íbúðinni en þar bjó Sigurður Freyr Kristmundsson, ásamt hjónum sem áttu íbúðina. Sigurður, Bragi og húsbóndinn sátu og töluðu saman við eldhúsborðið. Sigurður segist hafa gripið 14 cm flökunarhníf sem þarna var til þess að leggja áherslu á orð sín, en hann kvaðst ekki muna um hvað var rætt. Sigurður segir að hann og Bragi hafi staðið upp samtímis og hnífurinn í kjölfarið stungist í Braga. Vitni segja hins vegar að Bragi hafi setið kyrr og aðeins Sigurður hafi staðið upp. Einnig sagði finnskur réttarmeinafræðingur að töluverðu afli hefði þurft að beita til að stinga Braga á þennan hátt, en hnífurinn gekk í gegnum rússkinnsjakka Braga, skinn, brjósk, lifur og hjarta. Reynt var að bjarga Braga en honum blæddi út. Sigurður flúði vettvang en sneri fljótt aftur og var þá handtekinn af lögreglu. Í blóði hans fannst bæði amfetamín og kókaín, en Sigurður hafði neytt eiturlyfja marga daga í röð fyrir morðið, sem og drukkið áfengi. Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi Sigurð sakhæfan og til '''14 ára og 6 mánaða''' fangelsisvistar fyrir morðið í febrúar 2006. Sigurður er sonur Kristmundar sem framdi morðið á Guðjóni Atla 1976.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3883000 Rak flökunarhníf beint í hjartastað][http://www.mbl.is/greinasafn/grein/1067341/ Dæmdur til 14 1/2 árs fangelsisvistar][http://www.visir.is/jatadi-a-sig-mord-vid-hverfisgotu/article/2005508240331 Játaði á sig morð við Hverfisgötu][http://timarit.is/view_page_init.jsp?issId=349710&pageId=5530293&lang=is&q=mor%F0 Þegar fíkniefnaneysla leiðir til morðs]</ref> |} ==2007== === 29. júlí 2007=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skotinn með riffli. Morðinginn svipti sig svo lífi. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~35 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~38 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Stefán Jónsson (1972–2007) var skotinn til bana á Sæbraut í Reykjavík. Árásarmaðurinn, Tómas Björnsson (1969–2007), notaði tuttugu og tveggja kalibera tékkneskan riffill til verksins. Stefán náði að forða sér áður en árásarmaðurinn skyti aftur og var honum hleypt inn í sendiferðabíl. Ökumaður sendiferðabílsins tók svo eftir því að Stefán hreyfði sig ekki og keyrði hann að Laugardalslaug þar sem hann og starfsmenn laugarinnar reyndu að koma Stefáni aftur til lífs meðan beðið var eftir sjúkrabíl. Stefán var úrskurðaður látinn á Landspítalanum stuttu síðar. Árásarmaðurinn keyrði á Þingvelli þar sem hann svipti sig lífi með sama skotvopni. Skildi hann eftir bréf þar sem hann útskýrði gjörðir sínar. Tómas hafði myrt elskhuga fyrrum konu sinnar.<ref>[http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3969743 Horfði á morðingjann hlaða riffilinn aftur og forðaði sér][http://www.visir.is/myrti-elskhuga-fyrrverandi-konu-sinnar-og-svipti-sig-svo-lifi/article/200770729025 Myrti elskhuga fyrrverandi konu sinnar og svipti sig svo lífi] </ref> |} === 7. október 2007=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Höfuðáverkar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~44 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Borgþór Gústafsson (1963–2007) lést eftir mikla höfuðáverka. Ákærði, Þórarinn Gíslason, neitaði sök og bar við minnisleysi sökum drykkju og lyfjaneyslu. Dómarar töldu sök Þórarins óvéfengjanlega og var Þórarinn í kjölfarið dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 22. maí 2008.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S200800458&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Þórarins Gíslasonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 17. ágúst 2009== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Höfuðáverkar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Bragi Friðþjófsson (1978–2009) lést eftir höfuðáverka af völdum Bjarka Freys Sigurgeirssonar (1978–2020) í herbergi Bjarka í Hafnarfirði. Bjarki játaði morðið að hluta og var dæmdur í '''16''' ára fangelsisvist af Héraðsdómi Reykjaness þann 30. nóvember 2009.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S200900821&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Bjarka Freys Sigurgeirssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.visir.is/bjarki-freyr-fekk-16-ar/article/2009470809177 Bjarki Freyr fékk 16 ár]</ref> |} =2010 - 2019= ==2010== === 8. maí 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Tilefnislaus líkamsárás. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjanesbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~53 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~31 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Haukur Sigurðsson (1957–2010) lést eftir mikla áverka sem Ellert Sævarsson (1979–) veitti honum. Ellert játaði á sig morðið en hann var bæði undir áhrifum áfengis og amfetamíns er morðið átti sér stað. Ellert mætti Hauki á göngu í Reykjanesbæ og taldi af einhverjum ástæðum að Haukur væri barnaníðingur. Haukur og Ellert þekktust ekki og var árásin að öllu tilefnislaus. Hann veittist að Hauki eftir einhver orðaskipti og barði, sparkaði í hann þar sem hann lá í jörðinni og að endingu kastaði hann hellustein sem hann fann í höfuð Hauks, með þeim afleiðingum að hann lést. Blaðberi fann lík Hauks og hringdi á lögreglu. Ellert var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjaness þann 27. september 2010.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201000585&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Ellerts Sævarssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.visir.is/sudurnesjamordid--gret-thegar-hann-lysti-mordinu/article/2010348014320 Suðurnesjamorðið][http://www.mbl.is/frettir/forsida/2010/09/09/jatadi_manndrap_fyrir_domi/ Játaði manndráp fyrir dómi][http://www.dv.is/frettir/2010/6/18/mord-i-reykjanesbae-mennirnir-thekktust-ekki/ Morðið í Reykjanesbæ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621041923/http://www.dv.is/frettir/2010/6/18/mord-i-reykjanesbae-mennirnir-thekktust-ekki/ |date=2010-06-21 }}</ref> |} === 15. ágúst 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás á heimili |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Hafnarfjörður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~37 ára framkvæmdastjóri sælgætisgerðarinnar Góu |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~23 ára maður ástfanginn af kærustu hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Hannes Þór Helgason (1973–2010) var stunginn til bana og játaði Gunnar Rúnar Sigurþórsson (1987–) að hafa myrt Hannes og var hann dæmdur í '''16''' ára fangelsi af hæstarétti árið 2011. Málið tengdist kærustu Hannesar en Gunnar var ástfanginn af henni. Gunnar hafði árinu áður birt myndband af sér þar sem hann lýsti yfir eldheitri ást sinni á þessari kærustu Hannesar.<ref>[http://www.visir.is/haestirettur-daemir-gunnar-runar-i-16-ara-fangelsi/article/2011111019492 Hæstiréttur dæmir Gunnar Rúnar í 16 ára fangelsi 2011]</ref> |} === 14. nóvember 2010=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður gengur í skrokk á föður sínum. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 61 árs tónlistarmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 31 árs sonur hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 14 ár |- | colspan="2" | Ólafur Þórðarson, tónlistarmaður, (1949–2011) varð fyrir líkamsárás þann 14. nóvember 2010 og lést af völdum þeirra áverka sem hann hlaut í árásinni þann 4. desember 2011. Ákærði, sonur Ólafs, Þorvarður Davíð Ólafsson (1979–2013) játaði að hafa veitt föður sínum áverkana sem leiddu til andláts Ólafs. Þorvarður, sem var undir áhrifum áfengis og fíkniefna, hlaut 14 ára fangelsisdóm í Héraðsdómi.<ref>https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926–11e5-80c6-005056bc6a40&id=bf9a216d-3c7e-430f-8b87-aa0c0ddc7c6c{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>http://www.visir.is/g/2011111209593</ref> |} ==2011== === 12. maí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Heiðmörk]], nærri [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~21 árs kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 25 ára sambýlismaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" | Þóra Elín Þorvaldsdóttir (1990–2011) var kyrkt af sambýlismanni sínum og barnsföður, Axel Eskfjörð Jóhannssyni, í Heiðmörk. Axel keyrði hana upp á Landspítalann eftir að hún lést og gaf sig fram. Hann var dæmdur '''ósakhæfur''' og var vistaður á réttargeðdeild.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201100849&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Axels Jóhannssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/mordid-i-heidmork-axel-leiddur-fyrir-domara---rikissaksoknari-vill-lokad-thinghald Axel Jóhannsson leiddur fyrir dómara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160624181615/http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/mordid-i-heidmork-axel-leiddur-fyrir-domara---rikissaksoknari-vill-lokad-thinghald |date=2016-06-24 }}</ref> |} === 2. júlí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir kyrkir nýfætt barn sitt og sker í andlit þess |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Nýfætt barn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Litáen| Litháensk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 2 ár |- | colspan="2" | Agné Krataviciuté sögð hafa kyrkt nýfætt sveinbarn sitt þar til það lést á baðherbergi á Hót­el Frón. Barnið var líka með skurðáverka á andliti. Agné neitaði sök en var dæmd til '''2''' ára fangelsisvistar þann 28. mars 2012.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201101651&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Agné Krataviciuté]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 14. júlí 2011=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður stunginn til bana á veitingastað |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~45 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~39 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Hilmar Þórir Ólafsson (1966–2011) var stunginn til bana á veitingastaðnum Monte Carlo í Reykjavík. Redouane Naoui (1972–) var sakfelldur fyrir morðið og var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Héraðsdómi Reykjavíkur þann 24. nóvember 2011.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201101558&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Redouane Naoui]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} == 3. febrúar 2012== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~36 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~23 ára unnusti hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Þóra Eyjalín Gísladóttir (1976–2012) var stungin til bana í Hafnarfirði. Hlífar Vatnar Stefánsson (1989–), unnusti hinnar látnu, játaði á sig morðið og var dæmdur í '''16''' ára fangelsi af Hæstarétti þann 17. janúar 2013.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201200349&Domur=3&type=1&Serial=1 Dómur í máli Hlífars Vatnars Stefánssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} ==2013== === 17. mars 2013=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður hristir ungt barn sitt harkalega. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 5 mánaða stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Bretland| Breskur]] faðir hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 5 ár |- | colspan="2" | Scott James Carcary var sagður hafa hrist fimm mánaða gamla dóttur sína það harkalega að hún lést nokkrum tímum síðar. Scott neitar sök en var dæmdur í '''5''' ára fangelsi í Héraðsdómi Reykjavíkur þann 10. apríl 2014.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201301270&Domur=2&type=1&Serial=1 Dómur í máli Scott James Carcary]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}</ref> |} === 7. maí 2013=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Egilsstaðir]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~60 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | ~25 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Karl Jónsson (1953–2013) stunginn til bana á heimili sínu á Egilsstöðum. Friðrik Brynjar Friðriksson (1988–) var dæmdur í '''16''' ára fangelsi fyrir morðið af Héraðsdómi Austurlands þann 23. október 2013. Hæstiréttur staðfesti þann dóm þann 18. júní 2014.<ref>[http://www.domstolar.is/domaleit/nanar/?ID=S201300044&Domur=5&type=1&Serial=1 Dómur í máli Friðriks Brynjars Friðrikssonar]{{Óvirkur hlekkur|bot=InternetArchiveBot }}[www.mbl.is/frettir/innlent/2014/06/18/stadfestir_16_ara_fangelsisdom/ Staðfestir 16 ára fangelsisdóm]</ref> |} == 27. september 2014== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 26 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 29 ára [[Pólland| pólskur]] eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Ríkissaksóknari hefur gefið út ákæru fyrir manndráp á hendur 29 ára gömlum karlmanni, Mariusz Brozio (1985– ). Hann er sakaður um að hafa orðið 26 ára eiginkonu sinni að bana í íbúð þeirra í Stelkshólum þann 27. september 2014. Maðurinn er talinn hafa banað henni með því að þrengja að öndunarvegi hennar.<ref>http://www.visir.is/g/2015150229693</ref><ref>{{cite web |url=http://www.dv.is/frettir/2014/10/17/akaeruvaldid-fer-fram-aframhaldandi-gaesluvardhald/ |title=Geymd eintak |access-date=2018-12-06 |archive-date=2015-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151204001543/http://www.dv.is/frettir/2014/10/17/akaeruvaldid-fer-fram-aframhaldandi-gaesluvardhald/ |url-status=dead }}</ref> |} ==2015== === 14. febrúar 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | ~41 árs maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | [[Pólland| Pólsk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Danuta Kaliszewska stakk sambýlismann sinn til bana á heimili þeirra. Hún var dæmd í '''16''' ára fangelsi. Hún neitaði sök.<ref>http://www.visir.is/manndrap-i-hafnarfirdi--daemd-i-16-ara-fangelsi/article/2015150719954</ref> |} === 2. október 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kyrking |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akranes]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Maður játaði að hafa sett hendur um háls manns á Akranesi og hert að. Hann hefur einnig játað að hafa sett reim um háls mannsins og hert.<ref>http://www.ruv.is/frett/jatar-ad-hafa-hert-ad-halsi-manns-med-reim</ref><ref>[http://www.ruv.is/frett/gunnar-orn-i-16-ara-fangelsi-fyrir-mord] Gunnar Örn í 16 ára fangelsi fyrir morð (RÚV 27.10.2016)</ref> |} === október 2015=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Mennirnir bjuggu báðir í búsetukjarna fyrir geðfatlaða |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Maður fannst myrtur við Miklubraut. Grunaður maður var handtekinn.<ref>[http://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/10/22/manndrap_vid_miklubraut/ Manndráp við Miklubraut] Skoðað 19. janúar 2016.</ref> Maðurinn sem dó og sá sem ákærður var fyrir manndráp bjuggu í búsetukjarna fyrir geðfatlaða við Hringbraut<ref>[http://www.visir.is/g/2016160129289] Ákærður fyrir manndráp á Hringbraut (Vísir 25. janúar 2016)</ref> |} == 13. apríl 2016== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður skýtur konu sína og síðan sjálfan sig |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Akranes]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 54 ára [[Rússland| rússnesk]] kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Íslenskur eiginmaður hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- | colspan="2" | Guðmundur Valur Óskarsson skaut eiginkonu sína til bana á Akranesi og framdi því næst sjálfsmorð.<ref>http://www.visir.is/myrti-konu-sina-og-svipti-sig-sidan-lifi/article/2016160419531</ref> Konan hét Nadezda Edda Tarasova og var rússnesk. Hún var 54 ára en Guðmundur var á sjötugsaldri og hafði glímt við langvarandi veikindi.<ref>http://www.visir.is/nofn-hjonanna-sem-fundust-latin-a-akranesi/article/2016160419344</ref> |} ==2017== === 14. janúar 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | [[Grænland| Grænlenskur]] sjómaður tekur stúlku upp í bíl sinni niðri í [[Miðborg Reykjavíkur| miðbæ Reykjavíkur]] og kastar henni út í sjó á [[Suðurland| Suðurlandi]]. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Suðurland]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 20 ára kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 30 ára [[Grænland| grænlenskur]] sjómaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 19 ár |- | colspan="2" | Birna Brjánsdóttir fannst látin í fjöru við Selvogsvita þann 22. janúar eftir að hafa verið týnd í rúma viku. 2 menn, grænlenskir sjómenn af togaranum ''Polar Nanoq'', voru grunaðir um verknaðinn og sátu í haldi. Síðar beindist grunurinn að öðrum mannanna, Thomasi Möller Olsen sem situr í haldi. Hann neitar enn sök. Blóðblettir úr Birnu fundust meðal annars í bíl sem hann tók á leigu og öryggismyndavélar í Reykjavík og Hafnarfirði náðu myndum af bílnum. Olsen fékk '''19''' ára fangelsisdóm fyrir morðið og fíkniefnainnflutning. Honum til refsiþyngdar var metið að hann hafi reynt að afvegaleiða lögreglu og varpa sök á félaga sinn.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170928711/thomas-fekk-thyngri-dom-fyrir-ad-varpa-sok-a-skipsfelaga-sinn Thomas fékk þyngri dóm fyrir að varpa sök á skipsfélaga sinn] Vísir skoðað 29 sept. 2017.</ref> |} === 7. júní 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Árásin er talin hafa tengst handrukkun |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Mosfellsdalur, [[Mosfellsbær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Tveir menn |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |6 ár |- | colspan="2" | Arnar Jónsson Aspar lést við árás að Æsustöðum í Mosfellsdal. Árásin er talin hafa tengst handrukkun. Sex voru handtekin, fimm karlar og ein kona. <ref>[http://www.ruv.is/frett/tveir-hinna-handteknu-voru-daemdir-i-februar Tveir hinna handteknu voru dæmdir í febrúar] Rúv, skoðað 8. júní 2017.</ref> |} === 21. september 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Líkamsárás |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona frá [[Lettland| Lettlandi]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Hælisleitandi frá [[Jemen]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" | Erlend kona á fimmtugsaldri varð fyrir líkamsárás að kvöldi til á Hagamel 18. Hún varð úrskurðuð látin á Landspítalanum. Tveir karlmenn voru handteknir á vettvangi, annar var erlendur ríkisborgari á fertugsaldri og var hann gestkomandi, en hinn var Íslendingur á þrítugsaldri og búsettur í húsinu. Konan sem lést bjó einnig í húsinu.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170929685/manndrap-a-melunum Manndráp á Melunum] Vísir, skoðað 22. september 2017.</ref> Maðurinn var hælisleitandi frá [[Jemen]] en konan, Sanita Braune, frá Lettlandi.<ref>[http://www.visir.is/g/2017170928728/hinn-grunadi-i-hagamelsmalinu-urskurdadur-i-fjogurra-vikna-gaesluvardhald Hinn grunaði í Hagamelsmálinu úrskurðaður í fjögurra vikna gæsluvarðhald] Vísir, skoðað 29. sept. 2017.</ref> Maðurinn, Khaled Cairo, hafði slegið Sanitu með glerflöskum og slökkvitæki. Hann kvaðst vera ósáttur að hún hafi verið í tygjum við blökkumann. Cairo hegðaði sér undarlega í samskiptum við lögreglu og í dómssal. Hann var þó ekki metinn ósakhæfur eða siðblindur og var dæmdur í 16 ára fangelsi.<ref>[http://www.visir.is/g/2018180418835/daemdur-i-16-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-hagamel Dæmdur í 16 ára fangelsi fyrir manndráp á Hagamel] Vísir, skoðað 18. apríl, 2018.</ref> |} === 3. desember 2017=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Hnífsárás um nótt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 20 ára [[Albanía| albanskur]] maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 25 ára Íslendingur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |17 ár |- | colspan="2" | Tveir albanskir karlmenn voru stungnir af íslenskum karlmanni á þrítugsaldri á Austurvelli um miðja nótt í kjölfar slagsmála. Annar maðurinn lést nokkrum dögum síðar á sjúkrahúsi.<ref>[http://www.ruv.is/frett/latinn-eftir-hnifstunguaras-a-austurvelli Látinn eftir hnífsstunguárás á Austurvelli] Rúv, skoðað 9. des. 2017.</ref> Gerandinn Dagur Hoe Sigurjónsson (1992– ) var ákærður fyrir að bana hinum albanska Klevis Sula (1997–2017) á Austurvelli í byrjun desember 2017. Samkvæmt ákærunni stakk hann Sula fjórum sinnum. Dagur var jafnframt ákærður fyrir tilraun til manndráps með því að hafa við sama tilefni stungið annan albanskan mann þrisvar þannig að sá hlaut meðal annars slagæðablæðingu.<ref>http://www.ruv.is/frett/akaerdur-fyrir-mord-og-manndrapstilraun</ref> Dagur var dæmdur í 17 ára fangelsi.<ref>[http://www.visir.is/g/2018180629807 Dagur Hoe dæmdur í 17 ára fangelsi] Vísir, skoðað 16. júlí 2018</ref> |} == 31. mars 2018== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður banar bróður sínum í Árnessýslu<br /> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Suðurland]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 65 ára maður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Bróðir hins látna |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |7 ár, síðar lengt í 14 ár |- | colspan="2" | Ragnar Lýðsson (24. nóvember 1952–31. mars 2018) fannst látinn á bænum Gýgjarhóli II í Árnessýslu. Þrír bræður voru á staðnum er atvik átti sér stað. Valur Lýðsson, bróðir Ragnars og ábúandi á bænum tilkynnti um andlátið. Frásögn hans af hvernig á andlátið bar til þótti ótrúverðug og í framhaldinu var hann grunaður um manndráp. Þriðja bróðurnum var sleppt að lokinni skýrslutöku, hann var sofandi þegar umrædd átók áttu sér stað. Ummerki voru um átök á vettvangi og bráðabirgðakrufning leiddi í ljós að áverkar á líkinu hafi orðið Ragnari að bana.<ref>[http://www.ruv.is/frett/brodirinn-grunadur-um-manndrap Bróðirinn grunaður um manndráp] Rúv, skoðað 3. apríl, 2018.</ref> |} == 8. desember 2019== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Manni hrint af svölum. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Úlfarsárdalur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Litáskur karlmaður á fimmtugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Litáskur karlmaður á sextugsaldri <ref>[https://www.visir.is/g/20202009982d/akaerdur-fyrir-mord-med-thvi-ad-kasta-manni-fram-af-svolum Ákærður fyrir morð með því að kasta manni fram af svölum]Vísir, skoðað 9 sept 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Sýknaður |- | colspan="2" |Litáskur maður á fimmtugsaldri fannst látinn fyrir utan fjölbýlishús í Grafarholti. Arturas Leimontas er sagður hafa ráðist á manninn og kastað honum svo fram af svölum íbúðarinnar með þeim afleiðingum að hann lést skömmu síðar. Arturas neitaði sök en var dæmdur í 16 ára fangelsi í Héraðsdómi en var síðar sýknaður í Landsrétti. Landsréttur hélt því fram að enginn vitni gætu staðfest það sem Arturas var gefið að sök og að gögn úr réttarmeinafræðirannsókn málsins stæðust ekki.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212123846d/syknadur-i-landsretti-eftir-sextan-ara-dom-i-heradi|title=Sýknaður í Landsrétti eftir sextán ára dóm í héraði - Vísir|date=2021-06-18|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} =2020 - 2029= ==2020== === 28. mars 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona fannst látin á heimili sínu. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Sandgerði]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona á sextugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á sextugsaldri, sambýlismaður konunnar <ref>[https://www.ruv.is/frett/2020/04/08/gaesluvardhald-framlengt-til-15-april Gæsluvarðhald framlengt...]Rúv, skoðað 20. apríl 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |14 ár |- | colspan="2" |Björg Ástríðardóttir (1968–2020) fannst látin á heimili sínu í Sandgerði þar sem hún bjó með eiginmanni sínum. Ragnar Sigurður Jónsson (1965– ), eiginmaður Bjargar, var handtekinn 4 dögum síðar grunaður um að hafa banað eiginkonu sinni með því að hafa þrengt að hálsi hennar þar til hún lést. Ragnar bar við minnisleysi sökum drykkju en var dæmdur í '''14 ára''' fangelsi í júní 2021.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222247210d/-hvernig-af-hendirdu-lik-fyrir-mis-tok-|title=„Hvernig af­hendirðu lík fyrir mis­tök?“ - Vísir|date=2022-11-04|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} === 6. apríl 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Sonur réðst á móður og stjúpföður með hnífi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Móðir geranda |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á þrítugsaldri <ref>[https://www.visir.is/g/2020142808d/mordid-i-hafnarfirdi-logregla-var-a-heimilinu-fimm-timum-fyrir-andlatid Morðið í Hafnarfirði...]Vísir, skoðað 15. apríl 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |Fellt niður vegna andláts geranda. |- | colspan="2" |Maður á þrítugsaldri veittist að móður sinni og sambýlismanni hennar með hníf með þeim afleiðingum að móðir mannsins lést. Hann stakk móður sína tvívegis og veitti sambýlismanni hennnar stungusár á höku og á handlegg<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20202013985d/haskalegur-akstur-og-haettuleg-aras-a-samvisku-grunads-mordingja|title=Háskalegur akstur og hættuleg árás á samvisku grunaðs morðingja - Vísir|date=2020-09-21|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref>. Maðurinn svipti sig lífi á réttargeðdeild Landspítalans á jóladag 2020 og var málið fellt niður.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20212057020d/manndrapsmal-fellt-nidur-vegna-andlats-akaerda|title=Manndrápsmál fellt niður vegna andláts ákærða - Vísir|date=2021-05-01|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} === 25. júní 2020=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður kveikti í húsi á Bræðraborgarstíg |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 3 Pólverjar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á sjötugsaldri <ref>[bruninn-a-braedraborgarstig-talinn-manndrap-af-asetningi Bruninn á Bræðraborgastíg talinn manndráp af ásetningi]Vísir, skoðað 25. júlí 2020</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" |3 Pólverjar létu lífið og 4 slösuðust eftir íkveikju á Bræðraborgarstíg. Marek Moszczynski var handtekinn skömmu síðar við rússnenska sendiráðið grunaður um íkveikjuna. Marek hafði sýnt undarlega hegðun dagana fyrir íkveikjuna og var dæmdur '''ósakhæfur''' í Landsrétti og gert að sæta öryggisgæslu á viðeigandi stofnun (réttargeðdeild).<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222274209d/domur-stad-festur-i-braedra-borgar-stigs-malinu|title=Dómur stað­festur í Bræðra­borgar­stígs­málinu - Vísir|date=2022-10-06|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> |} == 13. febrúar 2021== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Morð í austur-Reykjavík, skotið á mann fyrir utan heimili hans í Rauðagerði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fertugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 4 einstaklingar. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár |- | colspan="2" |Armando Beqirai (1988–2021) var skotinn níu sinnum fyrir utan heimili sitt í Rauðagerði. Angjelin Sterkaj (1986–) játaði að hafa banað Armando. Claudia Sofiu Coelho Carvalho, Murat Selivrada, Shpetim Qerimi voru einnig gert að sök samverknað í morðinu á Armando. Murat er sagður hafa vísað Claudiu á tvær bifreiðar í umsjón Armando sem hún sat fyrir og gerði Angjelin viðvart um ferðir Armandos þetta kvöld. Shpetim Qerimi var sakaður um að hafa ekið Angjelin að heimili Armando. Angjelin var dæmdur í 16 ára fanglesi og voru Claudia, Murat og Shepetim sýknuð í héraðsdómi. Landsréttur þyngdi dóminn töluvert og dæmdi Angjelin í 20 ára fanglesi og samverkamenn hanns í 14 ára fangelsi. Hæstaréttur mildaði dóminn og var Angjelin dæmdur í '''16 ár''', Claudia í '''3 ár''', Murat í '''4 ár''' og Shpetim í '''10 ár'''. Hæstiréttur sagði Landsrétt hafa skortið lagalega heimild í dómsúrskurð sínum. Á tímabili sátu 9 einstaklingar í gæsluvarðhaldi vegna málsins og er þetta ein umfangsmesta rannsókn í sögu lögreglunnar í seinni tíð.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232430562d/domar-i-rauda-gerdis-malinu-mildadir-veru-lega|title=Dómar í Rauða­gerðis­málinu mildaðir veru­lega - Vísir|date=2023-06-21|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} ==2022== === 4. júní 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst látinn fyrir utan heimili sitt í Barðavogi í Reykjavík. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fimmtugsaldri. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á þrítugsaldri. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>[https://www.visir.is/g/20232407443d/magnus-aron-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-i-barda-vogs-malinu/ Magnús Aron dæmdur í sextán ára fangelsi í Barða­vogs­málinu] Vísir, sótt 27/4 2023</ref> |- | colspan="2" |Gylfi Bergmann Heimisson (1975–2022) fannst látinn fyrir utan heimili sitt í Barðavogi. Nágranni Gylfa, Magnús Aron Magnússon (2001–) játaði á sig verknaðinn. Gylfi er sagður hafa bankað uppi hjá Magnúsi í risíbúð þar sem Magnús bjó með móður sinni sem lá þá inni á sjúkrahúsi. Ætlaði Gylfi þá að ræða við Magnús eftir að hann sló til annars nágranna kvöldið áður. Magnús er þá sagður hafa hrint Gylfa og átök brotist út í stiganum frá risinu. Átökin bárust út á malarplan fyrir framan húsið þar sem Magnús ítrekað sparkaði og kýldi Gylfa með þeim afleiðingum að hann lést. Magnús var dæmdur í '''16 ára''' fangelsi í Héraðsdómi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232407443d/magnus-aron-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-i-barda-vogs-malinu|title=Magnús Aron dæmdur í sextán ára fangelsi í Barða­vogs­málinu - Vísir|date=2023-04-27|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |} ===21. ágúst 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Tveir látast eftir skotárás, árásarmaður og fórnarlamb. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Blönduós |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður í kringum þrítugt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Sonur hjónanna var ekki ákærður og málið fellt niður á grundvelli neyðarvarnar. |- | colspan="2" |Eva Hrund Pét­urs­dótt­ir (1969–2022) var skotin til bana á heimili sínu á Blönduósi og Kári Kárason, eiginmaður Evu, særðist einnig alvarlega<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/08/23/nofn_hjonanna_sem_urdu_fyrir_arasinni/|title=Nöfn hjónanna sem urðu fyrir árásinni|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref>. Árásarmaðurinn Brynjar Þór Scheel Guðmundsson (1986–2022)<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20222306334d/efna-til-sofnunar-fyrir-fjolskyldu-brynjars-thors-a-blonduosi|title=Efna til söfnunar fyrir fjölskyldu Brynjars Þórs á Blönduósi - Vísir|date=2022-03-09|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> fannst einnig látinn á vettvangi. Brynjar fór inn um ólæstar dyr á heimili hjónana vopnaður afsagaðri haglabyssu og veiðihníf, Þegar Brynjar varð var við að gestir væru í húsinu sneri hann aftur út og Kári á eftir honum. Orðaskipti urðu á milli Kára og Brynjars sem enduðu með því að Brynjar skaut Kára í kviðinn. Því næst sneri Brynjar aftur inn í húsið og skaut Evu í höfuðið þar sem hún stóð inni í stofu. Þegar Brynjar var að endurhlaða byssuna náði sonur hjónana sem var gestkomandi í húsinu að afvopna Brynjar og yfirbuga hann með þeim afleiðingum að hann lést út frá súrefnisskorti. Lögregla hafði áður haft afskipti af Brynjari vegna hótana í garð hjónanna. Sonur hjónanna var ekki ákærður og málið fellt niður á grundvelli neyðarvarnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232376454d/rann-sokn-log-reglu-a-blondu-osi-lokid-tok-log-regluna-26-minutur-ad-maeta-a-stadinn|title=Rann­sókn lög­reglu á Blöndu­ósi lokið: Tók lög­regluna 26 mínútur að mæta á staðinn - Vísir|date=2023-10-02|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-26}}</ref> |} === 3. október 2022=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður var stunginn til bana í heimahúsi á Ólafsfirði.<ref>[https://www.visir.is/g/20232465744d/steinthor-hafi-stungid-tomas-tvisvar Steinþór hafi stungið Tómas tvisvar] Vísir, sótt 22. september 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Ólafsfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Tómas Waagfjörð, 47 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Steinþór Einarsson, 37 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-01-09-atta-ara-fangelsi-fyrir-manndrap-a-olafsfirdi-401500 8 ára fangelsi fyrir manndráp á Ólafsfirði] 9. janúar 2024, Rúv.is</ref> |- | colspan="2" |Tómas Waagfjörð (1976-2022) var stunginn til bana í heimahúsi á Ólafsfirði þar sem hann hugðist sækja eiginkonu sína eftir að hún leitaði til vinar eftir rifrildi þeirra hjóna. Steinþór Einarsson (1986-) vinur konunar reyndi um hríð að koma Tómasi út úr húsinu en án árangurs. Endaði það með því að Steinþór kastaði sólgleraugum sem hann bar á höfði sér í Tómas, við þar reiddist Tómas mikið og dróg upp hníf sem hann stakk Steinþór með bæði í kinn og læri. Í átökunum hlaut Tómas tvö stungusár á mjöðm sem leiddu til þess að hann lést. Steinþór bar fyrir dómi að um neyðarvörn væri að ræða en var þó á endanum dæmdur til '''8 ára''' fangelsisvistar.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252670725d/olafsfjardarmalid-fer-fyrir-haestarett|title=Ólafsfjarðarmálið fer fyrir Hæsta­rétt - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2025-03-01|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} == 2023 == === 20. apríl 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Pólskur maður var stunginn til bana á bílaplani í Hafnarfirði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Bartolomiej Kamil Bielenda, 27 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 19 ára karlmaður <ref>[https://www.visir.is/g/20232406158d/stulkunni-sleppt-ur-haldi-og-einn-buinn-ad-jata Stúlkunni sleppt úr haldi og einn búinn að játa] Vísir, sótt 24/4 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár |- | colspan="2" |Bartlomiej Kamil Bielenda (1996-2023) lést af sárum sínum eftir að hafa orðið fyrir stunguárás á bílastæði við Fjarðarkaup í Hafnafirði. Sæmundur Tryggvi Norðquist Sæmundsson (2004-)<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232484272d/tiu-ara-fangelsi-fyrir-manndrapid-vid-fjardarkaup|title=Tíu ára fangelsi fyrir mann­drápið við Fjarðar­kaup - Vísir|last=Stefánsson|first=Kolbeinn Tumi Daðason,Jón Þór|date=2023-03-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> gekkst við því að hafa umrætt kvöld hafa hitt á Bartlomiej á Íslenska Rokkbarnum þar sem Sæmundur var ásamt öðrum, til orðaskipta hafi komið á milli mannana vegna fíkniefnaskuldar sem hafi svo brotist út í átök hinum megin við götuna á bílastæðinu við Fjarðarkaup. Sæmundur ásamt tveimur mönnum eru sagðir hafa ráðist að Bartlomiej. Sæmundur á þá að hafa stungið Bartlomiej sex sinnum sem leiddi til dauða hans. Fjórir voru ákærðir í málinu, þrír drengir ásamt einnar stúlku sem tók atlöguna upp á myndband. Sæmundur hlaut '''12 ára''' dóm og samverkamenn hans '''4 ár''' hver, stúlkan hlaut '''6''' mánuði skilorðsbundna. Við dóm var tekið tillit til geranda sökum ungs aldurs þeirra. <ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242582194d/domar-vegna-manndrapsins-i-hafnarfirdi-thyngdir|title=Dómar vegna mann­drápsins í Hafnar­firði þyngdir - Vísir|last=Kjartansson|first=Kjartan|date=2024-07-06|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} ===27. apríl 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Konu ráðinn bani í heimahúsi |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Selfoss]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi |Sofia Sarmite Kolesnikova, 28 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Daníel Andri Einarsson <ref>[https://www.visir.is/t/3530] Vísir sótt 18/6 2023</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Gerandi lést erlendis áður en hann hlaut dóm. <ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-09-10-madur-sem-er-grunadur-um-ad-hafa-banad-konu-a-selfossi-er-latinn-421555|title=Maður sem er grunaður um að hafa banað konu á Selfossi er látinn - RÚV.is|last=Guðmundsdóttir|first=Ingibjörg Sara|date=2024-09-10|website=RÚV|access-date=2024-09-16}}</ref> |} ===17. júní 2023=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður var stunginn til bana í Hafnarfirði. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Hafnarfjörður]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Pólskur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Meðleigjandi, Pólskur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2023-12-06-daemdur-i-sextan-ara-fangelsi-fyrir-ad-stinga-medleigjanda-sinn-til-bana-399070/|title=Dæmdur í sextán ára fangelsi fyrir að stinga meðleigjanda sinn til bana - RÚV.is|last=Örlygsdóttir|first=Urður|last2=Gunnarsson|first2=Freyr Gígja|date=2023-12-06|website=RÚV|access-date=2024-03-26}}</ref> |- | colspan="2" |Jaroslaw Stanislaw Kaminski (1977-2023) lést eftir að meðleigjandi hans Maciej Jakub Talik (1984-) stakk hann fimm sinnum í íbúð þeirra í Hafnarfirði. Mennirnir höfðu sama kvöld farið út á lífið en þegar aftur var komið í heimahúsið hafi Maciej krafið Jaroslaw um ógreidda fjármuni sem hann hafi átt að skulda Maciej fyrir leigu. Til átaka hafi komið milli mannana sem endaði með því að Jaroslaw lést af sárum sínum. Maciej bar fyrir sig neyðarvörn en var dæmdur til '''16 ára''' fangelsis vistar í Landsrétti.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242626585d/sextan-ara-domur-fyrir-manndrap-i-drangahrauni-stendur|title=Sex­tán ára dómur fyrir mann­dráp í Drangahrauni stendur - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2024-09-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} === 24. júní 2023 === {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður lést eftir líkamsárás á skemmtistað í miðbæ Reykjavíkur.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20232431974d/latinn-eftir-likamsaras-i-midborginni|title=Látinn eftir líkamsárás í miðborginni - Vísir|date=2023-06-24|website=visir.is|language=is|access-date=2023-06-25}}</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Litáískur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Maður á þrítugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur |2 ár |- | colspan="2" |Karolis Zelenkauskas (1998-2023) lést eftir að hafa verið sleginn með einu lófahöggi í andlitið á skemmtistaðnum LÚX með þeim afleiðingum að hann lést. Ákærði var ekki talinn hafa ætlað að myrða Karolis og var dæmdur í '''2 ára''' fangelsi.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242646104d/akaerdur-fyrir-hnefahogg-a-lux-sem-leiddi-til-dauda|title=Á­kærður fyrir hnefa­högg á Lúx sem leiddi til dauða - Vísir|last=Daðason|first=Kolbeinn Tumi|date=2024-06-11|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref> |} === 21. september 2023 === {| class="wikitable" ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst látinn á heimili sínu með fjölda áverka. Sambýliskona hans var handtekin, grunuð um verknaðinn. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður | Bátavogur, [[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á sextugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Dagbjört Rúnarsdóttir |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár <ref>https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/07/25/dagbjort_daemd_i_10_ara_fangelsi_fyrir_likamsaras/</ref> |- | colspan="2" |Karlmaður á sextugsaldri lést eftir að sambýliskona hans Dagbjört Rúnarsdóttir (1981-) veitti honum áverka í íbúð hennar í Bátavogi. Dagbjört er sögð hafa dagana 22.-23. september beitt sambýlismann sinn ítrekuðu grófu líkamlegu ofbeldi yfir tveggja daga skeið með þeim afleiðingum að hann lést. Dagbjört tók atlöguna upp á símann sinn. Dagbjört kenndi manninum um að hafa valdið dauða hunds hennar sem fannst í frysti á vettvangi. Dagbjört var dæmd í '''16 ára''' fangelsi árið 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.dv.is/frettir/2024/01/15/mordid-batavogi-heradssaksoknari-lysir-misthyrmingum-dagbjartar/|title=Morðið í Bátavogi: Héraðssaksóknari lýsir misþyrmingum Dagbjartar|date=2024-01-15|website=DV|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242589708d/-eg-myndi-aldrei-gera-honum-eitt-eda-neitt-|title=„Ég myndi aldrei gera honum eitt eða neitt“ - Vísir|last=Stefánsson|first=Jón Þór|date=2024-06-26|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252691191d/refsing-dag-bjartar-thyngd-veru-lega|title=Refsing Dag­bjartar þyngd veru­lega - Vísir|last=Sæberg|first=Jón Þór Stefánsson,Árni|date=2025-02-20|website=visir.is|language=is|access-date=2025-02-20}}</ref> |} ==2024== === 31. janúar=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Móðir banar barni í Kópavogi. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Kópavogur]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 6 ára drengur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Móðir drengsins |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 18 ár |- | colspan="2" |6 ára drengur lést eftir að móðir hans bar kodda fyrir vit hans með þeim afleiðingum að drengurinn lést, því næst fór konan inn til eldri sonar síns þar sem hann svaf og þrýsti andliti hans í rúmið þannig hann gat ekki andað. Drengurinn náði þó að komast undan taki móður sinnar og flúði heimilið. Konan, sem er frá Írak, hafði verið búsett á Íslandi í um 4 ár þegar verknaðurinn var framinn. Konan var dæmd í '''18 ára''' fangelsi í Héraðsdómi.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-11-08-thyngsti-domur-yfir-konu-her-a-landi-i-meira-en-heila-old-426977|title=Þyngsti dómur yfir konu hér á landi í meira en heila öld - RÚV.is|last=Gunnarsson|first=Freyr Gígja|date=2024-11-08|website=RÚV|access-date=2025-02-18}}</ref> |} ===20. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Manni banað í sumarhúsi. Tveir litáskir karlmenn í gæsluvarðhaldi vegna gruns um morðið. <ref>[https://www.visir.is/g/20242559820d/madur-a-fertugsaldri-talinn-hafa-verid-myrtur-i-sumarhusi] Vísir, 2/4 2024</ref> |- |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Kiðjaberg |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á fertugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Litáískur karlmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 10 ár <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-02-19-tiu-ara-fangelsisdomur-i-kidjabergsmalinu-467411 Tíu ára fangelsisdómur í Kiðjabergsmálinu] Rúv, sótt 19. febrúar 2026</ref> |} ===22. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Kona fannst látin í heimahúsi. Grunur um saknæmt athæfi. <ref>[https://www.visir.is/g/20242560861d/grunadur-um-ad-hafa-radid-konu-sinni-bana Grunaður að hafa ráðið konu sinni bana] Vísir, 23/4 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Akureyri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona um fimmtugt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Karlmaður á sjötugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 12 ár [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2024/12/09/12_ara_fangelsi_fyrir_ad_bana_barnsmodur_sinni/ <nowiki>[86]</nowiki>] |} ===22. ágúst=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Hjón fundust látin í heimahúsi í Neskaupstað. Myrt með hamri. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-08-23-andlat-i-neskaupstad-komin-er-allgod-mynd-af-thvi-sem-gerdist-420291 Andlát í Neskaupstað, komin er allgóð mynd af því sem gerðist] Rúv, 23/8 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Neskaupstaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolendur | Hjón á áttræðisaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Karlmaður á fimmtugsaldri, Alfreð Þórðarson<ref>[https://www.dv.is/frettir/2025/1/2/mordin-i-neskaupstad-alfred-erling-murkadi-lifid-ur-hjonunum-med-hamri/ Alfreð Erling murkaði lífið úr hjónunum með hamri] Dv</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | Ósakhæfur |- | colspan="2" style="text-align: left;" |Hjón á áttræðisaldri fundust látin á heimili sínu á Neskaupstað eftir endurtekin hamarshögg í höfuðið af hálfu Alfreðs Þórðarsonar. Eftir árásina stal Alfreð bíl hjónanna og veitti lögreglan honum eftirför þegar bíllinn sást síðar í Reykjavík.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252686794d/sagdist-a-leid-i-hall-grims-kirkju-fyrir-gud-eda-djofulinn|title=Sagðist á leið í Hall­gríms­kirkju fyrir guð eða djöfulinn|last=|first=|date=2025-10-02|website=Vísir|language=is|access-date=2026-01-21}}</ref> Að eigin sögn var hann á leið til Hallgrímskirkju og ætlaði sér þar að kveikja í krossi. Sökum ranghugmynda Alfreðs og mikilla hugsanatruflana var hann metinn ósakhæfur.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252700591d/syknadur-af-a-kaeru-um-ad-verda-hjonum-ad-bana|title=Sýknaður af á­kæru um að verða hjónum að bana|last=|first=|date=2025-03-13|website=Vísir|language=is|access-date=2026-01-21}}</ref> |} ===24. ágúst=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Stúlka lést af sárum sínum eftir stunguárás.<ref>[https://www.visir.is/g/20242614756d/stulkan-er-latin Stúlkan lést af sárum sínum] Vísir 31/8 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |Miðbær Reykjavíkur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Bryndís Klara Birgisdóttir, 17 ára |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 16 ára strákur |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 8 ár [https://www.visir.is/g/20252720514d/atta-ar-fyrir-ad-bana-bryndisi-kloru] |} ===15. september=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Faðir myrti 10 ára dóttur sína. <ref>[https://www.visir.is/g/20242621847d/is-lenskur-fadir-grunadur-um-ad-hafa-banad-dottur-sinni] Vísir 16/9 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Krýsuvík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | 10 ára stúlka |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Faðir stúlkunnar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár<ref>{{Cite web|url=https://www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=0f1151a9-8556-4b7b-a482-69ad4073ec9f|title=Dómur|website=www.heradsdomstolar.is|access-date=2025-06-25}}</ref> |} ===24. október=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing |Fertugur maður grunaður um morð á móður sinni. <ref>[https://www.ruv.is/frettir/innlent/2024-10-24-karlmadur-i-gaesluvardhald-grunadur-um-ad-myrda-modur-sina-425593] Rúv 24/10 2024</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Kona |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Sonur hennar |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |} ==2025== === 11. mars=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Maður fannst þungt haldinn í Gufunesi í Grafarvogi. Hann lést skömmu síðar eftir komu á slysadeild. Þrír hafa verið ákærðir fyrir manndráp. <ref>[https://www.visir.is/g/20252735272d/hrotta-legu-of-beldi-lyst-i-a-kaeru-a-hendur-stefani-lukasi-og-matthiasi/ Hrotta­legu of­beldi lýst í á­kæru á hendur Stefáni, Lúkasi og Matthíasi Visir.is, sótt 4. Júní, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður á sjötugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | 3 karlmenn. 33 ára, 21 árs og 18 ára. |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 17 ár, 17 ár & 14 ár <ref>{{Vefheimild|url=https://www.visir.is/g/20252780688d/thungir-domar-i-gufunesmalinu-thad-eru-ekki-alltaf-jolin-|titill=Þungir dómar í Gufunesmálinu: „Það eru ekki alltaf jólin“|útgefandi=Vísir|mánuður=26. september|ár=2025}}</ref> |- |} === 11. apríl=== {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Kona banaði föður sínum á heimili þeirra. <ref>[https://www.visir.is/g/20252714323d/hand-tekin-vegna-and-lats-fodur-hennar Hand­tekin vegna and­láts föður síns] Visir.is, sótt 13. Apríl, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Garðabær]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolandi | Maður um áttrætt |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Dóttir hans á þrítugsaldri |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | 16 ár <ref>[https://www.visir.is/g/20252818255d/margret-lof-daemd-i-16-ara-fangelsi Margrét Löf dæmd í 16 ára fangelsi] Vísir, sótt 16. desember 2025</ref> |- |} === 14. júní === {| class="wikitable" |+ ! style="text-align:left;width:100px" |Stutt lýsing | Frönsk kona grunuð um að bana dóttur sinni og eiginmanni. <ref>[https://www.visir.is/g/20252739329d/fronsk-kona-grunud-um-ad-bana-dottur-sinni-og-eigin-manni] Visir.is, sótt 14. Júní, 2025</ref> |- ! style="text-align:left;width:100px" | Staður |[[Reykjavík]] |- ! style="text-align:left;width:100px" | Þolendur | Dóttir hennar og eiginmaður |- ! style="text-align:left;width:100px" | Gerandi | Móðir hennar og eiginkona hans |- ! style="text-align:left;width:100px" | Dómur | |- |} <div class="mw-collapsible"> <div style="text-align: center; ">Listar yfir [[morð á Íslandi]]</div> <div class="mw-collapsible-content"> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1874–1969]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 1970–1999]]<br/> [[Listi yfir morð á Íslandi frá 2000]] </div> </div> == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Morð á Íslandi]] diioc24unx5bdazjg9qrlq0al4oojvi 0 150619 1959386 1872094 2026-04-09T21:36:40Z Akigka 183 1959386 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|mannsnafnið|Fáfnir (mannsnafn)}} [[Mynd:Siegfried_and_the_Twilight_of_the_Gods_p_022.jpg|thumb|Fáfnir gætir gulls síns.]] '''Fáfnir''' er [[Dvergar (norræn goðafræði)|dvergur]] í [[Norræn goðafræði|norrænni goðafræði]] sem breytist í [[Dreki|dreka]] eftir hafa orðið fyrir bölvun sem lá á gulli og hring dvergsins [[Andvari|Andvara]]. Hann er síðar drepinn af [[Sigurður Fáfnisbani|Sigurði Fáfnisbana]]. Fáfnir er sonur dvergkonungsins Hreiðmars. bræður hans eru Reginn, Otur, Lyngheiður og Lofnheiður.<ref>{{cite web|url=http://www.heimskringla.no/wiki/V%C3%B6lsunga_saga|title=Völsunga saga|website=Heimskringla.no}}</ref> Sagan segir að [[Óðinn]], [[Loki]] og [[Hænir]] hafi á leið sinni mætt Otri, sem hafði brugðið sér í líki [[otur]]s yfir daginn. Loki drepur Otur og flær hann. Æsirnir koma að heimkynnum Hreiðmars og um kvöldið sýna þeir skinnið af otrinum sem þeir drápu. Hrieiðmar og hinir synir hans, Fáfnir og Reginn, taka æsina til fanga og halda þeim þar til Loki hefur safnað lausnargjaldi. Loki verður sér úti um gullið ásamt hringnum Andvaranaut með því að fanga dverginn Andvara og neyða hann til að láta gullið og hringinn af hendi. Andvari leggur álög á gullið og hringinn sem gera að verkum að hver sá sem hringinn og gullið eigi muni deyja. Fáfnir drepur föður sinn til að eignast gullið sjálfur og verður mjög illskeyttur og gráðugur. Fáfnir heldur því næst til óbyggða með fjársjóðinn og verður að endanum að dreka (holdgervingur [[græðgi]]). Reginn, sem girnist gullið, fær Sigurð Fáfnisbana til að drepa Fáfnir. Hann hyggst svo drepa Sigurð, en fuglar vara Sigurð við sem drepur Regin. == Tilvísanir == {{reflist}} {{norræn goðafræði}} {{stubbur|Trúarbrögð}} [[Flokkur:Drekar]] [[Flokkur:Dvergar í norrænni goðafræði]] [[Flokkur:Skepnur í norrænni goðafræði]] axdwlp5e5s84cffyxbge92ihqllinqq 4 154362 1959330 1959239 2026-04-09T14:55:46Z Berserkur 10188 1959330 wikitext text/x-wiki [[Mynd: Artemis II Launch (KSC-04012026-Artemis II Launch-5).jpg |200px|right|alt=Artemis II|link=Artemis II]] * [[8. apríl]]: Samið er um tveggja vikna vopnahlé í '''[[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]]'''. * [[1. apríl]]: Geimflugið '''[[Artemis II]]''' (''sjá mynd'') leggur af stað frá jörðu í ferð í kringum [[tunglið]]. * [[24. mars]]: Þingkosningar fara fram í [[Danmörk]]u. [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkur]] '''[[Mette Frederiksen]]''' forsætisráðherra tapar miklu fylgi en vinnur þó flest þingsæti. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Björgvin Halldórsson]] (9. apríl) &nbsp;•[[Lionel Jospin]] (22. mars) &nbsp;• [[Nicholas Brendon]] (20. mars) &nbsp;• [[Robert Mueller]] (20. mars) &nbsp;• [[Chuck Norris]] (19. mars) g1e2dmdp472kldi7svcj5odxaednppy 1959441 1959330 2026-04-10T09:25:29Z TKSnaevarr 53243 1959441 wikitext text/x-wiki [[Mynd: Artemis II Launch (KSC-04012026-Artemis II Launch-5).jpg |200px|right|alt=Artemis II|link=Artemis II]] * [[8. apríl]]: Samið er um tveggja vikna vopnahlé í '''[[Íransstríðið 2026|Íransstríðinu]]'''. * [[1. apríl]]: Geimflugið '''[[Artemis II]]''' (''sjá mynd'') leggur af stað frá jörðu í ferð í kringum [[tunglið]]. * [[24. mars]]: Þingkosningar fara fram í [[Danmörk]]u. [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Danmörk)|Jafnaðarmannaflokkur]] '''[[Mette Frederiksen]]''' forsætisráðherra tapar miklu fylgi en vinnur þó flest þingsæti. '''Yfirstandandi:''' [[Borgarastyrjöldin í Jemen (2014–)|Borgarastyrjöldin í Jemen]] &nbsp;• [[Borgarastyrjöldin í Súdan (2023–)|Borgarastyrjöldin í Súdan]] &nbsp;• [[Innrás Rússa í Úkraínu]] / [[Stríð Rússlands og Úkraínu]] &nbsp;• [[Íransstríðið 2026|Íransstríðið]] &nbsp;• [[Stríð Ísraels og Hamas 2023–|Stríð Ísraels og Hamas]] <br> '''Nýleg andlát''': [[Björgvin Halldórsson]] (9. apríl) &nbsp;• [[Lionel Jospin]] (22. mars) &nbsp;• [[Nicholas Brendon]] (20. mars) &nbsp;• [[Robert Mueller]] (20. mars) &nbsp;• [[Chuck Norris]] (19. mars) 1bjejyn5xg3qx8lg4ij7cgq217cx22j 0 155614 1959411 1825593 2026-04-09T23:03:19Z Akigka 183 1959411 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Uusimaa sijainti Suomi.svg|thumb|Uusimaa.]] [[Mynd:Uusimaa kunnat.svg|thumb|Sveitarfélög innan héraðsins.]] [[Mynd:Hanko Church from water tower.jpg|thumb|Bærinn Hanko.]] '''Uusimaa''' (sænska: ''Nyland'') er hérað í Suður-[[Finnland]]i. [[Helsinki]] og stórhöfuðborgarsvæðið er þar og eru íbúar héraðsins um 1,7 milljónir (2019) sem gerir það fjölmennasta hérað landsins. Uusimaa samanstendur af 26 sveitarfélögum, þar af eru 13 bæir eða borgir. [[Flokkur:Héruð Finnlands]] 896ptsosi50dbxwaki11ctvu5znmwe5 0 158509 1959399 1943066 2026-04-09T22:32:35Z ~2026-21914-36 115363 /* Forsetar frá upphafi[2] */ 1959399 wikitext text/x-wiki {{Félagasamtök | nafn = Nemendafélag Menntaskólans við Hamrahlíð | bakgrunnslitur = | mynd = NFMH.png | myndaheiti = | skammstöfun = NFMH | einkennisorð = | stofnun = 1966 | titill_leiðtoga = Forseti | nafn_leiðtoga = Daníel Þröstur Pálson | gerð = | staðsetning = Norðurkjallari MH | fjöldi sjálfboðaliða = | vefsíða = nfmh.is }} {{Hreingera}} '''Nemendafélag [[Menntaskólinn við Hamrahlíð|Menntaskólans við Hamrahlíð]]''' ('''NFMH''') hefur verið starfrækt frá stofnun skólans árið 1966. Það hefur aðsetur í Norðurkjallara skólans sem stendur við Hamrahlíð 10, 105 [[Reykjavík]]. Stjórn félagsins skipa 11 nemendur við skólann, kosnir til eins árs í senn. Það eru forseti, varaforseti, gjaldkeri, markaðsstjóri, skólastjórnarfulltrúi og oddvitar Beneventum, Leikfélags, Listafélags, Málfundafélags, Myndbandabúa og Skemmtiráðs. == Nefndir == === Beneventum === Beneventum er skólablað skólans. Síðustu ár hefur Benevetnum gefið reglulega út eitt stórt Beneventum í lok hvers árs ásamt því að gefa einnig út Busabene, málgagn ætlað busum í þeim tilgangi að skemmta og fræða þá um MH. Þau sjá einnig um útgáfu á Hamraskáldum, ljóðabók MH-inga sem kemur út í ár í fjórða sinn. Beneventum er latína og þýðir „góður vindur“. Þetta er latneskt nafn á borginni [[:en:Benevento|Benevento]], sem er 60 km norður-austur af Napolí. Hér á Íslandi eru það klettarnir vestan í Öskjuhlíðinni, sem prýddir hafa verið þessu nafni. En í þessum klettum munu nemendur Latínuskólans gamla hafa komið saman þegar þeir þurftu að ræða stórmál sín á milli, sem kennarar máttu ekki heyra.<ref>Beneventum 1. tbl. 2. árg. 1967</ref> Þess má geta að orðið Beneventum er í tvítölu, í eintölu er það Beneventi Ýmsir þjóðþekktir einstaklingar hafa setið í ritnefnd Beneventum á borð við Unnstein Manúel tónlistarmanns og Ragnar Frey sem einnig þekktur sem læknirinn í eldhúsinu. Oddiviti Beneventi situr í stjórn NFMH. === '''Listafélag''' === Listó, eins og ráðið er oft kallað. Þau stjórna busavikunni og gera alls skonar skemmtilega og mismunandi viðburði yfir árið. Nefna má leyni - rósa og jólastafasala, gifting, ferming og skírn. Listó hefur frelsi til að búa til nýja skemmtilega viðburði. Oddviti Listó situr í stjórn NFMH === Búðarráð === Búðarráð sér um að halda tískuviku í byrjun október ár hvert ásamt því að halda utan um skiptibókamarkað félagsmanna. Einnig sér ráðið um að setja upp basar nokkrum sinnum á ári þar sem nemendum gefst kostur á að selja og kaupa ýmissan varning. Það er búðarráð sem annast hönnun og sölu skólapeysa og hefur hönnunin yfirleitt verið eftir MH-ing. === Femínistafélagið Embla === Embla eða Fembla eins og hún er stundum kölluð sér um að stuðla að jafnrétti milli nemenda skólans. Félagið fræðir fólk um mikilvægi femínismans og leggur sig fram í að búa til umhverfi þar sem öllum líður vel. Embla heldur uppi jafnréttisviku einu sinni á ári og fer yfir allt efni sem nefndir NFMH hyggjast gefa út. Félagið sér einnig um að ritskoða allt útgefið efni á vegum nemendafélagsins. === Fréttapési === ''Fréttapési'', stundum kallað ''Pési'', var [[slúður]]blað NFMH. Það var gefið út óreglulega og samanstóð af ljósritum í A4 stærð sem hengu saman á heftum. Texti blaðsins var ekki sýnilegur nema að hálfu vegna ritskoðunar nemendafélagsins og skólans. Umræður um efni blaðsins mynduðust þónokkrum sinnum í þjóðfélaginu, og í kjölfarið var ''Fréttapési'' lagður niður árið 2025.{{Heimild vantar|date=November 2025}} Blaðið var þekkt fyrir mjög „grófan” húmor sem einkenndist af niðrandi orðum um bæði samnemendur og starfsfólk skólans, og almennum leiðindum. Pési hafði í raun ekki notið neinnar virðingar í þó nokkurn tíma, en stjórnendur skólans tóku sinn tíma að leggja blaðið niður. === Föruneytið === Föruneytið er nördanefnd MH og eru það allir nemendur NFMH sem teljast meðlimir Föruneytisins. Í Föruneytinu eru fjórir nemendur sem sjá um að skipuleggja vikulega fundi út önnina og fleira skemmtilegt sem hægt væri að kalla nördalegt. Föruneytið er með virkari ráðum NFMH þar sem alltaf er eitthvað í gangi hjá þeim. === Góðgerðafélagið === Góðgerðarráð heldur góðgerðarviku þar sem safnað er fyrir ákveðnum góðgerðarsamtökum. Þau eru ólík hverju sinni en hefð hefur verið fyrir því að styrkja erlent málefni fyrir áramót en íslenskt málefni eftir áramót. Í góðgerðarvikum er ávalt líf og fjör en þá gefst nemendum tækifæri til þess að heita á vini sína, snúa lukkuhjóli, fara á góðgerðarkvöld ásamt mörgu öðru. Þau gleyma ekki sínum minnsta bróður þótt höf og álfur skilji að. === IB-ráð === Meðlimir IB-ráðs eru fulltrúar IB brautar í NFMH. Oddivit ráðsins situr í stjórn NFMH. === Lagningardagaráð === Lagnó, eins og flestir kalla það sér um og skipuleggur lagningardaga. Lagningardagar eru vinnudagar nemenda og kennara þar sem hefðbundið skólastarf er brotið upp. Þar gefst nemendum kostur að sækja fyrirlestra, námskeið, tónleika og allt þar á milli frá öðrum nemendum MH sem og utanaðkomandi aðilum. == Forsetar frá upphafi<ref>{{cite web|url=http://www.nfmh.is/nfmh.html|title=NFMH - Nemendafélag MH|last=|first=|date=|website=www.nfmh.is|language=is|archive-url=http://wayback.vefsafn.is/wayback/20190118151732/http://www.nfmh.is/nfmh.html|archive-date=2019-01-18|url-status=unfit|access-date=2020-09-23}}</ref> == * 1966-67 Sveinn Rafnsson - listamaður * 1967-68 Stefán Unnsteinsson - Rithöfundur og athafnamaður * 1968-69 Ari Ólafsson - dósent í eðlisfræði H.Í. * 1969-70 Eiríkur Tómasson - Prófessor við H.Í. * 1970-71 Sigurður Ragnarsson - fræðimaður * 1971-72 Þorsteinn Magnússon - Stjórnmálafræðingur * 1972-73 Bergþóra Karen Ketilsdóttir - Forstöðumaður (Fyrsti kvenforsetinn) * 1973-74 Bolli Héðinsson - Hagfræðingur hjá B.Í. * 1974-75 Kristinn Friðfinnsson - sóknarprestur * 1975-76 Sigurður B. Jóhannsson - forstöðumaður * 1976-77 Hans Jakob S. Jónsson - Rithöfundur og leikhússfræðingur * 1977-78 Ólafur Ólafsson from. yfirskattnefndar * 1978-79 Gunnlaugur Snædal - Tæknistjóri Stöð 3 * 1979-80 Helga Edwald - Læknir * 1980-81 Karl Axelsson - Héraðsdómalögmaður * 1981-82 Jóhann Þ. Jónssin - flugstjóri * 1982-83 Hrund Hafsteinsdóttir - Héraðsdómalögmaður * 1983-84 Benedikt Stefánsson - hagfræðingur * 1984-85 Svanbjörn Thoroddsen - hagfræðingur * 1985-86 Þórunn Þórsdóttir - blaðamaður * 1986-87 Hrannar B. Arnarsson - framkvæmdarsjóri * 1987-88 Víðir Pétursson - framleiðslustjóri * 1988-89 Pétur Henry Petersen - náttúrufræðingur * 1989-90 Halldóra Jónsdóttir - læknir * 1990-91 Tryggvi Helgasson - læknir * 1991-92 Benedikt Hjartarson - bókmenntafræðingur * 1992-93 Halldór Eiríksson - arkitekt * 1993-94 Haraldur Hallgrímsson - hagfræðinemi * 1994-95 Tjörvi Bjarnarson - búfræðinemi * 1995-96 Hulda Björg Herjólfsdóttir – stjórnmálafræðinemi * 1996-97 Orri Páll Jóhannsson - þingmaður * 1997-98 Hjálmar Blöndal * 1998-99 Ketill Gunnarsson * 1999-00 [[Bergur Ebbi Benediktsson]] - Rithöfundur * 2000-01 Birgir Ísleifur Gunnarsson * 2001-02 Grétar Gunnarson * 2002-03 Kári Hólmar Ragnarsson * 2003-04 Alma Joensen * 2004-05 Jakob Bullerjan * 2005-06 Fanney Sigrid Ingólfsdóttir * 2006-07 Jónas Margeir Ingólfsson * 2007-08 Berglind Sunna Stefánsdóttir * 2008-09 Kristinn Árni Lár Hróbjartsson * 2009-10 Lárus Jón Björnsson * 2010-11 Halla Sif Svansdóttir * 2011-12 Karen María Magnúsdóttir * 2012-13 Hjalti Vigfússon * 2013-14 Karen Björk Eyþórsdóttir * 2014-15 Vigdís Hafliðadóttir * 2015-16 Tumi (Gonzo) Björnsson * 2016-17 Lárus Jakobsson * 2017-18 Enar Kornelius Leferink * 2018-19 Hrafnhildur Anna Hannesdóttir * 2019-20 Sunna Tryggvadóttir * 2020-21 Ari Hallgrímsson *2021-22 Elva María Birgisdóttir *2022-23 Hrefna Tryggvadóttir *2023-24 Jórunn Elenóra Haraldsdóttir *2024-25 Arnaldur Halldórsson *2025-26 Daníel Þröstur Pálsson == Tilvísanir == <references /> [[Flokkur:Íslensk nemendafélög]] [[Flokkur:Menntaskólinn við Hamrahlíð]] qol27cm1zs5r2mgh46cu5n0cixjj03a 0 161343 1959404 1704045 2026-04-09T22:51:26Z Akigka 183 1959404 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Kalksvampar | image = Haeckel Calcispongiae.jpg | image_caption = Ýmsar líkamsgerðir kalksvampa. | regnum = [[Dýraríki]] (''Animalia'') | domain = [[Heilkjörnungar]] (''Eukaryota'') | phylum = [[Svampdýr]] (''Porifera'') | phylum_authority = [[Robert Edmund Grant|Grant]] in [[Robert Bentley Todd|Todd]], 1836 | classis = '''Kalksvampar''' (''Calcarea'') | subdivision_ranks = [[Ættbálkur (flokkunarfræði)|Ættbálkar]] | subdivision = * Undirflokkur ''[[Calcinea]]'' ** ''[[Clathrinida]]'' ** ''[[Murrayonida]]'' * Undirflokkur ''[[Calcaronea]]'' ** ''[[Baerida]]'' ** ''[[Leucosolenida]]'' ** ''[[Lithonida]]'' ** ''[[Pharetronida]]''† }} '''Kalksvampar''' ([[fræðiheiti]]: ''Calcarea'') er [[Flokkur (flokkunarfræði)|flokkur]] [[svampdýr]]a sem inniheldur um 500 tegundir<ref Name="RFB2004">Ruppert, E. E., Fox, R. S., & Barnes, R. D. (2004). Invertebrate Zoology: A Functional Evolutionary Approach (7 útgáfa). Brooks. Cole Thompson, Belmont.</ref> í sex [[Ættbálkur (flokkunarfræði)|ættbálkum]], þar af einum útdauðum. Kalksvampar hafa nálar úr [[kalsíumkarbónat]]i í vefjum sínum, ýmist úr [[kalsít]]i eða [[aragónít]]i. Nálar flestra tegunda kalksvampa eru þrístrendar, en sumar tegundir hafa nálar með tveimur eða fjórum oddum. == Lýsing == Kalksvampar eru yfirleitt smávaxnir, undir 10 [[cm]] að hæð og litdaufir, þó nokkrar litskrúðugar tegundir séu þekktar. Kalksvampar eru breytilegir að líkamsgerð og meðal þeirra er að finna allar þrjár helstu líkamsgerðir svampa: ascon-, sycon- og leucon-svampa. == Útbreiðsla og vistfræði == Allir kalksvampar eru bundnir við sjó sem búsvæði. Tegundir kalksvampa lifa um allan heim, en flestar tegundir er að finna á grunnsævi í [[hitabelti]]nu. Eins og nánast allir svampar, eru kalksvampar botnfastir og lifa sem [[Síari|síarar]]. == Flokkun == Kalksvampar birtust fyrst á [[Kambríumtímabilið|kambríumtímabilinu]] og fjölbreytileiki þeirra var mestur á [[Krítartímabilið|krítartímabilinu]]. Mögulega voru kalksvampar fyrsti dýrahópurinn sem skildi sig frá flokkunartré dýra, og því hafa komið fram tillögur um að aðgreina kalksvampa frá svampdýrum sem nýja [[Fylking (flokkunarfræði)|fylkingu]]. Kalksvampategundir eru um 500<ref Name="RFB2004"/> og skiptast í tvo undirflokka og sex ættbálka. Þar af er einn útdauður (''Pharetronida''): * Undirflokkur ''Calcinea'' ** Ættbálkur ''Clathrinida'' ** Ættbálkur ''Murrayonida'' * Undirflokkur ''Calcaronea'' ** Ættbálkur ''Baerida'' ** Ættbálkur ''Leucosolenida'' ** Ættbálkur ''Lithonida'' ** Ættbálkur ''Pharetronida'' † ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Svampar]] [[Flokkur:Sjávardýr]] rj7pc9fasl5jxzlj2kzwdokfp83xp3a 0 161652 1959469 1932549 2026-04-10T11:51:23Z ~2026-21974-60 115386 1959469 wikitext text/x-wiki '''Hann hefur stórt forehead. Ævar Þór Benediktsson''' (f. 9. des. 1984) er íslenskur leikari og rithöfundur sem einkum hefur skapað efni fyrir börn, meðal annars fræðsluþættina ''Ævar vísindamaður'' sem sýndir voru á RÚV. Ævar hefur ritað barnabækur, meðal annars bókaflokkana ''Bernskubrek Ævars vísindamanns'' og ''Þín eigin''-bækurnar en þær síðarnefndu eru [[leikbók|leikbækur]] þar sem lesendur velja sér leið í gegnum textann. Hann er einnig höfundur leikrita með sama sniði þar sem áhorfendur hafa áhrif á framrás sögunnar. Fyrsta sjónvarpshlutverk Ævars var Óðinn, ástmaður [[Georg Bjarnfreðarson|Georgs Bjarnfreðarsonar]] í [[Dagvaktin]]ni.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Tómas Valgeirsson|url=https://www.dv.is/fokus/2018/08/13/staersta-hlutverkid-blasir-vid-hja-aevari-thor-thegar-mistokin-koma-verdur-madur-bara-ad-laera-af-theim/|titill=Ævar Þór: „Þegar mistökin eiga sér stað verður þú að læra af þeim“|árskoðað=2021|mánuðurskoðað=31. janúar|ár=2018|mánuður=13. ágúst|útgefandi=[[dv.is]]}}</ref> Hann hefur leikið hlutverk í íslenskri talsetningu ýmissa teiknimynda.<ref>{{Vefheimild|höfundur=Oddur Ævar Gunnarsson|url=https://www.frettabladid.is/lifid/aevar-or-gerir-ferum-vivart-um-nja-hvolpasveitaraetti/|titill=Ævar Þór gerir feðrum við­vart um nýja Hvolpa­sveitar­þætti||útgefandi=Fréttablaðið|dags=25. febrúar, 2019}}</ref> Árin 2014–2019 stóð Ævar fyrir lestrarátaki Ævars vísindamanns.<ref>{{vefheimild|höfundur=Ingunn Lára Kristjánsdóttir|dags=20. mars, 2019|titill=Met slegið í hinsta lestrarátaki Ævars vísindamanns|útgefandi=Fréttablaðið|url=https://www.frettabladid.is/frettir/met-slegi-i-hinsta-lestrarataki-aevars-visindamanns/}}</ref> Árið 2020 tók hann við stöðu sendiherra [[Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna|barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna]], UNICEF. Í því starfi vinnur hann að réttindum barna til menntunar.<ref>{{vefheimild|höfundur=Arnhildur Hálfdánardóttir|dags=24. janúar, 2021|útgefandi=RÚV|titill=Ævar Þór fyrsti sendiherra UNICEF á Íslandi|url=https://www.ruv.is/frett/2021/01/24/aevar-thor-fyrsti-sendiherra-unicef-a-islandi}}</ref> ==Verk== ===Leikverk=== * Þitt eigið leikrit: Goðsaga (2019)<ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Silja Björk Huldudóttir|titill=Í höndum áhorfenda|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=6. febrúar, 2019|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1713238/|url-access=subscription}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Brynhildur Björnsdóttir|titill=Leikhús 2.0|ritverk=RÚV|dagsetning=26. febrúar, 2019|url=https://www.ruv.is/frett/leikhus-20}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Sigríður Jónsdóttir|titill=Ferðalag án ákvörðunarstaðar|ritverk=Fréttablaðið|dagsetning=7. febrúar, 2019|url=https://timarit.is/page/7043993}}</ref> * Þitt eigið leikrit II: Tímaferðalag (2020)<ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Þorgeir Tryggvason|titill=Tíminn vinnur á endanum|ritver=Morgunblaðið|dagsetning=9. febrúar, 2020|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1745979/}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Sigríður Jónsdóttir|titill=Tímalaus leit að innri styrk|ritverk=Fréttablaðið|dagsetning=24. febrúar, 2020|url=https://timarit.is/page/7215443}}</ref><ref>Leikdómur: {{fréttaheimild|höfundur=María Kristjánsdóttir|titill=Allt er þegar þrennt er|ritverk=RÚV|dagsetning=28. febrúar, 2020|url=https://www.ruv.is/frett/allt-er-thegar-thrennt-er}}</ref> * ''Forspil að framtíð'' ''(2023)'' * ''Kafteinn Frábær (einleikur) (2025)'' ===Þín eigin-bækurnar=== * ''Þín eigin þjóðsaga'' (2014)<ref>Bókin hlaut Bókaverðlaun barnanna: {{fréttaheimild|höfundur=Andri Steinn Hilmarsson|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=24. apríl, 2015|titill=Bókaormurinn má ekki deyja út|url=https://timarit.is/page/6339166}}</ref><ref>Bókin var valin besta íslenska barnabókin af starfsfólki bókaverslana 2014. {{fréttaheimild|titill=Öræfi valin besta íslenska skáldsagan|ritverk=mbl.is|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1535594/|dagsetning=18. desember, 2014}}</ref> * ''Þín eigin goðsaga'' (2015) * ''Þín eigin hrollvekja'' (2016)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Vilhjálmur A. Kjartansson|titill=Þar sem þú ræður för|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=24. desember, 2016|url=https://timarit.is/page/6816329}}</ref> * ''Þitt eigið ævintýri'' (2017)<ref>Bókin var tilnefnd til Íslensku bókmenntaverðlaunanna 2017: {{fréttaheimild|url=https://www.ruv.is/frett/islensku-bokmenntaverdlaunin-tilnefningar-0|titill=Íslensku bókmenntaverðlaunin - tilnefningar|höfundur=Davíð Kjartan Gestsson|dagsetning=1. desember, 2017|ritverk=RÚV}}</ref> * ''Þitt eigið tímaferðalag'' (2018)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Guðrún Erlingsdóttir|titill=Ævintýraleg fjölbreytni á tímaflakki|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=9. janúar, 2019|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1710291/}}</ref> * ''Þinn eigin tölvuleikur'' (2019) * ''Þín eigin undirdjúp'' (2020) * Þín eigin ráðgáta (2021) ===Þín eigin-léttlestrarbækurnar=== * ''Þín eigin saga 1: Búkolla'' (2018) * ''Þín eigin saga 2: Börn Loka'' (2018) * ''Þín eigin saga 3: Draugagangur'' (2019) * ''Þín eigin saga 4: Piparkökuhúsið'' (2019) * ''Þín eigin saga 5: Risaeðlur (2020) * Þín eigin saga 6: Knúsípons (2020) * Þín eigin saga 7: Rauðhetta (2021) * Þín eigin saga 8: Sæskrímsli (2022) * Þín eigin saga 9: Veiðiferðin (2023) * Þín eigin saga 10: Nýi nemandinn (2024) '' ===Bernskubrek Ævars vísindamanns=== * ''Risaeðlur í Reykjavík'' (2015) * ''Vélmennaárásin'' (2016) * ''Gestir utan úr geimnum'' (2017)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Ingveldur Geirsdóttir|titill=Sprellfjörug og æsispennandi|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=20. júní, 2017|url=https://timarit.is/page/6902032}}</ref> * ''Ofurhetjuvíddin'' (2018)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Silja Björk Huldudóttir|titill=Frásögn sem fer á flug|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=22. desember, 2018|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1708710/}}</ref> * ''Óvænt endalok'' (2019) ===Aðrar bækur=== * ''Glósubók Ævars vísindamanns'' (2011) * ''Umhverfis Ísland í 30 tilraunum'' (2014)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Ingveldur Geirsdóttir|titill=Sprellfjörug fræðibók|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=25. október, 2014|url=https://timarit.is/page/6086162}}</ref> * ''Sleipnir og stórhættulega fjölskyldutréð'' (2019) * ''Stórhættulega stafrófið'' (2019) * ''Hryllilega stuttar hrollvekjur'' (2020)<ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Kolbrún Bergþórsdóttir|titill=Draumalesning fyrir unga töffara|ritverk=Fréttablaðið|dagsetning=11. júní, 2020|url=https://timarit.is/page/7255459}}</ref><ref>Ritdómur: {{fréttaheimild|höfundur=Ragnhildur Þrastardóttir|titill=Hræðir unga sem aldna|ritverk=Morgunblaðið|dagsetning=2. júlí, 2020|url=https://www.mbl.is/greinasafn/grein/1756072/}}</ref> * ''Fleiri Hryllilega stuttar hrollvekjur" (2021) * ''Skólaslit'' (2022) * ''Drengurinn Með Ljáinn'' (2022) * ''Stranded! A Mostly True Story From Iceland'' (2023) * ''Strandaglópar! Næstum Því Sönn Saga Frá Íslandi'' (2023) * "Skólaslit 2: Dauð Viðvörun" (2023)'' * ''Skólaslit 3: Öskurdagur'' ''(2024)'' * ''Skólastjórinn'' ''(2025)'' ==Tilvísanir== [[Flokkur:Íslenskir rithöfundar]] [[Flokkur:Íslenskir leikarar]] [[Flokkur:Íslenskir barnabókahöfundar]] [[Flokkur:Stúdentar úr Menntaskólanum á Akureyri]] ni31f5lo5rob104bv3snwpcj29i2st7 0 162809 1959354 1924208 2026-04-09T16:25:16Z TKSnaevarr 53243 1959354 wikitext text/x-wiki {{Knattspyrnumaður |nafn= Diogo Jota |mynd= [[File: Diogo Jota 2025.jpg|200px]] |fullt nafn= Diogo José Teixeira da Silva |fæðingardagur={{Fæðingardagur|1996|12|4}} |fæðingarbær=[[Porto]] |fæðingarland=[[Portúgal]] |dánardagur={{Dánardagur og aldur|2025|7|3|1996|12|4}} |dánarbær = Cernadilla |dánarland=[[Spánn]] |hæð= 1,78m |staða= Framherji, vængmaður |núverandi lið= [[Liverpool FC]] |númer= 20 |ár í yngri flokkum=2005-20013<br>2013-2015 |yngriflokkalið= Gondomar<br>Paços de Ferreira |ár1=2014-2016 |ár2=2016-2018 |ár3=2016-2017 |ár4=2017-2018 |ár5=2018-2020 |ár6=2020-2025 |lið1=Paços de Ferreira |lið2=[[Atletico Madrid]] |lið3=→[[FC Porto]] (lán) |lið4=→[[Wolverhampton Wanderers]] (lán) |lið5=[[Wolverhampton Wanderers]] |lið6=[[Liverpool FC]] |leikir (mörk)1=41 (14) |leikir (mörk)2=0 (0) |leikir (mörk)3=27 (8) |leikir (mörk)4=44 (17) |leikir (mörk)5=67 (16) |leikir (mörk)6=123 (47) |landsliðsár=2014-2015<br>2015-2018<br>2016<br>2019-2025 |landslið=Portúgal U19<br>Portúgal U21<br>Portúgal U23<br>[[Portúgalska karlalandsliðið í knattspyrnu|Portúgal]] |landsliðsleikir (mörk)=9 (5)<br>20 (8)<br>1 (1)<br> 49 (14) }} [[Mynd:Diogo Jota 2018.jpg|thumb|Diogo Jota árið 2018 með Wolves.|150px]] '''Diogo José Teixeira da Silva''' (f. [[4. desember]] [[1996]]; d. [[3. júlí]] [[2025]]) <ref>[https://www.marca.com/futbol/premier-league/2025/07/03/muere-futbolista-liverpool-diego-jota-accidente-trafico-provincia-zamora.html Muere Diogo Jota, futbolista del Liverpool de 28 años de edad, en un accidente de tráfico en Zamora] Marca, sótt 3. júlí 2025 (á spænsku)</ref> var [[Portúgal|portúgalskur]] [[Knattspyrna|knattspyrnumaður]]. Hann spilaði meðal annars með [[FC Porto]], [[Wolverhampton Wanderers F.C.|Wolverhampton Wanderers]] og [[Liverpool FC]]. Jota var framherji, framsækinn miðherji eða vængmaður. Hann var fjölhæfur leikmaður í sókn og vörn og nýtti færin sín vel. Jota var lykilmaður Wolverhampton Wanderers þegar liðið vann ensku meistaradeildina 2017-2018 og skoraði 18 mörk á tímabilinu þegar liðið endurheimti sæti í ensku úrvalsdeildinni.<ref>[https://www.bbc.com/sport/football/articles/cm2lkgmg5p7o 'A natural finisher who was always feared by defences'] BBC, sótt 3. júlí 2025</ref> Jota byrjaði vel með Liverpool árið 2020 og skoraði í fyrstu 4 heimaleikjum sínum og náði 7 mörkum í fyrstu 10 leikjunum sem var það besta síðan [[Robbie Fowler]] náði því. Hann vann úrvalsdeildina 2024-2025 með liðinu og tvo bikartitla. Jota vann þjóðadeild Evrópu tvívegis með portúgalska landsliðinu og skoraði alls 14 mörk fyrir liðið. Árið 2025 lést Diogo Jota í bílslysi á Spáni ásamt bróður sínum. Hann lét eftir sig konu og þrjú börn.<ref>[https://www.visir.is/g/20252746670d/diogo-jota-lest-i-bil-slysi Diogo Jota lést í bílslysi] Vísir, sótt 3. júlí 2025</ref> ==Tilvísanir== <references /> {{DEFAULTSORT:Jota, Diogo }} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] [[Flokkur:Portúgalskir knattspyrnumenn]] {{fd|1996|2025}} qo7m0qsexswyz7en2ye6ukxgn61it5h 14 164012 1959447 1721507 2026-04-10T09:49:19Z TKSnaevarr 53243 1959447 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Glæpir í Bandaríkjunum]] [[Flokkur:Morð eftir löndum|Bandaríkin]] s72tk6a6a7v3fs3f091n8jpl2pu503o 0 165362 1959412 1872261 2026-04-09T23:08:41Z Akigka 183 1959412 wikitext text/x-wiki {{Fyrir|mannsnafnið|Otur (mannsnafn)}} [[Mynd:Siegfried_and_the_Twilight_of_the_Gods_p_022.jpg|thumb|Fáfnir gætir gulls síns.]] '''Otur''' er [[Dvergar (norræn goðafræði)|dvergur]] í [[Norræn goðafræði|norrænni goðafræði]] (einnig nefnur Ott, Oter, Otr, Ottar, Ottarr, Otter) sem var hamskiftir og dvaldist oft í á við veiðar á fiski, í líki oturs. Hann var drepinn af [[Loki|Loka]] sem ágirntist feld hans. Faðir Oturs, konungurinn Hreiðmar vildi líf Loka í staðinn, en fékkst að lokum til að láta sér nægja svo mikið gull að þekti feldinn. Gullið olli að lokum dauða Hreiðmars og bræðra Oturs ([[Reginn|Regins]] og [[Fáfnir|Fáfnis]]). == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Dvergar í norrænni goðafræði]] [[Flokkur:Skepnur í norrænni goðafræði]] {{norræn goðafræði}} {{stubbur|Trúarbrögð}} b3huiaiv2g0jnua5klipfyajvvqg04d 0 168833 1959329 1958602 2026-04-09T14:52:03Z HermannHermannHermannHermannHermann 115104 1959329 wikitext text/x-wiki {{hagsmunaárekstur}} '''Kristján Gíslason''' einnig þekktur sem '''Hringfarinn''' ( f. 1956) er íslenskur [[kerfisfræði]]ngur og ævintýramaður sem hefur ferðast um heiminn á mótórhjóli sínu. Hann varð fyrstur Íslendinga til að ferðast einn um heiminn á [[mótorhjól]]i árið 2015. Tvær bækur hafa verið gefnar út um ferðir hans og einnig 19 heimildarþættir sem sýndir voru á RÚV. Öll innkoma af sölu bókanna rennur í styrktarsjóð Hringfarans og hafa Kristján og Ásdís Rósa Baldursdóttir, eiginkona hans, úthlutað 37 milljónum króna úr sjóðnum til ýmissa góðgerðarmála. Þar má nefna t.d. forvarnaverkefni gegn vímuefnanotkun ungmenna, Broskallaverkefnið í Eþíópíu (sjá: Tenglar), Vildarbarnasjóð Icelandair og Bandalag íslenskra skáta. Þá stofnuðu þau hjón sérstakan sjóð í minningu Helga Árnasonar, fv. skólastjóra, [https://skak.is/2025/04/11/skaksjodur-helga-arnasonar-styrktarsjodur-hringfarans/ til að styðja við unga skákunnendur.] ==Störf og fjölskylda== Kristján er menntaður kerfisfræðingur. Hann vann fyrir  SÍS  (Samband íslenskra samvinnufélaga) 1978-1985, rak sitt eigið fyrirtæki, Radíómiðun 1985-2013, en fyrirtækið seldi einkum siglinga- og fiskileitartæki og ýmiss konar fjarskiptatæki. Kristján hefur setið í stjórnum fjölda fyrirtækja í gegnum árin og 2008-2012 var hann formaður skiptinemasamtakanna  AFS  á Íslandi. Kristján var skiptinemi á vegum samtakanna í Ohio í Bandaríkjunum á árunum 1973-1974.  [https://resources.finalsite.net/images/v1709742077/ohschoolsk12ohus/jhfvkarvsnmnpfvubhjn/2023ProgramBook.pdf Árið 2023 var hann sæmdur viðurkenningunni ''Distinguished Alumni Award'' frá gamla skólanum sínum, Ottawa Hills High School.] Kristján er kvæntur Ásdísi Rósu Baldursdóttur (f. 1956), fv. kennara við Verzlunarskóla Íslands. Þau eiga þrjá syni: Gísla (f. 1981), Baldur (f. 1983) og Árna (f. 1989) og 6 barnabörn. Ásdís hefur hin síðari ár oft fylgt Kristjáni á mótorhjólaferðum hans og þá hefur Baldur nokkrum sinnum slegist með í för með föður sínum hluta ferðalagsins. Hringfarinn hefur gefið út tvær bækur um ævintýraleg ferðalög sín. Þetta eru ríkulega myndskreyttar ferðasögur og rennur öll innkoma (100%) vegna sölu þeirra til góðgerðarmála. Þá hefur Kristján haldið um 150 fyrirlestra um ferðirnar og sagt sögu sína í ýmsum viðtölum og hlaðvarpsþáttum. ==Ferðalög== Kristján ákvað að hlýða hvatningarorðum föður síns um að hætta aldrei að þora og lagði upp í hnattferð á mótórhjóli sínu árið 2014. Upphaflega var ætlunin að fara með öðrum mótorhjólamanni í leiðangurinn en sá hætti við og fór því Kristján einn og varði ferðalagið í 10 mánuði í stað þriggja. Hann hjólaði rétt um 48.000 kílómetra í gegnum 35 lönd í fimm heimsálfum. Hann fór síðar ásamt eiginkonu sinni í leiðangra um Bandaríkin, Ástralíu, Nýja-Sjáland og ýmis lönd í Evrópu. Á árunum 2016-2023 fór fór Kristján í fleiri leiðangra á mótorhjólinu, m.a. til Rússlands, Hvíta-Rússlands, um Miðausturlönd, 13 ríki Afríku, Færeyjar, Patagoniu í Suður Ameríku - og einnig um heimahéruð á Íslandi. Áratug eftir hnattferðina 2015 endurtók Kristján leikinn en fór þá aðra leið. Að hluta til fór hann svokallaða ''Silkileið,'' þ.e. frá Mið-Evrópu austur til Kína og þaðan hélt hann yfir til Ameríku og svo til Íslands. Ferðinni lauk svo þar sem hún hófst, í München í Þýskalandi. Í þessari hnattferð hjólaði Kristján um 27 þúsund km leið um 20 lönd. Ferðalög Kristjáns === Heimsreisa #1 === 12. ágúst 2014 - 17. júní 2015 Um 10 mánuðir 35 lönd og 5 heimsálfur 47.864 km / 29.741 mílur === Nýja Sjáland === 5. febrúar 2017 - 25. mars 2017 49 dagar 8.000 km / 4.971 mílur === Bandaríkin - frá strönd til strandar === 11. apríl 2018 - 16. maí 2018 36 dagar 8.311 km / 5.164 mílur === Frá Íslandi til Suður-Afríku === 28. maí 2018 - 9. janúar 2020 Um 19 mánuðir 27 lönd / 2 heimsálfur 37.500 km / 23.301 mílur === Ísland - Nordkapp (norðausturhluti Noregs) === 19. júlí 2021 - 1. ágúst 2023 Um 2 ár 12.178 km / 7.567 mílur === Patagónía (Suður-Ameríka) === 25. október 2022 - 6. desember 2022 43 dagar 5.866 km / 3.645 mílur === Japan === 25. september 2023 - 2. nóvember 2023 39 dagar 4.600 km / 2.858 mílur === Heimsreisa #2 (í gegnum Kína) === 17. september 2024 - 7. nóvember 2025 Um 14 mánuðir 20 lönd og 4 heimsálfur 27.115 km / 16.848 mílur == Bækur == 2018 ''Hringfarinn – einn á hjóli í hnattferð'', 190 síðna bók með hundruð ljósmynda og 66 sögum. Texti: Helga Guðrún Johnson. Heiti ensku útgáfu bókarinnar er ''Sliding through – Around the World on a Motorbike, Alone.'' '''2021''' ''Andlit Afríku – Hringfarinn – Einn á ferð um Afríku,'' 185 blaðsíðna ljósmyndabók, 23 sögur og QR-kóðar inn á 33 stutt myndbönd úr ferðinni. Texti: Helga Guðrún Johnson. == Heimildamyndir == '''2019:''' ''Hringfarinn – í kringum hnöttinn á mótorhjóli,'' 3 þættir.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt39028261/episodes/?season=1|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}</ref> '''2020:''' ''Hringfarinn – Bandaríkin, ''1 þáttur.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt39028373/|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}</ref> ''Hringfarinn – '' Rússland, 1 þáttur.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt39028378/|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}</ref> '''2022:''' ''Hringfarinn – Afríka, 5'' þættir.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt39028261/episodes/?season=3|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}</ref> '''2023:''' ''Hringfarinn – Ísland, ''3 þættir.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt39028261/episodes/?season=3|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}</ref> '''2024:''' ''Hringfarinn –'' ''Chile, Argentína (Patagonia)'', 2 þættir.<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt39028261/episodes/?season=5|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}</ref> '''2025''' ''Hringfarinn - Japan'', 2 þættir<ref>{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt39028261/episodes/?season=6|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}</ref> '''2026:''' ''Hringfarinn'' ''– Færeyjar og Nordkapp'', 2 þættir (verða sýndir haustið 2026). ==Tenglar== ** [https://hringfarinn.is Hringfarinn] ** [https://slidingthrough.com Sliding Through] ** [https://www.hi.is/frettir/broskallar_vinna_med_hringfaranum_ad_thvi_ad_fjolga_haskolanemum_i_afriku Háskóli Íslands - Broskallar vinna með Hringfaranum] ** [https://k100.mbl.is/frettir/2019/07/29/kristjan_festist_i_sudan_og_komst_ekki_ur_landinu/ K100 - Kristján festist í Súdan og komst ekki úr landinu] ** [https://www.visir.is/g/20212195088d Hringfarinn styrkir íslenska skáta] ** [https://lifdununa.is/grein/med-motorhjoladellu-a-midjum-aldri/ Með mótorhjóladellu á miðjum aldri - Lifðu núna] ** [https://www.visir.is/g/20181543572d Vísir - Kristján fyrstur í kringum hnöttinn einn á mótorhjóli] ** [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2018/10/28/enginn_vill_58_ara_skiptinema/ Morgunblaðið - Enginn vill 58 ára skiptinema] ** [https://www.ruv.is/frett/2021/10/15/eg-kom-heim-breyttur-madur RÚV - Ég kom heim breyttur maður] ** [https://lifdununa.is/grein/ad-ferdast-til-ad-fraedast-en-ekki-fordaema/ Lifðu núna - Að ferðast til að fræðast, en ekki fordæma] ** [https://www.mbl.is/frettir/burdargrein/2024/01/21/foru_i_sex_vikna_eftirminnilega_ferd_um_japan/ Sex vikna ferð um Japan - mbl.is] ** [https://www.mbl.is/ferdalog/frettir/2023/05/20/snyst_meira_um_ferdalagid_sjalft_en_afangastadinn/ Snýst meira um ferðalagið sjálft (ferð um Ísland) - mbl.is] ** [https://snorribjorns.libsyn.com/33-kristjn-gslason-hringurinn-kringum-jrina-mtorhjli-einn-sns-lis Hringferðin í kringum jörðina - Snorri Björnsson, hlaðvarpsviðtal] ** [https://snorribjorns.libsyn.com/148-kristjn-gslason-suur-amerka Ferðin um Suður Ameríku - Snorri Björnsson, hlaðvarpsviðtal] ** [https://snorribjorns.libsyn.com/110-kristjn-gslason-ekki-vera-fullkomin-sleppi-af-ykkur-beislinu Ekki vera fullkomin! - Snorri Björnsson, hlaðvarpsviðtal] ** [https://www.youtube.com/watch?v=aECn6htcCl4 Ég klökkna enn þegar ég hugsa um þau - Sölvi Tryggvason, hlaðvarpsviðtal] ** [https://open.spotify.com/episode/4Z8PygtrgiKVDiNzGXZ9lb?si=e9eda2302563438e&nd=1&dlsi=ff995c4e64584aac On two wheels around the world - Andy Duke (BMW), hlaðvarp] ** [https://open.spotify.com/episode/1H82Sh5ni1gi1F6oIG4j2u?si=0256f7499e1d4400&nd=1&dlsi=668add1c46cf4ee1 Minning um pabba - Sirrý Arnardóttir, hlaðvarpsviðtal] ** [https://www.ruv.is/frettir/menning-og-daegurmal/2023-05-21-hafa-safnad-22-milljonum-a-motorhjolaferdalogum Hafa safnað 22 milljónum á mótorhjólaferðalögum - útvarpsviðtal RÚV 2023] ** [https://www.visir.is/g/20252800821d/motorhjoladi-aftur-i-kringum-hnottinn-folk-er-gott- Mótorhjólaði aftur í kringum hnöttinn – Vísir (2025)] ** [https://skak.is/2025/04/11/skaksjodur-helga-arnasonar-styrktarsjodur-hringfarans/ Skáksjóður Helga Árnasonar – Skáksambandið 2025] ** [https://www.icelandreview.com/travel/story_of_hringfarinn/?srsltid=AfmBOoqD-52XQRFYLjGNVZ_G_plbenC602on1hLBA-_d0GDE5QwzF056 How one Icelander‘s Global Ride sparked a Mission to Give Back – Iceland Review (2025)] ** [https://www.mbl.is/frettir/innlent/2025/12/21/leidin_aegifogur_og_hladin_mystik/ Leiðin ægifögur og hlaðin mystík – Sunnudagsblað Morgunblaðsins (2025)] ** [https://www.youtube.com/watch?v=a2REKB-GqlQ Kristján Gíslason með Sölva Tryggva (2025)] ** [https://online.fliphtml5.com/blcdx/BMW_RA_OTL_Jan-Feb-2026/?fbclid=IwY2xjawQyDPhleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeno5u0x_LCJsmIKLciTCxWlX8-XsFCch_1IiEAoLtS5mAG2vr1fNzJy_BIV4_aem_qugCUqrhlP-SQ5b1al3lVQ Saddle up – viðtal við Kristján Gíslason í BMW tímaritinu On the Level (2026)] [https://open.spotify.com/episode/1H82Sh5ni1gi1F6oIG4j2u?si=0256f7499e1d4400&nd=1&dlsi=668add1c46cf4ee1 {{f|1956}}] [[Flokkur:Íslenskir ævintýramenn]] oc25d4xnfjjwffxhkzm09jzm9mrtr8k 0 170276 1959420 1946248 2026-04-09T23:22:21Z JayCubby 104513 ([[c:GR|GR]]) [[File:N.I. Bukharin (1888-1938) Crop.jpg]] → [[File:N.I. Bukharin (1888-1938).jpg]] uncropped, new uncropped version is hi-quality 1959420 wikitext text/x-wiki {{Stjórnmálamaður | nafn = Níkolaj Búkharín | nafn_á_frummáli = {{Nobold|Никола́й Буха́рин}} | mynd = N.I. Bukharin (1888-1938).jpg | myndatexti1 = Búkharín á þriðja áratugnum. | titill= Aðalritari framkvæmdanefndar [[Alþjóðasamtök kommúnista|Alþjóðasamtaka kommúnista]] | stjórnartíð_start = Nóvember 1926 | stjórnartíð_end = apríl 1929 | forveri = [[Grígoríj Zínovjev]] | eftirmaður = [[Vjatsjeslav Molotov]] | fæddur= [[9. október]] [[1888]] | fæðingarstaður = [[Moskva|Moskvu]], [[Rússneska keisaradæmið|rússneska keisaradæminu]] | þjóðerni = [[Rússland|Rússneskur]] (síðar [[Sovétríkin|sovéskur]]) | dánardagur = {{Dánardagur og aldur|1938|3|15|1888|10|9}} | dánarstaður = [[Moskva|Moskvu]], [[Sovétlýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldinu]], [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] | orsök_dauða = [[Aftaka|Tekinn af lífi]] fyrir skotsveit | háskóli = [[Keisaralegi háskólinn í Moskvu]] (1911) | stjórnmálaflokkur = [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna]] (1918–1937)<br>[[Sósíaldemókrataflokkur Rússlands]] ([[Bolsévikar]]) (1906–1918) | maki = Nadezhda Lúkín<br>Esfír' Gúrvítsj<br>Anna Larína | börn = 2 }} '''Níkolaj Ívanovítsj Búkharín''' ([[rússneska]]: Никола́й Ива́нович Буха́рин; 9. október 1888 – 15. mars 1938) var [[Rússland|rússneskur]] byltingarmaður og [[Sovétríkin|sovéskur]] stjórnmálamaður. Búkharín tók þátt í [[Rússneska byltingin 1917|rússnesku byltingunni]] árið 1917 og varð einn af áhrifamestu stjórnmálamönnunum á upphafsárum [[Sovétríkin|Sovétríkjanna]]. Eftir dauða [[Vladímír Lenín|Leníns]] árið 1924 varð Búkharín bandamaður [[Jósef Stalín|Jósefs Stalín]] og hjálpaði honum að jaðarsetja keppinauta sína innan [[Kommúnistaflokkur Sovétríkjanna|Kommúnistaflokksins]]. Ágreiningur jókst hins vegar milli Stalíns og Búkharíns á næstu árum sem leiddi til þess að Stalín lét reka Búkharín úr stjórn flokksins. Árið 1938 varð Búkharín svo fyrir barðinu á [[Hreinsanirnar miklu|hreinsunum Stalíns]] og var handtekinn, sakaður um landráð og tekinn af lífi eftir [[sýndarréttarhöld]]. ==Æviágrip== Níkolaj Búkharín var fæddur 9. október árið 1888 og gekk í byltingarflokk [[Bolsévikar|bolsévika]] árið 1906. Árið 1909 var hann handtekinn af lögreglu keisarastjórnarinnar í Rússlandi og sendur í útlegð til [[Onega]] við [[Hvítahaf]]. Búkharín tókst að flýja þaðan og á næstu árum dvaldi hann í ýmsum löndum og stofnaði til náins sambands við [[Vladímír Lenín]], leiðtoga bolsévika.<ref name=þjóðin>{{Tímarit.is|5947521|Nýjasta „hreingerning“ Stalíns|blað=[[Þjóðin]]|útgáfudagsetning=1. apríl 1938|blaðsíða=62-68|höfundur=Knútur Arngrímsson}}</ref> Búkharín var vel menntaður og varði síðustu sex árunum fyrir [[Rússneska byltingin 1917|rússnesku byltinguna]] í [[Vestur-Evrópa|Vestur-Evrópu]] og í [[Bandaríkin|Bandaríkjunum]]. Alla ævi sína var Búkharín fátækur og lét mestallar tekjur sínar renna til bolsévikaflokksins. Búkharín var talinn alþjóðasinnaður í hugsanahætti og kunni bæði [[Enska|ensku]], [[Franska|frönsku]] og [[Þýska|þýsku]]. Hann samdi ritgerðir um [[Charles Darwin|Darwin]] og [[Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]] og hjálpaði [[Jósef Stalín]] árið 1913 að skrifa langa og mikilvæga ritgerð á þýsku í [[Vín (Austurríki)|Vínarborg]].<ref name=búkarín>{{Tímarit.is|1675646|Búkarín|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=28. febrúar 1988|blaðsíða=32-33}}</ref> Búkharin sneri aftur til Rússlands í aðdraganda rússnesku byltingarinnar árið 1917 og tók virkan þátt í [[Októberbyltingin|októberbyltingu]] bolsévika sama ár. Búkharín var á þeim tíma meðlimur í miðstjórn bolsévikaflokksins og varð því einn af helstu ráðamönnum í nýja [[Sovéska sambandslýðveldið Rússland|rússneska sovétlýðveldinu]] og í [[Sovétríkin|Sovétríkjunum]] eftir valdatöku kommúnista. Þegar [[Alþjóðasamtök kommúnista]] (Komintern) voru stofnuð í mars árið 1919 hlaut Búkharín sæti í framkvæmdanefnd þeirra, auk þess sem hann varð ritstjóri ''[[Pravda]]'', flokksblaðs Kommúnistaflokksins.<ref name=þjóðin/> Búkharín var talinn fylgjandi „marxisma með mannlegu yfirbragði“ og á árunum 1921 til 1928 varð hann einn af helstu stuðningsmönnum „[[Nýja efnahagsstefnan|nýju efnahagsstefnunnar]]“ (NEP), sem heimilaði einkaframtak og viðskiptafrelsi upp að nokkru marki innan Sovétríkjanna. Ólíkt öðrum bolsévikaleiðtogum var Búkharín einnig fylgjandi nokkru frjálslyndi í menningarmálum og lagði áherslu á nauðsyn vísindarannsókna og þörf á fólki með afburðahæfileika.<ref name=búkarín/> Hugmyndir Búkharíns voru um margt á skjön við aðra ráðamenn innan flokksins og því mun [[Lev Trotskíj]] hafa sagt um hann: „Við getum verið með Stalín á móti Búkharín. En við getum aldrei verið með Búkharín á móti Stalín.“<ref>{{Tímarit.is|4107231|Bucharin — 100 ár|blað=[[Réttur]]|útgáfudagsetning=1. apríl 1988|blaðsíða=84-85}}</ref> Þrátt fyrir þetta var Búkharín í uppáhaldi hjá Lenín, sem kallaði hann „ástmögur Kommúnistaflokksins“ árið 1922.<ref>{{Tímarit.is|4103421|Nikolai I. Bucharin 90 ár|blað=[[Réttur]]|útgáfudagsetning=1. júlí 1978|blaðsíða=174-175|höfundur=[[Einar Olgeirsson]]}}</ref> Þar sem Búkharín aðhylltist hægfara þróun til kommúnisma vildi hann að nýju efnahagsstefnunni yrði haldið áfram. Jósef Stalín var sammála honum um tíma og vann því með Búkharín eftir andlát Leníns við að losa sig við helstu keppinauta sína innan Kommúnistaflokksins, [[Grígoríj Zínovjev]] og [[Lev Kamenev]]. Búkharín var þó á varðbergi gagnvart Stalín og kallaði hann við eitt tilefni „nýjan [[Djengis Khan]]“. Til algerra vinslita kom milli Búkharíns og Stalíns á fundi í júlí árið 1928 þegar Búkharín sagði við Kamenev um Stalín að stefna hans myndi tortíma byltingunni og gera Rússland að [[lögregluríki]]: <blockquote>„Stefna Stalíns mun tortíma byltingunni. Ekkert verður eftir nema lögregluríki. Flokkurinn er dauðadæmdur. Ríkið og flokkurinn eru orðin eitt. Stalín mun kyrkja okkur alla. Hefnd er það eina sem hann þekkir – rýtingurinn í bakið.“<ref name=búkarín/></blockquote> Árið 1929 var Búkharín sviptur öllum opinberum störfum og rekinn úr Kommúnistaflokknum ásamt fleiri meðlimum „[[Hægriandstaðan|hægriandstöðunnar]]“ sem hann leiddi. Stalín gagnrýndi „rotið frjálslyndi“ Búkharíns og hamraði á því að ef stefna Búkharíns yrði ofan á myndi flokkurinn gefast upp fyrir kapítalistaöflum.<ref name=búkarín/> ===Handtaka og aftaka Búkharíns=== [[Mynd:RykovBucharin.JPG|thumb|left|Búkharín ásamt [[Aleksej Rykov]] stuttu fyrir réttarhöld þeirra árið 1938.]] Eftir að [[Hreinsanirnar miklu|hreinsanir Stalíns]] hófust var Búkharín handtekinn í mars 1937 og sakaður um að hafa tekið þátt í samsæri til að myrða Lenín og grafa undan starfi hans ásamt Trotskíj og bresku leyniþjónustunni.<ref name=búkarín/> Búkharín var meðal sakborninga í [[Moskvuréttarhöldin|Moskvuréttarhöldunum]] sem haldin voru næsta ár en almennt er litið á þau sem [[sýndarréttarhöld]] gegn pólitískum andstæðingum Stalíns. Opinberi ákærandinn, [[Andrej Vyshínskíj]], bar Búkharín þungum sökum, meðal annars um að reyna að eyðileggja iðnað og landbúnað Sovétríkjanna, sundurlima ríkið og reyna að hrifsa til sín völdin til að endurreisa auðvaldsskipulag í landinu.<ref name=maclean>{{Tímarit.is|3306690|Ógnarréttarhöldin yfir Búkharín|blað=[[Lesbók Morgunblaðsins]]|útgáfudagsetning=4. júní 1988|höfundur=Sir Fitzroy Maclean|blaðsíða=4-5}}</ref> Þegar Búkharín var yfirheyrður játaði hann sök sína afdráttarlaust og sagðist bera ábyrgð á athöfnum fylgismanna sinna hvort sem hann vissi af þeim eða ekki. Hann greindi frá efnahagsstefnu sinni og hvernig hann hefði hvarflað frá flokkslínunni. Meðal annars fór hann yfir efasemdir sínar um uppbyggingu Stalíns á þungaiðnaði og um [[Samyrkjubúskapur|samyrkjuvæðingu]] Stalíns. Í lokaávarpi sínu hafnaði Búkharín því þó að hann hefði nokkurn tímann verið njósnari eða skemmdarverkamaður eða hefði haft í huga að myrða Lenín.<ref name=maclean/> Búkharín var að endingu sakfelldur, dæmdur til dauða og tekinn af lífi af skotsveit. Stuttu fyrir aftöku sína hafði Búkharín skrifað nokkurs konar erfðaskrá sem hann fól eiginkonu sinni, Önnu Míkhaílovnu Larínu, að leggja á minnið. Í erfðaskránni skoraði Búkharín á næstu kynslóðir sovéskra valdamanna að veita sér [[uppreist æru]].<ref name=búkarín/> Sovésk stjórnvöld hófu að endurhæfa ímynd Búkharíns á stjórnartíð [[Míkhaíl Gorbatsjov|Míkhaíls Gorbatsjov]] á níunda áratugnum. Árið 1988, á hundrað ára afmæli Búkharíns, var loks opinberlega viðurkennt að hann hefði verið saklaus af ákærunum og honum var veitt uppreist æru ásamt 18 öðrum gömlum bolsévikum sem höfðu verið drepnir á tíma hreinsana Stalíns.<ref name=búkarín/> ==Skrif Laxness um Búkharín== [[Halldór Laxness]], sem þá var sannfærður [[Stalínismi|stalínisti]], var viðstaddur réttarhöld Búkharíns árið 1938 og skrifaði um þau í bók sinni, ''[[Gerska æfintýrið|Gerska æfintýrinu]]''. Hann lýsti Búkharín á eftirfarandi máta í bókinni: <blockquote>Lítill, álútur, sköllóttur, skólakennaralegur grúskari, allur dreginn upp í odd á mefistófelíska vísu, hvast nef, ydd eyru, oddbogadregnar augabrúnir, napóleonstoppur, með fræðisetningarnar eins og nokkurs konar viðauka við nagtennur, þannig kom hann mér fyrir sjónir. Rödd hans hafði mjög fullan hljóm, sónkendan, djúpan, en stundum líkt og undir dymbli. Hann sá skörpu auga, mjög fylgnu. Svampkenndri, altuppsvelgjandi athygli fylgdi hann hverju smáatriði, án þess að láta nokkuð skjótast fram hjá sér, æfinlega viðbúinn til andófs, óþreytandi skilmingamaður fram til síðustu stundar.<ref>{{Cite book|title=[[Gerska æfintýrið]]|author=[[Halldór Kiljan Laxness]]|year=1938|publisher=[[Bókaútgáfa Heimskringlu]]|p=79-80|place=[[Reykjavík]]}}</ref></blockquote> Í frásögn sinni efaðist Laxness hvorki um sekt Búkharíns né um réttmæti málsmeðferðarinnar gegn honum, auk þess sem hann endurtók orðræðu sovéskra stjórnvalda þar sem Búkharín var líkt við meindýr.<ref>{{Cite book|title=Andóf, ágreiningur og áróður: Greinar um heimspeki|chapter=Áróðursmaðurinn hittir sjálfan sig. Laxness um Laxness í Sovétríkjunum|author=Jón Ólafsson|year=2009|publisher=[[Háskólinn á Bifröst]]|p=206|place=[[Reykjavík]]|url=https://skemman.is/bitstream/1946/4566/1/bokinoll.pdf|isbn=978-9979-9883-4-2}}</ref></blockquote> Í ritinu ''[[Skáldatími|Skáldatíma]]'' árið 1963 sagðist Laxness sjá eftir því hvernig hann hefði skrifað um Búkharín, en þá höfðu sovésk stjórnvöld viðurkennt að játning Búkharíns í réttarhöldunum hefði verið þvinguð fram með pyntingum og hótunum gegn fjölskyldu hans.<ref>{{Tímarit.is|1063633|„Var þetta kannski ekki skáldleg tíð?“|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=19. nóvember 1963|höfundur=Andrés Kristjánsson|blaðsíða=9; 13}}</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{DEFAULTSORT:Búkharín, Níkolaj}} {{fd|1888|1938}} [[Flokkur:Rússneskir byltingarmenn]] [[Flokkur:Sovéskir stjórnmálamenn]] 1gjbctenbl10q8an01h2j0yb9gq8dfg 0 171983 1959348 1943794 2026-04-09T16:21:27Z TKSnaevarr 53243 1959348 wikitext text/x-wiki {{Forseti |nafn = Juscelino Kubitschek |mynd = Juscelino Kubitschek in 1956.jpg |myndatexti1 = Juscelino Kubitschek árið 1956. |titill = [[Forseti Brasilíu]] |stjórnartíð_start = [[31. janúar]] [[1956]] |stjórnartíð_end = [[30. janúar]] [[1961]] |vara_forseti = [[João Goulart]] |forveri = [[Nereu Ramos]] {{small|(starfandi)}} |eftirmaður = [[Jânio Quadros]] |fæddur = [[12. september]] [[1902]] |fæðingarstaður = [[Diamantina]], [[Minas Gerais]], [[Brasilía|Brasilíu]] |dánardagur ={{Dánardagur og aldur|1976|8|22|1902|9|12}} |dánarstaður = [[Resende]], [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]], [[Brasilía|Brasilíu]] |þjóderni = [[Brasilía|Brasilískur]] |stjórnmálaflokkur = [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Brasilía, 1945–1965)|Jafnaðarmannaflokkurinn]] (1945–1965) |maki = Sarah Gomes de Lemos (g. 1939) |börn = 2 |háskóli = [[Universidade Federal de Minas Gerais]] |undirskrift = Juscelino Kubitschek Signature.svg }} '''Juscelino Kubitschek de Oliveira''' (12. september 1902 – 22. ágúst 1976), einnig kallaður '''JK''', var [[Brasilía|brasilískur]] stjórnmálamaður og læknir sem var 21. [[forseti Brasilíu]] frá 1956 til 1961. Stjórnartíð hans einkenndist af efnahagsfarsæld og pólitískum stöðugleika.<ref>{{cite web|title=Homenageados › Juscelino Kubitschek|url=http://www.ccon.go.gov.br/homenageados_detalhes/Juscelino+Kubitschek+/15|website=Centro Cultural Oscar Niemeyer|access-date=22. febrúar 2015|language=pt|archive-url=https://web.archive.org/web/20160105061703/http://www.ccon.go.gov.br/homenageados_detalhes/Juscelino+Kubitschek+/15|archive-date=5. janúar 2016|url-status=dead}}</ref> Kubitschek er sér í lagi þekktur fyrir að hafa skipað byggingu nýrrar höfuðborgar, [[Brasilía (borg)|Brasilíu]]. ==Æviágrip== Juscelino Kubitschek var kominn af [[Tékkland|tékkneskum]] innflytjendum. Faðir hans lést þegar hann var barnungur en móðir hans, sem var kennslukona, sá til þess að hann gengi menntaveginn þrátt fyrir að hún ætti erfitt með að kosta hann til náms. Kubitschek byrjaði að vinna fyrir sér strax og hann hafði aldur til og vann samhliða námi sem símritari í nokkur ár. Hann lauk læknisprófi þegar hann var 25 ára gamall og fór síðan í framhaldsnám í [[París]], [[Berlín]] og [[Vín (Austurríki)|Vín]].<ref name=tíminn1>{{Tímarit.is|1025266|Juscelino Kubitschek|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=20. janúar 1956|blaðsíða=5-6}}</ref> Þegar Kubitschek sneri heim úr náminu settist hann að í [[Belo Horizonte]], höfuðborg fylkisins [[Minas Gerais]]. Hann vann þar aðallega við [[skurðlækningar]] og var talinn einn færasti skurðlæknir landsins. Hann hafði ekki haft mikinn áhuga á stjórnmálum á námsárum sínum en þetta breyttist þegar [[Getúlio Vargas]] komst til valda í Brasilíu á fjórða áratugnum. Kubitschek hreifst af Vargas, sér í lagi af aðgerðum hans til að koma á umbótum í þágu landbúnaðarverkafólks. Hann hætti því læknastörfum og hóf feril í stjórnmálum. Kubitschek varð fyrst fulltrúi fylkisstjórans í Minas Gerais, svo þingmaður og þar næst borgarstjóri í Belo Horizonte. Loks varð hann fylkisstjóri Minas Gerais.<ref name=tíminn1/> Kubitschek gat sér gott orð sem borgarstjóri og fylkisstjóri í Minas Gerais. Stjórn hans þótti umbótasinnuð og atorkusöm, sér í lagi í menntamálum, heilbrigðismálum og öðrum félagsmálum.<ref name=tíminn1/> Getúlio Vargas fyrirfór sér árið 1954 og fráfall hans skildi eftir sig tómarúm meðal stuðningsmanna hans. Enginn þótti sjálfsagður arftaki hans sem leiðtogi [[Jafnaðarmannaflokkurinn (Brasilía, 1945–1965)|Jafnaðarmannaflokks]] Vargasar en að endingu var það Kubitschek sem var valinn sem forsetaefni hans í næstu kosningum, sem voru haldnar þann 3. október 1955. Í kosningunum voru fjórir í framboði og Kubitschek hlaut þeirra flest atkvæði, eða alls 3.600.000 sem nam 36 prósentum. Hann var þar með kjörinn [[forseti Brasilíu]].<ref name=tíminn1/> Tilteknir aðilar innan Brasilíu vildu ekki að Kubitschek tæki við forsetaembætti þar sem hann var náinn Vargas, sem hafði komist upp á kant við brasilíska herinn á síðustu valdaárum sínum.<ref>{{Tímarit.is|1301853|Hinn nýkjörni forseti Brasilíu – lærisveinn Vargasar|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=5. nóvember 1955|blaðsíða=7; 12}}</ref> Jafnframt stóð þeim uggur af nýkjörnum varaforseta, [[João Goulart]], sem var talinn langt til vinstri og hafði notið stuðnings [[Kommúnismi|kommúnista]] í kosningunum. Fráfarandi forsetinn [[Café Filho]] var meðal þeirra sem vildu koma í veg fyrir embættistöku Kubitscheks en brasilíski herinn undir forystu [[Henrique Teixeira Lott]] hershöfðingja skarst í leikinn og veik Filho og fylgismönnum hans úr embætti stuttu fyrir lok kjörtímabilsins til að tryggja að Kubitschek gæti tekið við forsetaembættinu.<ref name=tíminn1/> Kunnasta verkið sem unnið var á forsetatíð Kubitschek var bygging nýrrar höfuðborgar, [[Brasilía (borg)|Brasilíu]], í stað gömlu höfuðborgarinnar [[Rio de Janeiro]]. Hugmyndin um að hvetja Brasilíumenn til að flytja til vesturhluta landsins með því að flytja höfuðborgina þangað hafði fyrst komið fram þegar Brasilía varð [[lýðveldi]] árið 1889 en Kubitschek var ákveðinn í að gera hugmyndina að veruleika. Þegar hann tók við embætti árið 1956 lofaði Kubitschek því að hefja starfið við byggingu nýju höfuðborgarinnar strax á næsta ári.<ref>{{Tímarit.is|2350679|Brasilía, höfuðborg Brasilíu|blað=[[Vísir (dagblað)|Vísir]]|útgáfudagsetning=28. mars 1960|blaðsíða=3}}</ref> Arkitektinn [[Oscar Niemeyer]] var fenginn til að hanna flestar byggingar borgarinnar í nútímalegum stíl. Undir lok embættistíðar Kubitschek var búið að færa byggingar ríkisstjórnarinnar til Brasilíu og ljúka um þriðjungi heildarframkvæmdanna.<ref>{{Tímarit.is|2246485|Þeir reisa borg sína frá grunni|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=16. mars 1961|blaðsíða=4; 12}}</ref> Kubitschek var þakkað fyrir mesta uppgangstímann í sögu Brasilíu fram til hans tíma en stjórnarhættir hans voru einnig tengdir við [[Óðaverðbólga|óðaverðbólgu]] sem fylgdi í kjölfarið. Kubitschek lét af völdum eftir kjörtímabil sitt árið 1961 við miklar vinsældir en eftir embættistíð hans varð til mikill pólitískur óstöðugleiki í Brasilíu sem stuðlaði að því að brasilískir herforingjar [[Valdaránið í Brasilíu 1964|frömdu valdarán árið 1964]].<ref>{{Tímarit.is|2345469|Einræði í Brasilíu|blað=[[Alþýðublaðið]]|útgáfudagsetning=6. nóvember 1965|blaðsíða=5}}</ref> Kubitschek hugðist bjóða sig aftur fram til forseta í næstu kosningum en [[Herforingjastjórnin í Brasilíu|nýja herforingjastjórnin]] lét svipta hann kjörgengi í tíu ár og banna starfsemi stjórnmálaflokka.<ref>{{Tímarit.is|1091243|Brasilía á leið til fasisma|blað=[[Tíminn]]|útgáfudagsetning=12. júní 1965|blaðsíða=7|höfundur=Þórarinn Þórarinsson}}</ref> Fyrrum forsetinn Kubitschek var áfram vinsæll leiðtogi stjórnarandstöðunnar á tíma einræðisins í Brasilíu. Kubitschek lést þann 22. ágúst árið 1976 þegar rúta keyrði á bifreið hans á hraðbraut í [[Rio de Janeiro (fylki)|Rio de Janeiro]]. Atvikið var talið slys en árið 2013 leiddi rannsóknarnefnd líkur að því að Kubitschek hefði verið myrtur og að bílstjóri rútunnar hefði fengið borgað fyrir að gangast við ábyrgð á dauða hans.<ref>{{Tímarit.is|6067025|Fórnarlamb pólitísks samsæris|blað=[[Morgunblaðið]]|útgáfudagsetning=11. desember 2013|blaðsíða=4}}</ref> Árið 2014 ályktaði sannleiksnefnd hins vegar að dauði Kubitschek hefði verið slys.<ref>[http://noticias.uol.com.br/politica/ultimas-noticias/2014/04/22/comissao-nacional-da-verdade-conclui-que-jk-nao-foi-morto-pela-ditadura.htm Morte de JK foi acidental, conclui Comissão Nacional da Verdade] Uol Notícias, 22/4/2014</ref> ==Tilvísanir== <references/> {{Töflubyrjun}} {{Erfðatafla | titill = [[Forseti Brasilíu]] | frá = [[31. janúar]] [[1956]] | til = [[30. janúar]] [[1961]] | fyrir = [[Nereu Ramos]]<br>{{small|(starfandi)}} | eftir = [[Jânio Quadros]] }} {{Töfluendir}} {{Forsetar Brasilíu}} {{DEFAULTSORT:Kubitschek, Juscelino}} {{fd|1902|1976}} [[Flokkur:Forsetar Brasilíu]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] 7ttk62u2cg65g2z2bsho9mp2v6hfaz5 0 175676 1959437 1959127 2026-04-10T08:43:32Z ~2026-22121-21 115376 /* F */ 1959437 wikitext text/x-wiki {{færa| Á Wikiquote}} Eftirfarandi er listi yfir íslenska málshætti: == A == * Að heita sverrir þíðir að þú sért perri * Að hika er sama og að tapa * Að tala er silfur, en að þegja er gull * Af misjöfnu þrífast börnin best * Allar gjafir þiggja laun * Aldrei er góð vísa of oft kveðin * Aldrei skal gráta liðna stund * Allir brosa á sama tungumáli * Allir eru skyldir sjálfum sér * Allt er hey í harðindum * Allt er vænt sem vel er grænt * Allt er þegar þrennt er * Allt vill lagið hafa * Allt vill lifa * Allur er varinn góður. == Á == * Á heimahaug er haninn frakkastur * Á morgun segir sá lati * Árinni kennir illur ræðari * Ást hylur lýti * Ástarhugir oftast saman rata == B == * Barnið vex en brókin ekki * Batnandi manni er best að lifa * Ber er hver að baki nema sér bróður eigi * Betra er autt rúm en illa skipað * Betra er að iðja en biðja * Betra er fylgi en fjölmenni * Betra er seint en aldrei * Betra er yndi en auður * Bomboclat * Betri er hálfur skaði en allur * Betri er krókur en kelda * Betri er lítill fiskur en tómur diskur * Betri er mánudagshnerri en móðurkoss * Betur má ef duga skal * Betur sjá augu en auga * Blessun fylgir barni hverju * Blindur er bóklaus maður * Blindur er hver í sjálfs síns sök * Bragð er að þá barnið finnur * Bráð er barnalundin * Brennt barn forðast eldinn * Brjóta skal bein til mergjar * Bylur hæst í tómri tunnu == D == * Dagur og nótt bíða ekki eftir neinum * Dramb er falli næst * Drjúg eru morgunverkin * Dropinn holar harðan stein == E == * Eftir höfðinu dansa limirnir * Eigi er sopið þó í ausuna sé komið * Eitt barn sem ekkert, tvö sem tíu * Engin er verri þó hann sé perri * Ein syndin bíður annari heim * Einhversstaðar verða vondir að vera * Eins dauði er annars brauð * Ekkert er fullreynt í fyrsta sinn * Ekki er allt gull sem glóir * Ekki er ráð nema í tíma sé tekið * Ekki sér á svörtu * Ekki skal lengi lítils bíða * Ekki verður bókvitið í askanna látið * Engar fréttir eru góðar fréttir * Engin er rós án þyrna * Enginn er annars bróðir í leik * Enginn er verri þó hann vökni * Enginn fær ófreistað * Enginn kann tveimur herrum að þjóna * Enginn má við margnum * Enginn veit í annars brjóst * Enginn veit sína æfina fyrr en öll er * Enginn verður ágætur af engu * Enginn verður óbarinn biskup * Engum er alls varnað == F == * Fall er fararheill * * Fátt segir af einum * Fleira verður að gera en gott þykir * Flýtur á meðan ekki sekkur * Fjarlægðin gerir fjöllin blá * Frelsi er fé betra * Fullreynt er í fjórða sinn * Fyrr er fullt en út af flóir * Fyrra verkið vinnur hið síðara * Fyrst er allt frægast == G == * Gleymt er þá gleypt er * Glöggt er gests augað * Græddur er geymdur eyri * Gæfa fylgir djörfum * Guðmar skal ekki fótin hafa == H == * Halur er heima hver<ref>Hávamál</ref> * Hálfnað er verk þá hafið er * Hált er heimsglysið * Heima er best * Hlátur lengir lífið * Huggun er manni mönnum af * Hugur ræður hálfum sigri * Hugurinn ber mann hálfa leið * Hvað ungur nemur gamall temur * Hver er sinnar gæfu smiður * Hver er sínum hnútum kunnugastur * Hver hefur sinn djöful að draga * Hver hefur sýna byrði að bera * Hverjum þykir sinn fugl fagur == I == * Illur á ills von * Illu er best af lokið == Í ' == * Í upphafi skyldi endinn skoða == J == * Jafnan er hálfsögð sagan, ef einn segir * Járnið skal hamra á meðan það er heitt * Jöfnuður góður allur er == K == * Kapp er best með forsjá * Kemst þó hægt fari * Koma dagar koma ráð * Kólnar heitt, ef kalt blæs á * Kóngur er hver af klæðunum * Kóngur í dag. Dauður á morgun * Krókur á móti bragði * Krummi verður ei hvítur þótt hann baði sig * Kurteisi kostar ekkert * Kærleikurinn er kröfuhæstur == L == * Lengi getur vont versnað * Lengi lifir í góðum glæðum * Lengi lifir í kolunum * Lengi tognar hrátt skinn * Leynist straumur í lygnu vatni * Litlu má með ljúfum skipta * Lífið er núna * Líkur sækir líkan heim * Lærdómstími æfin er * Löngum hlær lítið vit * Lifir eik þótt laufin fjúki * Lærður nærri getur, reyndur veit þó betur. == M == * Maður er manns gaman * Margt er í hjónahjali * Margt smátt gerir eitt stórt * Margt þarf búmaðurinn bandið * Margur er knár þó hann sé smár * Margur heldur mig sig * Margur hyggur auð í annars garð * Margur verður af aurum api * Mjúk er móðurhöndin * Morgunstund gefur gull í mund == N == * Nauðsyn brýtur lö * Náttúran er náminu ríkari * Neyðin kennir naktri konu að spinna * Nú er það af sem áður var * Nýir vendir sópa best == O == * Oft er flagð undir fögru skinni * Oft er misjafn sauður í mörgu fé * Oft ilmar eitruð rós * Oft kemur góður þá getið og illur þá um er rætt * Oft má satt kyrrt liggja * Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi == Ó == * Ófróður er sá sem einskis spyr * Óttinn drepur ekki dauðann == P == * Prýðir bætandi hönd * Pussyclat ud == R == * Raun er að vera rassvotur * Ragur er sá sem við rassinn glímir * Rúsínan í pylsuendanum == S == * Samtal er sorgarléttir * Sá á fund sem finnur * Sá á kvölina sem á völina * Sá einn veit sem reynir * Sá hlær best sem síðast hlær * Sá kennir öðrum vaðið sem undan ríður * Sá vægir sem vitið hefur meira * Sjaldan er ein báran stök * Sjaldan er sama typpið of oft sogið * Sjaldan fellur eplið langt frá eikinni * Sjaldséðir eru hvítir hrafnar * Sjaldan veldur einn, þá tveir deila * Sjálfan sækir háðið heim * Sjón er sögu ríkari * Skammt er á milli skeggs og höku * Svo ergist hver sem hann eldist == T == * Taka skal viljann fyrir verkið * Tekst þá tveir vilja * Tíminn læknar öll sár * Tómir vagnar skrölta mest * Tvisvar verður gamall maður barn * Tvisvar verður sá feginn sem á steininn sest == U == * Umgengni lýsir innri manni * Unnin verk verða ekki aftur tekin * Una augu meðan horfa == Ú == * Úti er þraut þá unnin er == V == * Valt er völubeinið * Verkið lofar meistarann * Vogun vinnur og vogun tapar == Þ == * Það mæla börn, sem vilja * Þeir skora sem þora * Þegar ein báran rís er önnur vís * Þeir fiska sem róa * Þeir sletta skyrinu sem eiga það * Þjóð veit þá þrír vita * Þolinmæðin þrautir vinnur allar * Þröngt mega sáttir sitja * Þungt er þegjandi böl == Æ == * Æ sér gjöf til gjalda * Ærlegt líf er sjálfsvaldi * Ærslafull er æskan == Ö == * Öl er innri maður * Öl kætir, öl grætir * Öll er neyðin nöpur * Öll él birtir um síðir * Öll vötn renna til sjávar * Öllu gamni fylgir nokkur alvara * Öllu má ofbjóða * Örskamt er öfganna milli == Ytri tenglar == * [https://tilvitnun.is/malshaettir Íslenskir málshættir] 0lo3w3syqntz9y1z975x8dgetzz0z3a 1959438 1959437 2026-04-10T08:50:23Z ~2026-22121-21 115376 jb 1959438 wikitext text/x-wiki {{færa| Á Wikiquote}} Eftirfarandi er listi yfir íslenska málshætti: == A == * Að heita sverrir þíðir að þú sért perri * Að hika er sama og að tapa * Að tala er silfur, en að þegja er gull * Af misjöfnu þrífast börnin best * Allar gjafir þiggja laun * Aldrei er góð vísa of oft a liðna stund * Allir brosa á sama tungumáli * Allir eru skyldir sjálfum sér * Allt er hey í harðindum * Allt er vænt sem vel er grænt * Allt er þegar þrennt er * Allir * Allt vill lifa * Allur er varinn góður. == Á == * Á heimahaug er haninn frakkastur * Á morgun segir sá lati * Árinni kennir illur ræðari * Ást hylur lýti * Ástarhugir oftast saman rata == B == * Barnið vex en brókin ekki * Batnandi manni er best að lifa * Ber er hver að baki nema sér bróður eigi * Betra er autt rúm en illa skipað * Betra er að iðja en biðja * Betra er fylgi en fjölmenni * Betra er seint en aldrei * Betra er yndi en auður * Bomboclat * Betri er hálfur skaði en allur * Betri er krókur en kelda * Binni binn er intómt drasl * Betri er mánudagshnerri en móðurkoss * Betur má ef duga skal * Betur sjá augu en auga * Blessun fylgir barni hverju * Binni binn er intómt drasl * Blindur er hver í sjálfs síns sök * Bragð er að þá barnið finnur * Bráð er barnalundin * Brennt barn forðast eldinn * Brjóta skal bein til mergjar * Bylur hæst í tómri tunnu == D == * Dagur og nótt bíða ekki eftir neinum * Dramb er falli næst * Drjúg eru morgunverkin * Dropinn holar harðan stein == E == * Eftir höfðinu dansa limirnir * Eigi er sopið þó í ausuna sé komið * Eitt barn sem ekkert, tvö sem tíu * Engin er verri þó hann sé perri * Ein syndin bíður annari heim * Einhversstaðar verða vondir að vera * Eins dauði er annars brauð * Ekkert er fullreynt í fyrsta sinn * Ekki er allt gull sem glóir * Ekki er ráð nema í tíma sé tekið * Ekki sér á svörtu * Ekki skal lengi lítils bíða * Ekki verður bókvitið í askanna látið * Engar fréttir eru góðar fréttir * Engin er rós án þyrna * Enginn er annars bróðir í leik * Enginn er verri þó hann vökni * Enginn fær ófreistað * Enginn kann tveimur herrum að þjóna * Enginn má við margnum * Enginn veit í annars brjóst * Enginn veit sína æfina fyrr en öll er * Enginn verður ágætur af engu * Enginn verður óbarinn biskup * Engum er alls varnað == F == * Fall er fararheill * * Fátt segir af einum * Fleira verður að gera en gott þykir * Flýtur á meðan ekki sekkur * Fjarlægðin gerir fjöllin blá * Frelsi er fé betra * Fullreynt er í fjórða sinn * Fyrr er fullt en út af flóir * Fyrra verkið vinnur hið síðara * Fyrst er allt frægast == G == * Gleymt er þá gleypt er * Glöggt er gests augað * Græddur er geymdur eyri * Gæfa fylgir djörfum * Guðmar skal ekki fótin hafa == H == * Halur er heima hver<ref>Hávamál</ref> * Hálfnað er verk þá hafið er * Hált er heimsglysið * Heima er best * Hlátur lengir lífið * Huggun er manni mönnum af * Hugur ræður hálfum sigri * Hugurinn ber mann hálfa leið * Hvað ungur nemur gamall temur * Hver er sinnar gæfu smiður * Hver er sínum hnútum kunnugastur * Hver hefur sinn djöful að draga * Hver hefur sýna byrði að bera * Hverjum þykir sinn fugl fagur == I == * Illur á ills von * Illu er best af lokið == Í ' == * Í upphafi skyldi endinn skoða == J == * Jafnan er hálfsögð sagan, ef einn segir * Járnið skal hamra á meðan það er heitt * Jöfnuður góður allur er == K == * Kapp er best með forsjá * Kemst þó hægt fari * Koma dagar koma ráð * Kólnar heitt, ef kalt blæs á * Kóngur er hver af klæðunum * Kóngur í dag. Dauður á morgun * Krókur á móti bragði * Krummi verður ei hvítur þótt hann baði sig * Kurteisi kostar ekkert * Kærleikurinn er kröfuhæstur == L == * Lengi getur vont versnað * Lengi lifir í góðum glæðum * Lengi lifir í kolunum * Lengi tognar hrátt skinn * Leynist straumur í lygnu vatni * Litlu má með ljúfum skipta * Lífið er núna * Líkur sækir líkan heim * Lærdómstími æfin er * Löngum hlær lítið vit * Lifir eik þótt laufin fjúki * Lærður nærri getur, reyndur veit þó betur. == M == * Maður er manns gaman * Margt er í hjónahjali * Margt smátt gerir eitt stórt * Margt þarf búmaðurinn bandið * Margur er knár þó hann sé smár * Margur heldur mig sig * Margur hyggur auð í annars garð * Margur verður af aurum api * Mjúk er móðurhöndin * Morgunstund gefur gull í mund == N == * Nauðsyn brýtur lö * Náttúran er náminu ríkari * Neyðin kennir naktri konu að spinna * Nú er það af sem áður var * Nýir vendir sópa best == O == * Oft er flagð undir fögru skinni * Oft er misjafn sauður í mörgu fé * Oft ilmar eitruð rós * Oft kemur góður þá getið og illur þá um er rætt * Oft má satt kyrrt liggja * Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi == Ó == * Ófróður er sá sem einskis spyr * Óttinn drepur ekki dauðann == P == * Prýðir bætandi hönd * Pussyclat ud == R == * Raun er að vera rassvotur * Ragur er sá sem við rassinn glímir * Rúsínan í pylsuendanum == S == * Samtal er sorgarléttir * Sá á fund sem finnur * Sá á kvölina sem á völina * Sá einn veit sem reynir * Sá hlær best sem síðast hlær * Sá kennir öðrum vaðið sem undan ríður * Sá vægir sem vitið hefur meira * Sjaldan er ein báran stök * Sjaldan er sama typpið of oft sogið * Sjaldan fellur eplið langt frá eikinni * Sjaldséðir eru hvítir hrafnar * Sjaldan veldur einn, þá tveir deila * Sjálfan sækir háðið heim * Sjón er sögu ríkari * Skammt er á milli skeggs og höku * Svo ergist hver sem hann eldist == T == * Taka skal viljann fyrir verkið * Tekst þá tveir vilja * Tíminn læknar öll sár * Tómir vagnar skrölta mest * Tvisvar verður gamall maður barn * Tvisvar verður sá feginn sem á steininn sest == U == * Umgengni lýsir innri manni * Unnin verk verða ekki aftur tekin * Una augu meðan horfa == Ú == * Úti er þraut þá unnin er == V == * Valt er völubeinið * Verkið lofar meistarann * Vogun vinnur og vogun tapar == Þ == * Það mæla börn, sem vilja * Þeir skora sem þora * Þegar ein báran rís er önnur vís * Þeir fiska sem róa * Þeir sletta skyrinu sem eiga það * Þjóð veit þá þrír vita * Þolinmæðin þrautir vinnur allar * Þröngt mega sáttir sitja * Þungt er þegjandi böl == Æ == * Æ sér gjöf til gjalda * Ærlegt líf er sjálfsvaldi * Ærslafull er æskan == Ö == * Öl er innri maður * Öl kætir, öl grætir * Öll er neyðin nöpur * Öll él birtir um síðir * Öll vötn renna til sjávar * Öllu gamni fylgir nokkur alvara * Öllu má ofbjóða * Örskamt er öfganna milli == Ytri tenglar == * [https://tilvitnun.is/malshaettir Íslenskir málshættir] mxi5pufnwd7lqafct3hbp87ylwyytjj 1959460 1959438 2026-04-10T11:01:01Z ~2026-22068-06 115384 /* E */ 1959460 wikitext text/x-wiki {{færa| Á Wikiquote}} Eftirfarandi er listi yfir íslenska málshætti: == A == * Að heita sverrir þíðir að þú sért perri * Að hika er sama og að tapa * Að tala er silfur, en að þegja er gull * Af misjöfnu þrífast börnin best * Allar gjafir þiggja laun * Aldrei er góð vísa of oft a liðna stund * Allir brosa á sama tungumáli * Allir eru skyldir sjálfum sér * Allt er hey í harðindum * Allt er vænt sem vel er grænt * Allt er þegar þrennt er * Allir * Allt vill lifa * Allur er varinn góður. == Á == * Á heimahaug er haninn frakkastur * Á morgun segir sá lati * Árinni kennir illur ræðari * Ást hylur lýti * Ástarhugir oftast saman rata == B == * Barnið vex en brókin ekki * Batnandi manni er best að lifa * Ber er hver að baki nema sér bróður eigi * Betra er autt rúm en illa skipað * Betra er að iðja en biðja * Betra er fylgi en fjölmenni * Betra er seint en aldrei * Betra er yndi en auður * Bomboclat * Betri er hálfur skaði en allur * Betri er krókur en kelda * Binni binn er intómt drasl * Betri er mánudagshnerri en móðurkoss * Betur má ef duga skal * Betur sjá augu en auga * Blessun fylgir barni hverju * Binni binn er intómt drasl * Blindur er hver í sjálfs síns sök * Bragð er að þá barnið finnur * Bráð er barnalundin * Brennt barn forðast eldinn * Brjóta skal bein til mergjar * Bylur hæst í tómri tunnu == D == * Dagur og nótt bíða ekki eftir neinum * Dramb er falli næst * Drjúg eru morgunverkin * Dropinn holar harðan stein == E == * Eftir höfðinu dansa limirnir * Eigi er sopið þó í ausuna sé komið * Eitt barn sem ekkert, tvö sem tíu * Engin er verri þó hann sé perri * Ein syndin bíður annari heim * Einhversstaðar verða vondir að vera * Eins dauði er annars brauð * Ekkert er fullreynt í fyrsta sinn * Ekki er allt gull sem glóir * Ekki er ráð nema í tíma sé tekið * Ekki sér á svörtu * Ekki skal lengi lítils bíða * Ekki verður bókvitið í askanna látið * Engar fréttir eru góðar fréttir * Engin er rós án þyrna * Enginn er annars bróðir í leik * Enginn er verri þó hann sé perri * Enginn er verri þó hann vökni * Enginn fær ófreistað * Enginn kann tveimur herrum að þjóna * Enginn má við margnum * Enginn veit í annars brjóst * Enginn veit sína æfina fyrr en öll er * Enginn verður ágætur af engu * Enginn verður óbarinn biskup * Engum er alls varnað == F == * Fall er fararheill * * Fátt segir af einum * Fleira verður að gera en gott þykir * Flýtur á meðan ekki sekkur * Fjarlægðin gerir fjöllin blá * Frelsi er fé betra * Fullreynt er í fjórða sinn * Fyrr er fullt en út af flóir * Fyrra verkið vinnur hið síðara * Fyrst er allt frægast == G == * Gleymt er þá gleypt er * Glöggt er gests augað * Græddur er geymdur eyri * Gæfa fylgir djörfum * Guðmar skal ekki fótin hafa == H == * Halur er heima hver<ref>Hávamál</ref> * Hálfnað er verk þá hafið er * Hált er heimsglysið * Heima er best * Hlátur lengir lífið * Huggun er manni mönnum af * Hugur ræður hálfum sigri * Hugurinn ber mann hálfa leið * Hvað ungur nemur gamall temur * Hver er sinnar gæfu smiður * Hver er sínum hnútum kunnugastur * Hver hefur sinn djöful að draga * Hver hefur sýna byrði að bera * Hverjum þykir sinn fugl fagur == I == * Illur á ills von * Illu er best af lokið == Í ' == * Í upphafi skyldi endinn skoða == J == * Jafnan er hálfsögð sagan, ef einn segir * Járnið skal hamra á meðan það er heitt * Jöfnuður góður allur er == K == * Kapp er best með forsjá * Kemst þó hægt fari * Koma dagar koma ráð * Kólnar heitt, ef kalt blæs á * Kóngur er hver af klæðunum * Kóngur í dag. Dauður á morgun * Krókur á móti bragði * Krummi verður ei hvítur þótt hann baði sig * Kurteisi kostar ekkert * Kærleikurinn er kröfuhæstur == L == * Lengi getur vont versnað * Lengi lifir í góðum glæðum * Lengi lifir í kolunum * Lengi tognar hrátt skinn * Leynist straumur í lygnu vatni * Litlu má með ljúfum skipta * Lífið er núna * Líkur sækir líkan heim * Lærdómstími æfin er * Löngum hlær lítið vit * Lifir eik þótt laufin fjúki * Lærður nærri getur, reyndur veit þó betur. == M == * Maður er manns gaman * Margt er í hjónahjali * Margt smátt gerir eitt stórt * Margt þarf búmaðurinn bandið * Margur er knár þó hann sé smár * Margur heldur mig sig * Margur hyggur auð í annars garð * Margur verður af aurum api * Mjúk er móðurhöndin * Morgunstund gefur gull í mund == N == * Nauðsyn brýtur lö * Náttúran er náminu ríkari * Neyðin kennir naktri konu að spinna * Nú er það af sem áður var * Nýir vendir sópa best == O == * Oft er flagð undir fögru skinni * Oft er misjafn sauður í mörgu fé * Oft ilmar eitruð rós * Oft kemur góður þá getið og illur þá um er rætt * Oft má satt kyrrt liggja * Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi == Ó == * Ófróður er sá sem einskis spyr * Óttinn drepur ekki dauðann == P == * Prýðir bætandi hönd * Pussyclat ud == R == * Raun er að vera rassvotur * Ragur er sá sem við rassinn glímir * Rúsínan í pylsuendanum == S == * Samtal er sorgarléttir * Sá á fund sem finnur * Sá á kvölina sem á völina * Sá einn veit sem reynir * Sá hlær best sem síðast hlær * Sá kennir öðrum vaðið sem undan ríður * Sá vægir sem vitið hefur meira * Sjaldan er ein báran stök * Sjaldan er sama typpið of oft sogið * Sjaldan fellur eplið langt frá eikinni * Sjaldséðir eru hvítir hrafnar * Sjaldan veldur einn, þá tveir deila * Sjálfan sækir háðið heim * Sjón er sögu ríkari * Skammt er á milli skeggs og höku * Svo ergist hver sem hann eldist == T == * Taka skal viljann fyrir verkið * Tekst þá tveir vilja * Tíminn læknar öll sár * Tómir vagnar skrölta mest * Tvisvar verður gamall maður barn * Tvisvar verður sá feginn sem á steininn sest == U == * Umgengni lýsir innri manni * Unnin verk verða ekki aftur tekin * Una augu meðan horfa == Ú == * Úti er þraut þá unnin er == V == * Valt er völubeinið * Verkið lofar meistarann * Vogun vinnur og vogun tapar == Þ == * Það mæla börn, sem vilja * Þeir skora sem þora * Þegar ein báran rís er önnur vís * Þeir fiska sem róa * Þeir sletta skyrinu sem eiga það * Þjóð veit þá þrír vita * Þolinmæðin þrautir vinnur allar * Þröngt mega sáttir sitja * Þungt er þegjandi böl == Æ == * Æ sér gjöf til gjalda * Ærlegt líf er sjálfsvaldi * Ærslafull er æskan == Ö == * Öl er innri maður * Öl kætir, öl grætir * Öll er neyðin nöpur * Öll él birtir um síðir * Öll vötn renna til sjávar * Öllu gamni fylgir nokkur alvara * Öllu má ofbjóða * Örskamt er öfganna milli == Ytri tenglar == * [https://tilvitnun.is/malshaettir Íslenskir málshættir] pvz2njcz230u7a12etgy4liu3vdj5vo 1959461 1959460 2026-04-10T11:02:13Z TKSnaevarr 53243 Tók aftur breytingu frá [[Special:Contributions/~2026-22068-06|~2026-22068-06]] ([[User talk:~2026-22068-06|spjall]]), til baka í síðustu útgáfu frá [[User:~2026-22121-21|~2026-22121-21]] 1959438 wikitext text/x-wiki {{færa| Á Wikiquote}} Eftirfarandi er listi yfir íslenska málshætti: == A == * Að heita sverrir þíðir að þú sért perri * Að hika er sama og að tapa * Að tala er silfur, en að þegja er gull * Af misjöfnu þrífast börnin best * Allar gjafir þiggja laun * Aldrei er góð vísa of oft a liðna stund * Allir brosa á sama tungumáli * Allir eru skyldir sjálfum sér * Allt er hey í harðindum * Allt er vænt sem vel er grænt * Allt er þegar þrennt er * Allir * Allt vill lifa * Allur er varinn góður. == Á == * Á heimahaug er haninn frakkastur * Á morgun segir sá lati * Árinni kennir illur ræðari * Ást hylur lýti * Ástarhugir oftast saman rata == B == * Barnið vex en brókin ekki * Batnandi manni er best að lifa * Ber er hver að baki nema sér bróður eigi * Betra er autt rúm en illa skipað * Betra er að iðja en biðja * Betra er fylgi en fjölmenni * Betra er seint en aldrei * Betra er yndi en auður * Bomboclat * Betri er hálfur skaði en allur * Betri er krókur en kelda * Binni binn er intómt drasl * Betri er mánudagshnerri en móðurkoss * Betur má ef duga skal * Betur sjá augu en auga * Blessun fylgir barni hverju * Binni binn er intómt drasl * Blindur er hver í sjálfs síns sök * Bragð er að þá barnið finnur * Bráð er barnalundin * Brennt barn forðast eldinn * Brjóta skal bein til mergjar * Bylur hæst í tómri tunnu == D == * Dagur og nótt bíða ekki eftir neinum * Dramb er falli næst * Drjúg eru morgunverkin * Dropinn holar harðan stein == E == * Eftir höfðinu dansa limirnir * Eigi er sopið þó í ausuna sé komið * Eitt barn sem ekkert, tvö sem tíu * Engin er verri þó hann sé perri * Ein syndin bíður annari heim * Einhversstaðar verða vondir að vera * Eins dauði er annars brauð * Ekkert er fullreynt í fyrsta sinn * Ekki er allt gull sem glóir * Ekki er ráð nema í tíma sé tekið * Ekki sér á svörtu * Ekki skal lengi lítils bíða * Ekki verður bókvitið í askanna látið * Engar fréttir eru góðar fréttir * Engin er rós án þyrna * Enginn er annars bróðir í leik * Enginn er verri þó hann vökni * Enginn fær ófreistað * Enginn kann tveimur herrum að þjóna * Enginn má við margnum * Enginn veit í annars brjóst * Enginn veit sína æfina fyrr en öll er * Enginn verður ágætur af engu * Enginn verður óbarinn biskup * Engum er alls varnað == F == * Fall er fararheill * * Fátt segir af einum * Fleira verður að gera en gott þykir * Flýtur á meðan ekki sekkur * Fjarlægðin gerir fjöllin blá * Frelsi er fé betra * Fullreynt er í fjórða sinn * Fyrr er fullt en út af flóir * Fyrra verkið vinnur hið síðara * Fyrst er allt frægast == G == * Gleymt er þá gleypt er * Glöggt er gests augað * Græddur er geymdur eyri * Gæfa fylgir djörfum * Guðmar skal ekki fótin hafa == H == * Halur er heima hver<ref>Hávamál</ref> * Hálfnað er verk þá hafið er * Hált er heimsglysið * Heima er best * Hlátur lengir lífið * Huggun er manni mönnum af * Hugur ræður hálfum sigri * Hugurinn ber mann hálfa leið * Hvað ungur nemur gamall temur * Hver er sinnar gæfu smiður * Hver er sínum hnútum kunnugastur * Hver hefur sinn djöful að draga * Hver hefur sýna byrði að bera * Hverjum þykir sinn fugl fagur == I == * Illur á ills von * Illu er best af lokið == Í ' == * Í upphafi skyldi endinn skoða == J == * Jafnan er hálfsögð sagan, ef einn segir * Járnið skal hamra á meðan það er heitt * Jöfnuður góður allur er == K == * Kapp er best með forsjá * Kemst þó hægt fari * Koma dagar koma ráð * Kólnar heitt, ef kalt blæs á * Kóngur er hver af klæðunum * Kóngur í dag. Dauður á morgun * Krókur á móti bragði * Krummi verður ei hvítur þótt hann baði sig * Kurteisi kostar ekkert * Kærleikurinn er kröfuhæstur == L == * Lengi getur vont versnað * Lengi lifir í góðum glæðum * Lengi lifir í kolunum * Lengi tognar hrátt skinn * Leynist straumur í lygnu vatni * Litlu má með ljúfum skipta * Lífið er núna * Líkur sækir líkan heim * Lærdómstími æfin er * Löngum hlær lítið vit * Lifir eik þótt laufin fjúki * Lærður nærri getur, reyndur veit þó betur. == M == * Maður er manns gaman * Margt er í hjónahjali * Margt smátt gerir eitt stórt * Margt þarf búmaðurinn bandið * Margur er knár þó hann sé smár * Margur heldur mig sig * Margur hyggur auð í annars garð * Margur verður af aurum api * Mjúk er móðurhöndin * Morgunstund gefur gull í mund == N == * Nauðsyn brýtur lö * Náttúran er náminu ríkari * Neyðin kennir naktri konu að spinna * Nú er það af sem áður var * Nýir vendir sópa best == O == * Oft er flagð undir fögru skinni * Oft er misjafn sauður í mörgu fé * Oft ilmar eitruð rós * Oft kemur góður þá getið og illur þá um er rætt * Oft má satt kyrrt liggja * Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi == Ó == * Ófróður er sá sem einskis spyr * Óttinn drepur ekki dauðann == P == * Prýðir bætandi hönd * Pussyclat ud == R == * Raun er að vera rassvotur * Ragur er sá sem við rassinn glímir * Rúsínan í pylsuendanum == S == * Samtal er sorgarléttir * Sá á fund sem finnur * Sá á kvölina sem á völina * Sá einn veit sem reynir * Sá hlær best sem síðast hlær * Sá kennir öðrum vaðið sem undan ríður * Sá vægir sem vitið hefur meira * Sjaldan er ein báran stök * Sjaldan er sama typpið of oft sogið * Sjaldan fellur eplið langt frá eikinni * Sjaldséðir eru hvítir hrafnar * Sjaldan veldur einn, þá tveir deila * Sjálfan sækir háðið heim * Sjón er sögu ríkari * Skammt er á milli skeggs og höku * Svo ergist hver sem hann eldist == T == * Taka skal viljann fyrir verkið * Tekst þá tveir vilja * Tíminn læknar öll sár * Tómir vagnar skrölta mest * Tvisvar verður gamall maður barn * Tvisvar verður sá feginn sem á steininn sest == U == * Umgengni lýsir innri manni * Unnin verk verða ekki aftur tekin * Una augu meðan horfa == Ú == * Úti er þraut þá unnin er == V == * Valt er völubeinið * Verkið lofar meistarann * Vogun vinnur og vogun tapar == Þ == * Það mæla börn, sem vilja * Þeir skora sem þora * Þegar ein báran rís er önnur vís * Þeir fiska sem róa * Þeir sletta skyrinu sem eiga það * Þjóð veit þá þrír vita * Þolinmæðin þrautir vinnur allar * Þröngt mega sáttir sitja * Þungt er þegjandi böl == Æ == * Æ sér gjöf til gjalda * Ærlegt líf er sjálfsvaldi * Ærslafull er æskan == Ö == * Öl er innri maður * Öl kætir, öl grætir * Öll er neyðin nöpur * Öll él birtir um síðir * Öll vötn renna til sjávar * Öllu gamni fylgir nokkur alvara * Öllu má ofbjóða * Örskamt er öfganna milli == Ytri tenglar == * [https://tilvitnun.is/malshaettir Íslenskir málshættir] mxi5pufnwd7lqafct3hbp87ylwyytjj 1959462 1959461 2026-04-10T11:02:54Z ~2026-22068-06 115384 /* A */ 1959462 wikitext text/x-wiki {{færa| Á Wikiquote}} Eftirfarandi er listi yfir íslenska málshætti: == A == * Að heita sverrir þíðir að þú sért perri * Að hika er sama og að tapa * Að tala er silfur, en að þegja er gull * Af misjöfnu þrífast börnin best * Allar gjafir þiggja laun * Aldrei er góð vísa of oft a liðna stund * Allir brosa á sama tungumáli * Allir eru skyldir sjálfum sér * Allt er hey í harðindum * Allt er vænt sem vel er grænt * Allt er þegar þrennt er * Allt vill lifa * Allur er varinn góður. == Á == * Á heimahaug er haninn frakkastur * Á morgun segir sá lati * Árinni kennir illur ræðari * Ást hylur lýti * Ástarhugir oftast saman rata == B == * Barnið vex en brókin ekki * Batnandi manni er best að lifa * Ber er hver að baki nema sér bróður eigi * Betra er autt rúm en illa skipað * Betra er að iðja en biðja * Betra er fylgi en fjölmenni * Betra er seint en aldrei * Betra er yndi en auður * Betri er hálfur skaði en allur * Betri er krókur en kelda * Binni binn er intómt drasl * Betri er mánudagshnerri en móðurkoss * Betur má ef duga skal * Betur sjá augu en auga * Blessun fylgir barni hverju * Binni binn er intómt drasl * Blindur er hver í sjálfs síns sök * Bragð er að þá barnið finnur * Bráð er barnalundin * Brennt barn forðast eldinn * Brjóta skal bein til mergjar * Bylur hæst í tómri tunnu == D == * Dagur og nótt bíða ekki eftir neinum * Dramb er falli næst * Drjúg eru morgunverkin * Dropinn holar harðan stein == E == * Eftir höfðinu dansa limirnir * Eigi er sopið þó í ausuna sé komið * Eitt barn sem ekkert, tvö sem tíu * Engin er verri þó hann sé perri * Ein syndin bíður annari heim * Einhversstaðar verða vondir að vera * Eins dauði er annars brauð * Ekkert er fullreynt í fyrsta sinn * Ekki er allt gull sem glóir * Ekki er ráð nema í tíma sé tekið * Ekki sér á svörtu * Ekki skal lengi lítils bíða * Ekki verður bókvitið í askanna látið * Engar fréttir eru góðar fréttir * Engin er rós án þyrna * Enginn er annars bróðir í leik * Enginn er verri þó hann vökni * Enginn fær ófreistað * Enginn kann tveimur herrum að þjóna * Enginn má við margnum * Enginn veit í annars brjóst * Enginn veit sína æfina fyrr en öll er * Enginn verður ágætur af engu * Enginn verður óbarinn biskup * Engum er alls varnað == F == * Fall er fararheill * Fátt segir af einum * Fleira verður að gera en gott þykir * Flýtur á meðan ekki sekkur * Fjarlægðin gerir fjöllin blá * Frelsi er fé betra * Fullreynt er í fjórða sinn * Fyrr er fullt en út af flóir * Fyrra verkið vinnur hið síðara * Fyrst er allt frægast == G == * Gleymt er þá gleypt er * Glöggt er gests augað * Græddur er geymdur eyri * Gæfa fylgir djörfum * Guðmar skal ekki fótin hafa == H == * Halur er heima hver<ref>Hávamál</ref> * Hálfnað er verk þá hafið er * Hált er heimsglysið * Heima er best * Hlátur lengir lífið * Huggun er manni mönnum af * Hugur ræður hálfum sigri * Hugurinn ber mann hálfa leið * Hvað ungur nemur gamall temur * Hver er sinnar gæfu smiður * Hver er sínum hnútum kunnugastur * Hver hefur sinn djöful að draga * Hver hefur sýna byrði að bera * Hverjum þykir sinn fugl fagur == I == * Illur á ills von * Illu er best af lokið == Í ' == * Í upphafi skyldi endinn skoða == J == * Jafnan er hálfsögð sagan, ef einn segir * Járnið skal hamra á meðan það er heitt * Jöfnuður góður allur er == K == * Kapp er best með forsjá * Kemst þó hægt fari * Koma dagar koma ráð * Kólnar heitt, ef kalt blæs á * Kóngur er hver af klæðunum * Kóngur í dag. Dauður á morgun * Krókur á móti bragði * Krummi verður ei hvítur þótt hann baði sig * Kurteisi kostar ekkert * Kærleikurinn er kröfuhæstur == L == * Lengi getur vont versnað * Lengi lifir í góðum glæðum * Lengi lifir í kolunum * Lengi tognar hrátt skinn * Leynist straumur í lygnu vatni * Litlu má með ljúfum skipta * Lífið er núna * Líkur sækir líkan heim * Lærdómstími æfin er * Löngum hlær lítið vit * Lifir eik þótt laufin fjúki * Lærður nærri getur, reyndur veit þó betur. == M == * Maður er manns gaman * Margt er í hjónahjali * Margt smátt gerir eitt stórt * Margt þarf búmaðurinn bandið * Margur er knár þó hann sé smár * Margur heldur mig sig * Margur hyggur auð í annars garð * Margur verður af aurum api * Mjúk er móðurhöndin * Morgunstund gefur gull í mund == N == * Nauðsyn brýtur lö * Náttúran er náminu ríkari * Neyðin kennir naktri konu að spinna * Nú er það af sem áður var * Nýir vendir sópa best == O == * Oft er flagð undir fögru skinni * Oft er misjafn sauður í mörgu fé * Oft ilmar eitruð rós * Oft kemur góður þá getið og illur þá um er rætt * Oft má satt kyrrt liggja * Oft veltir lítil þúfa þungu hlassi == Ó == * Ófróður er sá sem einskis spyr * Óttinn drepur ekki dauðann == P == * Prýðir bætandi hönd * Pussyclat ud == R == * Raun er að vera rassvotur * Ragur er sá sem við rassinn glímir * Rúsínan í pylsuendanum == S == * Samtal er sorgarléttir * Sá á fund sem finnur * Sá á kvölina sem á völina * Sá einn veit sem reynir * Sá hlær best sem síðast hlær * Sá kennir öðrum vaðið sem undan ríður * Sá vægir sem vitið hefur meira * Sjaldan er ein báran stök * Sjaldan er sama typpið of oft sogið * Sjaldan fellur eplið langt frá eikinni * Sjaldséðir eru hvítir hrafnar * Sjaldan veldur einn, þá tveir deila * Sjálfan sækir háðið heim * Sjón er sögu ríkari * Skammt er á milli skeggs og höku * Svo ergist hver sem hann eldist == T == * Taka skal viljann fyrir verkið * Tekst þá tveir vilja * Tíminn læknar öll sár * Tómir vagnar skrölta mest * Tvisvar verður gamall maður barn * Tvisvar verður sá feginn sem á steininn sest == U == * Umgengni lýsir innri manni * Unnin verk verða ekki aftur tekin * Una augu meðan horfa == Ú == * Úti er þraut þá unnin er == V == * Valt er völubeinið * Verkið lofar meistarann * Vogun vinnur og vogun tapar == Þ == * Það mæla börn, sem vilja * Þeir skora sem þora * Þegar ein báran rís er önnur vís * Þeir fiska sem róa * Þeir sletta skyrinu sem eiga það * Þjóð veit þá þrír vita * Þolinmæðin þrautir vinnur allar * Þröngt mega sáttir sitja * Þungt er þegjandi böl == Æ == * Æ sér gjöf til gjalda * Ærlegt líf er sjálfsvaldi * Ærslafull er æskan == Ö == * Öl er innri maður * Öl kætir, öl grætir * Öll er neyðin nöpur * Öll él birtir um síðir * Öll vötn renna til sjávar * Öllu gamni fylgir nokkur alvara * Öllu má ofbjóða * Örskamt er öfganna milli == Ytri tenglar == * [https://tilvitnun.is/malshaettir Íslenskir málshættir] k9ni9f8akr19ezd9fb7je17rux2s0vg 0 176354 1959359 1919011 2026-04-09T16:27:12Z TKSnaevarr 53243 1959359 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Forough Farrokhzad, 1960s.jpg|thumb|right|Forugh Farrokhzad]] '''Forugh Farrokhzad''' ([[28. desember]] [[1934]] – [[14. febrúar]] [[1967]]) var [[íran]]skt [[skáld]] og [[kvikmyndagerð]]arkona undir áhrifum frá [[módernismi|módernisma]] og [[femínismi|femínisma]]. Ljóð hennar voru umdeild og eftir [[íranska byltingin|írönsku byltinguna]] voru þau bönnuð í meira en áratug. Hún leikstýrði árið 1963 heimildarmyndinni ''[[Húsið er svart]]'' um heimili fyrir líkþráa í Teheran, sem er talin eitt af lykilverkum [[íranska nýbylgjan|írönsku nýbylgjunnar]]. Hún lést í bílslysi, aðeins 32 ára gömul. {{stubbur}} {{DEFAULTSORT:Farrokhzad, Forugh}} [[Flokkur:Írönsk skáld]] [[Flokkur:Íranskir leikstjórar]] {{fd|1934|1967}} [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] 19lzxa901kduhl2jmuhr28ujg1wujal 0 177301 1959406 1837002 2026-04-09T22:55:54Z Akigka 183 1959406 wikitext text/x-wiki [[File:Louis Huard - Giant Suttung and the Dwarfs.jpg|thumb|[[Suttungur]] ógnar dvergum.]] '''Fjalar og Galar''' eru [[Dvergar (norræn goðafræði)|dvergar]] í [[norræn goðafræði|norrænni goðafræði]]. Þeir myrtu [[Kvasir|Kvasi]] og brugguðu [[skáldskaparmjöður|skáldskaparmjöðinn]] úr blóði hans og hunangi. Síðar, er þeir höfðu valdið dauða jötunsins Gillings og konu hans, þá krafðist [[Suttungur]] sonur þeirra, mjaðarins í bætur. Nafnið Fjalar er talið þýða „felur“ eða „svikari“ en Galar „sá sem öskrar“.<ref>{{Cite book|title=Lexikon der germanischen Mythologie|last=Simek|first=Rudolf|date=2006|publisher=Alfred Kröner|isbn=978-3-520-36803-4|edition=3., völlig überarbeitete Aufl|series=Kröners Taschenausgabe|location=Stuttgart}}</ref> Nafnið Fjalar kemur fyrir sem heiti á hana hjá jötninum [[Eggþér|Eggþé]]<ref>Völuspá</ref> og bæði heitin koma fyrir sem sem jötnaheiti.<ref>Nafnaþulur í Snorra Eddu</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Norræn goðafræði}} {{stubbur}} [[Flokkur:Dvergar í norrænni goðafræði]] o86rswmk4annsly8w1d38a13zv1adpw 1959407 1959406 2026-04-09T22:56:06Z Akigka 183 Akigka færði [[Fjalar (norræn goðafræði)]] á [[Fjalar og Galar]] 1959406 wikitext text/x-wiki [[File:Louis Huard - Giant Suttung and the Dwarfs.jpg|thumb|[[Suttungur]] ógnar dvergum.]] '''Fjalar og Galar''' eru [[Dvergar (norræn goðafræði)|dvergar]] í [[norræn goðafræði|norrænni goðafræði]]. Þeir myrtu [[Kvasir|Kvasi]] og brugguðu [[skáldskaparmjöður|skáldskaparmjöðinn]] úr blóði hans og hunangi. Síðar, er þeir höfðu valdið dauða jötunsins Gillings og konu hans, þá krafðist [[Suttungur]] sonur þeirra, mjaðarins í bætur. Nafnið Fjalar er talið þýða „felur“ eða „svikari“ en Galar „sá sem öskrar“.<ref>{{Cite book|title=Lexikon der germanischen Mythologie|last=Simek|first=Rudolf|date=2006|publisher=Alfred Kröner|isbn=978-3-520-36803-4|edition=3., völlig überarbeitete Aufl|series=Kröners Taschenausgabe|location=Stuttgart}}</ref> Nafnið Fjalar kemur fyrir sem heiti á hana hjá jötninum [[Eggþér|Eggþé]]<ref>Völuspá</ref> og bæði heitin koma fyrir sem sem jötnaheiti.<ref>Nafnaþulur í Snorra Eddu</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} {{Norræn goðafræði}} {{stubbur}} [[Flokkur:Dvergar í norrænni goðafræði]] o86rswmk4annsly8w1d38a13zv1adpw 0 177302 1959405 1837004 2026-04-09T22:52:54Z Akigka 183 Tilvísun á [[Fjalar (norræn goðafræði)]] 1959405 wikitext text/x-wiki #tilvísun[[Fjalar (norræn goðafræði)]] 0kfkfqlcd3bpkzzcvx4pi9ezzgeki66 0 183064 1959316 1938478 2026-04-09T13:22:14Z Alvaldi 71791 1959316 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Ragnar Nathanaelsson | image = 20160813 Basketball ÖBV Vier-Nationen-Turnier 1566.jpg | birth_date = {{birth date and age|1991|8|27|df=y}} | birth_place = [[Selfoss]], Ísland | height_cm = 220 | weight_lbs = | position = Miðherji | league = [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Úrvalsdeild karla]] | team = Álftanes | number = | career_start = | career_end = | national_team = {{flagdeco|ISL}} [[Íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik|Ísland]] | years1 = 2008–2013 | team1 = Hamar | years2 = 2013–2014 | team2 = Þór Þorlákshöfn | years3 = 2014–2015 | team3 = Sundsvall Dragons | years4 = 2015–2016 | team4 = Þór Þorlákshöfn | years5 = 2016–2017 | team5 = Cáceres Ciudad del Baloncesto | years6 = 2017 | team6 = Arcos Albacete Basket | years7 = 2017–2018 | team7 = [[Njarðvík (körfuknattleikur karla)|Njarðvík]] | years8 = 2018–2020 | team8 = Valur | years9 = 2020–2021 | team9 = Haukar | years10 = 2021–2022 | team10= [[Stjarnan (körfuknattleikur karla)|Stjarnan]] | years11 = 2022–2025 | team11= Hamar | years12 = 2025–nú | team12= Álftanes | highlights = }} '''Ragnar Ágúst Nathanaelsson''' (fæddur 27. ágúst 1991) er íslenskur körfuknattleiksmaður og hávaxnasti núlifandi Íslendingurinn eða 220 cm.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242537324d/havaxnasti-madur-landsins-loksins-i-almennilegu-rumi|title=Há­vaxnasti maður landsins loksins í al­menni­legu rúmi|author=Magnús Hlynur Hreiðarsson|date=2024-03-03|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2024-10-26}}</ref> ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Fólk fætt árið 1991]] [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] i4tba2c426zx2ctql1ebbikkj9mfdke 1959320 1959316 2026-04-09T13:28:21Z Alvaldi 71791 1959320 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Ragnar Nathanaelsson | image = 20160813 Basketball ÖBV Vier-Nationen-Turnier 1566.jpg | birth_date = {{birth date and age|1991|8|27|df=y}} | birth_place = [[Selfoss]], Ísland | height_cm = 220 | weight_lbs = | position = Miðherji | league = [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Úrvalsdeild karla]] | team = Álftanes | number = | career_start = | career_end = | national_team = {{flagdeco|ISL}} [[Íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik|Ísland]] | years1 = 2008–2013 | team1 = Hamar | years2 = 2013–2014 | team2 = Þór Þorlákshöfn | years3 = 2014–2015 | team3 = Sundsvall Dragons | years4 = 2015–2016 | team4 = Þór Þorlákshöfn | years5 = 2016–2017 | team5 = Cáceres Ciudad del Baloncesto | years6 = 2017 | team6 = Arcos Albacete Basket | years7 = 2017–2018 | team7 = [[Njarðvík (körfuknattleikur karla)|Njarðvík]] | years8 = 2018–2020 | team8 = Valur | years9 = 2020–2021 | team9 = Haukar | years10 = 2021–2022 | team10= [[Stjarnan (körfuknattleikur karla)|Stjarnan]] | years11 = 2022–2025 | team11= Hamar | years12 = 2025–nú | team12= Álftanes | highlights = }} '''Ragnar Ágúst Nathanaelsson''' (fæddur 27. ágúst 1991) er íslenskur körfuknattleiksmaður og hávaxnasti núlifandi Íslendingurinn eða 220 cm.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20242537324d/havaxnasti-madur-landsins-loksins-i-almennilegu-rumi|title=Há­vaxnasti maður landsins loksins í al­menni­legu rúmi|author=Magnús Hlynur Hreiðarsson|date=2024-03-03|publisher=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2024-10-26}}</ref> Ragnar lék fyrst með [[Íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik|íslenska landsliðinu]] árið 2013. Hann lék með liðinu á [[Evrópumeistaramót karla í körfuknattleik|Evrópumeistaramótinu]] árið 2015. ==Tilvísanir== {{reflist}} ==Heimildir== *[https://korfustatt.is/Leikmadur/300678 Tölfræði í efstu deild] á Körfustatt.is [[Flokkur:Fólk fætt árið 1991]] [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] rkplfn5f53kngae2orwvahlo7tgaxng 0 184427 1959416 1897173 2026-04-09T23:20:10Z Akigka 183 1959416 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Demirkazik_Crest_of_Aladag_Mountains_in_Nigde_Turkey.jpg|thumb|right|Demirkazık í [[Niğde-hérað]]i.]] '''Tárusfjöll''' ([[tyrkneska]]: ''Toros Dağları'' eða ''Toroslar'', [[gríska]]: Ταύρος) eru fjallgarður í suðurhluta [[Tyrkland]]s. Fjöllin skilja miðhálendi [[Anatólía|Anatólíu]] frá ströndinni við [[Miðjarðarhaf]]ið. Fjöllin liggja í sveig frá [[Eğirdir-vatn]]i í vestri að efri hlutum ána [[Efrat]] og [[Tígris]] í vestri. Þau eru hluti af [[fellingafjallabeltið|fellingafjallabeltinu]] í [[Evrasía|Evrasíu]]. Hæsti tindurinn er [[Kızılkaya]] 3.771 metrar.<ref>{{cite web | url=http://www.tdf.org.tr/news.asp?Action=Read&hid=2173 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130619162724/http://www.tdf.org.tr/news.asp?Action=Read&hid=2173 |archivedate=19 June 2013 | title = Türkiye Dağcılık Federasyonu - Türkiye Dağcılık Federasyonu | accessdate = 9 April 2021 | date = 19 June 2013 | website = www.tdf.org}}</ref> Áður var talið að [[Demirkazık]] væri hæst, en mælingar árið 2008 leiddu í ljós að Kızılkaya er hærri. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Fjöll í Tyrklandi]] ph4x5j8167kjyib0rcbrkn4zhlsixzb 1959418 1959416 2026-04-09T23:20:27Z Akigka 183 1959418 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Demirkazik_Crest_of_Aladag_Mountains_in_Nigde_Turkey.jpg|thumb|right|Demirkazık í [[Niğde-hérað]]i.]] '''Tárusfjöll''' ([[tyrkneska]]: ''Toros Dağları'' eða ''Toroslar'', [[gríska]]: Ταύρος ''Tauros'') eru fjallgarður í suðurhluta [[Tyrkland]]s. Fjöllin skilja miðhálendi [[Anatólía|Anatólíu]] frá ströndinni við [[Miðjarðarhaf]]ið. Fjöllin liggja í sveig frá [[Eğirdir-vatn]]i í vestri að efri hlutum ána [[Efrat]] og [[Tígris]] í vestri. Þau eru hluti af [[fellingafjallabeltið|fellingafjallabeltinu]] í [[Evrasía|Evrasíu]]. Hæsti tindurinn er [[Kızılkaya]] 3.771 metrar.<ref>{{cite web | url=http://www.tdf.org.tr/news.asp?Action=Read&hid=2173 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130619162724/http://www.tdf.org.tr/news.asp?Action=Read&hid=2173 |archivedate=19 June 2013 | title = Türkiye Dağcılık Federasyonu - Türkiye Dağcılık Federasyonu | accessdate = 9 April 2021 | date = 19 June 2013 | website = www.tdf.org}}</ref> Áður var talið að [[Demirkazık]] væri hæst, en mælingar árið 2008 leiddu í ljós að Kızılkaya er hærri. == Tilvísanir == {{reflist}} {{stubbur}} [[Flokkur:Fjöll í Tyrklandi]] k559xlh0h5ecnhe3nahf5n479fx4ldi 0 184713 1959333 1899372 2026-04-09T15:00:13Z TKSnaevarr 53243 1959333 wikitext text/x-wiki '''Tungllendingin 1969''' var geimferð þar sem [[Neil Armstrong]] og [[Buzz Aldrin]] lentu á tunglinu fyrstir manna. Ferðafélagi þeirra var [[Michael Collins (geimfari)|Michael Collins]] en hann steig ekki fæti á tunglið.<ref>{{Cite web|url=https://www.visindavefur.is/svar.php?id=77842|title=Hvernig fór fyrsta tungllendingin fram og hvað gerðu geimfararnir á tunglinu?|website=Vísindavefurinn|language=is|access-date=2025-02-02}}</ref> Undirbúningur ferðarinnar tók nokkur ár og fór hluti þjálfunar [[Geimfari|geimfaranna]] fram á [[Ísland|Íslandi]].<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/innlent/half-old-fra-aefingum-geimfaranna-a-islandi|title=Hálf öld frá æfingum geimfaranna á Íslandi - RÚV.is|date=2015-07-16|website=RÚV|access-date=2025-02-02}}</ref> == Tilvísanir == <references/> [[Flokkur:Apollo-geimferðaáætlunin]] 2phqisjcgndn7ib5cyrwon8gtcgueam 0 185485 1959363 1936789 2026-04-09T16:28:08Z TKSnaevarr 53243 1959363 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Neilia Hunter-Biden.jpg|thumb|Neilia Hunter Biden]] '''Neilia Hunter Biden''' (fædd [[28. júlí]] [[1942]], látin [[18. desember]] [[1972]]) var bandarískur kennari og fyrri eiginkona [[Joe Biden]] fyrrverandi forseta Bandaríkjanna. Neilia giftist Joe Biden árið 1966 og eignuðust þau þrjú börn Beau, Hunter og Naomi. Neilia lést í bílslysi 18. desember 1972 ásamt eins árs gamalli dóttur sinni Naomi.<ref>{{Cite web|url=https://www.biography.com/political-figures/joe-biden-first-wife-daughter-car-accident-story|title=The Tragic Car Accident that Killed Joe Biden’s First Wife and Daughter|date=2024-06-11|website=Biography|language=en-US|access-date=2025-03-19}}</ref> Joe Biden ekkill Neiliu tók sæti í öldungadeild Bandaríkjaþings hálfum mánuði eftir að hún lést og sat í öldungadeildinni í 36 ár til ársins 2009 þegar hann tók við embætti varaforseta Bandaríkjanna. == Tilvísanir == <references/> {{DEFAULTSORT:Biden, Neilia Hunter}} [[Flokkur:Bandarískir kennarar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1942]] [[Flokkur:Fólk dáið árið 1972]] [[Flokkur:Dauðsföll af völdum umferðarslysa]] mo0aqee6nsvld2gff98isws88egduib 0 186475 1959315 1916545 2026-04-09T13:20:56Z Alvaldi 71791 1959315 wikitext text/x-wiki {{Infobox basketball biography | name = Hlynur Elías Bæringsson | image = 20160814 Basketball ÖBV Vier-Nationen-Turnier 3768.jpg | number = | height_cm = 201 | weight_kg = 100 | league = | team = | birth_date = {{Birth date and age|1982|7|6|df=y}} | birth_place = [[Stykkishólmur]], Ísland | career_position = Framherji / Miðherji | national_team = {{flagdeco|ISL}} [[Íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik|Ísland]] (2000–2019) | career_start = 1997 | career_end = 2025 | years1 = 1997–2002 | team1 =Skallagrímur | years2 = 2002–2005 | team2 = Snæfell | years3 = 2005–2006 | team3 = Aris Leeuwarden | years4 = 2006–2010 | team4 = Snæfell | years5 = 2010–2016 | team5 = Sundsvall Dragons | years6 = 2016–2025 | team6 = [[Stjarnan (körfuknattleikur karla)|Stjarnan]] | cyears1 = 2008–2009 | cteam1 = Snæfell | cyears2 = 2021 | cteam2 = [[Stjarnan (körfuknattleikur karla)|Stjarnan]] (aðstoðarþj.) | highlights = * 2× Íslandsmeistari (2010, 2025) * Svíþjóðarmeistari (2011) * 5× Bikarmeistari (2008, 2010, 2019, 2020, 2022) * Besti leikmaður úrslitakeppninnar (2010) * 2× Besti íslenski leikmaður Úrvalsdeildarinnar (2008, 2010) }} '''Hlynur Elías Bæringsson''' (fæddur 6. júlí 1982) er íslenskur fyrrverandi körfuboltaleikmaður.<ref>{{cite news|author1=Skúli Unnar Sveinsson|title=Götubolti í Grundarfirði|url=http://timarit.is/view_page_init.jsp?pageId=3634241|accessdate=28 December 2017|work=[[24 stundir]]|date=17 September 2008|language=Icelandic}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/20252729674d/utan-vallar-i-reykjarmekki-alsaelunnar|title=Utan vallar: Í reykjar­mekki alsælunnar|author=Ingvi Þór Sæmundsson|date=2025-05-22|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-05-22}}</ref> Á ferli sínum varð hann tvívegis Íslandsmeistari, árið 2010 með Snæfelli og árið 2025 með [[Stjarnan (körfuknattleikur karla)|Stjörnunni]].<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/sport/korfubolti/2025/05/21/eg_tharf_ad_finna_nyjan_tilgang/|title=Ég þarf að finna nýjan tilgang|author=Jóhann Ingi Hafþórsson|publisher=[[Morgunblaðið]]|language=is|date=2025-05-21|access-date=2025-05-22}}</ref> Hann varð einnig Svíþjóðarmeistari með Sundsvall Dragons árið 2011.<ref>{{Cite web|url=https://www.visir.is/g/2011110509475/jakob-og-hlynur-saenskir-meistarar|title=Jakob og Hlynur sænskir meistarar|author=Eiríkur Stefán Ásgeirsson|date=2011-05-05|website=[[Vísir.is]]|language=is|access-date=2025-05-22}}</ref> Hlynur var lykilleikmaður með [[Íslenska karlalandsliðið í körfuknattleik|íslenska landsliðinu]] þegar það lék á Evrópumeistaramótinu í körfubolta árið 2015 og 2017 en hann lék alls 129 landsleiki. Árið 2019 varð hann frákastahæsti leikmaður Úrvalsdeildarinnar frá upphafi.<ref>{{cite news |author1=Óskar Ófeigur Jónsson |title=Hlynur getur náð fjögurhundruðasta leiknum næsta vetur |url=https://www.visir.is/g/20232432700d/hlynur-getur-nad-fjogurhundrudasta-leiknum-naesta-vetur |access-date=28 June 2023 |work=[[Vísir.is]] |date=27 June 2023 |language=Icelandic}}</ref> == Titlar og viðurkenningar == === Ísland === ==== Félagslið ==== * [[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistari]]: 2010, 2025 * [[Bikarkeppni karla í körfuknattleik|Bikarkeppni KKÍ]]: 2008, 2010, 2019, 2020, 2022 * Meistari meistaranna: 2019, 2020 * Fyrirtækjabikarinn: 2004, 2007 ==== Einstaklingsviðurkenningar ==== * Besti íslenski leikmaður Úrvalsdeildar: 2008, 2010 * Besti leikmaður úrslitakeppni Úrvalsdeildarinnar: 2010 * Varnarmaður ársins í Úrvalsdeild: 2008, 2010, 2017 * Besti ungi leikmaður Úrvalsdeildar: 1999 * Íslenska lið ársins í Úrvalsdeild: 2002-2004, 2007, 2008, 2010, 2017, 2018, 2019 * Frákastakóngur Úrvalsdeildar: 2009, 2010 === Holland === ==== Einstaklingsviðurkenningar ==== * Hollenski stjörnuleikurinn: 2006 === Svíþjóð === ==== Félagslið ==== * Svíþjóðarmeistari: 2011 ==== Einstaklingsviðurkenningar ==== * Varnarmaður ársins í Svíþjóð: 2013, 2014 * Frákastakóngur Basketligan: 2011, 2013, 2016 == Tilvísanir == {{Reflist|30em}} [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksþjálfarar]] [[Flokkur:Fólk fætt árið 1982]] [[Flokkur:Leikmenn Úrvalsdeildar karla í körfuknattleik]] [[Flokkur:Íslenskir körfuknattleiksmenn]] nf0w6yeywsjh8ytpsie0djd1gmr2419 0 189391 1959422 1942960 2026-04-09T23:36:30Z Akigka 183 /* Heimildir */ 1959422 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} '''Blús milli fjalls og fjöru''' er íslensk tónlistarhátíð sem helguð er [[blús]], [[blúsrokk]]i og rótartónlist. Hátíðin hefur verið haldin árlega síðan 2012 í Félagsheimili Patreksfjarðar á [[Patreksfjörður|Patreksfirði]], jafnan síðustu helgi í ágúst.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/451774|title=RÚV English Radio - BLÚS MILLI FJALLS OG FJÖRU, PATREKSFJÖRÐUR - RÚV.is|last=Adam|first=Darren|date=2025-08-27|website=RÚV|access-date=2026-01-16}}</ref> Hátíðin hefur fest sig í sessi sem rótgróinn blúsviðburður á Vestfjörðum og er þekkt fyrir náið andrúmsloft, sterkan staðaranda og samveru flytjenda og áheyrenda.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/451774|title=RÚV English Radio - BLÚS MILLI FJALLS OG FJÖRU, PATREKSFJÖRÐUR - RÚV.is|last=Adam|first=Darren|date=2025-08-27|website=RÚV|access-date=2026-01-16}}</ref> ==Saga== Blús milli fjalls og fjöru var fyrst haldin árið 2012. Frá upphafi hefur markmið hátíðarinnar verið að kynna blús og skylda tónlistarstíla í nánu og mannlegu umhverfi, þar sem áhersla er lögð á lifandi tónlistarupplifun fremur en stóran skala.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/451774|title=RÚV English Radio - BLÚS MILLI FJALLS OG FJÖRU, PATREKSFJÖRÐUR - RÚV.is|last=Adam|first=Darren|date=2025-08-27|website=RÚV|access-date=2026-01-16}}</ref> Hátíðin hefur farið fram á Patreksfirði alla tíð og hefur orðið fastur liður í menningarlífi staðarins og Vestfjarða. ==Tónlist og efnisskrá== Á hátíðinni er flutt blús, blúsrokk og rótartónlist, bæði af íslenskum og erlendum tónlistarmönnum. Efnisskráin spannar jafnt hefðbundinn blús sem persónulegar og samtímalegar túlkanir innan tónlistarstefnunnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2024/09/03/myndir_litli_matjurtagardurinn_tryllti_lydinn/|title=Myndir: Litli matjurtagarðurinn tryllti lýðinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-01-16}}</ref> ==Skipulag== Skipuleggjendur hátíðarinnar hafa verið: * Guðni Freyr Ingvason * Gestur Rafnson * Páll Haukson (2012–2025) * Kristján Þór Gunnarsson (frá 2025) ==Staðsetning og tímasetning== Staðsetning: Félagsheimili Patreksfjarðar, Patreksfjörður Tími ársins: Síðustu helgi í ágúst Stofnár: 2012 Næst verður hún https://www.westfjords.is/is/upplifun/vidburdir/blus-milli-fjalls-og-fjoru-6 ==Heimildir== * {{cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2024/09/03/myndir_litli_matjurtagardurinn_tryllti_lydinn/|title=Myndir: Litli matjurtagarðurinn tryllti lýðinn|website=Mbl.is|date=3.9.2024|author=Guðlaugur Albertsson}} * {{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/08/26/patreksfirdingar_blusa_milli_fjalls_og_fjoru/|title=Patreksfirðingar blúsa milli fjalls og fjöru|website=Mbl.is|date=26.8.2023|author=Guðlaugur J. Albertsson}} * {{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/09/05/blusinn_lifir_godu_lifi_vestur_a_patreksfirdi/|title=Blúsinn lifir góðu lífi vestur á Patreksfirði|website=Mbl.is|date=5.9.2022|author=Ari Páll Karlsson}} * {{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/451774|title=RÚV English Radio - Blús milli fjalls og fjöru, Patreksfjörður - RÚV.is|last=Adam|first=Darren|date=2025-08-27|website=RÚV}}</ref> == Tenglar == * [https://www.facebook.com/bluespatro Facebook-síða hátíðarinnar] [[Flokkur:Tónlistarhátíðir á Íslandi]] [[Flokkur:Patreksfjörður]] ==Tilvísanir== <references/> {{S|2012}} [[Flokkur:Íslenskar tónlistarhátíðir]] [[Flokkur:Patreksfjörður]] 3qhgov9y9seqyx9q7ehadpg4otgkgho 1959423 1959422 2026-04-09T23:36:54Z Akigka 183 /* Tilvísanir */ 1959423 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} '''Blús milli fjalls og fjöru''' er íslensk tónlistarhátíð sem helguð er [[blús]], [[blúsrokk]]i og rótartónlist. Hátíðin hefur verið haldin árlega síðan 2012 í Félagsheimili Patreksfjarðar á [[Patreksfjörður|Patreksfirði]], jafnan síðustu helgi í ágúst.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/451774|title=RÚV English Radio - BLÚS MILLI FJALLS OG FJÖRU, PATREKSFJÖRÐUR - RÚV.is|last=Adam|first=Darren|date=2025-08-27|website=RÚV|access-date=2026-01-16}}</ref> Hátíðin hefur fest sig í sessi sem rótgróinn blúsviðburður á Vestfjörðum og er þekkt fyrir náið andrúmsloft, sterkan staðaranda og samveru flytjenda og áheyrenda.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/451774|title=RÚV English Radio - BLÚS MILLI FJALLS OG FJÖRU, PATREKSFJÖRÐUR - RÚV.is|last=Adam|first=Darren|date=2025-08-27|website=RÚV|access-date=2026-01-16}}</ref> ==Saga== Blús milli fjalls og fjöru var fyrst haldin árið 2012. Frá upphafi hefur markmið hátíðarinnar verið að kynna blús og skylda tónlistarstíla í nánu og mannlegu umhverfi, þar sem áhersla er lögð á lifandi tónlistarupplifun fremur en stóran skala.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/451774|title=RÚV English Radio - BLÚS MILLI FJALLS OG FJÖRU, PATREKSFJÖRÐUR - RÚV.is|last=Adam|first=Darren|date=2025-08-27|website=RÚV|access-date=2026-01-16}}</ref> Hátíðin hefur farið fram á Patreksfirði alla tíð og hefur orðið fastur liður í menningarlífi staðarins og Vestfjarða. ==Tónlist og efnisskrá== Á hátíðinni er flutt blús, blúsrokk og rótartónlist, bæði af íslenskum og erlendum tónlistarmönnum. Efnisskráin spannar jafnt hefðbundinn blús sem persónulegar og samtímalegar túlkanir innan tónlistarstefnunnar.<ref>{{Cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2024/09/03/myndir_litli_matjurtagardurinn_tryllti_lydinn/|title=Myndir: Litli matjurtagarðurinn tryllti lýðinn|website=www.mbl.is|language=is|access-date=2026-01-16}}</ref> ==Skipulag== Skipuleggjendur hátíðarinnar hafa verið: * Guðni Freyr Ingvason * Gestur Rafnson * Páll Haukson (2012–2025) * Kristján Þór Gunnarsson (frá 2025) ==Staðsetning og tímasetning== Staðsetning: Félagsheimili Patreksfjarðar, Patreksfjörður Tími ársins: Síðustu helgi í ágúst Stofnár: 2012 Næst verður hún https://www.westfjords.is/is/upplifun/vidburdir/blus-milli-fjalls-og-fjoru-6 ==Heimildir== * {{cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2024/09/03/myndir_litli_matjurtagardurinn_tryllti_lydinn/|title=Myndir: Litli matjurtagarðurinn tryllti lýðinn|website=Mbl.is|date=3.9.2024|author=Guðlaugur Albertsson}} * {{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/08/26/patreksfirdingar_blusa_milli_fjalls_og_fjoru/|title=Patreksfirðingar blúsa milli fjalls og fjöru|website=Mbl.is|date=26.8.2023|author=Guðlaugur J. Albertsson}} * {{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/09/05/blusinn_lifir_godu_lifi_vestur_a_patreksfirdi/|title=Blúsinn lifir góðu lífi vestur á Patreksfirði|website=Mbl.is|date=5.9.2022|author=Ari Páll Karlsson}} * {{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/451774|title=RÚV English Radio - Blús milli fjalls og fjöru, Patreksfjörður - RÚV.is|last=Adam|first=Darren|date=2025-08-27|website=RÚV}}</ref> == Tenglar == * [https://www.facebook.com/bluespatro Facebook-síða hátíðarinnar] [[Flokkur:Tónlistarhátíðir á Íslandi]] [[Flokkur:Patreksfjörður]] ==Tilvísanir== {{reflist}} {{S|2012}} [[Flokkur:Íslenskar tónlistarhátíðir]] [[Flokkur:Patreksfjörður]] e3p5az0tkeknouc7ub3wksn50qy07kc 1959424 1959423 2026-04-09T23:41:00Z Akigka 183 1959424 wikitext text/x-wiki '''Blús milli fjalls og fjöru''' er íslensk tónlistarhátíð sem helguð er [[blús]], [[blúsrokk]]i og [[rótartónlist]]. Hátíðin hefur verið haldin árlega síðan 2012 í Félagsheimili Patreksfjarðar á [[Patreksfjörður|Patreksfirði]], jafnan síðustu helgi í ágúst.<ref name="darren">{{Cite web|url=https://www.ruv.is/english/451774|title=RÚV English Radio - Blús milli fjalls og fjöru, Patreksfjörður - RÚV.is|last=Adam|first=Darren|date=2025-08-27|website=RÚV}}</ref> Hátíðin hefur fest sig í sessi sem rótgróinn blúsviðburður á Vestfjörðum og er þekkt fyrir náið andrúmsloft, sterkan staðaranda og samveru flytjenda og áheyrenda. ==Saga== Blús milli fjalls og fjöru var fyrst haldin árið 2012. Frá upphafi hefur markmið hátíðarinnar verið að kynna blús og skylda tónlistarstíla í nánu og mannlegu umhverfi, þar sem áhersla er lögð á lifandi tónlistarupplifun fremur en stóran skala.<ref name="darren" /> Hátíðin hefur farið fram á Patreksfirði alla tíð og hefur orðið fastur liður í menningarlífi staðarins og Vestfjarða.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2023/08/26/patreksfirdingar_blusa_milli_fjalls_og_fjoru/|title=Patreksfirðingar blúsa milli fjalls og fjöru|website=Mbl.is|date=26.8.2023|author=Guðlaugur J. Albertsson}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2022/09/05/blusinn_lifir_godu_lifi_vestur_a_patreksfirdi/|title=Blúsinn lifir góðu lífi vestur á Patreksfirði|website=Mbl.is|date=5.9.2022|author=Ari Páll Karlsson}}</ref> ==Tónlist og efnisskrá== Á hátíðinni er flutt blús, blúsrokk og rótartónlist, bæði af íslenskum og erlendum tónlistarmönnum. Efnisskráin spannar jafnt hefðbundinn blús sem persónulegar og samtímalegar túlkanir innan tónlistarstefnunnar.<ref>{{cite web|url=https://www.mbl.is/folk/frettir/2024/09/03/myndir_litli_matjurtagardurinn_tryllti_lydinn/|title=Myndir: Litli matjurtagarðurinn tryllti lýðinn|website=Mbl.is|date=3.9.2024|author=Guðlaugur Albertsson}}</ref> ==Skipulag== Skipuleggjendur hátíðarinnar hafa verið: * Guðni Freyr Ingvason * Gestur Rafnson * Páll Haukson (2012–2025) * Kristján Þór Gunnarsson (frá 2025) == Tilvísanir == {{reflist}} == Tenglar == * [https://www.facebook.com/bluespatro Facebook-síða hátíðarinnar] * [https://www.westfjords.is/is/upplifun/vidburdir/blus-milli-fjalls-og-fjoru-6 Um hátíðina á Westfjords.is] {{S|2012}} [[Flokkur:Íslenskar tónlistarhátíðir]] [[Flokkur:Patreksfjörður]] ecgwzoi5edb8aawu67e4hjbf4rgdqdu 0 189491 1959383 1943896 2026-04-09T20:44:52Z Akigka 183 1959383 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Bonaire | nafn_á_frummáli = Boneiru | nafn_í_eignarfalli = Bonaire | staða = Handanhafssveitarfélag í [[Holland]]i | fáni = Flag of Bonaire.svg | skjaldarmerki = Bonaire_wapen.svg | staðsetningarkort = Bonaire in its region.svg | þjóðsöngur = [[Tera di Solo y Suave Biento]] | tungumál = [[papiamentu]], [[hollenska]] | atburður1 = Upplausn [[Hollensku Antillaeyjar|Hollensku Antillaeyja]] | dagsetning1 = 10. október 2010 | stjórnarfar = Sveitarstjórn | titill_leiðtoga1 = [[Undirlandstjóri]] | nafn_leiðtoga1 = [[John Soliano]]<ref>{{Cite web |last=Hofstra |first=Hans |date=2024-06-16 |title= John Soliano about his new role as lieutenant governor: 'Integrity and inclusivity are crucial' |url=https://bes-reporter.com/john-soliano-about-his-new-role-as-lieutenant-governor-integrity-and-inclusivity-are-crucial/ |access-date=2024-08-18 |website=BES Reporter}}</ref> | höfuðborg = [[Kralendijk]] | flatarmál = 288 | fólksfjöldi = 26.552<ref name="CBS.nl">{{cite web|url=https://www.cbs.nl/en-gb/news/2025/21/population-of-the-caribbean-netherlands-up-by-nearly-1-6-thousand-in-2024#:~:text=Population%20of%20the%20Caribbean%20Netherlands%20up%20by%20nearly%201.6%20thousand%20in%202024,-19/05/2025&text=On%201%20January%202025%2C%20the%20population%20of%20Bonaire%20stood%20at,percent)%20than%20one%20year%20previously. |title=Population of the Caribbean Netherlands up by nearly 1.6 thousand in 2024 |date=19 May 2025| website= cbs.nl| publisher = | accessdate= }}</ref> | mannfjöldaár = 2025 | íbúar_á_ferkílómetra = 83,6 | tímabelti = [[UTC−04:00]] | símakóði = 599 | gjaldmiðill = [[bandaríkjadalur]] | VLF_ár = 2023 | VLF = 0,722<ref>{{cite web|url=https://www.cbs.nl/en-gb/figures/detail/84789ENG|title=Caribbean Netherlands; gross domestic product (GDP)|website=Statistics Netherlands|date=25.9.2025}}</ref> | VLF_á_mann = 29.300<ref>{{cite web|url=https://www.cbs.nl/en-gb/figures/detail/85251ENG|title=Caribbean Netherlands; gross domestic product (GDP) per capita|website=Statistics Netherlands|date=25.9.2025}}</ref> | tld = nl }} '''Bonaire''' er eyja í [[Karíbahafseyjar|Karíbahafinu]]. undir [[Holland|Hollandi]]. Höfuðborg eyjarinnar er [[Kralendijk]], á vesturströnd eyjarinnar. [[Arúba]], Bonaire og [[Curaçao]] mynda [[ABC-eyjar (Karíbahafi)|ABC-eyjar]], 80 km frá strönd [[Venesúela]]. Loftslag á eyjunum er þurrt sem laðar að sér gesti sem leita að hlýju, sólríku veðri allt árið; og þær eru utan myndunarsvæðis [[Fellibylur|hitabeltisfellibylja]]. Bonaire er vinsæll köfunarstaður vegna margra köfunarstöðva á ströndinni, skipsflaka og góðs aðgengis að kóralrifjum. Þann 1. janúar 2025 voru íbúar eyjarinnar samtals 26,552, sem er 10.011 manna aukning frá árinu 2012.<ref>{{Cite web |title=Bonaire: population 2023 |url=https://www.statista.com/statistics/706799/population-of-bonaire-in-the-caribbean-netherlands/ |access-date=2025-05-21 |website= Statista.com |language=en}}</ref> Heildarflatarmál eyjarinnar er 288 km²; hún er 38,6 km löng frá norðri til suðurs og á bilinu 5–8 km breið frá austri til vesturs. Bonaire var hluti af [[Hollensku Antillaeyjar|Hollensku Antillaeyjum]] þar til það ríki var leyst upp árið 2010.<ref>{{cite web|url=http://nos.nl/artikel/95861-antillen-opgeheven-op-10102010.html|title=Antillen opgeheven|publisher=NOS Nieuws|date=18 November 2009|access-date=10 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091224143841/http://nos.nl/artikel/95861-antillen-opgeheven-op-10102010.html|archive-date=24 December 2009}}</ref> Þá varð eyjan [[Karíbíska Holland|sérstakt sveitarfélag]] í [[Holland]]i<ref name="WOLBES" /> ásamt [[Sint Eustatius]] og [[Saba (eyja)|Saba]].<ref name="WOLBES">{{cite web |title=Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Lög um opinbera stjórnsýslu Bonaire, Sint Eustatius og Saba) |work=[[Ríkisstjórn Hollands]] |url=http://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/31954_wet_openbare_lichamen |access-date=14 October 2010 |language=nl |archive-date=25 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125025004/http://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/31954_wet_openbare_lichamen |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.government.nl/files/documents-and-publications/publications/2013/04/22/koninkrijk-der-nederlanden/kingdom-of-the-netherlands-def.pdf |title=Kingdom of the Netherlands_DEF |website = government.nl| publisher =| date = 2013-04-22 |url-status=live |access-date=2017-06-13 |archive-date=2015-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106074925/http://www.government.nl/files/documents-and-publications/publications/2013/04/22/koninkrijk-der-nederlanden/kingdom-of-the-netherlands-def.pdf}}</ref> 80% íbúa Bonaire eru hollenskir ríkisborgarar, og nærri 60% íbúa fæddust í fyrrum aðildarríkjum Hollensku Antillaeyja og Arúba.<ref>{{cite web | title=Population Caribbean Netherlands stable | website= cbs.nl | date=2016-07-21 | url=http://www.cbs.nl/en-gb/news/2016/29/population-caribbean-netherlands-stable | access-date=2018-06-13 | archive-date=2023-03-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230327194513/https://www.cbs.nl/en-gb/news/2016/29/population-caribbean-netherlands-stable | url-status=live }}</ref> == Heiti == Nafnið Bonaire er talið vera dregið af [[Caquetio]]-orðinu ''Bonay'', sem þýðir „láglendi“. Fyrstu spænsku og hollensku landnemarnir á eyjunni breyttu stafsetningu þess í ''Bojnaj'' og einnig Bonaire. Samkvæmt annarri kenningu gæti nafnið verið dregið af spænsku setningunni „buen aire“, sem þýðir „gott loft“, þar sem Spánverjar voru fyrstu Evrópubúarnir sem námu þar land. == Landfræði == [[Mynd:Bonaire_highres.jpg|thumb|Mynd af Bonaire og smærri eyjunni Klein Bonaire.]] [[Mynd:Bonaire_-_Encyclopaedie_van_Nederlandsch_West-Indië-Antilles_part_1,_left.gif|thumb|Kort af Bonaire, 1914-1917.]] Bonaire er um 80 kílómetra undan strönd Venesúela. Landflatarmál eyjunar er 288 ferkílómetrar, en [[Klein Bonaire]], lítil eyðiey undan vesturströnd hennar, bætir 6 ferkílómetrum við. Á norðurhluta bonaire er hæsti tindurinn, [[Brandaris]], sem er aðeins 240 metrar. Suðurhluti eyjarinnar er næstum sléttur og rís varla yfir sjávarmál. Þetta svæði inniheldur einnig [[Lake Bay]] með stórum fenjaviðarskógi. Ströndin í Bonaire er þakin lónum og vogum, en stærst þeirra er [[Gotovatn]] í norðri. Yfirborð Klein Bonaire er nokkuð slétt og aðeins um tveir metrar yfir sjávarmáli. == Menning == === Íþróttir === [[Mynd:Bonaire_1000_steps.jpg|thumb|Bonaire er vinsæll áfangastaður fyrir kafara.]] [[Mynd:Kralendijk_Stadium_After_Renovations_(March_2014).jpg|thumb|Kralendijk-leikvangurinn.]] Íbúar Bonaire taka þátt í fjölmörgum íþróttaviðburðum, þar á meðal vinsælum íþróttum sem laða að sér ferðamenn til eyjarinnar eins og köfun, sigling, veiði, hjólreiðar, hafnabolti, blak og tennis. Það eru margar köfunarverslanir á Bonaire, sem flestar bjóða upp á köfunarkennslu. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Konungsríkið Holland]] [[Flokkur:Vestur-Indíur]] gcsgfsnvydxc5m32pipc3ma8zumxapt 1959384 1959383 2026-04-09T20:46:08Z Akigka 183 1959384 wikitext text/x-wiki {{Land | nafn = Bonaire | nafn_á_frummáli = Boneiru | nafn_í_eignarfalli = Bonaire | staða = Handanhafssveitarfélag í [[Holland]]i | fáni = Flag of Bonaire.svg | skjaldarmerki = Bonaire_wapen.svg | staðsetningarkort = Bonaire in its region.svg | þjóðsöngur = [[Tera di Solo y Suave Biento]] | tungumál = [[papiamentu]], [[hollenska]] | atburður1 = Upplausn [[Hollensku Antillaeyjar|Hollensku Antillaeyja]] | dagsetning1 = 10. október 2010 | stjórnarfar = Sveitarstjórn | titill_leiðtoga1 = [[Undirlandstjóri]] | nafn_leiðtoga1 = [[John Soliano]]<ref>{{Cite web |last=Hofstra |first=Hans |date=2024-06-16 |title= John Soliano about his new role as lieutenant governor: 'Integrity and inclusivity are crucial' |url=https://bes-reporter.com/john-soliano-about-his-new-role-as-lieutenant-governor-integrity-and-inclusivity-are-crucial/ |access-date=2024-08-18 |website=BES Reporter}}</ref> | höfuðborg = [[Kralendijk]] | flatarmál = 288 | fólksfjöldi = 26.552<ref name="CBS.nl">{{cite web|url=https://www.cbs.nl/en-gb/news/2025/21/population-of-the-caribbean-netherlands-up-by-nearly-1-6-thousand-in-2024#:~:text=Population%20of%20the%20Caribbean%20Netherlands%20up%20by%20nearly%201.6%20thousand%20in%202024,-19/05/2025&text=On%201%20January%202025%2C%20the%20population%20of%20Bonaire%20stood%20at,percent)%20than%20one%20year%20previously. |title=Population of the Caribbean Netherlands up by nearly 1.6 thousand in 2024 |date=19 May 2025| website= cbs.nl| publisher = | accessdate= }}</ref> | mannfjöldaár = 2025 | íbúar_á_ferkílómetra = 83,6 | tímabelti = [[UTC−04:00]] | símakóði = 599 | gjaldmiðill = [[bandaríkjadalur]] | VLF_ár = 2023 | VLF = 0,722<ref>{{cite web|url=https://www.cbs.nl/en-gb/figures/detail/84789ENG|title=Caribbean Netherlands; gross domestic product (GDP)|website=Statistics Netherlands|date=25.9.2025}}</ref> | VLF_á_mann = 29.300<ref>{{cite web|url=https://www.cbs.nl/en-gb/figures/detail/85251ENG|title=Caribbean Netherlands; gross domestic product (GDP) per capita|website=Statistics Netherlands|date=25.9.2025}}</ref> | tld = nl }} '''Bonaire''' er eyja í [[Karíbahafseyjar|Karíbahafi]] sem tilheyrir [[Holland|Hollandi]]. Höfuðborg eyjarinnar er [[Kralendijk]], á vesturströnd eyjarinnar. [[Arúba]], Bonaire og [[Curaçao]] mynda [[ABC-eyjar (Karíbahafi)|ABC-eyjar]], 80 km frá strönd [[Venesúela]]. Loftslag á eyjunum er þurrt sem laðar að sér gesti sem leita að hlýju, sólríku veðri allt árið; og þær eru utan myndunarsvæðis [[Fellibylur|hitabeltisfellibylja]]. Bonaire er vinsæll köfunarstaður vegna margra köfunarstöðva á ströndinni, skipsflaka og góðs aðgengis að kóralrifjum. Þann 1. janúar 2025 voru íbúar eyjarinnar samtals 26,552, sem er 10.011 manna aukning frá árinu 2012.<ref>{{Cite web |title=Bonaire: population 2023 |url=https://www.statista.com/statistics/706799/population-of-bonaire-in-the-caribbean-netherlands/ |access-date=2025-05-21 |website= Statista.com |language=en}}</ref> Heildarflatarmál eyjarinnar er 288 km²; hún er 38,6 km löng frá norðri til suðurs og á bilinu 5–8 km breið frá austri til vesturs. Bonaire var hluti af [[Hollensku Antillaeyjar|Hollensku Antillaeyjum]] þar til það ríki var leyst upp árið 2010.<ref>{{cite web|url=http://nos.nl/artikel/95861-antillen-opgeheven-op-10102010.html|title=Antillen opgeheven|publisher=NOS Nieuws|date=18 November 2009|access-date=10 October 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091224143841/http://nos.nl/artikel/95861-antillen-opgeheven-op-10102010.html|archive-date=24 December 2009}}</ref> Þá varð eyjan [[Karíbíska Holland|sérstakt sveitarfélag]] í [[Holland]]i<ref name="WOLBES" /> ásamt [[Sint Eustatius]] og [[Saba (eyja)|Saba]].<ref name="WOLBES">{{cite web |title=Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba (Lög um opinbera stjórnsýslu Bonaire, Sint Eustatius og Saba) |work=[[Ríkisstjórn Hollands]] |url=http://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/31954_wet_openbare_lichamen |access-date=14 October 2010 |language=nl |archive-date=25 November 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125025004/http://www.eerstekamer.nl/wetsvoorstel/31954_wet_openbare_lichamen |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.government.nl/files/documents-and-publications/publications/2013/04/22/koninkrijk-der-nederlanden/kingdom-of-the-netherlands-def.pdf |title=Kingdom of the Netherlands_DEF |website = government.nl| publisher =| date = 2013-04-22 |url-status=live |access-date=2017-06-13 |archive-date=2015-01-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150106074925/http://www.government.nl/files/documents-and-publications/publications/2013/04/22/koninkrijk-der-nederlanden/kingdom-of-the-netherlands-def.pdf}}</ref> 80% íbúa Bonaire eru hollenskir ríkisborgarar, og nærri 60% íbúa fæddust í fyrrum aðildarríkjum Hollensku Antillaeyja og Arúba.<ref>{{cite web | title=Population Caribbean Netherlands stable | website= cbs.nl | date=2016-07-21 | url=http://www.cbs.nl/en-gb/news/2016/29/population-caribbean-netherlands-stable | access-date=2018-06-13 | archive-date=2023-03-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230327194513/https://www.cbs.nl/en-gb/news/2016/29/population-caribbean-netherlands-stable | url-status=live }}</ref> == Heiti == Nafnið Bonaire er talið vera dregið af [[Caquetio]]-orðinu ''Bonay'', sem þýðir „láglendi“. Fyrstu spænsku og hollensku landnemarnir á eyjunni breyttu stafsetningu þess í ''Bojnaj'' og einnig Bonaire. Samkvæmt annarri kenningu gæti nafnið verið dregið af spænsku setningunni „buen aire“, sem þýðir „gott loft“, þar sem Spánverjar voru fyrstu Evrópubúarnir sem námu þar land. == Landfræði == [[Mynd:Bonaire_highres.jpg|thumb|Mynd af Bonaire og smærri eyjunni Klein Bonaire.]] [[Mynd:Bonaire_-_Encyclopaedie_van_Nederlandsch_West-Indië-Antilles_part_1,_left.gif|thumb|Kort af Bonaire, 1914-1917.]] Bonaire er um 80 kílómetra undan strönd Venesúela. Landflatarmál eyjunar er 288 ferkílómetrar, en [[Klein Bonaire]], lítil eyðiey undan vesturströnd hennar, bætir 6 ferkílómetrum við. Á norðurhluta bonaire er hæsti tindurinn, [[Brandaris]], sem er aðeins 240 metrar. Suðurhluti eyjarinnar er næstum sléttur og rís varla yfir sjávarmál. Þetta svæði inniheldur einnig [[Lake Bay]] með stórum fenjaviðarskógi. Ströndin í Bonaire er þakin lónum og vogum, en stærst þeirra er [[Gotovatn]] í norðri. Yfirborð Klein Bonaire er nokkuð slétt og aðeins um tveir metrar yfir sjávarmáli. == Menning == === Íþróttir === [[Mynd:Bonaire_1000_steps.jpg|thumb|Bonaire er vinsæll áfangastaður fyrir kafara.]] [[Mynd:Kralendijk_Stadium_After_Renovations_(March_2014).jpg|thumb|Kralendijk-leikvangurinn.]] Íbúar Bonaire taka þátt í fjölmörgum íþróttaviðburðum, þar á meðal vinsælum íþróttum sem laða að sér ferðamenn til eyjarinnar eins og köfun, sigling, veiði, hjólreiðar, hafnabolti, blak og tennis. Það eru margar köfunarverslanir á Bonaire, sem flestar bjóða upp á köfunarkennslu. == Tilvísanir == {{reflist}} [[Flokkur:Konungsríkið Holland]] [[Flokkur:Eyjar í Karíbahafi]] qbffc90nma202ervrtf9yrkd9jz8i06 0 190507 1959400 1953333 2026-04-09T22:35:45Z TKSnaevarr 53243 1959400 wikitext text/x-wiki {{Leikari | forskeyti = Sir | nafn = Ben Kingsley | mynd = Ben Kingsley by Gage Skidmore.jpg | mynd_texti = Ben Kingsley árið 2014. | fæðingarnafn = Krishna Pandit Bhanji | fæðingardagur = {{fæðingardagur og aldur|1943|12|31}} | fæðingarstaður = [[Snainton]], [[Yorkshire]], [[England]]i | þjóðerni = [[England|Enskur]] | ár = 1967– | maki = {{gifting|Angela Morant|1966|1976|orsök=skildu​}}<br>{{gifting|Alison Sutcliffe|1978|1992|orsök=skildu}}<br>​{{gifting|Alexandra Christmann|2003|2005|orsök=skildu​}}<br>{{gifting|Daniela Lavender|2007}} | börn = 4 | undirskrift = Ben Kingsley signature.svg | helstu_hlutverk = {{plainlist| * [[Mahatma Gandhi]] í ''[[Gandhi (kvikmynd)|Gandhi]]'' (1982) * [[Itzhak Stern]] í ''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Listi Shindlers]]'' (1993)}} <!-- Verðlaun --> | óskarsverðlaun = Besti leikari í aðalhlutverki fyrir ''[[Gandhi (kvikmynd)|Gandhi]]'' (1983) | emmy-verðlaun = | tony-verðlaun = | gg-verðlaun = | bafta-verðlaun = | sag-verðlaun = | cesar-verðlaun = | goya-verðlaun = | afi-verðlaun = | olivier-verðlaun = | edduverðlaun = | grammy-verðlaun = }} '''Sir Ben Kingsley''' (fæddur undir nafninu '''Krishna Pandit Bhanji''' 31. desember 1943) er [[England|enskur]] leikari. Hann hefur hlotið fjölda verðlauna á sjö áratuga löngum leikferli sínum, meðal annars [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlaun]], [[BAFTA-verðlaunin|BAFTA-verðlaun]], [[Grammy-verðlaunin|Grammy-verðlaun]] og tvenn [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlaun]], auk þess sem hann hefur verið tilnefndur til fernra [[Primetime Emmy-verðlaunin|Primetime Emmy-verðlauna]] og tvennra [[Laurence Olivier-verðlaunin|Laurence Olivier-verðlauna]]. Kingsley hlaut riddaranafnbót árið 2002 fyrir framlög til breska kvikmyndaiðnaðarins.<ref name="Knighthood">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/1880730.stm |title=Sir Ben: Knighthood beats Oscar |work=[[BBC News]] |access-date=13 March 2013}}</ref> Hann hlaut stjörnu á [[Frægðargata Hollywood|frægðargötu Hollywood]] árið 2010<ref name="WalkofFame">{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/10180377 |title=Sir Ben Kingsley gets star on Hollywood Walk of Fame |work=BBC News |date=28 May 2010 |access-date=20 June 2010}}</ref> og vann [[Britanníuverðlaunin]] árið 2014.<ref>{{cite web|url=http://www.bafta.org/los-angeles/britannia-awards/features/the-britannia-awards-kathryn-bigelow-and-sir-ben-kingsley|title=The Britannia Awards: Kathryn Bigelow and Sir Ben Kingsley|date=30 July 2013|publisher=Bafta|access-date=26 June 2015|archive-date=7 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141107014845/http://www.bafta.org/los-angeles/britannia-awards/features/the-britannia-awards-kathryn-bigelow-and-sir-ben-kingsley|url-status=dead}}</ref> Móðir Kingsley var ensk en faðir hans Indverji frá [[Gújarat]] af ættum frá [[Jamnagar]]. Kingsley hóf leiklistarferil sinn í leikhúsi. Hann gekk til liðs við [[Konunglega Shakespeare-félagið]] árið 1967 og lék aðallega á sviði næstu 15 árin. Hann lék meðal annars aðalhlutverkin í uppsetningum á ''[[Hvað sem þið viljið]]'' (sem var frumraun hans á [[West End-leikhús|West End]] fyrir félagið í [[Aldwych-leikhúsið|Aldwych-leikhúsinu]] árið 1967), ''[[Ys og þys út af engu]]'', ''[[Ríkharður 3. (leikrit)|Ríkharður 3.]] '', ''[[Ofviðrið]]'', ''[[Draumur á Jónsmessunótt]]'', ''[[Hamlet]]'' og ''[[Vindsór-konurnar kátu]]''. Kingsley er einnig þekktur fyrir sjónvarpshlutverk og hefur fjórum sinnum verið tilnefndur til Primetime Emmy-verðlauna, fyrir hlutverk sín í ''[[Morðingjar meðal vor]]'' (1989), ''[[Jósef (kvikmynd frá 1995)|Jósef]]'' (1995), ''[[Anna Frank (sjónvarpsþættir)|Anna Frank]]'' (2001) og ''[[Frú Harris]]'' (2006). Á hvíta tjaldinu er Kingsley þekktastur fyrir að leika [[Mahatma Gandhi]] í kvikmyndinni ''[[Gandhi (kvikmynd)|Gandhi]]'' (1982) í leikstjórn [[Richard Attenborough|Richards Attenborough]], sem skilaði honum Óskarsverðlaunum sem besti leikarinn og BAFTA-verðlaunum sem besti aðalleikarinn. Kingsley var tilnefndur til BAFTA-verðlauna sem besti aukaleikarinn fyrir túlkun sína á hlutverki [[Itzhak Stern]] í kvikmyndinni ''[[Listi Schindlers (kvikmynd)|Listi Schindlers]]'' eftir [[Steven Spielberg]]. Hann hefur einnig verið tilnefndur til Óskarsverðlauna fyrir leik sinn í myndunum ''[[Bugsy]]'' (1990), ''[[Sexy Beast]]'' (2000) og ''[[Hús byggt á sandi]]'' (2003). Meðal annarra þekktra mynda með Kingsley má nefna ''[[Maurice (kvikmynd frá 1987)|Maurice]]'' (1987), ''[[Laumuspil]]'' (1992), ''[[Leitin að Bobby Fischer]]'' (1993), ''[[Dauðinn og stúlkan (film)|Dauðinn og stúlkan]]'' (1994), ''[[Þrettándakvöld (kvikmynd frá 1996)|Þrettándakvöld]]'' (1996), ''[[Tuck að eilífu (kvikmynd frá 2002)|Tuck að eilífu]]'' (2002), ''[[Slembi-Slevin]]'' (2006), ''[[Elegy (kvikmynd)|Elegy]]'' (2008), ''[[Fangaeyjan]]'' (2010) og ''[[Hugo (kvikmynd)|Hugo]]'' (2011). Kingsley hefur leikið persónuna Trevor Slattery í [[Marvel-kvikmyndaheimurinn|Marvel-kvikmyndaheiminum]] í rúman áratug, í kvikmyndunum ''[[Iron Man 3]]'' (2013) og ''[[Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings]]'' (2021), stuttmyndinni ''[[All Hail the King]]'' (2014) og þáttaröðinni ''[[Wonder Man (sjónvarpsþættir)|Wonder Man]]'' á [[Disney+]] (frá 2026). Hann hefur jafnframt leikið í stórmyndunum ''[[Prinsinn af Persíu: Sandur tímans]]'' (2010) og ''[[Ender's Game (kvikmynd)|Ender's Game]]'' (2013). Kingsley hefur jafnframt ljáð persónum rödd sína í kvikmyndunum ''[[Kassatröllin]]'' (2014) og ''[[Skógarlíf (kvikmynd frá 2016)|Skógarlíf]]'' (2016). ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|æviágrip|leikari}} {{DEFAULTSORT:Kingsley, Ben}} {{f|1943}} [[Flokkur:Enskir leikarar]] [[Flokkur:Óskarsverðlaunahafar í flokki besta karlleikara í aðalhlutverki]] 4yxuif2xv1emyxwcvyaw8hrujpanekh 0 190578 1959308 1959270 2026-04-09T12:40:51Z TKSnaevarr 53243 1959308 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Lincoln | mynd = Lincoln (film, 2012).png | director = [[Steven Spielberg]] | producer = {{Plainlist| * Steven Spielberg * [[Kathleen Kennedy]] }} | screenplay = [[Tony Kushner]] | based_on = ''[[Team of Rivals]]'' eftir [[Doris Kearns Goodwin]] | starring = {{Plainlist| * [[Daniel Day-Lewis]] * [[Sally Field]] * [[David Strathairn]] * [[Joseph Gordon-Levitt]] * [[James Spader]] * [[Hal Holbrook]] * [[Tommy Lee Jones]] }} | music = [[John Williams]] | cinematography = [[Janusz Kamiński]] | editing = [[Michael Kahn (kvikmyndaklippari)|Michael Kahn]] | studio = {{Plainlist| * [[DreamWorks Pictures]]<ref name=VarReview>{{cite magazine |last1=Debruge |first1=Peter |title=Lincoln: Review |url=https://variety.com/2012/film/reviews/lincoln-1117948666/ |access-date=January 13, 2021 |magazine=Variety |date=November 1, 2012}}</ref> * [[20th Century Fox]]<ref name=VarReview/> * [[Participant Media]]<ref name=VarReview/> * [[Reliance Entertainment]]<ref name=VarReview/> * [[Dune Entertainment]]<ref name=VarReview/> * [[Amblin Entertainment]]<ref name=VarReview/> * [[The Kennedy/Marshall Company]]<ref name=VarReview/> }} | distributor = {{Plainlist| * [[Walt Disney Studios Motion Pictures]]{{efn|name=Disney|Dreift af [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] gegnum [[Touchstone Pictures]].<ref name=DisneyFox/><ref>{{cite web |title=AFI Catalog: Lincoln (2012) |url=https://catalog.afi.com/Film/69079-LINCOLN |publisher=American Film Institute |access-date=13 January 2021}}</ref>}} (Norður-Ameríka) * 20th Century Fox<ref name=DisneyFox/><ref name=VarReview/> (alþjóðlega) }} | released = {{Film date|2012|10|8|[[Kvikmyndahátíðin í New York|NYFF]]|2012|11|16|Bandaríkin|ref2=<ref>{{cite web |url=https://deadline.com/2012/07/lincoln-movie-release-date-november-9-2012-steven-spielberg-disney-302752/ |title=Disney Dates Steven Spielberg's ''Lincoln'' Into Awards-Season Fray |website=Deadline Hollywood |date=July 18, 2012}}</ref>}} | runtime = 150 mínútur<!--Theatrical runtime: 150:29--><ref>{{cite web|title=''Lincoln'' (12A)|url=https://www.bbfc.co.uk/release/lincoln-q29sbgvjdglvbjpwwc0zodk0mju|publisher=[[British Board of Film Classification]]|date=December 13, 2012|access-date=January 31, 2024}}</ref> | country = Bandaríkin | language = Enska | budget = $65 milljónir<ref>{{cite magazine|last=McClintock|first=Pamela|title=DreamWorks' Stacey Snider Reveals How Studio Slimmed Down to Stay Alive|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/dreamworks-stacey-snider-reveals-how-648350|access-date=December 9, 2013|magazine=[[The Hollywood Reporter]]|date=October 17, 2013}}</ref> | gross = $275,3 milljónir<ref name="mojo">{{cite web|url=https://www.boxofficemojo.com/release/rl3814622721/ |title=Lincoln (2012) |publisher=[[Box Office Mojo]] |access-date=April 28, 2013}}</ref> }} '''''Lincoln''''' er bandarísk ævisöguleg kvikmynd frá árinu 2012 sem [[Steven Spielberg]] leikstýrði og framleiddi. [[Daniel Day-Lewis]] leikur aðalhlutverk myndarinnar sem [[Abraham Lincoln]] [[Forseti Bandaríkjanna|Bandaríkjaforseti]].<ref>{{cite magazine |url=https://ew.com/article/2011/04/13/spielbergs-lincoln-gets-its-mary-todd-sally-field/ |title=Steven Spielberg's 'Lincoln' gets its Mary Todd: Sally Field |last=Breznican |first=Anthony |date=April 13, 2011 |magazine=Entertainment Weekly |access-date=June 28, 2011 |archive-date=February 7, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170207193943/https://ew.com/article/2011/04/13/spielbergs-lincoln-gets-its-mary-todd-sally-field/ |url-status=dead }}</ref> Auk hans birtast [[Sally Field]], [[David Strathairn]], [[Joseph Gordon-Levitt]], [[James Spader]], [[Hal Holbrook]] og [[Tommy Lee Jones]] í aukahlutverkum. Handrit myndarinnar, sem skrifað var af Tony Kushner, studdist við ævisöguna ''[[Team of Rivals|Team of Rivals: The Political Genius of Abraham Lincoln]]'' frá 2005 eftir [[Doris Kearns Goodwin]] og nær yfir síðustu fjóra mánuðina í ævi Lincolns. Myndin fjallar um baráttu Lincolns í janúar 1865 til að afnema [[þrælahald]] og nauðungarvinnu með því að fá [[fulltrúadeild Bandaríkjaþings]] til að samþykkja [[Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna|þrettánda viðaukann við stjórnarskrá Bandaríkjanna]]. Spielberg framleiddi ''Lincoln'' ásamt [[Kathleen Kennedy]], sem hann hafði oft starfað með, í gegnum kvikmyndaver þeirra, [[Amblin Entertainment]] og [[The Kennedy/Marshall Company|Kennedy/Marshall Company]]. Tökur myndarinnar hófust 17. október 2011<ref>{{cite magazine | last = McClintock | first = Pamela | title = Participant Media Boarding Steven Spielberg's 'Lincoln' (Exclusive) | magazine = [[The Hollywood Reporter]] | date = October 12, 2011 | url = https://www.hollywoodreporter.com/news/participant-media-steven-spielberg-lincoln-247470 | access-date =October 15, 2011}}</ref> og þeim lauk 19. desember 2011.<ref>{{cite news |title = Filmmakers really liked Petersburg |newspaper = [[The Progress-Index]] |date = December 29, 2011 |url = https://www.progress-index.com/news/op-ed/filmmakers-really-liked-petersburg-1.1250470#axzz1k7PM6CQe |access-date = January 22, 2012 |url-status = dead |archive-url = https://web.archive.org/web/20121125233051/http://progress-index.com/news/op-ed/filmmakers-really-liked-petersburg-1.1250470#axzz1k7PM6CQe |archive-date = November 25, 2012 |df = mdy-all}}</ref> Myndin var frumsýnd 8. október 2012 á [[Kvikmyndahátíðin í New York|kvikmyndahátíðinni í New York]]. Bandarísku kvikmyndafélögin [[DreamWorks Pictures]], [[20th Century Fox]] og [[Participant|Participant Media]] tóku þátt í að framleiða myndina ásamt indverska fyrirtækinu [[Reliance Entertainment]]. Myndinni var dreift í kvikmyndahús af [[Walt Disney Studios Motion Pictures]] í gegnum undirfyrirtækið [[Touchstone Pictures]] í Bandaríkjunum og Kanada þann 16. nóvember 2012 og af 20th Century Fox á alþjóðavísu.<ref>{{cite web |title=Lincoln (2012) |url=https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/50c30d294238b |archive-url=https://web.archive.org/web/20160310062048/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/50c30d294238b |url-status=dead |archive-date=March 10, 2016 |publisher=[[British Film Institute]] |access-date=3 April 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.slashfilm.com/daniel-day-lewis-lincoln-steven-spielberg/|title=Daniel Day-Lewis to Star in Steven Spielberg's ''Lincoln''|website=[[/Film]]|last=Fischer |first=Russ|date=November 19, 2010}}</ref><ref>{{cite news |last1=Prabhakar |first1=Binoy |title=Anil Ambani's Reliance Entertainment hits Oscar jackpot with Lincoln |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/anil-ambanis-reliance-entertainment-hits-oscar-jackpot-with-lincoln/articleshow/17997552.cms |access-date=April 3, 2019 |newspaper=[[The Economic Times]] |date=January 19, 2013}}</ref><ref name=DisneyFox>{{cite web |url=https://www.dreamworksstudios.com/news/fox-partnering-with-dreamworks-on-steven-spielbergs-lincoln |title=Fox Partnering with DreamWorks on Steven Spielberg's 'Lincoln' |first=Pamela |last=McClintock |date=January 23, 2012 |publisher=[[DreamWorks Pictures]] |access-date=June 18, 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701190934/http://dreamworksstudios.com/news/fox-partnering-with-dreamworks-on-steven-spielbergs-lincoln |archive-date=July 1, 2014 |df=mdy-all}}</ref> ''Lincoln'' hlaut jákvæða dóma gagnrýnenda, sem hrósuðu frammistöðu leikaranna (sér í lagi Day-Lewis), leikstjórn Spielbergs og hönnuninni. Myndin var tilnefnd til sjö [[Golden Globe-verðlaunin|Golden Globe-verðlauna]], meðal annars til verðlauna sem besta myndin í dramaflokki og verðlauna fyrir besta leikstjórann og Day-Lewis vann verðlaunin sem besti leikarinn í dramaflokki. Myndin var jafnframt tilnefnd til tólf [[Óskarsverðlaunin|Óskarsverðlauna]], meðal annars sem [[Óskarsverðlaun fyrir bestu kvikmynd|besta myndin]], og Day-Lewis vann Óskarinn sem besti aðalleikarinn.<ref>{{cite web|url=http://stories99.com/2013/02/25/daniel-day-lewis-wins-the-academy-award-for-best-actor-in-a-leading-role/ |title=Daniel Day Lewis Wins the Academy Award for Best Actor in a Leading Role &#124; Stories99 |access-date=2013-02-25 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130502230812/http://stories99.com/2013/02/25/daniel-day-lewis-wins-the-academy-award-for-best-actor-in-a-leading-role/ |archive-date=May 2, 2013}}</ref> Myndinni vegnaði jafnframt vel í kvikmyndahúsum og halaði inn rúmlega 275 milljónum bandaríkjadala.<ref name="mojo"/> Myndin hefur síðan þá verið talin meðal bestu myndanna í ferli Spielbergs og meðal bestu kvikmynda 21. aldar.<ref>{{Cite news |date=June 9, 2017 |title=The 25 Best Films of the 21st Century So Far. |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/interactive/2017/06/09/movies/the-25-best-films-of-the-21st-century.html,%20https://www.nytimes.com/interactive/2017/06/09/movies/the-25-best-films-of-the-21st-century.html |access-date=June 19, 2023 |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/film/2019/sep/13/100-best-films-movies-of-the-21st-century | title=The 100 best films of the 21st century | newspaper=The Guardian | date=September 13, 2019 | last1=Bradshaw | first1=Peter | last2=Clarke | first2=Cath | last3=Pulver | first3=Andrew | last4=Shoard | first4=Catherine}}</ref> == Söguþráður == Í janúar 1865 á [[Abraham Lincoln]] [[Forseti Bandaríkjanna|Bandaríkjaforseti]] von á því að [[Þrælastríðið|þrælastríðinu]] ljúki brátt með ósigri [[Suðurríkjasambandið|Suðurríkjasambandsins]]. Hann óttast að dómstólar kunni að ógilda [[Frelsisyfirlýsingin|frelsisyfirlýsingu]] hans frá árinu 1863 eftir stríðið og að fylki þrælahaldara muni hindra framgang [[Þrettándi viðauki stjórnarskrár Bandaríkjanna|þrettánda viðaukans við bandarísku stjórnarskrána]], sem bannar [[þrælahald]] á landsvísu, þegar þau snúa aftur í alríkið. Hann telur því nauðsynlegt að viðaukinn verði samþykktur fyrir lok stríðsins til að tryggja að leysingjar verði ekki hnepptir aftur í þrældóm. [[Róttækir repúblikanar]] óttast að þingmenn sem vilji fresta samþykkt viðaukans muni kjósa gegn honum. Ekki er enn útséð að [[Repúblikanaflokkurinn|Repúblikanar]] frá tilteknum fylkjum muni styðja frumvarpið. Þess vegna þarfnast frumvarpið stuðnings nokkurra þingmanna [[Demókrataflokkurinn|Demókrata]] til þess að vera samþykkt. Þar sem tugir Demókrata eru á útleið eftir ósigra flokksins í þingkosningum árin 1864 og 1865 ráðleggja sumir ráðgjafar Lincolns honum að bíða eftir að nýtt þing komi saman með afgerandi meirihluta Repúblikana. Lincoln felur [[Francis Preston Blair]], einum stofnenda Repúblikanaflokksins, að sannfæra meðlimi í íhaldsvæng flokksins um að kjósa með frumvarpinu. Blair krefst þess á móti að Lincoln heimili honum að hefja friðarviðræður við suðurríkjamenn, þar sem hann veit að synir hans í hernum verða í hættu þegar virk átök hefjast á ný um vorið. Lincoln veit að slíkar viðræður myndu reita Róttæka repúblikana til reiði en fellst með semingi á kröfur Blairs þar sem stuðningur hans er nauðsynlegur til þess að ná frumvarpinu í gegn. Lincoln og [[William H. Seward]] utanríkisráðherra verða jafnframt að fá nokkra þingmenn Demókrata á sitt band og Lincoln stingur upp á því að þeir einbeiti sér að fráfarandi þingmönnum sem verði viljugri til að kjósa á móti flokkslínunni. Lincoln heimilar fulltrúum sínum jafnframt að bjóða Demókrötunum, sem brátt eiga eftir að missa þingæti sín, störf hjá alríkinu. [[Robert Todd Lincoln]], elsti sonur Lincolns og [[Mary Todd Lincoln]] forsetafrúar, snýr aftur frá lagadeild [[Harvard-háskóli|Harvard-háskóla]] og tilkynnir að hann hyggist hætta í námi og skrá sig í sambandsherinn. Hann vonast til þess að geta stigið út úr skugga föður síns með því að gegna þjónustu í stríðinu. Forsetinn útvegar honum með semingi liðsforingjastöðu. Eiginkona hans óttast að sonur þeirra verði drepinn og þrýstir á eiginmann sinn að flýta sér að fá viðaukann samþykktan og binda enda á stríðið. Á ögurstund í þingræðum á [[fulltrúadeild Bandaríkjaþings]] fellst jafnréttissinninn [[Thaddeus Stevens]] á að taka upp hófsamari afstöðu og lýsa því yfir að viðaukinn feli aðeins í sér jafnan rétt milli kynþátta fyrir lögum, en ekki yfirlýsingu um að kynþættirnir séu jafningjar í öllum efnum. Fulltrúum frá suðurríkjunum sem komnir eru á fund Lincolns er skipað að bíða fyrir utan [[Washington, D.C.]] á meðan kosið er um frumvarpið á þingi. Þegar orðrómar um friðarviðræðurnar bera til eyrna þingmanna krefjast bæði Demókratar og íhaldssamir Repúblikanar þess að atkvæðagreiðslunni verði frestað. Lincoln gefur frá sér varlega orðaða yfirlýsingu þar sem hann hafnar því að það sé nein sendinefnd frá suðurríkjunum í Washington. Viðaukinn er síðan samþykktur með tveggja atkvæða meirihluta. Svartir áhorfendur í þingsalnum fagna og Stevens snýr heim til „þernu“ sinnar og ástkonu, kynblandaðrar konu að nafni [[Lydia Hamilton Smith]]. Þegar Lincoln fundar með sendinefnd suðurríkjamanna segir hann henni að ekki verði hægt að heimila þrælahald á ný þar sem norðurríkin hafi sameinast um að fullgilda viðaukann og löggjafarþing nokkurra þrælaríkja eigi einnig eftir að fullgilda hann. Friðarviðræðunum lýkur því án samnings og stríðið heldur áfram. Þann 3. apríl fer Lincoln á vígvöllinn við [[Petersburg (Virginía)|Petersburg]] í Virginíu og ræðir við [[Ulysses S. Grant]] aðstoðarhershöfðingja. Þann 9. apríl samþykkir Grant uppgjöf [[Robert E. Lee|Roberts E. Lee]] hershöfðingja við dómshúsið í Appomatox. Þann 14. apríl fundar Lincoln með ráðherrum sínum til að ræða leiðir til að veita svörtum mönnum kosningarétt en fer síðan á leiksýningu í [[Ford-leikhúsið|Ford-leikhúsinu]]. Um kvöldið, þegar sonur Lincolns, [[Tad Lincoln|Tad]], er að horfa á leiksýningu í Grover-leikhúsinu í Washington, stöðvar leikhússtjórinn sýninguna og tilkynnir að [[Morðið á Abraham Lincoln|forsetinn hefur verið skotinn]]. Næsta morgun deyr Lincoln í Petersen-húsinu. Myndin sýnir síðan bút úr [[Önnur innsetningarræða Abrahams Lincoln|annarri innsetningarræðu Lincolns]] 4. mars með orðunum „Engum hatur, öllum góðvild“. == Leikarar == {{div col}} * [[Daniel Day-Lewis]] sem [[Abraham Lincoln]] [[Bandaríkjaforseti]]<ref>{{cite web |url=https://www.slashfilm.com/daniel-day-lewis-lincoln-steven-spielberg |title=Daniel Day-Lewis to Star in Steven Spielberg's ''Lincoln''|author=Fischer, Russ |date=November 19, 2010 |work=[[/Film]] |access-date=June 28, 2011}}</ref> * [[Sally Field]] sem [[Mary Todd Lincoln]] forsetafrú<ref>{{cite web |url=https://collider.com/sally-field-lincoln/ |title=Sally Field Set to Play Mary Todd Lincoln in Steven Spielberg's LINCOLN |author=Chitwood, Adam |date=April 13, 2011 |work=Collider.com |access-date=June 28, 2011}}</ref> * [[David Strathairn]] sem [[William H. Seward]] utanríkisráðherra<ref>{{cite web|url=https://www.thewrap.com/movies/column-post/david-strathairn-joins-dreamworks-lincoln-28614|title=David Strathairn Joins DreamWorks' 'Lincoln'|author=Joshua L. Weinstein|date=June 27, 2011|work=TheWrap.com|access-date=June 28, 2011|archive-date=June 30, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110630044842/http://www.thewrap.com/movies/column-post/david-strathairn-joins-dreamworks-lincoln-28614|url-status=dead}}</ref> * [[Joseph Gordon-Levitt]] sem [[Robert Todd Lincoln]]<ref name="Jones&Gordon-Levitt">{{cite web|url=http://themoviemash.com/2011/05/tommy-lee-jones-joseph-gordon-levitt-join-spielbergs-lincoln|title=Tommy Lee Jones & Joseph Gordon-Levitt Join Spielberg's ''Lincoln''|author=Goetz, Barrett |date=May 5, 2011 |work=TheMovieMash.com |access-date=June 28, 2011}}</ref> * [[James Spader]] sem [[William N. Bilbo]]<ref name=screenrant/> * [[Hal Holbrook]] sem [[Francis Preston Blair]]<ref name=screenrant/><ref name=Mania>{{cite web | last = Lipton | first = Brian Scott | title = Steven Spielberg's Lincoln Announces Additional Casting | publisher = TheaterMania.com | date = November 28, 2011 | url = https://www.theatermania.com/new-york/news/steven-spielbergs-lincoln-announces-additional-cas_45606.html | access-date =November 28, 2011}}</ref> * [[Tommy Lee Jones]] sem [[Thaddeus Stevens]], fulltrúadeildarþingmaður fyrir Repúblikana.<ref name="Jones&Gordon-Levitt"/><ref>{{cite book | last = Goodwin | first = Doris Kearns | author-link = Doris Kearns Goodwin | title = Team of Rivals | publisher = [[Simon & Schuster]] | year = 2006 | pages = 686–754 | url = https://books.google.com/books?id=ONhhui9SRsMC&q=Team+of+Rivals | isbn = 978-0-7432-7075-5 }}</ref> * [[John Hawkes (leikari)|John Hawkes]] sem [[George R. Latham|Robert Latham]] ofursti<ref name=screenrant/> * [[Jackie Earle Haley]] sem [[Alexander H. Stephens]], varaforseti Suðurríkjasambandsins<ref>{{cite news|last=Vincent |first=Mal |title=Spielberg's 'Lincoln' takes Richmond |newspaper=[[The Virginian-Pilot]] |location=[[Norfolk, Virginia]] |date=October 14, 2011 |url=http://hamptonroads.com/2011/10/spielbergs-lincoln-takes-richmond |access-date=October 15, 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111015093455/http://hamptonroads.com/2011/10/spielbergs-lincoln-takes-richmond |archive-date=October 15, 2011}}</ref> * [[Bruce McGill]] sem [[Edwin Stanton|Edwin M. Stanton]] stríðsmálaráðherra<ref>{{cite news|url=https://www.mysanantonio.com/entertainment/entertainment_columnists/jeanne_jakle/article/Jeanne-Jakle-McGill-s-profile-going-higher-and-1643484.php |title=Jeanne Jakle: McGill's profile going higher and higher |author=Jeanne Jakle |date=July 30, 2011 |work=mysanantonio.com |access-date=July 30, 2011}}</ref> * [[Tim Blake Nelson]]<ref>{{cite web | url=https://tulsaworld.com/scene/article.aspx?subjectid=282&articleid=20110520_282_D1_CUTLIN85225 | title=Tim Blake Nelson tapped for Spielberg's 'Lincoln' film in 2012 | access-date=November 25, 2011 | archive-date=November 20, 2012 | archive-url=https://web.archive.org/web/20121120204555/http://www.tulsaworld.com/scene/article.aspx?subjectid=282&articleid=20110520_282_D1_CUTLIN85225 | url-status=dead }}</ref> sem [[Richard Schell]] * [[Joseph Cross (leikari)|Joseph Cross]] sem [[John Hay]] majór * [[Jared Harris]] sem [[Ulysses S. Grant]] aðstoðarhershöfðingi <ref name=Mania/> * [[Lee Pace]] sem [[Fernando Wood]], fulltrúadeildarþingmaður Demókrata * [[Peter McRobbie]] sem [[George H. Pendleton]], fulltrúadeildarþingmaður Demókrata * [[Gulliver McGrath]] sem [[Tad Lincoln]]<ref>{{cite magazine | last = Labrecque | first = Jeff | title = 'Lincoln': Meet the Cast |magazine=Entertainment Weekly | date = November 28, 2011 | url = https://ew.com/gallery/lincoln-meet-cast/ | access-date =December 1, 2011}}</ref> * [[Gloria Reuben]] sem [[Elizabeth Keckley]]<ref name=screenrant>{{cite web | url=https://screenrant.com/steven-spielberg-lincoln-cast-sandy-114090/ | title=Spielberg's ''Lincoln'' Casts Every Other Good Actor Under The Sun | website=[[Screen Rant]] | date=May 6, 2011 | access-date=November 25, 2011}}</ref> * [[Jeremy Strong (leikari)|Jeremy Strong]] sem [[John George Nicolay]]<ref name=screenrant/><ref name=Mania/> * [[Michael Stuhlbarg]] sem [[George Yeaman]], fulltrúadeildarþingmaður Demókrata<ref name=Mania/> * [[Boris McGiver]] sem [[Alexander Coffroth]], fulltrúadeildarþingmaður Repúblikana<ref name=screenrant/> * [[David Costabile]] sem [[James Mitchell Ashley]], fulltrúadeildarþingmaður Repúblikana<ref name=screenrant/> * [[Stephen Spinella]] sem Asa Vintner Litton, fulltrúadeildarþingmaður Demókrata<ref name=Mania/> * [[Walton Goggins]] sem Clay Hawkins, fulltrúadeildarþingmaður Demókrata<ref>{{cite web | title = Walton Goggins Joins Cast Of ''Lincoln''| work = [[Deadline Hollywood]] | date = July 11, 2011 | url = https://deadline.com/2011/07/walton-goggins-joins-cast-of-lincoln-146000/ | access-date =November 28, 2011}}</ref> * [[David Warshofsky]] sem William Hutton fulltrúadeildarþingmaður<ref name=screenrant/> * [[Colman Domingo]] sem óbreyttur Harold Green<ref name=Mania/> * [[David Oyelowo]] sem Ira Clark liðþjálfi<ref>{{cite web |url=https://deadline.com/2011/11/david-oyelowo-joins-steven-spielbergs-lincoln-196534/ |title=David Oyelowo Joins Steven Spielberg's ''Lincoln''|date=November 18, 2011 | access-date=November 24, 2011}}</ref> * [[Lukas Haas]] sem hvítur hermaður<ref name=Mania/> * [[Dane DeHaan]] sem hvítur hermaður<ref name=Mania/> * [[Bill Camp]] sem hr. Jolly * [[Elizabeth Marvel]] sem frú Jolly<ref name=Mania/> * Byron Jennings<ref name=screenrant/> [[Montgomery Blair]], íhaldssamur Repúblikani<ref name=Mania/> * [[Julie White]] sem [[Elizabeth Blair Lee]]<ref name=Mania/> * [[Grainger Hines]] sem [[Gideon Welles]] flotamálaráðherra * Richard Topol sem [[James Speed]] dómsmálaráðherra<ref name=Mania/> * Walt Smith sem [[William P. Fessenden]] fjármálaráðherra * [[Dakin Matthews]] sem [[John Palmer Usher]] innanríkisráðherra<ref name=screenrant/><ref name=Mania/> * James Ike Eichling sem [[William Dennison, Jr.]] póststjóri * [[Wayne Duvall]] sem [[Benjamin Wade]], fulltrúadeildarþingmaður Repúblikana * [[Bill Raymond]] sem [[Schuyler Colfax]], [[Forseti fulltrúadeildar Bandaríkjaþings|forseti fulltrúadeildarinnar]] * Michael Stanton Kennedy sem [[Hiram Price]], fulltrúadeildarþingmaður Repúblikana * Michael Shiflett sem [[Robert M. T. Hunter]], forseti öldungadeildarinnar * [[Gregory Itzin]] sem [[John Archibald Campbell]]<ref name=Mania/> * [[Stephen McKinley Henderson]] sem [[William Slade]]<ref name=Mania/> * John Hutton sem [[Charles Sumner]] öldungadeildarþingmaður * [[Adam Driver]] sem [[Samuel Beckwith]]<ref name=Mania/> * Asa-Luke Twocrow sem [[Ely S. Parker]] undirofursti * [[Christopher Evan Welch]] sem [[Edward McPherson]], ritari fulltrúadeildarinnar * [[Raynor Scheine]] Josiah S. „Beanpole“ Burton, fulltrúadeildarþingmaður Repúblikana * [[S. Epatha Merkerson]] sem [[Lydia Hamilton Smith]]<ref name=Mania/> * Christopher Boyer sem [[Robert E. Lee]] * Gannon McHale sem Aaron Haddam {{div col end}} ==Neðanmálsgreinar== <references group="lower-alpha"/> ==Tilvísanir== <references/> {{stubbur|kvikmynd}} {{k|2012}} [[Flokkur:20th Century Fox-kvikmyndir]] [[Flokkur:Abraham Lincoln]] [[Flokkur:DreamWorks Pictures-kvikmyndir]] [[Flokkur:Kvikmyndir í leikstjórn Stevens Spielberg]] [[Flokkur:Kvikmyndir um þrælastríðið]] [[Flokkur:Ævisögulegar kvikmyndir]] 3r3br26vtd2wfjdimechnwi5rqc6huy 0 190587 1959332 1959232 2026-04-09T14:59:18Z TKSnaevarr 53243 1959332 wikitext text/x-wiki [[Mynd:Artemis_II_Launch_(NHQ20260401_admin_0025).jpg|thumb|Artemis II skotið á loft frá [[Kennedy-geimmiðstöðin|Kennedy-geimmiðstöðinni]] í [[Flórída]].]] [[Mynd:Artemis_2_Crew_Portrait.jpg|thumb|Áhöfn Artemis II. Réttsælis frá vinstri: [[Christina Koch|Koch]], [[Victor Glover|Glover]], [[Jeremy Hansen|Hansen]] og [[Reid Wiseman|Wiseman]].]] '''Artemis II''' er mannað [[geimflug]] til [[Tunglið|tunglsins]] á vegum [[Geimferðastofnun Bandaríkjanna|Geimferðastofnunar Bandaríkjanna]] (NASA) sem lagði af stað frá jörðu [[1. apríl]] [[2026]]. Geimfarið flaug umhverfis tunglið 6. apríl<ref>[https://www.ruv.is/frettir/erlent/2026-04-06-hapunkti-artemis-leidangursins-nad-i-dag-thegar-geimfarid-flygur-umhverfis-tunglid-471818 Hápunkti Artemis-leiðangursins náð í dag þegar geimfarið flýgur umhverfis tunglið] Rúv, sótt 7. apríl 2026</ref> og mun snúa aftur til jarðar 11. apríl. Í áhöfn þess eru fjórir [[Geimfari|geimfarar]], þau [[Reid Wiseman]], [[Victor Glover]], og [[Christina Koch]] á vegum NASA og [[Jeremy Hansen]] frá [[Geimferðastofnun Kanada]]. Geimfararnir æfðu sig á [[Miðhálendið|íslenska hálendinu]] fyrir leiðangurinn. <ref>[https://science.nasa.gov/missions/artemis/nasas-artemis-ii-crew-uses-iceland-terrain-for-lunar-training/ NASA’s Artemis II Crew Uses Iceland Terrain for Lunar Training] NASA Science, sótt 8. apríl, 2026</ref> Geimferðin er hluti af [[Artemis-áætlunin|Artemis-áætluninni]] sem miðar að því að lenda mönnuðu geimfari á tunglinu á næstu árum og hefja svo byggingu á varanlegri bækistöð þar. Notast er við [[Orion-geimfar]] sem skotið var á loft með [[Space Launch System]] (SLS) eldflaug. Ferðin er merkileg af ýmsum ástæðum. Frá því að [[Apollo-geimferðaáætlunin|Appollo-áætluninni]] lauk árið [[1972]] með tunglferð [[Appollo 17]] hafði enginn maður farið lengra frá jörðu en á [[Lág sporbraut jarðar|lága sporbraut]], þ.e. innan við 2000 km frá yfirborði jarðar. Þar sem tunglið var statt lengra frá jörðu nú en í öllum Appollo-ferðunum urðu geimfararnir þær manneskjur sem hafa farið lengst allra frá jörðu.<ref>{{Vefheimild|titill= Lengra frá jörðinni en nokkru sinni áður|url=https://www.mbl.is/frettir/erlent/2026/04/06/lengra_fra_jordinni_en_nokkru_sinni_adur/|útgefandi=mbl.is|skoðað=7. apríl 2026|dags=6. apríl 2026}}</ref> Christina Koch varð fyrsta konan til að fara að tunglinu, Victor Glover fyrsti blökkumaðurinn og Jeremy Hansen sá fyrsti af öðru þjóðerni en bandarísku. <gallery> Earth From the Perspective of Artemis II.jpg|Ljósmynd titluð ''Hello World'' (2. apríl) Earthset (art002e009288).jpg|Ljósmynd titluð ''Earthset'' (6. apríl). Artemis II in Eclipse.jpg|Tunglmyrkvi séður úr geimfarinu (6. apríl). </gallery> ==Tilvísanir== <references/> [[Flokkur:Verkefni NASA]] [[Flokkur:2026]] lrsje7mhstgdc0902okplw2wf7e4n36 0 190611 1959433 1959285 2026-04-10T01:28:58Z ~2026-21915-91 115367 1959433 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Ian | image = Ian di Musinsa Beauty Festa Pop-Up Store 2025.jpg | image_upright = | alt = | caption = Ian árið 2025 | birth_name = Jeong Lee-an | birth_date = {{birth date and age|2009|10|9}} | birth_place = [[Seúl]], Suður-Kórea | alma_mater = Stúlknagagnfræðiskóli Menntavísindasviði Seúl-Háskóla | occupation = {{hlist|Söngkona}} | module = {{Infobox musical artist|embed=yes | genre = {{hlist|[[K-pop]]}} | instrument = Rödd | years_active = 2025–núverandi | label = {{hlist|[[SM Entertainment|SM]]}} | current_member_of = {{hlist|[[Hearts2hearts]]|[[SM Town]]}} }} | signature = }} '''Jeong Lee-an''' ([[kóreska]]: 정이안; f. 9. október, 2009), einnig þekkt sem '''Ian''', er [[Suður-Kórea|suðurkóresk]] söngkona. Hún er meðlimur suðurkóresku stúlknahljómsveitarinnar [[Hearts2hearts]], stofnuð árið 2025 af SM Entertainment.<ref>{{Cite web|url=https://www.chosun.com/english/kpop-culture-en/2026/02/24/GJXQ3CEHFNAWRLW7ZQRBL6KX4A/|title=Hearts2Hearts Debut Anniversary: Record Nine Rookie Awards|last=Daily|first=The Chosun|date=2026-02-24|website=The Chosun Daily|language=en|access-date=2026-04-09}}</ref> {{Stubbur}} == Tilvísanir == [[Flokkur:Fólk fætt árið 2009]] [[Flokkur:Suðurkóreskir tónlistarmenn]] tdscl4qhqs3lfthcuw0tci685tqxrbo 0 190612 1959434 1959278 2026-04-10T01:30:01Z ~2026-21915-91 115367 1959434 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Hearts2Hearts | image = H2H HMA26.jpg | image_upright = | landscape = yes | alt = | caption = Hearts2Hearts í febrúar 2026<br /> Vistri til hægri: Ye-on, Stella, Yuha, Ian, A-na, Juun, Carmen, and Jiwoo | alias = | origin = [[Seúl]], Suður-Kórea | genre = [[K-pop]] | years_active = {{start date|2025}}–núverandi | label = {{Hlist|[[SM Entertainment|SM]]|[[EMI Records|EMI]]/[[Universal Music Japan|Universal Japan]]<ref>{{Cite web|title=Hearts2Hearts - UNIVERSAL MUSIC JAPAN|url=https://www.universal-music.co.jp/hearts2hearts/|website=Hearts2Hearts|language=ja|access-date=September 25, 2025}}</ref>}} | current_member_of = [[SM Town]] | current_members = * Carmen * Jiwoo * Yuha * Stella * Juun * A-na * [[Ian (söngvari)|Ian]] * Ye-on | website = {{URL|1=https://www.smentertainment.com/artist/hearts2hearts/|2=hearts2hearts}} }} '''Hearts2Hearts''' ([[kóreska]]: 하츠투하츠) einnig þekkt sem '''H2H''' er suðurkóresk stúlknahljómsveit búin til að SM Entertainment. Hópurinn er samansettur af átta meðlimum: Carmen, Jiwoo, Yuha, Stella, Juun, A-na, Ian og Ye-on. Hópurinn debutaði 24. febrúar 2025.<ref>{{cite news |last=Chin |first=Carmen |date=January 13, 2025 |title=SM Entertainment to debut new girl group Hearts2Hearts in February |url=https://www.nme.com/news/music/sm-entertainment-debut-new-girl-group-hearts2hearts-february-3828281 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118112544/https://www.nme.com/news/music/sm-entertainment-debut-new-girl-group-hearts2hearts-february-3828281 |archive-date=January 18, 2025 |access-date=February 1, 2025 |work=[[NME]]}}</ref> == Tilvísanir == [[Flokkur:Suðurkóreskar hljómsveitir]] [[Flokkur:Stelpuhljómsveitir]] [[Flokkur:Stofnað 2025]] gxlrdytvdvhslo0ds70anw4xi7rhvpn 2 190616 1959303 2026-04-09T12:28:21Z SiggiG89 115330 Bjó til síðu um mann 1959303 wikitext text/x-wiki = Kristján Möller (nemandi) = Kristján Möller er 14 ára Íslenskur nemandi sem stundar nám í Vatnsendaskóla. 9. apríl birtist færsla á [[Facebook]] þar sem 3 barna móðir ásakar Kristján um að senda typpa og nektar myndir á hennar yngstu dóttir sem er 8 ára. Málið er en í gangi en Kristján á von á mögulegum 9 ára. === Annað um Kristján === Kristján er sonur bæjarstjóra [[Kópavogur|Kópavogs]], [[Ásdís Kristjánsdóttir|Ásdísar Kristjánsdóttur]]. bgef3e8ih4wwo6h1ozqe803n9cohevn 0 190617 1959314 2026-04-09T13:19:01Z Alvaldi 71791 Bjó til síðu með „{{infobox basketball club | name = Stjarnan | color1 = white | color2 = #2c3093 | logo = [[File:Stjarnan Logo.png|150px]] | nickname = | image_size = 200px | leagues = | founded = 1993 | dissolved = <!-- or | folded = --> | arena = Ásgarður | capacity = | location = [[Garðabær]], Ísland | colors = Blue, White <br> {{color box|#2c3093}} {{color box|whit...“ 1959314 wikitext text/x-wiki {{infobox basketball club | name = Stjarnan | color1 = white | color2 = #2c3093 | logo = [[File:Stjarnan Logo.png|150px]] | nickname = | image_size = 200px | leagues = | founded = 1993 | dissolved = <!-- or | folded = --> | arena = Ásgarður | capacity = | location = [[Garðabær]], Ísland | colors = Blue, White <br> {{color box|#2c3093}} {{color box|white}} | ownership = | championships = '''1''' (2025) | competition1 = Bikarkeppni | competition1_champs = '''6''' (2009, 2013, 2015, 2019, 2020, 2022) | affiliation = [[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]] | retired_numbers = '''1''' ([[Justin Shouse|12]]) | website = [http://stjarnan.is Stjarnan.is] }} '''Karlalið Stjörnunnar í körfuknattleik''' er hluti af [[Ungmennafélagið Stjarnan|Ungmennafélaginu Stjarnan]]. Liðið vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/444453|title=Stjarnan er Íslandsmeistari í fyrsta sinn|author=Anna Sigrún Davíðsdóttir|date=2025-05-21|publisher=[[RÚV]]|access-date=2026-04-09}}</ref> ===Þekktir leikmenn=== {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagicon|ISL}} [[Orri Gunnarsson]] *{{flagicon|Sweden}} [[Alexander Lindqvist]] *{{flagicon|Nigeria}} [[Anthony Odunsi]] *{{flagicon|FIN}} [[Antti Kanervo]] *{{flagicon|USA}} [[Brandon Rozzell]] *{{flagicon|ISL}} [[Collin Pryor]] *{{flagicon|ISL}} [[Dagur Kár Jónsson]] *{{flagicon|Slovakia}} [[David Gabrovšek]] *{{flagicon|Makedónía}} [[Dimitar Karadžovski]] *{{flagicon|ISL}} [[Fannar Helgason]] *{{flagicon|Austria}} [[Filip Kramer]] *{{flagicon|ISL}} [[Gunnar Ólafsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Hilmar Smári Henningsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Hlynur Bæringsson]] *{{flagicon|USA}} [[Jarrid Frye]] *{{flagicon|Slovenia}} [[Jaka Klobučar]] *{{flagicon|ISL}} [[Jóhannes Kristbjörnsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Jón Kr. Gíslason]] *{{flagicon|ISL}} [[Jón Ólafur Jónsson (basketball)|Jón Ólafur Jónsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Justin Shouse]] *{{flagicon|ISL}} [[Kevin Grandberg]] *{{flagicon|GBR}} [[Kyle Johnson (basketball)|Kyle Johnson]] *{{flagicon|Kosovo}} [[Muhamed Thaçi|Mujo Thaçi]] *{{flagicon|ISL}} [[Ragnar Nathanaelsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Sævar Ingi Haraldsson]] *{{flagicon|FIN}} [[Shawn Hopkins]] *{{flagicon|ISL}} [[Tómas Þórður Hilmarsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Ægir Steinarsson|Ægir Þór Steinarsson]] |}} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Stofnað 1993]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:Ungmennafélagið Stjarnan]] 57bw9ex4tj45oyuuo4pkp7kdwkarwr7 1959318 1959314 2026-04-09T13:24:51Z Alvaldi 71791 Titlar 1959318 wikitext text/x-wiki {{infobox basketball club | name = Stjarnan | color1 = white | color2 = #2c3093 | logo = [[File:Stjarnan Logo.png|150px]] | nickname = | image_size = 200px | leagues = | founded = 1993 | dissolved = <!-- or | folded = --> | arena = Ásgarður | capacity = | location = [[Garðabær]], Ísland | colors = Blue, White <br> {{color box|#2c3093}} {{color box|white}} | ownership = | championships = '''1''' (2025) | competition1 = Bikarkeppni | competition1_champs = '''6''' (2009, 2013, 2015, 2019, 2020, 2022) | affiliation = [[Ungmennafélag Álftaness|Álftanes]] | retired_numbers = '''1''' ([[Justin Shouse|12]]) | website = [http://stjarnan.is Stjarnan.is] }} '''Karlalið Stjörnunnar í körfuknattleik''' er hluti af [[Ungmennafélagið Stjarnan|Ungmennafélaginu Stjarnan]]. Liðið vann sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil árið 2025.<ref>{{Cite web|url=https://www.ruv.is/frettir/ithrottir/444453|title=Stjarnan er Íslandsmeistari í fyrsta sinn|author=Anna Sigrún Davíðsdóttir|date=2025-05-21|publisher=[[RÚV]]|access-date=2026-04-09}}</ref> ==Titlar== '''[[Úrvalsdeild karla í körfuknattleik|Íslandsmeistarar]]''' * '''Sigurvegarar (1)''': 2025 '''[[Bikarkeppni karla í körfuknattleik|Bikarmeistarar]]''' * '''Sigurvegarar (6)''': 2009, 2013, 2015, 2019, 2020, 2022 '''[[Meistarakeppni karla í körfuknattleik|Meistarakeppni KKÍ]]''' * '''Sigurvegarar (3)''': 2009, 2019, 2020 '''[[Fyrirtækjabikar karla í körfuknattleik|Fyrirtækjabikar]]''' * '''Sigurvegarar (1)''': 2015 '''[[2. deild karla í körfuknattleik|2. deild karla]]''' * '''Sigurvegarar (1)''': 1995 ===Þekktir leikmenn=== {{columns-list|colwidth=20em| *{{flagicon|ISL}} [[Orri Gunnarsson]] *{{flagicon|Sweden}} [[Alexander Lindqvist]] *{{flagicon|Nigeria}} [[Anthony Odunsi]] *{{flagicon|FIN}} [[Antti Kanervo]] *{{flagicon|USA}} [[Brandon Rozzell]] *{{flagicon|ISL}} [[Collin Pryor]] *{{flagicon|ISL}} [[Dagur Kár Jónsson]] *{{flagicon|Slovakia}} [[David Gabrovšek]] *{{flagicon|Makedónía}} [[Dimitar Karadžovski]] *{{flagicon|ISL}} [[Fannar Helgason]] *{{flagicon|Austria}} [[Filip Kramer]] *{{flagicon|ISL}} [[Gunnar Ólafsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Hilmar Smári Henningsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Hlynur Bæringsson]] *{{flagicon|USA}} [[Jarrid Frye]] *{{flagicon|Slovenia}} [[Jaka Klobučar]] *{{flagicon|ISL}} [[Jóhannes Kristbjörnsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Jón Kr. Gíslason]] *{{flagicon|ISL}} [[Jón Ólafur Jónsson (basketball)|Jón Ólafur Jónsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Justin Shouse]] *{{flagicon|ISL}} [[Kevin Grandberg]] *{{flagicon|GBR}} [[Kyle Johnson (basketball)|Kyle Johnson]] *{{flagicon|Kosovo}} [[Muhamed Thaçi|Mujo Thaçi]] *{{flagicon|ISL}} [[Ragnar Nathanaelsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Sævar Ingi Haraldsson]] *{{flagicon|FIN}} [[Shawn Hopkins]] *{{flagicon|ISL}} [[Tómas Þórður Hilmarsson]] *{{flagicon|ISL}} [[Ægir Steinarsson|Ægir Þór Steinarsson]] |}} ==Tilvísanir== {{reflist}} [[Flokkur:Stofnað 1993]] [[Flokkur:Íslensk körfuknattleiksfélög]] [[Flokkur:Ungmennafélagið Stjarnan]] 90pwje8nijc1ycink8t774gf0aq4bwe 0 190618 1959321 2026-04-09T13:29:19Z ~2026-21965-92 115337 Bjó til síðu með „Chen Duxiu (einfölduð kínverska: 陈独秀; hefðbundin kínverska: 陳獨秀; pinyin: Chén Dúxiù; Wade–Giles: Chʻên Tu-hsiu; 9. október 1879 – 27. maí 1942) var kínverskur hugsuður, byltingarmaður og stjórnmálaaktívisti sem stofnaði Kínverska kommúnistaflokkinn (CCP) ásamt Li Dazhao árið 1921 og gegndi stöðu fyrsta aðalritara hans frá 1921 til 1927. Chen var einnig leiðandi persóna í Nýmenningarhreyfingunni (um 1915–1922) og Ma...“ 1959321 wikitext text/x-wiki Chen Duxiu (einfölduð kínverska: 陈独秀; hefðbundin kínverska: 陳獨秀; pinyin: Chén Dúxiù; Wade–Giles: Chʻên Tu-hsiu; 9. október 1879 – 27. maí 1942) var kínverskur hugsuður, byltingarmaður og stjórnmálaaktívisti sem stofnaði Kínverska kommúnistaflokkinn (CCP) ásamt Li Dazhao árið 1921 og gegndi stöðu fyrsta aðalritara hans frá 1921 til 1927. Chen var einnig leiðandi persóna í Nýmenningarhreyfingunni (um 1915–1922) og May Fourth-hreyfingunni 1919, sem hafði veruleg áhrif á vitsmunalegt og pólitískt landslag Kína snemma á 20. öld.<ref>{{Cite journal |date=2025-06-30 |url=https://doi.org/10.31943/jri.v11i1 |journal=Jurnal Rekayasa Infrastruktur |volume=11 |issue=1 |doi=10.31943/jri.v11i1 |issn=2686-6587}}</ref> efxio46pzerwvpxpt4sb8s6dbx0imvx 1959436 1959321 2026-04-10T08:10:06Z TKSnaevarr 53243 1959436 wikitext text/x-wiki '''Chen Duxiu''' (einfölduð kínverska: 陈独秀; hefðbundin kínverska: 陳獨秀; pinyin: Chén Dúxiù; Wade–Giles: Chʻên Tu-hsiu; 9. október 1879 – 27. maí 1942) var kínverskur hugsuður, byltingarmaður og stjórnmálaaktívisti sem stofnaði [[Kommúnistaflokkur Kína|Kínverska kommúnistaflokkinn]] (CCP) ásamt [[Li Dazhao]] árið 1921 og gegndi stöðu fyrsta aðalritara hans frá 1921 til 1927. Chen var einnig leiðandi persóna í [[Nýmenningarhreyfingin|nýmenningarhreyfingunni]] (um 1915–1922) og [[4. maí-hreyfingin|4. maí-hreyfingunni]] 1919, sem hafði veruleg áhrif á vitsmunalegt og pólitískt landslag Kína snemma á 20. öld. ==Heimild== * {{cite book |last=Feigon |first=Lee |year=1983 |title=Chen Duxiu, Founder of the Chinese Communist Party |publisher=Princeton University Press |isbn=0-691-05393-6}} {{Leiðtogar kínverska kommúnistaflokksins}} {{stubbur|æviágrip}} {{fd|1879|1942}} [[Flokkur:Leiðtogar kommúnistaflokksins í Kína]] 7834g202dhsp45nvg0yp9clwxc7uiyl 0 190619 1959338 2026-04-09T15:49:33Z Kolberto 108172 Bjó til síðu með „Guðmundur Haraldsson fæddist 8. október 1939. Hann vann stærstan hluta starfsferils síns á sviði brunamála. Guðmundur er sonur hjónanna Ragnheiðar Sigríðar Erlendsdóttur frá Hlíðarenda í Fljótshlíð og Haraldar Kristjánssonar skipstjóra frá Miklholtsseli í Eyjahreppi á Snæfellsnesi. Hann er kvæntur Guðfinnu Sigurðardóttur, fyrrverandi talsímakonu. Þau eiga fjórar dætur og 11 barnabörn. Guðmundur er yngstur systkina frá Upps...“ 1959338 wikitext text/x-wiki Guðmundur Haraldsson fæddist 8. október 1939. Hann vann stærstan hluta starfsferils síns á sviði brunamála. Guðmundur er sonur hjónanna Ragnheiðar Sigríðar Erlendsdóttur frá Hlíðarenda í Fljótshlíð og Haraldar Kristjánssonar skipstjóra frá Miklholtsseli í Eyjahreppi á Snæfellsnesi. Hann er kvæntur Guðfinnu Sigurðardóttur, fyrrverandi talsímakonu. Þau eiga fjórar dætur og 11 barnabörn. Guðmundur er yngstur systkina frá Uppsölum í Sandgerði. Systkini hans voru Marinella Ragnheiður Haraldsdóttir, Kristján Erlendur Haraldsson og Þórður Haraldsson, tvíburabróðir hans. Eldri hálfbræður hans voru Gunnar Hámundur Valdimarsson og Valdimar Ragnar Valdimarsson. == Starfsferill == Guðmundur hóf störf 13 ára gamall við verkamannastörf og fiskvinnslu. Á árunum 1963 til 1967 starfaði hann við bólstrun og lauk hann meistaraprófi í húsgagnabólstrun árið 1967. Guðmundur hóf feril sinn í brunamálum sem slökkviliðsmaður á Keflavíkurflugvelli árið 1967 og starfaði þar til 1975. Sama ár hóf hann störf hjá Brunamálastofnun ríkisins, þar sem hann starfaði til ársins 2009, þegar hann lét af störfum sjötugur að aldri. Hjá Brunamálastofnun ríkisins sinnti Guðmundur þjálfun og uppbyggingu slökkviliða víða um land. Hann beitti sér meðal annars fyrir uppsetningu æfingagáma sem fluttir voru milli staða og nýttir til þjálfunar slökkviliðsmanna og annarra sem þurftu fræðslu og þjálfun á sviði brunavarna. Hann vann einnig að úttekt á brunavörnum varðskipa [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslunnar]] og setti upp námskeið sem haldin voru fyrir Landhelgisgæsluna hjá slökkviliðum Keflavíkurflugvallar og Reykjavíkurflugvallar árin 1985 og 1986. Guðmundur var skólastjóri Brunamálaskólans frá 1994 til 2003. Samhliða því starfaði hann við eldvarnareftirlit í skólum og stærri byggingum og sinnti eldvarnarfræðslu og æfingum í mörgum framhaldsskólum landsins. == Félagsstörf == Guðmundur var starfandi í [[Frímúrarareglan á Íslandi|Frímúrareglunni]] frá 1973 og var mjög virkur félagi í þrjá áratugi. Hann var virkur í Félagi húsgagnabólstrara á árunum 1962 til 1963. === Brunamál === Guðmundur var einn af stofnendum Starfsmannafélags slökkviliðsmanna á Keflavíkurflugvelli árið 1967. Árið 1973 var hann einn af stofnendum Landssambands slökkviliðsmanna og var kjörinn fyrsti formaður þess. Þá var hann einnig einn af stofnendum Félags tæknimanna í brunamálum árið 1978 og var kjörinn fyrsti formaður þess. === Fimleikar === Guðmundur lét til sín taka í fimleikahreyfingunni. Hann var varaformaður [[Fimleikasamband Íslands|Fimleikasambands Íslands]] á árunum 1990 til 1994 og formaður þess frá 1994 til 1996. Þá var hann varaformaður Norræna fimleikasambandsins á árunum 1993 til 1995. === Stjórnmál === Guðmundur gegndi formennsku í Alþýðuflokksfélagi Reykjavíkur á árunum 1980 til 1983. Hann sat í fulltrúaráði Alþýðuflokksins og síðar [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] á árunum 1980 til 1999. Hann var fulltrúi [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]] við myndun [[R-listinn|R-listans]]. Með honum í þeim hópi voru meðal annars [[Kristín Ástgeirsdóttir|Kristín Ágeirsdóttir]], Valdimar K. Jónsson, [[Stefán Jón Hafstein]] og [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]]. Í framhaldinu varð Guðmundur formaður fjáröflunarnefndar R-listans fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 1994. Hann sat í stjórn [[Sorpa|Sorpu]] árin 1997 til 1998. Árið 2002 var hann skipaður í skipulags- og bygginganefnd Reykjavíkur fyrir Alþýðuflokkinn og Samfylkinguna. Hann starfaði einnig í Umferðarnefnd Reykjavíkur á árunum 2005 til 2008. == Viðurkenningar == Guðmundur var sæmdur þýskri orðu árið 1974 fyrir samskipti við slökkviliðsmenn í Seelenberg í Hessen í Þýskalandi. Hann hlaut gullmerki [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] árið 1995. Hann hlaut gullmerki [[Glímufélagið Ármann|Glímufélagsins Ármanns]] árið 1999. Hann hlaut viðurkenningu frá finnska fimleikasambandinu árið 2000. Hann hlaut gullmerki Brunatæknifélags Íslands árið 2012. Árið 2017 hlaut hann Samfélagsverðlaun [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] fyrir störf sín að brunamálum. Sama ár var hann gerður að heiðursfélaga Fimleikasambands Íslands og hlaut gullmerki sambandsins. == Ritverk == Meðal útgefinna verka Guðmundar eru: * Saga Slökkviliðs Keflavíkurflugvallar (2018) * Saga brunavarna á Íslandi (2025) * Saga erlendra samskipta Fimleikasambands Íslands, unnin í samvinnu við aðra fyrrverandi stjórnarmenn sambandsins q6jrly3a1l1gvyr60o6a4tyqxksnin7 1959343 1959338 2026-04-09T16:08:54Z Berserkur 10188 1959343 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} Guðmundur Haraldsson fæddist 8. október 1939. Hann vann stærstan hluta starfsferils síns á sviði brunamála. Guðmundur er sonur hjónanna Ragnheiðar Sigríðar Erlendsdóttur frá Hlíðarenda í Fljótshlíð og Haraldar Kristjánssonar skipstjóra frá Miklholtsseli í Eyjahreppi á Snæfellsnesi. Hann er kvæntur Guðfinnu Sigurðardóttur, fyrrverandi talsímakonu. Þau eiga fjórar dætur og 11 barnabörn. Guðmundur er yngstur systkina frá Uppsölum í Sandgerði. Systkini hans voru Marinella Ragnheiður Haraldsdóttir, Kristján Erlendur Haraldsson og Þórður Haraldsson, tvíburabróðir hans. Eldri hálfbræður hans voru Gunnar Hámundur Valdimarsson og Valdimar Ragnar Valdimarsson. == Starfsferill == Guðmundur hóf störf 13 ára gamall við verkamannastörf og fiskvinnslu. Á árunum 1963 til 1967 starfaði hann við bólstrun og lauk hann meistaraprófi í húsgagnabólstrun árið 1967. Guðmundur hóf feril sinn í brunamálum sem slökkviliðsmaður á Keflavíkurflugvelli árið 1967 og starfaði þar til 1975. Sama ár hóf hann störf hjá Brunamálastofnun ríkisins, þar sem hann starfaði til ársins 2009, þegar hann lét af störfum sjötugur að aldri. Hjá Brunamálastofnun ríkisins sinnti Guðmundur þjálfun og uppbyggingu slökkviliða víða um land. Hann beitti sér meðal annars fyrir uppsetningu æfingagáma sem fluttir voru milli staða og nýttir til þjálfunar slökkviliðsmanna og annarra sem þurftu fræðslu og þjálfun á sviði brunavarna. Hann vann einnig að úttekt á brunavörnum varðskipa [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslunnar]] og setti upp námskeið sem haldin voru fyrir Landhelgisgæsluna hjá slökkviliðum Keflavíkurflugvallar og Reykjavíkurflugvallar árin 1985 og 1986. Guðmundur var skólastjóri Brunamálaskólans frá 1994 til 2003. Samhliða því starfaði hann við eldvarnareftirlit í skólum og stærri byggingum og sinnti eldvarnarfræðslu og æfingum í mörgum framhaldsskólum landsins. == Félagsstörf == Guðmundur var starfandi í [[Frímúrarareglan á Íslandi|Frímúrareglunni]] frá 1973 og var mjög virkur félagi í þrjá áratugi. Hann var virkur í Félagi húsgagnabólstrara á árunum 1962 til 1963. === Brunamál === Guðmundur var einn af stofnendum Starfsmannafélags slökkviliðsmanna á Keflavíkurflugvelli árið 1967. Árið 1973 var hann einn af stofnendum Landssambands slökkviliðsmanna og var kjörinn fyrsti formaður þess. Þá var hann einnig einn af stofnendum Félags tæknimanna í brunamálum árið 1978 og var kjörinn fyrsti formaður þess. === Fimleikar === Guðmundur lét til sín taka í fimleikahreyfingunni. Hann var varaformaður [[Fimleikasamband Íslands|Fimleikasambands Íslands]] á árunum 1990 til 1994 og formaður þess frá 1994 til 1996. Þá var hann varaformaður Norræna fimleikasambandsins á árunum 1993 til 1995. === Stjórnmál === Guðmundur gegndi formennsku í Alþýðuflokksfélagi Reykjavíkur á árunum 1980 til 1983. Hann sat í fulltrúaráði Alþýðuflokksins og síðar [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] á árunum 1980 til 1999. Hann var fulltrúi [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]] við myndun [[R-listinn|R-listans]]. Með honum í þeim hópi voru meðal annars [[Kristín Ástgeirsdóttir|Kristín Ágeirsdóttir]], Valdimar K. Jónsson, [[Stefán Jón Hafstein]] og [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]]. Í framhaldinu varð Guðmundur formaður fjáröflunarnefndar R-listans fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 1994. Hann sat í stjórn [[Sorpa|Sorpu]] árin 1997 til 1998. Árið 2002 var hann skipaður í skipulags- og bygginganefnd Reykjavíkur fyrir Alþýðuflokkinn og Samfylkinguna. Hann starfaði einnig í Umferðarnefnd Reykjavíkur á árunum 2005 til 2008. == Viðurkenningar == Guðmundur var sæmdur þýskri orðu árið 1974 fyrir samskipti við slökkviliðsmenn í Seelenberg í Hessen í Þýskalandi. Hann hlaut gullmerki [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] árið 1995. Hann hlaut gullmerki [[Glímufélagið Ármann|Glímufélagsins Ármanns]] árið 1999. Hann hlaut viðurkenningu frá finnska fimleikasambandinu árið 2000. Hann hlaut gullmerki Brunatæknifélags Íslands árið 2012. Árið 2017 hlaut hann Samfélagsverðlaun [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] fyrir störf sín að brunamálum. Sama ár var hann gerður að heiðursfélaga Fimleikasambands Íslands og hlaut gullmerki sambandsins. == Ritverk == Meðal útgefinna verka Guðmundar eru: * Saga Slökkviliðs Keflavíkurflugvallar (2018) * Saga brunavarna á Íslandi (2025) * Saga erlendra samskipta Fimleikasambands Íslands, unnin í samvinnu við aðra fyrrverandi stjórnarmenn sambandsins 6k1p7ojqqiviwfkz9urculfd1vwzyxv 1959346 1959343 2026-04-09T16:20:11Z Kolberto 108172 Heimildir settar inn 1959346 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} [https://timarit.is/page/2990583#page/n25/mode/2up Guðmundur Haraldsson] fæddist 8. október 1939. Hann vann stærstan hluta starfsferils síns á sviði brunamála. Guðmundur er sonur hjónanna Ragnheiðar Sigríðar Erlendsdóttur frá Hlíðarenda í Fljótshlíð og Haraldar Kristjánssonar skipstjóra frá Miklholtsseli í Eyjahreppi á Snæfellsnesi. Hann er kvæntur Guðfinnu Sigurðardóttur, fyrrverandi talsímakonu. Þau eiga fjórar dætur og 11 barnabörn. Guðmundur er yngstur systkina frá Uppsölum í Sandgerði. Systkini hans voru Marinella Ragnheiður Haraldsdóttir, Kristján Erlendur Haraldsson og Þórður Haraldsson, tvíburabróðir hans. Eldri hálfbræður hans voru Gunnar Hámundur Valdimarsson og Valdimar Ragnar Valdimarsson. == Starfsferill == Guðmundur hóf störf 13 ára gamall við verkamannastörf og fiskvinnslu. Á árunum 1963 til 1967 starfaði hann við bólstrun og lauk hann meistaraprófi í húsgagnabólstrun árið 1967. Guðmundur hóf feril sinn í brunamálum sem [https://timarit.is/page/7246808#page/n32/mode/2up slökkviliðsmaður] á Keflavíkurflugvelli árið 1967 og starfaði þar til 1975. Sama ár hóf hann störf hjá Brunamálastofnun ríkisins, þar sem hann starfaði til ársins 2009, þegar hann lét af störfum sjötugur að aldri. Hjá Brunamálastofnun ríkisins sinnti Guðmundur þjálfun og uppbyggingu slökkviliða víða um land. Hann beitti sér meðal annars fyrir uppsetningu æfingagáma sem fluttir voru milli staða og nýttir til þjálfunar slökkviliðsmanna og annarra sem þurftu fræðslu og þjálfun á sviði brunavarna. Hann vann einnig að úttekt á brunavörnum varðskipa [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslunnar]] og setti upp námskeið sem haldin voru fyrir Landhelgisgæsluna hjá slökkviliðum Keflavíkurflugvallar og Reykjavíkurflugvallar árin 1985 og 1986. Guðmundur var skólastjóri Brunamálaskólans frá 1994 til 2003. Samhliða því starfaði hann við eldvarnareftirlit í skólum og stærri byggingum og sinnti eldvarnarfræðslu og æfingum í mörgum framhaldsskólum landsins. == Félagsstörf == Guðmundur var starfandi í [[Frímúrarareglan á Íslandi|Frímúrareglunni]] frá 1973 og var mjög virkur félagi í þrjá áratugi. Hann var virkur í Félagi húsgagnabólstrara á árunum 1962 til 1963. === Brunamál === Guðmundur var einn af stofnendum Starfsmannafélags slökkviliðsmanna á Keflavíkurflugvelli árið 1967. Árið 1973 var hann einn af stofnendum Landssambands slökkviliðsmanna og var kjörinn fyrsti formaður þess. Þá var hann einnig einn af stofnendum Félags tæknimanna í brunamálum árið 1978 og var kjörinn fyrsti formaður þess. === Fimleikar === Guðmundur lét til sín taka í fimleikahreyfingunni. Hann var varaformaður [[Fimleikasamband Íslands|Fimleikasambands Íslands]] á árunum 1990 til 1994 og [https://fimleikasamband.is/formannatal/?utm_source=chatgpt.com formaður] þess frá 1994 til 1996. Þá var hann varaformaður Norræna fimleikasambandsins á árunum 1993 til 1995. === Stjórnmál === Guðmundur gegndi formennsku í Alþýðuflokksfélagi Reykjavíkur á árunum 1980 til 1983. Hann sat í fulltrúaráði Alþýðuflokksins og síðar [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] á árunum 1980 til 1999. Hann var fulltrúi [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]] við myndun [[R-listinn|R-listans]]. Með honum í þeim hópi voru meðal annars [[Kristín Ástgeirsdóttir|Kristín Ágeirsdóttir]], Valdimar K. Jónsson, [[Stefán Jón Hafstein]] og [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]]. Í framhaldinu varð Guðmundur formaður fjáröflunarnefndar R-listans fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 1994. Hann sat í stjórn [[Sorpa|Sorpu]] árin 1997 til 1998. Árið 2002 var hann skipaður í skipulags- og bygginganefnd Reykjavíkur fyrir Alþýðuflokkinn og Samfylkinguna. Hann starfaði einnig í Umferðarnefnd Reykjavíkur á árunum 2005 til 2008. == Viðurkenningar == Guðmundur var sæmdur þýskri orðu árið 1974 fyrir samskipti við slökkviliðsmenn í Seelenberg í Hessen í Þýskalandi. Hann hlaut gullmerki [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] árið 1995. Hann hlaut gullmerki [[Glímufélagið Ármann|Glímufélagsins Ármanns]] árið 1999. Hann hlaut viðurkenningu frá finnska fimleikasambandinu árið 2000. Hann hlaut gullmerki Brunatæknifélags Íslands árið 2012. Árið 2017 hlaut hann Samfélagsverðlaun [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] fyrir störf sín að brunamálum. Sama ár var hann gerður að [https://fimleikasamband.is/heidursfelagar/ heiðursfélaga] Fimleikasambands Íslands og hlaut gullmerki sambandsins. == Ritverk == Meðal útgefinna verka Guðmundar eru: * Saga Slökkviliðs Keflavíkurflugvallar (2018) * Saga brunavarna á Íslandi (2025) * Saga erlendra samskipta Fimleikasambands Íslands, unnin í samvinnu við aðra fyrrverandi stjórnarmenn sambandsins r3m2i3ohm3o8csspxizx11tj3k8tk3p 1959351 1959346 2026-04-09T16:23:59Z Kolberto 108172 1959351 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} [https://timarit.is/page/2990583#page/n25/mode/2up '''Guðmundur Haraldsson'''] fæddist 8. október 1939. Hann vann stærstan hluta starfsferils síns á sviði brunamála. Guðmundur er sonur hjónanna Ragnheiðar Sigríðar Erlendsdóttur frá Hlíðarenda í Fljótshlíð og Haraldar Kristjánssonar skipstjóra frá Miklholtsseli í Eyjahreppi á Snæfellsnesi. Hann er kvæntur Guðfinnu Sigurðardóttur, fyrrverandi talsímakonu. Þau eiga fjórar dætur og 11 barnabörn. Guðmundur er yngstur systkina frá Uppsölum í Sandgerði. Systkini hans voru Marinella Ragnheiður Haraldsdóttir, Kristján Erlendur Haraldsson og Þórður Haraldsson, tvíburabróðir hans. Eldri hálfbræður hans voru Gunnar Hámundur Valdimarsson og Valdimar Ragnar Valdimarsson. == Starfsferill == Guðmundur hóf störf 13 ára gamall við verkamannastörf og fiskvinnslu. Á árunum 1963 til 1967 starfaði hann við bólstrun og lauk hann meistaraprófi í húsgagnabólstrun árið 1967. Guðmundur hóf feril sinn í brunamálum sem [https://timarit.is/page/7246808#page/n32/mode/2up slökkviliðsmaður] á Keflavíkurflugvelli árið 1967 og starfaði þar til 1975. Sama ár hóf hann störf hjá Brunamálastofnun ríkisins, þar sem hann starfaði til ársins 2009, þegar hann lét af störfum sjötugur að aldri. Hjá Brunamálastofnun ríkisins sinnti Guðmundur þjálfun og uppbyggingu slökkviliða víða um land. Hann beitti sér meðal annars fyrir uppsetningu æfingagáma sem fluttir voru milli staða og nýttir til þjálfunar slökkviliðsmanna og annarra sem þurftu fræðslu og þjálfun á sviði brunavarna. Hann vann einnig að úttekt á brunavörnum varðskipa [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslunnar]] og setti upp námskeið sem haldin voru fyrir Landhelgisgæsluna hjá slökkviliðum Keflavíkurflugvallar og Reykjavíkurflugvallar árin 1985 og 1986. Guðmundur var skólastjóri Brunamálaskólans frá 1994 til 2003. Samhliða því starfaði hann við eldvarnareftirlit í skólum og stærri byggingum og sinnti eldvarnarfræðslu og æfingum í mörgum framhaldsskólum landsins. == Félagsstörf == Guðmundur var starfandi í [[Frímúrarareglan á Íslandi|Frímúrareglunni]] frá 1973 og var mjög virkur félagi í þrjá áratugi. Hann var virkur í Félagi húsgagnabólstrara á árunum 1962 til 1963. === Brunamál === Guðmundur var einn af stofnendum Starfsmannafélags slökkviliðsmanna á Keflavíkurflugvelli árið 1967. Árið 1973 var hann einn af stofnendum Landssambands slökkviliðsmanna og var kjörinn fyrsti formaður þess. Þá var hann einnig einn af stofnendum Félags tæknimanna í brunamálum árið 1978 og var kjörinn fyrsti formaður þess. === Fimleikar === Guðmundur lét til sín taka í fimleikahreyfingunni. Hann var varaformaður [[Fimleikasamband Íslands|Fimleikasambands Íslands]] á árunum 1990 til 1994 og [https://fimleikasamband.is/formannatal/?utm_source=chatgpt.com formaður] þess frá 1994 til 1996. Þá var hann varaformaður Norræna fimleikasambandsins á árunum 1993 til 1995. === Stjórnmál === Guðmundur gegndi formennsku í Alþýðuflokksfélagi Reykjavíkur á árunum 1980 til 1983. Hann sat í fulltrúaráði Alþýðuflokksins og síðar [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] á árunum 1980 til 1999. Hann var fulltrúi [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]] við myndun [[R-listinn|R-listans]]. Með honum í þeim hópi voru meðal annars [[Kristín Ástgeirsdóttir|Kristín Ágeirsdóttir]], Valdimar K. Jónsson, [[Stefán Jón Hafstein]] og [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]]. Í framhaldinu varð Guðmundur formaður fjáröflunarnefndar R-listans fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 1994. Hann sat í stjórn [[Sorpa|Sorpu]] árin 1997 til 1998. Árið 2002 var hann skipaður í skipulags- og bygginganefnd Reykjavíkur fyrir Alþýðuflokkinn og Samfylkinguna. Hann starfaði einnig í Umferðarnefnd Reykjavíkur á árunum 2005 til 2008. == Viðurkenningar == Guðmundur var sæmdur þýskri orðu árið 1974 fyrir samskipti við slökkviliðsmenn í Seelenberg í Hessen í Þýskalandi. Hann hlaut gullmerki [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] árið 1995. Hann hlaut gullmerki [[Glímufélagið Ármann|Glímufélagsins Ármanns]] árið 1999. Hann hlaut viðurkenningu frá finnska fimleikasambandinu árið 2000. Hann hlaut gullmerki Brunatæknifélags Íslands árið 2012. Árið 2017 hlaut hann Samfélagsverðlaun [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] fyrir störf sín að brunamálum. Sama ár var hann gerður að [https://fimleikasamband.is/heidursfelagar/ heiðursfélaga] Fimleikasambands Íslands og hlaut gullmerki sambandsins. == Ritverk == Meðal útgefinna verka Guðmundar eru: * Saga Slökkviliðs Keflavíkurflugvallar (2018) * Saga brunavarna á Íslandi (2025) * Saga erlendra samskipta Fimleikasambands Íslands, unnin í samvinnu við aðra fyrrverandi stjórnarmenn sambandsins ff6l1msacu63q9f9nbdvfwiev8fm1rn 1959355 1959351 2026-04-09T16:25:52Z Kolberto 108172 1959355 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} [[Mynd:Guðmundur Haraldsson.png|alt=Guðmundur Haraldsson|thumb|Guðmundur Haraldsson ]] [https://timarit.is/page/2990583#page/n25/mode/2up '''Guðmundur Haraldsson'''] fæddist 8. október 1939. Hann vann stærstan hluta starfsferils síns á sviði brunamála. Guðmundur er sonur hjónanna Ragnheiðar Sigríðar Erlendsdóttur frá Hlíðarenda í Fljótshlíð og Haraldar Kristjánssonar skipstjóra frá Miklholtsseli í Eyjahreppi á Snæfellsnesi. Hann er kvæntur Guðfinnu Sigurðardóttur, fyrrverandi talsímakonu. Þau eiga fjórar dætur og 11 barnabörn. Guðmundur er yngstur systkina frá Uppsölum í Sandgerði. Systkini hans voru Marinella Ragnheiður Haraldsdóttir, Kristján Erlendur Haraldsson og Þórður Haraldsson, tvíburabróðir hans. Eldri hálfbræður hans voru Gunnar Hámundur Valdimarsson og Valdimar Ragnar Valdimarsson. == Starfsferill == Guðmundur hóf störf 13 ára gamall við verkamannastörf og fiskvinnslu. Á árunum 1963 til 1967 starfaði hann við bólstrun og lauk hann meistaraprófi í húsgagnabólstrun árið 1967. Guðmundur hóf feril sinn í brunamálum sem [https://timarit.is/page/7246808#page/n32/mode/2up slökkviliðsmaður] á Keflavíkurflugvelli árið 1967 og starfaði þar til 1975. Sama ár hóf hann störf hjá Brunamálastofnun ríkisins, þar sem hann starfaði til ársins 2009, þegar hann lét af störfum sjötugur að aldri. Hjá Brunamálastofnun ríkisins sinnti Guðmundur þjálfun og uppbyggingu slökkviliða víða um land. Hann beitti sér meðal annars fyrir uppsetningu æfingagáma sem fluttir voru milli staða og nýttir til þjálfunar slökkviliðsmanna og annarra sem þurftu fræðslu og þjálfun á sviði brunavarna. Hann vann einnig að úttekt á brunavörnum varðskipa [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslunnar]] og setti upp námskeið sem haldin voru fyrir Landhelgisgæsluna hjá slökkviliðum Keflavíkurflugvallar og Reykjavíkurflugvallar árin 1985 og 1986. Guðmundur var skólastjóri Brunamálaskólans frá 1994 til 2003. Samhliða því starfaði hann við eldvarnareftirlit í skólum og stærri byggingum og sinnti eldvarnarfræðslu og æfingum í mörgum framhaldsskólum landsins. == Félagsstörf == Guðmundur var starfandi í [[Frímúrarareglan á Íslandi|Frímúrareglunni]] frá 1973 og var mjög virkur félagi í þrjá áratugi. Hann var virkur í Félagi húsgagnabólstrara á árunum 1962 til 1963. === Brunamál === Guðmundur var einn af stofnendum Starfsmannafélags slökkviliðsmanna á Keflavíkurflugvelli árið 1967. Árið 1973 var hann einn af stofnendum Landssambands slökkviliðsmanna og var kjörinn fyrsti formaður þess. Þá var hann einnig einn af stofnendum Félags tæknimanna í brunamálum árið 1978 og var kjörinn fyrsti formaður þess. === Fimleikar === Guðmundur lét til sín taka í fimleikahreyfingunni. Hann var varaformaður [[Fimleikasamband Íslands|Fimleikasambands Íslands]] á árunum 1990 til 1994 og [https://fimleikasamband.is/formannatal/?utm_source=chatgpt.com formaður] þess frá 1994 til 1996. Þá var hann varaformaður Norræna fimleikasambandsins á árunum 1993 til 1995. === Stjórnmál === Guðmundur gegndi formennsku í Alþýðuflokksfélagi Reykjavíkur á árunum 1980 til 1983. Hann sat í fulltrúaráði Alþýðuflokksins og síðar [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] á árunum 1980 til 1999. Hann var fulltrúi [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]] við myndun [[R-listinn|R-listans]]. Með honum í þeim hópi voru meðal annars [[Kristín Ástgeirsdóttir|Kristín Ágeirsdóttir]], Valdimar K. Jónsson, [[Stefán Jón Hafstein]] og [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]]. Í framhaldinu varð Guðmundur formaður fjáröflunarnefndar R-listans fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 1994. Hann sat í stjórn [[Sorpa|Sorpu]] árin 1997 til 1998. Árið 2002 var hann skipaður í skipulags- og bygginganefnd Reykjavíkur fyrir Alþýðuflokkinn og Samfylkinguna. Hann starfaði einnig í Umferðarnefnd Reykjavíkur á árunum 2005 til 2008. == Viðurkenningar == Guðmundur var sæmdur þýskri orðu árið 1974 fyrir samskipti við slökkviliðsmenn í Seelenberg í Hessen í Þýskalandi. Hann hlaut gullmerki [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] árið 1995. Hann hlaut gullmerki [[Glímufélagið Ármann|Glímufélagsins Ármanns]] árið 1999. Hann hlaut viðurkenningu frá finnska fimleikasambandinu árið 2000. Hann hlaut gullmerki Brunatæknifélags Íslands árið 2012. Árið 2017 hlaut hann Samfélagsverðlaun [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] fyrir störf sín að brunamálum. Sama ár var hann gerður að [https://fimleikasamband.is/heidursfelagar/ heiðursfélaga] Fimleikasambands Íslands og hlaut gullmerki sambandsins. == Ritverk == Meðal útgefinna verka Guðmundar eru: * Saga Slökkviliðs Keflavíkurflugvallar (2018) * Saga brunavarna á Íslandi (2025) * Saga erlendra samskipta Fimleikasambands Íslands, unnin í samvinnu við aðra fyrrverandi stjórnarmenn sambandsins 9mnqn8abjnztq3jcmawogej3unwks5e 1959361 1959355 2026-04-09T16:27:27Z Kolberto 108172 1959361 wikitext text/x-wiki {{hreingera}} [[Mynd:Guðmundur Haraldsson.png|alt=Guðmundur Haraldsson|thumb|Guðmundur Haraldsson ]] [https://timarit.is/page/2990583#page/n25/mode/2up '''Guðmundur Haraldsson'''] fæddist 8. október 1939. Hann vann stærstan hluta starfsferils síns á sviði brunamála. Guðmundur er sonur hjónanna Ragnheiðar Sigríðar Erlendsdóttur frá Hlíðarenda í Fljótshlíð og Haraldar Kristjánssonar skipstjóra frá Miklholtsseli í Eyjahreppi á Snæfellsnesi. Hann er kvæntur Guðfinnu Sigurðardóttur, fyrrverandi talsímakonu. Þau eiga fjórar dætur og 11 barnabörn. Guðmundur er yngstur systkina frá Uppsölum í Sandgerði. Systkini hans voru Marinella Ragnheiður Haraldsdóttir, Kristján Erlendur Haraldsson og Þórður Haraldsson, tvíburabróðir hans. Eldri hálfbræður hans voru Gunnar Hámundur Valdimarsson og Valdimar Ragnar Valdimarsson. == Starfsferill == Guðmundur hóf störf 13 ára gamall við verkamannastörf og fiskvinnslu. Á árunum 1963 til 1967 starfaði hann við bólstrun og lauk hann meistaraprófi í húsgagnabólstrun árið 1967. Guðmundur hóf feril sinn í brunamálum sem [https://timarit.is/page/7246808#page/n32/mode/2up slökkviliðsmaður] á Keflavíkurflugvelli árið 1967 og starfaði þar til 1975. Sama ár hóf hann störf hjá Brunamálastofnun ríkisins, þar sem hann starfaði til ársins 2009, þegar hann lét af störfum sjötugur að aldri. Hjá Brunamálastofnun ríkisins sinnti Guðmundur þjálfun og uppbyggingu slökkviliða víða um land. Hann beitti sér meðal annars fyrir uppsetningu æfingagáma sem fluttir voru milli staða og nýttir til þjálfunar slökkviliðsmanna og annarra sem þurftu fræðslu og þjálfun á sviði brunavarna. Hann vann einnig að úttekt á brunavörnum varðskipa [[Landhelgisgæsla Íslands|Landhelgisgæslunnar]] og setti upp námskeið sem haldin voru fyrir Landhelgisgæsluna hjá slökkviliðum Keflavíkurflugvallar og Reykjavíkurflugvallar árin 1985 og 1986. [[Mynd:Guðmundur Haraldsson og Haraldur Stefánsson.png|alt=Slökkviliðsstjórinn á Keflvíkurflugvelli, Haraldur Stefánsson, afhendir Guðmundi Haraldssyni gjöf til skólans frá slökkviliðinu við stofnun Brunamálaskólans.|thumb|Slökkviliðsstjórinn á Keflvíkurflugvelli, Haraldur Stefánsson, afhendir Guðmundi Haraldssyni gjöf til skólans frá slökkviliðinu við stofnun Brunamálaskólans.]] Guðmundur var skólastjóri Brunamálaskólans frá 1994 til 2003. Samhliða því starfaði hann við eldvarnareftirlit í skólum og stærri byggingum og sinnti eldvarnarfræðslu og æfingum í mörgum framhaldsskólum landsins. == Félagsstörf == Guðmundur var starfandi í [[Frímúrarareglan á Íslandi|Frímúrareglunni]] frá 1973 og var mjög virkur félagi í þrjá áratugi. Hann var virkur í Félagi húsgagnabólstrara á árunum 1962 til 1963. === Brunamál === Guðmundur var einn af stofnendum Starfsmannafélags slökkviliðsmanna á Keflavíkurflugvelli árið 1967. Árið 1973 var hann einn af stofnendum Landssambands slökkviliðsmanna og var kjörinn fyrsti formaður þess. Þá var hann einnig einn af stofnendum Félags tæknimanna í brunamálum árið 1978 og var kjörinn fyrsti formaður þess. === Fimleikar === Guðmundur lét til sín taka í fimleikahreyfingunni. Hann var varaformaður [[Fimleikasamband Íslands|Fimleikasambands Íslands]] á árunum 1990 til 1994 og [https://fimleikasamband.is/formannatal/?utm_source=chatgpt.com formaður] þess frá 1994 til 1996. Þá var hann varaformaður Norræna fimleikasambandsins á árunum 1993 til 1995. === Stjórnmál === Guðmundur gegndi formennsku í Alþýðuflokksfélagi Reykjavíkur á árunum 1980 til 1983. Hann sat í fulltrúaráði Alþýðuflokksins og síðar [[Samfylkingin|Samfylkingarinnar]] á árunum 1980 til 1999. Hann var fulltrúi [[Alþýðuflokkurinn|Alþýðuflokksins]] við myndun [[R-listinn|R-listans]]. Með honum í þeim hópi voru meðal annars [[Kristín Ástgeirsdóttir|Kristín Ágeirsdóttir]], Valdimar K. Jónsson, [[Stefán Jón Hafstein]] og [[Ingibjörg Sólrún Gísladóttir]]. Í framhaldinu varð Guðmundur formaður fjáröflunarnefndar R-listans fyrir sveitarstjórnarkosningarnar 1994. Hann sat í stjórn [[Sorpa|Sorpu]] árin 1997 til 1998. Árið 2002 var hann skipaður í skipulags- og bygginganefnd Reykjavíkur fyrir Alþýðuflokkinn og Samfylkinguna. Hann starfaði einnig í Umferðarnefnd Reykjavíkur á árunum 2005 til 2008. == Viðurkenningar == Guðmundur var sæmdur þýskri orðu árið 1974 fyrir samskipti við slökkviliðsmenn í Seelenberg í Hessen í Þýskalandi. Hann hlaut gullmerki [[Íþrótta- og Ólympíusamband Íslands|Íþróttasambands Íslands]] árið 1995. Hann hlaut gullmerki [[Glímufélagið Ármann|Glímufélagsins Ármanns]] árið 1999. Hann hlaut viðurkenningu frá finnska fimleikasambandinu árið 2000. Hann hlaut gullmerki Brunatæknifélags Íslands árið 2012. Árið 2017 hlaut hann Samfélagsverðlaun [[Fréttablaðið|Fréttablaðsins]] fyrir störf sín að brunamálum. Sama ár var hann gerður að [https://fimleikasamband.is/heidursfelagar/ heiðursfélaga] Fimleikasambands Íslands og hlaut gullmerki sambandsins. == Ritverk == Meðal útgefinna verka Guðmundar eru: * Saga Slökkviliðs Keflavíkurflugvallar (2018) * Saga brunavarna á Íslandi (2025) * Saga erlendra samskipta Fimleikasambands Íslands, unnin í samvinnu við aðra fyrrverandi stjórnarmenn sambandsins 99e1qh0l90x1rosh0krdcy8hoilanfu 14 190620 1959345 2026-04-09T16:19:32Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Dauðsföll af völdum slysa|Umferðarslys]]“ 1959345 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Dauðsföll af völdum slysa|Umferðarslys]] no7d7b0umbchu0p3ovcfh999ockuu98 1 190621 1959391 2026-04-09T22:04:07Z Akigka 183 Nýr hluti: /* Sameina */ 1959391 wikitext text/x-wiki == Sameina == Við Holtshrepp? [[Notandi:Akigka|Akigka]] ([[Notandaspjall:Akigka|spjall]]) 9. apríl 2026 kl. 22:04 (UTC) 1enhqehtkjuuq0q1x865jpqarkxygpk 0 190622 1959408 2026-04-09T22:56:07Z Akigka 183 Akigka færði [[Fjalar (norræn goðafræði)]] á [[Fjalar og Galar]] 1959408 wikitext text/x-wiki #tilvísun [[Fjalar og Galar]] 8157t9izwo2zhre73qgkujtk24p9jnr 14 190623 1959445 2026-04-10T09:46:30Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Morð eftir löndum|Finnland]] [[Flokkur:Glæpir í Finnlandi]]“ 1959445 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Morð eftir löndum|Finnland]] [[Flokkur:Glæpir í Finnlandi]] 55a25evwyx0xthqjdd6hlm1kj4adomc 14 190624 1959446 2026-04-10T09:48:08Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Morð]] [[Flokkur:Glæpir eftir löndum]]“ 1959446 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Morð]] [[Flokkur:Glæpir eftir löndum]] 45jhegaqovgry167xzgxlkkmzriwzef 1959455 1959446 2026-04-10T09:54:02Z TKSnaevarr 53243 1959455 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Morð]] [[Flokkur:Glæpir eftir löndum|*]] fk34pen28t0u2429h2eywhup96s0qqq 14 190625 1959451 2026-04-10T09:51:23Z TKSnaevarr 53243 Bjó til síðu með „[[Flokkur:Glæpir á Íslandi]] [[Flokkur:Morð eftir löndum|Ísland]]“ 1959451 wikitext text/x-wiki [[Flokkur:Glæpir á Íslandi]] [[Flokkur:Morð eftir löndum|Ísland]] 92j6l9dhid6z8knco2f92v3m8dhe6tm